Skip to main content

Full text of "J.C. Poggendorff's biographisch-literarisches Handwörterbuch zur Geschichte der exacten Wissenschaften : enthaltend Nachweisungen über Lebensverhältnisse und Leistungen von Mathematikern, Astronomen, Physikern, Chemikern, Mineralogen, Geologer u.s.w. aller Völker und Zeiten"

See other formats


Google 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  prcscrvod  for  gcncrations  on  library  shclvcs  bcforc  it  was  carcfully  scannod  by  Google  as  pari  of  a  projcct 

to  make  the  world's  books  discoverablc  online. 

It  has  survived  long  enough  for  the  Copyright  to  expire  and  the  book  to  enter  the  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subject 

to  Copyright  or  whose  legal  Copyright  term  has  expired.  Whether  a  book  is  in  the  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 

are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  cultuie  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discover. 

Marks,  notations  and  other  maiginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  flle  -  a  reminder  of  this  book's  long  journcy  from  the 

publisher  to  a  library  and  finally  to  you. 

Usage  guidelines 

Google  is  proud  to  partner  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  the 
public  and  we  are  merely  their  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  this  resource,  we  have  taken  Steps  to 
prcvcnt  abuse  by  commercial  parties,  including  placing  lechnical  restrictions  on  automated  querying. 
We  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  We  designed  Google  Book  Search  for  use  by  individuals,  and  we  request  that  you  use  these  files  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrain  fivm  automated  querying  Do  not  send  automated  queries  of  any  sort  to  Google's  System:  If  you  are  conducting  research  on  machinc 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  laige  amount  of  text  is  helpful,  please  contact  us.  We  encouragc  the 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attributionTht  GoogXt  "watermark"  you  see  on  each  flle  is essential  for  informingpcoplcabout  this  projcct  and  hclping  them  lind 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatever  your  use,  remember  that  you  are  lesponsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
because  we  believe  a  book  is  in  the  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countries.  Whether  a  book  is  still  in  Copyright  varies  from  country  to  country,  and  we  can'l  offer  guidance  on  whether  any  speciflc  use  of 
any  speciflc  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearance  in  Google  Book  Search  mcans  it  can  bc  used  in  any  manner 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liabili^  can  be  quite  severe. 

Äbout  Google  Book  Search 

Google's  mission  is  to  organizc  the  world's  Information  and  to  make  it  univcrsally  accessible  and  uscful.   Google  Book  Search  hclps  rcadcrs 
discover  the  world's  books  while  hclping  authors  and  publishers  rcach  ncw  audicnccs.  You  can  search  through  the  füll  icxi  of  ihis  book  on  the  web 

at|http: //books.  google  .com/l 


Illllllllll 

u  800023671? 


1\ 


BIOGRAPHISCH-LITERARISCHES 

HANDWÖRTERBUCH 

ZUR  GESCHICHTE 

DER  EXACTEN  WISSENSCHAFTEN 

ENTHALTEND 

NACHWEISUNGEN 

ÜBER 

LEBENSVERHÄLTNISSE  UND  LEISTUNGEN 

VON 

VATUfiM ATIKERN,  ASTBOMOMEN, PHYSIKERN,  CHEMIKERN, MUffiRALOGEN,  GEOLOGEN  USW. 

ALLER  VÖLKER  ÜNl)  ZEITEN 

GESAMMELT 
VON 

J.  C.  POGGENDORFF 

MITOLIKD  bKft  AKADKMIB  DK»  WtSSBNSCUAPTKN  %\S  RKRLIN. 


ERSTER  BAND. 


I    » 


>7 


LEIPZIG,  1863. 

VERLAG  VON  JOHANN  AMBROSns  BARTH. 


/  " 


Das  Recht  der  Uebersetzunfj  r orbehalten, 


Vor-  und  Schlusswort  des  Verfassers. 


s< 


lomit  wäre  es  denn  zum  einstweiligen  Abschlüsse  gebracht  das  Werk,  dem 
ich  seit  etwa  fünfzehn  Jahren  alle  meine  Müsse  gewidmet  habe.  Ob  es  dieses 
Opfers  werth  gewesen?  —  darüber  können  die  Ansichten  verschieden  sein ;  aber 
zu  dem  Glauben  halte  ich  mich  doch  berechtigt,  dass  die  Nützlichkeit,  ja  Noth- 
wendigkeit  desselben  nicht  bestritten,  vielmehr  mit  der  Zeit  immer  mehr  an- 
erkannt werden  wird. 

Was  ich  gegeben  habe,  ist  ein  erster  Versuch.  Ich  bin  in  der  mir  gestell* 
(en  Aufgabe  ohne  Vorgänger  gewesen.  Es  kann  also  nicht  fehlen  und  ich  selbst 
bin  genugsam  davon  überzeugt,  dass  mein  Unternehmen  noch  mit  mancherlei 
Lücken  und  Mängeln  behaftet  ist.  Aber  ich  hoffe  doch  einen  guten  Grund  ges- 
iegt zu  haben,  auf  dem  fortgebaut  werden  kann,  wenn  das  gesteigerte  Interesse 
für  die  Geschichte  der  Wissenschaft  und  ihrer  Priester  ein  umfangreicheres 
Werk  zum  BedUrfniss  machen  sollte. 

Vor  der  Hand  kam  es  nur  darauf  an ,  dieses  Interesse  zu  wecken.  Es  war 
daher  eine  meiner  Hauptsorgen,  das  Werk  in  möglichst  engen  GrSInzen  zu  bal- 
len ,  damit  es  eine  ausgedehnte  Verbreitung  finden  und  solchergestalt  den  Sa- 
men zu  seiner  weiteren  Vervollkommnung  ausstreuen  möchte.  Es  hätte  nicht 
an  Material  gefehlt,  statt  seiner  ein  viel  bändereicheres  Werk  zu  liefern.  Aber 
was  wäre  damit  gewonnen  worden?  Hätte  ich  es  auch  zu  Ende  gebracht  und 
einen  Verleger  dafür  gefunden ,  was  beides  noch  sehr  fraglicli  gewesen  wäre, 
so  würde  ich  damit  doch  nur  ein  Werk  geschaffen  haben,  das,  wie  so  manches 
ähnliche,  aus  welchem  ich  schöpfte,  sein  Grab  in  den  öffentlichen  Bibliotheken 
gefunden  hätte  und  nur  sehr  sparsam  in  die  Hand  des  rechten  Publicums  ge- 
kommen wäre. 

Ich  habe  diesen  Gesichtspunkt  seiner  Zeit  schon  in  dem  Prospectus  zu 
diesem  »Handwörterbuch«  hervorgehoben,  und  bringe  ihn  hier  nochmals  in  Er- 
innerung, um  die  Folgerungen  daraus  näher  zu  entwickeln. 

Zuvörderst  hat  er  mich  bestimmt,  alle  mit  der  lebenden  Natur  sich  be- 
schäftigenden Forscher  als  solche  von  meinem  Forum  auszuschliessen.  Die 
grosse  Zahl  derselben,  so  wie  die  bedeutende  Kluft,  welche  sie  von  den  soge- 
nannten exacten  Wissenschaften  trennt,  giebt  reichlichen  und  wohl  begränzten 
Stoff  zu  einem  zweiten  umfangreichen  Werke  ähnlicher  Art,  dessen  Ausarbeitung 
indess  anderen  Händen  überlassen  bleiben  muss.  Nur  wenn  Naturhistoriker 
mit  ihren  Arbeiten  auch  in  das  mathematisch-physikalische  Gebiet  hinüber- 
greifen, sind  sie  aufgeführt  worden,  wie  aus  gleichem  Grunde  Geistliche,  Juri- 
sten, Historiker,  Philologen,  Aerzle,  Techniker,  Baumeister,  Militärpersonen, 
ja  selbst  Dichter,  Maler,  Musiker  und  Männer  aller  Art  aus  anderen  Kategorien. 
Von  diesen  Personen  sowie  überhaupt  von  allen,  die  aufgenommen  wurden, 
sind  auch  nur  diejenigen  Leistungen  ausführlicher  angezogen,  derentwegen  sie 
Aufnahme  fanden.  Hat  ein  Mathematiker,  Physiker,  Chemiker  u.  s.  w.  ausser- 
halb seines  Fachs  sich  auch  noch  auf  anderen  fremdartigen  Gebieten  versucht, 
so  ist  dieses  nur  angedeutet  worden. 


IV  *  Vor-  ond  Schlnuwort  dei  Ver&ssen. 

Eigentliche  Biographien  zu  liefern,  selbst  kurze,  lag  nicht  in  meinem  Plane. 
Es  würde  dies  auch  nur  bei  einer  verhältnissmässig  kleinen  Zahl  von  Personen 
möglich  gewesen  sein,  und,  bei  diesen  ausgeführt,  während  bei  anderen  nicht, 
eine  sehr  störende  Ungleichmässigkeit  in  das  Werk  gebracht  haben.  —  Was 
Einer  gewesen  ist  oder  noch  ist,  wann  und  wo  er  gelebt  hat  oder  noch  lebt, 
das  anzugeben  war  in  biographischer  Hinsicht  allein  mein  Zweck,  und  diesen 
hielt  ich  fUr  erreicht  durch  eine  kurze,  wo  möglich  mit  chronologischen  Daten 
versehene  Angabe  der  bekleideten  Aemter  und  Stellungen,  unter  HinzufUgung 
der  Zeil  und  des  Orts  der  Geburt  und  eventuell  des  Todes,  im  Falle  ungewöhn- 
licher Lebensmomente  auch  wohl  mit  kurzer  Erwähnung  dieser*.  Mehr  wäre 
im  Allgemeinen  auch  von  Lebenden  nicht  zu  erlangen  gewesen,  denn  die  Mei- 
sten scheuen  sich,  nähere  Umstünde  ihres  Lebens  an  die  Oeffenllichkeit  zu 
bringen;  ja  es  giebt  sogar  Einige,  die  aus  Gleichgültigkeit  und  Saumseligkeit, 
aus  miss verstandener  Bescheidenheit  oder  Aengstlichkeit  selbst  die  wenigen 
Angaben  verweigern,  die  eben  bezeichnet  worden  sind.  Ich  habe  daher  auch 
gar  nicht  versucht,  ausführlichere  Nachrichten  über  Lebende  einzuziehen. 

Wo  gedruckte  Quellen  vorlagen ,  was  besonders  in  Betreff  Verstorbener 
der  Fall  ist,  sind  sie  vorzugsweise  benutzt  und  auch  immer  sorgfältig  angege- 
ben, zum  Theil  durch  kurze  Chiffern  ausgedrückt,  deren  Bedeutung  am  Ende 
des  Werkes  erklärt  ist.  In  ihnen  findet  denn  auch  derjenige,  welcher  mehr 
über  eine  Person  zu  erfahren  wünscht,  Befriedigung  seiner  Wissbegierde,  we- 
nigstens in  der  Regel:  denn  allerdings  giebt  es  auch  Lob-  und  Gedächtniss- 
reden, Nekrologe  und  Biographien,  die  wohl  die  wissenschaftlichen  Verdienste 
eines  Mannes  genügend  auseinander  setzen ,  aber  über  seine  Lebensverhältnisse 
ungemein  wenig,  mitunter  kaum  die  oben  bezeichneten  Data  darbieten. 

Ich  habe  mich  ferner  im  Allgemeinen  darauf  beschränkt,  nur  solche  Per- 
sonen aufzunehmen,  über  welche  ich  wenigstens  einige  der  bezeichneten  bio- 
graphischen Notizen  beibringen  konnte.  Es  ist  diess  der  alleinige  Grund, 
weshalb  man  in  dem  Handwörterbuche  viele  Namen  vergebens  suchen  wird, 
die  nach  ihren  Leistungen  sehr  füglich  eine  Stelle  darin  verdient  hätten.  Ich 
darf  versichern ,  dass  sie  mir  fast  ohne  Ausnahme  nicht  unbekannt  geblieben 
sind,  und  ihre  Ausschliessung  kann  gewiss  Niemand  aufrichtiger  und  häufiger 
bedauert  haben  als  ich  selbst.  Ich  glaube  nicht  zu  hoch  zu  greifen,  wenn  ich 
sage,  dass  ich  Htmderte  von  denen,  deren  Entdeckungen  und  Erfindungen  in 
wissenschaftlichen  Werken,  Öfters  sogar  mit  Auszeichnung,  genannt  werden, 
leider  mit  Stillschweigen  habe  übergehen  müssen. 

Dennoch  hielt  ich  für  nöthig,  an  dem  aufgestellten  Grundsatze  fest  zu  hal- 
ten. Denn,  wenn  ich  von  ihm  abgewichen  wäre,  wenn  ich  alle  zum  Bereich 
meines  Unternehmens  gehörige  Personen  hätte  aufnehmen  wollen ,  auch  die, 
von  welchen  weiter  nichts  als  Namen  und  Werke  bekannt  sind,  so  würde  das 
»biographische  Handwörterbuch«  schier  in  einen  Bücherkatalog  ausgeartet  sein, 
und  zugleich  bei  Anfuhrung  aller  Schriften  einen  ausserordentlichen  Umfang 
erhalten  haben.  Wem  das  nicht  sogleich  einleuchtend  sein  sollte,  der  möge  be- 
denken, dass  es  in  diesem  Falle  die  vollständige  Literatur  von  sechs  sehr  reich- 
haltigen Wissenschaften  hätte  umfassen  müssen.  Ein  solches  Repertorium  über 
alle  im  Gebiete  der  Mathematik,  Astronomie,  Physik,  Chemie,  Mineralogie  und 
Geologie  vorhandenen  selbständigen  Werke,  über  das  ganze  Heer  der  in  pe- 


*  Dass  ich  dabei  alle  blossen  Titel,  Ordeos- Inhaberschaften  und  anderweite  Ehren- 
bezeigungen in  der  Regel  von  der  Erwähnung  ausschloss,  wird  man  hoffentlich  nicht  miss- 
deuten; denn  wie  ehrenvoll  solche  Auszeichnungen  für  deren  Trägerauch  sein  mögen,  so 
haben  sie  doch  für  die  Wissenschaft  keine  Bedeutung,  nicht  einmal  in  allen  Ländern  gleiche 
Gültigkeit.  Es  würde  eines  Commentars  bedurft  haben,  um  sie  überall  immer  recht  ver- 
standen und  gewürdigt  zu  sehen. 


Vor-  und  Schliuiwort  des  Verfassen.  v 

rtodischen  Schriften  zerstreuten  grosseren  und  kleineren  Au&ätze,  von  Anbe- 
ginn der  Wissenschaft  bis  auf  den  heuligen  Tag  fortgesetzt,  wfire  gewiss  ein 
sehr  nützliches  Unternehmen,  ja  ich  halte  es,  selbst  nur  auf  die  in  den  Denk- 
schriften der  Akademien  und  gelehrten  Gesellschaften  niedergelegten  Abhand- 
lungen beschrankt,  für  eins  der  grössten  Bedürfnisse  der  Wissenschaft,  dessen 
Abhülfe  nothwendig  über  kurz  oder  lang  einmal  in  Angriff  genommen  werden 
niuss.  Allein  das  ist  nicht  die  Arbeit  eines  Einzelnen  und  am  wenigsten  habe 
ich  mich  dazu  berufen  gefühlt. 

Selbst  bei  denjenigen  Personen ,  über  welcbe  ich  biographische  Nachrich- 
ten geben  konnte  und  welche  daher  aufgenommen  wurden,  hielt  ich  für  nötbig, 
hinsichtlich  ihrer  literarischen  Arbeiten  eine  gewisse  Beschränkung  eintreten 
zu  lassen.  Von  jeder  derselben  eine  jede  Schrift,  jedes  Hand-  oder  Lehrbuch 
anzuführen  und  zwar  mit  alle  den  Specialitiiten,  die  man  in  Bücherkatalogen  zu 
finden  gewohnt  ist,  würde  offenbar  zu  grosser  Weitläufigkeit  geführt  und  kei- 
nen sonderlichen  Nutzen  gebracht  haben.  Ich  glaube  genug  gethan  zu  haben, 
wenn  ich  immer  die  hauptsächlicheren  anführte,  desto  volFständiger,  je  bedeu- 
tender der  Name  ihrer  Verfasser.  Von  wichtigeren  Werken  ^^ird  man  hoffent- 
lich nur  ausnahmsweise  eins  oder  das  andere  vermissen,  dagegen  immer  noch 
viele  antreffen,  die  ohne  grossen  Schaden  für  den  Werth  des  Ganzen  hätten  fort- 
gelassen werden  können. 

Besonders  ist  die  Angabe  der  in  periodischen  Schriften  enthaltenen  Ab- 
bandlungen Gegenstand  meiner  Sorgfalt  gewesen,  da  sie  meistens  von  grösserer 
Wichtigkeit  für  die  Wissenschaft  sind  als  die  selbständigen  Werke,  die  häufig 
nur  aus  ihnen  zusammengesetzt  werden.  Will  ich  auch  nicht  behaupten,  abso- 
lute VoUsUlndigkeit  im  Sinne  gehabt  oder  gar  erreicht  zu  haben,  —  was  hier 
Docb  weitläufiger  geworden  wäre,  schon  deshalb,  weil  man  nicht  selten  eine  und 
dieselbe  Arbeit  an  drei  oder  mehren  Orten  unter  etwas  verändertem  Titel  ab- 
gedruckt findet,  —  so  bin  ich  doch  der  Ueherzougung ,  dass  das  Angeführte  in 
der  Regel  mehr  als  hinreichen  wird,  sich  von  der  wissenschaftlichen  Tbätigkeit 
eines  Mannes  ein  richtiges  Bild  zu  entwerfen.  Da  viele  der  benutzten  und  durch 
Ghiffern  bezeichneten  Hülfsquellen,  obwohl  in  biographischer  Hinsicht  genügend, 
doch  in  den  literarischen  Nachweisungen  mangelhaft  sind,  so  bedurften  sie,  nicht 
minder  wie  viele  der  Original-Mittheilungen,  erst  einer  Ergänzung,  um  den 
hier  daiigebotenen  Grad  von  VoUstündigkeit  zu  erreichen.  Es  entsprang  daraus 
für  mich  eine  Arbeit,  die  durch  den  bereits  erwähnten  Mangel  eines  bis  in  die 
neueste  Zeit  fortgesetzten  Repertoriuros  über  die  Denkschriften  der  Akademien 
und  gelehrten  Gesellschaften,  so  wie  durch  den  nicht  minder  grossen  Uebel- 
stand,  dass  viele  Journale  ebenfalls  mit  keinen  General-Registern  versehen  sind, 
oft  zu  einer  sehr  mühsamen  und  zeitraubenden  sich  gestaltet  hat.  Auch  hat  es 
erst  der  Anfertigung  besonderer  Tabellen  bedurft,  um  überall  die  Zeit  des  Er- 
scheinens einer  Arbeit  angeben  zu  können,  da  die  vorhandenen  Repertorien  und 
Register  dieses  für  die  Geschichte  der  Wissenschaft  wichtige  Element  in  der 
Regel  nicht  beachten. 

Dies  wäre  im  Allgemeinen  der  Plan,  den  ich  bei  der  Ausarbeitung  des 
vorliegenden  »Handwörterbuchs«  befolgt  habe.  Was  die  Ausführung  desselben 
im  Speciellen  betrifft,  so  mögen  hier  nur  einige  Punkte  berührt  sein. 

Personen  von  gleichem  Familiennamen  sind  nicht  nach  ihren  Vornamen  in 
alphabetischer,  soadern  nach  ihren  Geburtsdaten  in  chronologischer  Anordnung 
aufgeführt,  weil  es  in  einem  geschichtlichen  Werke  wie  das  vorliegende  den 
Vorzug  zu  verdienen  schien,  die  älteren  Namen  den  neueren  voranzuschicken, 
den  Sohn  auf  den  Vater  folgen  zu  lassen.  Auch  empfahl  es  sich  für  ein  Namen- 
buch als  zweckmässig,  bei  der  fUr  die  deutschen  Umlaute  ä.  ö,  U  herrschenden 
Willkür  der  Schreibung,  dieselben  den  Doppelvocalen  ae,  oe,  ue  durchaus  als 


VI  Vor-  und  Schluiswort  des  Verfasaen. 

gleichgeltend  zu  betrachteD ,  ebenso  i  und  j  getrennt  zu  hallen.  Es  wird  dabei 
niemals  zweifelhaft  sein^  an  welcher  Stelle  man  einen  Namen  zu  suchen  habe. 

Dagegen  war  es  nicht  möglich,  die  Zweifel,  welche  in  dieser  Beziehung  bei 
dem  mit  einem  Artikel  verbundenen  ausl£indischen,  namentlich  französischen 
Namen  vorkommen^  durch  eine  consequente  Regel  zu  heben,  da  in  der  Schrei- 
bung solcher  viele  Unsicherheil  herrscht.  So  ßndet  man  geschrieben:  Des- 
cartes  und  Des  Cartes,  Delisic  und  De  Tlsle,  Delam^lherie,  De  La- 
m^therie  und  De  La  Metherie  u.  s.  w.  und  darnach  wären  solche  Namen 
eben  sowohl  unter  D,  als  respeclive  unter  C,  I,  L  oder  M  zu  stellen  gewesen. 
Gleiches  gilt  von  zusammengesetzten  Namen  wie  B  iche  de  Prony ,  Le  Jeune- 
Dirichlet,  Sainte  Claire-Deville,  die  gewöhnlich  auf  Prony,  Diri- 
chlel,  Deville  abgekürzt  werden.  HHußg  ist  im  »Handwörterbuch«  auf  diese 
Synonyme  hingewiesen  vsorden ;  in  Fallen,  wo  es  unterlassen  sein  sollte,  hätte 
man  einen  Namen  erst  unter  den  verschiedenen  Buchstaben,  unter  welche  er 
möglicherweise  gestellt  sein  könnte,  aufzusuchen,  bevor  man  den  Schluss  zöge, 
dass  er  Übergangen  wHre. 

Der  Baumersparniss  wegen  sind  sowohl  im  biographischen  als  im  literari- 
schen Theile  des  Werkes  durchgehends  Abkürzungen  gebraucht ;  man  wird 
dies  nicht  tadelnswerth  finden,  da  die  Deutlichkeil  wohl  nicht  darunter  gelitten 
haben  wird.  Die  Quellen -Chiffe^'n  sind,  wie  schon  erwHhnt,  durch  einen  be- 
sonderen »Schlüssel«  am  Ende  des  zweiten  Bandes  erläutert,  und  was  die  Be- 
Zeichnung  A.  St.  und  N.  St.  bei  den  Geburtsdaten  betrifft,  so  ist  deren  Bedeu- 
tung (Alten  und  Neuen  Stils,  d.  h.  Julianischen  und  Gregorianischen  Kalenders] 
ja  allgemein  bekannt.  In  dieser  Beziehung  mag  noch  bemerkt  sein,  dass  die 
Geburtsdaten,  nach  einer  unter  den  Historikern  allgemein  gültigen  Regel,  im- 
mer so  gegeben  wurden,  wie  sie  sich  in  den  Quellenwerken  vorfinden,  dass 
daher  diejenigen,  welche  in  die  Zeit  vor  der  Einführung  des  neuen  Kalenders  in 
einen  Staat  fallen,  nach  altem  Kalender  zu  verstehen  sind.  Es  gilt  dies  nament- 
lich von  Grossbritlannien,  wo  man  noch  bis  4752,  wie  frtlher  in  einigen  Thei- 
len  von  Italien,  das  Jahr  mit  dem  95.  März  anfing  und  daher  nicht  allein  um 
4  0  bis  14  Tage,  sondern  in  der  Zeit  vom  4.  Januar  bis  zum  25.  März  auch  noch 
um  ein  ganzes  Jahr  gegen  den  jetzigen  verbesserten  Kalender  zurückstand, 
weshalb  es  unter  den  neueren  Geschichtsforschern  Englands  üblich  ist,  der- 
gleichen Daten,  wie  z.  B.  den  Todestag  von  Newton,  als  erfolgt  anzugeben 
am  20.  März  4726 — 7,  d.  h.  also  am  34.  März  4  727  nach  unserer  heutigen 
Zeitrechnung. 

Trotz  allen  Beschränkungen,  die  das  »Handwörterbuch«  sonach  erfahren 
hat,  bin  ich  doch  überzeugt,  dass  der  Leserkreis,  für  welchen  ich  es  be- 
stimmte ,  mehr  darin  finden  wird ,  als  in  irgend  einem  ähnlichen  Werke.  Die 
bändereichen  Encyclopädien  und  biographischen  Lexika,  welche  wir  besitzen, 
geben  wohl  über  die  Koryphäen  der  Wissenschaft  genügende  Nachrichten,  aber 
über  die  grosse  Zahl  der,  wenn  auch  nicht  so  hervorragenden,  doch  um  den 
Ausbau  der  Wissenschaft  immer  noch  höchst  vordienten  Männer  gehen  sie  mei- 
stens mit  Stillschweigen  hinweg.  Sie  sind  zu  allgemeiner  Natur,  als  dass  sie 
den  exactcn  Wissenschaften  eine  bevorzugte  Stellung  einräumen  könnten,  und 
haben  auch  stets  in  erster  Linie  die  Anforderungen  des  grossen  Publicums  vor 
Augen.  Der  Mathematiker,  Astronom,  Physiker,  Chemiker  qder  Mineralog,- der 
sie  zur  Hand  nimmt,  um  über  die  Männer  seiner  W^issenschaft  Auskunft  zu  er- 
langen, wird  sich  in  der  Mehrheit  von  Fällen  getäuscht  sehen;  ja  er  wird  häufig 
die  Erfahrung  machen,  dass  seine  Fachgenossen  zurückgesetzt  sind  gegen  Per- 
sonen aus  anderen  Kreisen,  denen  er  von  seinem  Standpunkte  aus  nur  ein 
geringes  und  vergängliches  Verdienst  beimessen  kann.  Eben  diese  Erfahrung, 
die  sich  mir  selbst  zur  Genüge  darbot,  hat  mich  zu  dem  Versuche  angetrieben, 
die  meinem  eigenen  Studienkreisc  angehörigen  Mathematiker  und  Naturforscher 


Vor-  und  Schlusawort  dei  VerfaMeri .  vii 

gieichsam  in  die  Rechte  einzusetzen ,  welche  man  Gelehrten  anderer  Art  so  wie 
Künstlern  langst  gewahrt  hat. 

Es  ist  schon  eine  sehr  ansehnliche  Buchersammlung  erforderlich,  um  dem 
Leser  anderweitig  das  zu  bieten,  was  er,  abgesehen  von  den  Original-Mitlhei- 
luDgen,  in  diesem  »Handwörterbuch«  vereinigt  und  benutzt  findet.  Einen  Beweis 
bierrur  liefert  schon  der  am  Ende  gegebene  Schlüssel  zur  Quellenlileratur,  in 
dem  viele  nicht  in  Ghiffern  ausgedrückte  Quellen  gar  nicht  einmal  erwähnt 
wurden.  Ohne  die  unbehinderte  Benutzung  der  an  biographischen  Hülfsmitteln 
sehr,  reichen  königi.  Bibliothek  zu  Berlin  würde  ich  ausser  Stande  gewesen 
sein,  meinem  Unternehmen  den  erreichten  Grad  von  Vollständigkeit  zu  geben. 
Indem  ich  dieses  Anerkenntniss  öffentlich  ausspreche,  fühle  ich  mich  aber  auch 
verpflichtet  aufrichtigen  Dank  den  vielen  mir  befreundeten  Mannern  zu  zollen, 
welche  meine  Bestrebungen  durch  Mittheilungen  von  Original -Beiträgen  so 
kräftig  und  zuvorkommend  unterstützten.  Gestattet  der  Raum  auch  nicht, 
diese  Beförderer  des  Werks  alle  aufzuzahlen,  so  kann  ich  mir  doch  nicht  ver- 
sagen ,  hier  einige  zu  nennen ,  denen  ich  in  dieser  Hinsicht  besonders  ver- 
pflichtet bin  :  so  Dr.  W.  Francis  in  London ,  der  ebenso  wie  der  unglückliche, 
leider  der  Wissenschaft  schon  entrissene  Dr.  W.  Wertheim  in  Paris  eigends 
Circulare  für  den>  Zweck  drucken  liess  und  in  Umlauf  setzte,  ferner  Hr.  Gran- 
deau  in  Paris,  Hr.  Plateau  in  Gent,  Hr.  Buys-Ballot  in  Utrecht,  Prof. 
Langberg  in  Christiania  (seitdem  ebenfalls  verstorben),  Prof.  Berlin  in 
Lund,  Prof.  Angström  in  Upsala,  Prof.  Arppe  in  Helsingfors,  Akademiker 
Dr.  Fritzsche  in  St.  Petersburg,  Prof.  Moser  in  Königsberg,  Dr.  Pritzel  in 
Berlin,  Prof.  Scheererin  Freiberg,  Prof,  Kopp  in  Giessen,  Prof.  Kohlrausch 
in  Marburg  (seitdem  in  Erlangen  verschieden),  Prof.  Keferstein  in  Göttingen, 
Prof.  Lamont  in  München,  Prof.  Reu  seh  in  Tübingen,  Prof.  Eisenlohr  in 
Carlsruhe,  Prof.  Wolf  in  Zürich,  Hr.  Soret  in  Genf,  Hr.  Q.  Sella  in  Turin, 
Hr.  J.  D.  Dana  in  New  Haven  und  Andere  mehr. 

Diesen  und  den  vielen  Männern,  welche  mir  die  gewünschten  Nachrichten 
Über  ihre  eigene  Person  bereitwillig,  obwohl  nicht  immer  vollständig  zusandten, 
habe  ich  es  zu  danken,  dass  die  Zahl  der  Original-Beiträge,  welche  dem  Werke 
einen  eigenthUmlichen  Werth  verleihen,  mehr  al$  ein  Achtel  der  Summe  aller 
Artikel  ausmacht,  1469  unter  8447.  Letztere  Zahl,  so  ansehnlich  sie  ist,  würde 
ohne  Zweifel  auf  das  Dreifache  gestiegen  sein,  wenn  ich  über  alle  Personen,  die 
zu  berücksichtigen  gewesen  wären,  hätte  Nachrichten  bekommen  können. 

Die  lange  Zeit,  welche  der  Druck  dieses  »Handwörterbuchs«  nothwendig 
in  Anspruch  nahm*,  ist  demselben  in  mehrfacher  Hinsicht  zu  gute  gekommen. 
Ich  habe  dadurch  Gelegenheit  erhalten,  verschiedene  ältere  und  neuere  mir 
bis  dahin  unbekannte  oder  unzugängliche  Quellenwerke  kennen  zu  lernen,  und 
ebenso  sind  mir  von  verschiedenen  Seiten  her  noch  fernere  Original-Milthei- 
lungen  zugeflossen.  So  weit  es  möglich  war,  sind  die  daraus  hervorgegangenen 
neuen  Beiträge  noch  benutzt  worden ;  aber  bei  dem  fortschreitenden  Druck  (der 
nicht  selten  den  von  anderen  lexikalischen  Werken  überholte)  rousste  noth- 
wendig ein  grosser  Theil  derselben  zurückgelegt  werden.  Es  hat  sich  dadurch 
ein  ansehnliches  Material  zu  einem  Nachtrage  gesammelt,  durch  welchen  zu- 
gleich  ein  Theil  der  in  dem  Werke  vorhandenen  Lücken  ausgefüllt  wird.  An- 
fangs gedachte  ich^  diesen  Nachtrag  unmittelbar  auf  das  Werk  folgen  zu  lassen. 


*  Der  Druck  wurde  im  Monat  Mai  4856  begonnen  und  mit  8chr  geringen  Unterhrechun" 
gen  stetig  fortgesetzt.  —  Bogen  4  —  38  (oder  Spalte  1  —  576)  des  I.  Bandes  erschien  als  I.  Lie- 
ferung im  Januar  1858;  Lieferung  11  (Bd,  I.  Bogen  37—72;  Sp.  577—1162)  im  December 
1858;  Lieferung  III  (Bd.  l.  Bogen  73—96 ;  Sp.  1153—1524)  im  September  1859 ,  Lieferung  IV 
(Bd.  IL  Bogen  1—86;  Sp.  1—576)  im  October  1860;  Lieferung  V  (Bd.  IL  Bogen  87—72; 
Sp.  577—1162)  im  Juni  186t;  der  Rest  des  IL  Bandes  nebst  den  zum  Abschluss  auch  dos 
L  Bandes  dienen  Beigaben  als  Lieferung  VI  im  August  1868. 


vtu  Vor-  and  Schlnsswort  dei  Vertusen. 

Da  er  aber  fortdauernd  wächst  und  voraussichtlich  noch  geraume  Zeit  wachsen 
wird,  so  habe  ich  es  für  rathsam  gehalten,  mit  seiner  Herausgabe  noch  ein  Paar 
Jahre  zu  warten  und  mich  für  jetzt  darauf  zu  beschranken  ,  dem  Werke  bloss 
ZusStze  und  Berichtigungen  zu  den  bereits  vorhandenen  Artikeln  anzubringen. 
Indem  die  neuen  Artikel  diesem  künftigen  Nachtrage  vorbehalten  bleiben,  ist 
somit  Jedem,  der  sich  Übergangen  findet  oder  der  Gelegenheit  hat,  Nachrichten 
über  andere  Personen  älterer  und  neuer  Zeit  milzutheilen,  Gelegenheit  geboten, 
vorhandene  Lücken  in  dem  Werke  auszufüllen,  und  ich  kann  hier  nur  den  in- 
ständigsten Wunsch  aussprechen ,  dass  diese  Gelegenheit  recht  zahlreich  be- 
nutzt werden  möge,  denn  wenn  irgend  ein  Werk  der  Mithülfe  Vieler  bedarf, 
um  zu  einiger  Vollkommenheit  zu  gelangen,  so  ist  es  sicher  ein  solches  wie 
dieses  »Handwörterbuch«. 


Liste  derjenigen  neuen 


welche  für  den  später  erscheinenden  Supplementband  dieses  biograpliisch- 
literarischen  Handwörterbuchs  gegenwärtig  (Michaelis  1863)  vorliegen. 


d*AbaDCoart,  Ch.  F. 
d'Abbadie,  A.  Tb. 
Abbene,  A. 
Abbot.  A. 
Abel,  F.  A. 
AbiMi,  G. 
Ackoer,  M.  J. 
Adams,  Ch.  B. 
Adler,  J.  Ch. 
Agardh,  K.  A. 
Agnetbler,  M.  G. 
Aigoer,  A. 
AikiD,  J. 

Aintworth,  W.  F. 
Albach.  y  St. 
Albayzete,  J. 
Alb«rti.  S. 
Mcan.  11. 
Alei,  P. 
Alaiaader,  St. 
Alexander.  J.  H. 
Aleiaadar,  A. 
Alifer,  F. 
Alleagren,  J.  J. 
Alt^o-Dolac,  J.  L. 
Allbana,  A.  II.  J.  v. 
AI  theo,  J. 
AitfnaDD,  J. 
Amerling,  K. 
Amea,  N. 
ADderaoD,  II. 
Aoderaon,  J  J- 
ADdrienx.  B. 
Aagelis,  A. 
Aogiolioi,  J. 
Anttad.  D.  Th. 
Aotbofoer.  F. 
Apjohn.  J. 
Appert.  Cb.  M. 
ArakielowiU,  G. 
Arbon.  J.  O. 
ArcneTy  .  •  • 
Aranda.  C. 
.Vraadt.  R   F.  B. 
AriUoder,  N.  L. 


Armstrong.  .  .  . 
d'Arnal.  B. 
Arnd.  B. 

Arndtsen,  A.  F.  0. 
Arnoux,  J.  R.  C. 
Arschenewsky.  B.  K. 
Artiga,  F.  A. 
Aschanboro,  K.  H.  M. 
Aschoff,  L.  A. 
Assump^Ao.  i. 
Atkinson.  U. 
Attaeid,  J. 
Aabert.  0.  G.  D. 
Auerbach,  J.  A. 
Aagurelli,  G.  A. 
d'Auxiron,  J.  B. 
Avit.  J.  B. 
Avogadro.  .  .  . 
Aylasbary.  .  .  . 


Bacaloglo,  B. 
Bache,  F. 
Bachetti,  L. 
Back. G. 
Bailay,  J.  W. 
Baird,  Sp.  F. 
Bakker,  M.  M. 
Baltogliui.  G. 
Baltzar,  R. 
Bannacker,  B. 
Barca,  G.  M. 
Barat,  J. 
Baratt! ,  L. 
Barnard,  F.  A.  P. 
BarrödeSt.  Veoant, . .. 
Barrett,  J. 
Ba^cahiil,  G. 
Basal,  P. 
Batllliat,  P. 
Baadrimont,  A.  E. 
Bauer,  A.  A. 
Baamann,  A.  Ch. 
Baaufort.  F. 
Beccadelli,  A. 


Beechey,  F.  W. 
Beekmann,  J. 
Beguin,  N. 
Beissenhirtz,  F.  W. 
Bake,  Ch.  T. 
Belanger,  J.  B.  Ch.  J. 
Balcher,  B. 
Bell,  J. 
Bell,  H. 
Bellocq,  A. 
Below,  B. 
Below,  J.  F. 
Reo  Bageb. 
Berchthold,  .  .  . 
Berde,  A. 
Berg.  B. 
Berger,  V. 
Bergsoaa,  C.  A. 
Berigny,  Ch. 
Beringer,  fi. . 
Berkhahn,  K.  A  W. 
Berkiewitz,  L. 
Bernard,  P.  J. 
Bernoulli,  F.  A. 
Bertagnini,  C. 
Bertazzi,  J. 
Berthand,  .  .  . 
Berthier,  J.  B. 
Berthod,  N. 
Besnard,  A.  F. 
Bianchi,  B.  U. 
Bienaymö.  J 
Bierens  de  Haan ,  .  .  . 
Bigazzini,  G. 
Bilbarz,  .  .  . 
Billoi,  J.  B. 
Binder,  J. 
Bischof,  K. 
Bishop,  .  .  . 
Bitouzö  d'Auimenil,  M. 
Bittner,  A. 
Biiio,  J.  A. 
Bjerknifta,  C.  A. 
Blanchard,  Tb. 
Blanchard,  J.  B. 


Blanchet,  P.  H. 
Blanehal,  A.  L.  P. 
Blenginö,  D. 
Bley,  H. 
Blondeao,  .  .  . 
Blondlot,  N. 
Blücher,  H.  v. 
Blum,  L. 
Blum,  J.  A. 
Blumenstein,  F. 
Bloroenstein,  J.  B.  F. 
Biyth,  J.  L. 
Boeder,  J. 
Böklen,  G.  H.  0. 
Böttger,  K.  Th. 
Boho,  J.  C. 
Bolleau,  P.  P. 
Bois-Reymond,  P.  du- 
Bolyai,  W. 
Bonaventura,  F. 
Boncompagnl,  B. 
Bond,  W.  C. 
Bonicelli,  V. 
Bonjour,  J.  F. 
Booker,  J. 
Boot,  6. 
Booth,  J. 
Booth,  F. 

Bordazar  deArtaiu, . .. 
Bordier-Marzet,  G.  A. 
Borge,  C. 
Borkenstein,  K.  F. 
Borsig,  .  .  . 
Botbe,  F. 
Bouchardat,  A. 
Bottcherie,  .  .  . 
Bouchu,  B.  J. 
Boudin.  J.  C.  M.  F.  J. 
Bougrov,  .  .  . 
Bouhio,  P. 
Booqaat,  C.  J.  C. 
Bouris,  G.  C. 
Bowdich,  Th.  E. 
Bowmaun,  J.  E. 
Brag,  J. 


Brambilia,  P. 
Brandt,  B. 
Bret,  J.  J. 
Breites,  s.  liartin  de 

Brettes. 
Breuil.  J. 
Bre>sig,  J.  A. 
Briot,  Cb. 
Brisson,  B. 
Brocb,  L.  M.  B. 
Brocb,  Tb.  Ch. 
Brockard.  A. 
Bromme,  .  .  . 
Brouwer,  S. 
Brown,  R. 
Brown,  S. 
Browne,  W. 
Bru<i.  E.  R. 
Brugnatelli,  G. 
Brunet,  J.  K. 
Brunner,  J. 
Buchen,  D. 
Bucbner,  Cb.  L.  0. 
Bucholl,  A. 
Bucbwalder,  A.  J. 
Ruckland,  C. 
BUssing,  C. 
Bundschue,  J.  o.  G. 
Buoncompagni ,  s.  Bon- 

conapagni. 
Burkhauser,  N. 
Burkhardt,  A.  U. 
Busson-Descars,  .  .  . 
Büttel,  P. 
Buyolt,  J.  E. 
Buysing,  D.  J.  St. 


Cadot  de  Gassicoart, 

Cb.  L.  F. 
Caesius,  G. 
Caiilet.  V.  M. 
Caillet,  P. 
Cailliaud,  F. 
Caidas,  F. 
Caldwell.  J. 
Calovius,  A. 
Cambray-Digny,  .  .  . 
Cambridge,  R.  0. 
Canipaignac,  A.  B. 
Campailla,  T. 
Campen,  P.  v. 
Campoervor,  J. 
Canard,  N.  F. 
Canellas,  A. 
Cannabich.  J.  G.  T. 
Cantzlaar,  J. 
Cap,  P.  A. 
Capellini,  G. 
Capocci.  E. 
Carius,  L. 

Carli-Rubbi,  G.  R.  da 
Carmoy,  G. 
Carney,  J.  A.  de 
Carny,  ...  de 
Caron,  H.  L.  11. 
Carrington,  R.  E. 
Carro,  J.  de 


Cartier,  N.  G. 
Gasmann,  0. 
Castaigne,  G.  de 
Ca8tel-Fr6ard,R.A.de 
Castillon  du    Povtail, 

L.  A. 
Caumont,  A. 
Cavaillö-Col,  A. 
Cav6,  F. 
Cavendish,  Tb. 
Cerutti,  F.  P.  L. 
Cetti,  F. 
Cballoner,  Tb. 
Chancel,  G.  Cb.  B. 
Charles,  J. 
Cbapuset,  J.  K. 
Cboulard,  J.  M. 
Chauvin,  F.  J. 
Chazollon,  A.  M.  R. 
Cbenu,  J.  Cb. 
Christiani,  J.  W. 
Christie,  H.  C. 
Christoffel,  E.  B. 
Church,  A.  H. 
Churruca^  C.  D. 
Ciscar  y  Ciscar,  G. 
Clark,  \, 
Cleaveland,  P. 
Clebscb,  R.  F.  A. 
Cleveland,  P. 
Cloetla,  A.  L. 
Clouet.  P.  R. 
Codazzi,  A. 
Cohn,  F.  J. 
Cohn,  R. 
Cohn,  H.  L. 
Colburn,  W. 
Colburn,  Z. 
Colin,  J.  J. 
Colladon,  L.  Tb.  F. 
Coliardeau,  Cb.  F. 
Colias,  J.  P.  L. 
Colt,  S. 
Combes,  E. 
Compton,  S.  J.  A. 
Comstock,  J.  L. 
Comte,  A. 
CoAneil,  .  .  . 
Conybeare,  W.  D. 
Cooke,  J.  P. 
Coopmans,  G. 
Corachan,  J.  B. 
Cordier,  J. 
Cor^,  F. 

Cortambert,  P.  F.  E. 
Cortes,  G. 
Cotteau,  G. 
Cottereao,  .  .  . 
Couche,  Cb.  H.  F. 
Coulvier-Gravier,  R.  A. 
Cournot,  A.  A. 
Cousin,  J. 
Coutelle,  J.  Bi.  J. 
Cowper,  Cb. 
Craanen,  D. 
Crace-Calvert,  F. 
Credner.  C.  F.  II. 
Cremona,  L. 


Crichton,  A. 
Crompton,  S. 
Crookes,  W. 
Crüger,  F.  E.  J. 
Curio,  J. 
Czech,  J. 
Czirbesz,  J.  A. 
Czwalina,  J.  E. 


Dahl,  T. 

Dahlander,  G.  R. 
Dabiström,  R.  J. 
Dalibard,  Tb.  F. 
Uallery,  Tb.  Cb.  A. 
Dana,  S.  L. 
Dangcr,  B.  F. 
Danger,'F.  Ph. 
Dangicourt,  P. 
Danz,  C.  F. 
Daquin,  A. 
Darcy,  H.  Ph. 
Dati,  G. 
Daucourt,  B. 
Daudin,  J.  A. 
Daussy,  P. 
David,  J.  P. 
Davies,  Cb. 
Davis,  Ch.  H. 
Day,  J. 
Deane,  J. 
Debain,  A. 
Deboubers,  .  .  . 
Debray,  H.  J. 
Decher,  G. 
Degoussöe,  J. 
Delamarche,  Cb.  F. 
De  la  Rue,  W. 
Delaunay,  C.  J.  V. 
Deleuil,  .  .  . 
Descrolzilles,  P. 
Desnoyers,  J.  P.  F.  St. 
Desor,  B. 
Destigny,  P.  D. 
Deville,  P.  F.  A. 
Dick,  Tb. 
Didion,  Cb. 
Dien,  Cb. 
Dietrichs,  C.  G.  H. 
Dieu,  Tb. 
Dilling,  C.  A.  A. 
Diraberg,  S. 
Dttten,  H.  S. 
Dodd,  R. 
Dodoens,  s.  Dodo- 

naeus. 
Dodonaeus,  R. 
Döbelius,  J.  J. 
Doesburg,  Tb.  v. 
Dolfuss,  B. 
DonatI,  B.  G. 
Donn^,  A. 
Dortbes,  J.  A. 
Dorvaull,  N. 
Douliot,  J.  P. 
Dounot,  .  .  . 
Doy*re,  L. 
Drapiez,  A. 


Drechsler,  H.  A. 

Drew,  J. 

Dubocq,  J. 

Dubois,  P. 

Du  Bois-Reymond,  P., 

s.  Bois-Reymond. 
Dubrunfaat,  Ch. 
Due,  Cb. 

Dütschke,  G.  A.  F. 
Dumas,  W.  A. 
Durooulin,  H. 
Du  Petit-Tbouars,  .  .  . 
Dupuis,  .  .  . 

Dupuy-Debordes,  .  .  . 
Duröge,  J.  H.  K. 
Durheim,  K. 


Eaton,  J. 
Ebel,  H.  Ch. 
Eben,  G.  A. 
Eble,  11. 
Eder,  G. 
EggerU,  V. 
Ehrlich,  F.  K. 
Ehrmann,  M.  S. 
Eickma,  B. 
Ekert,  J. 
Eilet,  W.  H. 
EUiot,  Cb.  M. 
Engelmaon,  W. 
Engelsbach-Larivi^re, 

Engiert,  J.  W. 
Engramelle,  M.  D.  J. 
Ericsson,  J. 
Escber,  P.  F.  J. 
Ewbank,  Tb. 
Bwert,  A.  W. 
Ewing,  i. 


Faesi,  J. 
Fagon,  .  .  . 
Fabrenkohl,  J.  A.  R 
Fairbain,  W. 
Faico,  J.  i. 
Falkeoberg,  A. 
Fallesen,  L.  S. 
Faludi,  F. 
Farrar,  J. 
Faure.  G.  St. 
Fearnley,  C.  F. 
Felici,  R. 
Fiebig,  0. 
Fiedler.  0.  W. 
Fi n kener,  R.  H. 
Fischer,  J.  Ph. 
Fischer,  B.  G. 
Fischer,  K.  Ch.  F. 
Fischer,  A.  W. 
Fitch.  J. 
Fittig,  R. 
Fitton,  W.  H. 
FiUroy,  R. 
Flachst,  E. 
FlautI,  .  .  . 
Fleischer,  F. 


Fleischer,  K.  J.  F. 
Fleroming.  J. 
Flemoiinf,  F.  W. 
Fleoder,  H. 
Floryo,  J. 
Huckiger.  F.  A. 
Fock,  A.  H. 
Foilerle,  F. 
Fontaoey,  .  .  . 
Forbes,  D. 
Forbef,  E. 
Foster,  G.  C. 
Fouroeea,  N. 
Fouroet,  J.  J.  B.  X. 
Fouroet,  V. 
Frdncoear,  P. 
Fraok,  J. 
FraoU,  J. 
FrapoUi.  L. 
Freie  AUemSo,  .  .  . 
Fremery,  P.  J.  I.  de 
FreiDonI,  J.  Cb. 
Freycioet,  Cb.  L. 
Friese,  R. 
Frobitber.  M. 
Froebde,  K.  F.  A. 
Froment,  P.  G. 
Korttenberger,  J. 
Furiet,  .  .  . 


Gadbied,  Cb. 
Gadolin,  A. 
Gaimard»  F. 
Garbeo,  B.  N. 
Garben,  Cb.  V. 
Garella,  N. 
Garnier,  J.  J. 
Gaogein,  J.  M. 
Gavarrel,  L.  D.  J. 
Geelmayden,  J.  Cb.  S. 
Geniee,  A.  L. 
Genth,  F.  A.  L.  K.  W. 
Genlb,  G. 

Germein,  Tb.  G.  B. 
Gbezzi,  N. 
Giedwillo,  A. 
Gilbert.  J.  H. 
Gilleepie.  W.  M. 
Girard,  P.  S. 
Giolio,  C.  J. 
Gladslone,  J.  H. 
Glunder,  G.  W. 
Gttsaal,  J.  H. 
Goldbacb,  B. 
Gomaz  de  Souza,  J. 
Gorioi,  G. 
Grandeau.  L. 
Grandin,  Cb. 
Grant,  R. 
Gras,  J.  S. 
Green,  J. 
Greiff,  J. 
Grelle,  F.  H. 
Grewingk,  C. 
Ort  mm,  H.  N. 
«iriicom,  J. 
Griscom,  J.  H. 


G  roner,  J.  d. 
Gümbei,  W.  Tb. 
Gümbel,  K.  W. 
Gümbei,  Tb. 
Günsberg,  H.  R. 
Gudranger,  B.  A.  F. 
Gu6rin-Varry,  Tb. 
Gueymard,  E. 
Guggeial,  A. 
Gummi,  B.  H. 
Guasew,  M. 
Guyot,  J. 


Haairoan,  P.  J. 
Hackley,  Cb.  W. 
Hagen,  0.  H. 
Hagenbacb,  J.  E. 
Hagenow,  K.  F.  v. 
Hagerup,  H.  St. 
Haime,  J. 
Haindl,  S. 
Haidane,  R. 
Hall,  J. 

Hallwyl.  J.  ab 
Hamel,  J. 
Hamilton.  W.  R. 
Henkel.  H. 
Hansen,  K. 
Hansleen.  N.  L. 
Hantier,  G. 
Hardegg.  .  .  . 
Harfvefeidt,  E. 
Harriot,  .  .  . 
Harscb  v.  Almendin- 

gen,  .  .  . 
Hart,  A.  S. 
Hartig,  Tb. 
Hassenstein,  .  .  . 
Hattendorff,  K.  F.  W. 
Haugbton,  S. 
Haaslaub,  F. 
Hayes,  A.  A. 
Haynovius,  M. 
Heidtmann,  A. 
Hein,  W. 
Heine,  H.  E. 
Helmes,  J. 
Henry,  J. 
Henslow,  J.  St. 
Henii,  F. 
Hörault,  .  •  . 
Herrgen,  J.  E. 
Herrick,  E.  C. 
Hill.  Tb. 
Hipp,  M. 

HocbstetUr,  Cb.  F. 
Hoe,  R.  M. 
Hörbye,  J.  C. 
Hösün,  J. 
Hodgkinson,  E. 
Hoffmann,  J.  Cb. 
Hoffmann,  R. 
Hoffmann,  H.  K.  H. 
Hob,  G.  M.  Tb. 
Holger,  Pb. 
Holker.  J.  J.  L. 
Holmberg,  H.  J. 


Holmgren,  K.  A. 
Hüllen,  C.  V. 
HomendeAndrada,... 
Hornbeck,  .  .  . 
Horner,  L. 
Horsfleld.  Tb. 
Huette,  L. 
Hug,  N.  K. 
Hughes,  E. 
Hulot,  N. 
Hummel,  K. 
Hummel,  C.  G. 
Hundt,  R. 
Hunt,  Tb.  St. 
Hunt,  R. 

d'lncarville,  .  .  . 
Irinyi,  .  .  . 
Isendoorn,  G.  v. 
Isidor  V.  Sevilla. 
Ivansics,  .  .  . 

Jacob,  W.  St. 
Jamieson,  Tb.  F. 
Jaugeon,  N. 
Jaunez,  J.  P. 
Jeitleles,  L.  H. 
Jocbmann,  E.  K.  G.  G. 
Jobnson,  M.  J. 
Jobnston,  A.  K. 
Jokäly,  .  .  . 
Joubert  de  la  Salette, 

P.  J. 
Jouffroy  d' Abbans,  G. 

F.  D.  de. 
Jouffroy,  A.  de 
Jourdan.  A.  J.  L. 
Joy,  Cb.  A. 
Junge,  K.  A. 
Junghann,  G.  J. 
Just,  F.  G.  A. 

Kilppelin,  C.  E.  R. 
Keil,  0. 

Kerguette,  J.  D.  de 
Keri,  F.  B. 
Kessler,  J.  G. 
King,  J. 
Kino,  E. 
Kittel,  M.  B. 
Köcbel,  L. 
König,  K.  R. 
Kopp,  E. 
Krantz,  A. 
Kraut.  K.  J. 
Krebs,  0. 
Krieger,  W. 
Krocker  E.  0.  F. 
Kronauer,  J.  H. 
Kudernatscb,.  Jos. 
Kurz,  J.  Pb.  A. 
Kutorga,  St.  S. 
Kylman,  R. 

Labonlaye-Harillac, 
P.  Ch.  M.  de 


La  Chabeaussiöre,  A. 

J.  M. 
Lacbman,  W.  L. 
Lallemant,  N.  C.  de 
Landerer,  X. 
Lange,  K.  J.  H. 
Lapbam,  J.  A. 
Lapie,  E. 
Larkin,  N.  J. 
Lartigne,  J. 
LasauU,  E.  v. 
Latosz,  J. 
Launay,  J.  B. 
Lavocat,  A. 
Lawes,  J.  B. 
Lebaillif,  A.  C.  H. 
Le  Bergue,  V.  A. 
Lebon,  Pb. 
Leboyer,  J.  F. 
Lebrun,  L.  J. 
Lecoat,  Y.  M.  G.  P. 
Leconte,  J. 
Leconte,  Jos. 
Led6an,  J.  A.  N.  R. 
Lefebvre,  F. 
Lef^vre,  N. 
Lef6vre,  J. 
Lefranc,  D.  F. 
Lebr.  F.  A. 
Le  Nautonnier,  G. 
Lenoble,  P.  M. 
Lenssen,  E. 
Lesiuski,  Tb. 
Lewis,  E. 
Liais,  E. 
Lidth  de  leude,   Tb. 

G.  V. 
Lieussoux,  J.  P.  P.  A. 
Ligot,  L. 
Lindelöf.  L.  L. 
Lionne,  A.  de. 
Lionnet,  F.  J.  E. 
Lips,  F. 

Liste  y  Aragon,  A. 
Logan,  G. 
Logen,  W.  E. 
Logeman,  W.  M. 
Lobnmüller,  A. 
Long,  J. 
Longmar,  A. 
Loos,  0.  H.  de 
Lor6,  G. 
Lorenz,  L.  V. 
Luboldt.  R.  A. 
Lüber,  Tb. 
Luyts,  J. 


Macadam,  J.  L. 
Mackay,  A. 
Macneven,  W.  J. 
Macwortb,  H.  F. 
Maddy,  W. 

Magneville,  H. D.D.  de 
Main,  R. 
Maissiat,  .  .  . 
Mallet,  A. 
Mallet,  Ch.  F. 


liaorosff,  N.  S. 
Marcet.  W. 
Marguerie«  J.  J.  de 
Margueril,  ...  de 
Marquard,  A. 
Marquaii,  L.  C. 
Martin.  W. 
Martin,  L.  A. 
Martin  de  Brettes,  j.B. 
Martini,  G.  H. 
Maslard,  J. 
Matthes,  C.  J. 
Mathion,  0.  L. 
May,  Ch. 
MegliUky,  N  G. 
Meisaas,  A.  A. 
Meissaa,  N. 
Mendelejew.  D. 
Menke,  K.  Tb. 
Menzzer,  K.  L. 
Mörat,  G. 

Mercastel,  J.  B.  A.  de 
Mercier  de  Boissy,  A. 

B. 
Merim^e,  J.  F.  L. 
Meyer,  0.  A.  B. 
Meynicr,  H. 
Michelazsi,  A. 
Mielichbofer,  M. 
Miller,  J.  F. 
Miquel,  F.  A.  W. 
Mitchel,  0.  M. 
Mitchell,  M. 
Mo^nlk,  F. 
MOblos,  J. 
Möller,  J.  0.  L. 
Möller,  D.  M.  A. 
Molasenel,  L. 
Montpelet,  A.  V.  de. 
Moretti.  G. 
Morin,  P.  Tli. 
Morley,  R.  R.  1. 


Morse.  S.  E. 
Moseley,  H. 
Madge,  ft.  Z. 
Mudie,  R. 
Munting,  H. 

Napier,  R. 
Narrien,  J. 
Nauck,  E.  F. 
Nehus,  .  .  . 
NeuRebaaer,  L.  A. 
Neumayer,  G. 
Nicolosi,  G.  D. 
Niemann,  A. 
Niemtscbick,  R. 
Niouwenhuls,  J. 
Nöggerath,  J.  B. 
Noogaröde  de  Fayat, 

A. 
Novi,  G. 

Obici,  P. 
Od«D,  J. 

Oettiogen,  A.  J.  v. 
Ogle,  J.  A. 
Oppel,  K.  A. 
d'Orbigny,  M.  Ch. 
Otto,  G.  E. 
Owen,  D.  D. 
Ofyen,  J.  H.  y. 

Pacinotti,  L. 
Parelo,  L. 
Parkman,  Tb. 
Pasch,  G.  E. 
Paschen,  F.  H.  Ch. 
Perkins,  B. 
Perkins,  G.  R. 
PerliUi,  J.  D. 
Petit,  J.  J. 


Philippe  de  Kerhellet, 

Ch.  M. 
Pictet.  K.  J. 
Pignatari,  F.  J. 
PiUro,  A. 
Plata,  F.  M. 
Playfeir,  W. 
Pöble,  J.  Ch. 
Poinslnet  de  Sivry,  L. 
Polonceau,  C. 
Preckenfeldt,  F. 
Prouhet,  P.  M.  E. 
Purgine,  J. 

Qucsnot,  T.  J. 

Raimondl,  A. 
Rain,  J.  v. 
Rampold,  F. 
Read,  N. 
Reboul,  H.  P.  S. 
Reichenbach,  R.  T.  ▼. 
Reinsch,  B.  H.  B. 
Relss,  J.  W. 
Renwick,  J. 
Reuleaux,  F. 
Richter,  R.  J. 
Röttger,  J.  Ch. 
Rogalinski,  P. 
Rogers,  W.  B. 
Rogers,  H.  D. 
Rogers,  R.  B. 
Rootsey,  J. 
Roussel,  H.  F.  A.  de 
Rahmkorff,  H.  D. 
Runopf,  L.  ^ 

Sabbadino,  C. 
Salinon,  G. 
Sangior^o,  P. 
Sarres,  J.  H. 


Sauber,  W. 
Schabus,  G. 
Schaiili,  J.  J. 
Scheibler,  K.  B.  W. 
Scherschnick,  L. 
Schiel,  J.  H.  W. 
Schiller.  J.  M. 
Schmidt,  J.  M  F. 
Schönlein,  Ph. 
Schrader,  B.  J.  H. 
SchuU-Fleeth,  .  .  . 
Schumacher,  W. 
Schuster,  F. 
Scoppewer,  F.  G. 
Semenoff,  Th. 
Sielentz,  H.  H. 
Socher,  J. 
Sonntag,  .  .  . 
Sorby,  H.  C. 
Stewart.  B. 
Stockar-Bscher,  K. 

Taylor,  W. 
Taylor,  J. 
Thomson,  J.  sen. 
Thomson,  J  jun. 
Thomson,  R.  D. 
Tiessenhaus,  C. 
Torrey,  J. 

Unger,  F. 

Walser,  F.  X. 
Walz,  .  .  . 
Wasbrough.  M. 
Wetael,  F.  L.  E. 
Wiebel,  K.  W.  M. 
Wittstock,  Ch. 

Ysendoorn ,    s.   Iseti- 
doorn. 


,   Arnold  Nicolaas.  — 

Erst  Landmesser,  darauf  Arzt  u.  Prof.  d. 

Medicin,  später  auch  d.  Physik  an  d.  Univ. 

zu  Kopenhagen  (W)  (NK), 

gc^.  1749,  Juni  17,  Bergen,  Norwegen, 

gest.  1800 Kopenhagen. 

De  systemate  Copemicaoo  sive  vero,  Havn. 
4  767.  De  osu  llalheseos  in  explicandis  phae- 
nomenis  in  codice  sacro,  Ib.  4  768.  De  latilu- 
dine  et  longitudine  loci,  Ib.  4  769.  De  roatbesi 
uDiversali,  Ib.  4774. 

^,  s.  Abbaco. 

(Apono),  Pietro  di.  —  Arzt 
und  Astrolog,  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ. 
zu  Padua  (J)  (Ni.  XXVI), 

geb.   1250  etwa,  Abano  (Apono)  bei 

Padua, 

gest.  1316 Padua.* 

Astrolabiam  planum  in  tabulis  ascendens  etc. 
cum  tractatn  nativitatum,  Venet.  4  502.  Geo- 
mantia.  Ib.  4556.  Opera  artis  (ein  alchemist. 
Buch).  Heptameron  seu  Elementa  magica,  Pa- 
risiis 4567. 

*  Sterb,  der  Zanbex«!  nnd  Ketierei  ati^klagi,  im  lo-» 
qvisitioDafaflbigiiUw,  und  wurde  in  ^IHgie  yertirannt. 

AlNlMa  (Abbaüa),  Bernard.  —  Arzt, 
Mathematiker  u.  Astrolog  (NB)  (J), 

geb.  4  540 Toulouse, 

gest.  1590  etwa. 
Lehrte  zu  Paris  Mathematik,  die  Rechte  u.  alte 
Sprachen,  verfasste  auch  mehre  Schriften,  von 
denen  die  Zeitgenossen  mit  Lobe  sprechen, 

Abault,  Finnin.  —  Theolog,  Biblio- 
thekar in  Genf,  wohin  seine  Mutter,  eine 
Protestantin^  sich  mit  ihm,  als  Kind,  bei  Auf- 
bebung des  £dicts  von  Nantes,  aus  Frank- 
reich geflüchtet  hatte  (BDN)  (SG)'  (HN), 
geb.  4  679,  Nov.  4  4,  Uz^s,  Languedoe, 

gest.  4767,  März  20,  Genf. 
Veriheidigte  Hewton,  mit  dem  er  im  Brief- 
wechsel stand,  gegen  den  Jesuiten  Castol,  und 
fand  in  d.  Principtis  mathematicis  einen  Feh- 
ler auf,  den  Newton  anerkannte  und  verbes- 
serte. Stand  auch  mit  i'Oraveiande  im  Brief- 
verkehr, veröffentlichte  keine  mathematischen 
oder  pbysikal.  Schriften,  aber  seine  hinterlas- 
senen  Werke  und  Papiere  enthalten  deren  ei- 

Posgendorrfi  HtndwSrterbncb. 


nige,  X.  B.  Des  anrores  bor^ales.  Sur  les  Kli- 
pses de  la  Lune.  Quelques  lettres  sur  la  pe« 
santeur.  Etc. 

AbbMO  (Abaco),  Paolo  dall'.  —  Ei- 
gentlich Paolo  Dagomari  heissend,  mir  we- 
gen seiner,  flir  die  Zeit  ungewöhnlichen, 
Kenntnisse  in  der  Arithmetik,  dall*  Abbaco 
oder  il  Geometra  genannt*  (BP)  (BS), 
geb.  4S84  etwa,  .  .  .  .  Prato,  Toscana, 

gest.  4365  oder  4  366,  Florenz.** 
Schrieb  mehre  mathemat.  Werke,  so  wie  d. 
ersten  italienischen  Kalender,  Taccuino  ge- 
nannt (Lbr.  IL  S05).   Verfertigte  auch  astro- 
nom.  Instrumente  (Jft.I). 

*  Ans  gleichem  Grande  bekunen  dieaen  Beinamen 
mehre  Penoneo,  i.  B.  der  Florantincr  AntonioBi- 
liotti,  der  1383  Prof.  d.  Arithm.  n.  OeomeCr.  war. 

**  gesu  1373  oder  1374  {Baldauar*  Boneompagni^  ln~ 
tamo  ad  aletme  optre  ii  Leimardo  PiaanQ . .  Mofist«, 
Borna  1^4.^.821). 

Abboa  (Albon)  de  Fleiiry.  —  Abi 

d.  Klosters  Fleury,  daher  auch  Abbo  Flo- 

riacensis  genannt  (BN), 

geb.     945 unweit  Orleans, 

gest.  4  004,  Nov.  4  3,  in  Gascogne.  * 

Beförderer  der  Mathematik,  Lehrer  von  0er- 

bert,  dem  nachmaligen  Papst  Sylvester  n. 

Schrieb :  Liber  in  calculum  paschalem  und  Li- 

ber  de  motibus  stellarum. 

*  Von  den  Lnndetbewohnem  erachlagen. 

Abel,  Clarke.  —  Dr.  Med.,  Begleiter 
des  Lord  Amherst  auf  dessen  Gesandt- 
schaftsreise nach  China;  spSter,  als  dieser 
General-Gouverneur  von  Indien  geworden 
war,  dessen  Leibarzt  (BDN), 

geb.  . . . 

gest.  4  826,  Nov.  8  4 ,  Cawnpore,  Indien.  * 
On  the  Geology  of  the  Cape  of  Good  Hope,  in : 
A  Narrative  of  a  Journey  in  the  Interior  of 
China,  Lond.  484  8.  On  the  Geology  of  the  Hi- 
malaya  Mountains  (Asiat.  Research.) 

*  gest.  Dec.  26  {BIT). 

Abel,  Niels  Henrik.  —  Lebte  von 
4825  bis  4  827  auf  Kosten  der  norweg.  Re- 
gierung im  Auslande,  meistens  in  Berlin  u. 
Paris,  vertrat  4  828  den  abwesenden  Prof. 
Hansteen  an  d.  Univ.  zu  Ghristiania,  und  hatte 

4 


Abel-Eemnsat 


Abildgaard. 


eineo  Raf  nach  Berlin  in  Aassiebt,  als  ihn 
der  Tod  ereilte  {Oeuvres  par  Holmboe). 

geb.  4  SOS, Aug.  5, Kirchsp.  Findöe, Stift 

Christiansand,  * 

gest.  4  829,  Apr.  6,  Eisenwerk   Froland, 

bei  Arendal. 
M^m.  sur  leg  ^qaations  algöbriques  oü  on  dö- 
montre  rimpossibilil^  de  la  rösolution  de  1*6- 
qualion  gönörale  du  cinqni^me  degr^,  Chri- 
sliania  4894  (Auch Grelle.  Joum.  f.  Math.  48S6. 
Bd.  I).  Untersuch,  der  Functionen  zweier  un- 
abhängig, veründert.  GrOss.  x  u.  y,  wie  f  (x,  y), 
welche  d.  Elgensch.  haben,  dass  f  {z,  f  (x,  y)} 
eine  symmetr.  Funct.  von  x,  y  und  z  ist  (Ib. 
id.).  Auflds.  e.  mechan.  Aufgabe  (Ib.  id.)  Be- 
weis ein.  Ausdnicks,  von  welchem  d.  Bino- 
minalformel  ein  einzelner  Fall  Ist  (Ib.  id.). 

Über  d.  Integrat.  d.  Diff.-Formel  ^r^$  wenn 
R  und  Q  ganze  Functionen  sind  (Ib.  id.).  Unter- 
such, über  d.  Reihe  4  +-   x -•- — '  ^~    x*.. 

4  S 

(Ib.  Id.).  Über  einige  bestimmte  Integrale  (Ib. 
48S7.  II).  Über  d.  Functionen,  welche  der  Gl. 
if  X  +  if>y  sa  tff  {tfy  -^  yf TL)  genugthuen  (Ib.  id). 
Recherches  sur  les  fonctiones  elliptiques  (Ib. 
ib.  et  4838.  III).  Aufgabe  aus  d.  Zahlentheorie 
(Ib.  III).  Sur  quelques  proprietös  gön^rales 
dune  certaine  sorte  des  foncUones  Iranscen- 
dantes  (Ib.  id.  —  vollständig  in  d.  M^m.  Sav. 
«trang.  T.  VII  (4  844);  diese,  48S6  der  Pariser 
Acad.  übersandte  Abhandl.  wurde  4880  (nach 
sein.  Tode)  von  derselben  gekrönt;  der  Preis 
von  8000  fr.  fiel  zur  Hälfte  seinen  Erben,  zur 
Hälfte  C.  O.  J.  Jaeobizo).  Sur  les  norobres 
des  transiörmations  difförentes,  qu'on  peut 
faire  sobir  ä  une  fonct.  elliptique  par  la  Sub- 
stitution d'une  fonct.  donne  de  premier  degr^ 
(Ib.  III).  Thäoröme  genöral  sur  la  transfor- 
mat.  des  fonct.  elliptiques  de  la  seconde  et  de 
la  troisi^me esp^ce  (Ib.  ib.).  Sur  quelques  for- 
mules  elliptiques  (Ib.  4  819.  IV) .  Sur  une  classe 
particuli^re  d'^quations  resolubles  algäbrique- 
ment  (Ib.  id.).  Thöor^mes  sur  les  fonct.  ellipti- 
ques (Ib.  id.).  Demonstration  d'une  propriötä 
gdn^rale  d'une  certaine  classe  de  fonct.  trans- 
cendanles  (Ib.  id.).  Precis  d'une  theorie  des 
fonct.  elliptiques  (Ib.  id.).  Solution  d'un  Pro- 
bleme gönörale  concemant  la  transformation 
des  fonct.  ellipt.  (Astron.  Nachr.  4828.  VI  et 
4  889.  VII) .  —  Siehe  Oeuvres  complt^les  de H.  H. 
Abel,  par  Holmboe,  S  vol.  4*,  Christiania  4889 
(wo  der  S .  Theil  die  bis  dahin  nicht  veröftent- 
licht.  Arbeiten  enthält,  z.B.  Theorie  des  trans- 
cendantes  elliptiques ;  Sur  la  resolutions  al^^^ 
briquesdesequatlons ;  etc.,  im  Ganzen  85  Art.). 

*  Wth.  Attf .  25,  FrindOe  (BIf)  {BSi  (CrMe^  Jomm.  IV), 
irtfalMh. 

Abel-Semvsat,  s.  Remusat. 

Abe»4Uig«l,  Ali.  —  Arabischer 
Astrolog  unter  d.  Regierung  d.  Kalifen  AI 
Mamun  (BN)  (A), 

geb.  . . .  Cordova. 

Im  IX.  Jahrh.  lebend. 


De  Judiciis  seu  FaUs  stellarum,  Venet.  4  485 
De  revolutionibus  nativitatum  seu  de  fredariis, 
Venet.  4594. 

Abemethyi  John.  —  Pract.  Arzt  in 
London,  Prof.  d.  Anatomie  u.  Chirurgie  am 
College  of  Surgeons,  Lehrer  an  d.  medicin. 
Schule  d.  Bartholomew-Hospitals  in  Lon- 
don (BN), 

geb.  4763 Abemethy  (Scholtl.) 

od.  Derby  (Irl.),  * 

gest.  4  831,  Apr.  SO,  London  (Enfield). 
Experiments  on  Perspiration  (Edinb.  med.  and 
surgic.  Journ.  4805  (Vol.  I). 

*  g«b.  1765  .. .  London  (BDIf), 

Abloh,  Rudolph  Adam.  —  Braun- 
schweig.  Bergrath  u.  Obersalzinspector  d. 
Saline  in  Schöningen  (NGB), 

geb.  ...,  gest.  4  809  ...  Schöningen. 
Über  d.  Elasticität  d.  Wassers,  theoret.  a. 
prakt.  entworfen  (mit  S.  A.  W.  t.  Zi»mar- 
mann),  Leipzig  4  779.  —  Von  d.  Zunahme  d. 
Gewichts  vom  Zink  durch  d.  Verkalken  (Grell, 
Neuste  Entdeck.  4788.  Bd.  IV).  Versuche  üb. 
d.  Gewichtszunahme  d.  Metalle  durch  d.  Ver- 
kalken (Grell,  Annal.  4784).  Ghem.  Unter- 
such, d.  Honigsteins  (Ib.  4  797).  Ghem.  Unter- 
such, d.  Andreasberger  Spiessglanzsilbers  (Ib. 
4798). 

Ablohy  Wilhelm  Herrmann.  — 
Dr.  Phil.,  Enkel  d.  Vorigen.  Nach  zwei 
wissenschaftl.  Reisen,  die  er  als  Privatmann 
nach  Italien  u.  Sicilien  gemacht,  zum  Prof. 
d.  Mineralogie  an  d.  Univ.  zu  Dorpat  er- 
nannt (4  848),  aber  meistens,  zum  Behufe 
geognost.  Untersuchungen,  in  Transcauca- 
sien  lebend;  später  (4  863)  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wies,  in  Petersburg  für  Oryktognosie  u. 
Mineralchemie.  (Diss) 

geb.  4  806,  Dec.  4  4,  Berlin. 
DeSpinello.  Diss.  Berolin.  4884  (Pogg.  Ann. 
XXIIl).  Erläuternde  Abbildungen  geolog.  Er- 
scheinn.,  beobachtet  am  Vesuv  und  Aetna  in 
d.  J.  4838  u.  4884,  Berlin  4  887.  (Auch  fran- 
zösisch.) Beschreib,  zweier  Apparate  z.  Be- 
stimm, d.  Dämpfe  d.  Fumarolen  u.  d.  in  Mi- 
neralwäss.  enthaltn.  Kohlensäure  (Pogg.  Ann. 
XLII}.  Beitr.  z.  Kennln.  d.  Feldspaths  (Ib.  L). 
Über  AnorthJt,  Pseudo-Albit,  Periklin  etc.  (Ib. 
LI).  Höbenbestimm.  in  Dagestan  etc.  (Ib. 
LXXVI).  Meteorolog.  Beobb.  in  Georgien  (Ib. 
LXXX).  Üb.  d.  Natronseen  auf  d.  Araxes- 
Ebene  (Bull.  Acad.  Pdtersb.  4846  u.  49).  üb. 
d.  Orograpb.  v.  Dagestan  (Ib.  1847).  Meteorol. 
Beobb.  In  Transcaucasien  (Ib.  4848  u.  50). 
Briefe  in  Leonh.  u.  Bronn's  Jahrb.  4837  u.  39. 

AMldgaard,  Sören  (Severin).  — 
Zeichner  d.  K.  Archivs  in  Kopenhagen, 
machte  als  solcher  viele  Reisen  auf  öffent* 
liehe  Kosten  in  Dänemark  (W)  [NK), 


Abfldgaard 


Aecum. 


6 


geb.  474  8,  Febr.  4 8,  FlekkeQord, 

gest.  4794 (Kopenhagen?). 

Beskrivelse  over  Stevens  Klint,  Koph.  4759 
(Deotsch,  Bresl.  4769).  Physlsk-mineralogisk 
Beskr.  over  Moeos  Klint,  Ib.  4  78S  (Deutsch, 
Ib.  4783).  En  märkvUrdig  Föiündring  pä  Jor- 
dans superficies  i  Fiolfind,  förn&mligast  kring 
Landvttgen  eroellan  Abo  och  Wiborg  (Vet. 
Acad.  Handl.  4757). 

AMIdgaard,  Peter  Christian.  — 
Arzt,  Stifter  u.  Vorsteher  d.  Yieharznei- 
Schule  in  Kopenhagen,  Secret.  d.  K.  Ge- 
seilsch.  d.  Wiss.  daselbst.  Sohn  d.  Vori- 
gen ffV)  (NK)  (Scherer,  Joum.  VI),  . 
geb.  4740,  Dec.  22,  Kopenhagen, 
gest.  4  80  4,  Jan.  4  4 ,  Kopenhagen. 
Tentamina  electrica  in  animalibus  Institute 
(Collect.  Soc.  Med.  Havn.  Vol.  II).  Om  Norske 
Titanertser  och  om  en  nye  Steenart  (Kryollth) 
fra  Grdnland  (Danske  Vid.  Selsk.  Skr.  4800). 
Nogle  forsdg  med  Flusspat  og  Flusspat-Syre 
(Ib.  4  777).  Forsög  med  Quarts  og  Vitriol-Syre 
(Ib.  4  779  o.  4782).  Undersögelse  af  en  Bier- 
gart etc.  (Ib.  47p9).  Om  drypsteensformige 
Calcedoner  (Skr.  af  Naturhist.  Selsk.  Bd.  II). 
Mineralog.  Beschreib,  d.  südl.  Nonvegens  (N. 
Sehr.  d.  Gesll.  natf.  Fr.  in  Berlin,  Bd.  III}. 
Abbandl.  vom  Torf,  Koph.  4  765.  Aufsätze  in 
Scherer,  Jonrn.  d.  Cbem.  II,  III,  IV,  u.  VI. 

AbraluuB  Ben  Oh^a  oder  Ohija. 
—  Jüdischer  Astronom,  in  Spanien  lebend 
(J)  (EC)  (BN),       . 

geb.  um     4  070,  Barcelona, 

gest.  nach  4  4  05. 
De  forma  terrae.  De  planetis  et  sphaeris.  De 
computo  astrologico.  Spbaera  mundi,  descri- 
bens  figuram  terrae,  dtspositionumque  orbium 
coelestium  et  motus  stellarom  (Basel  4  546, 
von  BabMt.  Mfinstar  edirt). 

Abre«!  Joao  Blanuel  de.  —  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Marineschule  zu  Lis- 
sabon, Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst; 
früher  OflTicier  (BS), 
geb.   4754  ... 
gest.  4  815  auf  den  Azoren. 
Supplement  ä  la  tradnction  de  la  g^om^trie 
d'Euclide  de  Peyrard,  publice  en  4  804,  et  la 
geomötrie  de  Legendre,  suivi  d'un  Essai  sur  la 
vraie  thöorie  des  paralleles,  4808. 

AbvloliaMeBI  (Abulkasis),  eigentlich : 
Cbalaf  Ebn  el  Abbas  Abul  Casan.  —  Lehrer 
an  d.  Hochschule  zu  Cordova  (Seh,  A), 

geh Zahara  bei  Cordova, 

gest.  4  4  06  oder  4  4  07  oder  4  4  2S  Cor- 
dova. 
Verfiisser    des    chemisch -pharmaceutischen 
Werks:  Servltor. 

Abulfeda,  Ismael.  -r  Fürst  von 
Hamah  in  Syrien  (BNJ, 


geb.  4  273,  Nov.  —  Dec,  Damascus, 

Hegira  672,  Monat  Dschem&di   4, 
gest.  4334,  Oct.  S6, 

Hegira  732,  Monat  Moharrem  23. 
Verfasser  des  geograph.  Werks :  Thakwim  El- 
Boldan,  d.  h.  Wahre  Lage  d.  Länder,  welches 
vielfach  übersetzt  und  herausgegeben  ist. 

Abnl-Hassaii,  Ali.  —  Arabischer 
Astronom  (BNJ, 

zu  Marocco  im  XIH.  Jahrb.  lebend. 
Schrieb  ein  astronom.  Werk:  »Anfang  und 
Ende«,  welches  4  84  8  von  J.  J.  S.  S^dillot 
ins  Französische  übersetzt  und  auf  Staatsko- 
sten gedruckt  wurde ;  es  erschien  unter  dem 
Titel :  Tratte  des  instrumenta  astronomiques 
des  Arabes,  2  vol.  4®.  Paris  4884— $5. 

Abnl  lÜMisiiri  eigentlich :  Yahya  Ben- 
Ali  Ben-Aby-Mansur,  genannt  Muneddjem, 
d.  h.  der  Astronom.  —  Unter  der  Regie- 
rung des  Kalifen  al  Mamun  lebend  (BN), 

geb.  855  (Hegira  2i4}, 

gest.  ... 
Director  der  Sternwarten  zu  Bagdad  und  Da- 
mascus ;  gab  die  daselbst  gemachten  Beobach- 
tungen heraus. 

Abulwefa  (Abul  Vafa},  Mahommed 
ebn  Achmed,  genannt:  Buzgianus.  — 
Arabischer  Astronom  zu  Niscaburi,  Rho- 
rassan  (A). 

Um  959  lebend. 
Soll  nach  S^dillot  (Journ.  asiatique,  4836  u. 
Journ.  des  Savants  4  848)  die  Variation  des 
Mondes  entdeckt  haben,  was  sonst  allgemein 
dem  Tyoho  de  Brahe  zugeschrieben  wird.  Nach 
Biet  (Compt.  rendu,  4  845,  T.  XX.  p.  823)  ent- 
halt aber  der  »Almagest«  des  Abulwelk  nur 
eine  unvollkommene  Auseinandersetzung  der 
schon  von  Ptolem&us  entdeckten  Evection. 

Abo-RyhaB|  s.  Albirunius. 

Aooetta,  Giulio.  —  Vom  Orden  d. 
Eremiten  d.  heil.  Augustin,  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Turin,  Corr.  d.  Pari- 
ser Acad.  (St  P)y 

geb Francavilla,  Galabrien, 

gest.  n52  .  .  .  Turin. 
GH  elementi  di  Euclide  a  migliore  e  piii  chiara 
maniera  ridotti ,  etc. ,  premessi  gli  elementi 
deir  Algebra,  Torino  4  758.  Astronom.  Beobb. 

Aoooltl,  Pietro.  —  Prof.  d.  Juris- 
prudenz in  Pisa  (BN), 

geb.  . . .  Florenz. 

Zu  Anfange  d.  XVII.  Jahrb.  lebend. 
Discorsi  intomi  al  disegno  con  gringanni  degli 
occhio,  Prospettiva  prattica,  Venez.  4626. 

AooVBii  Friedrich  Christian.  — 
Prof.  d.  Chemie  u.  Mineralogie  am  Sarrey- 


Achard 


Ackermann. 


8 


lostitut  in  London,  spätef  dasselbe  am  Ge- 
werbe-Institut und  an  d.  Bau-Academie  in 
Berlin  fGB.iSi^)  (N)  (MM)  (G.M), 
geb.  4769,  März  29,  Bückeburg, 
gest.  4  838,  Juni  18,  Berlin. 
A  practical  Trealise  on  Gas-Light,  4  845. 
(Deutsch  V.  Lampadius,  484  6).  A  System  of 
tfaeoretical  and  practica!  Chemistry,  %  Vol.  8*^. 
Lond.  4803.  A  practical  Essay  on  the  Analysis 
of  Minerals  elc.  Ib.  4  804.  A  Manual  of  analy- 
tical  Mineralogy,  8  Vol.  Ib.  4806.  A  Manual  of 
a  Course  of  Lectures  on  experimental  Che- 
mistry and  on  Mineralogy,  etc.  Ib.  484  9.  Che- 
mical Amüsements  etc.  Ib.  4849.  Noch  viele 
technolog.  Schriften  (englisch  und  deutsch), 
auch  Aufstttzo  in  engl.  Zeitschriften. 

Aohard,  Fran^ois.  —  Obcr-Justiz- 

rath  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin. 

Vater  des  Folgenden  (Mm.  Berlin,  4  782), 

geb.   4  699,  Juli  23,  Genf, 

gest.  4782,  Apr.  28,  Berlin.» 

Reflexions  sur  Tlnfini  mathäoMtique   (Mdm. 
Berlin,  4  745). 

*  geb.  1708  . . .,  gest.  1784  .. .  (SO), 

Aohard,  Franz  Carl.  —  Director  d. 
physikah  Klasse  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Ber- 
lin; in  den  letzten  Jahren  auf  dem  ihm 
vom  Könige  zur  Betreibung  d.  Fabrikation 
d.  Runkelrübenzuckers  geschenkten  Land- 
gute Kunem  (Regierungsbezirk  Breslau) 
lebend /"Jf.  II], 

geb.   4  763,  Apr.  28,  Berlin. 

gest.  4821,  Apr.  20,  Kunem. 
Chym.  phys.  Schriften,  Berl.  4  780.  Samml. 
physik.  u.  ehem.  Abhandll.  Ib.  4  784.  Sur  les 
propriet^s  des  alliages  m^talliques,  Ib.  4  784. 
Vorlesungen  üb.  Experiment.  Physik,  4  Bde. 
Ib.  4794—92.  Cb.  d.  Natur  d.  fixen  Luft 
(Journ.  litt,  de  Berlin,  4775).  Sur  T^lectricitö 
de  la  glace  (Ib.  4  776).  De  lactioo  de  l'acide 
marin  sur  les  huiles  (Ib.  4  776).  Sur  les  savons 
(Ib.  ib.).  Si  l'eau  peut  sechanger  en  terre  (Ib. 
ib.).  Über  d.  durch  Verdunst.  flUss.  Subst. 
hervorgebrachte  Ktflte  (Beschyft.  Naturf.  Gsll. 
Berl.  I.  4775).  Üb.  d.  Kraft  d.  Elektr.  verglich, 
mit  d.  Schwere  (Ib.  ib.).  Von  d.  elektr.  Er- 
schein, durch  Reiben  d.  Quecksilb.  (Ib.  II). 
Chem.  Untersuch,  d.  Edelsteine  (Abh.  Münch. 
Acad.  477S).  Sur  la  force,  avec  laquelte^lcs 
Corps  solides  adh^rent  aux  fluides  etc.  (M^m. 
Berl.  4  776).  Sur  la  mani^re  de  calmer  i'agita- 
tion  d*uDe  partie  de  la  surface  d'un  fluide  etc. 
(Ib.  4778).  Descript.  de  deux  nouv.  eudioroc- 
tres  (Ib.  ib.).  Sur  TimperfecUen  de  la  Meteo- 
rologie etc.  (Ib.  4780).  Sur  les  mesures  bare- 
metr.  et  thermom^triques  (Ib.  4  786  et  87).  Sur 
la  dilatatioD  des  fluides  (Ib.  4784).  Sur  me- 
ctrophore  (Ib.  4  776).  Plusieurs  exp^riences 
«Iectrique8(lb.  4  784,  auch  4  777,  4 770 u.  4780). 
—  Noch  mehre  AufsHtze  daselbst,  in  GrelKs 
Ann.,  Lichtenbergs  Magazin,  elc.  —  Viele 
Schriften  über  Runkelrübenzucker -Fabrika- 
tion, deren  Erfloder  er  ist. 


Aoharya,  Bhascara.  —  Indischer 

Mathematiker  und  Astronom  (BDNJ, 
geb.   4  4  4  4  ...  Bidduy,  Deccan, 
gest.  . . . 
»Lila wall«,  or  a  trealise  on  Arithmetick  and 
Geometry,  translated  from  Ihe  original  San- 
scritt  by  John  Taylor,  Bombay  4  84  6  (Schon 
4  587  von  Fjtsi  ins  Persische  übersetzt).  ^Bija- 
Gannita«.  eine  Algebra  (4634  von  Atta  Allah 
Basehidi  ins  Persische  übersetzt,  theiiweise 
von  Sdw.  Straohey  ins  Englische).  »Sirawani«, 
eine  astron.  Abbaodl. 

AohUIes  Tativa  oder  Stativs.  — 
Bischof,  vielleicht  zu  Alexandrien  (BNJ  (JJ, 

geb.  . . .  Alexandrien. 

Im  IV.  Jahrb.  lebend. 
De  sphaera.  Ein  Commentar  zum  Aratus. 

Aohllli,  Giovanni  Battisla.  — 
Clericus  regularis  des  Somasker-Ordens. 
Professor  d.  Philosophie  seines  Ordens  zu 
Venedig  (A), 

geb.  4  664  ... 

gest.  474  6,  Juli  4  4,  Venedig. 
Speculazione  fisica  sopra  il  fenomeno  meteo- 
rologico  accaduto  nel  mese  di  Gennajo  del 
4  74  6  (Pflanzen,  die  der  Dr.  Odoni  in  seinem 
Zimmer  aufbewahrt,  sollen  sich  auf  den  ge- 
frornen  Fensterscheiben  abgebirdet  haben). 

AoUlllal,  Alessandro.  —  Prof.  d. 
Medicin  u.  Philosophie  folgweise  in  Bo* 
logna,  Padua  und  wieder  Bologna  (MzR) 
(HH)  (J)  (BDNJ  (F), 

geb.   4  463,  Oct.  29,  Bologna, 
gest.  1512,  Aug.    2,  Bologna. 
De  orbibus  coelestis.   De  physico  auditu.  De 
distributiontbus  ac  de  proportione  motuum. 
(Enthalten,  neben  viel  Medicinischem,  in  sei- 
nen Operibus  omnibus,  Venet.  4508.) 


I  Johann  Friedrich. 
—  Dr.  Med.  u.  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ. 
zu  KieUif.II), 

geb.  4  726,  Febr.  3,  Waldkirchen,  Voigt- 

land, 

gest. 4 80 4, Juni  4,KieL 
De  incognito  apud  veteres  inslnimentonim 
pbysicorum  usu,  Kilon.  4760.  Commentarius 
observatt.  phys.-astronom.  et  meteorolog.  Ib. 
4  770.  Nachricht  von  d.  sonderbaren  Wirkung 
eines  Wetlerstrahls,  Hamb.  4779. 


I  Jacob  Fidelis.  — 
Prof.  d.  Anatomie  u.  Physiologie  folgweise 
an  d.  Universitäten  zu  Mainz,  Jena  u.  Hei- 
delberg (M.  II], 

geb.   1765,  Apr.  23,  Rudesbeim, 
gest.  4  84  5,  Oct.  28,  Heidelberg. 
Comment.  de  nervorum  opttcorum  inter  se 
nexu  (Blumenbach,  Medicin.  Biblioth.  III). 


Acolafh 


Adasii. 


10 


Aeolvth  (AkolQth),  Carl  Goltlieb 
Immanuel.  —  Arzt  zu  Zittau,  dann  Apo- 
theker zu  Bautzen ,  endlich  Arzt  daselbst 
(\)  (Cll), 

geb.   n76,  Febr.  <2,  Zittau, 
gest.  1827,  Mai       8,  Bautzen. 

B«reituDg8art  des  Kupfer-Ammoniaks  (Troms- 
dorCr  Journ.  4799,  Bd.  VI). 

tfAlKMta  I  Jose.  —  Jesuit ,  .Missionar 
in  Westindien,  Provinzial  in  Peru,  Missio- 
nar in  Rom ,  zuletzt  Rector  in  Salanianca 
(Si.  'XXX), 

geb.  1539  etwa,  .  .  Medina del Campo, 
gest.  { 600,  Febr.  k  5,  Salamanca.  * 

Historia  Datural  y  moral  de  los  Indias,  Sevilla 
4S90.  De  natura  novi  orbis  libri  duo,  Sala- 
manticae  (Ist  nur  ein  Theil  des  ersteren  Werks) . 

*  ynt.  Febr.  11  ißEJ), 

d^Aoostey  s.  Costa,  Emanuel  Mon- 
des da. 

Aerel  (später  af  Acrel) ,  0 1  o  f.  —  Dr. 
Med.,  zuletzt  General-Director  d.  Lazarethe 
a.  Hospitäler  in  Schweden,  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Stockholm  (SH), 

geb.  ...,  gest.  1806,  Mai  28. 
Collectio  renim  cariosarum  eller  Sämling  af 
reislor  angSende  metallei«  förgyll-  och  försilf- 
ringar,  Stockh.  1 738.  Sonst  nur  Medicinisches. 

Aoroalva  (Alrocianus) ,  Johann.  — 
Prakt.  Arzt  zu  Basel ,  Prof.  d.  Mathematik 
u.  Logik  daselbst  (AR)  (A)  (BN)  (BWA), 

geb.  1620  ...  Akrum,  Westfriesland, 
gest.  4  564,  Oct.  28  (18),  Basel.* 

Confectio  astrolabit  et  annuli  astronomici.  De 
motu  Terrae.  De  spbaera.  Prognostica  astro- 
ooiDica. 

*  Ao  drr  Trtrt. 

d'Aeoaha,  Christoval.  —  Jesuit, 
Mi.Hsionar  in  Chili  u.  Peru  (B?f), 

geb.   4  597  ....  Burgos, 
gesi,  1675  etwa,  Lima.* 

Nuevo  Descubrimlento  del  graa  Rio  de  las 
Amazonas,  Madrid  1644.. 

*  Übte  noch  1675  {BEJ), 

d^Aovaha,  s.  C  u  n  h  a,  Jose  Anatasio  da. 

Aiaaü,  Paul.  —  Prof.  d.  Thierarze- 
iieikunde  in  Wien,  früher  Conlagionspliy- 
!»icus  iu  Croatien  (OL), 

geb.  4739,  Juli      9,  Trentschin,  Ung., 
gest. 4795,  Sept. 2  4,  Wien. 

.^pecimeo  bydrographiae  Hungaricae,  sistens 
aqua«  comroones,  tbermas  et  acidulas  Comi- 
tatos  Treocsiniensis,  physice,  chemice  et  me- 
dice  eiaminatas,  Wien  4780. 


Adanuii  George.  —  Mechahicus  und 
Opticus  in  London.   Vater  des  Folgenden 

(BDN), 

geb.  . . . 

gest.  4786,  März  5,  London. 
Micrographia  illustrata,  Lond.  4  747  und  4  787. 
Treatise  on  the  construction  of  globes,   ib. 
4  769  u.  4  785.  Treatise  on  the  useof  globes, 
Ib.  4766. 

Adams I  George.  —  Opticus  u.  Me- 

chanicus  in  London  (BDN)  (RGE), 

geb.    4750 

gest.   4795,  Aug.   4  4,  London  (Sout- 

hampton). 
On  Electricity,  wlth  an  essay  on  Magnetism, 
4  784.  Essay  on  the  Microscope,  4  787.  History 
on  Vision  etc.,  4  789.  Astronomical  and  geo- 
grapbical  Essays,  4  789.  Essay  on  Vision,  4  792. 
Lectures  on  natural  and  experimental  philo- 
sophy,  5  vol.  4  794.  Geometrical  and  graphi- 
cal  Essays,  containing  a  general  description 
of  mathematical  Instruments,  4794. 

AdamSi  Joseph.  —  Arzt,  der  lange 
in  Madeira  practicirte  (BM), 

geh England, 

gest.  4  808,  Juni  20,  London« 
A  Short  account  of  the  climate  of  Madeira, 
with  Instructions  for  those,  who  resort  thither 
for  the  recovery  of  their  health,  Lond.  4804. 

AdaaS}  Carl.  —  Lehrer  d.  Mathema- 
tik u.  Physik  an  d.  Gewerbeschule  zu  Win- 
terthur  (Or.)  (G.  4  849)  (Grunert,  Arch, 
XIV), 

geb.  4  84  4  ...  Merscheid  b.  Düsseldorf, 
.  gest.  4  849,  Nov.  4  4,  Winterthur. 
Die  Lehre  von  d.  Transversalen  in  ihrer  An- 
wend.  auf  Planimetrie,  Winterthur,  4  843.  Die 
harmonischen  Verhältnisse  etc.,  Ib.  4845.  Das 
Maifalti'sche  Problem  gelöst,  Ib.  4  846.  Die 
merkwürdigst.  Eigenschaften  des  geradl.  Drei- 
ecks, Ib.  4  846.  Einige  georoetr.  Aufgaben  al- 
gebraisch gelöst,  Ib.  4  847.  Geometr.  Aufgaben, 
mit  besondr.  Rücksicht  auf  geometr.  Construct. 
Ib.  4  847.  Das  Malfatti'sche  Problem  algebraisch 
gelöst,  Ib.  4  848. 

AdaaSi  John  Cough.  —  Fellow  des 
Pembroke-College  in  Cambridge,  Mitgl.  d. 
Royal-  und  d.  Cambridge-Society,  Präsi- 
dent der  Astronomical  Society  (Gr.), 

geb.  4  849,  Juni  5,  Laneast  bei  Laun- 

ceston,  Comwall. 
An  Explanation  of  the  observed  Irregulaties  in 
the  motion  of  Uranus  (Mera.  Astron.  Soc.  4847. 
Vol.  XVI).  On  an  important  Error  in  Mr.  Bou- 
vard's  table  of  Saturn  (Ib.  4  849.  Vol.  XVII).  On 
the  appHcation  of  Graphical  Methods  to  the 
Solution  of  certain  astronomical  problems  etc. 
(Report  of  Brit.  Assoc.  4849.  New  tables  of 
the  Moon's  Parallaxe,  to  be  substituted  for 
those  of  BoreUuurdt. 


11 


Adanton 


Adlung. 


12 


i,  Micheh  —  Mitgl.  d.  Acad. 

d.  Wiss.  zu  Paris  y  berühmt  durch  seine 

Reise  als  Naturforscher  nach  d.  Senegal  u. 

d.  Canariscben  Inseln  in  d.  J.  4748 — 50 

(BN)  (Mem.  de  flnst,  T.  Vil), 

geb.  1787,  Apr.  7,  Aix,  Provence, 

gest.  1806,  Aug.  3,  Parts. 
Histoire  uaturelle  de  Senegal,  8  vol.  8*.  Par. 
4775.  Sur  les  market  de  l'isle  de  Gor6e  (M6m. 
Math.  Phys.  T.  II).  Sur  an  orage  accompagnö 
d*ane  gröle  d'ane  grosseur  considerable  (Mäm. 
Paris  4769).  Observ.  m^töoroi.  fattes  prös  de 
Paris  pendant  les  froids  de  Janv.  4  767  avec 
des  remarq.  sur  la  cause  des  in<^alltds  des 
observ.  au  thermom^tre  (ib.  4778).  —  Machte 
4  754  den  Zitterwels  (Sllurus  electricus)  zuerst 
bekannt,  u.  verglich  schon  dessen  Schläge  mit 
denen  der  Leidner  Flasche. 

Ada&yi|  Andreas.  —  Jesuit,  Dr. 
Phil.  u.  Theo!. ,  Lehrer  d.  Philosophie  am 
CoUegio  zu  Tymau,  zuletzt,  nach  Authe- 
bung  des  Ordens,  Rector  des  Gymnas.  zu 
Gran  (SSJ), 

geb.  474  6,  Dec.  28,  Dormand,  Comi- 

tat  Hewescb, 

gest.  4795,  Oct.  43,  Gran. 
Institutiones  physicae  generalis,   Tyrnaviae 
4755. 

Adelard  (Adhelard  oder  Athelardus). 
—  Mönch,  der  Spanien,  Aegypten  u.  Ara- 
bien durchwanderte  (BNJ  (A), 

geb.  . . .  Rath,  England. 

Rlühte  um  4  480. 
Verfasste  mehre  mathematische,  physikali- 
sche u.  medicinische  Werke  (z.  R.  Perdiffici- 
lesquaestiones naturales;  LiberdeAstrolabio), 
und  übersetzte  den  Euklid  aus  d.  Arabischen 
ins  Lateinische. 

ikdelbold  (Athelbotdus  oder  Othelbol- 
dus).  —  Mönch,  Schüler  Gerbcrl*s  (des 
nachmaligen  Papstes  Sylvester  IL),  Kanz- 
ler bei  Heinrich  IL,  Canonicus  zu  Lobies 
bei  Lüttich  (daher  MonachusLobiensis 
genannt),  zuletzt  Rischof  von  Utrecht  (BN), 

geh Friesland, 

gest.  4  0t7,  Dec.  4,  Utrecht.* 
De  ratione  inveniendi  crassitudinem  sphaerae. 

*  gnt.  NoY.  27.  {BDN)  (BJTA). 

Adellivlaer,  MichaeL  —  Prof.  d. 
Mathematik  o.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Altorf 

(M)  (WN)  (Bd), 

geb.  4702,  Febr.  3,  Nürnberg, 

gest.  4779,  Juli  S4  (19),  Altorf. 
Commercium  lUterarium  ad  astronomiae  in- 
crementum  etc.  institutum,  4783—85.  De  me- 
thodo,  qua  solis  observatae  eclipses,  itemque 
Stellarum  per  luoam  occultationes  ad  difle- 
renttas  meridlaoorum  investigandas  usurpari 


optima  queant,  Altorf.  4748.  Kurze  Reschreib, 
d.  Rarometer  u.  Thermometer  usw.  Nurnb. 
4768.  Merkwürdige  Himmelsbegebenbeiten, 
80  Stück,  Nürnb.  4786. 

Adelmva  (auch  Adelhehn,  Aldhelm, 
Aldhemus,  Altheimus,  Altelm,  Adelinus 
oder  Anthelm).  —  Rruder  d.  Königs  Inas  der 
Westsachsen ;  erster  Rischof  von  Sberbum 
(BDN), 

geb.  . . .,  gest.  709,  Mai  28. 
Verfasser  d.  Schrift :  »De  cyclo  paschalis«,  und 
einiger  anderen,  arithmetischen  u.  geometri- 
schen Inhalts. 

Adelmig,  Johann  Christoph.  — 
Der  berühmte  Sprachforscher,  Ober-Ri- 
bliothekar  zu  Dresden,  früher  Prof.  am 
Gymnas.  zu  Erfurt  (L)  (WS)  (M.  II), 

geb.  4731,  Aug.  30,  Spantekow,  Pom- 
mern,* 

gest.  4  806,  Sept.  4  0,  Dresden. 
Mineralog.  Relustigungen  zum  Rehofe  d.  Che- 
mie u.  Naturgeschichte  d.  Mineral reicbs,  6 
Rde.  Lpz.  u.  Kopenh.  4768^74. 

*  geb.  1732,  Attg.  8. 

Adelimg,  Jacob,  s.  Adlung. 

Adet|  Pierre  August.  —  Artillerie- 
Eleve,  Dr.  Med.,  Adjunct  d.  Marinemini- 
steriums, Gesandter  d.  französ.  Republik  bei 
d.  Vereinigt.  Staaten  (4795),  Commissar  in 
Domingo  (4799),  Präfect  d.  NiÄvre-Depar- 
tcments  (4  803),  Mitgl.  d.  gesetzgebenden 
Corps,  Abgeordneter  (Q), 

geb.  4763,  Mai  4  8,  Nevers,* 

gest.  . . .  ? 
Le^ns  ^l^ment.  de  chimte,  Paris  4804.  Me- 
thode de  Nomenclature  chimique  propos^ 
par  Msr.  Xorvaau,  LaToisier,  Bartiiollet  et 
Fooreroj,  Paris  4  787.  Sur  le  muriate  d>tain 
fumant  ou  Liqueur  de  Libavivi  (Ann.  cbiro. 
4794,  T.  I).  Rdponse  aux  röfleiions  de  Mr. 
Priesttej  sur  la  doctrine  du  Pblogiston  (Ib. 
4798,  T.  XXVI).  —  Noch  mehre  AufsStze,  be- 
sonders tlbersetzongen  aus  d.  Englischen,  in 
diesem  Journale,  dessen  Mitredacteur  er  war. 

*reb.  1766...  (^O- 

AdhAmaTi  Joseph  Alfonse.  — 
Privatlehrcr  (Professeur  pariiculier)  d.  Ma- 
thematik in  Paris  (QC), 

geb.  4797,  Febr.  ...  Paris. 
Cours  da  Math^matiques  k  Tusage  de  Ting^ni- 
eur  civile,  Paris  488S.  Traitd  de  G^metrie 
descripUve,  Ib.  1884. 4847.  Trait^  de  la  Coupe 
des  Pierres,  Ib.  4887.  Trait«  de  perspective  iw 
n^atre,  Ib.  4888.  Traite  des  ombres. 

A4i«iOta«,  s.  Aggiunti. 

AdJMMg  (Adelung),  Jacob.  —  Orga- 
nist zu  Erfurt,  Prof.  am  evangelischen 
Rathsg^mnasium  daselbst  (M)  (A), 


13 


Adierna 


AepiiLiu. 


14 


geb.  1699,  Juni  \i,  Bindersleben  bei 

Erfurt, 

gest.  neS,  Juli  5,  Erfurt. 
De  qaibusdam  affectionibus  quadratorom,  cu- 
boram,  etc.  Erford.  4744.  Anleit.  z.  mosikal. 
Gelahrtbeit,  worin  von  d.  Theorie  u.  Praxis  d. 
all.  Q.  nea.  Musik,  von  d.  musikal.  Instrumen- 
ten, besonders  d.  Orgel,  Nachricht  gegeben 
wird,  usw.  Erfurt  4758.  Musica  mechanica 
d.  i.  Griindl.  Unterricht  von  d.  Structur,  Ge- 
brauch u.  Unterhaltung  d.  Orgeln,  Clavicym- 
belo,  Clavicbordien,  u.  andr.  musikal.  Instr. 
2  Tbeile,  Berl.  4  767—68.  (Herausgegeb.  v. 
M.  J.  L.  Albreeht). 

AdlerBtti  s.  Hodiema. 

Adolphl,  Christian  Michel.  — 
Arzt  o.  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu 
Leipzig  (A), 

geb.  4  676,  Aug.  44,  Hirschberg,  Nie- 

der-Lausitz, 

gest.  1753,  Oct.  43,  Leipzig. 
Tractatus  de  fontibus  quibusdam  soteriis,  ni- 
mirum  4)  de  Thermis  Hirschbergensibus,  2)  de 
Fönte  soterio  Kukussensi  in  Bohemta,  3)  de 
fonle  sie  dicto  Molari  ad  Carolinas  Thermas, 
VratisL  47SS. 

Adriaa&M  (Ohinaeus),  Gerardus. 
—  Prämonstratenser,  Pfarrer  zu  Rethy  bei 
Tumhout  (BWA), 

geb Drunenb.Waalwijk, 

gest.  4  601,  Jan.  2  3 ,  Rethy. 

Tabulae  sinuum,  adscensionum  rectarum  et 
obliquarum.  Tabulae  Parallaxeos,  seu  diver- 
sitatis  adspectus.  De  usu  quadrantis  Astrolabii. 
De  ortu  et  occasu.  De  meditatiooe  coeli  si- 
demm. 

AdriaaDSZi  siehe  Metius,  Adriaan 
und  Jacob. 

Adriaau    Romanva ,     eigentlich 
Adriaen  van  Roomen.  —  Arzt,  Lehrer  d. 
Medicin  u.  Mathematik  in  Löwen,  dann  d. 
Mathematik  in  Würzburg,  auch  Leibmedicus 
d.  Bischofs  daselbst,  später  in  Polen  lebend 
als  Rönigl.  Mathematicus  fJ)  (Qtyill), 
geb.   4  561,  Sept.  29,  Löwen, 
gest.  4  64  5,  Mai       i,  Mainz.  * 
Ideae  mathematicae  pars  prima,  seu  Methodus 
polygonarnm  etc.  Antverp.  4  593  (darin  die 
Zahl  n  bis  auf  4  6  Decimalstellen  angegeben) . 
In  Archimedis  circuli  dimensionum  expositio 
et  analysis,  Wirceburgi  4  597.  Mathesis  pole- 
mica,   Francof.-  4605.    Canon  triangulorum 
sphaericorum,  Moguntiae  4  609. 

*  g«rt.  Umx  3  (J) ;  Apr.  24  od.  25  {Xättiur^  Oetch,  d. 
Matkem.  IV.  110). 

Adsigerios  (Adsigerus  oder  Adsyge- 
rius],  Peter.  —  Dieser  angebliche  Ent- 
decker der   magnetischen  Declination   ist 


nur  hervorgegangen  aus  der  verstümmel- 
ten Abschrift  des  Titels  einer  Schrift  von 
Peter  Peregrinus,  weicher  richtig  so 
lautet:  Epistola  Petri  Peregrini  de  Mari- 
cou^t  ad  Sygerium  (oder  Sygermum)  de 
Pontacourt,  militem,  de  vMigneie,  Die  Schrift 
datirt  von  4269,  aber  das,  was  eine  in  der 
Bibliothek  zu  Leyden  aufbewahrte  Copie 
derselben  über  die  magnetische  Declina- 
tion enthält,  ist  wahrscheinlich  ein  späte- 
res Einschiebsel  (Lhr,  T.  L  p.  383,  T.  IL 
p.  74  u.  487). 

Aegldiu  (eigentl.  Gilliszoon},  Wil- 
helm. — Astronom  u.  Mathematiker  (B  WA), 

geb.  ..'.  Wissekerke,  Zeeland. 

Im  XV.  Jahrb.  lebend. 
De  coelestium  motuum  indagatione  sine  cal- 
culo,  Ipris  4494. 

Aoneaey  Henricus.  —  Privatlehrer 
d.  Mathematik  u.  Physik  folgweise  in  Am- 
sterdam, Leyden  u.  Haag,  zuletzt  Inspect. 
d.  HoIlSnd.  Maass-  u.  Gewichtswesens, 
sowie  Mitgl.  d.  Central- Marine -Comitä 
(BDN)  (NJ)  (BWA), 

geb.  I7i3,  Aug.  49,  Oldemardum, * 

Friesland, 

gest.  4  84  0,  Nov.  4 ,  Haag. 
Rekenboek  voor  de  Nederlandscbe  Jeugd, 
Amst.  4792.  Jets  over  de  Waterweegkunde, 
Ib.  4  808.  Beschrijving  van  betScbeprad  van 
SoUuurd,  Ib.  4775.  Verklaring  van  bet  Tellu- 
rium  van  Adami.  Verhandeling  over  de  Mo~ 
lenwicken  etc.  Amst.  4  785.  Übersetzte  auch 
Adami,  Essay  on  Vision. 

*  Oademirdmn  (BWA), 

Aenetlvsi  Theophilus.  —  Prof.  d. 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Jena  (Spg)  (J), 
geb.  4  57i,  Apr.    20,  Königsfeld  bei 

Meissen, 
gest.  4  634,  Sept.  45,   Jena. 
De  usu  physicae  in  SS.  theologia.  Disp.  über 
Aristoteles :  de  metallis. 

Aepinva,*Franz  Ulrich  Theodor. 
—  Dr.  Med.,  erst  Privatdocent  an  d.  Univ. 
zu  Rostock,  dann  (4  755 — 57)  Prof.  d. 
Astron.  bei  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Berlin, 
darauf  Prof.  d.  Physik  u.  MitgL  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  St.  Petersburg,  Direct.  d.  Cadet- 
tencorps  daselbst  u.  Ober-Aufseher  d.  Russ. 
Normalschulen,  zuletzt  in  Dorpat  privatisi- 
rend  (Nov.AcUPetr.Xy)  (Kr)  (Kpp)  (MAI) 
(B)  (BN), 

geb.  ilti,  Dec.  4  3,  Rostock, 
gest.  4  802,  Aug.  4  0   (A.  St.),  Dorpat. 
De  curvis  in  quibus  corpore  gravitate  naturell 
agitata  ea  lege  descendunt,  ut  quantitatum 


15 


Alfidtati 


d'Agelet. 


16 


desceosus  metiatur  quaevis  potestas  temporis, 
Rostoch.  4747.  Demonstrationes  primariarum 
quanind.  aequationib.  algebraicts  competeot. 
proprietatum,  Ib.  475S.  De  integratione  et  se- 
paratione  variabilium  In  aequationib.  differen- 
iiaiib.  duas  variabiles  conti nentibua,  Ib.  4  755. 
Tentaroen  theoriae  Electricttatis  et  Magnettsmi, 
Ib,  4  759.  De  distributione  caloris  per  tellu- 
rem,  Petrop.  4761.  Recueil  des  difT^rents  Mö- 
moires  sur  te  Tourmaline,  Ib.  1762.  Abbandl. 
von  d.  Lufterscheinungen,  Ib.  4763.  Descript. 
des  nouv.  microscopes,  invent^s  par  Mr.  A. 
Ib.  4786.  Beschrb.  d.  Weltgebäudes,  Ib. 4770. 
Vorschlag,  ein  Fernrohr  als  Mikroskop  zu  ge- 
brauchen (GöU.  gel.  Anz.  4784).  Demonstr.  du 
thöor^me  de  Sarriot  etc.  (M6m.  Berl.  4758). 
De  la  Ogure  des  Supports  d'une  voute  (Ib.  4  756) . 
Quelq.  nouv.  expöiiences  ^lectriques  reroar- 
quables  (Ib.  4  756).  Sur  Tusage  du  micromdtre 
(Ib.  4  756).  Üb.  d.  Bau  d.  Mondfltfche  usw. 
(Sehr.  GsU.  natf.  Fr.  Berl.  Bd.  II).  De  funetio- 
num  algebraicar.  integrer,  factorib.  trinomia- 
lib.  realibus  (Nov.  Com.  Petr.  VIII).  Demonstr. 
general.  theoremalis  Newtoniani  de  binomio 
etc.  (Ib.  VIII).  De  nova  quadam  vectis  pro- 
prietate  (Ib.  VIII).  De  effectu  paratlaieos  in 
(ransitu  planetarum  sub  sola  (Ib.  X) .  De  ele- 
ctricitate  barometrorum  (Ib.  XII) .  De  mutabi- 
litate  diametri  apparentis  foraminis  angusti 
oculo  propinqui  (Ib.  VII).  De  colorib.  acci- 
dentalibus  (Ib.  X).  De  colore  umbrarum  (Ib. 
X).  Emendatio  microscopii  solaris  (Ib.  IX). 
Similitudinis  effectuum  vis  magnetlcae  et  eie- 
ctricae  nov.  spec.  (Ib.  X).  Descript.  et  expli- 
cat.  novonim  quonind.  experiment.  etectrtco- 
rum  (Ib.  VII).  Descriptio  novi  pbaenom. 
electrici  detecti  in  chrysolilho  (Ib.  XII).  Exa- 
men theoriae  magnet.  a  Tob.  Ilajero  propos. 
(Ib.  XU).  De  experiraento  maKoetico  a  "DxdKj 
descripto  4  780  (Ib.  IX).  Descript.  acuum  ma- 
gneticar.  novitcr  invenlarum  etc.  (Act.  Acad. 
Mogunt.  T.  II). 

*  Von  /tln§*i^  und  JlKVi,  hoch.  Der  ei^ntliehe 
Familirnnrnne,  den  tehon  einer  seiner  Vorikhien,  der 
Throlofe  Johannes  Aepinui  (gest.  155:),  Mai 
13,  Hamburg),  griclsirt  hattp,  warllueh,  Huck 
oder  Hoeck.  —  In  {B)  und  (BN)  flUschlich  Frani 
Maria  Ulrich  Theodor  genannt. 

AlUiatl  (Aflaydatus),  Fortun io.  — 
Arzt,  lange  in  Rom  lebend,  im  Dienslo  dos 
Papstes  Paul  III.,  nach  dessen  Tode  er 
nach  England  ging  (BS), 

geb.  Ende  d.  XV.  Jahrb.,  Crcmona, 
gest.  1 550  . . .,  ertrank  in  d.  Themse.* 
Pfaysicae  et  astronomicae  considerationes,  Ve- 
Det.  4549.  (Darin  unter  Anderem :  De  pecultari 
magnetis  ad  polum  descensu,  seu  ipavis  de 
Ipsius  magnetis  ad  polum  conversione »  und  : 
De  cauia  cur  magnes  ad  se  farrum  attrahat). 

*  geet.  1555,  TatmuthUeh  (LC) ;  154%  etwa  {BM). 

AfWUO|  Gonnaro  Maria.  —  Domi- 
nikaner u.  Ingenieur,  Prof.  d.  Mathematik 
am  CoIIegio  zu  Madrid  (J)  (Ä), 

geb.   4  618  etwa,  Königr.  Neapel, 

ge.st.  1673  ....  Neapel. 


De  munitione  et  fortiflcatione,  S  vol.  4®,  Ma- 
drid 46...  Breve  trattato  delle  moderne  fortt- 
ficazione,  cavato  dagli  originali,  Firenze  4665. 
Introduzione  alla  moderne  fortificazione  ca- 
vata  dagli  originali,  Ib.  4667. 

AfoellvSi  genannt  Arvidson,*  Jo- 
hann. —  Prof.  d.  Chemie,  Metallurgie  u. 
Pharmacie  an  d.  Univ.  zu  Upsala,  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  ;:u  Stockholm  (Vel.  Acad. 
Handl.  f.  1837), 

geb.   4  753,  Juni  13,  Larss  Församling, 

Skara  StiA, 

gest.  4  837,  Mai  20,  Upsala. 
De  niccolo,  Upsal.  4775.  De  acido  aacchari, 
Ib.  4  776.    De  acido  formicarum   (mit  Petar 
Oehm)  ^).  4777.   De  baroselenito ,  in  Suecia 
reperto,  Ib.  4760.  De  pis^olitho,  Ib.  4  800. 

*  Nach  leinei  Vaters  Vornamen  A  r  ▼  i  d. 

Agardh,  John  Mortimer.  —  Dr. 
Phil.  u.  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Lund,  früher  Docent  d.  Arithmetik  o.  Ob- 
servator  daselbst  für), 

geb.  484  2,  Dcc.  21,  Bastad,  Schonen. 
De  motu  systematis  solaris  progressive,  Lund. 
4840.  Sur  une  möthode  <^i6ment.  de  r^soudre 
les  öquat.  num^riq.  d'un  degr^  quelconque 
par  la  sommat.  des  säries,  Carlstad  4  847.  Es- 
sai sur  la  mötaphysique  du  calcul  dilTerential, 
Stockh.  4848.  Observationes  eclipsis  solis  quae 
erat  4  851  Juli  S^calculatae,  Lund.  4853.  Be- 
stimm, d.  Polh6he  d.  Lundner  Sternwarte 
(Aslr.  Nachr.  4  848.  XXVI). 

Agassis y  Louis.  —  Dr.  Med.,  nach 

gemachten  Studien  in  Zürich ,  Heidelberg 

u.  München,  Prof.  d.  Naturgeschichte  am 

College  in  Neufchatel,  dann  (1845)  nach 

Amerika  übersiedelnd,  Prof.  d.  Zoologie  u. 

Geologie  an  d.  Lawrence  Scientific  School 

zu  Cambridge  bei  Boston  (Jameson's  Joum, 

Vol.  46), 

geb.  1807,  Mai  28,  Motticr,  Cant.  Frei- 

bui^. 
Untersuchungen  Über  d.  Gletscher,  4  Bd.  8* 
mit  Atlas,  Solothurn  4841  (uucb  französisch 
erschienen^  Viele  Aufsötzc  über  d.  Gletscher 
in  d.  Biblioth.  universelle,  Tlnstitutetc.  (siehe 
Leonbard  u.  Bronn's  Jahrb.  1838^44).  Viele 
u.  ausgedehnte  Arbeiten  üb.  d.  fossilen  Fische. 

d'Agelet,  Joseph  Lepaute. —  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Militärschule  zu  Paris 
u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst.  Ncfle 
der  beiden  Uhrmacher  Lepaule.  Begleitete 
als  Astronom  die  Expeditionen^  von  Kergue- 
len  und  Laperouse  (BS)  (LB), 

geb.   4751,  Nov.  86,  Thone-la-Long 

b.  Montmedy, 
gest.  4788  ...• 
Table  de  la  pesanteur  de  Teau  de  Mer,  d'apr^ 
rar<^omMre  de  Baum^  ,'M«m.  Paris  1 788) .  Astro- 


17 


Afgiimti 


Abr#|L>. 


18 


nom.  Beobacbtangen  in  d.  M^m.  Paris  1784, 
85,  86,  88,  89  U.  98. 

*  UmfckonuBen  mit  d.  Expedition  von  LRp^roiue. 

Afl^Siunll  (Adjuncius) ,  Niccolö.  — 
Prof.  d.  Maüiematik  an  d.  Univ.  zu  Pisa 
(ML  F)  (A), 

geb.   HOO,  Dec.  6,  Bor^o  dl  San  Se- 

polcro,  Toscana, 

gest.  1635,  Dec.  6,  Pisa. 
Diverse  conclusioni  di  Fisica  etc.  (Darin  unter 
anderen  die  Beobachtoqfeen  über  Capiilarwir- 
kung,  derentwegen  ibfi  Velli  [Saggio  di  Storia 
lelteraria  fioreoUna  p.  92]  als  Katdecker  der 
CapiUariUit  betrachtet)  Oraiio  de  roathcroati- 
cae  Laudtbas  etc.  Romae  1627.  —  Hinterlieas 
bandschrifUich :  Un  Hbro  di  problemi  vari  geo- 
metrici  etc.  e  di  speculazione  ed  egperienze 
fisiche  (VeUi,  a.  a.  0.). 

AgB^slf  Maria  Gaetana.  —  Toch- 
ter des  Don  Pietro  di  Agnesi,  Lehnsvasal- 
len von  Honte veglia,  1748  zum  Professor 
an  d.  Univ.  in  Bologna  ernannt,  zuletzt 
Nonne  (Mz,  R)  (B)  (BN), 

geb.    1718,  März  16,  Mailand, 
gest.  1799,  Jan.      9,  Mailand. 
Istitationi  anatitiehe  ad  uso  della  gioventü  Ita- 
Itana  etc.  Milano'l74S. 

Agrieola  (eigentl.  Bauer),  Georg.  — 
Erst  Rector  d.  Schule  in  Zwickau  (1518 — 
1 582],  dann,  nachdem  er  in  Leipzig  u.  Ita- 
lien Medicin  studirt,  Arzt  in  Joacbimsthal 
u.  Chemnitz  (4), 

geb.  1490,  März  24  (N.St.),  Glauchau, 

Sachsen,  * 

gest.  1555,  Nov.  21,  Chemnitz. 
De  re  metallica  etc.*  Libr.  XII,  Basil.  1580, 
Lips.  1546  (deutsch  als  Bergwerksbach,  Basel 
1621).  De  animantibus  subterraneis,  Libr.  1, 
Basil.  1 549.  De  ortu  et  causis  subterraoeomin, 
Libr.  Y,  Basil.  1546.  De  natura  eorum  quae 
effluuot  ex  terra,  Libr.  IV.  De  natura  fossi- 
lium,  Uhr.  X.  De  veteribus  et  novis  metallis, 
Uhr.  II.  Bermannua  sive  de  re  metallica  dia- 
logus,  Libr.  I.  —  Agricola's  mineralog.  Schrif- 
ten ,  übersetzt  von  £.  J.  T.  lekauum,  4  Bde. 
Freiberg  1806—13. 

*  geb.  nicht  1492  oder  94  (X). 

Agrloolai  Johann.  —  Arzt  in  Leip- 
zig (J). 

geb Pfalz, 

gest.  1643  ...  .  Leipzig. 
Beförderte  d.  Gebrauch  chemischer  Präparate 
als  Arzneimittel  (Gmelin,  Gesch.  d.  Chemie  I. 
664). 

Agrioola,  Joseph.  —  Exjesuit,  Prof. 
d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Heidelberg  (M)y 

geb.   1129 Hubstall, 

gesL  1777,  Jan.  7,  Heidelberg. 

Poggeadorff,  HandwSrterbnch. 


Theoria  fulminum  per  electricitatem  illustra- 
ta,  Heidelb.  1771.  Theoria  motus  in  conflictu 
corponim  physice  et  algebraice  exposfta,  Ib. 
1773. 

Agripp«!   —  Astronom,   im   ersten 
Jahrhundert  in  Bithynicn  lebend  (BN), 
Wegen  einer  Mondsbeobachtung  von  Ptole- 
maus  citirl. 

AgrippAf  C  a  m  i  1 1 0.  — 'Baumeister  un- 
ter Papst  Gregor  XIII.,  in  Rom  lebend  (BN), 

geb.  . . .  Mailand. 

Im  XVI.  Jahrb.  lebend. 
Nuovo  Invenzione  sopra  il  modo  di  navigare, 
Roma  1 595.   Dialogo  sopra  la  generaziooe  de' 
venti,  Ib.  1584. 

Agripp«  ynm  NnllMlieto,  Hein- 
rich Cornelius.  —  Anfangs  SecrelSr  d. 
Kaisers  Maximilian  I.,  dann  abwechselnd 
Arzt,  Advocat,  Soldat,  Philosoph,  Historio- 
graph,  Magus,  Astrolog  u.  Alchemist,  in 
Cöln,  D6le,  Pavia,  Metz,  Freiburg,  Brüssel, 
Bonn,  Lyon  u.  Grenoble  ^M.XVH)  (OL) 
(Seh.  A), 

geb.   1486,  SepL  14,  Cdln, 

gest.  1535,  Febr.  18,  Grenoble.* 
De  occulta  Philosophie,  Libr.  III,  Colon.  1883. 
(Gmelin,  Gesch.  d.  Chemie  I.  190). 

*geet.  l&54...(^Jf). 

AgnlUen (AguÜonius),  Franko! s.  — 

Jesuit,  Lehrer  d.  3Iathematik  u.  Rector  d. 

CoUegiums  zu  Antwerpen  (BB)  (BD)  (GHB), 

geb.   1566 Brüssel,* 

gest.  1617,  März  20,  Antwerpen. 
Opticorom  Libr.  VI,  Antwerp.  161 3.  (Dario  zu- 
erst das  Wort  »slereograph Ische  Projection« 
gebraucht,  obwohl  die  Sache  selbst  schon  Hip- 
pareh  bekannt) . 

•geb.  1530..  (/)(-BiV). 

Ahlstedt,   Johann   Frederik.  — 

Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Äbo  (TF), 

geb.  1776,  Oct.  2 5,  Loimijoki^ Finnland, 

gest.  1823,  Dec.  21,  Äbo. 
De  lege  resistantiae  aöris  in  projectilia,  1828. 
Diss.  astron.,  arcus  semi  diuroos  siderum  ad 
latitudioem  Aboöosem  exbibens,  1823.  Disa. 
malh. ,  rationem  diflerentiam  functionum  e 
difiTereDtiaUbos  earundem  determlnandi  osten- 
dens,  1823. 

AhrOBfly  Julius  Ernst  Wilhelm. 
—  Prakt.  Arzt  zu  Preez  in  Holstein  (CIL), 
geb.  1783,  Apr.  15»  Toddien,  Meck- 
lenburg. 
Diss.  Observationes  et  experimenjta  de  qvali- 
tate  et  quantitate  electricitatis  corporis  hu- 
man! in  statu  sano  et  morboso.  Kiliae  1813. 

AhrenSi  Johann  Thomas.  —  Prof. 
d.  Mathematik  am  Gymnas.  u.  an  d.  Poly- 


19 


AjMion 


Airy. 


20 


iech.  Schule  zu  Augsburg,  früher  Prof.  d. 
Math.  u.  Physik  am  Gymnas.  zu  Soest  (N), 
geb.  1786,  Febr.  5,  Nürnberg, 
gest.  4  841,  Nov.  3,  Augsburg. 
Über  d.  Problem  d.  Apollooias  v.  Perga :  De 
tactionibos,  48Si  o.  4886.  Lehrb.  d.  Geome- 
trie, 4884.  Aoalyt.  Untersuch,  einer  krummen 
Linie,  48S7. 

^AMOBi  Vicomte  de  Grandsagne,  J. 

B.  Frangois  Etienne.  —  Literat  (QC), 

geb.  180S  ...  ChMre,  Dep.  Indre. 
Nouv.  Ifanuel  complet  de  cbimie  etc.  (mit 
J.M.L.7oaehA),  1  Vol.  48*  Paris  4838.  Nouv. 
Manuel  complet  de  Physique  et  de  Meteorolo- 
gie (mit  7oaehA),  4  Vol.  48*  Jb.  4898.  Traite 
element.  d* Astronomie  (mit  Thirioa),  4  Vol. 
48*  Ib.  4884.  Uranographie  etc.  8  Vol.  48*  Ib. 
4  884.  Tratte  Clement,  sur  les  machines  ä  va- 
peur,  8  Vol.  48*  Ib.  4  844. 

AUdBi  Arthur.  —  Esquire,  Mitbe- 
gründer d.  Geological  Society  in  London 
und  vielj übriger  Secretär  derselben,  früher 
auch  Secretär  d.  Society  for  the  Encoura- 
gement  of  Arts,  Manufactures  and  Com- 
merce (GSUVL), 

geb.  4773,  Mai  49,  Warrington,  Lan- 

cashire, 

gest.  4  854,  Apr.  4  5,  London.* 
Manual  of  Mioeralogy.  Galendar  of  Natura. 
A  Dictionary  of  Chemistry  and  Mioeralogy, 
8  Vol.  4*  Lond.  4  807.  An  Account  of  the  most 
recent  discoveries  in  Chemistry  and  Minera- 
logy,  Ib.  4844. 

*  (MU  1854,  Hat  . . .  Bloomtburr  «7.  IBM). 

d*AIDy  (de  Alliaco  oder  Alyaco*), 
Pierre.  —  Folgweise  Canonicus  zu  Noy- 
on,  Pracpositus  des  Navarrischen  Colle- 
giums  in  Paris,  KÖnigl.  Almosenier,  Canz- 
1er  d.  Universität,  Bischof  zu  Cambray, 
Cardinal- Legat  für  Deutschland  unter  Papst 
Johann  XXIII.  (Wd)  (J)  (A), 

geb.  1350 Compicgne, 

gest.  4  4S0  od.  4  4S5,  Aug.  8,  Avignon.** 
De  imagine  Mundl,  geschrieben  4410,  gedruckt 
4480.  (Daraus  schöpfte  vermuthlich  Oolunbiia 
seine  Kenntniss  von  den  Meinungen  der  Alten 
über  den  Seeweg  nach  Indien) .  Concordantia 
aatronomiae  cum  theologia  et  concordantia 
astronoroiae  cum  historia,  Vindoh.  4  490  (ge- 
schrieben 4444).  Quaestiones  in  sphaeram  mun- 
dl J.  de  Sacrobosco,  Paris  4508.  Tract.  super 
librum  Meteororum,  Vtenn.  4509. 

*  Aach  Pedro  d«  Ailiaco,  P.  d«  HeUaeo,  AUtiom,  Cw- 
dioalia  CamermceDiU. 

**  (««t.  UIO,  Auf.  8  (D/*) ;  geb.  1366  .. .  (/TZ). 

Aistti,  Georges.  —  Prof.  d.  Physik 
am  College  zu  Algier  seit  4836  (CR,  XXIII), 
geb.  4813  etwa, 

gest.  4846,  Sept.  9»  zwischen  Algier 

und  Medeah. 


Recherches  de  Physique  g<Sn^raIe  sur  la  H^ 
diterran^e,  4  Vol.  4*,  Paris  4846.  Observa- 
tions  sur  ie  magnetisme  terrestre,  Ib.  4846. 
(Beides  alsTheile  der :  Exploration  scientifique 
de  TAIgörie  pendant  les  annees  4840— 4S). 
Sur  le  Fluor  (A.  C.  P.  LV.  4884).  Sur  la  Vi- 
sion (Ib.  LVI).  Nouv.  Proc^dö  d'airoantation 
(ib.  LVII).  De  la  messe  du  fluide  öleclrique 
(Ib.LXIi).  Action  de  Tacool  nitrique  sur  l'tode 
et  lo  brome  etc.  (Ib.  LXIV).  Sur  l'öther  chio- 
rocyanique  etc.  (Ib.  id.).  Sur  les  variations 
du  niveau  de  la  Mer  dans  le  port  d' Alger  (Ib. 
LXXIII).  Sur  le  mouvement  des  vagues  (Ib. 
S^r.  lU.  V).  Nouv.  moyen  de  sonder  ä  la  mer 
(Ib.  VII).  Sur  la  compression  des  liquides  (ib. 
VIII).  Sur  l'emploi  de  l'an^momMre  par  refle- 
xion  (Ib.  XVII).  Viele  Notizen  in  d.  Compt. 
rend. 

Alrj,  George  Biddell.  —  Prof. 
(Plumian  Prof.)  d.  Astronomie  und  Physik 
an  d.  Univ.  zu  Cambridge,  dann,  seit  1836, 
Astronomer  Royal ,  d.  h.  Direct.  d.  Stern- 
warte zu  Greenwich,  Mitgl.  d.  Royal,  d. 
Astron.  und  d.  Cambridge  Society  (Or), 
geb.  1801,  Juli  27,  Atnwick,  Nortbum- 

berland. 
Mathematical  Tracts  on  the  Lunar  and  Plane- 
tary  Theories,  the  Figure  of  the  Earth  etc.  and 
the  undulatory  theory  of  Optica,  8'  Edit. 
Cambridge  4834.  On  the  forma  of  the  theeth 
of  wheels,  Ib.  4885.  On  the  use  of  silvered 
glass  for  the  mirrors  of  reflect.  telescopes  (Tr. 
Cambridge  Soc.  11.  4  837).  On  the  Figure  of  a 
fluid  homog.  Mass  etc.  (Ib.  ib.).  On  the  sphe- 
rical  Aberrat.  oftheEye-piecesof  telescop.  (Ib. 
III) .  Correct.  to  the  length  of  a  pendulum  con- 
sist.  of  a  ball  suspend.  by  a  fiue  wire  (Ib. Ib.). 
On  certain  condit.  under  which  a  perpetoal 
motion  is  possible  (Ib.  ib.).  Natura  of  the  light 
in  the  two  rays  produced  by  the  double  re- 
fract.  of  Quartz  (Ib.  IV).  Remarkable  modifi- 
cat.  of  Newton*s  rings  (Ib.  ib.).  New  Aoalyzer 
etc.  (Ib.  ib.).  Caiculat.  ofNewton'sExperim.  on 
Diffract.  (Ib.  V).  Diffract.  of  an  Object-glass 
with  circular  Aperture  (Ib.  ib.).  Intenslty  of 
light  in  the  nelghbourhood  of  a  Caustic  (Ib.  VI. . 
Construct.  of  the  Going-Fusee  (Ib.  Vll).  Change 
in  the  State  of  a  mal-format.  Eye  (Ib.  VIII). 
Inequality  of  long  period  In  the  motions  of 
the  Earth  and  Venus  (Phil.  Tr.  4884).  Exprm. 
on  iron-built  ships,  for  the  purpose  of  discov. 
a  correct.  for  the  deviat.  of  the  compasa  etc. 
(Ib.  4  838).  Theoret.  explanat.  of  an  apparentl. 
new  Polarity  of  light  (Ib.  4840).  On  the  laws 
of  the  tides  on  the  Coast  of  Ireland  (Ib.  4841). 
Method  of  determin.  the  Mass  of  the  Moon  etc. 
(Mem.  Astr.  Soc.  IV).  On  the  mass  of  the  Ju- 
piter (Ib.  VI.  VIII.  IX.  X).  On  the  time  of  ro- 
tat.  of  Jupiter  (Ib.  IX).  On  the  position  of  the 
Ecliptic  (Ib.  VIII.  IX.  X;.  On  the  regulat.  of 
a  Clockwork  for  eflTect.  uniform  movement  of 
Equatoreals  (Ib.  XI.  XX).  On  the  flexure  of 
au  uniform  Bar  etc.  (Ib.  XV) .  New  construct. 
of  the  divided  Eye-glass  Double-image  Micro- 
meter (Ib.  XV) .  Some  circumstances  bist,  con- 
nect.  with  the  discovery  of  the  Planet  extr.  to 


21 


Akai 


d'iJbert. 


22 


Dran.  (Ib.  XVI).  Correct.  of  the  Elements  of 
the  Moon'8  Orbit  (Ib.  XVII).  Vibrat.  of  a  free 
penduliim  in  an  Oval  etc.  (Ib.  XX).  —  Kairo- 
nomical  Observations  made  at  tbe  Roy.  Ob- 
servatory  at  Greenwich.  4886^4855.  Lond. 
4888—55.  Catalogue  of  S456  Stars  etc.  4  Vol. 
4*  Lond.  4849.  On  the  calculat.  of  the  Pertur- 
baL  of  tbe  small  Pianets  etc.  (Nantic.  Alma- 
nac).  On  Tides  and  Waves  (Encyclop.  Metro- 
pol.). On  tbe  bands  formed  by  the  partial 
interception  of  tbe  prismatic  spectmm  (Phil. 
Mag.  XXIX.  4847).  On  Brewster's  New  Ana- 
sysis  of  Solar  Light  (Ib.  XXX.  4847).  On  the 
equations  applying  to  ligbt  under  the  action 
of  Magnetism  (Ib.  XXVIII.  4846).  On  Faraday's 
Paper  on  Ray-Vibrations  (Ib.  ib).  —  Noch 
mehre  Aufsätze  daselbst  und  in  d.  Astr.  Nachr., 
auch  Pogg.  Ann. 


ly  Christoph.  —  Jesuit,  Dr.  Phil, 
und  Lehrer  am  CoUegio  zu  Kaschau  (SSJJ, 
geb.    1706,  März  25,  Hradna,  Comitat 

Trentschin, 
gest.  4766,  März  28,  Turocsch. 
Cosmographia  cum  continualione,  Cassoviae 
«744. 


ii  Frans  Joachim  von. — Apo- 
theker zu  örebro  in  Schweden  (SJ  (SAH), 
geb.  4738,  Juli  7,  örebro, 
gest.  4798,  Juli  23,  Örebro. 
Nödig  Underrdttelse,  huru  Magneten  vid  Tand- 
och  annan  Gicktvärk  appliceras  hör,  sammt 
huru  den  förvaras  skall,  at  han  mä  beh&lla 
sin  Kraft,  Örebro  4765.  Afhdl.  om  n&gra  för- 
bflttringar  vid  Bränvin-tillverkningen,  Ib.  4772 
u.  4788. 


,  Joachim.  —  Vorsteher 
d.  Bergschule  in  Fahlun,  Prof.  d.  Chemie 
u.  Metallurgie  an  derselb. ;  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Stockholm  (OrJ, 

geb.  4798,  Jan.  28,  Schonen. 
Elementarkurs  i  Kemien,  4834.  Föreläsningar 
nti  kemiskt  Technologi,  4882.    Redigirte  die 
Tidskrift  fdr  Svenska  Bergshanteringen  4848 — 
4  845,  und  die  Jernkontorets  Annaler  seit  4  846. 

Akerritti  Olof.  —  Bergmechanicus, 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zU|Stockhohn  (VeL 
Aead.  HandL  4812), 

geb.  1754 Vectra  Vmgaker,Sö- 

dermanland, 
gest.  48  4  2,  Mai  9,  Stockholm. 
Om  Snö-plögning  (Vet.  Acad.  Handl.  4  792). 

Alala  de  Lille  (Alanus  ab  Insulis), 

genannt  Doctor  universalis.  —  Cisterzien- 

'ser-Mönch  zu  Clairvaux,  dann  Abt  zu  la 

Rivour  und  4  4  54  Bischof  zu  Auxerre  (AJ 

(BN)  (HL)  (Seh.  A), 

geb.  4  4  4  4 Lille  (Ryssel), 

gest.  4  202  oder  3,  Clairvaux.* 


Dicta  Alani  Philosoph t,  de  lapide  philosopfaico, 
e  germanico  idiomate  latine  reddita  per  Jn- 
itnm  Balbian,  Alostanum,  Lugd.  Batav.  4599, 
auch  im  Theatrum  chemicum  T.  III.  Nr.  80.  — 
A.  war  der  älteste  französische  oder  nieder- 
ländische Alchemist  nach  Eortnlaaiia  [Johan- 
nes Garlandius  oder  de  Garlandia]  einem  im 
4  0.  oder  4  4 .  Jahrb.  in  England  lebenden  Arzte. 

*  gmL  etira  1294,  ftber  100  Jahr  alt  (DF). 

Albanese ,  A  n  g  e  I  o.  —  Mechanicus, 
beim  Arsenal  von  Venedig  angestellt  (Tp,  II), 
geb.  4  785,  März  28,  Venedig, 
gest.  4  834,  Dec.  47,  Venedig, 
Verfertigte  viele  mathematische  und  astrono- 
mische Instrumente,  die  auf  den  Gewerbe- 
Ausstellungen  mit  Preismedaillen  belohnt  wur- 
den, z.  B.  Tbeilmaschinen  (lineare  und  circu- 
lare) ,  Reflexionskreise ,  Theodolithe,  eine  ka- 
toptrische  Libelle,  etc. 

Albanva,  Lebrecht  Traugott.  — 
Pfarrer  in  Arnstadt  (M.U). 

geb.   4735 

gest.  4798,  März  23. 
Mi^  0.  H.  Böse:  Materialien  für  Elektriker, 
2  Liefr.  Halle  4  788—90. 

AlbategBVa  oder  Albatenius,  eigenü. 
Mohamed  Ben-Geber  (Ben-Djadir)  Ben- 
Senan  Abu-Abdallah  Al-Batani,  Al-Har- 
rany.  —  Ein  Sabäer,  Statthalter  d.  Kalifen 
in  Syrien  (BN)  (Mt)  (Wd), 

geb.  Mitte  IX.  Jahrb.,  Batan,  Mesopot., 
gest.  928oder929,  nach  Anderen  888. 
Dieser  berühmteste  arabische  Astronom  mach- 
te seine  Beobachtungen  theils  zu  Aracta  oder 
Racha  in  Mesopotamien ,  theils  zu  Damascus 
in  Syrien ,  und  beschrieb  sie  882  und  904  in 
seiner:  Sabäiscben  Tafel  (ZydgeSaby),  einem 
Werke,  das,  von  Plato  Tibiixtiniu  ins  Lateini- 
sche übersetzt  und  von  Begiomontan  mit  Zu- 
sätzen versehen,  unter  dem  Titel :  De  numeris 
et  motibus  stellarum,  Nürnberg  4  537,  und  neu 
edirt,  Bologna  4  645  erschien.  A.  entdeckte  die 
Bewegung  des  Apogäums  der  Sonne.  Montn- 
cla  (I.  409)  führt  von  ihm  noch  an :  Astrono- 
mie chronologica  et  geographica,  Libr.  IV, 
und  Archimedis  opera  in  compendium  redacta. 

Alben,  Johann  Abraham. — Pract. 
Arzt  zu  Bremen  (M,  II)  (Brm.A), 
geb.  4772,  März  20,  Bremen, 
gest.  4  824,  MSrz  24,  Bremen, 
Amerikanische  Annalen  d.  Arzneikunde,  Che- 
mie und  Physik,  8  Hefte,  4802->8. 

d'Alberly  Charles.  — Marquis,  Of- 
ficier,  zuletzt  Chef  d'Escadre,  Direct.  d. 
Kartendepots  d.  franz.  Marine;  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Mem.Par.  4  751), 

geb.   4  686,  April     2,  Aix, 

gest.  4754,  Febr.  40,  in  d.  Provence, 
Methode  pour  trouver  les  longitudes  (Machines 
approuv.  par  l'Acad.  d.  Scienc.  T.  IV). 

2* 


23 


d'Albert  d'idUy 


AlUniM« 


24 


d'Alterl  d'Ailly,  s.  Chaulnes, 
Duc  de. 

Alborti  (de  Albertis),  Leone  Bat^ 
lista.  —  Baumeister,  Maler,  Bildhauer; 
Canonicus  an  d.  Metropole  zu  Florenz, 
geb.  1398  . .  Florenz,  gest.  1490..  Flo- 
renz. 

geb.  U04 gesi.  mb..fBNJ* 

De  Architectura  seu  de  re  aedificatoria ,  Flo- 
renz 4  485. 

*  |Mt.  MSO  (A), 

AlterCii  Michael.  —  Mitgl.  d.  Col- 
leg.  med.  in  Nürnberg,  dann  Prof.  d.  Me- 
dicin  u.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Halle.  Mitgl. 
d.  Acad.  Nat.  Curios.  u.  d.  Acad.  zu  Ber- 
lin (IVN)  (M), 

geb.  4  68S,  Nov.  U,  Nürnberg, 

gest.  1757,  Mat  «7,  Halle. 
De  auro  vegelabili  Pannoniae,  Halae  474  8.  De 
aCre  fodiDarum  metallicarum  Doxio,  von  un- 
terirdisch, bösen  Wettern,  Ib.  4  780.  Physi- 
kal.  Anmerk.  über  d.  Winter  d.  J.  4740.  Ob 
ein  Mensch  von  selbst  lebendig  entzündet  u. 
verbrannt  werden  könne,  4  755.  Salia  media 
via  huroida  parandi  ratio  !Gph.  Acad.  nat. 
cur."  Cent.  3  et  4).  Genealogia  salium  medio- 
rum  per  viam  siccam  paratorum  (Ib.  Cent.  5 
et  6).  SaliuDi  mediorum  praeparatio  curiosa, 
sine  visibili  acido  (Act.  Acad.  nat.  cur.  Yol.  11). 

AlborUi  Giuseppe  Antonio.  — 
Wasser-  und  Wege-Baameisler  der  Stadt 
Bagnacavallo  im  Kirchenstaat  (Tp,  \Ul)  (F), 

geb.   1715 Bologna,* 

gest.  1768,  Aug.  31,  Perugia. 
Trattato  di  aritmettca  pratica  etc.  Yenez.  475i. 
Nuova  Dioptrica  Monicometra  da  usarsi  sopra 
la  lavoletta  Pretoriana  etc.  4758.  Trattato  della 
misura  delle Fabriche etc.  4  757.  LaPirotecbnia 
osaia  Trattato  di  fuochi  d'arttfizio.  Ib.  4  749. 

*)  t«b.  170&  ...  (B), 

AlberU,  Wilhelm  Christoph.  — 

Arzt  u.  Physicus  zu  Konitz  in  West-Preus- 

sen  (M.  II), 

geb.  4743,  Juni  I,  Hannover, 

gest.  1780 

Anleitung  z.  Salmiakfabrikation,  Berl.  u.  Lelpz. 
4780.  Von  den  Mitteln,  das  Scbiffbanholz 
dauerhafter  zu  machen,  Petersb.  4  780  (Preis- 
schrift, die  von  d.  Petersb.  Acad.  d.  Acoessit 
erhielt} . 

Albwrliy  Friedrich  August  von. 
—  Salinen- Verwalter  in  Friedrichshall  bei 
Heilbronn ,  früher  Salinen-Inspeclor  folg- 
weise dort  und  in  Wiiheimshall.  Bergrath 
und  Ehrendoctor  d.  Univ.  zu  Tübingen  (Or), 

geb.  1796,  Sept.  4,  Stuttgart. 
Die  Gebirge  d.  KOaigr.  WUHtemberg,  in  be- 
sondr.  Bezieh,  auf  Haloigie,  Tüb.  48S6.  Beilr. 


zu  einer  Monographie  des  Bunten  Sandsteins, 
Muschelkalks  u.  Keupers ,  Ib.  4884.  Halurgl- 
sehe  Geologie,  S  Bde.  Ib.  4  851.  Das  Salinen- 
iwesen  in  Deutschland,  vorzUgl.  in  pyrotechn. 
Bezieh.  (Deutsche  Vierteljahrsschrift,  4839, 
IV^  —  Fernere  Verdienste:  Mitwirkung  bei 
GrUnd.  d.  Saline  Friedrichshall;  AufBnd.  d. 
Steinsalzlager  am  oberen  Neckar;  Grund,  d. 
Saline  Wiiheimshall  bei  Schwentagen;  Er- 
weitr.  d.  Saline  Sulz;  Benutz,  d.  Dumpfe  bei 
Salzsiedereien. 

Albertas  Magnva  (Alb.  teuionicus, 
de  Colonia  oder  Ratisbonensis),  eigentl.  Al- 
brecht ,  Graf  von  Boüstädt.  —  Dominica- 
ner, Lehrer  in  d.  Ordensschulen  zu  Hildos- 
heim,  Regensburg,  CÖln  und  Paris,  dann 
(4  254 — 59)  Provincial  seines  Ordens  in 
Deutschland,  IS 60  Bischof  v.  Regensburg, 
zog  sich  aber  schon  4  26S  in  sein  Kloster 
zu  Cöln  zurück  (J)  (A), 

geb.  4  205 Lauingon,  Bayern,* 

gost.  1280,  Nov.  4  5,  Cöln. 
Seine  Opera  omfiia,  edtrt  von  Petras  lamaix, 
Leyden  4631,  in  i4  Folianten,  enthalten  unter 
Anderem  :  Do  rebus  melallicis  et  mineralibus, 
Libr.  V  zuerst  In  Oppenheim  4  518  «edruckt.  ; 
Breve  compendium  de  ortu  metallorum ;  De 
Alchemia ;  Octo  capita  de  philosophorum  la- 
pide ;  Concordantia  philosophorum  de  lapide 
philosophico  (welche  letztere  vier  Stücke  auch 
in  Manget's  Theatrum  chemicum  abgedruckt 
sind) ;  De  arbore  Aristotelis ;  etc. 

*  ^b.,  n«ch  AndereOi  1193. 

Albertos  de  Sasoala.  —  Rector  zu 

Wien,  dann  von  4  366  bis  4  390  Bischof  v. 
Halberstadl;  Sohn  eines  Bauern  lu  Rlek- 
mersdorf  in  Sachsen  (A), 
Secreta  de  herbis,  lapidihus  et  mineralibus» 
gedruckt  unter  dem  Titel;  Liber  ag^regatio- 
num  s.  secrotorum,  Neapel  4  493.  Super  octo 
libros  physicorum,  Paris  4546.  Super  Aristo- 
telis de  coelo  et  mundo,  Libr.  VI.  4476,  Paris 
4546. 

Alblava  (eigentl.  Weiss),  Peter.  — 
Prof.  d.  Poesie  an  d.  Univ.  zu  Witteiüiierg 
u.  ktirsächsischer  Hisloriograph,  dann  ge- 
heimer Secretftr  in  Dresden  (J), 

gob Meissen. 

gest.  4  598,  Aug.  4,  Dresden. 
Meissnische  Land-  und  Bergchronik,  Witteab. 
4580,  Dresden  4  590. 

Alblavf  (eigentL  Weiss),  Bernhard. 
—  Prof.  d.  Medtcin  an  d.  ütixy.  zu  Prank- 
furt a.  0.  (von  4  684  an),  auch  Leibarzt  der 
Kurfürsten  Friedrich  Wilhelm  und  Fried- 
rich HL,  zulotet  (von  4702  an)  Prof.  d.  Me- 
dicin  an  d.  Univ.  zu  Leyden  (J)  (SLJ, 
geb.  1653,  Jan.  1,  Dessau,* 
gest.  1721,  Sept.  7,  Leyden. 


25 


Albinu 


26 


De  elementis  algebraicis  geometrlce  resolotis. 
Mit  Klflftwiali :  De  phosphoro  solido  et  liquldo, 
Francof.  a.  O.  4688.  De  sacro  Freien walden- 
siaai  fönte. 

*  g«b.,  naeh  Anderan,  Aug.  6  oder  Jani  7  (Ai). 

AlbbiiM|  Bernhard  Siegfried.  — 

Prof.  d.  Anatomie,  Chirurgie  u.  Therapie 

an  d.  Univ.  zu  Leyden.   Sohn  d.  Vorigen 

(M)  (SL)  (BWÄ), 

geb.  1697,  Febr.  Si,  Frankfurt  a.O., 

gest.  1770,  Sept.     9,  Leyden. 
Siehe  Kimclieiibroak's  Introductio  ad  Philo- 
Sophia  ED  naturalem ,  Vol.  II.  Caput  XXXV  : 
Descriptio  Ocolt. 

AlbirmilvSy  eigentl.  Abu-Rihan  Mo- 
hanaed  Ihn  Hamil,  AI  Biruni.  —  Arabischer 
Astronom,  der  viele  Jahre  lang  Indien 
dorehreiste  (BN), 

geb. . . .,  gest.  9  i  1 ,  nach  Anderen  1 0 1 9 . 
Canon  al  Masudi  seu  Tractatus  geographico- 
astronomicos.  Tbeoria  stellarum  fixanim.  De 
horis  ex  altitudine  stellarum  dignoscendis.  De 
motibus  astrorum.  Ipsius  et  aliorum  de  anguli 
trisectione  et  cubi  duplicatione  tentamlna.  De 
sphaera.  De  superficiebus  sphaencis.  Com- 
roent.  in  Almagestum  (Xontaola,  T.  I.  p.  405, 
—  nach  welchem  A.  ums  Jahr  4030  gelebt 
hätte). 

Albreoht,  Andreas.  —  Ingenieur 

und  Hauptmann  in  Nürnberg  (J)  (A)  (WN), 

geh Nürnberg. 

gest.  1628  .  .  .  Hamburg. 
Andr.  Albarti  duo  libri ,  prior  de  perspectiva 
etc.»  pdtterior  de  umbra  et  eam  pertinente,  No- 
rimb.  4674,  antea  germanice  (Kistner,  Gesch. 
d.  Math.  III.  378).  Eigentlicher  Abriss  und 
Beschreibung  eines  sehr  ntttzUchen  und  noth- 
weodigen  Instruments  zur  Mechanica»  so  auf 
eine  Schreibtafel  gerichtet,  und  zum  Feldmes- 
seo  etc.  gar  füglich  zu  gebrauchen,  Nürnb. 
4620,  4695  u.  4673. 

Albrooht,  Johann  Peter.  —  Arzt 
und  Physicus  in  Hildesheim,  Mitgl.  d.  Leo- 
poldin. Academie  (ANC), 

geb.  4  647,  März   7,  Hildesheim, 
gest.  4724,  Dec.  4  6,  Hildesheim, 
De  iride  solaris  in  planitie  terrae  conspectae 
nonoullis  phaenomenis  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur. 
Dec.  III.  4  704  —  6). 

Albreohti  Johann  Sebastian.  — 
Prof.  am  Gymnas.  zu  Gotha,  auch  Land- 
physicos  daselbst;  Mitgl.  der  Leopoldin. 
Academie  (M)  fNov.  Act,  Acad.  Nat.  Cur. 
Vol.  VI), 

geb.   1696,  Juni  4,  Coburg, 

gest.  4774,  Oct.  8,  Coburg, 
De  curiosftate  physica,  Coburg  4734.  De  ligno 
non  putride  in  tenebris  lucente  (Act.  Acad. 
Nai.  Gor.  Vol.  V).  Auisätze  über  Versteine- 


rungen (Ib.  rv,  VI,  IX,  X).  Von  d.  Wirk.  d. 
Blitzes  menseMartio  47S4  in  Coburg,  und  vom 
Honigthau  (beides  in  d.  Brest.  Sammlungen) . 

Albreoht,   Johann  Wilhelm.  — 
Prof.  d.  Anatomie,  Chirurgie  und  Botanik 
an  d.  Univ.  zu  Göltingen  von  4734  an,  vor- 
her Landphysicus^.  Prof.  in  Erfurt  (PJ, 
geb.  n03,  Aug.  i  4,  Erfurt, 
gest.  4736,  Jan.  47,  Göttingen. 
Tractatus  physicus  de  effectibus  musices  in 
corpus  animalium,  Lips.  4784.   Tract.  phys. 
de  tempestate,  4784. 

Albmnasar,  eigentl.  Abu-Maaschar 
Giafar  Ben-Mohamed.  —  Berühmter  ara- 
bischer Astronom  und  Astrolog  in  Bagdad 
(BN), 

geb.  805—6  (Hegira  190),  Ba]kh,Kho- 

rassan, 

gest.  885  .  .  .  Vacith  (Wasith). 
Übersetzt  erschienen  seine  Werke  unter  d.  Ti- 
teln :  De  magnis  conjunctionibus  annorum  ac 
revolutio albus  eorum  (Aug.  Vind.  4  488,  Ve- 
net.  4  545).  Introductorium  ad  astronomiam 
Albiimasaris  Ablachi  (Aug.  Vind.  4  489,  Venet. 
4  506).  Flores  astrologici,  cum  Zodiaci  et  Pla- 
netarum figuris  (Aug.  Vind.  4  488). 

AlcabltlVfl  (Alchabitius ,  Abdilazyz), 
eig^itl.  Abdel-Hazis  AI  Cabiti.  —  Arabi- 
scher Astronom  und  Astrolog  (BN). 

In  der  Mitte  d.  X.  Jahrb.  lebend.* 
Introductorium  ad  Scientiam  judicalem  astro- 
nomiae,  emendatum  per  Xath.  MoretoA,  Bo* 
nomiae  4  473.  Libellus  isagogicus  Abdüaii,  id 
est,  Servi  gloriosi  Dei,  qui  dicitur  Alehabitivi, 
ad  magistertum  judiciorum  astrorum,  inter- 
pretatus  ab  Jo.  mspalensl,  Venet.  4  485  (Do. 
cum  commento  Jo.  de  Bazone,  Venet.  4  494). 

*  Aljo  Tenehieden  toh  dem  Alcftbitlnt  von  To- 
ledo, dem  MiUxbeiter  an  den  Alfoneiniacheo  Tafeln 
im  13.  Jahrb. 

Alchladl  (Alchendi,  Alkindius),  eigentl. 
Jacub  Ben-Isaac,  Abu  Jussuf  Alchindi ,  AI 
Basri.  —  Arabischer  Arzt,  Astronom  und 
Astrolog  (A)  (WGA), 

geh Bassora. 

In  d.  Mitte  d.  IX.  Jahrh.  lebend. 
Hontnola  (Hist.  math.  I.  406)  führt  29  Schrif- 
ten von  ihm  an ,  z.  B. :  Isagoge  in  Aritbmeti- 
cam.  De  Aritbmetica  indica.  De  numeris  bar- 
monicis  a  Piatone  in  Timaeo  memoratis.  De 
quantltate  relativa  seu  de  Algebra.  Quod  ma- 
ris  superficies  Sit  spbaertca.  De  planisphaeris 
et  armillis.  De  parallactibus.  De  lunae  distan- 
tia  a  terra.  De  marts  aestu.  De  speculorum 
differentiis. 

Alovfaivs  (Alchuin).  —  Vorsteher  d. 
Klosterschule  zu  York  in  England,  bis  Karl 
d.  Grosse  ihn  788  zu  sich  berief,  zum  Mit- 
gliede  des  an  seinem  Hofe  bestehenden 


27 


d'Alembart. 


28 


Gelehrtenvereins  machte  (worin  er  den 
Namen  Fl  accus  Albinus  führte)  und, 
nachdem  er  viele  Schulen  in  Frankreich 
angelegt,  zum  Abt  von  St.  Martin  zu  Tours 
erhob  (T)  (BN), 

geb.  736 York, 

gest.  804,  Mai  49,  b.  Hersfeld,  Hessen. 

Seine  sämmtl.  Werke  sind  herausgegeben  erst 
von  Andr.  Dnohisiie,  Par.  4647,  dann  vollstän- 
diger von  Froben,  FUrst-Biscbof  von  St.  Em- 
meran  zu  Regensburg,  4777  in  3  Vol.  fol.  — 
A.  war  Mathematiker  und  Astronom ;  er  soll 
die  deutschen  Namen  für  die  Winde  einge- 
führt haben. 

Aldlal,  Giovanni.  —  Prof.  d.  Phy- 
sik an  d.  Univ.  zu  Bologna,  Mitgl.  und  Bi- 
bliothekar d.  Instituts  daselbst,  seit  4  808 
pensionirt  und  an  verschiedenen  Orten  le- 
bend. Neffe  von  Galvani  (M%)  (M%R)  (Tp.  TV), 

geb.  476S,  Apr.  4  6,  Bologna,* 

gest.  4834,  Jan.   4  6,  Mailand.** 

A.  Oalvaal,  de  viribus  electricitatis  in  motu 
musculari  commentarius  cum  J.  Aldiai  disser- 
tatione  et  notis,  Mutiuae  4  794 .  De  animalis  ele> 
ctricae  theoriae  ortu  atque  locrementis,  Diss. 
—  De  animali  electricilate ,  Dissertatt.  duae 
4  794.  Pr^cis  d'exp^riences  galvaniques ,  Par. 
4803.  Essai  th^orique  et  exp^rimentale  sur  le 
galvanisme  etc.  Ib.  4804.  Osservazioni  sul 
flusso  del  Mare,  Milano  4  8...  Sperienze  sulla 
Leva  tdraultca,  Ib.  4844.  General  Views  on 
the  appHcation  of  Galvanisme  to  medical  pur^ 
poses  etc.  Lond.  4  849.  Saggio  di  Osservazioni 
sui  mezzi  atti  a  migliorare  la  construzione  e 
illuminazione  dei  Fari,  Milano  4828.  L'Art  de 
se  pr^server  de  Taclion  de  la  flamme  etc.  Par. 
4830.  Exp^riences  faites  ä  Loodres  pour  per- 
fectionner  cette  art.  Ib.  4880.  Viele  AufiMtze 
über  Galvanismus  in  BmgnateUi's  Annali,  u. 
De  U  Hetherie,  Journ.,  siehe  Orea'a  und  Oil- 
berf  8  Annalen. 

*  feb.  Apr.  10  {BIT)'    **  feet.  Jan.  17  {BIT)  (2>.  IV). 

AldrOTMldl,  Uiysse.  —  Prof.  d. 
Logik  u.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Bologna, 
Direct.  d.  botanischen  Gartens  und  Grün- 
der eines  kostbaren  Naturalien-Cabinets 
daselbst  (F), 

geb.   4  6SS,  Sept.  4  4 ,  Bologna,  * 

gest.  4  605,  Mai     40,  Bologna. 
Musaeum  metallicum  in  Itbros  quatuor  distri- 
butum,  Bononiao4648  (Posthum.).  —  Viel  Na- 
turhistorisches. 

*  tvb.  1525  ..., fett.  1605, Mai 4 (JTi. XXXIII)  (MmMj, 

AlelUd,  Johann  Ludwig. — Prof. 
d.  Philosophie,  Poesie  und  Physik  an  d. 
Univ.  zu  Giessen  (M), 

geb.  4  696,  Mai  49,  Grünstadt,  Grafsch. 

Leiningen, 
gest.  4  7  59  od.  4  7  60,  Giessen. 


De  iride  Innari,  Giss.  4760.  De  vi  inertiae  ei 
reactione  corporum,  Ib.  4751.  De  refleiione 
luminis  a  fundo  corporis  pellucidi,  Ib.  4758. 
Vertbeidigung  seines  Beweises,  dass  Noah  vor 
der  Sündfluth  keinen  Regenbogen  gesehen 
habe,  Ib.  4758. 

Alcfold,  Georg  Ludwig.  —  Prof. 

d.  Physik  u.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Gies« 

sen.  Sohn  des  Vorigen  (M), 
geb.  4732,  Nov.    4,  Giessen, 
gest.  4774,  Nov.  20,  Giessen. 

Diss.  in  causam,  cur  foenum  madidum  ignem 

concipiat,  Giss.  4  764. 

d*Alombert,  Jean  le  Rond.*  — 
Mitgl.  d.  Academien  d.  Wiss.  zu  Paris  u. 
Berlin,  auch  Mitgl.  u.  SecretSr  d.  Acad.  fnin- 
(aise ;  in  späteren  Jahren  PenstonBr  Fried- 
richs d.  Grossen  (Mem.  Par.  4785)  (BNJ, 

geb.  4747,  Nov.  4  6  oder  47,  Paris, 

gest.  4783,  Oct.  29,  Paris. 
Tratte  de  Dynamique,  Paris  4748.  Traitö  de 
r^quilibre  et  du  mouvement  des  fluides.  Ib. 
4  744.  Refleiions  sur  la  cause  gön^rale  des 
vents,  Ib.  4  747  (gekrönt  von  d.  Berlin.  Acad.). 
Recberches  sur  la  pr^cession  des  ^uinoxes  et 
sur  la  nutatioo  de  Taxe  de  la  terre,  Ib.  4749. 
Essai  d'une  nouv.  th^oriesur  la  r^istancedes 
fluides,  Ib.  4752.  Rech,  sur  difl'^^rents  points 
importaots  du  Systeme  du  Monde,  8  vol.  Ib. 
4754 — 56.  Opuscules  math^maliques ,  8  vol. 
Ib.  4764—68.  El6mens  de  musique  tböorique 
et  pratiqae  suivant  les  principes  de  Mr.  Bi^ 
me«L,  Ib.  4779.  M^th.  g^n^rale  pour  d^termi- 
ner  les  orbites  et  les  mouvements  de  tous  les 
planstes  (.M^m.  Par.  4745).  Sur  les  mouve- 
ments de  Taxe  d'une  plannte  etc.  (Ib.  4768). 
Sur  le  mouvement  des  corps  pesans,  en  ayant 
ögard  ä  la  rotation  de  la  terre  (Ib.  4774).  Sur 
la  pröcession  des  ^quinoxes  et  sur  la  nutation 
de  Taxe  de  la  terre  (Ib.  4754).  Sur  la  th^rie 
da  soleil  de  Mr.  de  U  CaiUe  (Ib.  4  757) .  Rech, 
sur  le  calcul  integral  (Ib.  4767).  Sur  les  prin- 
cipes de  la  m^anique  (Ib.  4769).  Nouv.  re- 
cberches sur  les  verres  optiques  (Ib.  4764, 
4  765, 4  767).  Rech,  sur  le  calcul  inti^gral  (M6m. 
Beriin,  4746  et  4  748).  Sur  les  taulochrones 
(Ib.  4  765) .  Sur  Tattraction  des  sph^roides  eU 
liptiques  (Ib.  4774).  Sur  la  correct.  du  midi 
et  sur  la  ddterminat.  de  Torbite  des  planstes 
(Ib.  4747).  Sur  les  lunettes  achromatiques 
(Ib.  4  768) .  Sor  les  cordes  vibrantes  (Ib.  4  768) . 
Sur  la  courbe  qne  forme  une  corde  tendue 
mise  en  Vibration  (Ib.  4747).  Sur  les  triangles 
sph^riques,  form<%  par  des  arcs  de  petites 
cercles  (Mise.  Soc.  Taur.  T.IV].  Sur  une  diff6- 
renUelle  reductible  ä  des  arcs  des  sections  co> 
niques  (Ib.  ib.).  Sur  le  mouvement  des  noeuds 
des  satellites  (Ib.  ib.).  Sur  Tarc  en  eiel  (Ib.  Ib.) . 
—  Mit  Diderot:  Encyclop^ie  oo  Dlctionnalre 
raisonn^  des  sciences,  des  arts  et  des  m^ers, 
88  vol.  fol.  Paris  4754—80  (worin  A.  die  ma- 
tbemat.  u.  philosophischen  Artikel  abfasste) . 

*  Sohn  der  Flmn  TonTen  •  lo ,  CaDooiMÜi  von  Bwn^i««« 
oaddra  AitiU«fi»-CoauDlnSn  Desto aeh«s  (jidcr 


29 


Aleotti 


Alghisi. 


30 


des  GenenürLienttnaats  und  iiaehmftUg«n  fnnzflai- 
seilen  Oetandten  in  Berlin,  De  1a  Touche,  oder, 
wie  noch  Andere  wollen«  de«  Dr.  Astruc).  Jean 
1  e  B  o  n  d  ist  der  Name  der  Kirche,  neben  welcher  er 
als  flodellünd  gefunden  wurde,  und  Alembert 
hieas  Termuthlich  der  Glaser,  dessen  JPtan  ihn  tu- 
nächst  in  Pflege  bekam. 

Aleolli,  Giambattista.  —  Baumei- 
ster u.  Ingenieur  in  päpstlichen  Diensten. 
Erbauer  der  Citadelle  von  Feirara  (A)^(BN), 

geb.  1546  .  .  .  Argenta  bei  Ferrara, 

gest.  1630  ..  .  Feirara.* 
Gti  arUficiosi  e  curiosi  moti  spiritali  de  Erone 
AlesMndiino  tradotti  etc.  Ferrara  4589,  Bo- 
logna 4647. 

*gett.  1636...  (7). 

Aleuandro  AleMa&drl  (Alexander 
ab  Alexandre).  —  Recbtsgelehrter  zu  Nea- 
pel ^  Protonotar  des  Königreichs  (BÜN) 
Ni.Yl), 

geb.   1461 Neapel. 

gest.  1523,  Oct.  t,  Rom.  , 
uentalium  dlenim  Libr.  VI  (siehe  Neu.  Btlhr 
ler^s  Wörterb.  IV.  4264). 

Alexander  AphrodUleasIs.  — 

Peripatetiker,  der  zu  Athen  und  Alexan- 
drien  lehrte  (BN)  (BMJ, 

geb.  am  Ende  d.  S.  Jahrb.  zu  Aphro- 

disias  in  Carien, 

gest 

Berühmter  Commentator  des  Arittotelei  (siehe 
BM).  Ein  TheÜ  der  ihm  zugeschriebenen  Werke 
soll  den  Alexander  vonTimlles,  der  im  6.  Jahrb. 
lebte,  zum  Verf.  haben. 

Aleauuidrei  Nicolas.  —  Benedict!- 
ner  von  d.  Congregation  von  St.  Maur  (BM) 
(BN), 

geb.   4  654  .  .  .  Paris, 

gest.  4728  .  .  .  St.  Denis. 
Dictionnaire    botanique   et  pharmaceutique, 
Par.  4  74  6. 


»y  Dom  Jacques.  —  Prie- 
ster von  d.  Congregation  von  St.  Maur 
(BSJ  (BN), 

geb.  4  653,  Jan.  24,  Orleans, 
gest.  4734,  Juni  23,  Kloster  Bonne- 

Nouvelle. 

* 

Trait^  du  flux  et  du  reflax  de  la  mer,  Paris 
4726  (auch :  Prix  de  Tacad.  deBordeauXi  T.  II). 
Traite  g6a4ral  des  horloges,  Ib.  4  734. 

Alfarablvs,  eigentl.  Abu  Nasr  Mo- 
hamed  Ebn  Tarchan  Al-Farabi.  —  Astro- 
nom und  Günstling  des  Fürsten  Seif-el- 
Danlah  von  Damascus  (Mt), 

geb.  .  .  .  (Hegira  280),  Balah,  Prov. 

Farad, 

gest.  953  (Hegira  343),  Damascus.* 
Ho&tiioU  (Bist.  math.  I.  405)  führt  folgende 
Schrifleo  von  ihm  an :  Musices  elementa.  En- 


cyclopaedia  astronomiae.  De  uno  et  unitato. 
De  puncto  geometrico  seu  indivisibili.  Com- 
ment.  in  Almagestum.  De  automat.  et  hydrau- 
licis.  De  perpetuo  astrorum  motu. 

*  geb.  . . .  Farab  (JetstOthrar),  Stadt  in  Transozanien, 
gest.  950  (Hegira  339),  Damascus  {BIT). 

Alfens  X.,  der  Weise  (el  Sabio).  — 
König  von  Castilien  u.  Leon,  von  4  252  an, 

geb.  4  223  .  .  . 

gest.  4  284,  Apr.  4,  Sevilla.* 

Beförderer  der  Astronomie,  Hess  4248—52  zu 
Toledo  durch  arabische,  christliche  und  jüdi- 
sche Gelehrte,  unter  der  Directioo  des  Rabbi 
Itaae  Aben  Bald,  die  astronomischen  Tafeln  aus- 
arbeiten, welche  nach  ihm  die  Alfonsinischen 
genannt  wurden. 

*  gest.  Aug'.  21  (B)^  nach  Anderen  Apr.  24. 

AIfk>agMi  oder  AlfergeB,  eigentl. 
Achmed  Mobamed  Ebn  Kothair,  al  Fergani, 
genannt  der  Rechner.  —  Arabischer  Astro- 
nom unter  d.  Kalifen  AI-Mamun, 

geb.  .  .  .  Fergana  in  Sogdiana. 
Im  IX.  Jahrb.  lebend. 

Schrieb  eine  Einleitung  in  die  Astronomie, 
welche  mehrfach  (4493,  4537,  4646,  4590, 
4645,  4669)  lateinisch  edirt  wurde. 

AIgerelll|  Francesco  Graf  von. — 
Sohn  eine$  reichen  Kaufmanns,  lebte  lange 
in  Paris,  kam  dann  an  den  Hof  Friedrichs  IL, 
von  welchem  er  in  d.  Grafenstand  erhoben 
u.  zum  Kammerherm  ernannt  wurde  (A) 
(VJ)  (Tp.  VI), 

geb.  174  2,  Dec.  4  4,  Venedig, 
gest.  4764,  Mai     3,  Pisa.* 

II  Newtonianismo  per  le  donne  owero  dia- 
loghi  sopra  la  luce  e  i  colori,  Napoli  4737.  Let- 
tera  in  riposto  di  quanto  si  dice  contra  tl New- 
tonianismo neir  Anti-Newtonianismo  del  Sign. 
Conle  O.  Binatti  (in  d.  5.  u.  6.  Auflage  des 
Newtonianismo).  M^m.  sur  la  recberche  en- 
treprise  par  Mr.  Diifk7,  s'il  n'y  a  effeclivement 
dans  la  lumifere  que  Irois  coulcurs  primitives 
(in  der  6.  Aufl.  desselb.  W^erks).  De  colorum 
immulabilitate  eorumque  diverse  refrangibili- 
tate  (Ib.). 

*  gest.  Mftn  11  (XZ). 

AIsaroHo,  Vittorio.  —  Präsident 
des  Collegiums  d.  Aerzte  in  Verona  (A), 
geb.  .  .  .,  gest.  4  604  ..  .  Verona.* 
Erfinder  des  Algarotk-Pulvers  (Antimon-Oxy- 
chlorür) .  Sein  Enkel  gleiches  Namens  schrieb : 
Compendio  della  Natura,  Virtu  e  Modo  d'usare 
una  polve  Quint'essenza  d'oro  medicinale  del 
Yitt.  Algarotto,  Verona  4667. 

*  Muthmaasslich  Tergiftet  {A), 

«  All^lifll,  G  a  1  e  a  z  z  0  (Galasso).  —  Geo- 
meter  u.  Baumeister  d.  Herzogs  von  Fer- 
rara (BN), 


31 


Algöwar 


Allioai. 


32 


geb.  .  .  .  Garpi. 

Im  XYI.  Jahrh.  lebend. 
Delle  FortificaziOQi,  Libri  ire,  Venet.  4  570. 

AlgAweri  David.  —  Prediger  am 
Münster  za  Ulm  und  Prof.  d.  Mathematik 
am  Gymnasium  daselbst  (IVU)  (A)  (JJ, 

geb.  1678,  Dec.  30,  Ulm,* 

gest.  4737,  Mai  24,  Ulm. 
Meteorologia  parallele  oder  curiöse  Nachrich- 
ten von  dem  Wetter  und  den  sogenannten 
WetterglUsem,  6  Stück,  4  744—4«.  Specimen 
Hyetometriae  oder  Abmessung  der  jährlichen 
Regen-  und  Schneewttsser  von  4745~t4,  Ulm 
4724.  DeMaleficis  et  Mathematicis,  Ib.  4706. 
DeMathesi  purparata,  etc.  Ib.  4  707.  Parado&a 
arithroetico-geometrica ,  Ib.  4  744.  Paradoxa 
geometrica,  Ib.  4743.  De  Astrotheologla  Der- 
hami,  Ib.  4729. 

*  geb.  Dec  20  </). 

Alhazea  (Aliacen),  eigentl.  Abu  Ali 
Albazen  Ben  Alhazen.* —  Zeitlang  Schütz- 
ling des  Kalifen  Hakem  Bi-Amrillah,  später 
in  grosser  Dürftigkeit  lebend,  als  Abschrei- 
ber (BNJ, 

geb Bassora, 

gest.  4038  (Heg.  430),  Cairo. 
Sein  optisches  Werk,  das  bedeutendste  der  Art 
in  der  arab.  Literatur,  ist  übersetzt  von  Bis- 
ner :  Opticae  thesaurus  Alhaieni  Arabts,  Libr. 
VII,  nunc  prtmum  editi ;  ejusdem  Über  de  cre- 
pusculis  et  nubium  ascensionibos,  4  Vol.  fol. 
BasU.  4572. 

*  Zu  untericliAideo  von  Albftien  Ben-Jattuf, 
der  unter  dem  Kalifen  Al-Maimun  den  Ptolcmäus 
überietzte. 

AIIaS|  VincenzQ.  —  Jesuit,  Lehrer 
d.  Mathematik  in  den  Gollegien  seines  Or- 
dens zu  Messina  und  Malta  (A), 
geb.   1624,  Oct.  21,  Messina, 

gest.  4704 Malta. 

Trigonarithmum,  Neapel  4  670. 

AU-Kvsdhdaelil  (Ali  Kushgius),  d.  h. 
der  Vogelsleller.  —  Mathematiker  u.  Astro- 
nom, zu  Samarcand  u.  Constantinopel  le- 
bend, 

geb.  .  .  .  Persien,  gest.  4  474. 
Schrieb  ein  Buch  über  Arithmetik  und  eins 
über  die  Elemente  der  Astronomie.  War,  wie 
sein  Vater  Salaheddin,  einer  der  Astronomen 
des  Fürsten  Ulugh  Beigh  zu  Samarcand. 

Allaauuidi  Jean  Nicolas  Seba- 
stien.  —  Prof.  d.  Philosophie  u.  Natur- 
geschichte an  d.  Univ.  zu  Leyden  (SLJ 
(BWA), 

geb.  474  3,  Sept.  4  8,  Lausanne,* 

gest.  4787,  März    2,  Leyden. 
Of  some  experiments,  lately  made  in  Holland, 
on  the   fragility  of  unannealed  Glas  (Phil. 
Transact.  f.  4745).    Account  of  the  earth- 


quake  feit  a  Leyden  etc.  (Ib.  4756).  —  Edirte 
die  sämmtlicheo  Werke  von  ^GntTiBMUide 
(2  Vol.  4*,  Amsterd.  4  774)  und  übersetzte 
mehre  andere. 

*  geb.  1716,  Oct.  18,  nach  Anderen  {ßWA). 

Allan,  Thomas.  —  Esquire  of  Lau- 
riston,  wohlhabender  Privatmann,  Mitglied 
d.  Roy.  Society  zu  London  u.  der  zu  Edin- 
burgh (BDN), 

geb.  4  777, Juli    4  7,  Edinburgh, 

gest.  4833, Sept. 4  2,  Linden-Hall,  North- 

umberland.  * 
On  mineralogical  Nomenclature ,  4  vol.  8*, 
Lond.  484  4.  On  the  Rocks  in  the  Vicinity  of 
Edinburgh  (Trans.  Edinb.  Soc.  Vol.  VI).  Re- 
marks  on  the  Transition  Rocks  of  Werner  (Ib. 
VII).  Descript.  of  a  Vegetable  Impression  found 
in  the  Quarry  of  Craigleith  (Ib.  IX).  Obsenrat. 
on  Chalk  Strata  and  on  the  construct.  of  Be- 
lemnites  (Ib.  IX).  On  a  Mass  of  Native  Iron, 
found  in  the  desert  of  Atakama  (Ib.  XI).  Re- 
marks  on  a  Mineral  from  Green land,  snpposed 
to  be  Crystallised  Gadolinit  [spfiter  Ailanit 
genannt]  (Ib.  VI).  An  Account  of  the  Geology 
of  Nice  (Ib.  VIII) . 

*  geet.  Ott.  12  (,PhU,  Magaz.  I«i33.  Vol.  III). 

AlloB  (Alleyn),  Thomas.  — Geistli- 
cher, Schützling  des  Grafen  von  Northum- 
berland  und  d.  Grafen  v.  Leicester  (BD) 
(Bode,  astron.  Jahrh,  Suppl.  I.  27), 

geb.  4  542,  Dec.   24,  Uttoxeter,  SUf- 

fordshire, 

gcsf.  4  632,  Sept.  30,  Gloucester-Hall. 
Ptolemaei  Pelusiensis  de  Astrorum  judiciis  etc. 
über  II  et  Über  HI,  cum  EzposittODo'Th.  Al- 
lajii. 

Allen,  William  —  V^ohlhabender 
Privatmann  in  London ,  Zeitlang  Lehrer  d. 
Chemie  am  Guy's-Hospital  und  Lehrer  d. 
Physik  an  d.  Roy.  Institution;  Mitgl.  d. 
Roy.  Soc,  d.  R.  Astronom.  Society,  etc., 
Quäker  (Pkü.  Magaz,  4845.  vol.  XXVII), 
geb.  4770,  Aug.  29,  London,* 
gest.  4  843,  Dec.  30,  Lindfield,  Sussex. 
A  companion  to  the  Transit  Instrument,  Lond. 
484  6.  Mit  W.  X.  PepTi:  On  the  quantity  of 
Carbon  in  carbonic  Acid  and  on  the  natura  of 
the  Diamond  (Philosoph.  Tr.  4807).  Mit  Dem- 
selb. :  On  the  changes  produced  in  the  Atmo- 
spheric  Air  und  Oxygen  Gas  hy  Respiration 
(Ib.  4808).  MitDemselb. :  On  Respiration  (Ib. 
4809).  Mit  Demselb. :  On  tbe  Respiration  of 
Birds  (Ib.  4829). 

*  geb.  1770,  Aug.  19  {A8M,  Vi), 

Alllaoo  oder  Alyaco,  s.  d'A  i  1 1  y. 

Allloali  Carlo.  —  Arzt  und  Professor 
d.  Botanik  an  d.  Univ.  zu  Turin  (BN)  (Th), 

geb.  4725 Pieroont, 

gest.  4  804,  Juli  28  .  .  . 


33 


Aliofl. 


34 


Oryctographiae  Pedemontanae  Specimen,  Par. 
4757.  Viel  Botanisches. 

AlUSf  Jacques  Alexandre  Fran- 
;ois.  —  General-Lieutenant  in  d.  fran- 
zösischen und  eine  Zeit  lang  auch  in  der 
westpbälischen  Armee.  Mitgl.  d.  GÖttinger 
Societät  d.  Wiss.  (BC)  (QCJ, 

geb.  4776,  Sept84,PerciyNonnandie,* 
gest.  1836,  Jan.  S6,ScbIossBasamesb. 

Courcelles  (Ni^vre). 
Tböorie  de  rUnivers,  ou  de  la  cause  primitive 
da  mouvemeni  et  ses  principaax  effets,  2*"*^ 
6dit.  Par.  4818. 

•  geb.  De«.  21  {BV). 

AlUzeMi,  Matbieu  Alexandre. — 
Ingenieur-G^om^tre  (QJ, 

geb.  4  774,  Febr.  5,  St.  Martin,  Insel 

Jen  des  polygones  ou  Transformation  des 
plans,  Paris  48SS.  Les  mötamorphoses  ou 
Amasements  gäomötriques,  Ib.  484  8.  Les  po- 
ly^dres  arithm^tiqnes  ou  fractionnaires  etc. 
Ib.  4828.  Transformation  des  masses  appli- 
qa^es  ä  la  bätisse,  Ib.  4  828. 

AlmamfU,  Abdallah.  —  Zweiter 
Sohn  von  Harun  al  Raschid  und  siebenter 
Kalif  aus  der  Dynastie  der  Abassiden,  von 
8UanW, 

geb.  786,  Sept.  .  .  .  Bagdad, 

Heg.  470,MonatReblL 
gest.  833,  Aug.  9  od.  4  0,  Tarsus, 
Heg.  2  4  8,  Monat  Redscheb,  4  7.  od.  4  8. 
Beförderer  der  Astronomie.  Liess  827  in  der 
Wüste  Sindjar,  am  jothen  Meer,  eine  Grad- 
messung ausfuhren,  die  erste,  bei  der  die 
Messkette  gebraucht  wurde. 

Almroth,  Nils  Wilhelm.  —  Ober- 
director  des  Königl.  Münz-  und  Gontrol- 
werks  in  Stockholm,  Mitgl.  der  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  fVeL  Acad,  HandL  4  852), 

geb.  4797,  Apr.    9,  Stockholm. 

gest.  4  852,  Oct.  34,  (Stockholm?). 
UndersOkning  af  Pikrolith  frlin  Taberget  i  Smä- 
land  (Afh.  i  Fysik,  Kemi  och  Mineralogi,  4848, 
DeelV).  N^gra  onderrUttelser  om  de  utrikes 
bnikUga  melhoder  att  förfördiga  stSmpIa  tili 
myot  och  pressade  metallarbeten  (Vet.  Acad. 
Haodl.  4820).  Om  bydrauliska  pressen  (Jern- 
koQtorets  Annal.  4823).  Lärobok  i  första  grün- 
derna  Uli  Oorganiska  Kemien,  Stockh.  4834. 

Alpeiragi«8.  —  Arabischer  Astro- 
nom, in  der  Mitte  des  XII.  Jahrhunderts 
ZQ  Maroeco  lebend. 

Schrieb  eine  physikal.  vTheorte  der  (vermeint^ 
lieh  in  Spiralen  geschehenden)  Bewegungen 
der  Himmelskörper.  —  Theorica  planetarum 
comm.  probata  Alpetragü,  Arabis,  nuperrime 
ad  laUnos  translata  a  Calo  Calonymos,  Hebraeo 
Keapolitano,  Venet.  4534. 

PoggcDdorff,  HaodwSrterboch. 


AlphonsOi  Louis.  —  Apotheker  zu 

Bordeaux  und  während  der  franz.  RotoIu- 

tion  eifriger  Clubbist  (BNJ, 

geb.  4743,  März  4  0,  Bordeaux, 
gest.  4820,  Febr.    2,  Bordeaux. 

Analyse  des  sources  diff^rentes  de  la  ville  de 

Bordeaux  et  de  ses  environs. 

Alstedi  Johann  Heinrich.  —  Prof. 
d.  Philosophie  u.  Theologie,  erst  zu  Her- 
born in  Nassau,  dann  zu  Weissenburg  in 
Siebenbürgen  (JJ  (Ni.  XXXXI)  (OLJ, 
geb.  4  588,  Jan.  7,  Herbom, 
gest.  4  638,  Oct.  8,  Weissenburg.* 
Compendium  physices,  Herbornae  4640.  Ele- 
mentale mathematicum  (continentur  Arithme- 
tica,  Geometria,  Geodaesia,  Astronomie,  Geo- 
graphie, Musica,  OpUca),  Fraocof.  4644.  Me- 
thodus  admirandorum  Mathematicorum  Libr. 
IX  exhihens  universam  Mathesin,  Herbornae 
4  648.  Systeme  pbysicae  harmonicae,  Ib.  4646. 
Scientiarum  omnium  Encyclopaedia  Septem 
TomU  distincta.  4  Vol.  fol.  Ib.  4630  (die  erste 
grössere  deutsche  Encyclopädie). 

*  gett.  Not.  S  (SDN), 

Alstea,  Charles.  —  Prof.  d.  Botanik 
und  Materia  medica  an  d.  Univ.  zu  Edin- 
burgh (BDJ  (BDN), 

geb.  4  683 Eddiewood, West- 
Schottland, 

gest.  4760,  Nov.  22,  (Edinburgh?). 
A  Dissertation  on  quicklime  and  Hme  'water, 
Edinb.  4753.  A  second  dissertation  on  quick- 
lime and  Hme  water.  Ib.  4755  (auch  Phil. 
Transact.  4754). 

Alsirdmer,  Jonas.  —  Ein  um  die  In- 
dustrie und  den  Handel  Schwedens  höchst 
verdienter  Fabrikant  und  Kaufmann  in 
Stockholm.  *  Mitgl.  d.  i^oad.  d.  Wiss.  da- 
selbst (S)  (BDN), 

geb.  4  685,  Jan.  7, Alings&s, Westgothl., 
gest.  4761,  Juni  2,  (Stockholm?). 
Beskrifning  pH  de  Brabandiske  malt-  och  tork- 
husen  [Vet.  Acad.  Handl.  4744). 

*  Wurde  auch  gvadelt,  wobei  er  seinen  eigenüiehen 
Namen  Alttröm  in  AlitrOmer  verwandelte. 

Alsirdmer,  Glas.  —  Sohn  von  Jo- 
nas. Botaniker  und  Naturhistoriker.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (S), 
geb.    4  736,  Aug.  9,  Alingsäs, 
gest.   4794,  März  5,  G^ewadsbolm, 

Halland.* 
Försök  med  bandförmige  lamp-vekar,  som  ei 
röka  (Vet.  Acad.  Handl.  4  784).  Beskrifningen 
pä  den  bottenprofvaren ,  som  blifvit  nyttjad 
in  Bohuslänska  Skfir-gärden  (Ib.  4784). 

^  *  gest.  1795,  Man  5  {Br) ;  1796,  M&n  5  {BDN), 

Alsvlly  eigentl.  AbdorrhamanAl-Sophi. 
—  Arabischer  Astronom  (BN), 

3 


35 


Alten 


Amailhon. 


36 


geb,  903,  Dec.  7,  Rey, 

Heg.  291,  Mohair.  U, 

gest.  986,  Mai  25, 

Heg.  376,  Mohair.  «3. 
Schrieb    aslronomische    Tafeln,    einen  Fix- 
sterncatalog  und  einen  Tractat  über  die  Pro- 
JecUon  der  Lichtstrahlen. 

AIteB|  Johann  Wilhelm  von.  — 

Apotheker  in  Augsburg  (CIL), 

geb.  «770,  Febr.  26. 
Chem.-pharmaceut.  Bemerkungen  (Tromma- 
dorflTs  Journ.  4  797,  Bd.  V).  Verfälschung  d. 
weiss.  Arseniks,  des  Bernsteinsalzes,  etc.  (Ib. 
4800.  VIl).  Gewinnung  d.  Sauerkleesalzes  aas 
Oxalis  acetosetla  (Ib.  4805.  Xlil).  Bereit,  d. 
Phosphorluft  (Ib.  ib.). 

Althaas,  C  L..  —  Oberbergrath  zu 

Sayn  bei  Coblenz  (7.  U), 

geb.  4788,  Dec*  5,  Bückeburg. 
GrundzUge  zur  gänzlichen  Umgestaltung  der 
bisherigen  Gei)logle  usw.  Coburg  4  839.  Resul- 
tate aus  direct.  Messungen  d.  Sonnen wttrme 
(Pogg.  Ann.  4  858.  XC). 

AIImaaB,  Johann  Georg.  —  Pfar- 
rer zu  Wahleren,  dann  zu  Ins  im  Ganton 
Bern,  darauf  Prof.  d.  Moral  und  d.  Grie- 
chischen in  Bern  (M), 

geb.  1697 ZofBngen,  Aai^u, 

gest.  4758,  März  49,  Ins  bei  Bern. 
Versuch  einer  historischen  und  physischen 
Beschreibung  der  helvetischen  Eisberge,  Zü- 
rich 4754. 

Allmflttor,  Georg.  —  Prof.  d.  Tech- 
nologie am  polytechn.  Institut  zu  Wien, 
früher  Assistent  d.  Physik  am  Theresianum 
daselbst  (OL)  (ON), 

geb.  4787,  Oct.  6,  Wien. 
Beschreib,  d.  Werkzeug-Sammlung  d.  poly- 
technischen Instituts,  4  Bd.  8*  nebst  Atlas, 
Wien  4825.  —  Aufsätze  in  Frtehtl's  Jahrbü- 
chern d.  polytechn.  Instituts;  Beitrage  zu 
Ihreohtl'i  tecbnolog.  Encyclopttdie ,  Yoli  und 
KannATieh's  polytechn.  Miltheilungen ,  und 
HfUaie's  Mascbinen-EncyclopUdle.  -^  Über  d. 
Verfertigung  sehr  feiner  Platindrahte  usw. 
(Gilb.  Ann.  LH.  4846). 

AlTardS)  Emanuel.  —  Jesuit,  Rcctor 

der  Collegien  zu  Coimbra  und  Evora  (BDN), 

geb.   4  526,  Juni    4,  Insel  Madeira, 

gest.  4  582,  Dec. 30,  Evora.* 
De  mensuris,  ponderibus  et  numeria. 

*  feit.  15<^,  Dec.  30  (BN), 

Alyoa,  Pierre  Philippe.  —  Lehrer 
des  Herzogs  von  Orleans,  später  Feld^po- 
theker  (BM)  (BN), 

geb.    4746  etwa,   Dorf  am  Puy-de- 

Ddme,  ♦ 
gest.  4816 Paris. ♦♦ 


Cours  ^l^ment.  de  chimie  (h^rique  ei  pra- 
tique,  Paris  4787.  Essai  sur  les  propri^t^s 
m^dicinales  de  l'oxygöne,  Ib.  4799. 

*  geb.  175S  . . .  (Q)  {BF).      **  Lebte  noch  1820  {fiC). 

Alzate  j  Bamirez,  Don  Jose  An- 
tonio. —  In  Mexico  lebender  Correspon- 
dent  d.  Pariser  Acad.  d.  Wiss.  (B)  (BN), 

geb.  zwischen  4700  u.  4750,  Mexico, 

gest.?,  lebte  noch  4794. 
Nouvelle  Garte  de  l'Am^rique  septentrionale, 
Paris  4  768.  Estado  de  la  Geografia  de  la  Nueva 
Espana  etc.  4772.  Lettre  sur  diffi^rents  objets 
d'bistoire  naturelle  (in  Cbappe*s  Reise) .  Me- 
moire sur  la  limite  des  neiges  perpetuelles  au 
Volcan  Pexocatepetl.  Observaciones  meteoro- 
logicas,  Mexico  4770.  —  Gab  in  Mexico  eine 
Gaceta  de  literatura  heraus,  und  machte  viele 
astronom.  Beobachtungen,  besonders  über  die 
Jupiterstrabanten. 

AmatO|  Paolo.  —  Priester  und  Bau- 
meister zu  Palermo  (Seh,), 
geb.  .  .  .,  gest.  474  4. 
La  nuova  Prattica  dl  Prospettiva,  i.  e.  Nova 
Praxis  Optices  etc.,  Panormi  4744. 

Ambroxj,  Wenzel  €arL  —  Arzi 
zu  Teplitz  in  Böhmen  (M.  U)  (OL), 

geb Prag, 

gest.  4  8  4  8,  Dec.  7,  Prag. 
Physisch-chemische  Untersuchung  d.  warmen 
Mineralquellen  zu  und  bei  Teplitz,  Leipz.  4  797 . 

Ambscilol  (Ambschell),  Anton  von. 
—  Jesuit,  Prof.  d.  Physik  am  Lyceo  zu 
Laibach,  dann  der  Physik  u.  Mechanik  an 
d.  Univ.  zu  Wien,  später  Lector  und  Dom- 
herr am  Collegiatstift  zu  Pressburg  (M,  11^ 
(ON)  (OL), 

geb.  4749,  Dec.  4  0,  Zirkntz,  Krain,^ 

gest.  4824,  Juli  4  4,  Presabui^. 
Diss.  de  centro  gravitatls  et  de  motu  in  ge- 
nere,  Labacii  4  780.  Elemente  physices  e  phae- 
nomenisetexperimentisdeducta,Vindob.4807. 
Elemente  matbematices ,  3  Vol.,  Ib.  4807— 
4809.  Anfangsgrtinde  d.  allgem.  auf  Erschei- 
nungen und  Versuche  gebauten  Naturlehre, 
drei  Abhandl.,  Wien  4794—92.  übersetzte  ins 
Deutsche:  J.  Herbert,  Diss.  de  vi  electrica 
aquae,  Labacii  4778. 

*  reb.  1751,  Mftn  9,  Baab  {88J), 

AmeUhoa,  Hubert  Pascal.  —  Bi- 
bliothekar und  Mitgl.  d.  Acad.  der  schonen 
Wissenschaften  in  Paris  (BN), 

geb.   4730,  Aug.    5,  Paris, ^ 

gest.  4  814,  Nov.  23,  Paris. 
L'Art  de  plongeur  chez  les  anciens  (Mt^m.  l'a- 
cad.  Bell.  Lettr.  T.  XL).  Sur  le  T<^lescope  (Ib. 
T.  XLII  ~  gegen  Diitena).  Sur  la  m^tallurgie 
ou  l'art  d'exploiter  les  roines  chez  les  an- 
ciens (Ib.  ib.).  Sur  les  couleurs  connues  des 
anciens  (Möm.  l'InsUt.  Class.  Litt.  T.  I).  L'art 
du  foulon  chei  les  anciens.  Chemicl  veteres 


37 


Amerigo 


Amoretti. 


38 


[Noüces  et  Extraits  des  manuscrits  de  la  Bi- 
bliothdqae  du  Roi) . 
•  geb.  1730,  Apr.  6  {DF). 

AmerlgOy  s.  Vespucci. 

Amiol,  GiovanniBattista.  —  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  üniv.  zu  Modena,  dann 
Astronom  des  Grossbcrzogs  von  Toscana 
und  Prof.  d.  Astronomie  am  Museo  de  sto- 
ria  natarale  in  Florenz  (DCJ, 

geb.  1786,  März  25,  Modena. 
Erfinder  eines  Prismenreflectors,  eines  mikro- 
metr.  Fernrohrs  (Zach,  Corr,  astron.  T.  IX), 
eines  catadioptr.  Mikroskops  (Ann.  cbim.  phys. 
1821.  XVII),  einer  Camera  clara  (Ib.  4823, 
XXII),  eines  Passagen-Instruments  und  eines 
Aequatoreals ,  eines  iconanti-dioptr.  Fern- 
rohrs, eines  Nivellir-Instniments  (Pogg.  Ann. 
XXVIII)  und  mehrer  andr.  astron.  u.  pbysi- 
kal.  Instrumente.  —  Über  Parbenzerstreuung 
in  einem  und  demselben  Mittel  (Pogg.  Ann. 
XXXV).  Sur  la  circulation  du  suc  dans  le 
chara  (Ann.  cbim.  phys.  1820.  XIII). 

ÄmloOy  GiovanniBattista.  —  Stu- 
dirte  Philosophie,  Mathematik  und  Astro- 
logie auf  der  Univ.  zu  Padua  (AJ, 
geb.   1512  etwa,  Cosenza, 
gest.  4  538  ...  •  Padua  (ermordet). 
De  motibus  corporum  coelestium  juxta  prin- 
cipia  peripatetica  sine  e^icentricis  et  epicyclis, 
Yenet.  4536. 

Aaüot  (Amyot),  Joseph.  —  Jesuit  u. 
Missionar  in  China,  wo  er  von  1750  an 
bis  za  seinem  Tode  lebte  (BN)  (BDN), 

geb.   4748  .  .  .  Toulon, 

gest  479i  .  .  .  Peking. 
M^m.  concernant  l'histoire,  les  sciences  et  les 
arts  des  Chinois,  15  Vol.  Observalions  möt^o- 
rologiqnes  faites  ä  Pekin  depuis  1757  jusqu'ä 
1762  (M6m.  präsent,  ä  l'acad.  T.  VI). 


i,  Cäsarius.  —  Jesuit,  Prof. 

d.  Mathematik  und  d.  hebräischen  Sprache 

an  d.  Univ.  zu  Ingolstadt,  dann  Vorsteher 

d.  Sternwarte  im  Collegio  zu  Dillingen, 

zuletzt  im  Collegio  zu  Halt  lebend  fCBJ,  s), 

geb.   4727,  Aug.  27,  Innspruck, 

gest.  t792  .  .  .♦ 
Qnadrans  astronomicüs  novus  descriptio  etc. 
Aug.  VInd.  4770.    De  Lumine  et  visione,  de 
determioatione  systematis  plaoetarum  eier- 
citatio  mathematica,  ln((otst.  4770. 

•  ge»t  nftch  1770  (M). 


,  Ignaz  Ambrosius.  r— 
Holkammerrath  u.  Landesgeometer  in  Dil- 
lingen (M.  U), 

geb.  4753^  Dec.  T,  Mülheim  a.  d.  Donau, 

gest.  •  .  . 

Geograph.  Ortsbestimmungen  im  östl.  Schwa- , 
ben  und  dessen  Nachbarschaft  mittelst  eines  | 


1  o-scbuhigeuZenithsectors  und  eines  7-zöUigen 
Spiegelsextanten,  Augsb.  1796.  —  Aufeätze  in 
Bode's  Jahrb.  1800  und  Supplementbd.  UI. 

Ammermftller,  Christoph  Fried- 
rich. —  Dr.  Med.,  Oberlehrer  und  Vor- 
steher d.  Realschule  zu  Reutlingen,  von 
1837  bis  1852,  später  privatisirend  in 
Stuttgart  (OrJ, 

geb.  1809,  Nov.  6,  Stockach  am  Bo- 
densee. 
Über  d.  Gesetzmässigkeit  im  specifischen  Ge- 
wicht bei  Verbindung  einfacher  Körper  nach 
multiplen  Verhältnissen  (Pogg.  Ann.  1840. 
XXXXIXundL).  Mit  O.  Magnus:  Überjod- 
sflure, eine  neue  Oxydationsstufe  d.  Jods  (Ib. 
1838.  XXVITl). 

ABU>Btoafl,  Guillaume.  —  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris;  vorher  als Geo- 
meter  und  Architect  bei  Öflfentl.  Bauten 
angestellt  (Mem.  Paris  4705)  (Ni.XlU), 

geb.   1663,  Aug.  34,  Paris, 

gest.  4705,  Oct.  4  4,  Paris, 
Remarques  et  Gxp^riences  physiques  sur  la 
construction  d*une  nouvelle  Clepsydre«  siir  les 
Barom^tres,  ThermomMres  et  Hygrom^tres, 
Paris  1695.  Descrtpt.  d'un  Hygrom^tre  nouv. 
(Journ.  des  Savans,  1688).  Moyen  de  substi- 
tuer  commodement  l'action  du  feu  ä  la  force 
des  hommes  et  des  chevaux  etc.  (M^m.  Par. 
4690).  Sur  la  räsistance  causäe  dans  les  ma- 
chines  par  le  frotlement  et  par  la  roideur  des 
cordes  (Ib.  ib).  Sur  quelques  propriät^s  de 
Tair  et  le  moyen  d'en  connaftre  la  tempera- 
ture  dans  tous  les  climats  de  la  terre  (Ib.  4  703] . 
Le  thermom^tre  tMu'iI  ä  une  mesure  fixe  et 
certaino  etc.  (Ib.  1703).  Un  d^gr^  de  chaleur 
m^dlocre  peut  r^duire  Tair  dans  un  ötat  assez 
violent  pour  causer  seul  de  tr6s  grands  trem- 
blemens  et  bouleversemens  sur  le  globe  ter- 
restre  (Ib.  1703).  Remarques  sur  la  table  des 
d^6s  de  chaleur  extraile  des  Transact.  Phi- 
losoph, de  4704  (Ib.  ib.).  Que  tous  les  baro- 
m^lres..  agissent  non  seulement  par  le  plus  ou 
moins  de  poids  de  l'alr,  mais  encore  par  son 
plus  ou  moins  de  chaleur  etc.  (Ib.  4  704).  Sur 
les  baromötres  (Ib.  ib.).  Baromkres  sans  mer- 
eure  ä  Tusage  de  la  mer  (Ib.  4705).  Sur  la  di- 
latation  des  vaisseaux,  qui  contiennent  des  li- 
queurs  (Ib.  1705).  Sur  les  Solutions  et  sur  les 
fermentations  froides  de  Mr.  Geoffiroy  (Ib.  ibj. 
Sur  la  rardfacUon  de  Tair  (Ib.  ib.).  De  la  hau- 
teur  du  Mercure  dans  le  BaromMre  (Ib.  ib.). 
—  Über  seinen  Telegraphen  (seine  Biographie 
inMäm.  Paris  1705). 

Amoretti,  Carlo.  —  Weltgeistlicher, 
erst  Prof.  d.  Kirchenrechts  zu  Parma,  dann 
Bibliothekar  d.  Ambrosianischen  Bibliothek 
in  Mailand,  Secretär  der  Societä  agraria, 
Mitgl.  d.  Instituts  von  Italien  u.  des  Berg- 
werks-Conseil  (BNJ, 

geb.  4744,  MSrz  43,  Onegtiab.  Genua,* 
göst.  4^46,  März  25,  Malland. 

3» 


39 


Amort 


Anazagorat. 


40 


Viaggio  da  Milano  ai  tre  laghi,  4794.  Ricerebe 
'fisiche  e  storiche  sulla  Rabdomaozia,  Milano 
4808  (auch  Gilb.  Ann.  XIII  u.  XXVIl).  Della 
Torbe  e  della  Lignite,  Ib.  4810.  Ricerche  dell 
carbone  fossile,  Ib.  4844.  Sul  Trappo  del 
moQle  Siromoto  (Mem.  Soc.  Ital.  VIII].  Über 
thieiische  Elektrometrie  (Gilb.  Ann.  LX).  Über 
Steinregen  (Ib.  XXIX).  Über  Wirbelwinde  (Ib. 
LVIII) . 

*  fcb.  1740  ...  (Mem,  Soc.  Ildi,  XYIII). 
**fert.  iaR23(Ar.  T.I). 

Anorty  Eusebius.  —  Dechanl  des 
Klosters  PoUingen  in  Bayern  (MJ  (HL), 
geb.   4  69«,  Nov.   15,  Oberbayern, 
gest.  4775,  Febr.    5,  PoIIingen. 
Nova  philosophiae  planetarom  et  artis  criticae 
systemata,  Norimb.  4728.    Beantwortung  d. 
Frage :  Wo  so  viele  Ausgiessungen  der  Flüsse 
in  Baiern   herrühren?  etc.   (Abb.   Baiersch. 
Acad.  Bd.  VIII). 

Ampdr0|  Andrö  Marie.  —  Folg- 
weise Repetent  an  d.  polytecbn.  Schule  in 
Paris,  Privatlehrer  d.  Mathematik  in  Lyon, 
Prof.  d.  Physik  zu  Bourg,  Dep.  Ain,  Prof. 
d.  Math,  an  d.  polytecbn.  Schule  u.  Prof. 
d.  Physik  am  GoU^ge  de  France  in  Paris ; 
Milgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (BN)  (Q), 
geb.  4775,  Jan.  JJ,  Lyon,* 
gest.  4  836,  Juni  4  0,  Marseille. 
Considörat.  sur  la  th^orie  math.  du  jea,  Lyon 
4  801.  Recbercb.  sur  Tapplicat.  des  formules 
g^ndral.  du  calcal  des  variations  aux  probl^- 
mes  de  la  mteanique,  Paris  4  805  (auch  M6m. 
Sav.  etr.).  Recueil  d'observations  6l6ctro-dy- 
namiques,  Ib.  4  822.  Sur  quelques  nouv.  pro- 
pri(^tö9  des  a.\es  permanentes  de  rotation  des 
corps  etc.  Ib.  4  822.  Exposd  m^thodique  des 
pb^nom^nes  ^Idctro-dynamiq.  Ib.  4823.  Theo- 
rie des  ph^nomänes  6l6ctro-dynam.  unique- 
ment  d^duite  de  Texp^rience,  Ib.  4826.  Essai 
sur  la  Philosophie  des  scieoces,  2  vol.  8^,  Ib. 
4884.  D^monstrat.  de  T^galit^  de  volume  des 
poly^dres  symötriques  (Corr.  Ecol.  polytecbn. 
I.'4808).  Sur  rintögrat.  des  ^uat.  aux  difr<^- 
rences  partiell.  (Journ.  Ecol.  polytecbn.  XI. 
4820).  Sur  les  principes  du  caicul  diff.  (Ib. 
ib.).  Sur  les  courbes  osculalrices  (Ib.  ib.}. 
Sur  la  d^monstration  du  principe  des  vitesses 
virtuelles  (Ib.  ib.).  Sur  quelques  points  de 
la  tböorie  des  fonctions  ddriv^es  (Ib.  VI.  4806;. 
Sur  les  avantages  qu'on  peut  tirer  dans  la 
th^rie  des  courbes  de  la  consid^ration  des 
paraboles  osculatrices  (Ib.  VII.  4808,.  Consi- 
d^rations  g^nöral.  sur  les  intägrales  des  6quat. 
aux  difförences  partielles  (Ib.  X.  484  5).  Sur 
la  lol  de  la  double  r^fraction  dans  les  cristaux 
ä  deux  axes  (Mdm.  Inst.  Sav.  etr.  I.  4809;. 
IMmonstrat.  d'un  thdorönie  d'ou  Ton  peut  d^- 
duire  toutes  les  lois  de  la  r<$fract.  ordinaire  et ' 
extraord.  (Möm.  Inst.  I.  4846).  Sur  la  ddter- 
minat.  des  proportions  dans  lesquelles  les 
Corps  se  combinent  (Ann.  Chim.  LXXXIX. 
4844).  MmoDstrat.  de  la  lot  de  Kariotto  Ib. 
XCIV.  4845).  Sur  la  di^termioat.  de  la  surfece 


courbe  des  ondes  lumineuses  dans  un  milteu 
dont  Tälasticitö  est  diff.  suivant  les  trois  direct. 
principal.  (Ann.  Chim.  Phys.  XXXIX.  4  828;. 
Essai  d'une  Classification  naturelle  pour  les 
Corps  simples  (Ib.  I  et  II.  4846).  Sur  l'action 
des  courans  voltaiques  (Ib.  XV.  4820).  Sur 
r^tat  magndtique  des  corps  qui  transmetteiit 
un  courant  d'dlectr.  (Ib.  XVI.  4824).  Descript. 
d'un  appareil  61ectro-dynam.  (Ib.  XVIII.  4  824 
et  XXVI.  4824).  Nouv.  phänom^nes  dlectro- 
dynamiq.  (Ib.  XX.  4822).  Däterminat.  de  la 
formule  qui  reprdsente  Taction  mutuelle  de 
deux  portion  infiniment  petita  de  conduct.  vol- 
taiq.  (Ib.  ib.) .  Lettre  ä  Mr.  FaradA7  sur  l'dlctro- 
magni^tisme  (Ib.  XXII.  4  823).  Ferneres  über 
d.  electro-dynam.  Erschein.  (Ib.  XXVI,  XXVIl, 
XXIX  et  XXX) .  Sur  l'action  mutuelle  d'un 
aimant  et  d'un  conduct.  voltaique  (Ib.  XXXVII. 
4  828,  auch  Möm.  Bruxell.  4827).  Sur  les  piles 
Seches  de  Mr.  Zamboni  (Ib.  XXIX.  4825).  Sur 
la  chaleur  et  la  lumi^re  considör^s  comme 
r^sultant  des  mouvements  vibratoires  (Ib. 
LVIII.  4835).  Surla  natura  du  Systeme  ner- 
veux  des  animaux  articul6s  (Ann.  d'hist.  nat. 
III) .  Construct.  simple  pour  diviser  en  4  7  par> 
lies  la  circonference  du  cercle  (Compt.  Rend. 
I.  4885). 

*  fcb.  Jan.  30  (Q). 

Ampfllag  (Amsing),  Johann  Asve- 
rus.  —  Prediger  in  Harlem,  dann,  nach- 
dem er  Medicin  studirt,  Leibarzt  d.  Für- 
sten von  Ostfriesland  zu  Aurich,  darauf 
Stadtphysicus  folgweise  zu  Wismar  und 
Rostock  (BWAJ, 

geb.   4  559  etwa,  Prov.  Ober-Yssel, 
gest.  4  642,  Apr.  4  9,  Rostock. 
Diss.  iatro-mathematica  de  Medicinae  et  Astro- 
nomiae  indissolubili  Vinculo,  Rostoch.  4629. 

Amsler,  Jacob.  —  Dr.  Phil.,  Prof. 
d.  Mathematik  in  Schafhausen  (OrJ, 

geb.  4823,  Nov.  4  6,  Stalden  b.  Brugg. 
Zur  Theorie  d.  Vertheilung  d.  Magnetism.  im 
weich.  Eisen  (Denkschr.  d.  Schweiz.  Naturf. 
Gsll.  Bd.  X;.  Cber  d.  Gesetze  d.  Wilrmelei- 
tung  im  Innern  fester  Körper  (Ib.  XII ,  auch 
CreUe's  Journ.  Bd.  42).  Neue  geometr.  u.  me- 
Chan.  Eigenschaften  d.  NiveauOttchen  (Ib. ib.). 

Amy,  N...  —  Advocat  am  Pariament 

zu  Aix  (Q)  (BN), 

geb.  .  .  .,  gest.  4760  .  .  . 
Observations  exp<^rimentales  sur  les  eaux  des 
riviöres  de  la  Seine  et  Marne  etc.  4749.  Nou- 
velles  fontaines  domestiques  etc.  4750.  Non- 
velles  fontaines  filtrantes,  4752.  ReOexions 
sur  les  vaisseaux  de  cuivre,  de  plomb  et  d'^ 
tain,  4754. 

ABaangoraSi  Sohn  reicher  u.  ange- 
sehener Aeltem,  gründete,  nachdem  er 
Aegypten  und  andere  Länder  bereist,  zu 
Athen  eine  eigene  von  der  ionischen  be- 
deutend verschiedene  philosophische  Schu- 
le. Schüler  des  Anaximenes, 


41 


Anaadmander 


Andenon. 


42 


geb.  500  etwa  (vor  Chr.),  Klazomenae, 

lonien, 

gest.  428  elwa  (vor  Chr.),  Lampsacus. 
Soll,  nach  Yitrnv's  Angabe,  der  älteste  Schrift- 
steller über  Perspective  sein  [Seheibel,  matb. 
Bücherkenntn.  Bd.  II.  S.  S59).  Wegen  seiner 
Philosopheme  über  d.  Weltall  u.  das  Wesen 
d.  Dinge  in  historischen  Schriften  oft  citirt. 

Anaximander.  —  Philosoph  d.  ioni- 
schen Schule.  Schüler  des  Thaies, 

geb.  610  (vor  Chr.),  Milet, 

gest.  546  (vor  Chr.). 
Soll  die  Schiefe  der  Ekliptik  entdeckt  oder  we- 
nigstens bei  den  Griechen  zuerst  durch  einen 
Gnomon  geraessen  haben.  Hat  angeblich  aach 
die  ersten  Landkarten  verfertigt  und  zuerst 
die  Geometrie  durch  Figuren  erläutert. 


—  Philosoph,  der  ioni- 
schen Schule ,  aus  Milet  gebürtig.  Schüler 
des  Anaximander  u.  Lehrer  d.  Anaxagoras. 
Blühte  um  550  (vor  Chr.). 

Nach  Anderen  geb.  530. 
Soli  zuerst  gefunden  haben,  dass  der  Mond 
sein  Licht  von  der  Sonne  empfängt. 

AaoUloa,  Ludwig  Friedrich. — 
Prediger  an  d.  französ.  Kirche  in  der  Rlo- 
sterstrasse  zu  Berlin,  später  Bath  u.  Asses- 
sor d.  französ.  Oberconsistoriums ,  auch 
Ratb  d.  französ.  Oberdirectoriums  zu  Ber- 
lin (M.  II). 

geb.   1740,  Mai  %\,  Berlin, 

gest.  1814,  Juni  13,  Berlin. 
€ber  den  Ursprung  u.  d.  Bedeutung  d.  uralten 
5ternnamen  (Bode,  astr.  Jahrb.  1 788) . 

d'Aaoora,  Gaetano.  —  Prof.  der 
griech.  Sprache  an  d.  Univ.  zu  Neapel,  zu- 
letzt Secretar  d.  Commission  d.  öfTentl.  Un- 
terrichts (Tp.  n), 

geb.  1751,  Oct.   8,  Neapel, 

gest.  1816,  März  4,  NeapeL 
Saggio  suH'uso  de'pozzi  presso  gli  antichi  per 
preservativo  dei  terre-motl,  1781  (SignoreUi, 
Vicende  della  coltura  delle  due  Sicilie,  T.  VI). 
Ricerche  filosofiche  critiche  sopra  alcuni  fos- 
sil! meUllici  della  Calabria,  1791. 

Aadenoa,  Alexander.  —  Privat- 
lehrer der  Mathematik  in  Paris  zwischen 
den  J.  161 2—1 9  (BDN)  (EE)  (BN), 

geb.  1582  etwa,  Aberdeen,  Schott!., 

gest.  16 (Paris?). 

Supplementum  Apollonii  redivivi,  Paris  1612. 
Variorum  Problematum  Practice,  Ib.  1612.  Ad 
angularium  sectionnm  analyticem  Theoremata 
xad^Xix&riQat  Ib.  1615.  AtTmXoyCa  proZete- 
tico  ApoUoniani  Problematis  a  se  etc.  Ib.  161 5. 
Yindiciae  Archimedis,  sive  Elenchus  Cyclo- 
mefriae  oovae  a  Pbilippo  Lansbergio  nuper 
editae.  Ib.  1 61 6.  Animadversionis  in  Franeia- 


cjo^  Yietain  a  Clamento  Cjxiaeo  nuper  editae 
brevis  JtaxQiais,  Ib.  1617.  Exercitationum 
mathematicarum  Decas  prima,  Ib.  1619. 

Andenon,  Robert.  —  Wohlhaben- 
der Seidenweber  in  London  (Abr,  I)  (BDN), 
In  d.  2.  Hälfte  d.  XVII.  Jahrb.  lebend. 
Stereometrical  Propositions ,  various  appli- 
cable, but  particularly  intended  for  Gauging, 
Lond.  1668.  Gauging  promoted,  being  an  ap- 
pendix  to  stereometrical  propositions,  Lond. 
1669.  The  genuine  use  and  effects  of  tbe  gun, 
Ib.  1674  (worin  die  Ergebnisse  vieler  tausend 
Versuche,  die  er  auf  seine  Kosten  unternom- 
men). To  Hit  a  Mark,  Ib.  1690.  To  Cut  the 
Riggiug  etc.  Ib.  1691. 

• 

Anderson,  Johann.  —  Dr.  juris,  Bür- 
germeister in  Hamburg.  Mitgl.  d.  Leopol- 
din. Acad.  (J)  (HSLJ  fANC), 

geb.    1674,  März  1 4,  Hamburg, 
gest.  1743,  Mai      3,  Hamburg. 
Nachricht  von  Island,  Grönland  und  der  Strasse 
Davis  etc.  Hamh.  4746. 

Anderaoni  John.  —  Arzt  und  Prof. 
d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Glasgow;  Mitgl. 
d.  Royal  Society  (BDNJ  (RGE), 

geb.  1726 Rosmath,    Dum- 

bartonshire, 
gest.  1796,  Juni  13,  Glasgow.* 
Institutes  of  Natural  Philosophy,   1786.  — 
Stifter  der  Anderson's  Institution  in  Glasgow. 

*  gest.  Jan.  13  (BDS)  {Th). 

Andersen,  James.  —  Gutsbesitzer 
zu  Monkhill  in  Aberdeenshire,  sp&ter  bei 
Edinburgh  und  zuletzt  bei  London  lebend 
(BDN)  (EE), 

geb.  1739 Hermistonb.Edin- 

,  burgh. 

gest.  1808,  Oct.  1 5,  bei  London, 
A  practical  Treatise  on  Chimneys.  Essay  re- 
lative to  Agriculture  and  Rural  affairs,  2  Vol. 
Lond.  1784.  Essay  on  Moss  (Transact.  Edinb. 
Sog  ).  Article  Monsoon  in  d.  Encydop.  Bri- 
tannica. 

Andersen,  George.  —  Beamter  beim 
Board  of  Control,  zuletzt  Rechnungsführer 
(Accomptant-general)  beim  Departement 
der  ostindischen  Angelegenheiten  in  Lon- 
don (BDN)  (Br), 

geb.  1760 Weston,  Bucking- 

hamshire. 

gest.  1796,  Apr.  30,  (London?). 
TheAreoarius  of  Archtmedes,  translated,  Lond. 
1784. 

Andersen,  Alexander.  —  Dr.  Med., 
Director  d.  Königl.  botanischen  Gartens  (Ex- 
perimental  Garden,  der  nach  seinem  Tode 
einging)  aufSt.yincent  in  Westindien  ^JZ>iy;;, 


43 


Anderson 


Andrtosiy. 


44 


geb.  . . .  England,  gest.  4  813  etwa  . . . 
Account  of  a  Bituminous  Lake  or  Piain  in  tbe 
Island  of  Trinidad  ,PbSI.  Transact.  4789). 

Anderson,  J..  W..  —  Chemiker  (KL, 

1836)  (G.6), 

geb.  1800  etwa,  gest.  4  835,  Oct.  .  .  . 

Edinburgh. 
(A.  a.  0.  keine  Schriften  genannt.) 

AnderfOBy  Adam.  —  Rector  d.  Aca- 

deoay  za  Perth ;  dann  Prof.  d.  Physik  an  d. 

Univ.  zu  St.  Andrews  (G.  \SilJ, 

geb.  .  . . 

gest.  4  846,  Dec.  5,  St.  Andrews. 
Descript.  of  a  New  Atmometer  (Edinb.  phil. 
Journ.  48S0.  Vol.  U).  On  tbe  Method  of  Ouding 
tbe  Dip  or  Depression  of  tbe  Horizon  (Ib.  4824 . 
IV).  On  tbe  influence  of  tbe  hygrometr.  State 
of  tbe  Atmospb.  upon  tbe  Minimam  Tempe- 
rature  of  tbe  night  (Ib.  48S4.  XI).  On  tbe  il- 
laminaling  power  of  coalgas  (Ib.  4  825.  XII). 
New  correct.  for  tbe  elTects  of  bamidity  on 
tbe  formuia  for  measuring  beights  by  tbe  ba- 
rometer  Jb.  4  825.  XII  et  XIII).  On  tbe  Me- 
teorology  of  Perth  (Report  Brit.  Assoc.  4840). 

Aadenetti  Thomas.  —  Lehrer  der 

Chemie  an  d.  Extra  academical  Medical 

School  zu  Edinburgh,  und  Chemiker  bei  der 

Highland  and  Agricultur  Society  of  Scot- 

land,  seit  4852  Prof.  regius  d.  Chemie  an 

d.  Uniy.  zu  Glasgow.  Schüler  Ltebig^s  (OrJ, 

geb.  48  49,  Juli  2,  Leilh. 
Analyses  of  Caporcianit  and  PbakoHtb  (Edinb. 
Tr.  XV.  4  842!.  On  tbe  Constitution  and  Pro- 
perties  of  Picoline  (Ib.  XVI.  4847).  On  cerlain 
products  of  decom Position  of  the  fixed  oils  in 
contact  with  snlphur  (Ib.  ib.).  On  tbe  prodacts 
of  destructive  destillation  of  animal  substances 
(Ib.  XVI.  4849  and  XX.  4858).  On  tbe  Con- 
stitution of  codeine  ;lb.  XX).  On  soroe  cry- 
stallina constituents  of  Opium  (Ib.  XX).  Über 
schwefelsaure  Molybddnsfiure  (Uablg,  Annal. 
XLIV).  l-b.  d.  Zusammensetz.  d.  pbospbor- 
saur.  Alkaloide  (Ib.  LXVI.  55).  t)b.  d.  Farb- 
stoff d.  Morinda  citrifolia  (Ib.  LXX).  Üb.  d. 
Wirkung  d.  Salpetersäure  auf  organ.  Alialien 
(Ib.  LXXV).  Üb.  d.  Guroiit  (Ib.  LXXVIIl). 
Einwirkung  d.  Salpetersaure  auf  Piperin  [Ib. 
LXXXI V).  —  Seit  4 852  Mitherausgeber  d.  New 
Edinb.  Philosoph.  Journal. 

A&drAda  o  Btkwm^  Jos6  Bonifa- 
cio de.  —  Nach  gemachten  bergmSnn. 
Studien  in  Preiberg,  Prof.  d.  Mineralogie  an 
d.  Univ.  zu  Colmbra,  dann  Prof.  d.  Physik 
and  Oberberghauptmann  zu  Lissabon,  dar- 
auf brasil.  Staatsminister  und  Vormund  d. 
jungen  Kaisers,  zuletzt  Privatmann  fO.  47), 

geb.   4763 Santos,  Prov.  S. 

Paolo,  Brasil.,* 

gest.  4838,  Apr.  45,  Rio  Janeiro. 


Kurze  Angabe  d.  Eigenschaften  u.  Kennzeichen 
einiger  neuen  Fossilien,  il99.  Des  diamans 
de  Brasil  (Act.  de  la  Soc.  d'Hist.  nat.  de  Paris, 
T.  I,  Journ.  de  Pbys.  4792,  Ann.  Cbim.  XV. 
4792).  Einige  Abbandl.  in  d.  Denkschrift,  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Lissabon. 

•  geb.  1762  .  .  .  {BJ>y), 

A&dri,  Yves  Maria.  —  Jesuit,  Prof. 
d.  Mathematik  am  College  zu  Caen  von 

1726—59  (A)  (Q), 

geb.   1675,  März  22,  ChMeaulin,  Nie- 

der-Bretagne, 

gest.  1764,  Febr.  26,  Caen. 
Seine  »Oeuvres«  ediri  vom  Abb^  Oujot,  4  Vol. 
42*,  Paris  4  766—67  enthalten  im  4.  Tbeil: 
Discours  sur  raritbmötiqne.  Sur  la  m^thode 
des  göomMres.  Sur  les  propri6t^  des  nom- 
bres.  Sur  un  arc-en-ciel  du  Nord,  en  4796. 
Sur  les  mervellles  de  I'arc-en-ciel,  en  4  746. 
Sur  les  merveilles  du  cercle.  Sur  le  mouve- 
ment  perp^tuel.  Sur  l'ascension  des  liqueurs 
dans  les  thermomdtres. 

A&drA,  Christian  Carl.  —  Lehrer 
am  Salzniannischen  Institut  zu  Schnepfen- 
thal,  Vorsteher  einer  Mädchen-Erziebungs- 
Anstalt,  1798  Director  der  evangel.  Schule 
inBrtinn,  4812  furstl.  Salmscher  Wirth- 
schaftsrath,  Secretär  d.  mShr.  Ackerbau- 
Gesellschaft,  Mitinhaber  der  Calve'schen 
Buchhandlung  in  Prag,  4  817  Assessor  des 
Georgicons  zu  Keszthely  in  Ungarn,  usw., 
zuletzt  Privatmann  in  Stuttgart  (ON)  (M.  II) 
(N)  rCG.  1834), 

geb.  1763,  März  SO,  Hildborghausen, 
gest.  1834,  Juli  49,  Stuttgart. 
Der  Mineralog  oder  compendiöse  Bibliothek 
alles  WtssenswUrdigen  aus  dem  Gebiet  d.  Mi- 
neralogie, Gotha  4  792.  Cbersicbt  d.  Gebirga- 
formalionen  in  Mähren,  Brunn  4804.  Anlei- 
tung  z.  Studium  d.  Mineralogie,  Wien  1804. 
Ökonom.  Neuigkeiten,  Prag  48H — 84.  Hespe- 
rus,  Prag  4  809—20,  Stuttgart  4821—84. 

A&drA  de  Gy,  s.  Chrysologue. 

A&droae,  Johann  Gerhard  Rein- 
hard. —  Hofapotheker  in  Hannover  (M), 
geb.   1724,  Dec.  17,  Hannover, 
gest.  1793,  Mai     4,  Hannover. 
Alchimist.  Briefe  vom  Verfass.  d.  chimisch. 
Versuche  z.  näheren  Erkenntniss  d.  Kalcbea, 
Hannov.  4767.  Abbandl.  über  eine  betrtfchtl. 
Anzahl  Erdarten  usw.  und  von  derselben  Ge- 
brauch für  d.  Landwirth,  Ib.  4  760.  Briefe  aus 
d.  Schweiz  nach  Hannover  geschrieben  i.  J. 
4768,  Zürich  4776.  Über  d.  Schwerelwasserhei 
Limmer  (OreD,  Beitr.  IH). 

Aiidr6ossy|  F ran 9018.  —  Ingeni- 
eur, Urheber  des  Plans  zur  Erbauung  dea 
Canals  du  Midi,  den  Biquet  ausfahrte. 
Urgrossvater  des  Folgenden  (BS)  (BDN), 


45 


Mäxio$$f 


Äiigali. 


46 


geb.  1633,  Jani  10,  Paris. 

gest.  1688,  Juni    3,  Castelnaudary. 

Extrail  des  Mömoires  conceroants  la  constru- 
cliOD  du  canal  royal  de  communicatioa  de 
deui  mers,  oc^aoe  et  m^diterraaöe»  en  Lan- 
guedoo,  4675.  Carte  du  canal  de  Languedoc, 
Jfeuilles,  4669. 

Andr^oiayi  Antoine  Frangois 
Graf.  —  Französischer  General-Lieute- 
oant,  der  Tbeil  nahm  an  den  meisten  Na- 
poleonischen Feldzugen,  unter  anderen 
aueh  an  der  Expedition  nach  Aegypten; 
eine  Zeitlang  Kriegsminister,  so  wie  Ge- 
sandter in  London,  Wien  u.  Gonstantino- 
pel  (BNJ, 

geb.  4761,  M9rz    6,  Castelnaudary, 

gest.  4  828,  Sept.  40,  Montauban.* 

Uistoire  da  Canal  du  Midi  etc.  Paris  4800, 
Vol.  8  4805.  U€m.  8UT  le  lac  Menzaleh  etc. 
Aon.  Cbim.  XXXtll.  4800).  Yoyage  ä  l'em- 
bouchure  de  la  mer  noire  etc.  484  8.  (Darin: 
M6m.  sur  Tirruption  du  Pont-Euxin  dans  la 
M^iterrante,  und  M^m.  sur  le  Systeme  des 
eaui  qui  abreuventCoostantinople).  M6m.  sur 
lesd^pressionsdelasurfaceduglobe,  4  8S6.  Sur 
la  vadte  des  lacs  de  Natron  et  celle  du  fleuve 
saus  eau  etc.  (M6m.  sur  l'Egypte  p.  SS 3).  Sur 
la  labrication  du  salpetre  et  de  la  poudre  de 
l'Egypte  (Ib.  p.  SS). 

*CC«t.  Sept.  16  ((F.  1828). 

Aads«0i  Juan.  —  Jesuit,  Professor 
fdgweise  in  Candia,  Ferrara  und  Mantua, 
dann  Bibliothekar  in  Parma  und  Neapel, 
zaleUt  in  Rom  lebend  (BN)  (BDNJ, 

geb.   4740,  Febr.  45,  Planes,  Valencia, 
gest.  4  817,  Jan.    4  2  (13),  Rom. 

Dias,  sopra  un  problema  idrostatico,  Mantua 
1775.  Saggio  di  filosofia  di  Galüeo,  Ib.  4  776. 
Sor  une  demonstration  de  Galilei,  Ferrara 
4779.  Sobre  la  Musica  de  los  Arabes,  Veoet. 

4787. 


r,  James.  —  Geistlicher,  Di- 
rector  der  Genie-  und  Artillerie-Schule 
der  englisck-ostindischen  Compagnie  zu 
Addiscombe.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BDNJ, 

geb.  4774 Schottland,» 

gest.  4  833,  Juni  43,  Edinburgh. 
Astrooomical  and  Nautical  Tables.  Lond.  4  84  0. 

*  rA.  1773  . . .  Kdinborffa  {BIT). 

AadrewSy  Henry.  —  Schulmeister 

und  Buchhändler,  erst  in  Cambridge,  dann 

zu  RoyslOD  in  Hcrtshire  (GM.  1820)  (GG. 

18t1), 

geb.  4744  etwa,  Trieston  b.  Grantham, 

gest.  4820,  Jan.  26,  Royston. 
Berechuete  vierzig  Jahre  lang  die  ^autical 
Epbemeris  und  Mooro'a  Almanac. 


Andrews,  Thomas.  —  YiceprSsi- 
dent  des  Qneen's-Goltege  zu  Belfast  in  Ir- 
land und,  Prof.  d.  Chemie  an  demselben. 
Mitgl.  d.  Roy.  Irish  Academy  und  d.  Lond. 
Roy.  Society  (Or), 

geb.  1813,  Dec.  49,  Belfast. 
On  the  cooducting  Power  of  certain  Flames 
and  of  heated  air  for  Electricity  (Phil.  Mag. 
4  836.  Vol.  IX) .  On  the  thermo-eleclric  cur- 
renks  between  metals  an  fused  salts  (Ib.  4837. 
X).  On  the  action  of  niiric  acid  on  certain  me- 
tals (Ib.  4  837.  XI).  Do  on  bisrouth  etc.  (Ib. 
4888.  XII).  On  the  heat  during  the  combina- 
tion  of  bodies  with  oxygen  and  cblorine  (Ib. 
4848.  XXXII).  New  Air  pump  (Ib.  4852.  HI). 
New  Aspirator  (Ib.  4  852.  IV] .  Onthe  proper- 
tles  of  Voltaic  circles  in  which  concentr.  sul- 
phuric  acid  is  the  liquid  conduct.  (Tr.  Irish. 
Acad.  4889,  XVIII).  On  the  heat  developed 
during  the  combination  of  acids  and  bases  (Ib. 
4843,  XIX).  On  the  heat  during  the  formation 
of  the  roetallic  Compounds  of  Ghlorine  etc.  (Ib. 
ib.).  On  the  thermal  cbanges  accompanying 
basic  substitutions  (Phil.  Tr.  4844).  On  the 
heat  disengaged  during  metallic  substitutions 
(Ib.  4  848).  On  tbe  cooling  power  of  difTerent 
gases  (Proceed.  Irish.  Acad.  4840).  On  the 
specific  heat  of  bromine  (Journ.  Cham.  Soc.  I). 
On  the  latent  heat  of  vapours  (Ib.  id.).  Report 
on  the  heat  of  combination  (Rep.  British  As- 
soc.  4850). 

Aadria,  Niecola.  —  Prof.  folgweise 
der  Agricultur,  der  Physiologie  und  der 
theoretischen  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Nea- 
pel (BUN)  (Tp,  I)  (BSJ, 

geb.  4748,  Sept.  4  0,  Massafra,  Prov. 

Otranto, 

gest.  484  4,  Dec.    9,  Neapel. 

Trattato  delle  acque  minerali,  Napoli  4775, 
4  783.  Elementa  chemicae  philosophicae,  4786, 
479S  u.  4805,  später  übersetzt  von  ihm  unter 
d.  Titel:  Instituzioni  di  Chimica  filosofica, 
4848.  Lettera  suH'aria  fissa,  Nap.  4776. 

Androhet  d«  Oerce»«|  Jacque.s. 

—  Baumeister  der  Könige  Heinrich  III. 
und  Heinrich  IV. ,  Erbauer  des  Pont-neuf 
in  Paris,  der  von  6.  Marchand  vollendet 
ward.  Protestant,  verliess  deshalb  Frank- 
reich bei  Aufhebung  des  Edicts  von  Nantes 
(BNJ, 

geb.  .  .  .  Paris  oder  Orleans^ 

gest.  ...  im  Auslande. 

Li  vre  d'Architectore  etc.  4588.  Le^ns  de  per* 
spective,  4576. 

Angeli  (de  Angelis),  Stefano  dsgli. 

—  Jesuit,  Prof.  d.  Mathematik,  erst  in  Rom, 
dann  in  Padua  (T.  \\\IJ  (AJ, 

geb.   4  623 Venedig, 

gest.  4  697,  Oct.  4  4,  Padua. 


47 


AngeluB 


Anitschkow. 


48 


De  iDfinitis  parabolis,  de  infinitisque  solidis 
ex  variis  rotationibas  ipsarum  partiumque  ea- 
rundein  genitis,  Venet.  1654.  Problemata  LX 
circa  Conos  etc.  Ib.  4  658.  MisceHaneum  hy- 
perbolicum  etc.  Ib.  4650.  Miscellaneam  geo- 
roetricam  etc.  Ib.  4660.  De  iDfinitoram  Spira- 
lium  spatiorum  mensura  etc.  Ib.  4660.  De  iQ> 
fioitarum  Cochleanim  mensuris  etc.  Ib.  4664. 
De  suporficie  üngulae  etc.  ib.  4  664.  Accessio 
ad  stereometriam  et  mechanicam ,  Ib.  466S. 
CoDsiderazione  sopra  la  forza  del  argomeoto 
del  O.  B.  Sioeioli  contra  il  meto  diurno  della 
Terra,  Ib.  4  667.  Seconda  Considerazione  etc., 
Padua  4668.  Terza  Considerazione  etc.  Ye- 
nez.  4  669.  Della  gravita  dell'Aria  e  Fiuidi, 
11  Pt.  Padua  4674  u.  467i. 

A&geliM,  Johann.  —  Prof.  d.  Astro- 
nomie zu  Wien  (J)  (OL), 

geb.  4  463,  März    2,  Aichen,  Bayern. 

gest.  4  54  2,  Sept.  29,  Wien. 
Astrolabium  planum  cum  aequationibus  do- 
morum  coeli,  4  494.  Ephemerides.  4489.  Al- 
bnmaiarii  de  magnis  conjunctionibus ,  4489. 
Prognostica. 

Anger,  Carl  Theodor.  —  Dr.  Phil., 
folgweise  Gebülfe  an  d.  Königsberg.  Stern- 
warte, Astronom  der  naturforschenden  Ge- 
sellschaft in  Danzig,  Prof.  am  Gymnasium 
daselbst  (Or), 

geb.  4  803,  Juli  34,  Danzig. 
Tafeln  z.  Erletchtr.  des  Gebrauchs  d.  Mond- 
Epbemeriden,  Halle  4884.  Über  d.  sicherste 
Bestimm,  d.  geogr.  Breite  aus  Beobachtt.  mit 
einem  Spiegelsextanten  oder  tthnl.  Instr.,  Kö- 
nigsb.  4885.  Bemerkk.  über  einige  Methoden 
z.  Bestimm,  d.  geogr.  Breite  mit  Rücksicht  auf 
die  auf  d.  Meere  anzustell.  Beobb.  Ib.  4839. 
GrundzUge  d.  astronom.  Beobachtungskunst, 
Danzig  4847.  Analyt.  Darstell,  d.  Basrelief- 
Perspective,  Ib.  4834.  Beiträge  dazu,  4836. 
Betrachtt.  über  verschiedne  Gegenstände  d. 
neueren  Geometrie,  2  Hefte,  Ib.  4889  u.  44. 
Über  d.  Einfluss  d.  Projectionslehre  auf  d. 
neuere  Geometrie,  Ib.  4846.  Zur  Theorie  d. 
Perspective  für  krumme  Bildtl&chen  usw.  Ib. 
4  850.  Untersuch,  über  d.  perspectiv.  Verzer- 
rung, Ib.  4854.  Viele  astr.  u.  math.  Aufsätze 
in  d.  Astronom.  Nachr.  u.  in  Onmert's  Archiv. 

AngUcra,  Peter  Martyr^  s.  Mar- 
tyr. 

Aaglada,  Joseph.  — Prof.  d.  The- 
rapie und  Materia  medica  an  d.  Facultät  d. 
Wiss.  zu  Montpellier  (BN), 

geb.  4  775,  Oct.  47,  Perpignan, 
gest.  4  833^  Dec.  4  9,  Montpellier.* 
Mömoires  pour  servir  ä  Thistoire  gön^rale  des 
eaux  min^rales  sulfureuses  et  des  eaux  ther- 
males, %  Vol.  Paris  4827— SS.  Tratte  des  eaux 
minörales  ^(c.  Par.  4838.  Sur  le  degagement 
du  gaz  azote  du  sein  des  eaux  min^rales  sul- 
fureuses (Ann.  chim.  phys.  4824,  XVIII  et 
4  822,  XX]. 

*  ^st.  Dec.  30  {BDN). 


AiigO|  Pierre.  — Jesuit,  vermuthlich 
Professor  der  Mathematik  in  Gaen  (A), 

Ende  des  XVII.  Jahrb.  lebend. 
L'optique,  contenant  4)  La  propagation  etles 
propriätös  de  la  lumi^re ,  2)  La  vislon ,  8)  La 
figure  et  la  dispositiou  des  verres  qui  servent 
ä  la  perfectionner,  Paris  4  682.  Pratique  gene- 
rale des  fortifications  etc.  Moulins4  679.  Du 
mouvement  d'ondulation.  De  la  dioptrique. 

Äagsirdm,  Anders  Jons.  —  Dr. 
Phil.,  Observator  der  Sternwarte  zu  Üp- 
saia.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm 
und  d.  Soc.  d.  Wiss.  zu  Upsala  (Or), 

geb.  48  4  4,  Aug.  4  3,  Medelpad. 
Nägra  jagtagelser  rörande  värmet  och  dess 
Theorie  (Skand.  Naturforsk.  Mötets  Förhandl. 
4842].  Magnetische  Beobachtungen  bei  Gele- 
genheit einer  Reise  nach  Deutschi.  u.  Frankr. 
(Denkschr.  d.  Münchn.  Academie,  4  844).  Sur 
la  Polarisation  rectiligne  et  la  double  refraction 
des  cristaux  ä  trois  axes  obliques  (Act.  Soc; 
Upsal.  T.  XIV).  Sur  la  temperature  de  la 
terre  ä  Upsal  (Ib.  Ser.  III,  T.  I).  FOrsOk  tili 
en  mathematisk  Theorie  för  det  thermome- 
triska  värmet  (Ib.  4  854).  Om  de  monoklinoä- 
driska  Kristallernas  moleculära  Konstanter 
(Vet.  Acad.  Handl.  4850,  Pogg.  Ann.  LXXXVI). 
Om  polarisations-planets  betydelse  (Öfversigt 
af  K.  Vet.  Acad.  Förhandl.  4853,  Pogg.  Ann. 
XC) .  Etherus  motstand  och  smä  planetemas 
attractioner  (Ib.  4  854).  Om  växternas  grOna 
förg  (Ib.  4853,  Pogg.  Ann.  XCIIl). 

Aiilaiivs.  —  Astronom,  im  fünfzehn- 
ten Jahrhundert  lebend,  Verfasser  eines 
astronomischen  Gedichts  in  Leoninischen 
Hexametern,  betitelt :  Computatus  manua-^ 
lis  (älteste  Ausgabe,  Strassb.  4  488),  worin 
die  technischen  Verse :  Sunt  Aries,  Taurus, 
Gemini,  Cancer,  Leo,  Virgo,  Libraque,  Scor- 
pio,  Arcilenens,  Caper,  Amphora,  Pisces  zu- 
erst vorkommen  (LB). 

A&lchy  Peter.  —  Ein  in  den  mecha- 
nischen und  mathematischen  Wissenschaf- 
ten wohl  erfahrner  Bauer  (M)  (A)  (ON), 
geb.  4723,  Febr.  22,  Ober-Perfuss bei 

Innspruck, 
gest.  4766,  Sept.     4,  Innspruck. 
Tirolis,  chorographice  delineata  a  P.  Anieh  et 
Blaiio  Hueber   [Generalkarte  und  20  grosse 
Blatt)  4774. 

Anltsdhkow ,  Dimitrii  Sergie- 
witsch.  —  Prof.  d.  Logik,  Metaphysik  u. 
Mathematik  an  der  (4755  gegründeten) 
Univ.  zu  Moskau  (BDN)y 

gel^ Russland, 

gest.  4788,  Mai  4  3  (N.St.)  .  .  . 
Schrieb  in  russischer  Sprache  einen  Cursus 
der  Mathematik,  enthaltend  Arithmetik,  Alge- 
bra, Geometrie  und  Trigonometrie,  in  4  Bdo 


49 


Anker 


Anthony. 


50 


4782—88.  Ferner:  AnDotationes  in  Logicam, 
MetaphysicametCosmologtam,  4  782  (Als  Com- 
meotarzuF.  C.  B&nmeiiter'i*  ähnlichen  Schrif- 
ten}. 

*  Beetor  d.  Gymnasiums  zu  G(}rlitz,  ;efit.  17S5,  Oct.  8. 

Anker,  Matthias  Joseph.  —  Kreis- 
cbirui^  zu  Graz,  später  Prof.  d.  Mineralogie 
und  Gustos  am  Johanneo  daselbst  (ON) 
(OL)  (M.  W), 

geb.   4  778,  Mai    4,  Graz,» 

gest.  4  843,  April  3,  Graz. 
Arluod  Weise,  wie^man  beiläufig  zu  Werke 
gehen  kann,  um  ein  gefundenes  unbekanntes 
Fossil  zu  bestimmen,  Graz  4808.  Kurze  Dar- 
stellung einer  Mineralogie  von  Steiermark, 
Ib.  4809.  Darstell,  d.  mineralogisch-geognost. 
Gebirgs Verhältnisse  d.  Steiermark,  Ib.  4  835. 
Viele  min.  u.  geogn.  Aufsätze  in  Österreich. 
Zeit5cbr.  u.  auch  in  Leonhard's  Jahrb.  —  A. 
verfertigte  die  erste  geognost.  Karte  von  Steier- 
mark; nach  ihm  ist  auch  der  Ankerit  be- 
nannt. 

*  ^b.  1771,  Mai  6  {Mitth.  d.  hut.  Verein»  inSteierm, 
IV.  1853). 

Aa&iiig,  Miss  Mary.  —  Tochter  des 

RuDslschreiners  (Cabinet-Maker)    Richard 

Anning  zu  Lyme  Regis  in  Dorsetshire  (GS 

«848;  (G.iSil), 

geb.  17^9 Lyme  Regis, 

gest.  18  47,  Bfärz  9,  Lyme  Regis.* 
Eifrige  Sammlerin  de^  dortigen  Versteinerun- 
(zeo,  wofür  sie  vom  Lord  Melbourne  einePen- 
sioo  erhielt. 

*  Am  BnutkTebi. 

d^Aanone  (Annoni),  Johann  Jacob. 
—  Prof.  d.  Rechte  an  der  Univ.  zu  Basel 
und  Syndicus   der  Republik   Basel  (AR) 

MAI), 

geb.  4  728,  Juli     4S,  Basel, 
gest.  1804,  Sept.  4  8,  Basel.* 
Solotio  tergemini  problematis  arithmetici,  geo- 
metrici  et  astronomici,  Basil.  4  748.  Observatt. 
roeteorologicae   Basileae  inslitutae   4  755—60 

\cl.  helvct.  T.  111— VI).  De  petrificatis  qui- 
busdam  minus  cognitis  (Ib.  IV}.  De  cancris 
iapide  factia  (Ib.  III].    De  balanis   fossilibus 

Ib  11).  Beschreib,  dreier  Stücke  Changeant 
o<1er  Schillerquarz  aus  Labrador  (BeschUft. 
Odiurf.  Fr.  in  Berlin  111). 

*  «est.  Sept.  n  (BD^). 

Am|vetU,  Jean  Pierre.  —  In  jün- 
ß^ren  Jahren  Oflicier  in  der  französischen 
Armee  (QC), 

geb.  4  77  4 ,  Oct.  45,  Tanu,  b.  Avranches^ 

Dep.  Manche. 
Queitions  sur  laslronomie,  suivie  de  la  pro- 
position  d  un  nouveau  Systeme,  Paris  4  833. 

A&selmOj  Giorgio.  —  Mathematiker 
und  A.<^tronom  in  Parma  (BDNJ, 

geh ,  gest  1 440  .  .  .  Parma. 


Pvfgeadorff,  lUndwörlprbuch. 


Schrieb  eine  Astronomie  (handschriftlich  im 
Valican  vorhanden)  und  im  Ganzen  4  8  Werke 
mathematischen  Inhalts. 

AnsOtty  George  Lord.  —  Brittischer 
Admiral ,  zuletzt  erster  Lord  der  Admirali- 
tät; Pair  von  Grossbrittannien.  Mitgl.  d. 
Roy.  Society  (BD)  fTh.J, 

geb.  4  697,  April  J3,  Slugborough  Ma- 

nore,  StaflTordshire, 
gest.  4  762,  Juni     6,  More  Park,  Hert- 

fordshire. 
Voyage  round  the  World  in  the  years  4  740 — 4  4, 
Lond.  4  748. 

AaschfitZy  Johann  Matthäus.  — 
Gewehrhändler  in  Suhl  (M.  U), 

geb.   4  745 Suhl, 

gest.  4  802,  Juni  5  (Suhl?) 
Über  die  Gebirgs-  und  Steinarten  des  kur- 
sächs.  Hennebergs  etc.  Leipz.  4  788.   Berich- 
tigungen u.  Zusätze  zu  dieser  Schrift,  Ib.  4  798. 

Anstmtheri  Sir  Alexander.  — 
Barrister  at  Law  in  Madras,  später  Recor- 
der of  Bombay  fBDNJ, 

geb Fyfeshire,  SchottL, 

gest.  4  84  9,  Juli  .  .  Isle  de  France. 
An  essay  on  the  nature  and  conneclion  of 
Heat,  Electricity  and  Light,  Lond.  4  800. 

d'Antelmyi  Pierre  Thomas.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Militärschule  zu 
Paris  (BNJ, 

geb.  4  730,  Sept.  4  4,Frigance,  Pro- 
vence, 

gest.  4783,  Jan.      7,  Paris.* 
Observat.  et  delerminat.  de  l'opposition  de 
Jupiter  et  de  saturn  (M6m.  prös.  ä  l'acad.  T.  VI). 
Uebersetzte  d.  Werk  der  Agned  ins  Französi- 
sche. 

•  gest.  Jan.  5  {DF), 

Aathemlas.  —  Mathematiker,  Bau- 
meister und  Bildhauer  unter  Kaiser  Justi- 
nian.  Baute  mit  Isidorus  von  Milet  die  So- 
phienkirche in  Constant4nopel  (BN)j 

geb l  Tralles,  Lydien, 

gest.  534  ..  .  Constantinopel. 
Schrieb  über  Maschinen  und  optische  Gegen- 
stände. Eins  seiner  Werke  hat  L.  Dntens  4  775 
zu  Paris  herausgegeben,  unter  dem  Titel:  Du 
Miroirardentd'Archlmöde.  Siehe  auch:  Frag- 
ment d'un  ouvrage  grec,  traduit  par  L.  Du 
puy,  4777. 

Anthony  (Änthonie),  Francis.  — 
Arzt  in  London  (A), 

geb.   4  350,  April  4  6,  London, 
gest.  1623,  Mai    26,  London. 
Modicinae  chymicae  et  vcri  auri  potabilis  as- 
sertio,  Camhriilge  4  64  0.    Panacea  aurea  sive 
tractatus  duo  de  auro  potabili,  Hamburg!  4649. 

4 


51 


d'Antic 


ApoUoAioi. 


52 


d*iiBtlO|  s.  Bosc  cTAntic. 

A&toiil  (d'Antoni),  Alessand ro  Vit- 
torio  Papacino  de.  —  Director  der  Ar- 
tillerieschule in  Turin,  Mitgl.  der  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  (Mem.  Torino  A.  XlletXm; 

geb.   n\i,  Mai  20,  Villa  franca  bei 

Nizza,  * 

gest.  t786,  Dec.  7,  Turin. 
Esame  della  Polvere,  Torino  4  765.  Istita- 
zione  flsico-meccaniche  etc.  Ib.  4  778 — 74.  Ar- 
chitettura  militare  etc.  6  Vol.  Ib.  1778.  L'Uso 
deir  armi  da  fuoco,  Ib.  4  780.  U  maneggia- 
mento  delle  macchine  d'Artigliera,  Ib.  4  782. 

*  geh.  Mfti  17  {BDN). 

d^Ailville,  Jean  Baptiste  Bour- 
g  u  i  g  n  0  n.  —  Erster  Geograph  des  Königs 
und  Geograph-Adjunct  d.  Acad.  d.  Wiss., 
auch  Pensionnaire  d.  Acad.  des  fnscriptions 
et  Belles-Lettres  zu  Paris  (Mem,  Paris  MSi) 
(BN), 

geb.   4  697,  Juli  4  4,  Paris, 

gest.  1782,  Jan.  28,  Paris. 
G<^ogr8pbie  ancienoe  abr^g^e,  8  Vol.  Paris  4  768. 
M6in.  sur  l'Egypte  ancienne  et  moderne,  Ib. 
4  766.  Trait^  des  mesares  itinöraires  anciennes 
et  modernes,  Ib.  4  769.  Er  verößTentlichte  24  4 
Karten  und  Pläne,  und  schrieb  78  Abhand- 
lungen geogr.  und  zum  Theil  astronom.  In- 
halts: Proposition  d'une  roesure  de  la  terre 
etc.  Paris  4  735.  Mesure  conjecturale  de  la 
terre,  Ib.  4  736.  Sur  la  determinat.  en  latitude 
de  plusieurs  positions  principales  dans  le  le- 
vant  (M6m.  acad.  Inscript.  T.  27  et  29). 

Apelty  Ernst  Friedrich.  —  Prof. 
extr.  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Jena  (Gr.), 
geb.  4  84  2,  März  3,  Reichenau,  b.  Zit- 
tau, Oberlausitz. 
Job.  Keppler's  astronomische  Wellansicht, 
Leipz.  4649.  Die  Sphttrentheorie  des  Eudoxus 
und  Aristoteles  (Fries,  Schuir.  4849).  Die  Re- 
formation der  Sternkunde,  Jena  4  852. 

ApfallreT)  *  Leopold  Freiherr  von. 
—  Exjesait ,  Prof.  d.  Mathematik  zu  Kla- 
genfuri,  spfiter  Repräsentant  d.  philosoph. 
Facultät  beim  Stodien-Consess  zu  Laybach, 
zuletzt  Domherr  in  Raab  (M.  U)  (SSJ;  (OL), 

geb.   173  4,  Oct.  4  5,  Landgut Grüuhof, 

Krain, 

gest.  1804,  Dec.    9,  Raab. 
De  motu  rhombi  conici,  Klagenfurt  4  771.  Vom 
Druck  der  Gewölbe  auf  ihre  Seitenmauern, 
^ieo  1782. 

*Apf«Uerii(0£). 

ApheleBy  Johannes  von.  —  Prof. 
d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Kopenhagen. 
Lehrer  d.  Kronprinzen  im  Französischen. 
Lange  in  Holland  u  Frankreich  lebend   W  , 


geb.  4749,  Oct.  27,  Gaarden  Torstad, 

gest.  4  779,  Juli   34,  Kopenhagen. 

Den  almindelige  Natur-Historie  i  Form  af  et 

Dictionnaire  ved  Yalmont  de  Bomare,  o versa t, 

foroget  og  forbedret,  8  Tomer,  Kiöbnh.  4767 

~70.  Chymisk  Dictionnaire,  3  Deele,  Ib. 
4  771— 7J. 

ApIaniM  (eigentl.  Bieftewltz  oder  Ren- 
ne witz),  Peter.  —  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Ingolstadt.  Vom  Kaiser 
Karl  y.,  bei  dem  er  in  grossem  Ansehen 
stand,  in  den  Reichsadel  erhoben  (J)  (A), 

geb.   4  495 Leissnig,  Sachs., 

gest.  4  552,  April  24,  Ingolstadt. 

Cosmographia,  Landish.  4524.  Astronomicon 
Caesareum,  Ingoist.  4540.  Erfand  und  ver- 
besserte verschiedene  mathematische  Instru- 
mente; einige  davon  sind  beschrieben,  z.  B. 
Horoscopium  Apiani  generale,  Ingoist.  45SS; 
Quadrans  astronomicus,  Ib.  4532 ;  Instrumen- 
tum  sinuum  seu  primi  mobiüs,  Niimb.  4584. 
War  einer  der  Ersten ,  der  (in  seiner  Cosmo- 
graphie)  die  Abstände  des  Mondes  von  Fix- 
sternen als  Mittel  zur  Bestimmung  geographi- 
scher Lungen  vorschlug. 

AplAB««,  Philipp.  —  Peter*8  Sohn. 
Prof.  d.  Mathematik  erst  an  d.  Univ.  zu  In- 
golstadt, dann  an  der  zu  Tübingen  (J), 

geb.   4  534,  Sept.  44,  Ingolstadt, 
gest.  4  589,  Nov.    4  4,  Tübingen.* 

De  utilitate  trientis,  instrumenti  astrononioi 
novi,  libellus,  Tubing.  4  580.  (Die  Idee  des  In- 
struments dem  Vater  angehdrig.)  De  cylindri 
tftilitate,  Ib.  4588.  Ward  berühmt  zu  seiner 
Zeit  durch  eine  Karte  von  Baiern  in  24  Blat- 
tern Fol. 

*  rst.  15SS,  Not.  S  (OX). 

ApolloAhM.  —  Aus  Perga  üi  Paraphi- 
lien,  etwa  200  Jahre  vor  unserer  Zeilrech- 
nung zu  Alexandrien  lebend  (B), 
Einer  der  vier  Hauptgrttnder  (neben  Euklides, 
Arcbimedes  und  Diophantos)  der  Mathematik, 
besonders  in  Betreff  der  Lehre  von  den  Ke- 
gelschnitten. *  l'ber  diese  schrieb  er  acht  Bu- 
cher, welche  von  Kdm.  Halley  (ApeUoiüi  Per- 
gaei  contcorum  libr.  VIII  cum  Pi^i  Aleian- 
drini  lemmatisctSatoeUAscalonitae  commen- 
tariis:  acred.  Sereni  Antissensis  de  scclione 
c>lindri  et  coni  tib.  II,  Oxoniae  474  0^  latei- 
nisch herausgegeben  wurden  (das  achte  er- 
gänzt nach  den  von  Pappvs  überlieferten 
Bruchstücken) .  Seine  übrigen  Werke :  »De  se- 
clione  rationis ;  De  sectione  spatii ;  De  sectione 
determlnata ;  De  tactionibus ;  De  incllnationi- 
bus;  De  locis  planis«  sind  noch  unvollständi- 
ger bekannt  und  in  neuerer  Zeit  luro  Theil 
von  Ditsterweg  und  von  Paaoker  heraasge* 
geben. 

*  Worin  rr  ind<>««  anArittiui  (:I50  rar  Chr.)  rinca 
Vorc&n^rr  hatte.  A  p  o  1 1  o  n  1  u  ■  brmttchte  svmt  4it 
Woru»  KUipte  tud  Hjpcrbel.  Dm  Wort  PanM 
kommt  achon  b«i  Archimod«!  vor. 


53 


Apoao 


Araldi. 


54 


ApoBO,  s.  A  b  a  n  0. 

i^ipoltaveri  Ignaz.  —  Prof.  d.  Ma- 

tbeniatik  an  d.  Univ.  zu  Wien  (OL), 

geb.   1768 

gest.  t829,  Jan.  20,  Wien.* 
Elementorum  Matheseos  purae  IlPt. ,  Wien  1844 
—17.  (Erster  Theil :  Algebra,  zweiter  Tbeil: 
Geometrie  etc.,  deutsch  von  J.  Fax,  Wien  1 835.) 

*  geb.  1769 . . .,  ge«t  1821,  Jan.  20  (JT.  II). 

d*AprAs  do  MaAnevUlete ,  Jean 
Baptiste  Nicolas  Denis. —  Capitän 
in  d.  franz.  Flotte,  Hydrograph,  Inspcctor 
der  französisch  -  ostindischen  Compagnie 
iBH)  (BN), 

geb.   1707,  Febr.  H,  Havre, 

gest.  1780,  MSrz  1,  Paris. 
LeNepUine  oriental,  SVol.  fbl.  Par.  1775—81. 
Description  et  usage  d'un  nouvel  Instrument 
pour  observer  la  longitude ,  appelie  le  quar- 
tier aoglais,  4751.  Relation  d'un  voyage  aux 
Isles  de  France  et  de  Bourbon  etc.  (Mem  prä- 
sent, ä  Tacad.  T.  IV).  Incllnaisons  de  Tatmant 
obMrv^s  pendant  ce  voyage  (Ib.  id.).  Mehre 
astrooom.  Beobachtungen  (Ib.  T.  IV  et  VI, 
nnd  M«m.  de  Brest,  T.  1). 

Araorii  Gregorio.  —  Prof.  d.  Philo- 
sophie u.  Mathematik  zu  Cataozaro,  später 
CaDOoicus  u.  Rector  zu  Lecce  (BUN)  (MB), 

geb.   4749 Stallati,  Neapel, 

gest.  1813,  Juni  83,  Lecce.  ^ 
Elementi  di  Aritraetica  etc.,  Napoli  1779.  Ele- 
meoti  dl  Algebra  etc.,  Ib.  4781.   Elementl  di 
Geografla  e  di  Trigonometria  piana,  Ib.  4  781. 

*CaUiwro(^Cry). 

AragOy  Dominique  Fran^ois  Jean. 
—  Astrooom  des  Längenbureau  auf  der 
Pariser  Sternwarte,  Prof.  d.  Analyse,  Geodä- 
sie u.  socialen  Arithmetik  an  der  polyt^ch- 
luscben  Schule  in  Paris.  Seit  1809  Mitgl.  d. 
Instituts.  1 805  Secretär  des  Längenbureau 
und  als  solcher  mit  Biot  die  franz.  Grad- 
Diessung  von  Barcelona  bis  Formente ra 
fortsetzend.  1831  Kammermitglied  u.  1 8 48 
Nllgl.  der  Provisorischen  Regierung  (Ses 
0«rr«,  To».  i;  r^Ä.XXXYn;  (G.  1853;, 
geb.  4786,  Febr.  26,  Estagel  bei  Per- 

pignan,  * 

gest.  4  853,  Oct.  2,  Paris. 
Mit  Biot :  Recueil  d'observations  gdod^siques, 
utroDoiniques  et  physiques  executdes...  en 
Etpagoe  et  mm  Bcosee  (erBcbieoen  als  T.  IV  d. 
8ases  da  System«  laetrique)  Paris  1 821 .  Mit 
liot;  Itoa.  sur  les  affiottes  des  corps  pour  la 
lomi^re  et  parttcaUiremeot  sur  les  forces  r6- 
(nageBtes  das  diff^reots  gaz  (Möm.  Inst.  VII. 
UI6).  4 1 ie i B :  Sur  une  modiflcatton  remar- 
cpiable  qu'eprouYent  les  rayons  lomineuxdans 
leors  passages  ä  travers  certains  corps  dla- 
phtDet  et  sur  quelques  autres  douv.  pb^no- 
neues  d*0ff4iqacs  (Ib.  XII.  1811).   Viele  Auf- 


sätze und  Notizen  in  den  von  ihm  und  Oaj- 
Lussao  redigirten  Annales  de  cbim.  et  de  pby- 
sique ,  z.  B. :  Mit  Petit :  Sur  les  puissances 
räfractives  et  dispersives  de  certains  liquides 
et  des  vapeurs  qu'ils  forment  (T.  1. 1 81 6) .  Nou- 
*veau  cyanomötre  (Ib.  H.  1817).  Mit  Freanel: 
Sur  Taction  que  les  rayons  de  lumidre  pola- 
risös  exercent  les  uns  sur  les  autres  (Ib.  X. 
1819).  Aimantation  par  Taction  du  fil  con- 
jonctif  d'une  pile  et  par  Taction  de  Telectri- 
citä  ordinaire  (Ib.  XV.  1820).  Sur  la  scintil- 
lation  des  etoiles  (Ib.  XXVI.  1824).  Sur  les 
ddviations  que  les  mätaux  en  mouvement  font 
^prouver  ä  l'aiguille  aimantäe  (Ib.  XXVIU. 
1825).  Solution  d'un  probl^me  relatif  au  ma- 
gnetisme  terrestre  (Ib.  XXX.  1825).  Note  con- 
cernant  les  ph6nom^nes  magneiiques  aux- 
quels  le  mouvement  donne  naissance  (Ib. 
XXXII.  1826).  Systeme  d'expäriences  ä  l'aide 
duquel  la  thäorie  d'ämission  et  ceile  des  on- 
des  seront  soumises  ä  des  epreuves  decisives 
(Ib.  LXXI.  1839).  Considärations  relatives  ä 
Taction  cbioiique  de  la  lumi^re  (Ib.  S6r.  III. 
VII.  1843).  Sur  la  loi  du  carr^  du  cosinus» 
relative  ä  l'intensit^  de  la  lumiöre  polarisäe 
etc.  (Hersohd,  Traitö  de  la  lumiöre,  traduit 
par  Quetelet,  T.  II).  —  Sehr  viele  Berichte 
und  Notizen  in  den  Compt.  reod.  de  l'Acad.» 
z.  B.  :  Sur  la  natura  de  la  lumi^re  des  com^tes 
(Ib.  L  1831).  Sur  les  interf^rences  de  la  lu- 
mi^re  etc.  (Ib.  X.  1840).  Sur  de  nouv.  moyens 
d'6clairer  les  fils  des  micromötres  (Ib.  XXIV. 
1 847).  Microm6tre  ä double  refraction  (Ib.  id.). 
Sur  la  vitessede  la  lumidre  (Ib.  XXXVI.  1853. 
—  Die  Abhdlg  datirt  von  1 81 0) .  —Viele  Notizen 
u.  Aufsätze  im  Anouaire  du  Bureau  des  Lon- 
gitudes,  besonders  von  1824  an  (Register  dar- 
über in  dem  von  1851)/z.  B.  :  Sur  les  ma- 
chines  ä  vapeur  (1829,  1830  et  1837).  Des 
Coroetes  (1832).  Sur  le  tonnerre  (1838).  — 
Viele  Elogen  und  Biographien ;  siehe  s.  Oeu- 
vres compl^tes  par  J.-A.  Barral,  T.  1  — III, 
Paris  1 854—55.  —  Astronomie populaire,  4 Vol. 
Lebens  d' Astronomie,  Paris  1834  et  1835. 

*  geb.  Febr.  28  (QC). 

Araldi ,  M  i  c  h  e  1  e.  —  Arzt  und  Prof. 
d.  Physiologie  zu  Modena,  Mitgl.  d.  Societä 
Italiana,  später  auch  Mitgl.  und  Secret.  d. 
Instituts  in  Mailand  (Mem,  Soc,  Ital,  XIXJ 
(BN), 

geb.  1740,  Febr.  10,  Modena, 
gest.  1813.  Nov.  3,  Mailand. 
Esame  di  uno  fra  i  diversi  dubbi  messi  dal 
celebre  d'Alembert  ai  principi  delF  ottica ;  con 
alcuue  constderazioDi  sopra  la  teoria  psicolo- 
gica  della  visione  (Mem.  Istit.  nat.  Ital.  T.  I). 
TenUtivo  d'una  rigorose  dimonstrazione  dell' 
priocipio  dell'  equipollenza  (Ib.  id.).  Osserva- 
zioni  e  dubbj  sulla  compressibiUtä  ed  elasti- 
citk  de'  liquidi  (Ib.  II) .  Esame  di  un  articoK) 
della  teoria  del  suono  (Ib.  ib.).  Esame  di  aU 
cuni  tenUtivi  di  soluzione  di  un  famoso  pro- 
blema  di  Meccanica  statica  (Mem.  Soc.  Ital. 
XIII.  1807).  Sopra  Testensione  e  i  confini  della 
legge  di  continuita  tanto  nella  Meccanica  ge- 
nerale, quanto  neir  animale  (Ib.  X.  4808) .  Della 

4* 


55 


Aratiu 


Archytai. 


56 


Legge  di  continailä  (Mem.  Istit.  Lomb.  Venet. 
1.  1819,.  Suir  inerza  e  sulla  forza  centrifuga 
(Ib.  id.).  Sopra  un  nuovo  uso  meccauico  del 
respiro  (Ib.  id.). 

AratllA.  —  Astronom  und  Dichter  aus* 
Soli  (sputer  Pompojopolis)  in  Cilicien,  zur 
Zeit  des  PtolemUus  Philadclphus  (270  vor 
Chr.)  blühend,  schrieb  ein  astronomisches 
Lehrgedicht  »Phaonomena« ,  versehen  mit 
einem  meteorolog.  Anhange.  Dies  zuerst 
von  Cicero  und  spater  mehrfach  von  Aft- 
deren  übersetzte  und  commentirte  Werk 
trägt  aber  nur  die  Lehren  dos  Eudoxus  vor 
(WdJ  (BSJ. 

ArboOi  Nicolaus.  —  Pract.  Arzt  in 
StrÖmsoe  in  Norwegen,  dann  in  Christians- 
feldt  flV;  fXKJ, 

geb.   n23,  Sept.  i,  StrÖmsoe,    * 

gest.  1797 Christiansfeldt. 

Analysis  Nitri  physico-ehymica,  Hafn.  1752. 

Arbogasti  Louis  Fran^ois  An- 
toine.  —  Prof.  d.  Mathematik  und  Rector 
d.  Univ.  zu  Strassburg,  auswärt.  Mitgl.  d. 
Instituts  zu  Paris  (BN), 

geb.  1759,  Oct.  i,  Mutzig,  Elsass, 
gest.  4  803,  April  8,  Strassburg. 
Calcul  des  d^rivations,  Strassb.  4  800.  Essai 
sur  de  nouveaux  pnncipes  du  calcul  difT^ren- 
tiel  et  intögral  etc.  /der  Pariser  Acadeniie  1 799 
überreicht,  aber  nicht  gedruckt).  M6m.  pour 
delerminer  la  naiure  des  fonctions  arbitraires, 
inlroduites  par  l'iiitt^gration  des  (^quations  dif- 
fercntielles  partielles  [Von  der  Petersburger 
Acad.  1792  gekrönt). 

Arbosohi  Heinrich. —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  ehomal.  Univ.  zu  Köln  (M.  IV, 

geb.  4  726  .  .  .,  gcst ? 

Geometriae  planae  eleinenta  tbeoretica  et  pra- 
ctica etc.  üonnae  4  775. 

Arbuthaoti  John.  —  Pract.  Arzt, 
auch  Privatlohrer  d.  Mathematik  zu  Lon- 
don, sputer  Leibarzt  der  Königin  Anna. 
Mitgl.  der  Uoy.  Society  (B\}  (Th)  IRE) 
(BD)  (BDN), 

geb.   4  658 Arbuthnot    bei 

Montrosc,  * 

gest.  4  736,  Febr.  27,  London. 
Ao  Exaniination  of  Dr.  Woodward'i  Account 
of  tbe  Deluge,  1697.  A  treatise  on  the  usefuU 
ness  of  mathematical  Learning,  4  700.  Tables 
on  ancient  Coins,  Weigtbs  and  Measures, 
1727.  On  the  eflTects  of  air  on  human  bodies, 
473S.  On  tbe  nature  and  choice  of  aliments, 
4732. 

Arb«th&ot|  Benedict.  —  Abt  dos 
Scholtenklostcrs  von  St.  Jacob  zu  Regens- 
burg (M,  IIA 


geb.  4 737, März   5, Arbuthnot, Schottl., 

gest.  4  800,  April 2  4 , Regensburg. 
Von  den  Krtiflcn  d.  Körper  und  d.  Elemente 
(Abh.  Baier.  Acad.  IX.  4  775;.  Ob  und  was  es 
für  Mittel  gebe ,  die  Hochgewitter  zu  vortrei- 
ben ilb.  id.,.  Von  dem  Euierisclien  und  New- 
tonischen System  vom  Licht  Neue  Abh.  Baier. 
Acad.  V.  4  7*89).  (jber  d.  Ursache  d.  Verände- 
rungen im  Steigen  und  Fallen  des  Mercurius 
im  Barometer  ;lb.  VL  4  794). 

d*Aroet|  s.  Darcct. 

d'ArohlaOi  Eticnnc  Jules  Adolphe, 
Dexmier  de  St.  Simon,  Yicomte.  —  Officier 
in  der  französ.  Cavallerie,  spUterhin  priva- 
tisirend.  Vicepräsident  d.  geolog.  Gesell- 
schaft von  Frankreich  fQC), 

geb.  4  802  ....  Rhcims. 
Histoire  des  progrds  de  la  Geologie  de  4  834 
— -45,  3  Vol.  Paris  4847— 52.  Geolog.  Aufsätze 
in  d.  Möm.  Soc.  pbilomat.  et  Mem.  Soc.  G<^ol. 
Siebe  auch  Leonhard  u.  Bronn'a  Jahrb.  4836, 
37,  38,  39,  44,  42,  43,  46,  48,  49  etc. 

Arohlmedes.  —  Verwandter  des  Kö- 
nigs Hiero  von  Syracus,  aber  keinen  Theil 
nehmend  an  den  Rcgicrungsgeschäflen, 
sondern  nur  den  mathematischen  Wissen- 
schaAen  lebend  fB), 

geb.  287  ..  .  (vor  Chr.),  Syracus, 
gest.  212  ..  .  (vor  Chr.),  Syracus.* 
Einer  der  vier  grossen  Mathematiker  des  AU 
terthums.  Gründer  der  Mechanik  und  Statik, 
Entdecker  vieler  geomelr.  Wahrheiten ,  des 
ersten  angenäherten  Werthes  der  Zahl  7t,  der 
Eigenschaften  der  von  Konon  aufgefundenen 
Spirale  (daher  mit  Recht  Archimedische  Spi- 
rale genannt/  etc.,  Urholierdes  Hebelgesetzes, 
des  Aräometers  und  seines  Gesetzes,  des  Fla- 
schenzuges, der  Wasserschraube  .'Archime- 
dischen Schnecke)  und  vieler  zusamnienge- 
.setzten  Maschinen.  —  Beste  Ausgabe  seiner 
Werke :  Arohimadii  quae  sapersunt  opera 
omnia,  cum  Entoeii  Ascalonitae  conunenta- 
riis,  ex  recons.  Jos.  ToralU,  Oxon. 

*  Getödtct  voD  drn  Bdmrra  bri  Erobenuig  der  SUdt, 
die  er  ^i;vn  «ie  darch  seine  MMcbinen  mit  veithei- 
difen  half,  der  gewöhnlichen ,  aber  unbeprOndetra 
Safpe  nftrh,  «uch  durch  leine  Brennspiefel.  (Siehr 
J.  P.  ▼•  C »pelle  in  OUb.  Ann.  LUI.) 

ArohlatOi  Carlo.  —  Graf,  reicher 
Privatmann,  mathematisch  gebildet  im  Col- 
legio  Brera  zu  Mailand  und  in  Innspnick 

(MZZ)  (BS;, 

geb.   4  669,  Juli    30,  Mailand, 

gest.  4732,  Dec.  4  7,  Mailand. 
Demonstrationes  mathematicae  in  ordine  ad 
sphaeram.  Tractatus  de  horologiis.  In  mechani- 
cos  tractatus  de  machinis  atque  earum  in  attol- 
lendis  pooderibus  facultate.  Noch  viele  andere 
math.  Schriften,  —  sAmmtlich  nicht  gedruckt. 

Arohytas.  —  PytbagorSer,  Staats- 
mann, Feldherr,  aus  Tarent,  ZeitgeDOSse 


57 


d'Arclay  de  IContamy 


Arena. 


58 


des  Plalo,  um  400  vor  Chr. ,  kam  bei  ei- 
nem Schiflbmch  an  der  Küste  von  Apu- 
lien  um. 

BedeuteDder  Mathematiker ,  dessen  Werke 
uns  aber  kaum  mehr  als  den  Titeln  nach  be- 
kannt sind ;  cuitivirte  besonders  Geometrie 
und  Mechanik ,  die  er  mit  einander  zu  ver- 
knüpfen suchte ;  gab  eine  Lösung  des  Problems 
von  der  Verdoppelung  des  Würfels ,  und  er- 
fand mehre  Maschinen,  angeblich  eine  flie- 
gende hölzerne  Taube. 

d'Arolay  de  Moatamyi  Didier 

Fran^ois.  —  Erster  Maitre  d'Hdtel  des 

Herzogs  von  Orleans  (DF), 

geb.   n02  etwa, 

gest.  4  764  .  ...  Paris. 
Tratte  des  couleurs  pour  la  peinture  en  ^mail 
et  snr  la  porcelaine  etc.  (edirt  von  Diderot) 
Paris  4  765  (Deutsch,  Leipzig  4  767) .  übersetzte : 
J.  H.  Pott'a  Lithogeognosia. 

d'ArooBfly  Cösar.  —  Advocat  am 
Parlament  zu  Bordeaux  (BN), 

geh Viviers,  Gascogne, 

gest.  4  681  .  .  .  Bordeaux. 
Du  flux  et  du  reflux  de  la  mer  et  des  longitu- 
des,  Ronen  4  655.  Divers  trait^s  de  physique, 
Bordeaux  4  668. 

d'Aroy,  Patrick.  —  Graf,  französi- 
scher Fcldmarschall ,  und  Pensionnaire- 
G^ometre  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Mem, 
Par.  4779;  (BN)  (BD), 

geb.   4725,  Sept.  4  8  («7),  Galloway, 

Irland,  * 

gest.  4779,  Oct.  4  8,  Paris. 
Refl^xions  snr  la  th^orie  de  la  lune,  donnä 
par  M.  Claümiilt  etc.  Par.  4  749.  Observ.  sur 
la  tbeorie  et  praxis  de  i'artillerie,  Ib.  4  754. 
Essai  d'une  nouv.  throne  de  Tartillerie,  Ib. 
4  766.  Sur  le  principe  de  la  moindre  action  de 
M.  Kanpertnii  (M^m.  Par.  4  749  et  4  752).  Sur 
les  d^gr^s  de  i'^llipticit6  des  sphöroides  par 
rapport  ä  l'intensitö  de  l'attraction  (Ib.  4  758). 
Sur  la  dorete  de  la  Sensation  de  la  vue  (Ib. 
4  765).  M^m.  sur  relectricit^ ,  contenant  la 
descrtption  d'un  ^lectromätre  (Ib.  4  749).  M6m. 
sur  la  pr^cession  des  ^quinoxes  (Ib.  4  759). 
Maoi^re  de  d^crire  les  ovales  de  Deacaitea  etc. 
(Ib.  4  758).  Probleme  de  dynamique  (Ib.  4  747 
et  50).  Reflexions  sur  les  machines  bydrau- 
liques  (Ib.  4  754).  De  la  courbe  d'^gale  pres- 
sion  etc.  (M6m.  Math.  Phys.  I}. 

*  geb.  Sept.  28  {DF). 

ArdlaghelUi  Maria  Angela.  — 
Eine  sehr  gelehrte  Dame,  Frau  eines  ge- 
wissen Carlo  Crispo  /Tp.  11^, 

geb.   4  7  2  8,  Mai     t  %,  Neapel,  * 
gest.  4  825,  Febr.  4  7,  Neapel. 
Observation  snr  one  violente  Eruption  du  mont 
VesQve  le  8S  Octob.  4  767  (M6m.  Par.  4  767). 
Vertheidigte  in  jüngeren  Jahren  öffentlich  eine 
Thesis  über  die  Kraft  der  Elektricität.  (Siehe : 


HoUet,  Recueil  des  Lettres  sur  T^loctricit^). 
Übersetzte  4  787  Haies  Vegetable  Staticks  ins 
Italiänische,  mit  Zusätzen. 

*geb.  1730...  (XL). 

Ardflsor,  Johann.  —  Hitglied  des 
grossen  Raths  in  Zürich;  wurde  4  620  mit 
dem  Bürgerrecht  der  Stadt  beschenkt  und 
leistete  bei  deren  Befestigung (4  642)  wich- 
tige Dienste  (ZNG)  (LSL), 

geb.   4  684 Parpan,  Graub., 

gest.  4  665,  März  26,  Zürich. 
Geometriae  theoreticae  et  practicae  XII  Bü- 
cher, Zürich  4627.  Geometriae  theoreticae  et 
practicae  oder  von  dem  Feldmessen  XIV  Bü- 
cher, Ib.  4646. 

Ard«iaOi  Giovanni.  —  Prof.  d.  me- 
tallurgischen Chemie  und  d.  Mineralogie 
in  Venedig.  MitgL  d.  Soc.  Italiana  (Mem, 
Soc.  ItaL  \\U)  (Tp,  Vir;  (LL), 

geb.  47  4  4,  Oct.  4  6,  Caprino  b.  Verona, 

gest.  4795,  März  2  4 ,  Venedig. 
Raccoita  di  Memorie  chimico-mineralogico- 
inetallurgiche  ed  orittografiche  etc.  Venez. 
4  775.  Delle  miniere  di  allume  etc.  (Giorn. 
d'UaiJa  4  765,  wo  noch  viele  andere  Aufsätze 
über  die  Mineralien  des  Vicentinischen).  Prin- 
cipij  di  Minore logia  sistematica  e  practica, 
Venez.  4  777.  Di  varie  minere  di  metalli  e 
d'altre  specie  di  fossili  delle  montane  provin- 
cie  Venetae  etc.  (Mem.  Soc.  Ital.  IV.  4  788). 
Saggio  fisico-mineralogico  di  litogonia  ed  oro- 
gnosia  (Atti  Siena,  T.  V). 

Ardulao,  Pietro.  — Prof.  d.  Agricul- 

tur  an  d.  üniy.  zu  Padua  (Tp,  \)  (LL)  (OL), 

geb.  4 728,  Juli    4  8,  Caprino b. Verona, 

gest.  4  805,  April  4  3,  Padua. 
Osserv.  sopra  11  Kali  maggiore  detto  volgar- 
mente  Roscano  e  sopra  altre  plante  indigene 
dei  luoghi  marittime  circondanti  le  Venete 
lagune  le  di  cui  cineri  protrebbero  con  molta 
utilitä  impiegarsi  per  la  formazione  de  vetri  e 
de  saponi  (Mem.  di  Accad.  di  Agricult.  della 
Stato  Venet.  T.  I).  Sopra  la  coltura  e  gli  usi 
di  varie  piante  che  servono  e  che  servir  pos-  . 
sono  uttlmente  a  la  tintoria  etc.  Padova  4  766. 

ArdninOi  L  u  d  0  v  i  c  0  (Luigi).  —  Prof« 
d.  Agricultur  an  d.  Univ.  zu  Padua.  Sohn 
von  Pietro  (OL), 

geb.   4759,  März  29,  Padua,» 

gest.  4  834,  April    5,  Padua. 
Element!  di   agricultura  fisica  e  chlmlca  di 
J.  0.  Taleriiia,  Venez.  4794.   ConHlderazioiü 
suir  arte  di  macinare  e  sopra  la  quallU  e  fdl 
effetti  delle  nostre  mole  (Sagg.  dl  Padova,  T.V,. 

•  geb.  1759,  Febr. . .  {Tp.  Vlll). 

Areiiay  Filippo.  — Jc«ail,  Lehrer 
d.  Mathematik  in  Palermo,  $am  »a^i»  Anf- 
hebung  des  Ordens  lu^h  Hml    CBJ.  a  , 

geb.  4  708,  Mal  «,  H*l«»^  ^ui-Ii^-tn, 

gest 


59 


Arents 


Argoli. 


60 


Opticanim  quaeiitionam  diss.  I.  de  Lumine, 
Paoormi  4754.  La  Datara  de'  flori  fisicamente 
esposta,  II  Tom.  Ib.  4767  et  4774.  Physicae 
quaestiooes  praecipuae  (Dario :  Dias,  de  Lu~ 
mine  ubi  ctiam  de  caloro,  de  lacryma  vitrea 
deque  aliis  pluribus  pbaenomenis  agitur)  Ro- 
mae  4  777.  Selecta  problemata  ex  georoetriee 
practicae  parte,  quae  est  longimeina  et  alti- 
metria,  Panormi  4  757.  Dias,  geogr.  de  dimea- 
sione  et  flgura  Telluris,  Ib.  4  757. 

Arents,  F  riedrieb  Christi  an  Hol- 
berg.  —  Rector  und  Prof.  d.  Mathematik 
und  Physik  am  Seminar  zu  Bergen  in  Nor- 
wegen. Mitgl.  d.  Ges.  d.  Wiss.  zu  Kopen- 
hagen fW)  (NK)  (DSJ, 

geb.  4736,  Sept.  28,  AskevoldsPrSste- 

gaard  in  SöndQord, 

gest.  4  825,  Dee.  34,  Bergen. 
Undersögning  bvoriedea  man  paa  deo  korteste 
Maade  kan  oplösa  saadaone  AequatioRor  som 
iodeholde  Qere  eller  man^e  ubekjendte  Stör- 
reiser (Norsk.  Vid.  Selsk.  Skrift.  Nya  Sami.  II). 
Om  Regnens  Mttngde  i  Bergen  (Kitibh.  Vid. 
Selsk.  Skr.  Saml.  I.  T.  XF).  Om  det  er  mneltgt, 
at  nogen  mathematisk  Störreise  kan  vaere  ueo- 
deKg  (Ib.  XII).  Om  Lyset's  andeo  Aberration 
etc.  (Nya  Saml.  V).  Ober  die  Regenmenge  in 
Norwegen  (64».  Ann.  XXV.  4807).  Über  Win- 
targewitter  daselbst  (Ib.  XXIX.  4808). 

Ar^ÜMB  (eigentl.  Marti),  Benedict. 
—  Prof.  d.  alten  Sprachen  und  d.  Theo- 
logie in  Bern ,  vorher  Prof.  d.  Logik  an  d. 
Univ.  zu  Marburg  (A)  (St), 

geh Pelteririnden, 

Cant.  Bern, 
gest.  4  571,  April  22,  Bern.* 
Brevis  Cometamm  etplicatio  physicum  ordi- 
nem  exempla  bistoriarum  praecipua  com- 
plecteos,  Bero  4  S5i.  Descripiio  Stocchorni  et 
Neesi  in  Beroatium  Helvetioomm  DitioneMoo- 
tium,  Argentorat.  4504. 
*gnt.U%nt2(L8L). 

ArfVod0iMi|  Johann  August.  — 
firukspalron  (Bergwerksbesitzer)  u.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockhohn  (Yet  Aead. 
BandUf,  4844^, 

geb.  4  792,  Jan.  4  2,  Skagerholms-Bruk, 

Skaraborgs  LSa, 

gest.  4  844,  Oct.  2  8,  Hedensoe. 
UndersöknlDg  af  aAgra  Yid  Utö  jemBaalmsbrott 
ftirekommaade  fossilier  (Petalit,  Spodumen  och 
LepidoUth]  och  af  et  eget  deri  funnet  eldfast 
alkali  (das  Uthioo)  (Afhaadl.  i  Fysik,  Kemi 
och  Min.  VI,  und  Vet.  Acad.  Handl.  4848). 
Undersökn.  afOxydum  manganoso-mangani- 
cum  (Afh.  i  Fys.  VI}.  Analys  af  en  krystalli- 
serad  mangan-malm  (Ib.  id.).  Do.do.  af  Grau- 
Braoasteinerz  (Ib.  ib.).  Do.  a£  Mejonit  och 
Leucit  (Ib.  Id.).  Do.  af  Cyanit,  Nephelin  och 
Sodalith  (Vet.  Acad.  Handl.  4824).  Till figg  tili 
Afh.  om  LIthion  (Ib.  id.).  Analys  af  Kaoel- 
sten,  Chrysoberyll  och  Boracit  (Ib.  4822).  Om 


Uranium  (Ib.  id.).    Om^  svafelsyrade  metall- 
salternas  söoderdelnlng  med  vätgas  (Ib.  id.). 

Argand,  A  i  m  6.  *  —  Techniker,  meist 
in  Frankreich  und  England  lebend;  zuletzt 
geistesschwach  (SG)  (B)  (BN), 

geb.   4755 Genf, 

gest.  4  803,  Oct.  24,  England.** 
Erfinder  der  Lampen  mit  doppeltem  Luftzuge, 
deren  erste  (mit  gläsernem  Schornstein)  er 
4  783  in  London  verfertigte.  Siebe  Gilb.  Ann. 
Bd.  LVI  und  die  Schrift:  D^ouverte  des 
Lampes  k  oottrant  d*air  et  ä  cyliDdre,  Gea^ve 
4  78S.  Nach  Adat  (Ann.  chim.  XXV.  4798)  bat 
er  auch  die  Luftpumpe  mit  KegelventÜ  schon 
4  776  zu  Paris  ausgeführt,  früher  als  Cvthber- 
•OB.  In  demselben  Jahre  4  776  las  er  auch  in 
der  Pariser  Academie  eine  Abhandlung :  Sur 
la  cause  de  la  gröle  attribu^  ä  l'^ectricit«. 
Endlich  ist  er  Miterfinder  des  Stossbebers 
i.  J.  4797  (siehe  Mratgolfler). 

*  Auch  Ami  genannt,  aber  fUtoIiUeh;  la  {80f)  luA 
{L.Sch.)  beiMt  er  Jacques  Antoioe,  TieUeieht 
ist  dieM  der  Vorname  winec  Bruder»,  mit  dem  er  la 
VaUfnac  eine  Brennerei  betaat. 
**  geet.  Oct.  14  (Öltt.  Ann,  LVI.  399). 

Argelander,  Friedrich  Wilhelm 
August.  —  Erst  Gehülfe  an  der  Stern- 
warte u.  Prtvatdocent  an  d.  Univ.  zu  K(^ 
nigsberg,  dann  Director  folgweise  d.  Stern- 
warten zu  Abo  (1825),  Helstngfor»  (1832) 
und  Bonn  (4837)  (CL), 

geb.  4799,  MItrz  St»  Memel. 
Untersuchung  über  d.  Bahn  d.  grossen  Come- 
ten  von  4844,  Königsb.  48SS.  Observationes 
astronomicae  Aboae  factae  4  824— SS,  3  Vol. 
fol.  Helsingf.  4  880— SS.  —  DLX  stellarum  flxa- 
rum  positiones  medlae  ineunte  anno  4880  etc. 
Ib.  4835.  Über  die  eigene  Bewegung  des  Son- 
nonsystems,  Petersb.  4837.  De  fide  Uranome- 
triae  B^yeri»  Bonnae  4  84S.  Uranocnetria  nova 
etc.,  deutsch:  Nene  Dranoroel^e;  Darstell. 
der  im  outtL  Europa  mit  blossen  Augen  sichtb. 
Sterne  etc. ,  mit  Atlas  48  Bl.  fol.  Berlin  4848. 
Durchmustr.  d.  ii4trdl.  Himmels  zwischen  4S* 
u.  80*  Declinat.  etc.  Bonn  4  84«.  De  stelle /l 
Lyrae  variabili  disquisit  Ib.  4844.  Astronom. 
Beohb.  auf  der  Sternwarte  zu  Bonn,  mehre 
Bdd. ,  von  4 848  an.  Viele AuCtötze u.  Beobachtt. 
la  d.  Astronem.  Naehriohten. 

tfArgeaTUlüy  s.  Dezalliers. 

ArcoU,  Andrea.  —  Prof.  der  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Padua,  vorher  Lehrer 
der  Mathematik  an  der  Sapienza  zu  Rom. 
Wallenstein's  Lehrer  in  der  Astrologie  (J) 
('iVi.XXXIX;  (BUN)  (OL), 

geb.  4  570,  Mttrz  4  5,  TagliacoBXO,  Nea- 
pel, • 

gest.  4  657,  Sept.  S7,  Padua. 
Problemata  astronomica,  Romae  4804.  Tabu- 
lae  primi  mobilis.  Ib.  4640.  Ephemeridoa  ab 
4624  ad  4640,  Ib.  4624.  Ephemerides  ab  4 68t 
ad  4680,  PaUv.  4688.  Ephemerides  ab  4644 
ad  470t,  Ib.  4648.  De  cometa  4658  et  4668  el 


61 


AXgfTUM 


81 


«Uqoa  de  Meteorologicig  impressloaibiu,  Ib. 
4653. 

*g«b.  1568...(/)(£2Xy). 

8.  Isaac. 


AriootOy  Francesco.  —  Arzt,  Prof. 
d.  Philosophie  und  d.  bürgerlichen  Rechts 
zu  Ferrara,  bekleidete  auch  mehre  obrig- 
keiil.  Aemiter  (J)  (A), 

geh Ferrara, 

gest.  nach  H92. 
Tractatas  de  Oleo  Moutis  Zibinii  seu  Petroleo 
agri  MutiDCDsis ,  Hava.  i  990  (edirt  von  0.  Ja- 
eo^bMvi). 

Aristaroh.  —  Griechischer  Astronom, 
aus  Samos  gebürtig,  um  264  vor  Chr.  le- 
bend, 

Von  seinen  Werken  ist  nnr  eins  anf  uns  ge- 
kommen, übersetzt  ins  Lateinisohe  zuerst  von 
Valla  C^^enet.  4  498) ,  dann  von  J.  WallU :  De 
magnitndlnibus  et  distantiis  solis  et  lanae  li- 
ber,  graece  et  latine  edidit  notisque  illustravit, 
Oxoniae  4688.*  Nach  Arehimedes  ist  erder 
Orbeber  der  Lehre  von  der  Bewegung  der  Erde 
in  einem  schiefen  Kreise  nm  die  Sonne. 

*  BoberTalübenetiteaucb:  ArittarchlDemimdi 
sTStemate,  partibut  et  motibiu  i^utdein,  Llbor  rin- 
gultfit,  com  nofeii,  Psri«.  1647. 

Aristotoles.  —  Arzt  und  Philosoph 
zu  Athen,  Stifter  der  peripatetischen  Schule, 
Lehrer  Alexanders  des  Grossen, 

geb.  384  (v.  Chr.),  Stagira, Macedonien, 
gest.  322  (v.  Chr.),  Chalcis,  Euboea. 
Gründer  der  Meteorologie.  — Von  seinen  Wer- 
ken (bette  Ausgabe  die  4  834  von  der  Berliner 
Academie  au8geget>ene)  berühren  die  Physik 
besonders :  De  coelo ;  De  mundo ;  De  mecha- 
nica ;  De  ooloribus ;  Meteorologica  (von  letz- 
terem giebt  eroe  Analyse :  J.  L.  Ideler,  Meteo- 
rologica veterum  Graecomra  et  Homanonim, 
Berl.  4888). 

AristoaBeaiM.  —  Aus  Tarent,  Zeit- 
genosse und  Schüler  von  Aristoteles. 

Aeltester  Schriftsteller  über  Musik,  Verfosser 
des  Werks,  übersetzt  von  J.  de  M ewi :  De  ele- 
mentis  harmonicis,  Lugd.  Bat.  4646,  welches 
auch  in  Meibeoi's  Antiquae  musicae  scripto-  \ 
res,  Amst.  4652,  aufgenommen  ist. 

Arislyll.  —  Astronom  zu  Alexandrien, 
um  300  vor  Chr.,  der  die  Länge  u.  Breite 
der  Fixsterne  durch  Beobachtungen  festzu- 
stellen suchte,  und  ausserdem  mit  Timo- 
charis  viele  Beobachtungen  anstellte, 
welche  von  Ptolero'aus  zur  Begründung 
seiner  Planeientheorie  benutzt  worden. 
Common tirte  auch  den  Aratus.  —  Von 
einem  zweiten  Astronomen  Aristyll  ist 
nichts  als  der  Name  bekannt. 

Arkwrlftht,  Richard. — Ursprüng- 
lich Barbier  (sogenannter  Pfennigbarbier) 


zu  Wirksworth  in  Derbyehira  bis  4760, 
wo  er  sein  Geschäft  anfj^b,  sich  auf  Me- 
chanik legte  und  bald  darauf  mit  dem  Uhr- 
macher Kay  zur  Hersteilung  einer  Spinn- 
maschine für  BaamwoUe  verband,  welche 
476*9  patenfirt  wurde,  ihm  nach  wenigen 
Jahren  grossen  Reichthum  ond  4786  den 
Titel  Sir  erwarb  (BBN), 

geb.  4  782,  Dec.  83,  Preston,  Lanca- 

shire, 

gest.  4798^  Aug.    3»  Grombford,  Der- 

byshire. 

Ammtl,  s.  Salvino  degli  Armaiti. 

AnuUdo  de  Villa  No¥»  (oder  Ar- 

nauM  de  Villeneuve,  auch  Amaldiachuone 
genannt).  —  Lehrte  niitosopbte  ond  Me- 
dicm  in  Barcellona  und  Paris ,  lebte  dann 
als  Arzt  und  Adept  in  MontpelUer,  Rom, 
Bologna,  Florenz,  Neapel  und  Sicilien,  hier 
beim  König  Friedrich  in  grossem  Ansehen 
stehend  (Seh,  A)  (ECJ, 

geb.  4  848  ..  .  Yilanova,  Catalonien,* 
gest.  4  34i  .  .  .  beim  Schiffbruch  auf  d.' 

Mittelmeer. 
Verfasste  an  80  alchem istische  Schriften,  als : 
Rosarius  Fbilosophorum ;  Lumen  novnm ;  Flos 
florum ;  Speculum  Alchymiae ;  De  lapide  Phi- 
losophorum;  Testamentum ;  Novam  Testa- 
mentum ;  etc.  Viele  davon  finden  sich  in : 
lUngett,  Bibliotbeca  chemica  curiosa ;  sie  sind 
auch  gesammelt  erschienen :  Opera ,  nuper- 
rime  revisa  etc.  Lugd.  4638.  Siehe :  7.  BtJMf, 
Hist.  de  la  Cbimie,  Par.  4848,  T.  L 
*  Nftch  Anderen  In  Vllte  netxre  beiHon^Uier. 

Arndt,  Johann  Albert.  —  Snbrecter 
und  Lehrer  d.  Mathematik  und  Physik  am 
Gymnasium  zu  Torgau  (DissJ, 
geb.  4  814,  Mai  87,  Düben. 
Disquisitiones  histoncae  de  Maxinris  et  Mini- 
mis,  Berol.  4888.  Über  d.  VerwandL  eines 
ge^öhnl.  Bruchs  in  einen  Decimalbruch  (Chm- 
nert'i  Archiv,  4844,  Bd.  I). 

Arndt,  Peter  Friedrich  —  Ober- 
lehrer am  Gymnas.  zu  Stralscmd,  seit  4  85ii 
Privatdocent  an  d.  Univ  zu  Beriin  (Diss.J, 

geb.  4  8  4  7 ,  Aug.  8  3 ,  Treptow  an  d.  Rega. 
Disquisitt.  nonnullae  de  fracUonibuS'Continuis, 
Sundiae  i  845.  Zehn  AuCs&tze  in  OreUe't  Journ., 
z.  B.  Nova  methodus  determinandi  multiludi- 
nem  radicum  congruentiae  x'=4  etc.  (Bd.  84. 
4846).  Demonstratio  dnoram  theorematum, 
Gaussianis  his  generaliorum  (Ib.  id.).  De- 
monstr.  nova  theorematis  Wllsoniani  (Ib.  id.). 
Disquisitt.  de  residuis  cujusvis  ordinis  (Ib.  ib.). 
Bemerkk.  über  d.  Verwandl.  d.  irrational. 
Quadratwurzel  in  einen  Kettenbruoh  (Ib.  id.). 
Bemerkk.  zu  ein.  gewiss.  Methode,  die  Gleich, 
eines  durch  vier  Punkte  gebend.  Kegelschnitts 


63 


Arndts 


Amolfliii. 


64 


aussudrückeo  (Bd.  85. 4847).  —  Viele  Aa6ätze 
in  Onmert's  Archiv,  z.  B. :  Über  bestimmte  In- 
tegrale (Bd.  X  u.  XI,  4847  u.  48).  Über  einen 
von  Gaus  gefundenen  Ausdruck  d.  Gamma- 
formel  (X).  Üb.  einige  unbestimmte  Gleichun- 
gen d.  2.  Grades  usw.  (XII,  4849).  Beitr.  z. 
Theorie  d.  quadrat.  Formen  [XIII,  XIV,  4  849, 
4850).  Üb.  biquadrat.  Formen  (XVIII,  4  852). 

Arndtay  Anton  Wilhelm  Stephan. 
—  Von  1789—94  Prof.  d.  Mineralogie  an 
d.  Univ.  zu  Bonn ,  dann  Kurfürstl.  Kölni- 
scher u.  später  Grossherzogl.  Kammerrath, 
zuletzt  Privatmann  in  Arnsberg  (M.  UJ, 
geb.  4  765,  Nov.  4,  Arnsberg, 

gest.  zwischen  4  824  und  4  834. 
Abhandlungen  aus  d.  Gebiete  d.  Mineralogie 
und  Technologie  (Herausgegeben  von  seinem 
Sohne  K.  W.  ▲.  AradU),  Elberfeld  4  834.  Auf- 
sätze in  MoU'i  Neuem  Jahrb.  d.  Berg-  u.  Hüt- 
tenkunde, XMtaer'a  Deutsch.  Gewerbfreund, 
Kaxiten'a  Archiv,  und  Rheinisch-westphäl.  An- 
zeiger. 

Ameth|  Arthur.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik und  Physik  amlyceum  zu  Heidel- 
berg seit  4  838,  früher  dasselbe  am  Insti- 
tut zu  Hofwyi  seit  4  823,  auch  Privatdocent 
an  d.  Univ.  zu  Heidelberg  seit  4  828  (OrJ, 

geb.  4802,  Sept.  4  9,  Heidelberg. 
De  Lineis  rectis  in  spaUis  sitis,  Disp.  inaug. 
Heidelb.  4828.  Über  d.  Ausdehnung  d.  tropf- 
baren Flüssigkeiten,  mit  Mnneke  (M^m.  prä- 
sent, ä  l'acad.  de  St.-P6tersb.  T.  1. 4  838).  Zur 
Theorie  d.  allgemeinst.  Verbindungen,  Hei- 
delb. 4838.  System  d  Geometrie,  Stuttg.  4  840. 
Verwandl.  d.  Combinationen  mit  und  ohne 
Wiederholungen  (Beil.  z.  Progrm.  d.  Lyceums) 
4843.  Zur  Theoried.  Zahlen  und  d.  Auflösung 
d.  unbestimmt.  Gleichungen  (do.  do.)  4  853. 
Geschichte  d.  rein.  Mathematik  in  ihr.  Bezieh, 
z.  Entwickl.  d.  menschlich.  Geistes,  Stuttg. 
4852. 

Amiaiy  Ludwig  Achim  von.  — 
Gutsbesitzer  aufWiepersdorf  belDahroe  im 
Ländchen  Beerwalde,  theils  dort,  theils  in 
Berlin  lebend,  dem  grösseren  Publicum 
als  Dichter  und  als  Belletrist  bekannt  (GB. 

4  825;  ri^.ii;  w, 

geb.  4  784,  Jan.  26,  Berlin. 

gest.  4  834,  Jan.  24,  Wiepersdorf. 
Versuch  einer  Theorie  d.  elektrischen  Erschei- 
nungen, Halle  4799.  Beschreib,  eines  Ther- 
mometrograph.  (OUb.  Ann.  II.  4799).  Ideen 
zu  einer  Theorie  d.  Magnets  (Ib.  III.  4799). 
Üb.  scheinbare  Verdopplung  d.  Gegenstände 
für  d.  Auge  (Ib.  id.).  Über  Hygroiogio  u.  Hy- 
grometrie  (Ib.  IV.  4  800).  Elektrische  Versuche 
(Ib.  V.  4800).  üb.  einige  bisher  nicht  l>each- 
tete  Ursachen  d.  Irrthums  b.  Versuch,  mit  d. 
Eudiometer  [\b.  VI.  4800).  Noch  verschie- 
dene Übersetzungen,  Bearbeitungen,  Bemer- 
kungen etc.  daselbst. 


Arnold,  Christoph.  —  Bauerzu Som- 
merfeld in  der  Nähe  von  Leipzig  (CLJ  (JJ, 
geb.   4  650,  Dec.  4  7,  Sommerfeld, 

gest.  4  695,  April  4  5,  Leipzig.* 
Entdeckte  den  grossen  Cometen  von  4883  acht 
Tage  früher  als  Havel ,  beobachtete  auch  den 
von  4686,  so  wie  den  Durchgang  des  Mercurs 
durch  die  Sonnenscheibe  am  84.  Octbr.  4  690. 
Letztere  Beobachtung,  für  welche  er  vom 
Leipziger  Magistrat  ein  Geldgeschenk  und  Ab- 
gabenfreiheit erhielt,  steht  in  den  Actis  eru- 
ditorum  f.  4  693. 

•  geit.  1697  . .  .  (/). 

Arnold,    Johann   Christian.   — 
Prof.  der  Physik  an  d.  Univ.  zu  Erlangen 

(M)  (FE), 

geb.  4  724,  Febr.  3  (2),  W^eissenfels, 
gest.  4  765,  Juli  9,  Erlangen. 
De  viribus  vivis  earundemque  mensura ,  Er- 
lang. 4754.  Decalore  motu  particularum  cor- 
poris eoque  rotatorio  circa  axes  neutiquam 
explicando.  Ib.  4  754.  De  salium  aqua  soluto- 
rum  quibusdam  phaenomenis.  Ib.  4  755.  De 
thermometri  sub  campana  antliao  pneumati- 
cae  suspensi  variationibus,  Ib.  4  757.  Von  der 
Natur  des  Feuers  [Frank.  Samml.  St.  4).  Vom 
Auflösen  fester  Körper  durch  flüssige  'Ib. 
St.  6).  Von  verschiedenen  Arten  der  Kalte, 
bei  welchen  Salzlösungen  gefrieren  (Ib.  St.  4  6. . 
Vom  Sehen  ohne  Krystall-Linse  (Ib.  St.  32). 

Arnold y  John.  —  Mechanicus  und 
Chronomelermacher  in  London  (BD^  (BDS,\ 

geb.  4744 Bodmin,Gomwall, 

gest.  4  799,  Aug.  25,  Wellhall  bei  Elt* 

ham,  Kent. 
Verbesserte  die  Chronometer  in  mehrfacher 
Weise  und  verfertigte  sie  zuerst  fabrikmässig. 
Ar  Account  kept  during  48  months,  in  thc 
Roy.  Observatory  at  Green  wich  of  tbe  going 
of  a  Pocket-Chronometer ,  made  on  a  new 
construction  etc.  Lon.  4  780.  A  Lettre  Crom 
Mr.  Christian  Mayer,  Astronomer  to  the  Ele- 
ctor  Palatine,  to  Mr.  N.  N.  on  the  going  of  a 
new  pendulum  clock,  made  by  Mr.  J.  Arnold, 
Ib.  4784.  On  the  longitude,  etc.  Ib.  4784. 

Arnold,  JohnRoger.  —  Sohn  von 
John  und  Nachfolger  in  seinem  Geschäft 

(BDN), 

geb ,  gest.  4  843,  Febr.  26,  London. 

Explanation  of  tlic  Escapement  of  Mr.  Arnold't 
Timekeeper,  Lond.  4804.  On  tbe  application 
of  Glass  as  a  Substitute  for  metal  balance- 
springs  in  Chronometers,  by  Messrs.  Arnold 
and  Dent  (Phil.  Tr.  4886). 

Amolfluli  Giovanni  Attilio.  — 

Päpstlicher  Wasserbaumeister  (Tp,  \), 

geb.   4  733,  Oct.  4  5,  Lurca, 

gest.  4  794,  Nov.  24. 
.'^oll  32  Bünde  politischen,  physikalischen  und 
hydraulischen  Inhalts  handschrifllich  hinter- 
lassen haben  (Lalaade'a  Vo>  age  dans  litalie, 
chap.  43;. 


65 


Anoidd 


Artotmuith. 


66 


li  Joseph.  —  Uhrmacher  u. 
Mecfaanicus;  Mitgl.  d.  KönigL  Acad.  in 
Nancy  (BN), 

geb.  n23  .  .  .  .  Galligny  bei  Nancy, 
gest.  1793  ....  Nancy.* 

VerBGhiedene  hydraulische  Maschinen  u.  da- 
hin gehörige  AbhandKingea.. 

*  KMl.  1791  {BDN), 

AraaliaUl,  Siegfried  Heinrich. 

—  Dr.  Phil. ,  Lehrer  d.  Mathematik  an  d. 
Bauschnle,  früher  dasselbe  an  d.  Artillerie- 
u.  Ingenieurschole  zu  Berim  (Or), 

geb.  1849,  Juli  46,  Angerfourg,  Ost* 

preussen. 
Über  ein  neues  algebraisch.  Princip  zur  Be- 
handl.  d.  Transformationsprohleme  homoge- 
ner Functionen  (Beim  Empfang  des  Ebren- 
doctor-Diploms  der  Königsberger  Universität 
4354).  Überd.  homogenen  Functionen  dritter 
Ordnung  von  drei  Veränderlichen  (Grelle, 
Joum.  XXXIX.  4  850).  Über  eine  Auflösung 
d.  biquadrat.  Gleichungen  (Ib.  LI). 

Arppe,   Adolph  Eduard.  —   Dr. 

Phil. ,  Prof  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Hei- 

singfors  (Or), 

geb.  4  84  8,  Juni  9  (N.  St.),  Rides,  Finnl. 
Diss.  de  Jodeto  bismutico,  Helsingfors  4843. 
De  acido  pyro-tartarico,  Ib.  4847.  Ueber  einige 
Verbindungen  d.Wismuths  (Pogg.Ann.LXlV. 
4845).  Ober  eine  merkwürd.Veränder.  d.  Mor- 
phins durch  Schwefelsäure  (Ann.  d.  Pharm. 
^LY.  4846).  Über  d.  Farbstoff  d.  Cochenille 
:ib.  id  ).  Über  d.  Monardaöl  (Ib.  LVIII.  4  846). 
Ueber  Brenzweinsäure  (Ib.  LXVI.  4848). 

d^AiTttS,  Jean.  —  Jesuit,  lehrte  Phi- 
k>sophie  zu  Douay,  und  Theologie  za  St. 
Omer  (J)  (HB)  (SBJ), 

geb Cambray, 

gest.  4  666,  Nov.  5,  Mens. 

Practica  Tractatuum  aliquot  Mathefflaticorum 
Epitome,  Montibus  4664. 

d^Arrest,  Heinrich  Louis.  —  Folg- 
weise Gehülfe  an  d.  Sternwarten  zu  Berlin 
und  Leipzig,  dann  Prof.  extr.  an  d.  Univ. 
zu  Leipzig  (Or), 

geb.  4  82),  Juli  4  3,  Berlin.* 
Über  das  System  der  kleineren  Planelen  zwi- 
schen Mars  und  Jupiter,  Leipzig  4  884.  —  Ent- 
deckte Cometen  4844,  4845  und  4854,  unter 
diesen  den  letzteren  von  kurzer  Umlaufszeit. 

—  Arbeiten  von' ihm  finden  sich  in  Enoke'i 
astron.  Jahrb.  seit  4847,  Selramaoher'i  astron. 
Nachr.  seit  Bd.  XXII,  den  Bericht,  d.  Königl. 
Säcbs.  Gesliscb*.  d.  Wiss.  (z.  B.  über  d.  Gruppi- 
rang  d.  periodisch.  Cometen ,  4  854 ;  Sphäri- 
sche salze,  4852;  Über  einige  neue  Eigen- 
schaft, d.  loiodromischen  Linie,  4  858 ;  Über  d. 
angleiche  Wärmevertheil.  auf  d.  Sonne,  4  853 ; 
Über  d.  Bahn  d.  Bndm'scben  Cometen,  4854), 

Pof  gendorff,  HandwSrterbucb. 


den  Abhandl.  derselb.  GesHscb.  {Reenll.  aus 
Beobb.  d.  Nebelflecke  u.  Sternhaufen ,  4856. 
Bd.  V)  und  Monthly  NoUces  of  the  Astron.  Soc. 

*  geb.  1823,  Auff.  13  (7. 17). 

ArriMmlva,  Carl  Axel.  —  Oberst- 
lieutenant in  der  schwedischen  Artillerie, 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.^zu  Stockhohn  (Vßt. 
Acad.  Handl.  nti)^ 

geb.  4757,  März  29,  Stockholm, 
gest.  4  821,  Nov.  20,  Stockholm. 
Om  krutets  tillverkning  och  probering,  Stockh. 
4828.  Ftfrsük  tili  Salpeters  proberande  p&  halt 
af  koksalt  (Vet.  Aoad.  Handl.  4825).  ünder- 
sökning  af  en  bruun  granat  frän  Finbo  (Afh. 
i  Fysik  etc.  VI.  484  8). 

Arriaaly  Agostino.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik und  Philosophie  an  d.  Oniv.  zu 
Neapel  (MR), 

geb.  anfangs  XVIII.  Jahrb.,  Neapel, 

gest.  4748 

Duplicazione  del  Cubo.  De  virium  incremento 
per  vectem.  Lehrte  zuerst  die  Newton'sohe 
Philosophie  in  Neapel. 

ArrlgheMl,   Siccolo.   —   Schüler 
Galilei's  und  Mathematiker  (VJ)  (M%z), 
geb.  4586,  Nov.  4  4 ,  Florenz, 
gest.  4  639,  Juni    4,  Florenz.* 
Hat  keine  mathematischen  Werke  hinterlassen. 

*  gest.  Mai  16  (J^2). 

Arrlghelti,  Andrea.  —  Senator  in 
Florenz,  Schüler  Galilei's  (M)  (Tz)  (Mzz), 

geb.  4  592,  Aug.  24,  Florenz. 

gest  1674,  Febr.  13  .  .  • 
Schrieb  über  Hydrostatik  einen  Brief  an  te- 
Iflei  (abgedruckt  in  dessen  Werken ,  Editio  dl 
Padova,  T.  III.  p.  848)  und  verschiedene  an 
OasieUi  (abgedruckt  in  d.  Raccolta  d'Autori 
che  trattano  del  meto  deil'  Acque ,  Edii.  II, 
T.  IV). 

Arrlghetti,  N 1  c  c  o  1  o. — Jesuit,  lehrte 
Philosophie  zu  Spoleto,  Prato  und  Siena 
(A)  (Mzz), 

geb.  4  709,  Juli  25,  Flerenz,      % 

gest.  4767  .... 
Theoria  ignis  solidis  observattonibus'dedneta, 
Siena  4  750.  Epitome  theoriae  electricae,  Ib. 
4756. 

Arrowamilh,  A  aro  n.  —  Kartograph 
und  Landkartenhändler  in  London  (BDNJ 

(DC.  y.), 

geb.  4750,  Juli  44,  Winsion, DurbanHi* 
gest.  4  823,  Apr.  23,  London.  ** 
The  Edinburgh  Gazetteer  or  Geographica!  Di- 
ctionary,  4  Vol.  484  7.  A  New  General  Atlas 
etc.  comprebended  in  58  Haps,  Edinb..4847. 
Companion  to  a  Map  of  the  Worid,  4794.  Geo- 
metrical  Projection  of  Haps,  4  825  (posthum) . 

*g«b.  Bndford  (DCV). 
**  g«tt.  1824,  Apr.  16  {BN)  {BS). 

5 


67 


Artomidoros 


Asohauar. 


68 


—  Griechischer  Phi- 
losoph und  Geograph  aus  Ephesas,  der 
etwa  100  Jahre  vor  Christus  lebte,  und 
von  Strabo  und  PÜnius  hSufig  citirt 
wird.  J.  Hudson  hat  in  seinem  Werke: 
Geographiae  veteris  Scriptores  graeci  mi- 
nores, Oxon.  n03,  Bruchstücke  von  sei- 
nen Schriften  gegeben  (BN)  (MtJ. 

ArtopUva  oder  Artefl. — Alchymist, 
der  ums  Jahr  4150  lebte  und  von  Roger 
Baco  citirt  wird,  häufig  für  einen  Araber 
ausgegeben  ward,  sicher  aber  keiner  war 

(BN)  (Seh.  A), 

Man  bat  von  Ihm :  Clavis  majoris  sapientiae, 
Paris  4  609;  Tractatus  de  vila  Propaganda; 
Liber  secretus  artis  occultae ;  De  characteri- 
bu8  planetanim,  cantu  et  motibus  avium,  re- 
rum  praeteritarum  et  futoraruro,  lapideque 
philosophico ;  Specolum  specttlorum. 

ikrtaTi  Jean  Frangois.  —  Prof.  d. 

Mathematik  und  Navigation  (in?)  (Q), 

geb.  1795,  Apr.  1 1.  Berni^res-sur-Mer 

(Calvados). 
DescripUon,  Ib^orie  et  usage  du  cercle  de  r^ 
flexion  de  B«rda,  Paris  48S4.  Instruction  sor 
la  r^gle  logarithmique  ou  ä  calculer  (Sliding 
rale)  Ib. 

ArtaB,  W  i  1  i b a I  d.  —  Prof.  an  d.  Univ. 

tu  Jena  (Or), 

geb.  4  809,  Juli  7,  Jena. 
Handbuch  d.  Pbarmacie,  Eisenach  4840.  Auf- 
findung d.  Mineralgifte  etc.  Leipz.  4848.  Eia- 
roinatorium  über  pharmaceut.  Waarenkonde, 
Weimar,  i.  Aufl.  4  850.  Examinator,  über  phar- 
maceut. Chemie,  Ib.  S.  Aufl.  4850.  Letu'b.  d. 
Chemie,  S.  Aufl.  Leipz.  4851.  Jahrb.  fUr  öco- 
nom.  Chemie,  8  Bde.  Ib.  4848—40.  AUgem. 
pharmaceut.  Zeitschrift,  Bd.  1 — ^XII,  Weimar 
4848—58.  Abhandlungen  in  verschiedenen 
medicin.  und  pharmaceut.  Journalen,  z.  B. 
Buehner,  Repert. 

Anrldsotty  s.  Afzeüos. 

Amaolieli  eigenti.  Abraham  Alzara- 
chel.  —  Ein  fleissig  beobachtender  arabi- 
scher Astronom  (BN)  (fVd), 

Uro  4080  zu  Toledo  lebend. 
Compositio  instrumenti  Sapbea  dicii  (Die  Sa- 
phea  eine  Art  Astrolabium).  —  Sapheae  re- 
centiores  doctrinae  patris  Ateuakk  AtmcIm- 
lis,  a  1.  SehoBtre  emendatae,  Norimb.  4584. 
—  Tabulae  Toledanae  seu  canones  motuum 
coelestium  cum  in  eosdem  introductione  (Mt.  I. 
p.  866  et  408).  Die  Alfonsinischen  Tafeln  sind 
zum  Theil  aus  denen  von  Arzachel  genommen. 

Arsbarger,  Christoph.  —  Prof.  d. 
Mathematik  am  Gymnas.  zu  Coburg,  spä- 
ter Mitgl.  d.  herzogt.  General-Forst-Admi- 
nislration  (M.  ff  , 


geb.  4  778,  Oct.  SS,  Arzberg  im  Bay- 
reuthischen, 
gest.  4 8 tt,  Juli  4  4,  Coburg. 

De  sexta  propositione  primi  Archimedis  libri 
de  Aequiponderanlibus,  Coburg!  4796.  Pract. 
Anweisung  z.  Feldmessen,  Ib.  4799.  Versuch 
einer  geogr.  Ortsbestimm,  ohne  Winkelmesser 
und  genaue  IJbren,  Ib.  4800.  Beitrag  z.  Ver- 
einfach, d.  Baummesser,  Ib.  4802.  Encyclo- 
pttd.  Cursus  d.  Mathematik,  Ib.  480t.  Ueber 
d.  Klima  von  Coburg  (Behweigg.  Journ.  XXXV. 
4822).  Aufsätze  in  d.  Geogr.  Ephemerid.  und 
in  T.  Zaeh's  Monati.  Correspondenz. 

ArsbergOTi  Johann.  —  Director  d. 
pbysikalisch-mechan.  Instrumenten-Fabrtk 
zu  Draubawitz  in  Mahren,  dann  Director 
d.  Maschinenbauwesens  auf  den  Fürstlich 
Salm'schen  Eisenwerken  zu  Blansko,  eben- 
falls in  MShren,  endlich  Prof.  d.  Maschi- 
nenlehre am  polytechn.  Institut  in  Wien 
(ON), 

geb.  4778,  Apr.  4  0,  Arzberg, Bayreuth, 

gest.  4835,  Dec.  28,  Wien.* 

Über  d.  Theorie  d.  Wasserstosses  im  Schuss- 
gerinne u.  im  isolirt.  Strahl  (eUb.  Ann.  XLIV. 
4843).  Theorie  einer  Sortirwaage  (Ib.  XLVI. 
4844).  Ober  d.  Elasticitttt  d.  Wasserdttmpfe 
PhreelitFa  Jahrb.  I.  4849).  Über  d.  Theorie  d. 
Krummzapfens  (Ib.  III).  Über  d.  Veneichn. 
d.  Räderzahne  etc.  (Ib.  V).  Über  d.  Schiffzug 
stromaufwärts  durch  Wasserräder,  die  auf  d. 
Schiffe  selbst  angebracht  sind  (Ib.  XIV.  4829] . 
über  ein  mechan.  Mittel,  geschlossene  Räume 
zu  erwärmen  (Ib.  XVII.  4888).  Über  seine  op- 
tisch. Instrumente,  s.  OUb.  Ann.  XLIV  u.  XLVI. 

*  feit.  Dee.  26  (OX). 

Araet|  Andreas.  —  Jesuit,  Lehrer 
d.  Mathematik  u.  Rhetorik  in  verschiedenen 
Ordenscollegien  (SBJ), 

geb.  4601 Constanz, 

gest.  4  675,  Febr.  2i,  Constanz. 
Clavis  mathematica  etc.  Oenipont.  4684. 

ArsI,  Philipp  Edmund  Gottlob. 
—  Dr.,  Prof.  d.  Chemie  und  Pharroacie  an 
d.  Univ.  zu  Dorpat  (BN)  (Denkschr.  d, 
Univ.  Dorpat  zu  ihrem  MSjähr.  Jubiläum, 
Dorp.  4  827), 

geb Sachsen, 

gest.  4  802,  Aug.  I  (A.St.),  Dorpat.* 

Versuch  einer  systemat.  Anordnung  d.  Gegen- 
stände d.  rein.  Chemie,  Leipz.  4795.  Iber  d. 
Sprache  d.  teutschen  Chemie  (Oöttliag't  Ta- 
schenb.  f.  4795).  Fernere  Aufoätze  in  Oria- 
del'i  Rnss.  Jahrb.  Bd.  I. 

*  Ertrank. 

Afoluraer  (von  und  zu  Aschenrain 
und  Lichtenthum) ,  Joseph.  —  Prof.  d. 
Mathematik  und  Mechanik  am  Johanneo  zu 


69 


Asclilimd 


Afltier. 


70 


Graz,  Directionsmilglied  d.  GewerbvereiDS 
daselbst,  fröber  Officier  fOL), 

geb.  1782,  Nov.  il,  Innspruck^ 

gest.  1843,  Mai      2,  Graz. 
Schrieb  eine  Constructionsiehre  und  ein  Werk 
über  Dicbtigkeitsbesttmmung  fester  und  tropf- 
barer Körper. 

Asehl«Bd|  Arent.  —  Feldmesser, 
der  im  Auftrage  d.  dänischen  Regierung 
eine  Reise  nach  Island  machte  (E), 

geb.  4797  etwa  ... 

gest.  1835,  Febr.  \  6,  Slagelse,  Seeland. 
Om  Verdens  Bygniogen,  Kiöbnh.  4  SSO.  Om 
lUgnetens  Forhold  til  sine  Poler,  Ib.  4880. 
Om  compassets  Misviisnihg,  Ib.  4834  (Auch 
im  Archiv  f.  Soevesenet,  V). 

Asohoffy  Ludwig  Philipp.  —  Apo- 
theker in  Bielefeld  (N)  (Pharmaceui,  Zei- 
tung 1827;, 

geb.  4758,  Nov.  25,  Weeze  in  Cleve, 
gest.  4827,  Juni  4  3,  Bielefeld. 
Anweis.  z.  Prttfaog  d.  Arzeoeimittei  auf  ihre 
Güte,  Aechtheit  und  Verflilscbung  etc.  Lemgo 
4819.  AufBod.  von  Jod  und  Brom  in  d.  Mut- 
terlauge der  Saline  zu  Rebme  bei  Minden  (Ar- 
chiv des  Apotbekervereins ,  4  827,  Bd.  XX). 
Vericbiedene  pharmaceut.  Aufsätze  daselbst. 

Asoiepii  Giuseppe.  —  Jesuit,  folg- 
weise Lehrer  d.  Philosophie  zu  Perugia, 
der  Physik  am  Collegio  Tolomei  zu  Siena, 
und  der  Mathematik  am  Collegio  Romano 
zu  Rom  (LB)  (LL)  (A)  (CBJ.  sj, 
geb.  4706,  Apr.  4  6,  Macerata, 
gest.  4776,  Juli  24,  Rom.* 
Teotamen  novae  de  odoribus  theoriae,  Siena 
4749.  De  menstnia  solis  parallaii  Senis  ob- 
servata,  Romae4764.  De  objectivi  micrometri 
QSQ  in  planetarum  diametris  metiendis,  Ib. 
4785.  De  nova  et  facili  melhodo  elevandi  mer- 
curium  in  tnbis  ad  altitudinem  consueta  ma- 
jorem. Ib.  4767.  De  annua  fixarum  aberratione 
etc.  Ib.  4768.  De  apparente  objectorum  di- 
stantia  et  magnitudlne,  Ib.  4769.  De  come- 
tamm  motu.  Ib.  4  770.  De  aequilibrio  aäris 
cammercorio.  Ib.  4774.  Osservazioni  intorno 
alla  dedioazione  della  calamitä  (Atti  dl  Siena, 
T.  II-  4  768).  Noova  proprietä  delle  potenze 
dei  oumeri  (Miscell.  di  varia  ietteratora,  T.  IV. 
4765). 

•  ins,  Joai . . .  {Ah 

ii  8.  Gicbus. 

(Ashe),  George.  —  Yicekanzler 
d.  Univ.  zu  Dublin,  dann,  unter  Wilhelm  Ol., 
britliscber  Gesandte  in  Wien,  und  darauf 
Bischof  folgweise  zu  Cloyne,  zu  Clogher  u. 
zu  Derry  in  Irland.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
(BDN), 

geb.  1 658  etwa,  Roscommon,  Irland, 

gest.  4718,  Febr  ..  Dublin. 


A  new  and  easy  way  of  demonstrating  some 
Proposiüons  in  Euclid  (Phil.  Tr.  4684).  On 
the  barometer  and  other  observables  (Ib.  4  698) . 

Afhi  John.  —  Pract.  Arzt  in  London, 
vorher  Arzt  am  Hospital  in  Birmingham 
(BDN)  (RGE)  (Scherer'8  Joum.  Ilf.  486;, 

geb.  4746 * 

gest.  4798,  Juni  1 8,  Brampton  Row  bei 

London, 
Experiments  and  observations  to  investigate 
by  Chemical  analysis  the  roedicinal  propertles 
of  the  Mineral- Waters  of  Spaa  and  Aix-la- 
Cbapelle,  4788. 

*  geb.  1730  etwa  ((771). 

Ashy  Edward.  —  Practischer  Arzt  in 
I^ondon.  Nefle  von  John  (BDN), 

geh 

gest.  4  829,  Apr.  ..  London. 
Von  ihm  sind  die  ihrer  Zeit  merkwürdigen 
galvanischen  Versuche,  welche  A.  ▼.  Hnm- 
boldt  4  707  in  seinem  Werke :  Ȇber  die  gereizte 
Muskelfaser«  bekannt  gemacht  hat. 

Ashmole,  Elias.  —  Bekleidete  unter 
Karl  L  und  Karl  II.  verschiedene  öffent- 
liche Aemler,  war  z.  B.  lange  Zeit  Waffen- 
herold von  Windsor  und  Inspector  des  K. 
Medaillencabinets.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
(BD)  (BDN)  (Th), 

geb.  4  64  7,Mai23,Lichfield,Staffordsh., 
gest.  4  692,  Mai  4  8,  Lambetb.  * 
Theatrum  chemicum  Britannicom,  Lond.  4652. 
Fasciculus  chymicus,  Ib.  4  650.  Arcanum  or 
the  great  sccret  of  the  Hermetical  Philosopby, 
Ib.  4650. 

*  gett.  Mai  26  (A.  St.)  . .  .  (ifi.  XXIII)  {A), 

AskeWi  Anthony.  —  Practischer 
Arzt  zu  Uampstead  b.  London  (BD)  (BDN), 

geb.  47S8 Kendal, 

gest.  4  774,  Febr.  27,  Hampstead.* 
Schrieb  über  die  föulniss widrige  Eigenschaft 
der  Kohle  im  :  Diarii  medici  navalis  conscripti, 
annus  I  (Seherer'i  Joum.  II  u.  VI). 

*  gert.  1773,  Apr.  27  {BN)  {BQJB)  (A), 

Assma&By  Christian  Gottfried. 
—  Prof.  d.  Oekonomie  an  d.  Univ.  zu  Wit- 
tenberg (M.  \\), 

geb.   4752 Leipzig, 

gest.  4  822,  Febr.  4  8,  Wittenberg. 
De  eruditione  metallicorum  universa.  Com- 
ment.  I  et  II,  Lips.  4782  et  Viteb.  4785.  De 
fossil ibus  volutatis  et  praecipue  de  iis,  quae  in 
Vitehergensi  regione  inveniuntur,  Ib.  4  795. 
Reise  im  Riesengehirge,  ein  geologiscber  Ver- 
such, Leipz.  4798.  De  fossilibus  volutatis  (von 
den  Geschieben)  Viteb.  4804.  De  geologiae  et 
anthropologiae  nezu,  Ib.  4  807. 

hBVLmtf  Charles  B^noit.  —  Ober- 
Feldapotheker    (Pharmacien   prtncipal  de 

6» 


71 


Astozini 


Aabry. 


72 


Tamiöe),   Mitgl.   vieler  gelehrten  Gesell- 

schalten  (Q), 

geb.  1774,  Mlrz  6,  Mont-Dauphin,  Dep. 

Hautes  Alpes. 
Sur  la  propriöt^  antifermeotesoible  el  an  lipo- 
irescible  de  l'oxide  rouge  de  mercure  et  du 
camphre,  Toulouse  1815.  Exp^riences  sur  le  si- 
rop  et  le  sucre  de  raisin  (Ann.  chim.  LXXXVII. 
48f  8).  Sur  la  transmutatiOD  du  sirop  de  raisia 
en  vin  (Joura.  des  propri^taires  ruraux  pour 
le  midi  de  la  France,  T.  XVU).  Essai  thöo- 
rique  sur  la  nutrilion  des  v^götaux  (Ib.  XXU). 

Astorlai,  Elia  (eigentl.  Tommaso An- 
tonio). —  Garmeliter-HÖnch,  viel  auf  Rei- 
sen ,  Zeitlang  Prof.  d.  Philosophie  in  Mar- 
burg, dann  der  Mathematik  in  Groningen 
und  darauf  in  Siena  (A)  (BUN), 

geb.  1651,  Jan.  5,  Albidona,  Calabria 

cttra, 
gest.  1702,  Apr.  i,  Terra  nova  di  Tar- 

sia  in  Neapel. 
ApoUoDÜ  Pergaei  coniea ,  integritale  sua»  er- 
dini  atque  nitori  pristino,  restituta,  Neapel 
470t.  Eleraenta  EucUdis,  Siena  169r  Archi- 
roedasrestitutos.  Philosoph iasymbolica.  Com- 
meolaria  ad  scieotiam  Galilei  de  triplici  oiotu. 
Ars  magna  Pythagorica.  Decamerone  Pitta- 
gorico. 

Aslmo,  Jean.  —  Arzt  und  Prof.  d. 
Medicin  erst  in  Montpellier,  dann  am  Col- 
lege royale  in  Paris  (BN)  (HNJ, 

geb.  4  684,  März  49,  Sauve,  Nieder- 

Languedoe, 

gest.  1766,  Mai  5,  Paris. 
De  causa  mechanica  motus  ferroentationis, 
Montpellier  4 70S.  Diss.  physica  de  motu  mus- 
cularis,  4  740.  Tratte  de  la  cause  de  la  dige- 
stion,  Toulouse  4  74  4.  Sur  les  p<^trifications  de 
Boulonet  (Mem.  Paris  4  708).  Sor  le  redresse- 
ment  des  plantes  inclin^es  k  rhorizon  (Ib.  id.). 

AlheaaeiM.  —  Griechischer  Mathe- 
matiker, von  dem  man  nur  weiss,  dass  er 
etwa  200  Jahre  vor  Christ,  leble  (BN). 

Schrieb  eine  Abhandlung  über  Kriegsmaschi- 
nen, die  in  dem  Werke:  Malhematici  veteres, 
Paris  4  698,  abgedruckt  ist. 

Attamoaelll,  Michele.  —  Arzt, 
Zeitlang  Prof.  am  Clinicum  zu  Neapel,  spä- 
ter in  Paris  lebend  (BN), 

geb.  4753 Andria,   Terra  dl 

Bari, 
gest.  4  8S6,  JuK  47,  Paris. 
Mtooir«  sur  les  eaux  mioerales  de  Naples  et 
sor  les  bains  de  vapeur,  Paris  4799. 


>,  George.  —  Feliow  des 
Trinity  College  in  Cambridge,  spSter  vom 
Minister  Pitt  mit  einer  Siaecure  verseben 

(EE)  (BDN), 


geb.  1715  etwa  .... 

gest.  4  807,  Juli  4  4,  London. 
On  the  rectilinear  motion  and  rotation  of  bo- 
dies,  4  784  (Darin  die  .von  ihm  erfundene  Fall- 
maschine  beschrieben).  On  the  construction 
and  properties  of  arches,  4  804.  Investigations 
for  determining  the  times  of  Vibration  of  watch 
baiances  (Phil.  Tr.  4  794).  On  the  positions  of 
bodies,  wbich  float  freely  and  at  rest  oo  a 
'fluid  surface  (Ib.  4  796).  On  the  sUbility  of 
ships  (Ib.  4708).  A  general  Theory  for  the 
Mensuraiion  of  the  angle  subtended  by  Iwo 
objects,  of  whicb  one  is  olMerved  by  Rays 
alter  Iwo  Beflections  from  plane  Surfaces  and 
the  other  by  Rays  Coming  directly  in  the  Spe- 
ctator'sEye  (Ib.  4784). 

d'Auheatotti  s.  Danbenton. 

Aabariy  Jacques.  —  Dr.  Phil,  und 

Medicin  (BN), 

geb.  4  5 Vendöme, 

gest.  4  586  ...  .  Lausanne. 
De  metaliorum  Ortu  et  Causis,  brevis  et  dilu- 
cida  Explicatio,  Lyon  4  575.  Duae  apotogeti- 
cae  Responsioaes  ad  J.  QaeroaCaanm,  Ib.  457e 
(Beide  Schriften  sind  gegen  die  Alcbemie  ge- 
richtet). Institutiones  physicae  instar  oom* 
mentariorum  in  libros  physicae  Aristotelis, 
Lyon  4584. 

Aaberii  Alexander.  —  Reicher 
Privatmann  (Esquire  of  Highbary-Hoase). 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  und  Vicepräsident 
der  Soc.  of  Antiquarians  (Th)  (Abr.  XUI/, 

geb.  4730,  Mai  4  4  (N.St),  .  .. 

gest.  4  805,  Oct.  49,  London. 
Transit  of  Venus  over  the  sun,  observed  4769 
June  8  (Phil.  Tr.  4  719).    A  new  method  of 
finding  time  by  equal  alUtudes  (Ib.  4776]. 

Ambary,  Claude. — Arzt,  welcher 
als  Protestant  bei  Aufhebung  des  Edicts 
von  Nantes  Frankreich  verliess,  in  Lau- 
sanne eine  Zeit  lang  Professor  war,  aber  in 
sein  Vaterland  zurückkehrte  und  zum  Ka- 
tbolicismus  überging  (B), 

geb Frankreich, 

gest.  4  596  ...  .  Dijon. 
De  terrae  motu,  4  686. 

AubigBA  de  U  Ppmü  (Albineus), 
Nathan.  —  Arzt  ...  (BN), 

geb.  4  604,  Jan.  46,  Nancroy  bei  Phi-> 

viers,  Gatittois. 
gest.  nach  1 669  . . .  (Genf?) 
Lumen  novum  chymicum,  Genf  4654.  IKMio» 
theca  chymica  contracta,  Ib.  4658. 

Aubiy,  Charles  Louis.  —  G^o- 

m^tre  et  Commlssair  a  Terrier  (DF)  (Q), 

geb.  4746,  Juni  4,  Lafertö-Miloo, 

gest ? 

M^rologie  Uneaire  universelle,  Paris  1799. 
Sphäre  metrique,  Ib.  4808. 


73 


d'AnbniBfon  de 


Angostin. 


74 


d^Aufeniflftoa  de  Voisiaa,  Jean 
F ra  n  go  i  s.  —  Ingenieur  en  chef  im  Corps 
des  MLoes.  Mitgl.  d.  Instituts  und  bestän- 
diger Seeretär  d.  Acad.  d.  Wlss.  zu  Tou* 
louse.  Stadirte  von  1797  bis  f802  auf  d. 
Bergacademie  zu  Freiberg  (Q)  (AM,X\. 
<847A 

geb.  1769^  Apr.  16,  Toulouse, 
gest.  1844,  Aug.  21,  Toulouse, 
Traitä  de  Göogoosie,  3  vol.  8^  Paris  4819. 
Quelques  observations  thermom^trlques  faites 
k  la  mine  Bescbert-Glück.  prös  de  Freiberg 
(Joaro.  d.  Min.  XI. et  XIII ,  1802  et  4  803).  De 
la  mesure  des  bauteurs  par  le  barom^tre  etc. 
(Ib.  XIX.  4806}.  Obaerv.  sur  la  cbaleur  sou- 
terraioe  fattes  aox  miaes  de  Poullaouen  et  de 
Huelgo^t  (Ib. XXI.  4806).  Surla  quantitö  d'eau 
en  yapeor  cootenue  dans  l'atmospb^re  etc. 
(Ib.  XXVII.  4840).  Do  fer  bydrat«  etc.  (Ib. 
XXVIII) .  Sar  lea  rocbes  primitives  bomog^nes 
eo  appareoce  (Ib.  XXIX).  Sar  la  cbute  des 
a^rolitbes  tomb^s  prds  de  Grenada  (Ib.  XXXI. 
4842).  De  la  quaotitä  du  vent  fourni  par  les 
trombes  etc.  (Ib.  XXXYIII.  4845).  Nocb  mebre 
hütteDmaan.  Aufsätze  daselbst.  Sur  la  d^peose 
r^lle  d*un  orifice  d'oü  sort  un  courant  d'air 
(Ann.  cbim.  pbys.  XXXII.  4  826).  Sur  la  rösi- 
slance  que  l'air  ^prouve  dans  les  tuyaux  de 
conduite  (Ib.  XXXIV.  4  827).  Sur  la  rösistance 
qne  l'eau  6prouve  se  mouvant  dans  des  con- 
duitsetc.  (Ib.  XLIII.  4830).  Sur  Töcoulement 
des  eaux  par  des  orifices  rectangulaires  allon- 
g^(Ib.  XLIV.  4830). 

AvdiMne,  Jacques,  —  Erst  Schau- 
spieler, dann  Schulmeister  in  Paris, 

geb.  1740  ..  .  Beauchamp,  Vall^e  de 

Montmorenci, 
gest.  1786  .  .  .  Paris. 
Les  öl^meos  d'Euclide,  d^monströs  d'une  nia- 
Qt^re  nouvelle  et  facile,  Paris  4746.    Traltd 
complet  de  trigonomötrie.  Ib.  1756.   El^meas 
de  Geometrie,  Ib.  4765. 

AndlfVeddi,  Giambattista  (eigentl. 
Giolio  Cesare).  —  Dominicaner  im  Kloster 
S.  Mariae  supra  Minervam  in  Rom,  später 
Präsident  d.  Bibliothek  des  lluseo  delia  Ca- 
sanatense  (Tp.  Vi;  (BN), 

geb.  474  4,  Febr.  2,  Saorgia  bei  Nizza, 

gest.  4794,  Juli  3,  Rom. 
Mercarius  in  sole  visus,  observatio  hablta. 
Romaeetc.  4  753.  Occultationes  siderum  sub 
lona  etc.  4  754.  Otia  astronomica,  4  755.  No- 
vissirous  transitus  mercurii  sub  sole  etc.  4756. 
Traositus  veneris  ante  solem  etc.  4764.  Ob- 
servatio historioo-astronomica ,  Ib.  4762.  In- 
vestigatto  parallaxis  solaris  etc.  4  765.  Teoria 
della  oometa  dell'  anno  4769,  Roma  4779. 
Qsservazioni  mineralogiche  nelle  nuove  cave 
deilaToIfa,  Ib.  4  778. 

Amdovin,  Jean  Victor.  —  Arzt, 
Prof.  d.  Entomologie  am  Museum  der  Na- 


turgeschichte in  Paris,  Mitgl.  d.  Aca^.  d. 
Wiss.  (BN), 

geb.  4797,  Apr.  S7,  Paris, 

gest.  4844,  Nov.    9,  Paris. 
Remarques  sur  la  phosphorescence  de  quel- 
ques animaux  articul6s  (Coinpt.  read.  T.  XI). 
—  Mehr  als  80  Abhandlungen  physiolog.  und 
naturhistor.  Inhalts. 

Anflaesseri  August.  —  Oberst- 
Lieutenant  in  d.  5str.  Armee,  Lehrer  der 
Mathematik  und  Physik  an  d.  Militär-Aca- 
demie  zu  Wiener-Neustadt  (OL)y 

geb.  4749,  Apr.  4,  St.  Bernhard,  Un- 

ter-Oesterr., 
gest.  4  834,  Jan.  I,  Wieoer-Neastadi. 
Anfangsgründe  der  Mechanik,  2  Tble. 

Avgier-Duföt,  Anne  Amable.  — 

Arzt  zu  Soissons  (Q)^ 

geb.  4733,  März  4  4,  Anbusson,* 
gest.  4775 Soissons. 

Journal  hlstorique  de  tous  les  tremblements 

dela  terre,  4  vol.  42®,  4756. 

•)  geb.  1735  .  . .  (JJf). 

August,  Ernst  Ferdinand.  —  Di- 
rector  d.  G&Inischen  Real-Gymnasiams  zu 
Berlin,  früher  Prof.  am  JoachimsthaKschen 
Gymnasium  daselbst  (G,B,  4846^, 
geb.  4795,  Febr.  18,  Prenzlau. 
Tafeln  zur  Berechnung  d.  Höhen  nach  Baro* 
meterbeobacbtt.,  Berlin  4824.  —  Elenteote  des 
Euclides  etc.  Ib.  1825.  Über  d.  Anwead.  d. 
Psychrometers  zur  Hygrometrie  etc.  Ib.  i828. 
tiber  d.  Fortschritte  d.  Hygrometrie  etc.  Ib. 
4880.  Luftfeuchtigkeita.  Cholera  etc.  Ib.  4884. 
Yollsttfnd.  Lehrb.  d.  Mathematik,  Ib.  4833, 
4852.  S.  O.  Fiseher*!  Lehrb.  d.  mecban.  Na- 
turlehre, neu  bearbeitet,  2TbIe,  Ib.  4837.  Zur 
Kenntniss  d.  geometr.  Metboden  d.  Alten,  Ib. 
4844.  VoUständ.  logaritbm.  und  trigonometr. 
Tafeln,  Ib.  4  848,  4858.  --  Dlfferentialbarome^ 
ter  (Pogg.  Ann.  III.  4825).  Über  das  Psychro- 
meter (Ib.  V.  4825,  u.  XIV.  4828).  Reduct.  d. 
Tbermometergrade  auf  wahre  Wärmegrade 
[Ib.  XIII.  4828).  Formel  für  d.  Spannkraft  d. 
Wasserdampfs  (Ib.  XIII.  4828,  XVIil.  4880  u. 
XXVII.  4883).  Verhalt,  d.  Wassers  im  Vacuam 
(Ib.  LH.  4  844).  Rotation  durch  Reibungselektr. 
(Ib.  LXXI.  4847).  Math.  Anfeatza  in  Miul- 
programmen  u.  Onmar^s  Archiv  XVI.  4  854 . 

Avgvstiay  Johann  Samuel.  -^ 
Etatsrath,  erster  SecretSr  in  der  Kriegs- 
kanzelei  zu  Kopenhagen,  Mitgl.  d.  K.  dSn. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  (NK), 

g^.  4745,  März  3  4 ,  Oldenswort  bei 

Eidersladt, 

gest.  4785 (Kopenhageo?) 

Om  Forslgellen  imellen  T3rÄo  Brate*»  og  PI- 
card'i  Meridian  of  Uraniborg  (Oaosk.  Vid« 
Selsk.  Skrift.  XII).  Om  adsklUiga  Stedars 
Laengde  og  Brede  i  NQrgo  (Ib.  idO . 


75 


Angiittin 


Aosont. 


76 


AogurtlSi  Friedrich  Ludwig.  — 
Dr.  Med.y  pract.  Arzt  und  Prof.  am  Golleg. 
med.  in  Berlin,  seit  1833  in  Potsdam  Arzt, 
Regierungs-Rath  und  Medicinalrath  fCU), 

geb.  1776»  Juni  3,  Berlin, 

Vom  Galvaoismus  a.  desseD  medicin.  Anwen- 
duog,  Berl.  4804.  Geschichte  d.  galvan.  Elek- 
tricität  o.  ihrer  medicin.  Anwend.  Ib.  4808. 

Aogoatia  mh  HerlU,  Christian. 
—  Erst  pract.  Arzt  zu  KSsmarIc  in  Sieben- 
bürgen, dann  in  Wien  Leibarzt  des  Kai- 
sers Ferdinand  IL ,  nach  dessen  Tode  auf 
seinem  Landgut  Gross -Lomnitz  lebend. 
Urgrossvater  von  Samuel  (OL), 

geb.  1598,  Dec.    6,  Käsmark, 
gest.  4  650,  Aug.  21,  Gross-Lomnitz. 

Hinterliess  haodtchrifUich :  De  balsamo  huo- 
garico  uod  De  gemmis  Haogariae.  —  Das  Prä- 
dicat  »ab  Hortis«  bekam  er  für  die  Pfl^e  des 
botanischen  Gartens,  den  er  auf  kaiserl.  Be- 
fehl in  Wien  anlegte. 

Aas«ftia  fth  HerlU,  Samuel.  — 
Erst  Subrector  zu  KSsmark  in  Siebenbür- 
gen, dann  Prediger  zu  Georgenberg  in  Un- 
garn (OLJ, 

geb.  4729,  Aug.  t6,  Gross-Lomnitz, 
gest.  479t,  Aug.    5,  Georgenberg. 

De  methodo  generali  constmendl  omnes  ae- 
qnationes  algebraicas ,  4  766.  Hineralog.  Auf- 
s(^tze  In  Osterreich.  Zeitschriften. 

AngoflUava  Otomvoentls  oder 
tümrmwnB  (Kasenbrot).  —  Domherr,  spä- 
ter Probst  zu  Olmütz  und  Brunn,  erster 
Secretär  des  Königs  Wladislaw  von  Böh- 
men, Mitgl.  d.  gelehrt.  Donaugesellschaft 
(Oestr.  ZeUschr.  f.  GesehicMs^  u,  Staats^ 
künde  4837;, 

geb.  4  466  etwa  .  .  ,  Olmutz, 
gest.  4543 Olmutz. 

War  Astronom  und  beförderte  OIot.  BianeU- 
■Ps  Tabnlae  coelestiom  motaum  4  495  zn  Ve- 
nedig zum  Druck. 


f  Thomas  a  St.  Jose- 
ph o.  —  Piarist,  auf  einige  Zelt  vom  Kai- 
ser Karl  VI.  nach  Wien  berufen,  um  ver- 
schiedene künstliche  Maschinen  zu  verfer- 
tigen, später  ZQ  Hom  in  Unter-Oesterreich 
lebend  (OL), 

geb.  1616,  Sept.  16,  Auspitz,  Mähren, 
gest.  4747,  Aug.  4  5,  Hom. 

Metamorphosis  geometrica  proportionam  vin- 
colis  ezpedita,  Wildberg  4690  (Eine  Ergln- 
sang  deslMüd,  der  beigefügt  ist:  Pinaz  com- 
binalorios  Trigonometriae  sphaericae) .  Stand 
mit  Laltaia  io  Briefverkehr  und  lOste  ver- 


schiedene ihm  von  demselben  in  den  Act.  Eru- 
ditorum  vorgelegte  mathematische  Aufgaben. 
Schrieb  auch  an  den  Grafen  Ferd.  Knut  Her- 
berttein  eine  Sammlung  mathemat.  Briefe,  die 
4748  zu  Prag  erschien. 

de  rAnlnaye,  Fran^ois  Henri 
Stanislas.  —  Ums  Jahr  4789  Advocat 
am  Parlament,  später,  da  er  sein  beträcht- 
liches Vermögen  eingebüsst  hatte,  Literat 
(BS), 

geb.   4739,  Juli  7,  Madrid, 

gest.  4  830 Hospiz  St.  Perrine 

bei  Chaillot. 
Description  et  usage  du  r^spirateur  anti-me- 
phitique  imagio^  par  Pilfttre  de  Boiiar  et  per- 
fectionnö  par  l'auteur   (Journ.   de  Physique 
4  786.  T.  I). 

Aoraolier  won  Aoraoh,  Jose p h. 

—  Prof.  d.  Kriegswissenscbaft  an  d.  Wie- 
nerisch-Neustädter  Academie,  dann  Oberst 
und  Brigadier  in  d.  Österreich.  Landwehr, 
zuletzt  General-Major  im  stehenden  Heer 
(ON)  (OL), 

geb.  4756,  Dec.  80,  Olmütz, 

gest.  1834,  Dec.  30 

Beschreib,  des  Quarrcographs,  mittelst  dessen 
man  jede  perspectivtscbe  Zeichnung  aufneh- 
men kann,  Wien  4 SSO.  Ausführl.  Anweis,  zu 
einem  ganz  neuen  und  einfachen  Antigraphen 
oder  Verkehrtzeichner,  Ib.  4  SSO. 

Aatonrielhy  Johann  Herrmann 
Ferdinand  von.  —  Prof.  d.  Medicin  an 
d.  Univ.  zu  Tubingen  und  Kanzler  dersel- 
ben (ET)  (N), 

geb.   4772,  Oct.  20,  Stuttgart, 
gest.  4  835,  Mai     3,  Tübingen.* 
Gründliche  Anweisung  zur  Brotl>ereitung  aas 
Holz,  Stuttg.  484  7.   Mit  1.  O.  F.  TenBohnea- 
berger :  Tübinger  Blätter  f.  Naturwissenschaf- 
ten und  Arzneikunde,  S  Bde.  TUb.  4845—47. 

*  gMt.  Mai  3  {&.  4). 

d'Antarootei  s.  Chappe  d'Aute- 
röche. 

Aatolyku.  —  Berühmter  griechi- 
scher Mathematiker  (BS), 

geb.  .  .  .  Pitane,  Kleinasien. 

Lebte  um  330  vor  Christ. 
De  sphaera  mobili ,  und  De  vario  ortu  et  oc- 
casu  sidenim  Inerrantium  libri.  Beide  Schrif- 
ten sind  griechisch  und  lateinisch  von  CoBrad 
Baqrpediaa  4872  zu  Strassburg  herausgegeben. 

AaSMit,  Adrien.  —  Eins  der  ersten 
Mitglieder  der  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris, 
verlor  aber  durch  eine  Intrigue  schon  4  668 
seine  Stelle,  tmd  ging  darauf  nach  Italien, 
erst  in  Florenz,  dann  in  Rom  lebend  (BN), 

geh Rouen, 

gest.  1691  ....  Rom. 


77 


A^aniini 


Ayeke. 


78 


Eplstola  de  duabus  novis  io  Saturno  ei  Jove 
fectig  observationibus,  Paris  4664.  Tratte  du 
microm^tre,  Ib.  4667.  Du  microm^tre  (M^m. 
aac.  Paris.  T.  VII).  Snr  le  ragguaglio  di  due 
DQOvi  osservazioni  fatte  da  O.  Oampaai  (Ib.  ib.). 
Observations  de  com^te,  le  S5  Dec.  4  644  et 
4665  (Ib.  T.  X).  The  motion  of  the  late  co- 
met  4  664  predicted  (Phil.  Tr.  4665).  The  mo- 
UoB  of  the  secood  comet  predicted  etc.  (Ib. 
ib.).  Letter  concerning  a  way  for  taking  the 
diameters  of  the  planeta  etc.  (Ib.  4666).  On 
the  means  to  illumioate  an  object  in  what  pro- 
poriioo  one  pleaseth  etc.  (Ib.  4665).  Judge- 
meot  touching  the  apertures  of  objectglaases 
(Ib.  ib.).  Instance  to  B.  Hook  for  communi- 
cating  hts  contrivance  of  malcing,  vith  a  glass 
of  a  Sphäre  of  20  or  40  foot  diameter,  a  tele- 
scope  drawtog  several  hundred  foot  etc.  (Ib. 
ib.).  Observation  made  in  Rome,  concerning 
tbe  declinatloD  of  the  magnet  (Ib.  4670). 

Avaasialy  Giuseppe.  — Abt,  Prof. 
d.  Mathematik  und  Physik  zu  Padoa,  Mitgl. 
d.  Acad.  daselbst,  der  zu  Brescia  UDd  des 
Instituts  zu  Bologna  (Nov,  Sagg,  Padov.  lU) 
(Mm,  UHU  Lomb.  VeneU  \J  (Tp.  l\J  (BN), 
geb.   4  753,  Dec.  4  3,  Gaino  bei  Salo  im 

Venel.* 
gest.  4  827,  Juni  48,  Padua. 
KeQexions  aar  la  dtrection  des  fleuves,  Bresc. 
478S.  Nuovf  ricerche  suUa  resistenza  de'  fluidi 
(Sagg.  Padov.  III).  Sopra  un  paradosso  a  cui 
porta  la  teoria  della  resistenza  de'  fluidi  etc. 
(Uem.  Soc.  Ital.  4806).  Osserv.  e  sperienze 
sopra  la  teoria  della  resistenza  de'  fluidi  pro- 
posta  dal  Sign.  Giorgio  Juan,  Mem.  III  (Ib. 
4808).  Sulla  vera  legge  dell'  urto  de'  fluidi 
cootro  ostacoli  mobili,  Padova  4844.  Supple- 
ment dazu  (Sagg.  Padov.  4848).  Opuscoll  in- 
torno  alla  teoria  geometrica  dell'  Ariete  idrau- 
Irco,  Päd.  4  845. 

*  geb.  Dec  15  {BDIT), 

ÄTellar,  Andrö  de.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Univ.  zu  Coimbra  (G.  St), 

geb.  4  546  ...  .  Lissabon, 

gest.  4  624  etwa  .  .  . 
DaBsfera  e  suo  uso,  Coimbr.  4692.  Sphaerae 
utriusque  Tabelle ,  Ib.  4598.    Repertorio  dos 
Tempos.  Expositio4n  theoricas  Septem  plane- 
tanim  et  octavae  sphaerae  PnrbaehU. 

Averaaly  Giuseppe.  —  Prof.  der 
Jorisprudenz  an  der  Univ.  zu  Pisa  (Vj) 

C^'  vi;, 

geb.  I66S,  BfSrz  20,  Florenz,* 
gest.  4738,  Aug.  24,  Florenz, 
Machte,  gemeinschaftlich  mit  Cipxiano  Targio- 
Bi,  4694  auf  Befehl  des  Grossherzogs  CoaSmo  m. 
von  Toscana  die  Versuche  mit  einem  Brenn- 
spiegel von  Bregeiif ,  durch  welche  zuerst  Dia- 
manten verbrannt  wurden  (Siehe :  Esperienze 
fotle  collo  specchio  ustorio,  in  d.  Galleria  di 
Minerva  T.  VI  und  dem  Giorn.  de'  Letteraii, 
T.  VllI).  Schrieb,  ausser  mehren  juristischen 
WerlLen,  einige  mathematische,  die  aber  nicht 


gedruckt  wurden ,  z.  B.  De  momentis  corpo- 
rum  gravium  in  planis  inclinatis ;  Defensio 
propositionis ,  quam  Galilaeus  posuit  initio 
Dialogi  II  de  lancis  aequilibrio,  cui  diverse 
Corpora  diversisque  moJis  sint  appensa ;  Tra- 
etat,  de  Sphaera ;  etc. 

*  S»b.  ICin  23  {lll)\  Mai  20  (/). 

AtwmÜ,  Niccolo.  —  Bruder  von 

Giuseppe.    Advocat  in  Florenz,  der  sich 

nebenher    mit   Mathematik    beschäftigte* 

(HL), 

geb.  Mitte  XVII.  Jahr.,  Florenz, 

gest.  4727,  Aug.  4,  Florenz. 
Edirte  Omsaaadi's  Werke,  Florenz  4  7S7.    De 
mensibus  Aegyptiorum,  Ib.  4787  (posthum). 

*  Auch  ein  dritter  Bruder,  Benedetto  (feb.  1645, 
JoU  10,  Florens,  fett.  1707,  Dec.  28),  Prof.  d.  Giie- 
ehitchen  und  d.  Hnnimiiion  lu  Pisa,  war  in  der  Ma- 
thematik bewandert. 

AvmrhoSSi  auch  Averroös  oder  Aben 

Ruis,  eigentlich  Abul-Welid  Muhammed, 

Ben  Ahmed  IbnRoschdel  Maliki.  —  Arzt 

u.  Oberrichter  (Kadi)  successive  in  Cor- 

dova  und  Maroeco,  eine  Zeit  lang  nach  Fez 

verbannt,  aber  zuletzt  vom  Kalifen  Alman- 

sor  wieder  in   seine  Aemter  eingesetzt 

(BDN)  (WGA), 

geb Cordova, 

gest.  4198  (Hegira  695),  Maroeco. 
Machte    astronomische   Beobachtungen   [sah 
z.  B.  Flecke  in  der  Sonne) ,  schrieb  ein  Com- 
pendium  zum  Ptolemfius,  commentirte  Ari- 
stoteles und  verfasste  ein  medicinisches  Werk. 


y  eigentlich  Abu  Ali  el-Ho- 
sein  Ben  Abdallah  Ben  el  Hosein  Ben  Ali 
el-Scheich  el-Reis  Ibn  Sina.  -^  ^eibtgrzt 
mehrer  arabischer  Fürsten,  zuletzt  Wessir 
von  Hamadam  und  Ispaban  (BDN)  (IVGA), 

geb.    980,  Aug.  —  Sept.  (Heg.  370), 

Gharmatin  b.  Bocbara, 

gest.  4037,  Juni  ..  (Heg.  428],  Hama- 
dam, Persien. 
Berühmt  durch  seine  mathematischen,  medi- 
cinischen  und  chemischen  Schriften,  die  spft- 
ter  ins  Lateinische  übersetzt  worden  sind.  Zu 
ersteren  geboren:  Opera  Mathematica  seu 
Arithmetica ,  Geometrie ,  Astronomica  et  Mu- 
sica ;  Euclidis  elementa ;  Arithmetica  et  Mu- 
sica  in  epitomen  contracta;  De  corporibus 
coelestibus  etc. ;  Tractatus  de  stellis  fixis,  etc. 
Sein  medicinisches  Hauptwerk :  »Canon«  ist 
vielfach  edirt.  Von  seinen  chemischen  Schrif- 
ten sind  die  bekannteren :  Tractatus  de  Alchi- 
mie ;  Porta  elementorum ;  De  lincturis  metal- 
lorum ;  eto. 

d'ATUsoBüi  8.  Davidson. 

Ayoke,  Johann  Christian.  — 
Stadlrath  in  Danzig,  Mitglied  der  natarfor- 
sehenden  Gesellschaft  daselbst  (Or), 


79 


Aynieom 


Baader. 


8d 


geb.  1766,  Sept.  7,  Danzig, 

gest,  1851,  Dec.  23,  Danzig. 
FragmeDte  zur  Naturgeschichte  des  Bernsteio», 
Danzig  4885.    Bemerkungen  über  Grundeis 
(Pogg.  Ann.  4  886.  Bd.  XXXIX). 

AyilsOOBii  Fraf^z  Xaver.  — Jesuit, 
Lehrer  d.  Mathematik  und  d.  schöoen  Wis- 
senschaften. Schüler  von  Gregorio  a  St. 
YIncentio  (BEJ)  (J), 

geb.  4  624 Antwerpen, 

gest.  4  660,  Dec.  8,  Antwerpen. 
Expositio  ac  deductio  geometrica  quadratura- 
rum  circuli  R.  P.  0.  a  St.  ▼ineeatio,  Antverp. 
4  856  (Vertheidigte  darin  seinen  Lehrer  g^en 
Hnyghens  and  Leotand). 

AfTor,  Melchior.  —  Practischer  Arzt 
in  Nürnberg,  der  m  Leipzig  und  Bologna 
studirt  hatte  (WN)  (J), 

geb.  4  520,  April  40,  Nürnberg, 
gest.  4  579,  MSrz  47,  Nürnberg. 
Hatte  als  Mathematiker  u.  Chemiker  grossen 
Raf  unter  seinen  Zeitgenossen ;  verfertigte  ma-- 
thematische  Instrumente. 

Asaii,  Pierre  Hyazinthe.  —  Phi- 
losophischer und  politischer  Schriftsteller 
in  Paris,  eine  Zeit  lang  Rector  der  Acade- 
mie  zu  Nancy  (BV)  (Q), 

geb.  4766,  M8rz  4,  Sorr^ze. 

gest 

M6m.  sur  le  mouvement  moläculaire  et  sur  la 
chaleur,  snivle  d'un  coup  d'oeil  g^n^ral  sur  le 
Systeme  du  monde  et  d'une  lettre  ä  Mr.  La- 
piaee,  Paris  4  806.  Systeme  uoivenel,  8  vol.  8^ 
Ib.  4849^42. 


I  Don  Jose  Nicolas  de.  — 
Spanischer  Staatsmann  und  Gesandter  suc- 
cessive  in  Rom,  Florenz  und  Paris,  zuletzt 
Privatmann  zu  Paris  (BN), 

geb.  4734 Barbunales,b.Bal- 

bastro,  Aragonien, 
gest.  4  804,  Jan.  96,  Paris.  "^ 
Introduzione  alla  Storia  naturale  e  alle  Geo^ 
grafia  fisica  di  Spagna,  9  vol.  8%  Parma  4784. 

*gMt.  1797.  .  .  (TTB). 


Don  F  e  1  i  X  de.  —  Spanischer 
Ingenieur  und  Brigadier;  von  4784  bis 
4801  zur  Regulirung  der  Gränzen  von  der 
Regierung  nach  Südamerika  geschickt,  spä- 
ter Mitglied  der  »Junta  de  foriificatione  y 
defensa  de  ambos  Indio«  in  Madrid.  Bru- 
der von  Nicolas  fZC.XlK)  (BN), 

geb.  4746,  Mai  48,  Barbuna]es,b.BaI- 

bastro, 

gest.  484  4 Aragonfen. 

Voyages  dans  rAmärique  möridionale,  depuis 
47ffk|ttqa'ea  480l,  Paris  4809,  4  vol.  8*  et 

1^.  A.  Walkenaar.) 


Azevedo^Forles I  Manuel  de.  — 

War  einige  Jahre  Prof.  d.  Philosophie  in 

Siena^  dann  in  seinem  Vaterlande  erst  In- 

genieurcapitän  und  zuletzt  Feldmarschall 

(G.  St), 

geb.  4  660  ..  .  Lissabon, 

gest.  4749 

Enge  nh eiro  Portuguez,  4  728—29.   Logica  ra« 
tional  geometrica  e  analytica,  4744. 

Aatzoaiy  Franz. — Jesuit,  4 5  Jahre 
lang  in  Quito  Theologie  lehrend,  dann  Re- 
ctor zu  Brzeznicz  und  Novizenmeister  in 
Brunn;  nach  Aufhebung  des  Ordens  in 
Prag  lebend  (M.  U)  (OL)  (Plz), 
geb.  4747,  Nov.S5,  Prag. 

gest.  4776,  Juli     5,  Prag. 
Examen  lumlnis ,  celebrem  controversiam  de 
ratione,  sive  substantiae,  sive  accidentis  luci 
tribuenda ,  discutiens ,  tribus  articulis  defini- 
tum,  Pragae  4752. 


'Baader,  Ferdinand  Maria  von. 
—  Arzt»  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Mön- 
chen, Direct.  d.  philosoph.  Klasse  u.  d. 
Mineralienkabinets  derselben  (M.M)  (BN), 
geb.  4747,  Febr.  4  0,  Ingolstadt, 
gest.  4797,  MSrz  4,  Augsburg. 
Über  einige  Neuerongen  in  d.  Naturgeschicbta 
(Neue  Ahhandi.  d.  Baier.  Acad.  4  797,  Bd.  VH). 

Baader,  Joseph  von.  —  Dr.  Med., 
Oberbei^ath  u.  Prof.  an  d.  Univ.  zu  Mün- 
chen, Mitglied  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst, 
auch  Generallandesdirectionsrath  im  Berg- 
u.  Salinenwesen  (M,  U)  (N), 

geb.  4763,  Sept.  30,  München, 
gest.  4  835,  Nov.  20^  München. 
Beschreib,  eines  neu  erfund.  Gebläses,  Gdtt. 
4794.  Über  einige  d.  'wichtigsten  Fortschritte, 
welche  im  Maschinenwesen  seit  d.  Anfang  die- 
ses Jahrhunderts,  besonders  in  England,  ge- 
macht worden  sind,  Münch.  4798.  Beschreib, 
u.  Theorie  d.  engl.  Cylindergebiäses,  Ib.  4805. 
Projet  d'une  nouv.  machine  hydrauKq[Tie  poor 
remplacer  Tancienne  machine  de  Marly,  etc. 
Paris  4805.  Über  ein  neues  System  d.  fort- 
schaffend. Mechanik,  Münch.  4847.  Vollstttnd. 
Theorie  d.  Saug-u.  Hebepumpen,  Hof  4  890. 
Nene  Vorschläge  z.  Verbessr.  d.  Wasserkünste 
b.  Bergbau  u.  Salinenwesen,  Ib.  4890.  Über 
d.  neuesten  Verbessr.  d.  Eisenbahnen,  Münch. 
48S5.  Vorschlag  zu  einer  hydraul.  Luftpumpe 
(Oren,  Joum.  4790.  Bd.  11).  Besehreib,  ver- 
schiedtt.  Maschin.  z.  Anschwttngr.  d.  Wassers 
mitLuftsäure  (Ib.  4  794 .  Bd.  111} .  Neue  Methode, 
das  Wasser  mit  Luflsaore  zu  sättigen  (Baldin- 
ger.  Med.  Joum.  St.  94).  Über  seinen  Was- 
serscblitten  (Güb.  Ann.  4844.  Bd.  XXXVIIl). 


81 


Baader 


Babing^on. 


82 


Deseriptlon   of  a  Hydrometrograph  (Bdinb. 
phii.  Journ.  XIII.  4  825). 

Baader«  Franz  Xaver  von.  — 
Münz-  u.  fiergralhy  auch  Generallandes- 
directionsralh  beim  Berg-  u.  Salinenwe- 
sen,  später  Prof.  d,  specalativ.  Dogmatik 
an  d.  Cniv.  zu  München.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.    Wiss.    daselbst.     Bruder  von  Joseph 

M.  nj  (S), 

geb.  1765,  März  27,  Hüneben, 
gest.  tSIt,  März  23,  München. 
Vom  Wärmesloff,  seiner  Vertheilung,  Bindung 
Q.  Entbiodang,  Wien  u.  Leipz.  4786.  (Jber  d. 
pythagorüische  Quadrat  in  d.  Natur  oder  d. 
vier  Weltgegenden,  Tübing.  4  798.  Beitrag  z. 
dynaiDiscb.  Philosophie,  Berlin  4809.  Ober  d. 
Blitz,  als  Vater  d.  Lichts,  Münch.  4  84  6.  Neue 
Aowead.  menschl.  Kraft  in  d.  Mechanik  (Berg- 
mann.  Journ.  4789).  Verbesserung  d.  Kunst- 
sitze  (Ib.  4794  i^.  92).  Versuch  einer  Theorie 
d.  Sprengarbeit  (Ib.  4  793).  Ideen  über  Festig- 
keit n.  Flüssigkeit  (Oren,  Journ.  4792.  Bd.  V). 


'i  Matthias  Johann.  —  Sa- 
linen-Inspector  zu  Reichenhall  in  Baiem. 
Bruder  der  beiden  Voriiergehenden  (Cll), 

geb.  1773,  Juni  6,  München, 

gest.? 

Meteorologische  Beobachtungen  zu  Reichen- 
ball i.  J.  1797  (Sehnok,  Literar.  Ephemerid. 
4799). 

Baarl  de  la  FalUe,  Jacob»  — 
Stehe  Faiiie. 

BahbagOy  Charles.  —  Lucasian. 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  üniv.  zu  Cam- 
bridge, später  als  Privatmann  in  London 
wohnend.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (DC.  Y), 

geb.  4790  etwa  .  .  . 
ReRectJons  on  the  Decline  of  Science  in  Eng- 
land, Lond.  4830.  On  the  Economy  of  Macbi- 
nery  and  Manufactures ,  Ib.  4832.  Essay  to- 
wards  the  calculus  of  functions  (Philosoph. 
Transact.  4845et46).  On  the  analogy  between 
the  calcolus  of  flouons  and  otber  branches  of 
analysis  (Ib.  484  7).  New  methods  of  finding 
tbe  sums  of  several  classes  of  ln6nite  series 
Ib.  4849).  Repetition  of  Arago't  experimeots 
on  tbe  Magnetisni  of  various  substancas  during 
the  act  of  rotation  (Ib.  4825).  On  a  metbod  of 
eipress  by  signs  tbe  action  of  machinery  (Ib. 
4826;.  On  the  electrical  and  magnetical  rota- 
liooa  (Ib.  4  826).  On  examination  of  some  que- 
ftioos  connected  wilh  games  of  cbance  (Edinb. 
Tr.  vol.  IX).  On  tbe  application  of  analysis  to 
the  discovery  of  loeal  theoreins  and  porisms 
•  Ib.  id).  On  the  notation  employed  in  the  cal- 
rulus  of  Functions  (Cambridge,  Soc.  Tr.  4  822. 
>ol.  I].  On  tbe  determination  of  the  general 
lerro  of  a  new  class  of  Infinite  series  (Ib.  4  827. 
11';.  On  the  influence  of  signs  in  roatbematical 
reasooings  (Ib.  ib.).  On  tbe  Application  of 
Macbinery  to  tbe  calculation  of  astronomical 

Pogfendorff,  HtadwSrlerboch. 


tables  (Mem.  Astron.  Soc.'^825.  vol.  I}.  D«  of 
math.  tables  (Ib.  ib.).  On  a  new  Zenith  Mi- 
crometer (Ib.  4826.  II).  Notice  respect.  some 
errors  common  to  many  tables  of  Logarithms 
(Ib.  4  829.  111).  Demonstrat.  of  a  tbeorem  re- 
lat.  to  prime  numbers  (Edinb.  phil.  Journ. 
484  9.  1).  On  barometr.  observations  at  the 
fall  of  the  Staubbach  (Ib.  4822.  VI).  On  ma- 
cbinery for  calculating  and  printing  matbema- 
tical  tables  (ib.  4822.  VII).  On  the  theoretical 
principles  of  the  macbinery  for  calculating 
tables  (Ib.  4823).  His  calculating  Engine  (Ib. 
4823.  IX).  On  the  measurement  of  faigbts  by 
the  barometer  (Edinb.  Journ.  of  Sc.  4824.  I). 

Babinet,  Jacques.  —  Folgweise 
Prof.  d.  Mathematik  in  Fontenay-le-Comte, 
Prof.  d.  Physik  zu  Poitiers  und  dasselbe 
am  College  Louis-Grand  zu  Paris,  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (DC.  Y), 

geb.  4794,  März  5,  Lusignan,  Depart. 

Vienne. 

Mit  Ampere:  Expose  des  nouv.  d6couvertes 
sur  r^lectricitö  et  le  magnetisme  (in  Thom- 
ion'i  Chemie,  trad.  par  Biffimlt,  Supplm.  4  822). 
R6sum6  complet  de  la  physique  des  corps  im- 
pondörables,  Paris  4  825.  D»  des  corps  pon- 
d^rables,  Ib.  4825.  Ezp^riences  pour  vörifier 
Celles  de  Mr.  Trevelyan,  Ib.  4  833.  Eludes  et 
lectures  sur  les  sciences  d'observation ,  etc. 
2  vol.  8^  Paris  4855.  Sur  son  nouvel  hygro- 
mdtre  (Ann.  eh.  ph.  4824.  XXVI).  Sur  un 
moyen  de  mesurer  plusieurs  actions  chimiques 
(Ib.  4828.  XXXVII).  Sur  la  couleur  des  r^- 
seaux  (Ib.  4829.  XL).  Möm.  d'optique  m6t6o- 
rologique  (Compt.  read.  4837.  IV).  Sur  la 
double  räfraction  circulaire  (Ib.  ib.).  Sur  les 
caract^res  optiques  des  min^raux  (Ib.  ib.). 
Sur  les  couleurs  des  doubles  surfaces  ä  dt- 
stance  (Ib.  4  888.  VII).  Sur  la  cbaleur,  dans 
l'bypoth^se  des  vibrations  (Ib.  ib.).  Sur  l'ab- 
sorption  de  ia  lumi^re  dans  les  roilieux  colo- 
r6s  biröfringents  (Ib.  ib.).  Sur  le  soleil  bleu 
(Ib.  4839.  VIII).  Sur  la  perte  d'nn  demi-in- 
tervalle  d'interfärence,  qni  a  lieu  dans  la  r^ 
flexion  k  la  seconde  surface  d'un  milieu  (Ib. 
ib.).  Instr.  pour  mesurer  des  angles  et  des 
indices  de  röfraction  (Ib.  ib.).  Formule  baro- 
m^rique  etc.  (Ib.  4839.  IX).  Sur  l'aberration 
de  la  lumi^re  (Ib.  ib.).  Nouv.  point  nentre 
dans  Tatmosphöre  (Ib.  4  84Ü.  XI) .  Sur  la  trans- 
mission  de  la  lumi^re  par  des  cauaux  sinueux 
(Ib.  4  842.  XV).  Sur  la  graduation  des  ther- 
momMres  ä  chambres  [Ib.  4  843.  XVII).  Sur 
la  Polarisation  de  la  lumi^re  (Ib.  4845.  XX). 
Estimation  de  la  dispersion  dans  des  trto-pe- 
tits  6chantillons  etc.  (Ib.  4  845).  Sur  les  nuages 
ignös  du  soleil  etc.  (Ib.  4  846.  XXII).  SurTaber- 
ration  de  diflTraction  etc.  (Ib.  4847.  XXV). 
Theorie  de  la  pluie  (Ib.  4  848.  XXVI).  Noch 
viele  andere  Notizen  daselbst. 

Babinstoa,  William.  —  Arzt,  Leh- 
rer d.  Chemie  u.  Materia  medica  am  Guy's 
Hospital  in  London,  früher  Apotheker  da- 
selbst. Mitgl.  d.  Royal  Society  (ABO), 

6 


83 


Babo 


Baco. 


84 


geb.   1767  etwa  .  .  . 

gest.  1833,  Apr.  t9,  London. 
A  syslematic  arraogemeot  of  Minerals  etc. 
Londoo  4795.  A  new  System  of  Mineralogy, 
Ib.  4799.  Aofiitze  in  Vioholsoa's  Journ.  — 
War  Präsident  u.  Mitstifler  der  geolog.  Gesell- 
schaft in  London.  Nach  ihm  ist  der  Babing- 
ton  it  benannt  (Lavy,  Ann.  of  PbiL  4824.  VU). 

Babai  Lambert,  Freiherr  von.  — 
Gutsbesitzer  zu  Weinheim  in  Baden,  Vor- 
steher d.  landwirthschafll.  Vereins  für  d. 
badnischeo  Unterrheinkreis  (CL), 

geb.  4  790  ....  Mannheim. 
Anleitung  z.  chemisch.  Untersuch,  d.  Bodens, 
Frankf.  4848.  Ackerbauchemie  für  d.  Land- 
mann, Ib.  4845,  9.  Aufl.  4880.  Die  Erzeugung 
und  Behandl.  d.  Traubenweins,  Ib.  4  846.  Die 
Hauptgrundstttzed.  Ackerbaus,  Ib.  4854.  Noch 
einige  agronom.  u.  Onolog.  Schriften. 

Babaf  Clemens  Heinrich  Lam- 
bert, Freiherr  von.  —  Dr.  Med".,  Prival- 
docent  an  d.  Univ.  zu  Freiburg  im  Breis- 
gau. Sohn  d.  Vorigen  (Or), 

geb.  484  8,  Nov.  95,  Ladenburg,  Baden. 
Ober  d.  Spannkraft  d.  Wasserdampfs  in  Salz- 
lösungen, Freiburg  4847.  Quecksilbervonlil 
Cliebig,  Ann.  4  844.  XLIX).  Mit  Fratenins: 
Über  ein  sicheres  u.  neues  Verfahren  z.  Aus- 
mittl.  u.  quantitativ.  Bestimm,  d.  Arsens  bei 
Vergiflungslttllen  (Ib.  ib.}-  Anwend.  d.  Cen- 
trifugalkraft  in  ehem.  Laborator.  (Ib.  4853. 
LXXXH).  Mittheil,  aus  d.  ehem.  Laborat.  zu 
Freiburg  (Ib.  4858.  LXXXV).  Über  d.  Furfu- 
rol  (Ib.  ib.).  Photogrtph. .  Versuche  (Pogg. 
Ann.  4856.  XCVII).  Büt  J.  MüUar:  Die  fluo- 
rescenz-erregende  Eigenschft  d.  Flamme  d. 
Schwefelkohlenstoffs  (Ib.  ib). 

BaooeUl,  Liberato  Giovanni.  — 
Clericus  rcgularis  vom  Orden  d.  frommen 
Schule,  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Bo- 
logna. Mitgl.  d.  Societa  Italiana  (Mem.  Soc, 
Ital  XXIIL  \), 

geb.   4779,  Nov.  4  8,  Lutea. 

gest.  4  835,  Oct.  94,  Bologna. 
Nttove  Esperienze  sullo  strignimento  e  disten- 
dtmento  de'  fluidi  aeriformi  per  virlü  di  am- 
meotata  e  diminuiia  pressione  atmosferica 
(Giorn.  di  fisica  etc.  del  Regn.  Lomb.  Vciiet. 
484  9.  T.  V).  Risultali  delle  esperienze  intorno 
all'  azione  di  Oii  elettrici  sugli  agbi  caiamitaU 
e  non  calamitati  (Antologia  di  Firenze  4894). 
I  fenomeni  elettro-magnetici  a  due  leggi  ri- 
dotli  con  la  loro  cagione  tolta  dall'  opinione 
symmeriana,  Modena  4894.  Leltere  due  sopra 
fenomeni  elettro-magnetici ,  Carpi  4  899.  Sul 
magoetismo  del  rame  e  dl  altre  sostanze  (Bibl. 
Univ.).  Viel  Unedirtes. 

Baooly  Andrea.  —  Leibarzt  d.  Pap- 
stes S  ixt  US  V.  und,  von  4  567  bis  4  600, 
Prof.  d.  Botanik  in  Rom  (BN), 


geb San  Elpidio,  Mark  Ancona, 

gest.  nach  4  600. 
De  thermis,  lacubus,  balneis  et  fontibus  totius 
orbis  Libr.  VII,  Venel.4  574.  DelTevere,  della 
natura  e  bontä  dell'  acque  e  dell'  innondazione, 
4558.  Tratte  lo  delle  gemme  e  pietre  preziose 
nella  sacra  Scrittura  riferite. 

asom  Baeh|  s.  Zümbach. 

Baohe,  Alexander  Dallas.  —  Su- 
perintendent der  Küstenvermessung  der 
Vereinigten  Staaten  (an  Hassler's  Stelle); 
früher  Prof.  d.  Physik  u.  Chemie  an  d. 
Univ.  von  Pennsylvanien  (Or), 

geb.  4  806,  Juli  4  9,  Philadelphia. 
Safety  Apparatus  for  steamboats  (Sill.  Jouro. 
4831.  XX) .  Disturbance  of  tbe  needle  during  the 
aurora  borealis  (Ib.  4  885.  XXVII).  On  the  oie- 
teorsof4  3Nov.4  838and4834(Ib.48S6.XXIX). 
Influence  of  colour  on  radiation  (Ib.  4888. 
XXX).  Radiation  and  absorption  of  beat,  spe- 
ci6c  beat  and  apparatus  for  illustrating  it  (Ib. 
4885.  XXVni).  Effect  of  deflected  curreot  of 
air  on  the  results  with  a  rain  gauge  (Ib.  4839. 
XXXV) .  Use  of  the  Zenith  telescope  in  deler- 
mining  latitudes  (N.  Sill.  Journ.  4859.  XIV}. 
Observatioiis  at  tbe  Magnetic  and  Meteorolo- 
gical  Observatory  at  tbe  Girard  College,  Phi- 
ladelphia, made  ...  4840.  to  4845,  8  vol.  4* 
with  Atlas,  Washington  4847.  Reports  on  the 
Coast  Survey,  4  vol.  (Siehe  N.  Sill.  Journ.  III — 
XVIII) .  Viele  Aufsätze  in  d.  Proceedings  of  the 
Americ.  Society  for  the  Advanc.  of  Science. 

Bftohet,  Sieur  de  nttmirlao,  Claude 
Gaspard.  —  Jesuit,  früher  Prof.  d.  Rhe- 
torik in  Mailand ,  dann  Mitgl.  d.  Acad^mie 
fran^aise  in  Paris  (Ni.  Vi;  (J), 

geb.  4  587  etwa,  Bourg  en  Dresse, 
gest.  4  638,  Febr.  98,  (Paris?). 
Diophaati  Alasaadrüil  arithmeticorum  Libri 
sex  et  de  numeris  niultangulis  Liber  unus, 
Paris  4694 .  Probl^mes  plaisans  et  ddlectables 
qui  se  fönt  par  les  nombres.  Lyon  4 64 9  et  4694 
(Gab  Veranlassung  zu  den  R^cr^ations  mathe- 
matiques  von  Oianaai). 

I  6.  Rivinus. 

,  Joseph.  —  Prof.  der 
Chemie  u.  Metallurgie  an  d.  Bergacadomie 
zu  Schemnitz/'^.  4  849;, 

gest.  4  849,  Jan.  ..,  Schemnitz.  * 
Chemische  Abhandl.  über  d.  Mangan  ,  Wien 
4899.  Versuche  Uberd.  Mangan  und  dieMan- 
ganozyde  (Behwaifg.  Journ.  4899.  LV,. 

*  Ward  wefni  teiDer  dcutaehen  Gednnvof  Ton  Slu> 
denton  mafyariMlier  Abkunft  tot  der  Thfir  Minv« 
eiffrora  Üaiuc*  auffch&ofU 

BaohvOBOy  8.  Arnaldo. 

Bao0|  Roger.  —  FranciscanermÖnch. 
der  in  Paris  u.  Oxford  studirt  halte  und  an 


85 


Baco 


Baeyer. 


86 


d.  UniversiUSt  des  letzteren  Orts  Mathema- 
tik u.  Astronomie  lehrte.  Hatte  wegen  sei- 
npr  Kentnisse  (die  ihm  den  Beinamen  »Do- 
clor  roirabiltsff  erwarben)  und  weil  er  die 
Sittenlosigkeit  seiner  Ordensbrüder  ohne 
Rucksicht  tadelte,  viele  Schicksale  zu  er- 
dulden y  namentlich  eine  zehnjährige  Ge- 
fangenschaft in  Frankreich  (BD), 

geb.   I S 1 4 bei  Ilchester,  So- 

merselshire, 

gesi.  1294,  Juni  H,  Oxford.* 
De  secretis  operibus  ariis  et  naturae  et  de  nul- 
lilate  magiae,  zuerst  gedruckt  Paris  4  543.  Opus 
majus,  gedruckt  London  4  788  (EnthUlt  unter 
Anderem :  De  centris  gravium ;  de  ponderi- 
bus;  de  valore  rousices;  de  cosmographia ;. 
de  situ  orbis ;  de  arte  eiperimentali ;  de  radiis 
solaribus ;  de  coloribus  per  artem  flendis ; 
etc.).  Opus  minus.  Opustertium.  Mehre  che- 
mische u.  a Ichemistische  Schriften ,  die  theils 
•öderen  Sammlungen  einverleibt  wurden, 
theils  zusammengefasst  als  Thesaurus  chymi- 
CDS,  Francofurti  4603  u.  4  620  erschienen. 

*  fML  1292  (nicht  1294),  Juni  11  {B3f). 

Baoo,  Francis.  —  Ritter,  4  604  be- 
soldeter Rechtsanwalt  der  engl.  Krone, 
1607  Sollicitor-General ,  4  64  3  Attomey- 
General,  4  617  Siegelbewahrer,  4  649  Lord- 
Grosskanzler  u.  Baron  von  Yerulam,  4  620 
Yiscount  St.  Albans,  aber  4  62  4  wegen  Un- 
terschleife vom  Parlamente  aller  seiner 
Aemter  entsetzt  und  zur  Haft  im  Tower 
verdammt,  vom  Könige  Jacob  I.  jedoch 
theilweis  begnadigt  (BD), 

geb.  <564,Jan.22,YorkhoQse,London, 
gest.  1626, Apr.  9,  Highgate,  London. 
Novam  Organon  seien tianim  or  New  Method 
of  employing  the  reasoning  faculties  in  the 
pamiits  of  truth,  Lond.  4  620.  On  the  advan- 
cemeot  of  learning,  Lond.  4605,  tibersetzt  un- 
ter d.  Titel :  Sylva  sy Warum  or  history  of  Na- 
tore,  Ib.  46i4.  De  augmentis  scientiarum 
Libr.  IX,  Paris  4624.  Historia  naturalis  et  ex- 
perimeotalis  de  ventis,  Leyd.  4638. 

Baeek|  Diederich.  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Mathematik  am  Colleg.  zu  Freiburg 
im  Breisgau  und  dann  zu  Luzem,  später 
Beichtvater  d.  Cardinais,  Landgrafen  Fried- 
ricfa  von  Hessen  in  Rom  (SBJ), 

geb.  1599 IÄ>erIingen,  am  Bo- 
densee, 

gest.  1676,  M9rz9,  Rom. 
Tobos  optico-geometricus  novus  disputationi 
propositos,  Frib.  4682.  Architectonica  milU 
taris,  Lucemae  468$. 

BttMky  Abraham.  —  Leibarzt  des 
Königs  V.  Schweden ,  PrSses  d.  Collegium 
Medicum  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Stockholm  (SLff), 


geb.   474  3 Söderham, 

gest.  4795,  März  4  5,  (Stockholm?). 
Beskrifning  p4  en  af  lerbrunnarna  omkring 
Paris  (Vet  Acad.Handl.  4745).  Ron,  anstäUde 
med  hvHTorfaske  (Ib.  4  750).  Viel  Medicin. 

BaehreiiflyJohann  Christian  Fried- 
rich. —  Pastor  und  Reclor  zu  Schwerte 
bei  Unna,  Grafschaft  Mark  (M.  II), 

geb.  1765, März  l,Meinert8hagen,6rfs. 

Mark, 

gest.  1833,  Oct.  4  6,  Schwerte. 
Beschreib,  einer  neuen  astronom. -geometri- 
schen Boussole,  Halle  4  793,  Zusätze  dazu,  Ib. 
4794.  Über  die  einzig  wahre  Theorie  d.  na- 
türl.  u.  künsll.  Oüngmittel,  Leipz.  4  797,  8. 
Aufl.  4820.  Viel  Medicin isches,  Philosophi- 
sches, u.  A. 

Baer,  Karl  Ernst  von.  —  Dr.Med., 
Prof.  d.  Zoologie  an  d.  Univ.  zu  Königs- 
berg, dann  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Pe- 
tersburg, darauf  (4  830)  wieder  Prof.  in 
Königsberg,  und  einige  Jahre  abermals  als 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  nach  Petersburg 
übersiedelnd  (BN)  (CL), 

geb.  4792,  Febr.  17  (A.  St.),  Landgut 

Piep,  Esthland. 
Beispiele  von  fortgetragenen  Felsblöcken  and. 
Südküste  V.  Finnland  (Bullet.  Acad.  Pötersb. 
4  887. 11).  Bericht  über  d.  neuest.  Entdeckun- 
gen an  d.  Küste  von  Nowaja-Semija  (Ib.  ib.). 
Ueber  d.  Klima  von  Nowaja-Semija  (Ib.  ib.). 
Ergebnisse  seiner  Reise  nach  Nowaja-Semija 
und  Uppland  (Ib.  4838.  III).  Über  das  Klima 
von  Sitka  (Ib.  4  839.  V).  (jber  d.  Wanderung 
eines  sehr  grossen  Granitblocks  über  d.  finni- 
schen Meerbusen  nach  Hochland  (Ib.  ib.).  über 
d.  Häufigkeit  d.  Gewitter  in  d.  arctischen  Re- 
gionen (Ib.  4  840.  VI).  Über  d.  Bodentempera- 
tur von  Sibirien  (Bullet.  Classe  phys.  Acad. 
Par.  4  850.  VIII).  Mit  Helmersen :  Beiträge  z. 
Kenntnissd.  russisch.  Reichs  u.  Asien,  4  0Bde. 
Petersb.  4  889—45.  —  Viel  Zoologisches  und 
Anatomisches. 


,  Georg  Friedrich.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Witten- 
berg (A)  (M), 

geb.   47  47 Leipzig. 

gest.  4769,  Febr.  6,  Wittenberg. 
De  vectibus  curvilineis,  Lips.  4737.  De  cuneo, 
Viteb.  4  754 .  De  solutione  cubicarum  aliarum- 
que  aequationura  ope  sinuum,  Ib.  4  754 .  Theo- 
rematis algebraici  Demonstratio,  Ib.  Analysis 
problematis  geometrici  etc.  (Act.  Erud.  4748). 

Baeyeri  Johann  Jacob.  —  Gene- 
ral-Magor  im  preussischen  grossen  Gene- 
ralstab zu  Berlin  (GB.  4  845;, 

geb.  4794,  Nov.  5,  Müggelbeim,  b.Kö- 

penik. 
Gradroessung  in  Preussen  etc.  (mit  7.  W.  Bes- 
iel),  Berlin  4888.  Die  Küstenvermessung  (der 

6* 


87 


PidB« 


BaUly. 


88 


Ostsee)  und  ihre  Verbind,  mit  der  Berliner 
Grundlinie,  Ib.  4849.  Nivellement  zwischen 
Berlin  und  d.  Ostsee  (Astr.  Nachr.  48S7.  Bd. 
XIV) .  tiber  Erlangung  d .  Gleichzeitigkeit  d .  ge- 
genseit.  Beobachtungen  von  Höhenunterschie- 
den (Ib.  ib).  Formeln  z.  Berechnung  v.  Hö- 
hendifferenzen und  d.  CoeiBcienten  d.  irdi- 
schen Strahlenbrechung  (Ib.  ib).  über  eine 
neue  Formel  zum  Höhenroessen  mit  dem  Ba- 
rometer (fogff.  Ann.  4856.  XCVIII). 

BafBn,  William.  —  Englischer  See- 
fahrer, nach  welchem  die  Baffinsbay  ihren 
Namen  erhalten  hat  (BN)  (BD), 

geb.  4  584  etwa 

gest.  4  6S2,  Mai  S3,   bei  Erstürmung 

von  Ormus. 
Machte  als  Steuermann  unter  Hudson,  Th.But* 
ton,  OibUBt  und  Sob.BUefh  in  d.  Jahren  4642 
—4  646  mehre  Reisen  in  die  Gewässer  d.  nord- 
westl.  Amerilca's,  aufweichen  er  auch  Beobb. 
über  d.  magnet.  Oeclination  u.  Inclination  an- 
stellte. Seine  letzte  Reise  ging  nach  Indien. 

Bagardy  Charles.  —  Pnictiseher  Arzt 
zu  Nancy,  Leibarzt  d.  Königs  Stanislaus 
von  Polen,  als  derselbe  Herzog  v.  Lothrin- 
gen war  (BN), 

geb.  1696,  Jan.  S,  Nartcy, 

gest.  177«,  Dec.  7,  Nancy. 
M^m.  sur  les  eaux  de  Contrexeville ,  en  Lor- 
raine 4  760.  Leseauxmio^rales  de  Nancy,  4  768. 
Diss.  sur  la  cause  pbysique  des  tremblements 
de  terre.  Dispensatorium  pharmaceutico-chi- 
micum,  4774.   Hisloire  de  la  Ihäriaque,  47J5. 

Bagayi  Valentin.  —  Fourier  in  d. 
französ.  Marine- Artillerie ,  dann  Privatleh- 
rer der  naut.  Wissenschaften  (Professeur 
d'bydrographie)  in  Lorient  (Tq,), 

geb.  1 77 S,  Apr.  9,  Bisses-Ia-Maconnaise, 

Dep.Saöne  et  Loire, 

gest.  1851,  Fcb.  4  5,  Lorient. 
Nouv.  Tables  astronomiques  et  hydrographi- 
ques  etc.  Paris  4829. 

BaggOi  Jonas  Samuel.  —  Prof.  d. 
Mechanik  an  d.  Bergschule  zu  Fahlun  seit 
4  838,  früher  Adjunct  d.  Physik  und  pfay- 
sik.  Technologie  am  technolog.  Institut  in 
Stockholm  (Or), 

geb.  4  803,  Juli  4,  Uddevalla. 
Blementarkurs  i  Fysiken ,  4885.  Cbersetzung 
u.  Bearbeitung  vom :  Aide-M^moire  de  la  M6- 
caolque  pralique  par  A.  Xetia,  4840.  Arkiv 
(ttr  practisk  Mekanik,  4.  Hfl.  4846.  Afhandling 
om  Kropverk  för  Jernmalm,  4854.  Einige  Ab- 
bandl.  practischen  Inhalts  in  d.  Zeitschrift: 
Lisning  fOr  Folket. 

Ba§BolO|    Giovanni   Francesco 
Giuseppe,  Graf.  —  Dr.  Juris  .  .  .  (BN)y 
geb.  1709  ....  Turin, 
gest.  1760  etwa  .  .  . 


Suir  aurora  boreale.  Ein  Tractat  über  d.  Qua- 
drate d.  Zahlen. 

Bahr,  Johann  Friedrich.  —  Dr. 
Phil.,  Lehrer  der  Chemie  am  technologi- 
schen Institute  zu  Stockholm  (Or), 

geb.  484  5,  Juli  47,  Wisby. 
Analyser  af  nägra  svenska  mineralier  (Oefver- 
sigtafK.  Vet.  Acad.  Förhandl.  4  850).  Gedipet 
jern  i  petrificeradt träd  (Ib.  4854).  Atomvigten 
af  tolkjord  (Ib.  ib.).  Om  nigra  salter  med 
chromsyra  (Ib.  4852).  Om  den  förmodade  me- 
tallen Aridium  (Ib.  ib.). 

Baier,  Johann  Wilhelm. — Prof. 
d.  Mathematik  u.  Physik,  darauf  d.  Theo- 
logie an  d.  Univ.  zu  Allorf  (WN)  (BN), 

geb.   4  675,  Juni  4S,  Jena, 

gest.  47S9,  Mai  4  4,  Altorf. 
De  frigore  hyeroalis  A.  4  709  (Bphem.  Acad. 
Nal.  Cur.  Cent.  I  et  II).  Viele  Dissertationen, 
z.  B. :  De  Sapphiro,  4706.  DeFulmine,  Ful- 
gure  et  Tonitru  hiemale,  4706.  De  Asterismis, 
4707.  De  Aeolipila,  4708.  DeLacrymiss.de 
Guttis  vitreis,  4 708.  De  Origine  Fontium,  4709. 

Baler,  Johann  Jacob.  —  Prof.  der 
Mcdicin  an  d.  Univ.  zu  Altorf.  Mitgl.  und 
zuletzt  Präsident  d.  Leopoldinischen  Aca- 
demie.  Bruder  des  Vorigen  (ÄNC)  (WN/ 
(Ad.  Acad,  Nat.  Cur.  l\)  (J), 
geb.   4  677,  Juni  4  i,  Jena, 

gest.  4735,  Juli  4  4,  Altorf. 
Oryctographia  norica  sive  remm  fossilium  et 
ad  minerale  regnum  pertinentium,  in  territo- 
rio  Norirobergensi  ejusque  vicinia  observata- 
rum  succincta  descriptio,  Norimb.  4708.  Sup- 
plementa  Oryctographiae  norioae  (Act.  Acad. 
Nat.  Cur.  Vol.  II). 

Balorj  Ferdinand  Jacob.  —  Pract. 
Arzt  in  Nürnberg,  Mitgl.  und  zuletzt  Präsi- 
dent d.  Leopoldin.  Academie.    Sohn  des 

Vorigen  (N.  Ad.  Acad.  Nat,  Cur.  Vfll;  (WN) 

(W, 

geb.  4707,  Febr.  13,  Altorf, 
gest.  4788,  Oct.  23,  Ansbach. 
Gab  heraus  seines  Vaters  Oryctographia  No- 
rica mit  Supptm.  Norimb.  4780  u.  4  758,  so 
wie  dessen :  Monumente  rerum  petriflcatanim 
praecipoa.  Ib.  4757.  Epistola  itineraria  ad 
€.  J.Trew,  Norimb.  4765.  Beschreib,  einer 
physikal.  Reise,  welche  er  im  J.  4765  in  ei- 
nige Gegenden  von  Franken  und  in  die  Ober- 
pfalz gethan  (N.  Hamb.  Magaz.  St.  58). 

B«lll7}  Jean  Sylvain. —  Vorder 
Revolution  Garde  honoraire  d.  KÖnigl.  Ge- 
mälde, dann  Präsident  d.  ersten  franz.  Na- 
tionalversammlung und  bald  darauf  Maire 
von  Paris,  zuletzt  privatisirend  bei  Nantes 
u.  in  Melun.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.«  d. 
Acad.  fran^aise  und  d.  Acad.  dea  lDAcri|>- 


89 


Bijot. 


90 


tions  (Mem,  rimt.  Par.  Sc.  mar.  T.  JJ  (BN) 
(Arg.  Ii;, 

geb.  1736,  Sept.  1 6,  Vwns, 

gest.  4 793, Nov.  18,  Paris,  gulllolinirt.  • 
Essai  sur  la  thäorie  des  satellites  de  Jupiter, 
Paris  4  766.  Histoire  de  TAstronomie  ancienne, 
Ib.  4775.  Bist,  de  1' Astron.  moderne,  3  vol. 
Ib.  4778 — 83.  Hist.  de  TAstron.  indieone  et 
Orientale,  Ib.  4787.  Leltres  sur  Torigine  des 
scieaces  et  sur  celle  des  peaples  de  t'Asie, 
Ib.  4777.  Sur  TAtlantide  de  Piaton,  Ib.  4779. 
Sar  les  ^poques  des  mouvemens  de  la  lune 
snr  la  fin  du  siöcle  pass^  (M^oi  Par.  4763). 
Sar  la  com^te  de  4763  (Ib.  Ib.).  Recherche  de 
r^quation  du  centre  de  Jupiter  etc.  (Ib.  4768). 
Snr  la  throne  des  satellites  de  Jupiter  (Ib. 
4769).  Sur  le  mouvement  des  noeuds  et  sur 
la  Variation  de  Tinclinaison  des  satellites  de 
Jupiter  (Ib.  4  766).  Sur  les  inögalit^s  de  la  lu- 
mi^re  des  satellites  de  Jupiter  etc.  (Ib.  4  774). 
Observ.  d'un  ph6nom6ne  relatif  k  la  dispari- 
tion  de  Tanneau  de  saturne  (Ib.  4778).  Sur  la 
dioiinution  de  la  longueur  de  Tannee  (Ib.  ib.). 
Noch  viele  astron.  Beobb.  in  diesen  Memoi- 
ren. Sur  la  th^orie  de  la  comMe  de  4759  (M6m. 
präsent,  k  Tacad.  T.  V). 

*  gest.  Not.  11  (LB). 

Batllyi  Joseph.  —  Anfangs  Feldapo- 
theker, später  Ober-Apotheker  am  Militär- 
hospital  zu  Besangon.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  (QC), 

geb.   1779,  Juni  25,  Besangon, 
gest.  1832,  Dec.  4  2,  Besangon. 
Essai  göologique  et  physique  sur  la  possibllit^ 
d'obtönir  des  eaux  jaillissantes  dans  le  Dep. 
da  Doubs ,  au  moyen  des  puits  art^siens,  Be- 
sangen 4  830. 

Bailly)  Charles  Fran  9  ois. — Buch- 
bändler,  früher  Advoeat  ä  la  Cour  royale. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  (Medicin)  m  Paris 

(Q)(QCJ. 

geb.  4800,  Hai  3,  Merlieux,  bei  Laon. 
Manuel  de  Physique,  Paris  4  825.  Resum6  com- 
plet  der  Astronomie,  Ib.  4826.  Coupd'oeil  sur 
les  progr^  et  les  acquisi  tions  de  la  physique 
darant  ces  derni^res  aonäes  etc.  Ib.  4827. 
Resumä  completde  m^t^orologie  etc.  Ib.  4829. 
Edirte  ferner  TEncyclopödie  portative  und  das 
Journal :  Memorial  encyclopödique. 

Bailflf  Don  Benito.  -7-  Director  de 
matematicas  de  la  real  accademia  de  San 
Fernando  in  Madrid  (ECJ, 

geb.  1730 St.  Adrian  de  Besös, 

bei  Barcelona, 

gest.  1797,  Juli  . .  Madrid. 
Lecciones  de  clave  y  principios  de  harmonia, 
1775.  Principios  de  matematica,  donde  se  en- 
seoa  la  especulativa,  con  su  applicacion  de  la 
dinamica,  hidrodinamica,  optica,  aslronomi- 
Ca,  geografica,  gnomomica,  arquitectura,  per- 
spective y  calendario,  3  vol.  4'.  4776.   Ee- 


mentos  de  Matematica,   40  vol.  4*.  Madrid 
4772-88. 

Baily,  Francis.  —  Geldmakler  (Stock- 
broker) in  London.  Mitgl.  d.  Roy.  Society, 
Präsident  der  Astronoraical  Society  daselbst 
(Phil.  Mag.  1845.  XXVi;  (ASN.W), 

geb.  t774,  Apr.  28,  Newbury,  Berk- 
shire, 
gest.  4  844,  Aug.  30,  London. 
The  doctrine  of  Interest  and  Annuitles  analy- 
tically  Investigated,  4  808.  The  doctrine  of  Life- 
Annulties  and  Insurances  analy tically  inve- 
stigated, 4840.  Appendix  dazu ,  4848.  On  a 
Method  of  fixing  a  Transit  Instrument  exactiy 
in  Ihe  Meridian  (Mem.  Astr.  Soc.  Vol.  I).  New 
Tables  for  determining  tbe  Time  by  means  of 
AltitudestakenneartheprimeVertical  (Ib.  ib.)> 
On  tbe  Mercurial  Compensation-Pendulum  (Ib. 
ib.).  On  tbe  Method  of  determining  the  diffe- 
rence  of  Meridians  by  the  Culmination  of  the 
Moon  and  Stars  (Ib.  II) .  New  Tables  for  faci- 
litating  the  compulation  of  Precession,  Aberra- 
tion and  Nutation  (Ib.  ib. ) .  On  the  proper  motion 
of  the  fixed  stars  (Ib.  V).  Bnperlments  with  the 
Torsion  Rod  for  determining  the  Mean  Density 
of  the  Earth  (Ib.  XIV ;  auch  besonders  gedruckt 
Lond.  4848).  On  the  Solar  Bcltpse  seid  to  have 
been  predicted  by  Thaies  (Phil.  Tr.  4  844).  De- 
scription  of  a  New  Barometer  (Ib.  4887).  Ou 
the  correction  of  a  pendulum  for  the  reduction 
to  a  vacuum  (Ib.  4832).  Viele  Aulsütze  im  Phi- 
losoph. Magaz. 

BaUi,  Sir  W  i  1 1  i  a  m.  —  Dreissig  Jahre 
lang  Master  auf  verschiedenen  engl.  Han- 
delsschiffen /"G.  4  853;, 

geb.  1775 CuUross,  Perthsh., 

gest.  4853,  Sept.  4  4,  Grange,Es6ex. 
Treatise  on  the  Variation  of  Compass,  484  7. 

Bainbridge,  John.  —  Erst  Arzt, 
dann  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Oxford  (BD)  (BN), 

geb.  1582  .....  Asfaby  de  la  Zouch, 

gest.  4  643,  Nov.  3,  Oxford. 
Astronomical  Description  of  the  last  Comet, 
Lond.  4  649.  Ganicolarie,  a  treatise  concerning 
the  Dog  Star  and  the  Canicular  Days  etc.  Ox- 
ord  4  648.  Übersetzte  Proeli  Sphaera  und  Claa« 
dii  Ptolamaai  de  Hypothesibus  Planetarum, 
Lond.  4620. 

Bi^Joi^  •  •  '  —  ^^^f  Correspond.  der 
Pariser  Acad.  d.  Wiss.,  hielt  sich  von  4764 
bis  4  77  6  im  französ.  Guyana  auf  (BN)  (BS), 

geb.  .  .  .,  gest.  nach  4790. 
M^moires  pour  servir  ä  l'histoire  de  Cayenne 
et  de  la  Guyane  fran^aise,  dans  lesquels  on 
fait  connaitre  la  nature  du  climatde  cette  con- 
tr6e  etc.  2  Vol.  Paris  4  777—78. 

Bl^ot|  LouisMarin.  —  Commissaire 
de  Marine^  Chef  du  bureau  des  lois  au  Mi- 
nistöre^  beauftragt  mit  der  Oberaufsicht  der 


91 


Baker 


Balbo. 


92 


Bibliotheken  des  Departements  der  Marine 
und  der  Colonien  (QC), 

geb.  4776,  Sept.  9,  Paris. 
Anoales  maritimes  et  coloniales,  Paris  4846.., 
jttbriich  3  vol.  Abrögä  historique  et  chrono- 
logiquedes  principaux  voyages  de  döcouvertes 
par  mer,  depuis  Tan  2000  avant  J.  C.  jusqu'au 
commencement  du  XIX"^  si^cle ,  Paris  4  829 
et  4885. 

Baker ,  Thomas.  —  Pfarrer  zu  Bi- 
shop-Nymmet  in  Devonshire  (BD)  (J), 
geb.  4  625  etwa,  Ilton,  Sommersetsh., 
gest.  4  690,  Juni  5,  Bishop-Nymmet. 
The  geometricai  Key  or  the  Gate  of  EquaUons 
unlocked,  or  a  New  discovery  of  the  con- 
struction  of  all  Equations  etc.  Lond.  4684. 

Baker,  Henry.  —  Vorsteher  einer 
von  ihm  errichteten  Taubstummen-Anstalt, 
Mitgl.  d.  Royal  Society  (BD). 

,  geb.  4  698,  Mai  8,  London, 
gest.  4771,  Nov.  25,  London, 
Tbe  Microscope,  made  easy,  Lond.  4  742.  Em- 
ployement  for  the  Microscope,  Ib.  4764.  Mi- 
croscopiai  Observations  (unter  anderen  über 
d.  Krystallisation  der  Salze)  Ib.  4  768.  25  Auf- 
sätze in  d.  Philosoph.  Transact. ,  z.  B. :  Ac- 
count of  a  Catoptric  Microscope  (4  786);  De- 
script.  of  Leenwaiihoak'i  Microscope  (4  740). 
Account  of  Torre*!  microscope  glasses  (4  748). 
Experm.  in  Medical  Electrtcity  (1766).  —  Fun- 
dirte  die  Baker'sche  Vorlesung  bei  der  floyal 
Society. 

Bakewell,  Robert.  —  Anfangs  Woll- 
händler (Woolstapler)  zu  WakeGeld  in  York- 
shire,  dann  in  London  lebend  als  Minera- 
logical  Surveyor  und  Lehrer  d.  Mineralogie 
u.  Geologie  an  d.  Surrey-Institution  (An.  R, 
1843;  1^6?.  4  843;, 

geb.  4768  etwa  .  .  . 

gest.  4  843,  Aug.  45,  Hampstead  bei 

London. 
An  Introduction  in  Geology  etc.  Lond.  484  5. 
Outline  of  the  Geology  and  Mineral  Geography 
of  England,  Ib.  4  846.  Travels  in  the  Tara n- 
taise,  Ib.  482S.  An  Account  of  the  Coalfield  at 
Bradford,  near  Manchester  (Transact.  Geol. 
Soc.  II) .  On  the  Geology  of  Northumberland 
and  Durbam  (Phil.  Mag.  4  84  5.  XLV).  On  some 
peculiar  properties  of  light  (Ib.  ib.).  Descript. 
of  a  Safety  Furnaae  (Ib.  484  6.  L). 

Balardi  Antoine  Jerome.  —  Mitgl. 
d.  Instituts,  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Facultät 
des  Sciences  u.  am  GoUöge  de  France  in 
Paris,  früher  Pbarmaceut  und  Präparator  d. 
Chemie  an  d.  Facultät  zu  Montpellier  (Or), 

geb.  4  802,  Sept.  30,  Montpellier. 
Note  pour  servir  ä  Thistoire  naturelle  de  Tiode 
(Ann.  Chtm.  Phys.  4825.  XXVIII).  Mäm.  sur 
une  substance  particuliöre  (das  von>B.  ent- 
deckte Brom)  dans  l'eau  de  mer  (Ib.  4826. 


XXXII).  Sur  la  natura  des  combinaisons  d6- 
Golorantes  du  chlore  (Ib.  4834.  LVII).  Sur  la 
decomposition  du  biuxalale  d'ammoniaque  (Ib. 
4842.1V).  Sur  Tacool  amylique  (Ib.  4844. XII). 
Sur  Textraction  des  Sulfates  de  soude  et  de 
polasse  des  eaux  de  la  mer  (Compt.  rend. 
1844.  XIX).  Sur  quelques  cyanures  (Ib.  ib.). 
Sur  la  difference  de  Constitution  entre  l'^ther 
nitrique  et  r^ther  sulfurique  (Ib.  4  847.  XXIV). 

Balardlai,  Ludovico. — Arzt, Phy- 
sicus  (Medice  provinciale)  folgweise  inSon- 
drio,  Como  und  Brescia  (Ct), 

geb.  4796,  Juni  20,  Breno,  b. Bergamo. 
Sulle  fonti  minerali  e  termali  della  Valtellina, 
4  831.  Delle  Acque  salino-termali  del  Massimo 
nella  Valtellina,  Sondrio  4835.  Cenni  sulle 
fonti  minerali  e  termali  della  Valtellina,  Como 
4888. 

Balbl,  Paolo  Battista.  —  Prof.  d. 
Medicin,  später  auch  d.  Physik  an  d.  Univ. 
zu  Bologna,   Mitgl.  des  Instituts  daselbst 

(P)  w, 

geb.   4  693,  Febr.  47,  Bologna, 
gest.  4  772,  Dec.     7,  Bologna, 

De  inaequalitatibus,  quae  in  Torricellianis  ba- 
rometris  observatae  sunt,  a  vi  tuborum  repel- 
lente  ortis  (Comm.  Bonon.  T.  II) .  Experimente 
varia  in  ampullis  Bononiensibus  facta  (Ib.  ib.). 
De  quibusdam  vitrorum  fracluris  mirabilibus 
(Ib.  ib.).  Descriptio  ignei  globi  pera^ra  im- 
proviso  excurrentis  (Ib.  T.  I). 

Balbl,  Adrian  Edler  von.  —  Folg- 
weise Lehrer  d.  Geographie  am  Collegto 
S.  Michele  zu  Murano,  am  Lyceum  zu  Fer- 
mo,  an  d.  Univ.  zu  Padua,  dann  in  Lissa- 
bon, Paris,  Wien  u.  Padua  lebend.  Ordentl. 
Mitgl.  d.  Istituto  Lombardo  di  Scienze  etc., 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Wien  (Feiert. 
Sitz.  d.  Wiener  Acad.  4  852;, 

geb.   4782,  Apr.  25,  Venedig,* 

gest.  4  848,  März  4  3,  Venedig. ♦♦ 
Compendio  dl  Geografia.4  849.  Ahr^^  de  Geo- 
graphie etc.  4  833.    Scritti  geograQci  e  varii 
publicati  in  diversi  giornali  etc.  5  vol.  4  844. 

♦  geb.  1784  . . .  (DC.  V).      **  gest.  Min  14  {0. 1848). 

Balbo  (Balbe),  Prospero  Graf  de. 
—  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Turin;  un- 
ter d.  Napoleonischen  Herrschaft  Rector  d. 
Univ.  daselbst,  später  Sardinischer  Mini- 
ster des  Innern  (BI^), 

geb.  4762,  Juli  2,  Quiers,  b.  Turin, 
gest.  4 837,  März  4 1,  Turin.* 
Essai  d'Arithmäthique  politlque  (Mem.  Tur. 
T.  V).  Sur  le  sable  auriföre  de  I'Orco  (Ib.  VII). 
Catalogue  des  riviäres  auriföres  des  ötats  du 
Roi  en  terre-ferme  (Ib.  VII).  Probleme  dipen- 
dente  della  teoria  delle  permutazioni  e  delle 
combinazioni  (Ib.  XIV). 

*  seit.  März  4  (lfm.  Turin,  XL.  183S). 


93 


Baiboa 


Ballenitaedt. 


94 


BalbOAyYascoNunez  de.  —  Aben- 
teurer, der  die  Expedition  von  Bnciso 
nach  Mittel-Amerika  mitmachte  (B), 
geb.  1475  .  .  .  Caslilien, 
gest.  45n  .  .  .  St. Maria  (Enthauptet). 
Entdeckte  4  518,  Sept.  29,  im  Golf  von  S.  Mi- 
chael die  Südsee. 

Baldassarrl,  Giuseppe.  —  Prof. 
d.  Naturgeschichte  und  Botanik  an  d.  Univ. 
zu  Siena  (Tp.  VL)  (LL), 

geb.  1705 Tomba,  b.  Sarsina, 

Romagna, 

gest.  1785,  Sept.  5,  Siena. 
Osservaz.  sopra  il  sale  di  Greto,  Siena  4  750. 
Reiazione  deir  acqae  minerali  di  Gblanciano, 
Ib.  1756.  Analist  doli'  acqua  Borra  (AtU  dell* 
Acad.  de  Fisiocritici,  Vol.  II).  Descriz.  di  un 
sale  oeutro  deliquesceate,  che  si  trova  nel  tufo 
iDlerno  della  citta  di  Siena  (Ib.  IV).  Sopra  i 
priocipi  costilutivi  della  pietra  amiante  etc. 
(Ib.  ib.).  Osserv.  sopra  l'acido  vitriolico  tro- 
yato  naturalmente  puro  etc.  (Ib.  V).  Osserv. 
eesperieozesuIbagnodiMontalulo,  Siena  1779. 

Baldl,  Bernardino.  —  Zuletzt  Abt 
von  Guastalla  (Äff 6,  Vita  diBaldi)  (J)  (B), 
geb.  4  553,  Juni  6,  Urbino, 
gest.  4  617,  Oct.  4  0,  ürbino.* 
Id  mechanica  Aristotelis  problemata  exercita- 
tiones  [geschrieben  458t)  Moguntiae46t4.  De 
HeroB«  AleMandrino  degli  Automat!  overo  Ma- 
chine se  moventi  Lbr.  II  trado|ti  dal  greco, 
Venet.  4589.  De  verborum  Vitravianorum 
significatione ,  Aug.  Vind.  4  64t.  Heronis  Cte- 
libxi  Belopoeca  hoc  est  Telifactiva,  Ib.  4  616. 
De  nova  Gaomomioe,  4598.  Cronica  de'  Mate- 
matici,  4  vol.  4^  gedruckt  Urbino  4707.  — 
(Vergl.  Ktotaer'B  Gesch.  d.  Math.  II.  4t9.) 

*  fest.  OeU  12  (/). 

Baldingor,  Ernst  Gottfried.  — 
Prof.  d.  Medicin  folgweise  zu  Jena,  Göttin- 
gen und  Harburg  (St)  (P), 

geb.   1738,  Mai  4  8,  Gross-Vargula  bei 

Erfurt, 

gest.  4  801,  Jan.  2,  Marburg. 
Überd.  Grunzen. d.  Naturlehre,  Torgau  4762. 
Auszüge  aus  d.  neuesten  Dissertationen  über  d. 
Natnrlehre,  Arzeneiwissenschafl  u.  s.  w.  6  St. 
Berlin  4769~7S.  Biographien  jetzllebender 
Aerzte  und  Naturforscher,  4 .  Bd.  1 768.  F.  Bör- 
ner'i  Nachrichten  von  jetztlebenden  Aerzlen 
und  Naturforschern,  ergänzt,  3  Bde.  4  778 — 74. 
Magazin  für  Aerzte,  12  St.  )775— 78.  Neues 
Magazin  f.  A.  20  Bde.  4779—99.  Physisch- 
medicio.  Journ.  4799 — 

Baldlnli  Bernardino.  —  Prof.  der 
Medicin  in  Pavia,  dann  der  Mathematik  in 
Hailand  (J)  (BN), 

geb Borge  d'Intra,  bei 

Mailand, 
gest.  4600,  Jan.  4  2,  Mailand. 


De  stellis,  iisque  qui.in  Stellas  et  numina  con- 
versi  dicuntur  homines  (In  Versen)  Venet. 
4  579.  Übersetzte  mehre  Werke  von  Aziitota- 
las,  z.  B.  die  acht  Bücher  von  der  Physik,  in 
latein.  Verse.      ^ 

Baldinly    Giovanni  Antonio.   — 
Graf,  Mitgl.  d.  Royal  Society  (J), 
geb.  4  654,  Juli      7,  Piacenza, 

gest.  4725,  Febr. 23  .  .  . 
Mathematisch  u.  naturwissenschaftl.  gebildet, 
Besitzer  grosser  naturhist.  Sammlungen. 

Baldfall|  Giovanni  Francesco. — 

Ordensgeistlicher,  Lehrer  der  Rhetorik  u. 

Philosophie  in  Mailand  (A)  (BN), 

geb.   4  677,  Febr.  I,  Brescia, 

gest.  4765 Tivoli,  bei  Rom.* 

Lettera  sopra  le  forze  viventi  (Raccolta  Calo- 
gerana,  T.  IV).  Reiazione  dell'  Aurora  boreale 
veduti  in  Roma,  46  Dec.  4787  (Ib.  T.  XVII] . 

*  gett.  ntch  1755  {Fr), 

Baldnin  (elgentl.  Baldewein) ,  Chri- 
stoph Adolph.  —  Amtmann. zu  Gros- 
senhayn  in  Sachsen,  Mitgl.  d.  Leopoldin. 
Academie  (ANC)  (A), 

geb.  i  632,  Juni  29,  Döbeln b.  Meissen,* 
gest.  4  66 2,  Dec.  . .  Grossenhayn.** 
Phospborus  hermeticos  s.  Magnes  luminaris 
(Miscell.  Acad.  Nat.  Cur.  Dec.  I.  An.  4678  et 
4674,  enthält  d.  Beschreib,  des  4674  von  ihm 
entdeckten  Leuchtsteins  [wasserfr.  salpeter- 
saur.  Kalk]).  Observ.  circa  regerminationem 
argenti  novo  artificio  inventum  (Ib.  ib.).  De- 
scriptio  veneris  aureae  in  forma  chrysocollae 
fossilis  cum  fulmine  coelitus ,  prope  Haynam 
die28Maji4677delapsae(Ib.Dec.  l.An.  4677). 
Hermes  curiosus  sive  inventa  et  experimenta 
physico-chemica  (Ib.  Dec.  II.  An.  4682). 

*  geb.  Juni  21  (2%.)     **  gwL  1680  oder  1682  (ÄlfC). 

BalianI  (Balliani),  Giovanni  Bat- 

tista  —  Genueser  Edelmann,  war  einige 

Jahre  Commandant  der  Festung  Savona, 

bekleidete  auch  andere  Slaats'ämter  in  der 

Republik  Genua  (T)  (GL  L)  (BN)  (Msz), 

geb.  4  582  oder  4  586  .  .  .  Genua, 

gest.  4  660  oder  4  666 

De  motu  natorali  gravium  fluidorum  et  soli- 
dorum,  Genuae  4646  (Worin  er  als  Gegner 
der  Galilei'schen  Fallgesetze  auftritt).  Opus- 
cula  (posth.)  Ib.  4  666.  Opere  diverse.  Ib.  4666 
(Darin  25  Tractate ,  z.  B. :  An  Agens  agat  in 
distans.  An  detur  Vacuom.  De  ambitu  ter- 
rae. Gravia  qua  ratione  descendant.  De  tro- 
chlea.  Docere  lineam  geometrice  continentem 
quot  partes  libuerit.  De  solari  horologio  ubi- 
cunque  facile  describendo.  De  visione.  De  co- 
ioribus  a  vitreo  origono  ortis) . 

Ballenstaedt ,  Johann  Georg  Ju- 
s  tus.  —  Prediger  zu  Pabstdorf  bei  Qued- 
linburg (M.  ii;. 


95 


BaUing 


Banki. 


96 


geb.  1756,  Aag.  H,  Schdningen, 

ges* 

Die  Urwelt  oder  Beweis  vom  Daseyn  und  Un- 
tergang von  mehr  als  einer  Welt,  SThle.  Qued- 
linburg 4818.  Mit  J.  F.  KrOger :  Arcbiv  für  d. 
neust.  Entdeckungen  aus  d.  Urwelt,  6  Bde. 
Ib.  4849— SS.  Die  Vorwelt  und  die  Mitwelt, 
a  Bde.  Braunschw.  48t4. 

BalUaSy  Carl  Joseph  Napoleon. 
—  Prof.  d.  Chemie  am  st9nd.  technischen 
Institut  zu  Prag  (Ot)^ 

geb.  1805,  Apr. II,  Gabrielihutte, Do- 
min. Rothenhaus,  Böhmen. 
Über  einige  d.  wichtigst.  Gegenstände  d.  Ei- 
senhütten wesens,  Leipz.  4829.  Die  Gtfhrungs- 
cbemie,  4  Bde.  Prag  4  845—47.  Die  saccharo- 
metrische  Bier-  u.  Brante weinprobe,  Ib.  4  846. 
Anleit.  z.  Gebrauch  d.  Saccbarometers,  Ib. 
4855.  Die  Eisenerzeugung  in  Böhmen,  Ib.  4  849. 
Darstell,  d.  landwiithschaftl.  Nebenge wert>e 
etc.  Ib.  4  846.  Über  d.  Wärmegehalt  geschmol- 
zener Metalle  (Abh.  Böhm.  Gesellsch.  4848). 
Sehr  viele,  meist  techn.  Abbandl.  in  d.  Zeit- 
schrift d.  Vaterland.  Museums  in  Böhmen,  An- 
dri's  Ökonom.  Neuigkeiten ,  Wiase*!  Zeitschr. 
für  u.  über  östr.  Industrie,  Wiener  polytecbn. 
Journ.,  Bncyclopttd.  Zeitschr.  d.  Gewerbewe- 
sens [redlgirt  von  Hessler,  später  v5n  Balling 
selbst),  u.  a.  m. 

Ballo  (Balli),  Giuseppe  —  Dr. Thcol., 
Sohn  des  Barons  von  Calattravi  und  der 
Prinzessin  von  Vllla-franca ,  entsagte  sei- 
ner Baronie,  um  sich  ganz  den  geistl.  und 
malhemat.  Studien  zu  widmen  (A)  (BN), 

geb.  1567,  Juli  19,  Palermo. 

gest.  4  640,  Nor.  ff,  Padua. 
Demonstratio   de   motu  corpomm  natorall, 
Päd. 4688. 

Balthasar,  Augustin.  —  Prof.  der 
Logik  u.  Metaphysik  an  d.  Univ.  zu  Oreifs- 
walde,  dann  Diaconus  und  Pastor  zu  Stral- 
sund, endlich  Prof.  primär,  d.  Theologie  in 
Greifswalde  (J), 

geb.  4  63ff,  Sept«  ffd,  Anelam, 
gest.  4  688,  Nov.   ffO,  Greifswalde. 
Disp.  de  aquis  supracoelestibus.  —  Ob  auch : 
Deluce,  4646? 

Balthasar,  Theodor.  —  Dr.  Med., 
Kreis-  und  Stadtphysicus,  Prof.  d.  Mathe- 
matik u.  Physik  an  d.  Riltenicademie  (nicht 
Cniversitüt)  zu  Erlangen  (Or)  (A)  (BN), 

geh ,  gest * 

Miorometria ,  lioc  est  de  Micrometronim  Tu- 
bis  opticis  seu  telescopiis  et  microscopiis  ap- 
plicandonim  varia  stmctura  ei  usu  roultiplici 
Oposculum ,  cum  observationibus  astronomi- 
eis.  Erlang.  4740.  Nachr.  tber  einen  neu  ent- 
deckten Gesundbrunnen  hei  Erlangen.  Diss. 
chymico-medica ,  pro  Licentia ,  de  Sali  com- 
muni,  Altorf  4704.  Kurze  Beschreib,  d.  vor- 


trein.  Eigenschaften  des  edlen  gemeinen  Sal- 
tos etc.  Erlang.  4708.  —  B.  soll  4  740  das 
Sonnenmikroskop  erfunden  haben  (Siehe  F. 
W.  V.  Oleiohen,  genannt  Sossworait  Abhandl. 
vom  Sonnenmikroskop,  Nürnb.  4  784). 

*TroU  aller  NMlifoneliunf  waren  beide  Data  nicht 
in  ermitteln. 


laoari(o),  Niccolo.  —  Prof. 
a.  Philosophie  in  Neapel  (A)  (NY), 

geh Neapel,  gest.  4778  etwa. 

Tenlamen  de  vi  electrioa  ejusque  phaenomenis, 
in  quo  aens  cum  corporlbus  universis  sequi- 
librium  proponitur,  Neapel  4  74  8  (Gerieth  dar- 
über mit  IfoUet  im  Streit,  s.  Journ.  des  Sa- 
vans  4  749). 

Banoalari,  Michele  Alberto.  — 
Scolopio  (Bruder)  der  Ordensregel  d.  Scnole 
pie ,  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Genua 

(Or), 

geb.  1805  ....  Chiavari. 
Suir  magnetismo  dei  gasi  (Giern,  di  Roma). 
Dell*  caiorico  atomico  dei  corpi  (Nicht  gedruckt, 
ging  bei  der  Revolution  von  4848  verloren; 
Auszüge  davon  in  d.  Atti  d.  wiss.  Gongresses 
zu  Venedig).  Della  natura  delle  forze  moteco- 
lari.di  aggregazione ,  Genova  4  8S5.  —  Über 
seine  Entdeckung  des  Magnetismus  (richtiger 
Diaroagnetismus)  der  Flamme,  siebe  Pogg. 
Ann.  LXXIII.  257  u.  280. 

Banorofty  Edward  Nathaniel.  — 
Arzt  in  der  Brittischen  Armee,  lebte  als 
solcher  einige  Jahre  in  Amerika.  Mitgl.  d. 
Royal  Society  (CU), 

geb.  .  .  .,  lebte  noch  48  4  6.* 
Experimental  Researches  concernlng  the  Phi- 
losophy  of  Permanent  Colours  and  the  be«t 
means  of  producing  them  hy  Dying,  Calico 
Printing,  London  4  794;  with  large  additions. 
Ib.  4848. 

'  Nach  {LäJJ), 

Baagma,  ObbeSikkes. —  Lehrer 
der  theoret.  Seefahrtskunst  an  d.  Naviga- 
tionsschule  zu  Amsterdam.  Mitgl.  d.  Königl. 
Niederland.  Institute  daselbst  (BWA)  (KL, 

geb.  4768,  Mai  30,  Pingjum, 
gest.  4829,  Nov.  23,  Amsterdam. 
Grondbeginselen  der  Meetkunde,  Amst.  48SS. 
Verhandeling  over  de  regtlijnige  en  klootsche 
drihoeksmeeting ,  Ib.  4808.  Grondbeginselen 
der  Stunrmanskunst ,  Ib.  4816.  Wlsknndige 
Verhandeling  over  het  Aardsch  MagneUsma«. 
Ib.  4825.  In  den  Denkschr.  d.  K.  Nederlandsch 
Instituts  finden  sich  von  ihm  unter  anderem  - 
Over  de  breedte  buiten  den  middag.  Over  de 
breedtc  buiten  den  middag  door  tv^ec  gelijLe 
hoogte.  Over  den  brandspiegel.  Over  de  recli- 
flcatie  van  de  ellips  en  de  hyperbool.  Etc. 

Baaks,  Sir  Joseph.  —  Reicher  Pri-* 
vatroann,  Baronet,  PrUsidcnt.  der  Royal 
Society  (GM.  1 820;  (LAD)  (Oeii)  (BN)  (BS  . 


97 


Baranowski 


BarbaTAra. 


98 


geb.  4743,  Dec.  f  3,  London,* 

gesL  4810,  Mai  i9,  London.** 
Begleitete  als  Naturforscher  den  Lieutn.  Phipps 
späteren  Lord  Mulgrave)  auf  der  Jleise  nach 
NewfoundJand  i.  J.  1766,  und  den  Capt.  Cook 
aaf  seiner  Reise  um  die  Welt  i.  J.  4  768—71. 
Machte  mit  Blagden,  Fordyce,  Solander  und 
Phipps  Versuche  an  sich  über  die  Fähigkeit 
des  Menschen ,  hohe  Temperaturen  zu  ertra- 
gen (Siebe Blmgden in  d.  Phil.  Transact.  f.  4  775). 

•  leb.  Febr.  13  {Th)  {ßP)  {Cuvier't  Slogt) ;  jreb.  1743 
. . .  BeTetbT-Abbejf  Lincolnsbire  {CL)» 

**  gcrt.  M&n  19  {CmnMr*»  Eloge) ;  Mai  19  ((??) ;  Juni 
19,  Boho-Square,  London  ((?Jf.  1820);  Juni  19,  auf 
•einem  Landriti  Bpring^Orove  bei  Hounsland  ((?(?. 

mo). 

Baranowski,  Johann.  —  Director 
d.  Sternwarte  zu  Warschau  seit  4  848,  frü- 
her Adjuncl  daselbst  (J.  ü.)^ 

geb.  4  800,  Dec.  26,  Slawkow,  Polen. 
Astronomische  Beobachtungen  und  Berech- 
oungen  in  d.  Astr.  Nachr.  Bd.  X,  XHI,  XIV 
u.  XVI.  Herausgeber  der  Prachtausgabe :  Vlo. 
Copemid ,  de  revolutionibus  orbium  coelest. 
Libr.  VI  mit  poüi.  Übersetz.  4  vol.  fol.  War- 
schau 4864. 


,  Redemptus.  —  Bar- 
nabit  (vorher  Giovanni  Antonio  beissend), 
Prof.  d.  Philosophie  zu  Annecy  am  Celle- 
gio  des  Ordens  (BN), 

geb.  4  590 Serravalle, b.  Ver- 

celli,  Piemont, 

gest.  4  622,  Dec.  23,  Montargis,  Frankr. 
Craooscopia  seu  universa  doctrina  de  coelo, 
Oeoevae  1617.  De  novis  opinionibus  physicis, 
1617.  Campüs  philosophicus,  Lyon  1620. 

Baraltiorl,  Carlo,  Graf.  —  Viel  auf 
Reisen  in  England,  Frankreich  u.  Deutsch- 
land, verweilte  längere  Zeit  am  Hofe  Fried- 
richs des  Grossen  (BS)  (BN), 
geb.  4  738  etwa,  Piacenza, 

gest.  4  806  ...  .  Mailand. 
CoDShiettora  sulla  superfluita  della  materia 
colorata  e  de'  colore  nella  luce,  e  del  supposto 
iotriDseco  suo  splendore  (Gegen  Newton).  Fer- 
nere Aufsätze  in  den  Opusculi  scelti  di  Milano. 

Barbai  Alvaro  Alonso.  —  Prie- 
ster an  der  Bemfaards-Kirche  zu  Potosi  in 
Quito  (Beckmann,  Gesch,  d.  Erfind.  L  54  j, 

geb.  .  .  .  Villa  de  Lepe,  Andalusien, 

gest 

El  arte  de  los  metales ,  en  que  se  ensena  el 
rerdadero  beneficio  de  los  de  oro  y  plata  por 
azogue  etc.  Madrid  1640.  Mehrfach  über- 
setzt ,  ins  Deutsche  unter  d.  Titel :  Bergbüch- 
leioetc.  Hamburg  1676.  (Siehe  Omelin,  Gesch. 
d.  Chemie,  I.  747.) 

m 

Barbangola,  C  h  arl  e  s  H  e  1  i  0  n,  Mar- 
quis de.  —  Herr  von  Villegongis,  bei  Cha- 
teaoroox  in  der  Champagne  (BN), 

pQSresdorff,  HaodwSrterbttcb. 


geb.  4760,Aug.  4  7,SchlossVillegongis, 

gest.  4 822, März  47  .  .  .* 
Lettres  ^crites  en  1809  ä  Mr.  le  President  de 
TAcad.  des  Sciences :  la  premiöre  relative  k 
un  Systeme  sur  T^Iectricitä ;  la  seconde  relative 
ä  une  table  ou  synoptique  des  sciences ,  Paris 
4819.  Lettre  ä  Mr.  de  la  Mitherie  contenant 
un  essai  sur  le  fluide  ^lectrique,  4  817. 

*  ffett.  1S23,  Apr.  5  (Q). 

Barbarli  auch  BarbarOy  G  i  u  s  e  p  p  e 
Antonio.  —  Schüler  von  Montanari, 
ward  1692  zum  Professor  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Bologna  erwählt,  schlug 
aber  diese  Stelle  aus,  und  zog  sich  später 
in  das  Kloster  Roncofreddo  (Roroagna)  zu- 
rück, von  wo  er  endlich  in  das  Kloster  S. 
Filippo  zu  Cesena  ging   (Tp,  IV;   (Gn.  B. 

Lxxvi;, 

geb.  4  647 Savignano,  b.  Ri- 

mini, 

gest.  1 687,  Sept.  4  4,  Cesena. 
L'lride,  opera  fisico-matematica,  Bologna  1678. 

BarbarigOi  Girolamo.  —  Prof.  d. 

Physik  an  d.  Univ.  zu  Padua ,  Clericus  re  - 

gularis  des  Somascer  Ordens  (LL)  (LV), 

geb.   4723  ...  .  Venedig, 

gest.  4782  ....  Padua. 
Physicae  generalis  Elementa.  Physicae  parti- 
cularis  Elementa.  Saggi  fisici.  Principij  di 
fisicale  generale.  Saggio  sulla  natura  e  specie 
varie  del  fuoco  (Aaccolta  d'Opuscoli  fisico- 
medici,  T.  XXII) . 

Barbaro  i  E  r  m  o  1  a  o.  —  Lehrer  der 
Philosophie  in  Padua  und  Venedig,  mehr- 
mals Gesandter  d.  Republik  Venedig ;  Pa- 
triarch von  Aquileja  (Ni.  XIV^/, 
geb.  4  454,  Mai  24,  Venedig, 
gest.  1493,  Juli, .  .   bei  Rom.* 
Erklärte  die  Werke  von  Aristoteles ,  Dioscori- 
des,  Alexander  Aphrodisiensis ,  Plinius  und 
Pomponius  Mola.   Schrieb:  Quaestiones  geo- 
metricae  und  Librum  de  convenientia  Astro- 
nomiae  et  Medicinae. 

*  feat.  1493,  Juni  14  {BIT)» 

Barbaro,  D  a  n  i  e  1 1  o.  —  Genannt  der 
Jüngere.  Urenkel  d.  Vorigen.  Venetianischer 
Patricier.  Patriarch- Coadjulor  ^on  Aqui- 
leja (BN), 

geb.  4  54  3,  Febr.  8,  Venedig, 
gest.  4  570,  Apr.  4  2,  Venedig.* 
I  dieci  libri  dell'  Architettura  di  Vitruvio  tra- 
dotti  e  commentati,  Venez.  4  556.   La  Prattca 
della  Prospettiva,  opera  molto  utile  a'pittori, 
scultori  e  architetti,  Venez.  4568. 

*  Nach  Anderen :  Daniello  Barbaro,  der  Altere, 
geb.  1513  . . .  Venedig,  geet.  1574 ;  der  Jüngere  geb. 
152S  ...  Venedig,  gest.  1569,  Apr.  12. 

BarbaTara,  L  u  i  g  i.  —  Domherr  und 
erzbischöflicher  Kanzler  in  Mailand  (A), 

7 


d9 


Barberet 


Bftrentin. 


loe 


geb Novara  oder  Mailand, 

gest.  4  638 

Tabulae  sinuam,  tangentiam.  posItioDum  ge* 
neralium  eto.  (Nur  haodschrifll.  vorhanden). 

Barberety  D^nis.  —  Arzt  bei  der 
Marine  in  Toulon,  früher  Arzt  in  Dijon  und 
in  Bourg-en-Bresse.  Mitgl.  d.  Acad.  zu 
Dijon  (BN)  (A), 

geb.  47! 4,  Dec.  Ä7,   Amay-Ie-Duc, 

Burgund,  * 

gest.  nach  4776. 
Sur  la  natore  et  la  forma tion  de  la  gresle 
(M6m.  de  DijoDi  T.  I).  Sur  le  rapport  qui  se 
trouve  eatre  les  phönom^nes  du  tonnerre  et 
ceux  de  T^Iectricitö ,  4750  (Prix  de  l'acad.  de 
Bordeaux,  T.  II). 

*  geb.  1714,  Oet.  17  (^. 

Barbli  dn  Booagei  JeanDenis. 
—  Früher  Geograph  beim  franz.  Ministe- 
rium d.  Auswärtigen  (4  780),  Aufseher  beim 
Münzcabinet  (4785),  bei  der  Kartensamml. 
d.  Königl.  Bibliothek  (4  79S),  später  Pro- 
fessor am  College  de  France  (1809).  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Inschriften  u.  d.  schönen  Kün- 
ste in  Paris  (Q)^ 

geb.   4760,  Apr.  28,  Paris, 

gest.  4  825,  Dec.  28,  Paris. 
Sehr  viele  Landkarten  zur  älteren  und  neue- 
ren Geographie.    Stifter  der  geographischen 
Geäellscbaft  in  Paris  4  824. 

Barbii  dn  Booage,  Alexandre 
Fr^d^ric.  —  Prof.  d.  Geographie  an  d. 
Faculle  des  Lettres  zu  Paris.  Sohn  d.  Yo* 
rigen  (0,%^), 

geb.   4798 

gest.  4  835,  Febr.  25,  Pau. 
Trait^  de  la  Geographie  generale,  Paris  4  882. 

Barbier,  Salvador.  —  Prof.  der 
Mathematik  in  Paris  (G,  4  843;, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  843,  März  20,  Paris. 
(Schriften  a.  a.  0.  nicht  angegeben.) 

Barblerly  L  u  d  o  v  i  c  o ,  Graf.  —  Stu- 
dirte  in  Padua,  und  lebte  in  seiner  Valer- 
sladt  (A), 

geb.  47  4  9,  Juni  24,  Vincenza,     . 

gest.  nach  4  756. 
Trattato  dell'  Origlne  delle  Sorgenti  e  de'  Fiu- 
mi,  Vincenza  4  754.  De  principiis  corporum, 
Padua  4  744.  Sopra  la  generazione  e  natura 
de'  Fulmini  (Raccolta  Calogerana,  Vol.  XXX). 
De  motus  natura  ac  legibus  (Ib.  XXXIV).  Sag- 
gio  intorno  di  vapori  (Ib.  XXXIX).  De  naliva 
maris  salsedine  (Ib.  XLVII).  Nuovo  Saggto  di 
Metafisica  e  di  Fisica  generale,  Pt.  4 ,  Vicenza 
4  752. 

Baroa,  Alessandro.  —  Clericus 
regularis  somascus.  Prof.  d.  canon.  Re<^ts, 


später  d.  Naturrechta  und  d.  Moralphtloso- 
phie  an  d.  Univ.  zu  Padua.  Mitgl.  d.  Acad. 
daselbst.  Zuletzt  in  Bergamo  privatisirend 
(Tp.  \\\)  (N.  Sagg,  Padov.  l), 

geb.  4  744,  Nov.  26,  Bergamo, 
gest.  4  84  4,  Juni  4  3,  Bergamo. 
Conghiettura  snll*  elettricita  (Scelta  di  Opus- 
coli,  XXVII,  4776).  Süll  scomposizione  dell' 
alcali  flogisticato  (Ib.  4786).  Nuovi  teoreml 
per  la  divisione  delle  ragioni  nella  maggiore 
e  minore  disuguaglianza  di  doppio  e  contrario 
genere  di  quantita,  4774 .  —  Schrieb  auch  über 
theoret.  Musik. 

Barohnsea  (Barckhausen),  Johann 
Conrad.  —  Dr.  med.  und  Prof.  d.  Che- 
mie an  d.  üniv.  zu  Utrecht  (JJ  (BWA), 
geb.  4  666,  März  4  6,  Hörn,  Lippe, 

gest.  4723,  Oct.  2,  Leyden. 
Pyrosopbiaetc.  Leyd.  4  698.  Compendium  ratio- 
cinii  chemici,  more  geometrarumconcinnatum, 
Ib.  4  742.  Synopsis  pharmaceutica ,  Fraocof. 
4  690.  Acroamata  in  quibus  compiura  da  iatro* 
chemiam  atque  physicam  spectantia,  jucuada 
renim  varietate  explicantur,  Traj.  Bat.  4708. 

Bardella,  s.  Martine. 

Bardeaflethi  Johann  Frederik. 
—  Zeit  lang  interimistischer  General-Gou- 
verneur der  dänisch-westindischen  Inseln, 
dann  dänischer  Cootre-Admiral  und  Ce- 
remonienmeister  (E), 

geb.   4772,  Aug.  4  9,  Holbek, 
gest.  4  833,  Febr.   3,  Kopenhagen. 
Om  Orkaner  (Danske  Vidensk.  Selsk.  Afhandl. 
4  882.  V). 

BardI,  Girolamo,  Graf.  — Director 
d.  Museums  d.  Physik  u.  Naturgeschichte 
in  Florenz  /"G.  4  829A 

geh 

gest.  4  829,  Febr.  28,  Florenz. 
MitOaiiexi  und  Anderen  :  Elektromagnetische 
Versuche  (GUb.  Ann.  LXXI). 

BarelUi  Vincenzo.  —  Division^- 
chef  bei  d.  General-Administration  des  In- 
nern und  Rath  bei  der  Bergbehörde  in  Tu- 
rin (Ct), 

geb.  4784,  Juli  20,  Cuneo, 

gest.  1843,  Juni  4  9,  Turin. 
Cenni  di  Statistica  mineralogica  degli  stati  di 
s.  m.  il  re  di  Sardegna  etc.  4  Vol.  8^  Torino 
4835. 

BareBtia,  Friedrichwilhelm.  — 
Dr.  Phil.,  Prof.  erst  am  Köln.  Realgymnas. 
u.  dann  seit  4  856  an  d.  städt.  Gewerb- 
schule in  Berlin  (Or), 

geb.  4  810,  Oct.  4  4,  Berlin. 
Diss.  inaug.  De  Boratibus,  Berol.  4834.  Lehrb. 
d.  Technologie,  Giessen  4843  [4.  Aufl.  Wien 
4  866). 


101 


BarfiiM 


Barlaw. 


102 


Barftaw,  Friedrich  Wilhelm. — 
Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Mathematik,  techni- 
scher Director  d.  Lebensversicherungsbank 
»Vorsichta  in  Weimar  (Or), 

geb.  1809,  März  S3,  Apolda. 
OpUk.  Katoptrik  und  Dioptrik  oder  theoretisch- 
pract.  Unterricht  über  d.  möglichst  volikomm- 
nen  Bau  aller  optischen  Instrumente,  etc. 
Weimar  4  839.  Theorie  d.  Spiegelmikroskope 
mit  sphftr.  Glasspiegeln  etc.  Ib.  484«.  Hand- 
buch d.  höheren  u.  niederen  Messknnde ,  Ib. 
4843.  4847.  Lehrb.  d.  mathemat.  Analysis, 
9  Bde.  Ib.  4853.  Beitrag  z.  Theorie  d.  astro- 
nom.  Strahlenbrechung  (Aslr.  Nacbr.  4  838. 
Bd.  XV).  Vorschlag  die  achromat.  Fernröhre 
durch  einen  Glasspiegel  abzukürzen  (Ib.  id.). 
Über  Fernröhre  mit  Glasspiegeln  (Ib.  4844. 
XVIII).  Vorschlag,  die  Mikroskope  durch  ein 
besonderes  Linsensystem  von  d.  sphär.  Ab- 
weich, zu  befreien  (Ib.  4843.  XX).  Über  die 
Construotion  zusammengesetzter  Mikroskope 
(Pogg.  Ann.  4846.  LXVIII).  Mathemat.  Auf- 
säUe  in  Onmert'f  Archiv,  Bd.  IV,  V,  VII,  VIII. 

Baiiflailly  JosephJohannBaptist. 

—  Medicinalrath  u.  Director  d.  mediclDi- 

sehen  Comit^s  in  Salzburg  (M,  IV, 

geb.   1756,  Nov.  25,  Salzburg, 

gest.  184  0,  Jan.   21,  Salzburg.* 
Physisch -ehem.   Untersuchung  d.  Gasteiner 
Wildbades,  Salzb.  4785. 

*  fest.  1787,  Sept.  2  (Jf ),  wo  er  bloM  J  oiep b  beisst. 

Barker,  Sir  Robert.  —  Ober-Be- 
fehlshaber der  Truppen  der  ostindischen 
Compagnie  in  Bengalen.  Mitgl.  d.  Royal 
Society  (RGE), 

geb.  .  .  .,  gest.  47^9,  Sept.  14  .  .  .* 
Tbermomeirical  observations  made  at  Allaha- 
bad  4767  and  also  during  a  voyage  from  Ma- 
dras to  England  in  4  774  (Phil.  Tr.  4  775).  The 
process  of  making  ice  in  Bengal  (Ib.  id.).  Ac- 
count of  the  Bramin's  observatory  at  Benares 
(Ib.  4777). 

*  gert.  Sept.  16  (Th.), 

Barker,  Thomas.  —  Esquire  zu 
Lyndon-Hall  in  Rutlandshire  (BD), 

geb.   1724  etwa  .  .  . 

gest.  1809,  Dec.  29,  Lyndon-Hall.  * 
An  account  of  the  discoveries  concerning  co- 
mets,  tvitb  the  way  to  find  their  orbits  etc. 
4757.  Account  of  a  Meteor  seen  in  Rutland 
(Phil.  Tr.  4756).  On  the  nutatioo  of  the  stars 
(Ib.  4764).  Account  of  a  remarkabie  Halo  (Ib. 
476)).  Observation  on  the  quantity  of  rain  fel- 
lea  at  Lyndon  (Ib.  4  774 ) .  Meteorolog.  Qbserva- 
tioBS  at  Lyndon 4 774—4 800  (Ib.  4772—4800). 

*  gert.  1803,  Mai  . .  (ItQS)  {Ahr.  X). 


u  —  Mönch  vom  Orden  des 
heiligen  Basilios  (vor  dem  Eintritt  in  diesen 
Orden  Bemard  beissend] ,  zuletzt  Bischof 
TOB  Geraci  in  Neapel  (BUN)  (MB)  (J), 


geb.  4  290  etwa,  Semfinara,  Calabrien, 

gest.  4  348  etwa,  Geraci.* 
Logiittica  astronomica.   Geometria.  De  ecHpsi 
lunari. 

*  gest.  vor  1348,  Aug.  4,  weil  an  dlegein  Tage  sein 
Ifachfolger  im  Biitham  emaimt  wurde  iBIf), 

Barletti;  Carlo.  —  Vom  Orden  der 
frommen  Schule.  Prof.  d.  Physik  an  d. 
Univ.  zu  Pavia.  Mitgl.  d.  Socieiä  Italiana 
(AFJ, 

geh 

gest.  1800,  Febr.  ..  Mailand.* 
Fisica  particolare  e  generale,  8  vol.  8®,  Pavia 
4  786.  Saggio  analitico  di  alcuoe  lucide  meieore 
(Mem.  Soc.  Ital.  Vol.  III).  Introduzione  a  nuovi 
principi  della  teoria  elettrica  dedotti  dair  ana- 
llsi  de*  fenomeni  delle  elettriche  punte  (Ib.  I 
et  II) .  Della  supposta  eguaglianza  di  contraria 
elettricita  neile  due  opposte  facce  del  vetro 
etc.  (Ib.  IV).  Della  legge  d'immutabile  capa- 
cita  e  necesiaria  contrarietä  di  eccesso  e  di- 
fetto  di  elettricita  negii  opposti  lati  del  vetro 
etc.  (Ib.  VII).  Des  mouvemens  observte  par 
Kaxiotte  (M^m.  Turin.  T.  VI). 

*  Im  OeflUigniM  {Br). 

Barloooly  Saverio.  — Prof.  d.  Phy- 
sik an  d.  Sapienza  zu  Rom  fG.  iSib), 
geb.   4  784,  Dec.  3,  Rom, 

gest.  4  845,  Mai  25,  Rom. 
Lezioni  di  fisica  sperimentale ,  Roma  4  886. 
Esame  comparativo  di  alcune  ipotesi  relative 
air  elettricita  atmosferica  (Gn.  R.  T.  II).  Espe- 
rienze  elettriche  (Ib.  IX,  X,  XIII).  Su\  con- 
fronte  dei  circuiti  eieltrici  coi  circuiti  magne- 
tici  (Ib.  XVIII).  Considerazioni  sopra  i  due 
sistemi  ottici  delle  emissioni  e  delle  ondula- 
zioni  (Ib.  XVIII).  Sulla  Influenza  della  luce 
solare  nella  produzione  dei  fenomeni  eieltrici 
e  magnetici  (Ib.  XLI).  Esposizione  di  alcune 
nuove  esperienze  sull  magnetismo  della  luce 
(Ib.  XLIII).  Ricerebe  flsico-chimiche  sul  lago 
Sabattino  (Ib.  XLVI). 

Barlow  (Barlowe),  William.  —  PrS- 
bendar  zu  Winchester  (1573)  und  Lich- 
6eld  (1583),  dann  (1614)  Archidiaconus 
zu  Easton  bei  Winchester  (BD), 

geh Pembrokeshire, 

gest.  4  625  .  .  .  .  Easton b.  Winchester. 
The  navigator's  Supply,  Lond.  4  597.  Magno- 
tical  Advertisements,  Ib.  4646. 

Auch  sein  Vater,  ebenfalls  William  mit 
Vornamen,  Bischof  von  Chichester,  gest.  4  868, 
schrieb  eine  Cosmographie. 

Barlow,  Peter.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Militär-Academie  zu  Woolwich. 
Mitgl.  d.  Royal  Society  (OrJ, 

geb.  4776,  Oct.  4  3,  Norwich. 
Elementary  Investigation  on  the  Theory  of 
Numbers,  Lond.  4844.  Mathematical  and  phi- 
losophical  Dictionary  etc.  6  Vol.  Ib.  4  84  3.  Ma- 
thematical Tables  etc.  Ib.  484  4.  An  essay  on 
the  Strength  and  Stress  of  Timber,  founded  on 

7* 


103 


Bamer 


Bamü. 


104 


experiments,  Ib.  4848.  Essay  on  Magnetic  Ai- 
tracüon,  Ib.  4  8tO.  Treatise  oa  tbe  Manufactu- 
res  and  Machinef7  of  Great  Britain,  4  vol.  4®, 
Ib.  4  836.  On  the  effects  produced  In  the  rates 
of  Chronometers  by  the  proximity  of  iron  (Phil. 
Tr.  4824).  On  the  anomalous  magnetic  action 
of  bot  iron  between  the  white  and  Mood-red 
beat  (Ib.  482i).  On  the  daily  Variation  of  the 
hortzootal  and  dipping  needles  under  a  redu- 
ced  directive  power  (Ib.  4  823).   On  the  tem- 

Eorary  magnetic  effect  induced  in  iron  bodies 
y  rotation  (Ib.  4  825).  Method  for  determining 
the  dispersive  ratio  of  glass,  and  Computing 
the  radti  of  curvatore  fgr  achromatic  object- 
glasses  (Ib.  4  827).  On  the  deflections  produ- 
ced in  a  magnetic  needle  by  an  iron  sheil  (Ib. 
id.).  Exprm.  on  the  construction  of  an  achro- 
matic telescope  with  a  fluid  concave  lens  (Ib. 
4829).  On  fluid  refracting  telescopes  (Ib.  4830 
u.  4  882 ;  Bericht  darüber  von  Haraehal,  Aixj 
und  Smjrth,  Ib.  4883).  On  the  electric  origin 
of  the  phenomena  of  terrestrial  magnetism  (Ib. 
4834).  On  the  errors  in  the  cours  ofvessels 
(Ib.  id.).  On  magnetic  Variation  (Ib.  4833). 
On  the  negative  achromatic  lens  (Ib.  4834). 
On  gradients  on  railroads  (Ib.  4886).  On  a 
problem  in  the  doctrine  of  Permutation  (Hi- 
eholion's  Journ.  XXIII).  Demonstration  of  the 
Cartesian  Theorem  (Ib.  XXIV).  On  the  Method 
of  transforming  a  numbor  from  one  scale  of 
notation  to  another  (Ib.  XXV) . 

Bamer,  Jacob.  —  Prof.  d.  Medicin 
und  Chemie  erst  zu  Padua,  dann  zu  Leip- 
zig, zuletzt  Physikus  und  polnischer  Leib- 
arzt zu  Elbing  (BN), 

geb.   4  644  ...  Elbing, 

gest.  4  686  ..  .  Elbing. 
Prodromus  viodiciarum ,  experimentorum  ac 
dogmatorum  Quorum,  Aug.  Vind.  4667.  Exer- 
citium  chymicum  delineatum,  Pataviae  4670. 
Spiritus  vini  sine  acido  etc.  Lips.  4675.  Chy- 
mia  philosophica  cum  Doctrina  salium  etc. 
Norimb.  4  689. 

BmmeS|  Daniel.  —  Mitgl.  des  Ly- 
ceums  of  Natural  History  in  New-York. 
Vorsteher  mehrer  Seminarien  daselbst. 
Baptisten-Prediger  (AAB)  (Sili  X\), 

geb 

gest.  4  84  8,  Oct.  27,  Troy,  New-York. 
Geological  section  of  the  Ca  na  an  Mountain, 
New-York  (Billa.  Joum.  Vol.  V).  On  magnetic 
polarity  (Ib.  XIII). 

Bame¥Old|  Willem  van.  —  Apo- 
theker zu  Amsterdam  von  4770 — 4  848, 
dann  Bürgermeister  in  Hattem.  Mitgl.  der 
Mafttscbappy  van  den  Landbouw  zu  Am- 
sterdam, der  Genootscbap  der  Künsten  en 
Wetenschappen   zu  Utrecht  etc.   (BWA) 

ria.  4826;, 

geb.   4747,  Jan.  20,  Hattem, 
gest.  1826,  Juni  23,  Hattem, 


Het  onweersvuur  in  zyne  rigting  en  oltwerk« 
zels  nagespoort  en  met  de  elektrische  Stoffen 
vergeleken  etc.  Amsterd.  4  780.  Geneeskun- 
dige  Eiekiriciteit,  Ib.  4  785.  De  Zamenstelling 
van  het  Water  op  Lavoisieriaansche  Gronden 
proefondervindelyk  verklaard,  etc.  Ib.  4794. 
Verhandeling  over  het  regen  waler,  betwelk 
med  loodstof  bezwangerd  is,  Ib.  4  807.  Proeve 
van  onderzoek  omtrent  de  berstelling  van  be- 
dorven  lucht  door  den  groei  etc.  (Verhandl. 
Utrecht.  Genootsch.  I) .  Mehre  chemische  Auf- 
sätze in  Holland.  Zeitschriften. 

Baroolns,  s.  Barozzi. 

BarOB,  Hyacinthe  Theodore.  — 
Arzt  und  Prof.  d.  medicin.  Facultät  zu  Pa- 
ris (QJ  (A), 

geb.   4  686,  Apr.  ..  Paris, 

gest.  4  758,  Juli  28,  Paris. 
Pharmacopoea  Parisiensis,  Paris  4  78t.  Medi- 
cinische  Schriften,  deren  er,  wie  sein  Sohn 
Hyaeinfhe  Theodore  (geb.  4707,  Aug.  42,  Pa- 
ris, gest.  4787,  März  27,  Paris)  mehre  hinter- 
lassen hat. 

Baroa de HiaeoTllle,  Theodore. 
—  Sohn  des  Vorigen.  Adjoint-Chimiste 
der  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris,  Dr.  regens  d. 
medicin.  Facultät  daselbst  (Mem,  Par.  4768; 

(BJ  (BN), 

geb.   4  74  5,  Juni    47,  Paris,* 

gest.  4  768,  März  4  0,  Paris. 
Sur  une  propriötd  singuli^re  qu'a  le  sei  de 
tartre  de  pröcipiter  tous  les  sels  neutres  aar 
lesquels  il  n'a  point  d'action  (M6m.  pr^seat^ 
ä  l'acad.  T.  I).  Expöriences  pour  servir  k  l'a- 
nalyse  du  Borax  (Möm.  Par.  4  747  et  48).  Sur 
un  sei  apporte  de  la  Perse  sous  le  nom  de  Bo- 
rech  (Ib.  4  752).  Sur  rdvaporisation  de  la  glace 
(Ib.  4  753).  Sur  la  base  de  Talun  (Ib.  4760). 

*  geb.  1715,  F«br.  16  (JT^^,  Si»t.  cMm,  II). 

Barozsl  (Barocius),  Francesco.  — 

Venetianischer  Edelmann  (WdJ  (J)  (M%z), 

geb.  4  538  etwa,  Venedig, 

gest.  nach  4  587  .  .  . 
De  cosmographia  Uhr.  IV,  Venet.  4585.  Geo- 
metricum  problema  tredecim  modts  demon- 
Stratum  etc.  Ib.  4  586.  Froeli  Biadoehi ,  Phil. 
Platonici  comment.  in  primum  Euclidis  li- 
brnm,  Libr.  IV,  Päd.  4565.  (Auch  sein  NefTe 
Oiaoopo  •  dessen  Geburts-  und  Todesjahr  un* 
bekannt,  schrieb  zwei  mathemat.  Tractate.) 

Baronli  Giacopo,  s.  Vignola. 

Barrali  P . . .  —  Genie-Oberst  u.  In- 

specteur  g^nöral  des  Ponts  et  Chauss^es  (Q), 

geb.  4742,  Juni  4  t,  Seyssein,  b.  Gre- 

noble, 

gest 

Möm.  sur  les  trapps  et  les  roches  volcanlquet, 
4789.  M<^m.  sur  Thist.  natur.  de  Ttle  de  Cor- 
sica ,  avec  un  catalogue  lithologique  de  oetta 
tle  etc.  Lond.  et  Paris  4  788.  M6m.  sur  las  n>- 


i05 


Barral 


Barry. 


106 


ches  cogoUIi^res  trouväes  ä  la  Cime  des  Alpes 
daupbinoises  etc.  Greaoble4813.  Expöriences 
sur  la  lumiäre  dans  ses  couleurs  coastiluantes, 
suivies  d'observatioos  sur  les  minäraux  ignös 
m6t^oroIogiques  et  sur  les  anomalies  du  ba- 
lancier d'un  pendule,  Versailles  1 82t. 

Barrali  Andr. .  Hör..  Fr..,  Yicomte 
de.  —  Präfecl  des  Dep.  du  Cher  (Q), 

geb.  4  747  etwa  .  .  .  Grenoble, 
gest.  .  ,  . 

M^m.  sur  les  usines  employäes  ä  la  fabrica- 
tioo  de  fer  dans  le  Dep.  du  Cher,  Par.  4  809. 
(Aus  d.  Journ.  d.  Min.  T.  XXVI.) 

Barral,  Jean  Aagustin.  —  Prof. 
am  College  St.  Barbe,  vormals  Repetitor 
an  d.  polytechn.  Schule  (Or), 

geb.  4  849,  Jan.  34,  Metz, 

Sur  la  nlcotine  ou  alcali  du  tabac  (Ann.  Chim. 
Phys.  4843.  T.  VII).  Sur  la  präcipitation  de 
l'or  ä  I't^tat  mötallique  (Ib.  4846.  XVIU).  Sur 
la  formule  de  la  nicotine  (Ib.  4847.  XX).  Sur 
les  difförences  qui  existent  entre  les  dorures 
au  mercure  et  les  dorures  ^lectrochiniique 
(Ü).  id.).  Sur  la  statique  chimique  du  Corps 
bumain  (Ib.  4849.  XXV).  Analyse  d'eaux  de 
pluie  recueillies  ä  Tobservatoire  de  Paris 
(Compt.  rend.  485».  XXXV,  4  858.  XXXVI). 

BarrAmei  Fran^ois.  —  Rechen- 
meister zu  Paris  (der  Adam  Riese  der  Fran- 
lOsen)  (BN), 

geb.  .  .  .  Lyon,  gest.  4  703  .  .  .  Paris. 

L'Arithmötique  ou  le  livre  facile  pour  appren- 
dre  rarithm^tique  soi-möme  etc.  Paris  4677. 
Lagöometrie  servant  ä  Tarpentage,  Ib.  4678. 

Barreswil,  Louis  Charles  Ar- 
thur. —  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Ecole  de 
Turgot.  Coomiissaire  expert  du  Gouverne- 
ment (Or), 

geb.  4  8  47,  Dec.  4  3,  Versailles. 

Sur  un  nouveau  mode  de  Separation  du  co- 
balt  d'avec  le  manganäse  (Ann.  Chim.  Phys. 
4846.  T.  XVII).  Sur  un  nouveau  compos6 
oiyg^nö  du  chr6me  (Ib.  4  847.  XX).  Sur  la 
Constitution  chim.  des  gallates  et  tannates  de 
fer  etc.  (Compt.  rend.  4  843.  XVII).  Sur  la 
Substitution  de  la  poudre  d'algaroth  ä  la  c^ 
rase,  dans  la  peintored'huile  (Ib.  4  844.  XVIII). 
MitBenuffd:  Sur  16s  ph^nomänes  chimiq.  de 
la  digestion  (Ib.  4  844.  XVIII  et  XIX,  4  845. 
XXI) .  Mit  Bemard :  Sur  la  xyloidtne,  consi- 
den^e  oomme  substance  alimentaire  (Ib.  4846. 
XXIII).  Sur  la  döcomposition  de  Teau  par  les 
m^taux  sous  I'influence  de  proportions  träs- 
petites  de  diverses  dissolutions  metalliques 
(Ib.  4845.  XXI).  Nouvel  oxacide  de  Fazote 
(Ib.  4846.  XXIII).  Sur  la  d^hydratation  de  l'a- 
cide  sulfurique  monohydrat^  (Ib.  4  847.  XXV). 
Explication  propos^e  pour  le  ph^nomäne  de 
Tendosmose  (Ib.  4850,  XXXI).  Noch  mehre 
Notizen  daselbst. 


BarrlagioB,  Daines.  —  Sohn  des 
Lord  Viscount  Barrington.  Jurist,  Königl. 
Rath,  Mitgl.  d.  Royal  Society  (BD), 

geb.   4727 

gest.  4  800,  März  4  4,  London.* 
Tracts  on  the  ProbabilityofReacbingthe  North 
Pole,  4  775.  An  investigation  of  the.difference 
between  the  present  temperature  of  the  air  in 
Italy  and  some  otber  countries ,  and  what  it 
was  47  centuries  ago  (Phil.  Tr.  4768).  An  Ac- 
count of^some  experiments  made  In  North- 
Wales,  to  ascertain  the  different  quantities  of 
rain,  which  feil  in  the  same  time  at  different 
heights  (Ib.  4  774). 

*  gMt.  Min  14  {BOE)  (BK)  {Ahr.THS). 

de  Barrofl,  s.  Soares  de  Barros. 

Barrow,  Isaac.  —  Dr.  TheoL,  Prof. 
d.  Geometrie  am  Gresfaam  College  in  Lon- 
don, des  Griechischen  und  dann  d.  Ma-' 
thematik  in  Cambridge;  entsagte  4  669  der 
letzteren  Professur  zu  Gunsten  Newton's, 
um  ganz  der  Theologie  zu  leben,  ward 
darauf  4  670  Kaplan  Karls  IL  und  4  675 
Kanzler  d.  Univ.  Cambridge.  Mitgl  d.  Royal 
Society  (J)  (Ni.  XXXX)  (BD)  (Th)  (Äbr,  l), 
geb.  4  630,  Oct.  ..  London, 

gest.  4  677,  Mai  4,  London. 
Lectiones  opticae,  London  4  669  (Darin  zuerst 
die  Vereinigungsweiten  von  Glaslinsen  be- 
stimmt). Lectiones  geometricae,  4  670.  Edirte 
Arehimedis  Opera ,  ApoUonii  Conicorum  libr.' 
rv  und  Thcodosii  Sphaericorum  Libr.  III,  zu- 
sammen in  4  vol.  8^  London  4675. 

*  geit.  1679,  Mai  4  {Ol). 

BarroW|  John.  —  Baronet,  Secretär 
d.  Admiralität  in  London  (1804— 45),  frü- 
her Privatsecretär  des  Lord  Macartney  und 
dessen  Begleiter  auf  d.  Gesandtscballsreise 
nach  China  (G.\Bi9)  (An,R.iSiS)  (Auio- 
biogr.  Lond.  4  847^, 

geb.  4764,Juni  4  9,ÜIverstone,b.Drug- 

leybeck,  Lancashire, 

gest.  4  848,  Nov.  1 3,  London. 
Account  of  Travels  in  the  Interior  of  Southern 
Africa,  2  vol.  Lond.  4  804—4.  Chronological 
History  of  Voyages  into  the  Polar  Regions, 
184  8.  Voyage  of  Discovery  and  Research  with- 
in  the  Artic  Regions,  4846.  A  Description  of 
Pocket  and  Magazine  Cases  of  mathematical 
Drawing  Instruments,  8®,  4  794. 

Barrji  Roger.  —  Lazarist,  Astronom 
an  der  Sternwarte  zu  Manheim,  von  4  790 
an  (M,  U), 

geb.  475J,  Sept.  30,  Spincourt b.  Ver- 

dun, 

gest.  4  8  4  3,  Oct.    25,  Manheim. 
Astronom.  Beobb.  im  Journ.  d.  Savans  4789, 
in  d.  M6m.  de  Paris  4  789,  in  Bode's  astr.  Jahrb. 
4  795n.  98,  in  Zaoli's  Monatl.Corresp.  Bd.  XVI, 
und  in  Bade's  allgem.  Beschreib,  d.  Gestime. 


107 


Barry 


108 


BaiTj,  Alexander.  —  Prof.  d.  Che- 
mie am  6uy*s  Hospital  in  London  (Ann. 
Chim.  Phys.  4  833,  LH.  2  4  7;  (An.  R.  1832;, 
geb.  . .  .,  gest.  1832,  Oct.  7,  London.  * 
On  the  Chemical  action  of  AtmosphertcElectri- 
City  (Phil.  Tr.  4  834). 

*  DarehExplosimi  eines  Glaaes  voll  eomprimirt.  Oaaes. 

Barmel,  £tienne.  —  Prof.  d.  Che- 
mie und  Physik  an  der  Ecole  centrale  zu 
Paris  (BCJ, 

gen«  •  •  .,  ges».  •  .  • 
La  physique  r^duite  en  tableaux  raison  n^s, 
4795.   Sur  rextraction  en  grand  du  Sucre  de 
betterave,  Paris  4844. 

Barmeli  Jean  Pierre.  —  Chef  des 
chemischen  Laboratoriums  der  medicin. 
Schule  in  Paris,  vormals  Prof.  d.  Physik 
u.  Chemie  an  d.  polytecbn.  Schule  daselbst, 
Neffe  von  Ätienne  (QC)  (G.  4  Z), 

geb.  4  780  etwa  .  .  .  Autun, 

gest.  4  838,  Aug.  47,  Paris. 
Sur  la  pr^sence  de  la  strontiane  dans  le  Sul- 
fate de  Baryt  (Ann.  Chim.  Phys.  4  836.  XXXI). 
Sur  une  nouvelle  combtnaison  de  carbonate 
de  chaux  et  de  sende  (Ib.  4  829.  XLII).  Ana- 
lyse d'un  Phosphate  double  de  plomb  et  de 
chaux  (Ib.  id.). 

Barmöli  Clau.de  Fran^ois.  — 
Chef  d.  chemisch.  Arbeiten  an  d.  Facult^ 
des  Sciences  zu  Paris  (Or), 

geb.  4788,  Febr.  4  4,  Autun. 
(Ob  vielleicht  identisch  mit  dem  Vorherge- 
henden?) 

BarCaoorloB,  Joseph.  —  Jesuit, 

Prof.  d.  Philosophie,  Eloquenz,  Historie  etc. 

am  CoUegio  zu  Kaschau  in  Ungarn  (SSJ)^ 

geb.  4722,  März  4  9,  Szalacuz,  Comitat 

Neutra, 

gest  4763,  Apr.  4  5,  Kaschau. 
Metallurgicon  seu  de  Cultura  fodinarum  auri 
et  argenti,  Libr.  H.  Carmen  cum  Indiculo  Vo- 
cabulorum  quonmdam  ad  Aurariam  Argen- 
tariamquespectantium,  Pt.  II,  Tyrnaviae  4  748. 

BarCel8|  Johann  Martin  Christian. 
—  Prof.  d.  Mathematik  erst  zu  Reichenau 
in  Graubünden,  dann  an  d.  Univ.  zu  Ka- 
san, darauf  an  d.  zu  Dorpat,  zuletzt  pen- 
sionirt  (RN)  (N), 

geb.  4769,  Aug.  42,  Braunscfaweig, 
gest.  4  836,  Dec.  49  (N.St.),  Dorpat. 
Disquisitt.  quatuor  ad  theoriam  functionum 
analyticanim  pertineotes  etc.  Dorpat  4  822. 
Apercu  abr^gö  des  formules  fondamentales  de 
la  göomötrie  ä  trois  dimensions  (Möm.  l'acad. 
Pötersb.  4884).  Übersetzung  von  Bailly'f  Ge- 
schichte d.  Astronomie. 

Bartels,  Ernst  Daniel  August.  — 
Geh.  Medkinalrath,  Prof.  d.  Medicin  u.  Di- 


rect.  d.  medicin.  Klinik  an  d.  Univ.  zu  Ber- 
lin, früher  Prof.  d.  Medicin  folgweise  in 
Helmstädt,  Erlangen,  Marburg,  Breslau  u. 
wieder  in  Marburg  (N)  (G,  4  6), 

geb.  4778,  Dec.  26,  b. Braunschweig,  * 

gest.  4  838,  Juni    4,  Berlin. 
Grundlinien  einer  neuen  Theorie  d.  Chemie 
u-  Physik,  4  804.  Anfangsgründe  d.  Naturwis- 
senschaft, 2  Bde.  4824  u.  22. 
*geb.  1770...  (0.16). 

Bartonsteln,  Lorenz  Adam.  — 
Direct.  und  Prof.  d.  Mathematik  am  Gym- 
nasium zu  Gotha  (M)y 

geb.   474  4,  Aug.  28,  Heldbarg, 
gest.  4  796,  Febr.  25,  Gotha. 
Circuli  facUius  rectificaodi  conamen,  Coburg 
1786.    Progrm.  cui  inest  lunulae  Hippocrati 
descriptio,  Ib.  4  784.  Aufsätze  im  Coburg.  In- 
teiligenzbiätt. 

Barlhi  Antonvon.  —  Exjesuit,  Prof. 
d.  Mathematik  am  Lyceum  zu  München, 
später  daselbst  privatisirend  (M.  \\), 
geb.  4729  .  .  .  München, 

gesl 

Anwend.  d.  feinen  Mathematik  auf  d.  Physik 
u.  Artillerie,  Münch.  4772.  Geographiae  ma- 
thematicae  elementor.  libri  duo,  Aug.  Vind. 
4775. 

Barth,  Johann  Matthäus.*  —  Se- 
nior d.  geistlichen  Ministeriums  und  As- 
sessor d.  Consistoriums  in  Regensburg  (U)^ 

geb.  .  .  .,  gest.  nach  4754. 
Epistola  de  luce  barometrorum ,  ut  et  aliis 
connexis  argumentis»  Ups.  4746.  Physica  ge- 
neralis oder  Kurze  Sätze  von  den  natürlichen 
Körpern  tiherhaupt,  Regensb.  4724. 

*  Job.  Michael  {Bohi'»pKy»,  BibL  8.  26). 

Barlholdl  (Barthold) ,  J. . .  C  a  rl.  — 
Prof.  d.  Chemie  u.  Physik  an  d.  Central- 
schule  zu  Colmar  (G,  4  819^, 

geb 

gest.  4  849,  Aug.  ..  Munster,  Elsass. 
Analyse  de  Teau  minärale  acidule  de  Sulzach 
(Journ.  de  Physique,  4798,  T.  XXXXVII). 
Analyse  de  la  pierre  de  Tonnerre  (des  Meteor- 
steins von  Ensisheim)  (Ib.  4800.  L,  OUb.  Ann. 
XIII).  Sur  les  inflammations  spontanes  (Ann. 
Chim.  4  803.  XLVIII).  Sur  Tacide  gallique  (Ib. 
4806.  LX). 

BaiihoUaus  (eigentl.  Berthelsen)^ 
Caspar.  —  Dr.  Med.,  Zeitlang  pract.  Arzt 
in  Wittenberg,  darauf  Prof.  erst  d.  Elo- 
quenz, dann  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Ko- 
penhagen, von  4  64  3 — 24,  zuletzt  Cano- 
nicus  von  RoeskUde.  Vater  von  Thomas 
und  Erasmus  (W)  (NK)  (J), 

geb.  4  585,  Febr.  4  2,  Malmoe,  Schonen, 
gest.  4  629,  Juli     4  3,  Soroe. 


109 


BftrtboliAiis 


Baztoü. 


110 


Systems  physicum  (welches  40  physik.  Tra- 
cUte  eoUiäH)  Havn.  4628.  Quaestiones  et  cod- 
troversiae  nobiliores  de  Mundo,  Rostoch.  4  691 . 
Astrologie  seu  de  Stellarum  Natura,  Argent. 
m%.  EierciUtk)  deStellis,  Vtteb.  4  609.  De 
Astrologie,  Rost.  4616.  De  aquis,  Havn.  4647. 
Delapide  nephritico,  Tb.  46)7. 

*  Sdn  Vater,  ein  Pfarrer,  tuletit  in  ICalmoe,  hielt 
Berthel  Jeeperaen. 

BarthoUans,  Thomas.  —7  Zweiter 
Sohn  von  Caspar.  Dr.  Med.,  nach  mehr- 
jSbr.  Reisen  in  Frankreich  n.  Italien,  Prof. 
erst  d.  Mathematik  (4  617),  dann  d.  Ana- 
tODue  (4  648 — 61)  an  d.  üoiv.  xu  Kopen- 
hagen, darauf  privatisirend  auf  seinem  Gute 
Hagested  bei  Kopenhagen,  zuletzt  (1670) 
Königl.  Leibarzt  (W)  (NK)  (J), 

geb.  4  64  6,  Oct.  20,  Kopenhagen, 

gest.  4  680,  Dec.    4,  Hagested. 
De  hice  animaliam,  Libr.  tres,  Lugd.  Bat.  4647. 
Acta  medica  et  philosopbica,  V  Vol.  Havn. 
467S— 80.  Viel  Medicin.  u.  Physiologisch. 

BaiihoUans,  Erasmus  (Rasmus). 

—  Sechster  Sohn  von  Caspar.  X^r.  Med., 
nach  4  Ojähr.  Reisen  in  Engtand ,  Holland, 
Frankreich  u.  Italioi  (4  646—56^  Prof.  d. 
Mathematik  ond  darauf  (4  657)  der  Medi- 
cin an  d.  Unir.  zu  Kopenhagen,  später 
Assessor  d.  höchsten  Gerichts  u.  Justiz* 
ralh  (W)  (NK), 

geb.  4625,  Aug.  4  3,  Roeskilde, 
gest.  4  698,  Nov.  4,  Kopenhagen. 
Experimenta  crystalli  islandici  disdiaclastici 
quibus  mira  et  insolita  refractio  detegitur, 
Uayn.  4669  (Darin  der  Kalkspath  und  seine 
Doppelbrechung  zuerst  beschriebeo).  Analy- 
tica  ratio  inveniendi  omnia  problemata  pro- 
portionalium ,  Ib.  4657.  De  problematibus 
math.  Tract.  Ib.  4664.  Decometis  anni  4664 — 
4665  etc.,  Ib.  4665.  De  aöre  Havniensi,  Fran- 
cof.  4679.  Selecta  geometrica,  4  674  (Sieben 
math.  Diss.,  worunter:  De  aequationum  na- 
tura ;  Consideratio  astronomica  ooi^UDCtionis 
magnae  Jovis  et  Saturoi).  Specimen  recogni- 
tionis  nnper  editarum  Observationum  Tyoho- 
sds  Brake,  4668.  —  Edirte  7.  vaa  Behooten: 
lotroductio  ad  Geometriae  methodum  Senat! 
Dweartaa,  4654.  —  Übersetzte  aus  d.  Griechi- 
schen: Heliodoxi  Larissaei  Opticor.  Libr.  II, 
Par.  4654. 

Bartliollnns,  Caspar  Thomesen. 

—  Sohn  von  Thomas.  Dr.  Med.,  Prof.  d. 
Medicin  und  Physik  an  d.  Univ.  zu  Kopen- 
hagen, später  General-Procurator  und  Fi- 
nanzbeamter (W)  (NK), 

geb.  4655,  Sept.  4  0,  Kopenhagen, 

gest.  4738,  Juni   44,  Kopenhagen. 
Summa  philosopfaiae  naturalis,  4  688.  De  fon- 
tiam  fluviorumque  origine  ex  pluvia,   4689. 
Specimen  philosophiae  naturalis,  Dlspp.  IV, 
4690—92.  De  visu,  4  708.  Deglo8sopetris,4704. 


Barll|  Franz  Conrad.  —  Prof.  der 
Mathematik  erst  an  d.  Univ.  zu  Prag,  dann 
am  Lyceum  zu  Olmütz  (M.  \l)  (ON), 

geb.  4750,  Juni  4  4,  Weypert, Böhmen, 
gest.  4  84  3,  Oct.  28,  Olmütz. 
Abbandl.  von  d.  möglichen  ArithmeÜken,  Ol- 
mütz 4  784 .  Nachricht  von  d.  Hannonica,  Ib. 
4  796.  Über  d.  Mechanismus  seiner  Tastenhar- 
monica,  Brunn  4799.  Kurzer  Lehrbegriff  der 
Mathematik  u.  Optik,  Wien  4787. 

B«rtl|  Gerald.  —  Conventoal  und 
Decan  des  vormaligen  Chorfaermstifts  Pol- 
ling.  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
IngolsUdt  (Fl), 

geb.  4766,  Mai  3,  Habbaob, 

gest 

Theoreme  blnomiale  ei  analysi  finitomm  uni- 
versaliter  demonstratum  etc.  Ingoist.  4  794. 

BaHoletti  (Bertolettij,  Fabrizio.— 
Arzt  u.  folgweise  Prof.  d.  Chirurgie  u.  Ana- 
tomie zu  Bologna  (4644),  d.  Anatomie  zu 
Pisa,  d.  Medicin  zu  Bologna  (4  620),  u.  d. 
Medioin  u.  Anatomie  zu  Mantua  (4  626) 
(Mzz), 

geb.  4  586,  Aug.  26,  Bologna, 
gest.  4  630,  M9rz  30,  Lendtnara. 
Encyclopaedia  hermetico-dogmatica,  Bologna 
4645, 4649  u.  4684.  (Darin  d.  Milchzucker  zu- 
erst beschrieben ,  unter  dem  Namen  :  Manna 
seu  Nitrum  seri  lactis.  Siehe  Beekmaim's  Bei- 
träge II.  290.) 

BarleUi  Cosirao.  —  Von  4568  bis 

4  574  toskanischer  Gesandter  in  Venedig, 

dann,  bis  zu  seinem  Tode,  Prior  oder  Prae- 

positus  der  Kirche  San  Giovanni  Battista  in 

Florenz  (B)  (JT)  (Mzz), 

geb.  .  .  .  Florenz,  gest.  .  .  .  Florenz. 
Modo  di  misurare  le  distanze,  le  superficiei,  i 
corpi,  le  pianti,  le  provineie,  le  prospettive  e 
tutte  le  altre  cose  terrene  secondo  le  vere  re- 
gole  di  Xmclido,  Venet.  4564. 

Barlolly  Daniello.  —  Jesuit,  Predi- 
ger in  Ferrara,  später  Historicus  des  Jesui- 
tcr-Ordens ,  und  Rector  des  Jesuiter-Col- 
legiums  in  Rom  (Mzz), 

geb.  4  608,  Febr.  4  2,  Ferrara, 

gest.  4  685,  Jan.    4  3,  Rom. 
Del  suono,  de'  tremori  annonici  e  dell'  udito, 
Bologna  4680.   Del  ghiaccio  e  della  congela- 
zione,  Roma  4  684 .  Della  tensione  e  pressione, 
Ib.  4677. 

Barlolii  Sebastiano.  —  Pract.  Arzt 

in  Neapel  (Mzz)  (BUN), 

geb.  4  635  etwa,  Montella,  Principato 

oltra, 
gest.  4  673  oder  76  .  .  .  Neapel. 


111 


Bartoloni 


Basilinfl  Valentinna. 


112 


Thermologia  Aragonia  sive  Historia  naturalis 
Thermarum  in  occidentali  Campaniae  ora  in- 
ter  Pausylipum  et  Misenum  scaturientiuro, 
t  vol.  Neapoi.  1679.  (Darin  auch  über  die 
Construction  des  Thermometers.) 

Bartoloni I  Domenico.  —  Promo- 
virte  zu  Siena  und  lebte  einige  Zeit  in  Nea- 
pel r^p.  Vi;, 

geb.  1750  .  .  .  Rocca-strada,  b.  Siena, 

gest.  1798  .  .  .  Siena. 
Meccanica  sublime  dimostrata  coir  Algebra, 
Napoli4  765.  Delle  mofete  del  Vesuvio  (Atti 
di  Fisiocritici,  T.  IV).  Osservat.  sopra  il  Ve- 
suvio (T.  V).  SuU  conduttore  elettrico  della 
torre  di  piazzo  di  Siena  (Ib.  T.  VI).  Relazione 
sopra  un  supposto  fulmine,  caduto  nella  ca- 
pella  della  piazza  d\  Siena  (Ib.  T.  VII). 

BartOB,  Benjamin  Smith.  —  Prof. 
d.  Naturgeschichte  und  Botanik  an  d.  Univ. 
zu  Philadelphia  (CAL)  (BN), 

geb.  4766,  Febr.  f  0,  Lancasler,  Pen- 

sylvanien, 
gest.  4  815,  Dec.    4  9,  Philadelphia. 
Hints  relative  to  tbe  stimulant  effects  of  cam- 
phor  upon  Vegetables  (Tr.  Americ.  Soc.  Vol. 
IV).  Viel  Naturhistorisches. 

BarlOBi  Sir  John.  —  Gontroleur  bei 
d.  König].  Münze  in  London ;  früher  Schatz- 
meister der  Königin  Adelaide  (ABO), 

geb.  4774,  Aug.  25,  Plymouth. 

gest.  4  834,  Aug.  25,  Windsor. 
Erfand  verschiedene  Instrumente,  z.  B.  einen 
schwimmenden  Compass,  ein  Atmometer  (zur 
Messung  oder  wenigstens  Sichtbarmachung 
sehr  kleiner  Grössen,  solcher  von  0,000004 
Zoll),  eine  hydrostatische  schwimmende  Lam- 
pe, eine  hydrostatische  Waage  (bei  d.  Königl. 
Münze  eingeführt).  Vermuthlich  ist  er  Verfass. 
des  Aufsatzes :  On  the  Inflexion  of  Light,  in  d. 
Phil.  Tr.  4884,  wenigstens  nahm  er  ein  Patent 
auf  »Iris  Ornaments«  (Gilb.  Ann.  Bd.  LXXIV. 
S79). 

Bartsohl  Jacob.  —  Arzt  und  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Strassburg. 
Keppler*s  Schwiegersohn  (J)  (Wd.), 

geb.  4  600 Lauban,  Lausitz, 

gest.  4  633,  Dec.  26,  Lauban.* 
Nuncius  mirabilium  coelestium,  anni  4622, 
2S  et  24,  Argentorat.  4622.  Tractatus  de  pla- 
nisphaerio  stellato,  Ib.  4624.  Usus  astrono- 
micus  Indicis  aspectuum  veterum  et^  praeci- 
pue  novorum  etc.  Ib.  4  624.  Tabulae  diariae 
quantitatis  dierum.  Uraniburgum  Strassbur- 
gicum,  Lips.  4629.  Catalogus  fixarum  ad  ann. 
4630.  Tabulae  novae  logarithmico-logisllcae, 
Sagani  4630.  J.  Kepler!  et  J.  Bartiebii  Tabu- 
lae manuales  logarithmicae  ad  calculum  astro- 
nomicum. .  .  utiles,  Sagani  4  634.  HalfXepp- 
1er  bei  seinen  Ephemeriden  (T.  I.  Pt.  III)  Sa- 
gan  4680. 

*  geb.  1&09  . . .,  geft.  163^,  Oec.  25  {Ott). 


Baryi  Emile  Louis  Fran^ois.  — 

(QC), 

geb.  4799,  Jan.  4  3,  Paris. 
Nouv.  Probl^mes  de  physique  etc.  Paris  4  838. 
Sur  la  mdsnre  des  plus  petites  forces  älöctri- 
ques  (Ann.  Chim.  Pbys.  1828.  XXXIX).  Sur 
la  d^termination  6l6ment.  du  minimum  de  dö- 
viation,  qu'un  rayon  de  lumi^re  homogene 
puisse  subir  en  traversant  un  prisme  donn6 
(Ib.  4  834.  XL VII).  Nouv.  essais  d'interpola- 
tion  sur  la  chaleur  (Compt.  rend.  4836.  HI). 
Sur  Tapplication  d'uue  nouvelle  formule  empi- 
rique  aux  tensions  des  vapeurs  (Ib.  4845.  XX). 

Barzololtl,  Giacomo.  —  Prof.  d. 
Medicin  an  d.  Univ.  zu  Pisa,  vorher  Arzi 
und  Prof.  d.  Chirurgie  an  der  zu  Siena 
rGn.Ä.LXXXi;  (G.ti), 

geb.  4768,  Nov.  44,  Monte  Amiato, 

gest.  4  839,  Nov.    9,  Pisa. 
Mem.  suUa  decomposizione  dell'  acqua.  Epi- 
tome  delle  Istituzioni  teorico-pratiche  di  ma- 
teria  medica-farmaceutica  (Giorn.  arcad.  di 
RomaT.  XXXIX). 

Basedow,*  Johann  Bernhard. — 
Stifter  d.  Philantropins  in  Dessau,  4774, 
an  dem  er  aber  nur  bis  4778  blieb;  frü- 
her (4753)  Prof.  d.  Moral  u.  schönen  Wiss. 
an  d.  Ritteracad.  zu  Soroe,  und  (4764} 
Prof.  am  Gymn.  zu  Altena  (HSL)  (M), 
geb.   4723,  Sept.  4  4,  Hamburg, 

gest.  4790,  Juli    25,  Magdeburg. 
Methode  der  auf  d.  Leben  angewandt.  Mathe- 
matik, Lübeck  4768.    Bewiesene  Grundsätze 
d.  reinen  Mathematik,  2  Bde.  Leipzig  4  774. 

*  NaDnte  sieh  noch  auf  der  üniTenitftt  Basedau. 

Basovli  Emmanuele.  —  Arzt  in 
Pisa.  Jude  (Ct.), 

geb.  4799  .  .  .  Pisa. 
Süll  magnetismo  aniroale,  Firenze4  828.  Sulla 
Conducibililä  elettrica  del  velro  ridotto  in  fili 
0  lamine,  Pisa  4  844. 

BaslUu  ValoBtlans.  —  Kloster- 
name  eines  Benedictiner-Mönchs ,  der  am 
Oberrhein  gebürtig  war ,  in  seiner  Jugend 
viele  Reisen  machte  (durch  Niederland, 
England,  Spanien  etc.),  und  zu  Anfang  des 
4  5.  Jahrhunderts  (4  44  3)  im  Peterskloster 
zu  Erfurt  lebte  (Seh.  Ä)  (BM)  (Gmelm,  Gesch. 
d.  Cherft.  l). 

Zu  seinen  Schriften ,  die  sämmtlich  erst  ein 
Paar  Jahrhunderte  nach  seinem  Tode  gedruckt 
wurden,  gehören :  De  microcosmo  deque  ma- 
gno mundi  mysterio  et  medicina  hominis, 
Marb.  4  609.  Azoth,  sive  Aureiiae  philosopho- 
rum  etc.  Francof.  4643.  Practica  una  cum  da- 
vibus  duodecim  et  appendice,  Ib.  4648.  Apo- 
calypsis  chymica,  Erford.  4624.  Manifestatio 
artificionim,  Ib.  4624.  Currus  triumphalls 
antimooii,  Lips.  4624.  Tractatus  chymico-phi- 
losophicus  de  rebus  naturalibus  ei  praetema- 


113 


Basaantin 


Baudia. 


114 


turaJibos  lAeUUorum  et  mineralium'  Francof. 
4  676.  Haliographia,  de  praeparatiooe,  usu  ac 
virtutibus  omniam  salium  mineralium,  etc. 
Booon.  4644.  —  Gesammt-Ausgaben  sind: 
Bhüü  Tmlantiai  Scripta  chymica ,  Hamburg! 
1700.  Fratris  Baa.  Talant.  Chymische  Schrif- 
tea  alle ,  so  viel  deren  vorhanden  etc.  2  Bde. 
Ib.  4677,  4694  u.  4700,  von  W.  B.  Longa,  und 
eine  neue  Ausgabe  von  BanadiotlTiel.  Patraaus, 

3  Bde.  Ib.  4  74  7  a.  4  740. 

B>M«atin  (Bassantonn),  James.  — 
Sohn  dos  Lord  von  Bassantin  in  Benvick- 
shire.  Lehrte  eine  Zeit  lang  Mathematik  u. 
Astrologie  an  d.  Univ.  zu  Paris;  ^b  sich 
auch,  nach  Räckkehr  in  sein  Vaterland^ 
viel  mit  Prophezeihungen  ab  (BDS)  (BN), 

geh Schottland, 

gest.  1556  .  .  .  Schottland. 

Astronomie,  opus  absolutissimum  etc.  Gencv. 

4  599.  Paraphrase  de  TAstrolabe,  avec  une  e\- 
plication  de  I'usage  de  cet  iostrument,  Lyon 
4555.  Arithmetica.  Musica  secundum  Plato- 
nem.  De  Mathesi  in  genere.  Maiheroatica  Ge- 
oeCbliaca. 

B«Mi|  Laura  Maria  Catterina.  — 
Frau  des  Arztes  Giov.  Giuseppe  Veratti. 
Dr.  Phil.,  ward  473S  Prof.  d.  Philosophie 
und  4776  (nach  Balbi's  Tode)  Prof.  der 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Bologna.  Mitgl.  des 
Institute  daselbst  (F)  (Tp.  \n), 

geb.  4741,  Oct.    29,  Bologna,* 

gest.  1778,  Febr.  20,  Bologna. 

I>e  problemate  qoodam  mechanico  (Gomment. 

Boooo.  4  757.  T.  IV).   De  probleroata  quodam 

hydrometrico  (Ib.  id.).  De  a^ris  compressione 

Ib.T.  II).  De  immixto  Huidis  a«re  (Ib.  T.  VII). 

'  «eb.  Oct.  91  {BIT)  (BL), 


\f  Sebastiano.  —  Arzt .  .  (JJ, 
Lebte  in  d.  zweit.  Hälfte  d.  XVL  Jahrb. 

Philosophtae  naturalis  adversus  Aristotelem, 
Libr.  XII,  Amst.  4649.  (KSstnav,  Gesch.  d. 
Math.  IL  157.) 

Baie,  George.  —  Leibarzt  der  Kö- 
nige Karl  I.  und  Karl  IL  und  des  Protectors 
Cromwell  (BDJ, 

geb.  4  60S Maid's    Morton, 

Buckinghamsh., 

gest.  4  668,  Apr.  19,  Hatton  Garden.  * 

Pbannacopoea  Bateana  (Nach  seinem  Tode 
vom  Apotheker  Bhipton  edirt) . 

16a9,  Apr.  19  (Th)  (^13r.III). 


Bathwsty  Ralph.  —  Unter  Cromwell 
Arzt  bei  d.  engl.  Marine,  dann  Kaplan  KÖ* 
ntgs  Karl  11. ,  Dechant  von  Wells,  und  zu- 
letzt Vicekanzler  d.  Univ.  Oxford.  Mitgl. 
d.  Royal  Society  (BDJ  (Th), 

Posgeadorff,  HtBdwSrlerbnch. 


geb.   4  620 Howthorpe,  Nort- 

hamptonshire, 
gest.  1704,  Juni  4  4,  Oxford. 
Praelectiones  tres  de  respiratione,  Oxon.  4654. 

,Bateoh,  August  Johann  Georg 
Carl.  —  Prof.  d.  Medicin  und  Botanik  nn 
d.  Univ.  zu  Jena  fM.  11^, 

geb.  4764,  OcL    28,  Jena, 

gest.  4802,  Sept.  29,  Jena, 
Erste  Gründe  der  systemat.  Chemie  etc.  Jena 
4  789.  Versuch  einer  historischen  Naturlehre, 

2  Bde.  Halle  4  789  u.  94.  Versuch  einer  Mine- 
ralogie für  Vorlesungen  etc.  Jena  4  796.  Ana- 
lyt.  Tabellen  über  d.  Arten  d.  Mineralien,  Ib. 
4798.  Beiträge  und  Entwürfe  z.  pragmat.  Na- 
turgeschichte der  drei  Natnrreiehe ,  Weimar 
4800.  Taschenbuch  f.  mineralog.  Excursio- 
nen,  Ib.  4  802.  Ijher  d.  Naturgeschichte  der 
Mondsfläche  (Oren'i  J.  4  792.  VI).  —  Stiftete 
4  793  die  Naturforschende  Gesellschaft  zu  Jena. 

Batthyany,  Ignaz  Graf  von.  —  Bi- 
schof von  Siebenbürgen ,  zu  Weissenburg 
(Alba  Carolina),  k.  k.  wirkl.  Geh.  Rath 
(ONJ  (LBJ, 

geb.  4744,  Jan.  30,  Nemeth-Ujvar, 
gest.  4798,  Nov.  47,  Weissenburg. 
Liebhaber  u.  Beförderer  d.  Astronomie  (siehe 
Bode's  astr.  Jahrb.  Supplbd.  JII.  4  20).  Er- 
baute auf  seine  Kosten  zu  Weissenburg  eine 
Sternwarte ,  über  welche  deren  erster  Astro- 
nom Anton  Kartonfl  schrieb:  Initia  astrono- 
mfca  speculae  Batthianae  Albensls  in  Transyl- 
vania,  Albae  Carolinae  4  798. 

Bander,  Johann  Friedrich.  — 
Erst  Eisen-,  dann  Wein-  u.  Hopfenhlnd- 
ler  in  Altorf,  später  Bürgermeister  daselbst 
u.  churpfälzischerCommerzien-Rath  (WN), 
geb.  474  3,  Jan.  8,  Hersbruckb. Nürn- 
berg, * 

gest.  479  4,  Hai 34,  Altorf. 
Beschreib,  eines  bei  Altorf  neuerlich  gefun- 
denen kostbaren  und  noch  nie  gesehenen  Am- 
moniten-tt.  Belemniteo-Marmors,  4754.  Nach- 
richt von  den  seit  einigen  Jahren  zu  Altdorf 
entdeckten  versteinerten  Körpern,  Jena  4  774. 

*  geb.  1711,  Jan.  8  (Jf ). 

Bandin ,  Nicolas.  —  Schiffscapitän 
in  d.  französ.  Marine  (BN), 

geb.  4750  etwa,  Isle  de  Rh^, 
gest.  4  803,  Sept.  4  6,aufl8iedeFrance. 
Befehlshaber  der  Expedition,  welche  Paron, 
der  Naturforscher  auf  ihr,  beschrieben  hat, 
unter  d.  Titel:  Voyage  aux  Terres  australes 
par  les  fr^gates  le  Göographe  et  le  Naturaliste, 

3  vol.  4',  Paris  4  807—9. 

Bandln ,  G . . .  0 . . .  —  Vice-Admiral 
(kurz  vor  seinem  Tode  Admiral)  in  d.  fran- 
zös. Marine.  Mitgl.  dos  Längenbureau  zu 
Paris  (A.ZL\SfM), 

8 


115 


Bandouin  de  Oaemadaac 


Baomar. 


116 


geb.   1784,  Juli  Sl  .... 
gest.  I85i,  Juni  7,  Paris. 
Scheint  keine  Schriften  verfasst  zu  haben. 

Ba«do«iB  de  Onemadeuo,  Ar- 

mandHenri.  —  Maltre  des  Requdtes  (LB)^ 
geb.  1737,  Apr.  17,  Colmar, 

gest 

Möm.  sur  la  d<icouverte  du  Satellite  de  V<$nus, 
Paris  4  761.  Remarque  sur  une  quatri^me  Ob- 
servation du  Satellite  de  Venus,  Ib.  S  761  (Beide 
Abhandl.  wurden  in  d.  Pariser  Acad.  gelesen). 
Er  entdeckte  auch  17 7t  einen  Cometen,  den 
Niemand  ausser  ihm  gesehen  hat. 

Ba«drillart,  Jacques  Joseph.  — 
Divisionschef  in  d.  französ.  Forstverwal- 
tung (BS)  (QC), 

geb.   1774,  Mai    20,  Givron,  Champ., 

gest.  1832,  März  24,  Paris. 
M<^m.  sur  la  pösanteur  speeifique  des  bois, 
Paris  1815.  Übersetzte :  Hmrtig's Versuche  über 
d.  Brennbarkeit  d.  Hölzer,  1807.  Traitö  gön^- 
ral  des  eaux  et  foröts,  chasses  et  pöches,  10 
vol.  4*,  Paris  1821—8«. 

Ba«er,  Fulgentius.  ~-  Piarist,  Prof. 
d.  Mathematik  u.  Physik  am  Savoyischen 
Collegio  zu  Wien  (M), 

geb.   1731 

gest.  1832,  März  3,  Wien. 
Diss.  experimenlalis  de  electricitatis  theoria 
et  usu,  Vindob.  1 764.  Experimental-Abhandl. 
von  d.  Theorie  und  d.  Nutzen  d.  Elektricitat, 
und  von  d.  Luft-Elektricittit  im  menschl.  Kör- 
per, Lindau  u.  Chur  1770. 

Ba«er|  Wilhelm.  —  Director  d.  Nor- 
malschulc  u.  Prof.  d.  pract.  Mathematik  an 
d.  Univ.  zu  Wien  (M,  U), 

geb.   1742 

gest.  1825,  Febr.  13,  Wien. 
Vollstfind.   Abhandl.   d.   malhemat.  Wissen- 
schaften etc.  Wien  1786. 

Bmumt,  Simon  Albert.  —  Priester, 
Prof.  d.  Physik  am  Lyceum  zu  München, 
spltcr  am  Gymnasium  daselbst  (M.  UJ^ 
geb.  1768,  Aug.  25,  Fromberg,« 

gest 

Machte  von  1800  an  den  Kalender  für  Baiem, 
auch  die  tügllchen  meteorolog.  Beobb.  für  d. 
MUnchener  Academie. 

*  Bd  Sehwalldorf,  Ober^Pfalx. 

Bavsrj  J...  Heinrich.  —  Conrector 
d.  Gymnas.  zu  Potsdam  bis  1826,  dann 
Prediger  in  Kyritz  (\f.  \\J, 

geb.   1773,  Apr.  7,  Berlin, 

gest 

Lehrb.  d.  reinen  Mathematik  zum  Gebrauch 
f.  MllitSrschulen,  Berlin  1818.  Cber  d  allgcm. 
Entwicklunfs  aller  uiO)(Uchen  Wurzeln  d.  nu- 


merisch, algebraisch.  Gleichuogen  jeden  Gra- 
des, Potsdam  1810  u.  1885. 

Baverj  Andreas  Friedrich.  — 
Mechanicus,  später  mit  F.  König  Gründer 
u.  Inhaber  d.  Druckmaschinen-Werkstatt 
zu  Oberzell  bei  Würzburg  (CLJ, 

geb.  1789  ..  .  Stuttgart. 
Siebe  F.  KSnig. 

Ba«er  von  Adolsbaohi  Joseph 
Heinrich  Edler  von.  —  Prof.  d.  Medi- 
cin  an  d.  Univ.  zu  Prag  (M.  UJ, 

geb.   1719 

gest.  1802,  Febr.  27,  Prag. 
De  fönte  minerali  Teschnensi,  Vindob.  1770. 
Untersuch,  etc.  des  urallen  mineral.  Sauer- 
brunn, zu  Liebwerda,  Prag  1785.  , 

Baumi  (nicht  Beaume),  Antoine.  — 
Apotheker  in  Paris,  Prof.  d.  Chemie  am 
College  de  Pbarmaclc,  Pensionnaire  (1785) 
und  später  (1796)  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
in  Paris  (B)  (BN), 

geb.   1728,  Febr.  26,  Senlis, 

gest.  1804,  Oct.  15,  Paris. 
Plan  d'un  cours  de  chimie  experimentale,  ea 
sociöle  avec  Maoquer,  Paris  1757.  Elem.  de 
pharmacie.  Ib.  1762.  Manuel  de  cbimle,  Ib. 
1763.  Chimie  exp^rimentale  et  raisonn^e, 
8  vol.  Ib.  1773.  Möm.  sur  la  meilleure  roani^re 
de  construire  les  alambics  pour  la  distillatioa 
des  vins,  Ib.  1778.  Opuscules  de  chimie,  Ib. 
1708.  Sur  r^ther  vitriolique  (M^m.  pres.  ä 
racad.  1757.  T.  III].  Sur  le  refroidissement 
que  les  liqueurs  produisent  en  s'^vaporant  (Ib. 
T.  V).  Sur  la  döcomposition  du  tartre  Vitriole 
par  l'acide  nitreux  seul  (Ib.  T.  VI).  Sur  les 
accidens  funestes  occasionn^s  par  des  vapeurs 
mof<^tiques  etc.  (Möm.  Par.  1778).  Sur  les  ex- 
p^riences  faites  pour  prouver  la  decomposi- 
tion  et  la  recompositioa  de  l'eau  (Ib.  1789  . 
Mit  Xaoqiier,  lA^oiaior,  BerthoUot  etc.  Rap- 
pori  sur  Topöralion  du  depart  (Ib.  1 780).  Exa- 
men d'eau  de  mer  etc.  (Ib.  1 787) .  —  Sein  Ariio- 
meter,  durch  welches  vorzüglich  sein  Narne 
erhalten  worden,  ist  beschrieben  im :  Avant- 
Coureur,  1768,  No.  45,  50,  51,  52;  1760,  No.2. 


*,  Johann  Wilhelm.  —  Erst 
Prof.  d.  Medicin  (1748)  und  dann  (1754) 
d.  Physik  an  d.  chomal.  Univ.  zu  Erfurt, 
darauf  (1765)  Prof.  d.  Med.  an  d.  Univ.  zu 
Giessen  u.  Landphysicus  daselbst  (M)  i  Si.  K 
geb.  1 7 1 9, Sept.  1 0,  Rehweiler, Frank., 

gest.  1788,  Aug.  4,  Giessen. 
De  electricitatis  effectibus  in  corpore  animali, 
EKord.  1755.  Naturgeschichte  des  Mineral- 
reichs, 2  Bde.  Gotha  1763—64.  De  re  Cattu- 
rum  metaliica,  1771.  liistoria  naturalis  lapi- 
dum  prettosorum  omnium,  nee  non  terrarum 
et  lapidum  elc.  Francof.  1771.  Elementa  che- 
miae  theoretico-practicae,  Giess.  178S.  Fun- 
damenta  geognphiae  et  hydrographiae  sab- 


117 


Baumer 


Baap, 


118 


terraneae»  Ib.  1779.  Historia  naturalis  regni 
mioeralogici ,  Francof.  4  780  De  foDtiuro  ori- 
gioeetc.  (Acta  Hassiaca,  4  771).  ObservaU.  de 
basalte  hassiaco  (Act.  Acad.  Mogunt.  4776). 
De  rooroohtbo  sive  agarico  minerali  (Ib.  T.  11). 
De  montibus  argillaceo-calcareis  (Ib.  T.  11). 
Observ.  ad  geograph.  subterraneam  pertinen- 
tes(Ib.  4  776). 


,  Johann  Paul.  —  Prof.  d. 
Medicin  an  d.  ehemaligen  Univ.  zu  Erfurt. 
Bruder  von  Job.  Wilhelm  (M), 

geb.  4725 Reh  Weiler,  Frank,  y 

gest.  4774,  Sept.  4  9,  Erfurt. 
Beschreib,  eines  zur  Holzsparung  eingerichte- 
ten Stubenofens  (Gekrönt  von  d.  Berliner  Aca- 
demie  4  765). 

Baumert,  Friedrich  Moritz.  — 
Pract.  Arzt  in  Breslau,  Privatdocent  d.  Che- 
mie an  d.  Univ.  daselbst,  seit  4  855  Prof. 
extr.  an  d.  Univ.  zu  Bonn  (Or)^ 

geb.  4  8  48,  Dec.  26,  Hirschberg,  Schles. 
Chemische  Untersuch,  über  d.  Respiration  d. 
Cobitis  fossllis,  Heidelb.  4  852.  Überd.  Zusam- 
mensetz.  d.  Gentianins  (Abb.  d.  Böhm.  Gsll, 
4847.  lieble's  Ann.  4847.  Bd.  LXII).  Analyse 
von  Platki magnesium  (Ib.  4848.  LXV).  Ober 
ein  Oiydationsproduct  d.  Brucins  (Ib.  4  849. 
LXX].  Über  d.  Vorkommen  d.  Zuckers  im 
tfaierisch.  Organismus ;  Chem.  Untersuch,  d. 
Knochen  d.  Zeuglodon  macrospondyius  (Jah- 
resber.  d.  Schles.  Gsll.  f.  vaterländ.  Kultur, 
4850].  Über  eine  neue  Oxydationsstufe  des 
Wasserstoffs  u.  ihr  Verhältn.  zum  Ozon  (Pogg. 
AoD.  4853.  LXXXIX).  Zur  Ozonfrage  (Ib.  4  856). 

BavmBftrIner ,  Friedrich  Gott- 
beif.  —  Dr.  Phil.  u.  Jur.,  Buchhändler  u. 
Advocat  in  Leipzig  (M,  11^  (N), 

geb.  4759,  Sept.  4  5,  Schneeberg, 
gest.  4  843,  Nov.  29,  Leipzig. 
Mit  Hannbataedt,  Beebas,  Kühn  U.A.:  Magazin 
aller  neuen  Erfindd.,  Entdeckk.  u.  Verbessr. 
f.  Fabrikanten  etc.  8  Bde.  Leipz.  4  803 — 4  0. 
Neues  Magazin  d«,  3  Bde.  Ib.  4  84  4—4  5.  Mit 
Poppe:  Neue  Folge,  3  Bde.  Ib.  4  84  7—22.  Mit 
EÖmbataedt,  Leionhardi  etc.  Magaz.  zur  Be- 
fördr.  d.  Industrie  etc.  25  St.  Ib.  4  805—40. 
Mit  Bergk:  Museum  des  Wundervollen  etc. 
42  Bde.  Ib.  4806—44.     - 

BaumgartBer,  A  n  d  r  e  a  s ,  Ritter  V  0  n . 
—  Prof.  d.  Physik  am  Lyceo  zu  Olmütz 
{18  47),  Prof.  d.  Math.  u.  Physik  an  d.  Univ. 
zu  Wien  (4  823),  dann  Direct.  d.  k.  k.  Por- 
zellan-, Gussspiegel-  u.  Smaltefabriken, 
sowie  d.  Tabaks-Regie,  4  847  Hofrath  der 
allgem.  Holkammer,  4  848  Minister  d.  Berg- 
wesens u.  d.  dffentl.  Bauten,  4  854  Mini- 
ster f.  Handel,  Gewerbe  u.  öffentl.  Bauten, 
Präsident  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Wien  seit 
1854  (WÄ), 

geb.  4793,  Nov.  28,  Friedberg,  Böhm.* 


Die  Aräometrie  in  ihrer  An  wand,  auf  Chemie 
u.  Technik,  Wien  4820.  Die  Naturlehre  etc. 
Ib.  4823  (achte  Aufl.  4845),  Supplmbd.  Ib. 
4834.  Anfangsgründe  d.  Naturlehre,  Ib.  4  837 
(3.  Aufl.  4850).  Die  Mechanik  in  ihrer  An- 
wendung auf  Künste  etc.  Ib.  4  834.  Anleit.  z. 
Heizung  d.  Dampflcessel,  Ib.  4844.  Unterricht 
zum  Tabakbau,  Ib.  4845.  Zeitschrift  f.  Physik 
u.  Math,  (mit  A.  ▼.  Sttingahanien)  40  Bde.  Ib. 
4826—32.  D^  allein,  4  Bde.  Ib.  4832—87. 
D«  mit  Holger,  4  Bd.  4  887.  Darin  von  ihW: 
Ein  neues  Arttometer  (Bd.  I] ;  Instr.  z.  Be- 
stimm, d.  Doppelbrechung  (Ib.  id.) ;  Über  Ro- 
tationsmagnetismus (Ib.  id.) ;  Elektromagnet. 
Apparate  (Ib.  id.) ;  Magnetisir.  durch  d.  Licht 
(Ib.  id) ;  lieber  circulare  Polarisation  (Ib.  II) ; 
Vcrmindr.  d.  Ausschlags  magnet.  Pendel  durch 
rotirende  Metallscheib.  (Ib.  id.) ;  Einfl.  d.  Son- 
nenlichts auf  oscill.  Magnete  (Ib.  Ili) ;  Zur 
Theorie  d.  Beug.  d.  Lichts  (Ib.  id.) ;  Über  Hy- 
grometer (Ib.  IVu.  V) ;  Üb.  d.  opt.  Interferenz- 
Versuch  (Ib.  Yll) ;  Absorpt.  d.  Gase  durch 
Ihier.  H^ute  (Ib.  VUI) ;  Höhen  in  Oesterreich 
(Ib.  X).  Neue  magneto-electr.  Erschein.  (2. 
Reihe  I).  Einwirk.  d.  Lichts  aufd.  Netzhaut 
(Ib.  II)'.  Über  d.  Cyanometer  (3.  Rh.  I).  Ein 
neues  Goniometer  (Gilb.  Ann.  4  822.  LXXI). 
Über  d.  Wirk.  d.  natürl.  Elektr.  auf  elektro-r 
magnet.  Telegraphen  (Sitzgber.  d.  Wien.  Acad. 
4  848).  über  d.  Leitkrafl  d.  Erde  f.  Elektr.  (Ib. 
4849). 

•  geb.  Nov.  23  {ON), 

Bavmhauer,  Emil  Johann  Wil- 
helm von.  —  Dr.  Med.  et  Chir.,  folg- 
weise Lector  u.  Prof.  extr.  d.  Entbindungs- 
kunst an  d.  Univ.  zu  Utrecht,  dazwischen 
Arzt  an  d.  Kranken  hause  zu  Amsterdam  u. 
d.  Irrenanstalt  zu  Deventer.  Bruder  des 
Folgenden  (BWA), 

geb.   4  8  49,  Jan.  29,  Brüssel, 
gest.  4  849,  Febr.  9,  Utrecht. 

Analysen  des  Bluts  verschiedener  Rinder  (Lie- 
big^s  Ann.  4  843.  XL VII). 

Bavsnhauor,    Eduard   Heinrich 

von.  —  Prof.  d.  Chemie  u.  Pharmacie  am 

Athenaeum  illustre  zu  Amsterdam ,  früher 

Prof.  d.  Physik  u.  Chemie  am  Athenaeum 

zu  Maestricht  (Or), 

geb.  4  820,  SepL  4  8,  Brüssel. 
Specimen  meteorologico-chemicum  de  ortu 
lapidum  meteoricorum,  annexis  duorum  lapi- 
dum  analysibus  chemicis,  Traject.  ad  Rhen. 
4  844  (Auch Pogg.  Ann.  4  845.  LXVI).  Ein  neues 
Hygrometer  (Pogg.  Ann.  4854.  XCIII).  Unter- 
such, d.  Samen  v.  Phytelephas  macrocarpa 
etc.  (Lieb.  Ann.  4844.  XLVIIl).  Beiträge  zur 
pract.  Chemie  (Ib.  4854.  XC).  Gaslampen  zum 
Gebrauch  in  chemisch.  Laborator.  (Ib.  id.). 
Über  d.  Bestimm,  d.  Sanerstofib  in  stickstoff- 
freien Verbindungen  (Ib.  id.). 

Baupi  Samuel.  —  Apotheker  zu  Ve- 
vey,*  Canton  Waadt  (Or), 
geb.  4794,  Mai  45,  Vevey. 

8* 


119 


Bauii 


Baiaina. 


120 


Sur  les  Sulfates  de  quioine  et  de  cinchonine 
(Ann.  Gbim.  Phys.  4824.  XXVII).  Sur  plusi- 
eurs  substances  nouvelles  (Ib.  48t6.  XXXI). 
Sur  l'acide  kinique  et  sur  quelques-unes  de 
ses  combinaisons  (Ib.  4833.  XLI).  Analyse  de 
l'eau  thermale  de  Lavey  (Ib.  4885.  LVIII).  Sur 
un  nouvel  acide  citrique  pyroxygönö  etc.  (Ib. 
4  886.  LXI).  Sur  Tacide  de  requisetum  fluvia« 
tile  et  sur  quelques  aconitates  (Ib.  4  850.  XXX) . 
Über  d.  Atomgewicht  d.  Calciums  (Lieb.  Ann. 
4845. LH).  Db.  einige  Producte  d.  Einwirk.  d. 
Salpeters,  auf  Citraconsfiure  (Ib.  4  86i.  LXXXI). 
Sur  la  fi&ation  du  Chiffre  d.  Äquivalents  chim. 
(Bibl.  univ.  4842). 

•  Auch  sein  Bruder  Henry  (geb.  1799,  Sept.  24,  Ve- 
vey)  ist  Apotheker  daaelbst  (Or). 

BausA  (Bauza),  Don  Felipe.  —  Oberst 
u.  Linienschiff-Capitän  in  der  span.  Ma- 
rine, Director  des  hydrographischen  Depot 
in  Madrid,  bis  4  822,  wo  er,  aus  Spanien 
vertrieben,  nach  England  auswanderte  (Na- 
varrete,  opusc,  UJ  (Mem.  astr.  Soc.  \IU), 
geb.  4764,  Febr.  4  9,  Palma, Mal lorca, 
gcst  4  834,  März    3,  Somers  - Town, 

England.* 
Mit  J^osef  de  Bspinosa :  Observations  sur  la  vi- 
tesse  du  son,  faltes  ä  Santiago  du  Chili  (Ann. 
Chim.  Phys.  4  847.  VII,  aus:  Memorias  sobre 
las  observaciones  astronomicas  per  los  nave- 
gantes  espagnoles).  Cber  d.  gegenwärtigen  Zu- 
stand der  Geographie  v.  Amerika  (Denkschr. 
Münch.  Acad.  Bd.  VIII.  4824  u.  SS). 

•  gest.  1833  .  .  .  (ÜA'). 

Bauaohi  Johann  Lorenz.  —  Stadt- 
physicus  und  Bürgermeister  zu  Schwein- 
furt (Ai\C)  (BD;, 

geb.  4  605,  Sept.  30,  Scbweinfurt, 
gest.  4  665,  Nov.  H,  Schweinfart.  * 
Gründete  465S  die  Gesellschaft ,  aus  welcher 
467S  die  Academia  Caesareo  Leopold ina  Na- 
turae  Curiosorum  hervor^^ing.  —  Schrieb : 
Schediasroa  bina  curiosa  de  lapide  hematite 
et  a^tite,  Ups.  4  665.  De  nnicornu  fossili,  Ib. 
4666.  De  caenileo  et  cbrysocolla  (Schediasm. 
posth.)  Vratisl.  4668. 

•  fest.  1665,  Dec.  .  .  .  (/). 

Ba jen,  Pierre.  —  Apotheker  in  Cha* 
lons-sur-Marne.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Paris  (BN)  (Mm.  Flnst,  ilj, 

geb.   4723 Chalons-sur- 

Marne, 

gest.  4798,  Febr.  45,  Paris. 
Analyse  des  eaux  de  Bagndres  de  Luchon,  Pa- 
ris 4765.  Moyen  d'analyser  les  Serpentins, 
porphyres,  opbites,  granits,  jaspes,  schistes, 
jades  et  feldspaths.  Ib.  4778.  Recherches  chi- 
miqnes  tur  r^tain  etc.  Ib.  4784.  Opuscules 
chimiques,  S  vol.  Ib.  4  798  (Nach  seinem  Tode 
von  Fanneiitier  und  KaUtret  herausgegeben ; 
darin  unter  andern  zwei  Abhdt.  aus  d.  Mem. 
de  Paris  von  4780  u.  65,  und  d.  Journ.  d.  Mi- 
nes  V.  4797  tt.  98). 


BajT^ri  Johann.  —  Rechtsanwalt  in 

Augsburg  (IVd.)^ 

geb.  .  .  .  Rhain,  Bayern,  gest.  .  .  . 
Uranometria,  omnium  asterismorum  conti- 
nens  Schemata,  nova  methodo  delineata.  Auk. 
Vind.  4608  (Atlas  von  54  Sterncharten,  worin 
die  Sterne  zuerst  durch  griech.  u.  latein.  Buch- 
staben bezeichnet  werden).  Explicatio  cba- 
racterum  aenels  uranometriae  imaginum  ta- 
bulis  insculptorum  addita,  et  commodiore  hac 
forma  tertium  redintegrata.  Ib.  4654. 

Bayle,  Fran^ois.  —  Arzt  und  Prof. 

an  d.  Univ.  zu  Toulouse  (BN), 

geb.   4  622 St.  Bertrand  de 

CommincSy 

gest.  4709,  Sept.  24,  Toulouse. 
Syntagma  generale  philosophiae,  Tolosae  4  669. 
Problemata  physico-medica.  Ib.  4677.  Disser- 
tationes  physicae,  Ib.  4677.  Institutiones  phy- 
sicae.  Ib.  4  700. 

Baylyi  William.  —  Astronom  auf 
d.  Reise  des  Capt.  Dixon  nach  dem  Nord- 
cap  (1769),  80  wie  aaf  d.  zweiten  (1772 
—75)  und  dritten  (1776—80)  Weltreise 
des  Capt.  Cook,  spSter,  von  4  803  an, 
Prof.  an  d.  Naval  Academy  zu  Portsmouth 
(Bohnenberger  etc.ZeiUchr.  f.Asir,  II.  235^, 

geb.   4737  etwa  .  .  .  .* 
gest.  4840  ...  Portsea. 

Astronomical  Observations  on  board  of  the  Re- 
solution and  Adventure  in  a  voyage  round  ihe 
World  in  4 772  etc.  Lond.  4  774.  The  Original 
astronomical  observations  roade  during  the  etc. 
Voyage ,  by  Captains  Cook  and  Kiag  and  Mr. 
Bayly,  Lond.  4784. 

*  K«b.  1741  .  . .  WUUhira  {LB). 

Ba^alne,  Pierre  Dominique.^  — 
General-Major  in  russischen  Diensten,  in 
die  er  4  8  4  0  eintrat.  Prof.  d.  hohem  Ana- 
lyse n.  d.  Mechanik,  spfiter  auch  Director 
d.  Instituts  d.  Communicationswege.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Petersburg  (QC)  (BP), 

geb.  4 786, Jan.  U,Scy,Dep.Mo6e]]e,*^ 

^      gest.  4  838, Sept.  29, Paris. 

Trait^  Clement,  du  caicul  diff6rontiel  elc.  Pe- 
tersb.  484  7.  M^m.  de  la  thöorie  du  mOuve- 
meot  dos  barques  ä  vapeur  etc.  Ib.  484  8.  Sur 
l'application  ä  la  g<^om6trie  plane  des  plusi- 
eurs  propridt^s  de  rbyperbololde  de  n^volo- 
tion  et  du  c6ne  (M^m.  P^tersb.  4  820).  Mit 
Lam^ :  Trait<^  ölöment.  de  caicul  int^ral  etc. 
Petcrsb.  4825.  Introduct  ä  r<^tude  de  la  sta- 
tique  synthöUque,  Ib.  4  830.  Demonstrat.  du 
principe  des  vitesses  virtuelles  etc.  Ib.  48St. 

*  Sein  Vat«r,  aoi  Himid  Dorlb  bd  MeU  fabttrtif, 
•Urb  Ib20,  und  Mhiieb:  MMrolofii»  fru^aiM  Hc 
Paris  \WL  Coon  de  StfMom«tfic  appliqu««  an  Jan- 
mage  etc.  Ib.  iHOO.  Coon  d«  f^omari«  «ftc.  Ib.  1807. 

•*  f«b.  1783  • . .  {BN). 


121 


Basm 


Beaoflfier. 


122 


I,  Gilles  Augustin.*  —  Arzt 
iu  Strassburg;  Correspondent  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Paris  {BJ  (BM), 

geb.  .  .  .  Paris,  gest.  Höi,  März  .  .  . 
Description  des  courauts  magnätiqaes,  4753. 
Observation  sur  T^vaporation  de  l'eau  (Möm. 
Par.  4744,  bist.). 

*  Sin  Uterer  Bruder  Toa  ihm  ichrieb  :  Traiti  fur  Ta^ 
cier  d'AjMce,  1737. 

Beal,  John.  —  Dr.  Theol.,  Rector  zu 
Teovil  in  Somersetshire  und  Königl.  Kap- 
lan. Mitgl.  d.  Royal  Society  (Abr.  l), 

geb.  4  603  ..  .  Herefordshire, 

gest.  4  683  ..  .  Yeovil. 
Of  Barometers  and  some  Observations  made 
with  them  (Pbii.  Tr.  4666.  ~  Darin  die  älte- 
sten Beobb.  über  d.  tftgl.  Barometerscbwan- 
knngen).  Two  instances  of  sometbing  very 
remarkable  in  sbining  flesb  (Ib.  4  676).*  An  ex- 
periment  to  examine  iwhat  figure  and  celerity 
of  motion  begetteth  or  increaseth  Light  and 
Flame  (Ib.  4666). 

Beali  (Beatus),  Gabbriello. — Je- 
suit, Lehrer  d.  Theologie,  Philosophie  und 
Mathematik  in  Rom,  zuletzt  Rector  d.  Col- 
legio  de'  Greci  daselbst  (Mzz)  (F)  (J), 

geb.  4  607 Bologna, 

gest.  4  673,  Apr.  6,  Rom. 
Usus  Speculi  plani  slve  de  dimensionibus  per 
speculum  planum,  Romae  4644.  Natura  in 
arctinn  coacta  sive  quadripartitum  universae 
philosophiae  Compendium ,  cum  quaestioni- 
bus  meteorologicis,  Ib.  4650.  Sphaera  triplex, 
artifictalis,  elementarts  et  coelestis  varias  pla- 
netanim  affectiones  ac  motns  faciiUme  expli- 
caos,  Ib.  4603. 

Beauohamp,  Joseph  de.  ^-  Bem- 
bardinermönch.  Reisender  im  Orient,  spä- 
ter französ.  Gonsul  in  Arabien,  von  Napo- 
leon nach  Aegypten  berufen  und  mit  einer 
Mission  nach  Constantinopel  betraut,  von 
den  Engländern  aber  gefangen  und  den 
Tärken  ausgeliefert,  die  ihn  drei  Jahre  lang 
einkerkerten  (B)  (LB)  (Mem.  fInsL  scienc. 
mor.  et  poL  T.  IV;, 

geb.  4752,  Juni  29,  Yespul,  Franche 

Gomtö, 

gest.  4  804,  Nov.  49,  Nizza. 
Voyage  d'AIep  ä  Bagdad,  et  de  Bagdad  h  Bas- 
sora,  4  785.  Observations  faites  ä  Bagdad,  4  785. 
Relation  d'un  voyage  en  Ferse,  4790  (Alles  im 
Journ.  d.  Savans).  Astr.  Beobb.  in  Zaoh's  mo- 
natl.  Correspond. 

Bmmat(Oifj  Mark.  —  Oberst,  reicher 
Privatmann,  anfangs  zu  Hackney-Wick 
(Middlesex),  später  zu  Bashey  Heath  bei 
Stanmore  wohnhaft,  Mitgl.  d.  Royal  u.  d. 
Astrooomical  Society  (Mem.  Astr.  Soc.  UlJ 
(Sühn.  XXVm.  4  835;  (An. R.  4  887;, 


geb.  4764  etwa,  .  .  .  London, 

gest.  4827,  Mai  4 

Nautical  and  Hydranlic  Experiments,  with  nu- 
merous  scientific  Miscellanies,  Lond.  4  834, 
vol.  I.  4®.  (Posthum,  herausgegeben  von  des- 
sen Sohn  Henry*).  Descript.  of  bis  dompass 
for  ascertaining  tbe  daily  Variation  (Ann.  of 
Pbil.  4 84 8.  II).  On  tbe  Instrument  necessary 
for  a  travelling  astronomer  (Ib.  id.).  On  the 
Stability  of  vessels  (Ib.  4843,  II;  484  6,  VII; 
4  81 7,  IX) .  On  tbe  resistance  of  floating  bodies 
(Ib.  484  4,  III).  On  tbe  metbod  of  preserving 
sbips  (Ib.  id.).  New  experiment  on  the  velo- 
city  of  soond  suggested  (Ib.  4  84 4,  IV) .  Descript. 
of  an  Instrument  to  measnre  and  register  the 
rise  and  Call  of  tbe  tide  (4845,  VI).  On  tbe  Va- 
riation of  tbe  ne<^dle  (Ib.  4846,  VII).  On  tbe 
resistance  of  air  etc.  (Ib.  4846,  VIII).  On  a 
Standard  of  weigtbs  and  measures  (Ib.  id.  et 
4847,  IX).  On  solar  spots  (Ib.  4846,  VIII). 
Expm.  on  tbe  strengtb  of  wood  (Ib.  484  7,  IX). 
On  naval  subjects  (Ib.  4  84  7,  X) .  On  building 
experimental  vessels  (Ib.  id.).  On  tbe  North- 
west-passage  (Ib.  id.).  Plan  of  a  fire  ship  (Ib. 
4  848,  XI).  On  tbe  spiral  oar  (Ib.  4848,  XII). 
On  the  constnict.  of  sails  (Ib.  4  840,  XIV).  Oo 
tbe  going  of  a  dock  with  a  wooden  pendulum 
(Ib.  4820,  XV).  On  tbe  retrograde  Variation 
of  tbe  magnetic  needle  (Ib.  id).  On  a  new 
windguage  (Ib.  New  Ser.  4824,  II).  On  a  new 
anemometer  (Ib.  4  822,  III) .  On  the  resistance 
of  water  (Ib.  id.).  Exprm.  andcalculat.  forcom- 
paring  tbe  force  of  a  body  in  motion  with  dead 
weigtbs  (Ib.  4822,  IV).  On  stability  of  Ooating 
bodies  (Ib.  4  824,  VII) .  On  naval  improvements 
(Ib.  4  825,  X) .  —  Astronomical,  magnetic  and 
meteorol.  Observations  (Jb.  von  484  3 — 26). 

•  geb.  1786,  Apr.  22,  gest.  1851,  JuU  12  (Ch.  8.  V),  toh 
dem  nur  poblicirt  ist :  Jouni.  kept  during  an  »erial 
Voyage  with  Mr.  J.  Sadler  (Ann.  PhU.  I8M,  IV). 

Beavmii  siehe  B  a  u  m  ^. 
Beavmont,  s.  £iie  de  Beaumont. 

Beaune,  Florimond  de.  —  Rath 
am  Gerichtshof  zu  Blois  (BN), 

geb.   4  60-4  ...  Blois, 

gest.  4  652  •  .  .  Blois. 
Erfand  sehr  künstlicbe  Fernrohre  und  andere 
astronom.  Instrumente ;  commentirte  die  Geo- 
metrie V.  Sesoartas  (Montnela,  bist,  de  Mach. 
II.  445).  De  aequationum  constructione  et  li- 
mitibns  (Von  Erasmni  Bartholinni  herausge- 
geben) . 

Beavregard,  s.  Berigard. 

Beaiisard,  Pierre.  —  Arzt,  später 

Prof.  d.  Mathematik  in  Löwen  (BN)  (J), 

geh Löwen, 

gest.  4  577  .  .  .  Antwerpen. 
De  annulo  astronomico,  Antverp.  4558.  Aritb- 
metices  Praxis,  ad  quam  veterum  permulta 
exempla  revocata  explicantur,  Lovanii  4573. 

Beauasier,  Joseph.  —  Ingenieur 
des  Mines  und  Unter-Director  der  Gruben 
und  Hütten  zu  Pesey  (AM), 


123 


BeaQBoleil 


Bacher. 


124 


geb.  1779 AngerSy 

gest  4  816,  Mai  2,  Angers, 
Schrieb  eine  geolog.  Abbandl.  über  d.  Thal 
von  PoMy,  und  analysirte  viele  Huttenpro- 
ducte  von  Ailemoni. 

Boausolell,  Jean  du  Cbatelet, 
Baron  de.  —  Aucb  Baron  von  Aaflenbach. 
Kaiserl.  König!.  Rath  im  ungarischen  Berg* 
Wesen,  dann  nach  Frankreich  berufen,  um 
dort  Bergwerke  anzulegen.  Alchimist*  (BN), 
geb.  4  578  etwa,  Brabant, 
gest.  4  645  etwa,  Paris  (in  d.  Bastille). 
Diorismus  verae  philosophiae  de  materia  pri-' 
coa  lapidis,  Böziers  4627.  De  sulphure  philo- 
sophorum  (Siehe  Oobet:  Anciens  Mia^ralo- 
gistes  de  France,  T.  I). 

*  Seine  l'YaUf  Martine  de  Bertereaa,  war  eben- 
falle  der  Metallurgie  kundig. 

Bea«teBip8-Bea«pri,  Charles 
Fran^ois.  —  Premier  Ingenieur -Geo- 
graphe.  Mitglied  d.  Acad.  d.  Wiss.  und  d. 
LSngenbureau  zu  Paris.  Machte  die  Expe* 
dition  von  d'Bntrecasteanx  mit  (BC) 

(CR.  xxxviii;, 

geb.  4  7 66,  Aug.    6,Neuville-au-Pont,* 

gest.  4854,  März  4  6,  Paris. 
Neptune  de  la  Baltique,  4785.  Atlas  de  la  mer 
baltique,  4  796.  Carte  bydrographique  gönö- 
rale  zu  XftrehaBd'B  Reise  um  die  Welt.  Me- 
thode pour  la  lev^e  et  la  construction  des  cartes 
et  des  plans  hydrographiqaes,  4  808.  Mit  L4« 
Tftqiie:  DescripUon  nautiques  des  cAtes  m^ri- 
dion.  et  Orient,  de  la  Grand-Bretagne  et  Celles 
d'lrlande,  6  vol.  4803. 

*  Bei  8t.  M^nehonld. 

BeaavaU,  s.  Vincent. 

Boooarl,  Jacopo  Bartolomeo.  — 
Dr.  Phil.  u.  Med.,  Prof.  d.  Medicin,  Ana- 
tomie n.  Chemie  am  Institut  zu  Bologna, 
spater  Piüsident  desselben  (M%z)  (F)  (VJ), 
geb.  4  682,  Juli  25,  Bologna, 
gest.  4766,  Jan.  4  8,  Bologna.* 
De  quamplarimis  pho^phoris  nunc  primum 
detectia  Commentarius ,  Bologna  4744.  Com- 
roentarius  alter  d^^d»  (Coroment.  Bonon.  T.  II) . 
De  solutione  corpomm  (Ib.  id  ).  De  frumento 
etc.  (Ib.  id.).  De  luce  dactylorum  fossilium 
;ib.  id.).  DeBononiensi  arena  quadam  flava 
(Ib.  T.  I).  De  motu  intestino  corporum  flui- 
dorum  (Ib.  id.).  De  qualitatibus  quibusdam, 
quae  pbospbororuro  luci  obstant  ;Ib.  T.  111). 
Lettera  ai  Cav.  Darham  intorno  la  roeteora 
chiamata  foco  fatua  (Phil.  Tr.  4729).  Diss.  roe- 
teorologica  medica  (Act.  acad.  nat.  cur.). 

*  geet.  1766,  Jan.  30  {B)  (BiT). 


(auch  Beccheria),  G  i  a  c  o  m  o 
Battista.  —  Vom  Orden  der  frommen 
Schule.  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Tu- 
rin^ seit  4748 ;  früher  Lehrer  d.  Bhetorik 


upd  Philosophie  zu  Bom  und  Palermo  (St. 
P.)  (Tp.  \J  (B)  (BN), 

geb.    474  6,  Oct.  3,  Mondovi, 
gest.  478  4,  Mai  27,  Turin. 

Deir  elettricismo  naturale  ed  artificiale,  To- 
rino  1753.  Eiperiroenta  et  observationes  qui- 
bus  electricitas  vindex  late  conslituitur  atque 
expllcatar,  Ib.  4769.  Dell'  elettricismo  artifi* 
ciale,  Ib.  4  772.  Dell' elettricitä  terrestre  at- 
mosferica  a  cielo  sereno,  Ib.  4  775.  De  electri- 
citate  communi  (Comm.  Bonon.  IV).  De  vi, 
quam  ipsa  per  se  lux  habet,  non  colores  modo, 
sed  etiam  texturam  rerum  salvis  interdum  co- 
loribus  immutandi  (Ib.  id.).  Experiments  in 
Electricity  (Phil.  Tr.  1760 ,  4766  et  1767).  De 
atmosphaerea  electrica  (Ib.  4  770).  Gradus 
TaurinensiSi  Aug.  Taur.  4  774  (Worin  er  die 
mit  d.  Abt.  Canosioa  in  Piemont  ausgeführte 
Gradmessung  beschreibt).  Lottere  d'un  Ita- 
liano  ad  un  Parigino  intorno  alle  riflessioni  del 
sigiior  Cassini  de  Thurj  sul  grado  Torinense, 
Firenze  4  777. 

Beohe,  Sir  Henry  Thomas  de  la. 
—  General-Director  der  Geological  Survey 
of  Great  Britain  and  Ireland ,  Dircctor  der 
Metropolitan  School  of  Science  und  des 
Museum  for  practical  GeolOgy.  Mitgl.  >d. 
Royal  Society.  Mitgl. ,  Secretär  und  Prii- 
sident  d.  Geological  Society  (Or)  (Abstr. 
VIi;  fÖ.  4  855;, 

geb.   4796,  Febr.  4  0,  London, 

gest.  4855,  Apr.   43,  London. 

A  Tabular  View  of  the  Classification  of  Rocks. 
Lond.  4827.  Geological  Notes.  Ib.  4 830.  Se- 
ctions  and  Views  of  Geological  Phenomena, 
Ib.  4830.  A  Geological  Manual,  Ib.  4834.  Re- 
searches  in  Theoretical  Geology,  Ib.  4834. 
How  to  observe ,  Ib.  4835,  spttter  edirt  als : 
Geological  Observer,  Ib.  48S4.  A  selection  of 
Geological  Memoirs,  Ib.  4836.  Viele  Aufsatze 
in  d.  Geolog.  Transact. ,  Proceedings  Geol. 
Soc,  Mem.  Geol.  Surv.,  Journ.  Agrtcult.  Soc., 
Bullet.  Geol.  Soc.  Franc,  etc. 

Becher,  Johann  Joachim.  —  Zeit- 
lang Prof.  d.  Medicin  in  Mainz,  Leibarzt  des 
Kurfürsten  von  Mainz  u.  Baiem,  Kaiserli- 
cher Commerzienrath,  viel  unstet  lebend  in 
Deutschland,  Holland  u.  England  (J)  (BM\ 

geb.   4  635 Speier, 

gest.  4  682,  Oct.  ..  London. 
Oedypus  chymicus  oder  Chemischer  Rithsel- 
deuter,  Frankf.  4664.  Actorum  laboratorii  chy- 
mici  monacensis ,  seu  Physicae  subterraneae 
Libri  II,  Francof.  4669.  Supplementum  in  pby- 
sicam  subterraneam  etc.  Ib.  4675.  Chymiscber 
GlUckshafeo  oder  Grosse  cbymische  Concor* 
danz,  Ib.  4681.  Institutiones  cbemicaa  seu 
ManuducÜo  ad  Pbilosophiam  hermeticam,  Mo- 
gunt.  4661.  Epistolae  chymicae,  AmsUd.  4673. 
De  Qova  temporis  dimetieodi  ratlone  et  aocu« 
rata  borologiorom  rattona,  4680  (worin  er 


125 


Becher 


Becker. 


126 


Esjghnm  ungerechterweise  die  Ehre  der  Er- 
findung der  Pendeluhr  zu  entreissen  sucht). 

Booher,  David.  —  Physicus  in  Carls- 
bad (M,  UJ, 

geb.   1785 Carlsbad, 

gest.  1792,  Febr.  4,  Carlsbad. 
Neue  Abhandl.  vom  Carlsbade,  8  Bde.  i  766 — 
68.  Untersuchung  d.  neuen  Sprudelquelle  im 
Carlsbade   (Abh.   einer   Privatgesellschaft  in 
Böhmen,  4  777,  Bd.  III). 

Becher,  Johann  Philipp.  —  Ober- 

bergrath  u.  Oberbergmeister  in  Bonn  (N), 

geb.   1752,  Dcc.  26,  Kupferhütte  hei 

Dilienhurg, 

gest.  1831,  Apr.  26,  Wiesbaden. 
Mioeralog.  Beschreib,  d.  oranien-nassauschen 
Länder,  Marb.  4  789.  Mineralog.  Beschreib,  d. 
Westerwaldes,  Berlin  4786  (Auch:  Schrift,  d. 
Gesellsch.  naturf.  Freunde,  Bd.  VII).  Versu- 
che mit  verkohlt,  und  unverkohlt.  unterirdi- 
schem Holze  beim  Eisenschmelzen  u.  Schmie- 
den (Ib.  VII.  4787).  Aufsätze  in  Sehlözer's 
Briefwechsel,  und KUpitein ,  Neu.  mineralog. 
Briefwechsel. 

Bechsteiaj  Wilhelm  Heinrich. 
—  Botenmeister  und  Kanzleirath  in  Al- 
tenburg (NJ, 

geb.   4  772  etwa  ...  . 

gest.  4  848,  Jan.  4  6,  Altenburg. 
Verwand!,  d.  Alkalien  in  Metalle  durch  gal- 
van.  Elektricität  (OUb.  Ann.  4808,  XXVIII). 
Ausführung  einer  grossen  Zambonischen  Säule 
!lb.  4848,  LVIIl).  Versuch  über  d.  Einwirk, 
d.  galvan.  Elektricität  auf  d.  Magnetnadel  (Ib. 
m\,  LXVII). 

Beek,  Dominicas.  —  Benedictiner, 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  an  d.  Univ. 
zu  Salzburg  (M), 

geb.  4 732, Sept.  27,Oepfingen,b.Uim, 

gest  4  7  9 1 ,  Febr.  2  2 .  Salzburg. 
Praeiectiones  mathematicae,  Memming.  4  768. 
Motos  corporum  experimentis  illustrat.,  Sa- 
lisb.  1769.  Geometrie  sublimior  Caillii  etc. 
Ib.  4771.  Institutiones  mathematicae,  Ib. 
STom.  4774— 8t.  Institutiones physicae,  SPt. 
Ib.  1777—79.  Nonii  theoria  et  usus,  Ib.  1780. 
Beschreib,  einer  elektrisch.  Flinte,  Ib.  4  780. 
Karzer  Entwurf  d.  Lehre  von  d.  Elektricität, 
Ib.  4787.  Beiträge  zu  Lorens  HiLbner*!  physi- 
kal.  Tagebuch. 

Beek,  F . . .  J . . .  —  Prof.  d.  Mathema- 
tik in  Wien  (Wüdberg,  Unwersitälen-Ahna- 
nach,  4  8 1  o;, 

geb.  4744  etwa  .  .  . 

gest.  4  805^  Mai  7,  Wien. 
Mathemat.  Lehrbuch  z.  Gebranch  d.  Schüler 
d.  Baukunstschule  in  Wien,  3  Bde.  Wien  4  805. 

Beeky  Lewis  C...  —  Dr.,  zuletzt 
Prof.  d.  Chemie  und  Naturgeschichte  am 


Butgers  College  in  New-Jersey,  und  Prof. 

der  Chemie  am  Albany  Medical  College 

fSilL  N.J, 

geb.   4798  etwa  .  .  . 

gest.  4  853,  Apr.  20,  Albany. 
A  Manual  of  Chemistry,  4834 .  On  the  climate 
of  the  Valley  of  Missisippi  (New  York ,  Med. 
and  phys.  Journ.  Vol.  II).  On  the  salt  Springs 
of  Saline  etc.  (Ib.  IV).  Chemical  examinat.  of 
the  Mineralwater  of  Albany  (Ib.  VII).  On  the 
format.  of  Phosphuretted  Hydrogen  (Ib.  VI). 
On  the  Chlorids  of  Soda,  Lime,  etc.  (ib.  Yll). 
On  the  geographical  Botany  of  the  United  Sta- 
tes (Trans,  of  the  Albany  Instit.  Vol.  I).  On 
the  Brunswick  Tornado  of  4  885  (Sillm.  Journ. 
XXXVI).  On  native  Copper,  Ores  ofCopper 
etc.  (Ib.  id.).  On  some  Trappean  Minerals  (Ib. 
XXXXIl) .  Remarkable  examples  of  Expansion 
and  Contraction  (Ib.  XXXXV). 

Beeker,  Pe  ter.  —  Prof.  d.  Mathema- 
tik an  d.  Univ.  zu  Rostock;  auch  Pastor 
daselbst  (A)  (Kr), 

geb.  4  672,  l^ov.  3,  Rostock, 
gest.  4763,  Nov.  25,  Bostock, 
Horosophia  mathematica,  Rostoch.  4697  u.  99. 
Disp.  de  miraculis  solis  et  lunae  in  haemis- 
pherio  Gabaonis  et  Ajalonis  ad  mandatum  Jo- 
suae  stantium,  Ib.  4  703.  De  miraculo  retro- 
cedentis  in  Sciaterico  Achasi  umbrae  solis,  Ib. 
4  708.  Disp.  de  vi  corporum  elastica,  Ib.  4706. 

Beeker,  Johann  Hermann.  — 
Prof.  d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu  Greifs- 
walde, dann  Pastor  an  d.  Marienkirche  za 
Lübeck  (M), 

geb.  4700,  Dec.  4  0,  Rostock, 
gest.  4759,  Apr.  7,  Lübeck. 
De  maculis  solaribus ,  Rostoch.  4  723.  Theo- 
riae  motae  circa  solem  teliuris ,  Ib.  4  726.  De 
umbra,  Ib.  4722.  De  duplici  visionis  modo  et 
organo,  dioptrico  altero,  aHero  catoptrico,  Ib. 
4720. 

Becker,   Heinrich  Valentin.  — 
Archidiaconus  an  d.  Jacobskirebe  zu  Ro- 
stock und  Prof.  d.  niedr.  Mathematik  an  d. 
Univ.  daselbst.  Sohn  des  Vorigen  (M), 
geb.   4732,  Juli  27,  Rostock, 
gesL  4796,  Dec.  4  5,  Rostock. 
Gesetze  z.  Bestimmung  d.  Geschwindigkeit  d. 
Körper  in  geradlinicht.  Bewegung,   Rostock 
4  756 .  Progr.  de  Joannii  Craigii,  celebris  quon- 
dam  geometrae,  mathematica  demonstralione, 
Christum  A.  R.  S.  MMMCL  ad  Judicium  extre- 
mum  venturum  esse,  Ib.  4  791. 

Becker,  Johann  Philipp.  —  Apo- 
theker, Medicinal-Assessor  und  Rathmann 
zu  Magdeburg  (M.  UJ, 

geb.   17  4  4,  Febr.  7,  Boreken,  b.  Fritz- 
lar, Hessen, 
gest.  4799 Magdeburg. 


127 


Backer 


Baoqaaral« 


128 


Entdeckte  Salpetersäure  in  d.  animal.  Auslee- 
rungen, Dessau  4  788.  Abhandl.  von  d.  Salpe- 
tersflure etc.  Ib.  1784.  Abhandl.  vom  rotben 
Arsenik,  Ib.  4  784  (CreU's  Ann.  4784,  St.  5). 
Chemische  Untersuch,  d.  Pflanzen  und  deren 
Salze,  Leipz.  4786.  Chemische  Anecdoten, 
Ib.  4  788. 

Beeker,  Colamban. —  Benedtcti- 
ner,  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Fulda 
(M.  IIA 

geb.  1 7 49,  Juli  2 f,  Nieder-Roda,  Fulda, 

gest 

(In  (M,  U)  sind  keine  physik.  Schriften  ange- 
geben.; 

Beoker,  Wilhelm  6  ottliebBrnst. 
—  Bergmeister  in  Freiberg,  spSter  Ober- 
bergrath  zu  Kiclze  in  Polen  (M.U)  (Or) 
(Die  Bergacad.  zu  Freiberg,  1 850J, 

geb.  177?  ..  .  Adorf,  Sachs.  Yoigtland, 

gest.  4  836  . . .  Kielzc. 
Journ.  einer  bergmflnn.  Reise  durch  Ungarn 
u.  Siebenbürgen ,  S  Bde.  Freiberg  4845  u.  4  6. 
Über  d.  FlOtzgebirge  im  sUdl.  Polen,  Ib.  4  830. 

Beokar,  Carl  Ferdinand.  —  Pract. 
Arzt  za  Oflenbach ,  früher  zu  Höxter  Un* 
ter-Director  d.  Pulver-  u.  Salpeterfabrica- 
tion,  auch  Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Göt- 
tingen (M.  W)  (CU)  (PJ, 

geb.  4  78?...  Paderborn, 

gest 

Theoret. -pract.  Anleit.  zur  künstl.  Erzeugung 
u.  Gewinnung  d.  Salpeters  nach  eigenen  u. 
den  in  Frankreich  gemachten  ErÜEibrungen, 
Braunschw.  4844. 


I  Christian  August.  — 
Arzt  u.  Physicus  zu  Möblhausen  (CllJ, 
geb.  4791,  Aug.  ti,  Mühlhauson. 
Anweisung  z.  Verfertigung  künstlich.  Magnete 
(Hvfelaad'B  Journ.  f.  Heilk.  4885,  LXXX).  Der 
mineral.  Magnetismus  u.  seine  Anwend.  in  d. 
Heilkunst,  MUhihausen  4  8S9. 


.,  Johann.  —  Prof.  d. 
Philosopbie  (4766)  und  darauf  (4770)  d. 
Oekonomie  an  d.  Univ.  zu  Göttingen,  frü- 
her (1763 — 65)  Lehrer  d.  Physik  u.  Na- 
turgeschichte an  d.  Petersscbalc  in  St.  Pe- 
tersburg (P)  (M.  I.  n;, 

geb.  4739,  Juni  i,  Hoya, 

gest.  4  8H,  Febr. 3,  Göttingen. 
Physikal.-ükonom.  Bibliothek,  SSBde.  Gtfttiag. 
4  770 — 4807.  Anleit.  zur  Technologie  etc.  Ib. 
4777.  Beiträge  zur  Ökonomie,  Technologie, 
Polizei- u.  Kameralwiss.  4  t  Bde.  Ib.  4777—90. 
Beitrage  z.  Geschichte  d.  Erfindungen,  6  Bde. 
Leipz.  4  784 — 4805.  Gruodriss  s.  Vorlesungen 
überd.  Naturlehre,  GOtt.  i.  Aufl.  4785.  Lite- 
ratur d.  alteren  Reisebeschreibungen,  nebst 
eingestreuten  Anmerkk.  über  mancherlei  Ge- 
gcnsUnde,  ib.  4807^8.    Vort>ereit.  z.  Waa- 


renkunde,  %  Bde.  Ib.  4  708.  Meteorolog.  Beobb. 
im  Hannöv.  Magazin  f.  4764  u.  65. 

Beokmana,  Nicolaus.  —  Ober- 
deichgräfe  in  Harburg.  Bruder  von  Jo- 
bann (M), 

geb.   4743,  Apr.  4  4,  Hoya, 

gest.  4786,  Juli   S5,  Harburg. 
Verschiedene  Abhandlungen  über  Wasserbau 
in  Zeitschriilen. 

Beekfl,  Franz  Caspar.  —  Prof.  d. 
Naturgeschichte  an  d.  Academie  zo  Mün- 
ster (N), 

geb.  4805,  Febr.  49,  Rfithen,* 
gest.  4  847,  Oct.  7,  Münster. 
Entdeckung  ▼.  gediegenem  Schwefel  imQuarz- 
sande  bei  Roisdorf  (Sehwaigg.  J.  4827.  XL1X-. 
Bemerkk.  über  einige  Theile  d.  Mün8lcrland€^s 
etc.  (Karttan's  Archiv  VIII).  Neues  Vorkomin. 
von  kohlensaur.  Strontian  in  Westphalen  ,Ib. 
XI V>.  Ül>er  eine  neue  knochenfilhrende  Höhle 
in  Westphalen  (Ib.  XVI,  auch  LMmh.  Jahrb. 
4844y.  Vorkomm,  von  Asphalt  in  Westphalen 
(Pogg.  Ann.  4839.  XLVIlj.  (jher  d.  Schwefel- 
wasserstofT  d.  artesisch.  Brunnen  in  Westpha- 
len (Ib.  4840.  L).  Strontianitb.  Hamm  (Ib.  id.). 

*  R«g.-Bexirk  Arnsberg'. 

Baoquereli  Antoine  C^sar.  — 
Prof.  (Professcur-Administrateur)  am  Ifu- 
8^e  d'Histoirc  naturelle;  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Paris ;  früher  Bataillonschef  üq 
d.  franzos.  Armee  (Or), 

geb.  4788,März8,Ch&tillon-sur-Loing, 

Dop.  Loirel.* 
Trait«  de  TEIectricit«  et  du  Magn^tisme,  7  vcil. 
8^  mit  Atl.  Pari84884~40.  Trait<^de  Physique 
dans  ses  rapports  avec  la  chiroie  etc.  9  vol.  K*. 
Ib.  4842—44.  Eii^ments  d'Electro-chimie,  ib. 
4848.  Traitö  compiet  du  niagn<>ti8me,  Ib.  4845. 
Elements  de  physique  terrestre  et  de  m^t^»- 
rologie,  4  vol.  Ib.  4  847.  Sur  les  vari^t^  de 
forme  de  chaux  carbonat^e ,  observ^es  dans 
le  calcalre  de  Clameci  ;Journ.  de  phys.  484  9). 
Sur  le  döveloppement  de  rt^lcctriclt^^  par  U 
pression  (Ann.  chim.  phys.  4  8t3,  XXII).  D"* 
par  le  contact  de  deux  portions  d'un  möme 
m^tai  etc.  (Ib.XXIll).  D«  par  diverses  actions 
chimiques  etc.  (Ib.  XXIV).  D«  par  les  actions 
capillaires  et  dans  les  Solutions  etc.  (Ib.  Id  . 
Des  actions  magnötiques  ou  acUons  analoguet, 
produits  dans  tous  les  Corps  par  l'influence  de 
oourans  dectriques  (Ib.  4St4.  XXV).  Des 
actions  ^lectro-motrices  produites  par  le  con- 
tact des  mötaux  et  des  liquides  etc.  (Ib.  id.  . 
Des  effets  6lectr.  observ.  dans  les  actions  chi- 
miques et  de  la  distribution  de  T^lectr.  dans 
la  pile  de  Volta  etc.  (Ib.  4824.  XXVI).  Sor  les 
effets  ölectr.  de  contact  produits  dans  les  chan- 
gements  de  t<^mperat.  etc.  (Ib.  4826.  XXXI  . 
Du  pouvoir  conducteur  de  Tdlectr.  dans  les 
m^lauxetc.  (Ib.  XXXIIy.  Des  dt^compositions 
chimiques  opi^n^  par  des  forces  «lectr.  k  tr^s 
petita  tension  Jb.  4827.  XXXIVj.  Des  oombi- 
naisons  chimiques  op^r^es  par  les  mdmes  ilb. 


129 


Bacqnerel 


Bedetti. 


130 


48t7.  XXXV).  D«  <pieIqueB  pb^nom.  ölectr. 
produits  par  la  pression  et  le  clivage  des  cri- 
Btaox  (Ib.  4827.  XXXYI).  Sur  les  actions  ma- 
gn^Uqoes  excit^es  dans  tous  les  corps  par  l'in- 
fluence  d'aimants  tr^s  önergiques  (Ib.  ib.) .  Sur 
les  propri^t^  ^lectr.  de  la  tourmaline  (Ib. 

4828.  XXXVII).  Du  dögagement  de  Tälectr. 
par  le  froUemeat  de  deux  m^taux  (Ib.  4828. 
XXXVIIl).  Sur  r«lectro>cbimie  et  Femploie 
de  r^lectr.  poar  op^rer  des  combinaisons  (Ib. 

4829,  XU.  4830,  XLIIJ).  Du  pouvoir  thörmo- 
«lectr.  des  ro^taux  (Ib.  XLI).  Consid^rations 
g^^rales  sur  les  cbaugeroents,  qui  s'opörent 
daos  r^tat  ölectr.  des  corps  par  Taction  de  la 
chaleur,  du  contact,  du  frottement  et  diverses 
acUons  chimiques  etc.  (Ib.  4834,  XLVI  et 
XL VII;  4832,  XLIX).  Consid^rat.  g^u.  sur  les 
döcomposit.  6lectro-cbim.  (Ib.  4832,  XLVIII). 
De  la  cristallisation  de  quelq.  oxides  m^taU 
Hqaes  (Ib.  4832,  LI).  Sur  les  altäratioos  qui 
ont  lien  k  la  surface  du  sol  ou  dans  rintörieur 
du  globe  (Ib.  4833,  UV  et  4834,  LVI).  De- 
Script,  et  nsage  de  la  balance  ^lectro-magnöt. 
et  de  la  pile  ä  courant  constant  (Ib.  4837, 
LXVI).  Sur  le  dögagement  de  lachaleurpar 
le  frottement  (Ib.  4839,  LXX).  Sur  lappHcat. 
electro-cbimique  des  oxydes  et  des  mötaux 
(Ib.  S6r.  III.  4843,  VIII).  Consid^rat.  g6n.  sur 
la  th^rie  ölectro-cbimique  (Ib.  4849.  XXVII). 
(Mehre  dieser  Abhandl.  steten  auch  in  d.  Möm. 
de  TAcad.)  Viele  Notizen  in  d.  Compt.  rend. 

•feb.Min7(l>C.V)(«C). 

Baoqoerel,  Alexandre  Bdmond. 
—  Prof.  am  Conservatoire  des  arts  et  mö- 
tiers.  Adjunct  (Aide-Naturaliste)  am  Mu- 
seum d'histoire  naturelle.  Sohn  von  An- 
toine  C^sar*  (Or), 

geb.  4820,  März  %i,  Paris. 
Sur  la  production  de  la  pbosphorescence  et 
sur  diverses  propriät^s  de  l'^tincelle  ^lectrique 
(Ann.  chim.  phys.  4  839,  LXXl).  Sur  les  piles 
ä  courants  constants  (Ib.  S^r.  III.  4844,  III; 
4  842,  V).  Des  lois  du  d^gement  de  la  cba- 
lear  pendant  le  passage  des  courants  älectr.  ä 
travers  les  corps  etc.  (Ib.  4848,  IX).  Des  ef- 
fets  produits  sur  les  corps  par  les  rayons  so- 
laires  (Ib.  id.).  Des  lois  qui  pr^sident  ä  la  dö- 
composit.  ^lectro-chim.  des  corps  (Ib.  4844, 
XI).  Sur  les  anneaux  color^s  produits  par  le 
ddpöt  des  oxydes  etc.  (Ib.  4845,  XIII).  Sur  la 
conductibilitä  «lectrique  etc.  (Ib.  4846,  XVII; 
4847,  XX).  De  l'action  du  magnätisme  sur 
tous  les  Corps  (Ib.  4846,  XVII).  Sur  la  pbos- 
phorescence pdr  Insolation  (Ib.  4848,  XXII). 
De  i'iroage  photographique  color^e  du  spectre 
solaire  (Ib.  id.) .  De  l'image  photo-chromatique 
du  spectre  solaire  etc.  (Ib.  4849,  XXV ;  4  854, 
XLU).  MitFrimy:  Recberch.  ölectrochim.  sur 
les  propriöläs  des  corps  61ectris68  (Ib.  4852, 
XXXV).  Propriötös  ölectrochim.  de  l'hydro- 
g«ne  (Ib.  4853,  XXXVII).  Sur  la  transmiss. 
de  6lectr.  au  travers  des  gaz  ä  des  hautes  tem- 
p^rat.  (Ib.  4853,  XXXIX).  Sur  la  puissance 
magn^t.  de  Toxyg^ne  (Ib.  4  855,  XLIV).  Viele 
Notizen  in  d.  Compt.  rend. 

*  Eia  anderer  Sohn  deMelben,  Alfred,  pract.  Ant  in 
Poggendorff,  HandwSrterbiich. 


Paris ,  schrieb  anater  vielem  lledieiniaehen :  Sur  le 
pouToir  molteulaire  rotatoire  de  ralbumine  du  sang, 
et  des  liquides  organique» ;  Deacription  d^un  Albumi- 
nim^tre  (Compt.  rend.  1849.  XXIX). 

Beda^  genannt  Venerabilis.  —  Mönch 
im  St.  Peterskloster  zu  Weremoutb,  spSter 
Presbyter  des  benachbarten  Paulusklosters 
zu  Girvey  (jetzt  Jarrow)  in  Norlhumber- 
land  (ßDJ  (BN), 

geb.  672  etwa,  Monkton,  bei  Girvey, 

gest.  735,  Mai  26,  Girvey, 
De  argumento  Lunae.  Computus  vulgaris  qui 
dicitur  Ephemeris.  De  temporum  ratione.  De 
numeris.  De  numerorum  divisione.  Musica 
theorica.  Musica  practica.  De circulis sphaerae 
et  polo.  De  astrolabio.  De  mensura  horologü. 
Etc.  (Alles  gesammelt  in  s.  Oper.  omn.  8  vol. 
fol.  Par.  4  524  u.  8  vol.  fol.  Basil.  4583.) 

BeddoeSi  Thomas.  —  Prof.  d.  Che- 
mie an  d.  Univ.  zu  Oxford  (4786 — 92), 
später  pract.  Arzt  zu  Bristol,  wo  er  das 
»Pneumatical  Institute«  gründete,  um  na- 
mentlich Schwindsucht  durch  Gasarten  zu 
heilen  (BD)  (B)  (BN), 

geb.  4760,  Apr.  4  5,  Shiffnall,  Shropsh., 

gest.  4  808,  Dec.  24,  Bristol. 
Considerations  of  the  medicinal  use  of  facti- 
tious  airs  and  on  the  manner  of  obtaining  them 
in  large  quantities  (Mit  James  Watt)  5  Pt.  4794 
— 06.  Contributions  to  physical  and  medical 
knowledge  principally  of  the  West  of  England, 
4  799  (Darin  unter  anderen  vonHunphzyBavj: 
Researches  on  Heat,  Light  and  Respiration). 
An  account  of  some  new  experiments  on  the 
product.  of  artificial  cold  (Phil.  Tr.  4787).  On 
the  affintty  between  basalte  and  granit  (Ib. 
4  794 ) .  On  the  conversion  of  cast  into  malleable 
iron  (Ib.  4794  et  92).  Account  of  the  Strange 
effects  produced  by  the  respiration  of  the  ga- 
seous  Oxide  of  azote  (ViehoUon's  J.  Vol.  III  et 
IV).  On  the  prognostics  of  the  weather  (Ib. 
4  802;.  Siehe  OUb.  Ann.  VI.  X.  XII.  u.  XVI. 

BMe,  Emile.  —  Prof.  (aggr^ge)  an  d. 
Univ.  zu  Lüttich  und  an  d.  Industrieschule 
daselbst  (Or), 

geb.  \%%%,  Mai  9,  Stavelot  (Belgien?). 
El^mens  de  Gtom^trie,  6""«  6dit.  Paris  4882. 
Sur  l'ascension  de  l'eau  et  la  d6pression  dtt^ 
Mercure  dans  les  tubes  capillaires  (Möm.  Brux. 
Sav.  Strang.  T.  XXV.  4  854—53). 

Bedetti,  Giulio.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Üniv.  zu  Bologna;  Mitgl.  d.  In- 
stituts daselbst  (Maj,  XVIU;, 
geb 

gest.  4  845,  Jan.  2  4,  Bologna. 
Sul  piano  tangente  (N.  Comm.  Bonon.  T.  V). 
Sulla  quadratura  delle  superficie  curve  (Ib.  VI) . 
Del  moto  di  due  mobili  che  a  vicenda  si  at- 
traggone  (Gelesen  im  Bologn.Inst.  4844).  Delle 
massime  e  minime  distanze  di  un  punto  dato 
da  una  data  linea ,  coir  applicazione  alle  se- 

9 


131 


Badoi  de  Oellaf 


Beer. 


132 


tloni  GOBich«,  ossia  alla  materia  del  libro  V 
dalle  coniche  d'AppolIonIo  Pergeo  (Ib.  484  t). 
Intorno  alle  reUe  normali  alle  superßcie  curve 
(Ib.  1844). 

Bedos  de  Celles ,  Dom  Fran^ois. 
—  BeDediclioer  der  Congregation  von  St. 
Maur.   Correspond.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 

Paris  (B)  (BN), 

geb.  f706 Caux,beiBöziers, 

gest.  1779,  Nov.  S5,  Paris. 
Gnomonique  pratique  oa  Tart  de  tracer  les 
cadrans  solairea,  4760.   L'art  du  facteur  d'or- 
gues,  4  vol.  foJ.  4766  (Siehe  Momilotto) . 


(Bcekman) ,  Isaac.  — 
Dr.  Med.,  Rector  d.  lateinischen  Schule  zu 
Dordrecht,  vorher  in  Breda  lebend  (BWA), 
geb.  1570  etwa,  Middelbnrg, 
gest.  1637,  Mai  20,  Dordrecht. 
Matbematico-phyaicanim  Meditationam  ,Quae- 
stionuin,  Solutionum  Ceotoria,  \  vol.  4*,  Tra* 
ject.  ad  Rbeo.  4644.  -—  Verkehrte  zu  Breda 
mit  Baaeartaa,  der  aufsein  Anrathen  4648  das 
Gompeadium  Musicae  schrieb,  welches  4648 
erschien. 

Beek,  Albert  van.  —  Dr.  Phil.,  Rath 
und  Inspect.  d.  K.  Münze  in  Utrecht.  Mitgl. 
d.  K.  Niederländ.  Instituts  u.  später  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Amsterdam  (Or), 

geb.  1787,  Dec.  21,  Utrecht. 
De  Aard  beschouwd  mit  een  physisch ,  geo- 
graphisch, geologisch  en  cosmologisch  Oog- 
pnnct,  Utrecht  4889.  Mit  e.  MoU:  Proeven 
over  de  Snelhelden  van  het  Geluld  (Verhandi. 
Nederlandsch.  Instit.  4  828,  auch  Phii.  Tr. 
4824  u.  4830).  Über  d.  Magnetisiren  d.  SUhls 
durch  Maschinen-Electricitllt  (Oüb.  Ann.  4822. 
LXXII).  Neue  thermo-elektr.-magnet.  Ver- 
suche (Ib.  4828.LXXIII).  über  dauernde  Ein- 
wirk., welche  d.  Eigenschaften  eines  Metalls 
noch  lange  nach  dessen  Berühr,  mit  ein.  andr. 
Metall  erleiden  (Pogg.  Ann.  4  828.  XII).  Über 
d.  Eigenschaften  d.  Oels,  die  Meereswogeo  zu 
besänftigen  etc.  (Ib.  4842.  LVII,  auch  4843. 
LX)  (Beide  Aufis.  auch  in  d.  Ann.  chim.  phys.). 
Over  de  ilanwending  der  elektrische  vonk, 
bybet  doen  van  microscopische  nasporingen, 
op  soel  bewogen  ligchamen  (Tgdschrift  voor 
de  wis-  u.  natuorkuodige  Wetenscbapp.  etc. 
4  848.  Bd.  IJ. 

Beek-OelkeeB,  Jan  Fredorik 
van.  —  Prof.  d.  Philosophie,  Mathematik 
u.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Leyden  (SL)  (NJ), 
geb.  4772,  Mai  5,  Groningen, 
gest.  484  4,  M3rz25,  Utrecht. 
Tractatus  de  gnomoroica  veteruro,  Amst.  4797. 
Guide  des  marins  dans  l'usage  du  Sextant  et 
del'OctoDt,  Ib.  4806.  Noov.  th^rie  de  con- 
skroctioQ  pour  les  mappe-mondes ,  Utrecht 
4840.  Verhandeliog  over  de  evenwigts-lijo 
en  nieuwe  ophaalbmggen  (Nat.  Verhandi. 
Maataoh.  Harlem.  I).  Aus  der  (est  gleichzeitig 


gen  Hohe  zweier  Sterne  die  Breite  des  Orts  sn 
bestimmen  (Boda,  astr.  Jahrb.  4842J.  Über 
eine  Methode ,  die  Zeit  zu  bestimmen ,  durch 
Messung  einer  Distanz  d.  Sonne  von  ein«» 
festen  Punct  im  Horizont  (Ib.  4  84  4) .  Astrono« . 
Beobb.  (ib.  4  840,  4848  u.  Sopplbd.  IV).  Ver- 
such, die  Schiefe  d.  Ekliptik  und  d.  Abweich. 
eines  Sterns  durch  Circummeridian hohen  d. 
Sonne  u.  einiger  Sterne  zn  finden  (v.  tamk, 
monatl.  Corr.  4  807.  XVI).  Über  d.  Bestimm, 
d.  Erd-Ellipsoids  (Ib.  4806.  XII).  Über  d. 
Bau  und  d.  Bewegung  d.  Schiffe  (Ib.  4806. 
XIII).  Über  d.  Theorie  d.  Sonnenwirme  (Ib. 
4809.  XIX).  Astronom.  Beobb.  (Ib.  XII.  XIU. 
XIV.  XV.  XVII). 

Beer,  Wilhelm.  —  Banquier  in  Ber- 
lin; Liebhaber  d.  Astronomie,  Besitzer  ei- 
ner Privatstemwarte ,  auf  welcher  er  mit 
J.  H.  M3dler  beobachtete.  Bruder  des 
Dichters  Michael  und  des  Componisten 
Jacob  Meyer  (gewöhnlich  Meyerbeer 
genannt)  (NJ, 

geb.   4797,  Jan.     i,  Berlin,* 

gest.  4  850,  März 27,  Berlin. 
Mit  J.  H.  K&dler :  Physika!.  Beobacbtuogeo  des 
Mars  in  der  Erdnähe,  Berlin  4880.  Mappa  ae- 
lenographica  totam  Lunae  hemisphaeram  ri- 
sibilero  complecteos  <rf>8arv.  Berol.  4888.  Der 
Mond  nach  seinen  kosmischen  und  iodi^vidoel- 
len  VerhSltnissen ,  oder  allgemeine  verglei- 
chende Selenographie ,  2  Bde.  Ib.  4  887.  Bei- 
trüge zur  physischen  Kenntnissd.  himmlischen 
Körper  im  Sonnensystem,  Weimar  4  844 .  Viele 
Aufsjitze  in  d.  Astronom.  Nachricht.  Bd.  VIII 
(4880)  —Bd.  XV  (4888). 
*  g«b.  Febr.  4  {CL), 

Beer,  August.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Bonn  (Dm,), 

geb.  4  825,  Juli  34,  Trier. 
De  situ  axium  opticorum  In  crystallis  biaii- 
bus,  Bonn.  4848.  Einleitung  In  die  höhere 
Optik,  Braunschw.  4858.  Grundriss  des  pho- 
tometrischen  Calcüls,  Ib.  4854.  Beobb.  an 
pleochromat.  Krystallen  (Pofg.  Ann.  4854. 
LXXXII).  Über  d.  innere  konische  Refrecl. 
(Ib.  LXXXIII).  Absorptioosverhiltn.  d.  Cor- 
dieriU  für  roth.  Licht  (Ib.  LXXXIV).  Über  d. 
Hof  um  Kerzenflammen  (Ib.  LXXXIV ;  4  85t, 
LXXXVIU).  Ableit.  d.  Intensitüta-  u.  Polan- 
sationsverha Knisse  d.  Lichtringes  bei  d.  In- 
nern konisch.  Refract.  (Ib.  4852,  LXXXV). 
Bestimm,  d.  Absorpt.  d.  roth.  Lichts  in  farbig. 
Flüssigkeiten  (Ib.  LXXXVI).  Beob.  ein.  unge- 
wöhnl.  Regenbogeos  ;lb.  Id.).  über  d.  itber- 
ztthl.  Roth  im  Farbenbogen  d.  totalen  Refle- 
xion (Ib.LXXXVII).  Über  Ubii'a  opt  Versuch 
(Ib  id.).  Vier  photometr.  Probleme  (Ib.  4858. 
LXXXVIII).  Zar  DioptHk  o.  Katoptr.  krysUl- 
linischer  Mittel  mit  einer  opt.  Axe  (Ib.  id.  n. 
LXXXIX).  Herleitung  d.  Fresoerschea  Refle- 
xionsformeln (Ib.  4  854.  XCI).  Herleit.  d.  For- 
meln für  d.  Totalreflexion  etc.  (Ib.  id.).  Dia- 
persion  d.  Hauptschoitte  (zweieziger  Krystall- 
plaUen  etc.  (Ib.  id.).  Herleit.  d.  Cauchy'acben 


133 


BMtl 


Belun. 


134 


ReflexioosforfD^ln  (Ib.XGIa.XCn).  Begrttnd. 
d.  Reflexionslheorie  etc.  (Ib.  XCII).  Über  d. 
Aberrat.  d.  Licbts  (Ib.  XCIII).  Verbäliniss  d. 
Li^^laM-Biot'scbeo  Gesetzes  zu  Anpire'B  Theo- 
ried. MegnetUm. ;  Vergleich  d.  Venauuui'sehen 
u  d.  Flackex'schen  Theorie  d.  msgneto-elektr. 
Induct.  (Ib.  4855.  XCIV).  Vertheil.  d.  Elektr. 
eines  ellipsoid.  Conduct.  durch  Einfl.  e.  eat- 
ferot.  elektr.  Masse  [Ib.  id.).  Üb.  d.  Verbalten 
d.  Aethers  in  bewegt.  Mitteln  (Ib.  id.).  Über  d. 
Obernfiche  rotirend.  Flüssigkeiten  (Ib.  XCVI). 
Mit  Pl&oker:  Über  d.  magnet.  Axen  d.  Kry- 
slalleetc.  (Ib.  1850,  LXXXl;  1854,  LXXXIl). 
—  Malhemat.  Aufsätze  in  ChnaerfB  Archiv  Bd. 
XVI,  XVII  u.  XX. 

BeeCs,  Wilhelm.  —  Dr.  Phil.,  Prof. 
d.  Physik  am  Cadetteocorps,  an  d.  Artille* 
rieschole  und  d.  Seecadeltenschule  in  Ber- 
lin, Privatdocent  an  d.  Univ.  daselbst,  seit 
4856  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Bern 
(Diss,), 

geb.  4  822,  März  27,  Berlin. 
Decobalti  oxidis  eorumque  connubiis  nonnull. 
Diss.  Berol.  484i.  Leitfaden  Türd.  physikal. 
Vorträge  beim  K.  Cadettencorps ,  Ib.  4846. 
Aatheil  an :  Die  Fortschritte  d.  Physik,  9  Bde. 
Ib.  4845 — 56.  Verwandl.  d.  Talg-  in  Steariu- 
säore  (Pogg*.  Ann.  4843.  LIX).  Einige  Er- 
schein, d.  Votta'sch.  Zersetzungjlb.  4844.  LXI). 
Überd.  Kobaitoxyde  n.  ihre  Verbindd.  (Ib.  id.). 
Zusammenhang  d.  Anlauf,  d.  Eisens  mit  der 
Passivität  (Ib.  LXII).  Volta'sche  Polarisation 
d.  Eisens  (Ib.  4846.  LXVin.  Verändr.  d.  elek- 
tromot.  Kraft  d.  Eisens  (Ib.  id.).  Wirkung  d. 
freien  Sauerstoffs  in  d.  galvan.  Kette  (Ib.  4848. 
LXXIV).  Elektromotor.  Kraft  d.  Gase  (Ib.  4  849. 
LXXVU).  Galvan.  Polarisation  d.  Platin-Elek- 
troden durch  Sauerstoff  u.  Wasserstoff  (Ib. 
LXXVm).  Wirk.  d.  Erwärmens  u.  ErschüV- 
teros  d.  Elektroden  auf  d.  Stromstärke  (Ib. 
4850.  LXXIX).  Stärke  d.  galvan.  Polarisation 
(Ib.  4858.  XG).  Über  d.  Eiektricitäts-Leitung 
d.  Isolatoren  belTemperatur-Erhöh.  (Ib.  4  854. 
XCII).  Über  Volta'sche  Polarisation,  Zerset- 
zungskraft n.  tibergangswiderstand  (Ib.  4855. 
XCIV).  Zur  Theorie  d.  IfobUl'schen  Farben- 
nnge  (Ib.  4856.  XCVII). 

Begaly  Pierre.  —  Ingenieur -Geo- 
graph d.^  franz.  Marine.  Zögling  d.  poly- 
technischen Schule  in  Paris  (QCJ, 

geb.  4  800,  Apr.  4 ,  Louhans,  Dep.  Satoe 

et  Loire. 
Trait^  öMment.  de  göographie  math.»  phys.  et 
politiq.  Par.  4884.  Traitö  de  g^od^sie  ä  l'usage 
des  marins»  Ib.  48S9.  Expose  des  Operations 
g^odäsiques  ex^cut^s  snr  les  cötes  septentrio- 
oales  de  France  par  les  Ingenieurs  g^ographes 
de  la  marine  etc.  Ib.  4889.  Viele  Karten. 

BegoeliBy  Nicolas  de.  —  Früher 
preoss.  Legationsralh  in  Dresden  u.  (1746) 
bstractor  des  nachherigen  Königs  Fried- 
rich Wilhelm  II. ;  später  Mit-Inspector  d. 
fraozöft.  Gymnasiums  o.  Mlt-Director  des 


französ.  theo](^.  Seminars  in  Berlin.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  u.  Director  ihrer  phy- 
sikal. Klasse  (MJ  (Mem.Berl  4788  et 89;, 

geb.  474  4,  Juni  2 5^  Courtlari  b.  Bienne, 

gest.  4789,  Febr.  3, Berlin. 
Sur  les  aberrations  des  rayons  refiractös  et  sur 
la  perfecüon  des  lunettes  (M^m.  Berl.  4  769). 
Sur  les  couleurs  prismatiques  etc.  (Ib.  4  764). 
Sur  la  perfection  des  lunettes  dioptriques  (Ib. 
4769).  Sur  la  sourced'une  Illusion  du  sens  de 
la  vue  (Ib.  4  774).  Sur  le  moyen  de  dteonvrir 
par  des  exp^riences ,  commeot  se  fait  la  pro- 
pagation.de  la  lumiöre  (Ib.  477t).  Sur  les  va- 
riations  du  Baromötre  (Ib.  4  773).  Sur  un  nouv. 
microscope  achromatique  de  Tinvention  de  Mr. 
Aepinni  (Ib.  4  784).  Meteorolog.  Beobaeht.  von 
4768—87  (Ib.  id.). 

Bagnia,  Jean.  —  Französischer  Che- 
miker, unter  Heinrich  lY.  u.  Ludwig  Xm. 
lebend,  bei  letzterem  Almosenier ;  machte 
Rei.sen  in  Deutschland,  Italien  und  Ungarn, 
hauptsächlich  des  Bergbaus  wegen  (NC), 

Im  XVII.  Jahrhundert  lebend. 
Tyrocinium  chymicum,  e  naturae  fönte  et  ma- 
nuali  experientia  depromptum,  Par.  4608; 
übersetzt  unter  d.  Titel :  EMmens  de  chymie, 
Paris  4645.  —  Von  ihm  stammt  der  Spiritus 
fumans  sulphuratus  oder  Spiritus  sulphuris 
volatilis  Beguioi  her. 

Bohalm(Böheim), Martin,  Ritter  von. 
—  Aus  dem  böhmischen  Geschlechte  von 
Schwarzbach.  Kaufmann  von  mathemat. 
Bildung,  der  in  die  Dienste  Königs  Jo- 
^hann  II.  von  Portugal  trat,  4  484 — 85  mit 
dessen  Admiral  Jacob  de  Cano  die  Inseln 
und  Küsten  des  westl.  Afrtka's  bis  zum 
Flusse  Zaire  besuchte,  dann  in  Portugal  zu 
hoben  Ehren  gelangte,  längere  Zeit  auf 
Fayal  wohnte  und  später  noch  einige  klei- 
nere Reisen  machte  (Murr,  diplomat  Gesch. 
i.  Ritt,  V.  B,  Nürnb.  4778,  J,  Aufl.  4  804;  (JJ, 
geb.  4  436  etwa  . .  .  Nürnberg, 
gest.  4  507,  Juli  S9,  Lissabon. 
Verfertigte  einen  grossen  Erdglobns  mit  vielen 
handschriltl.  Bemerkungen,  den  er  4  498  in 
Nürnberg hinterliess.  Überd.  Verdienst  des- 
selb.  8.  A.  V.  Humboldt's  Kritisch.  Untersuch. 
Bd.  I.  Berl.  4836. 

Behm  (Böhm),  Georg.  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Mathematik  u.  Theologie  in  Prag  u. 
Ohnülz  (BEJ)  (Ph)  (i), 

geb.  4  62  4 Leutmeritz,BÖhm., 

gest.  4  666,  Nov.  7,  Znaym. 
Propositiones  mathematico-musurgicae,  Pragae 
4650.  Propositiones  pbysico-maUiematicae  de 
objecto  potentiae  visivae,  Olomut.  4657.  Po- 
sitiones  scientiae  staticae,  Ib.  4  659.  Aritbme- 
ttcae  practicae  notabilium  tractatus.  Ib.  4660. 
Propositiones  de  quadratora  clreuli,  Ib.  id. 

9» 


135 


Behn 


Beüna. 


136 


Behn,  Friedrich  Daniel.  —  Con- 
rector,  später  Rector  d.  Gymnasiums  zu 
Lübeck  (M.  H), 

geb.   1734 Lübeck, 

gesl.  4  804,  Oct.  5,  (Lübeck?). 
Diss.  math.  sistens  linearum  parallelanim  pro- 
prietates  nova  ratione  demonstratas ,  Jenae 
4  761 .  Comm.  math.  praecepta  de  numerorum 
Serie  illa,  quam  dicuot  progressionem  et  spe- 
ciatim  explicationes  omnium  in  progressione 
et  arithmetica  et  geometrica  problehiaturo  si- 
stens,  Lubec.  1778.  Das  Nordlidit  von  1770, 
Ib.  4770.  Beschreib,  einiger  merkwürd.  Nord- 
lichter, Ib.  1783. 

Bohnohe,  Gustav  Adolph.  —  Dr. 
Phil.,  von  4  836  bis  4  849  Apotheker  zu 
Jarmen  in  Pommern,  dann  Privatmann  in 
Berlin  (Diss.), 

geb.  4  805,  Sept.  44,  Anclam,  Pomm. 
De  pondere  specifico  pyritae  arsenicalis  qui 
sermone  nostro  Arsenikkies  vocatur,  Diss., 
Berol.  4854  (Fogg.  Ann.  1856.  XCVIII). 

Bohr,  Georg  Heinrich.  —  Arzt  am 
K.  Hospital  und  Beisass  d.  klein.  Raths  in 
Strassburg.    Mitglied  d.  Leopoldin.  Acad. 

(ANC)  (A)  (M), 

geb.   4708,  Oct.  4  6,  Strassburg, 

gest.  4764,  Mai     9,  Strassburg, 
Lexicon  physico-chymico-medicam  reale  etc. 
Argentorat.  4  738. 

Behrens,  GeorgHenning.  —  Pract. 
Arzt  zu  Nordhausen  (J), 
geb.   4  662  ..  .  Goslar, 
gest.  4742  ..  .  Nordhausen. 
Hercynia  curiosa  oder curiöser Harzwald,  d.i. 
Yerzeichniss  u.  Beschreib,  d.  curiösen  Seen, 
Höhlen,  Brunnen  aufd.  Harzwald,  mit  phy- 
sikai.  Anmerkungen,  Nordhausen  4  708. 

BohreuSy  Rudolph  August.  — 
Braunschweigscher  Hofralh  und  Leibarzt. 
Mitgl.  d.  Leopoldin.  Acad.  (ANC), 

geb.  .  .  .,  gest.  4748,  Oct.  48  .  .  .* 
Examen  aquarum  roineralium  Fürstenau-  et 
Vechteldensium,  Helmstedt  4724. 

•  gest.  1747,  Oct.  12  {A). 

Behreiifly  Thomas  Georg  Bern- 
hard. —  Machte  seine  Studien  in  Greifs- 
wald und  lebte,  nach  Vollendung  dersel- 
ben,  theils  dort,  theils  im  Hause  seines 
Vaters,  des  Predigers  Johann  Bernhard  zu 
Züssow  bei  Greifs wald ,  ohne  amtl.  Stel- 
lung; wollte  sich  in  Rostock  habilitiren,  als 
er  an  der  Schwindsucht  starb  (Or), 
geb.   4775,  Jan.  47,  Züssow, 
gest.  4  84  3,  Juni  22,  Züssow. 
Erfinder  des  nach  ihm  (und  mehr  noch  nach 
Bohaeiiberg«!)  benannten  Elektrometers,  be- 
schrieben in  d.  Aufsatz :  Das  Merkwtirdigste 


aus  Versuchen  über  Elektricität  (0U1).  Ann. 
4806,  XXIII).  Hypothesen  über  d.  Nordlicht 
(Ib.  id.).  Ober  die  Bewegung  von  Wassertbell- 
chen,  die  von  einer  im  Kreise  bewegten  Ebene 
getroffen  werden  (Ib.  id.). 

Behmauer,  Carl  Gottlieb.  —  Ge- 
heimer Ober-Regierungsrath  in  Berlin  (Ott) 
(N)  (M.U)  rC.  4  832;, 

geb.   4766,  Sept.  4  5,  Görlitz, 

gest.  4  83  4,  Dec.  4  4,  Berlin, 
tber  Theilung  astronomischer  Kreise  (Gilb. 
Ann.  484  4,  XLVIl).  Gebrauch  d.  Theodoltths 
zum  Höhenmessen  (Ib.  XLIX).  Geogr.  Orts- 
bestimmungen in  Zaeh's  MonatL.Corr.  Bd.  II, 
VIII,  XI  u.  XIII,  so  wie  auch  in  d.  Geogr. 
Ephemeriden.  Empfahl  zuerst  angequick te 
Quecksilberhorizonte  (Astr.  Nachr.  XI). 

Belgel,  Georg  Wilhelm  Sieg- 
mund. —  Chursächs.  Geheimer  Legations- 
rath  und  Ober -Bibliothekar  zu  Dresden 
(MAI)  (N)  (G.i\), 

geb.  4753,  Sept.  25,  Ippesheim, '*' 
gest.  4837,  Jan.  25,  Dresden. 
Über  Algols  Lichtperiode  (Bode's  Jahrb.  4  788). 
Von  einer  arab.  Hiromelskugel  mit  kufischer 
Schrift  (Ib.  4  808).  Über  d.  baiersch.  Maasse 
u.  Gewichte  (v.  Zaoh's  Monatl.  Corr.  4800.  I). 
Über  d.  französ.  Meter  (Ib.  4808,  VIII,  u.  4  804, 
IX).  Über  d.  Vermess.  in  Baiern  (Ib.  VII,VIII, 
IX).  Notizen  in  OUb.  Ann.  Bd.  LXVHI  (darin 
erste  Andeutung  der  später  so  berühmten  Bei- 
obenbach'schen  Instrumente  für  pract.  Astro- 
nomie) und  Bd.  LXIX. 

*  Bei  Wlndflheim,  Franken. 

Beigthen,  Henry. —  CiviMngeni- 
eur  und  Milgl.  d.  Royal  Society  (Abr,\U}, 

geb.  .  .  .,  gest.  4743  oder  44. 
A  Description  of  the  Waterworks  at  London 
Bridge  (Phil.  Tr.  4  734).  The  impcrfections  of 
the  common  Barometers  and  the  Improvement 
made  in  them  by  Mr.  Orme  (Ib.  4738).  A  new 
Piotting  Table  (Ib.  4744).  Redigirte  das  »La- 
dies' Diary«  von  474  4—44,  u.  veröfl'entHchta 
darin  unter  andern  eine  Tafel  zu  Berechnun- 
gen über  d.  Dampfmaschine.  War  sehr  mit 
BesagnlierB  befreundet,  und  lieferte  zu  dessen 
Gourse  of  Natural  Pbilosophy,  Bd.  II,  schätz- 
bare Beitröge. 

Beima,  Elto  Martens.  —  Dr.  Phil., 

Conservator  am  naturhistor.  Reicbsmuseum 

in  Leyden  (Or), 

geb.  4  807,  Jan.  9,  Oostermeer,  Prov. 

Friesland, 
Commentatio  de  annulo  Satumi,  Lugd.  Bai. 
4  842.  Over  het  Verband  tusschen  de  Astro- 
nomie en  Geologie  (Vriend  des  Vaarlands,  Deel 
XVI)  Amst.  4  842.  Verhandling  over  den  Ring 
van  Saturnns  (Een  Leerboek  voor  alle  Stau- 
den) Leyd.  4848.  Natunrkundige  Beschrijving 
van  den  Aardbol,  Leeuward.  4852.  Verschie- 
dene Artikel  Über  mineralog.  u.  geognost.  Ge- 
genstande im  Woordenboek  voor  Künsten  an 


137 


Beinert 


Belknap. 


138 


'Weteoschappen,  Leyd.  4855.  Übersetzte  ins 
Holland. :  Laonhard'B  Geologie  u.  Dessen  Leit- 
faden z.  Unterricht  in  d.  Geologie  (Beides  mit 
Anroerkk.  u.  Zusatz.),  femer :  A« ▼. Hnmboldf  ■ 
Kosmos,  Dessen  Ansichten  d.  Natur  und  Des- 
sen Kleine  Schriften. 

Belaert,  Carl  Christian.  —  Dr. 

Fbil. ,   Apotheker  zu  CharlottenbruDD  in 

Schlesien  (Or), 

geb.  1 793,  Jan.  k  5,  Waitsdorf,  b.Bem- 

stadt.  * 
Der  Meteorit  von  Braunau  am  14.  Juli  1847, 
Breslau,  48(8  (AuchPogg.  Ann.LXXII,4847). 
Über  die  Kieselgeschiebe  im  Waldenburger 
Stetokohlengebirge  (Jubelschrift  d.  Vaterland. 
Geselisch.).  Gediegnes  Blei  im  Porphyr  Schle- 
sien's  CKuiten's  Archiv  XVII,  4848).  Mit  08p- 
pert:  Üb.  d.  Beschaffenheit  u.  d.  Verhältnisse 
d.  fossilen  Flora  in  d.  verschied.  Steinkohlen- 
Ablagerungen  eines  u.  desselb.  Reviers,  Ley- 
deo  4850  (Eine  4849  von  d.  Harlemer  GsUsch. 
gekrönte  Preisschrifl). 

*  Unweit  Oels  in  Schlesien. 

Belrelfl,  Gottfried  Christoph.  — 
Prof.  d.  Physik  (1759),  d.  Medicin  (4762) 
and  d.  Chirurgie  (1768)  an  d.  Univ.  zu 
Helmstädt,  sowie  (4  802}  Leibarzt  d.  Her- 
zogs von  Braunschweig  (M.  \\)  (Oett)  (Lkh- 
tenstem  im  Bist  Taschenb,  N.  F.  f.  4  8  il), 

geb.  4730,  Febr.  28,  Mühlhausen,  Thü- 
ringen, * 

gest.  4  809,  Sept.  47,  Helmstädt. 
Welches  sind  die  natürl.  Ursachen,  dass  grü- 
nes Wachs  länger  brennt  als  weisses?  (Ge- 
meinnütz. Arbeit,  d.  Bienengesellsch.  in  d. 
Oberlansitz,  Bd.  I).  Über  d.  Opal  und  dessen 
Entstehung  (Crell,  Ann.  4794).  Einige  Aufs,  in 
d.  Monatschrift  v.  Leike,  Fimk  u.  Hindenbiirg. 
Soll  eine  bessere  Bereitung  des  Carmins  nnd 
des  Essigs  erfunden  und  damit  die  Mittel  zur 
Anschaffung  seiner  von  den  Zeitgenossen  so 
vielfach  bewunderten  Sammlungen  erworben 
haben. 

*g«b.  lUn2(Jr.n). 

Beltlar  (Beutler),  Wilhelm  Gott- 
lieb Friedrich  von.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik am  Gymnasium  zu  Mitau.  Astronom 
d.  Peirinischen  Aeademie  daselbst  (M.  TL), 

geb.  «745,  Febr.  U,  Reutlingen,  Wür- 

temberg, 

gest.  4814,  Sept.  24  (N.St.),  Mitau. 
Essai  sur  le  mouvement  horaire  vrai  elliptique 
etparabolique  (M^m.  Berl.  4786  et  87) .  Methode 
ponr  d^terminer  exactement  le  diam^tre  appa-» 
rentde  mercureetla  r^fraction  horizontale  dans 
latmosph^re  de  cette  plannte  (Ib.  4 788  et  89) . 
Astron.  Beobb.  (Ib.  4785,  86,  87).  Phönom&ne 
de  Toptique  remarqnable  (Nov.  Act.  Petr.  XIV) . 
Astr.  Beobb.  (Ib.  X,  XI,  XII) ;  femer  in  Bode's 
Jahrb.  4795,  97,  4806  n.  7,  Supplbd.  IV,  so 
wie  in  ▼.  Zaeh'sMooatl.  Corr.  XI.  —  Eine  neue 
Methode ...  die  Polhohe  zu  bestimmen  (Hin* 


denborg,  Archiv  4  794).  Verfertigte  d.  Mitau- 
schen  Kalender  von  4  775  bis  4  844. 

Bitaager,  JeanBaptisteCharles 

Joseph.  —  Früher  Ingenieur  au  corps 

royal  des  Ponts  et  Chauss^es,  jetzt  Inspe- 

cteur  des  ^tudes  de  T^cole  centrale  des 

arts  et  manufactures  (QC), 

geb.  1790  .  .  .  Valenciennes. 
Essai  sur  la  Solution  numörique  de  quelques 
probl^mes  relatifs  au  mouvement  permanent 
des  eaux  conrantes,  Paris  4828.  Resumd  de 
leQons  de  g^om^trie  analytique  et  de  calcul  in- 
finit, etc.  Ib.  4842.  Cours  de  m^canique  eto. 
Ib.  48.47. 

Belgrado  (Bellogradus),  G  i  a  c  o  p  o.  — 

Jesuit,  anfangs  Prof.  d.  schönen  Literatur 

in  Venedig,  dann  d.  Mathematik  u.  Physik 

an  d.  Univ.  zu  Parma,  auch  Beichtvater  d. 

Herzogin  daselbst.    Nach  Aufhebung  des 

Ordens,  Privatmann  in  Udine  (Mmz)  (FP) 

(CBJsJ  (A)  (LLJ, 

geb.  1704,  Not.  4  6,  Udine,* 

gest.  4789,  MSrz  2fi,  Udine.** 
Ad  disciplinam  mechanicam,  nauticam  et  geo- 
graphiam  Acroasis  etc.  Parmae  4744.  De  li- 
auorum  aequilihrio  Acroasis,  Ib.  4  742.  De 
phialis  vitreis  ez  minimi  siücis  casu  dtsstUen- 
tibus  Acroasis,  Ib.  4748.  De  altitudine  atmo- 
sphaerae  estimanda  etc.  Ib.  4  74  S.  De  gravita- 
tis  legibus  etc.  Ib.  4744.  De  corporibus  ela- 
sticis  Ib.  4  747.  Theoria  Cochleae  Arohiaedia» 
Ib.  4  767.  Detelluris  viriditate,  Udinae  4777. 
De  analyseos  vulgaris  usu  in  re  physica,  2  vol. 
4^  Parmae 4 764—62.  I  fenomeai  elettrici  con 
i  corollarj  da  lor  dedotti.  Ib.  4749.  Delta  rifles- 
sione  de'  corpi  dall'  acqna  etc.  Ib.  4753. 

♦  feb.  Dec.  16  (r/). 

**  geit.  Apr.  7  (BJf) ,  TermuttiUcb  wtD  in  (F/)  iteht: 
gett.  VII  Kai.  ApriUi. 

B^lldor,  Bernard  Forrest  de.*  — 
Anfangs  Prof.  d.  Mathemat.  an  d.  Artillerie- 
schule La  F^re ;  später  Brigadier,  Inspector 
d.  Arsenals  von  Paris  u.  des  Mineurcorps. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  (Mem.  Par. 
4764;  (BJ  (BN), 

geb.   4  697 Gatalonien, 

gest.  n6<,  Sept.  8,  Paris.** 
Architecture  hydraulique,  4  vol.  4«,  Par.  4787 
—54 .  Le  bombardier  francais,  Ib.  4784.  Ttaii6 
des  forlificaüons,  2  vol.  Ib.  4 735.  Dicttonnaire 
portative  de  ringönieur.  Ib.  4755.    Cours  de 
mathömatlques ,   Ib.  4715.    Nouv.  Coura  de 
math.  Ib.  4  757.    Theorie  sur  la  science  des 
mines  etc.  (M6m.  Par.  4  756).  De  theoria  pu\- 
veris  lormentarii  (M6m.  Berl.  T.  IV) . 

•  Bei  Idor  Forest  oder  FoT*i,B«rn«d<>C^CJ. 

-  geb.  1698  .  .  .(SO  (Tfc),  gart.  1761,  Sept.  10  CT«. 

Belknap  1  Jercmy.  —  Prediger  xu 
Boston,  Mitgl.  d.  Phüosophical  Society  m 
Philadelphia  (RGE), 


139 


BeU 


BoUi. 


140 


geb.  na,  Jani  i,  Boston^ 

gest.  1798,  Juli  ..  Boston. 
DescriptiOQ  of  tbe  White  MounUins  in  New- 
Hampshire  (American  Museum  4  788).  Observ. 
on  the  aurora  borealis,  March  4 783  (Ib.  id.). 
Account  of  the  mountain  Agamenticus,  8  miles 
from  York  harbour  (Collect,  of  Massachusetts 
H.  S.  4  794).  Account  of  a  iarge  quantity  of  a 
fossil  sttbstance  containing  vitriol  and  sulphur, 
foaod  at  Lebanon ,  New-Hampshire  (Mem.  of 
Americ.  Acad.  Vol.  I). 

Belli  George.  —  Dr.  Med.,  pract. 
Arzt  erst  in  Berwick  on  Tweed,  dann  in 
Manchester.  Mitgl.  d.  Lit.  and  Phil.  Society 
daselbst  (Mem.  Manchest.  Soc,  vol.  UJ, 

geb.  n55,  im  Herbst,  Greenhill,  Dom- 

(Hesshire. 

gest.  4784,  Februar  3,  Manchester. 
Some  remarks  on  the  opinion,  that  the  animal 
hodies  possesse  the  power  of  generating  cold 
(Mem.  Manchest.  Soc.  vol.  1). 

BellA,  Giovannantonio  dalla.  — 
Prof.  d.  Physik  am  Nobel-CoHegio  in  Lis- 
sabon, dann  an  d.  Univ.  zu  Goimbra,  zu- 
letzt In  die  Hetmath  zurückkehrend  (VP.) 
geb.  4730,  Aug.  30,  Padua, 
gest.  1823,  Nov.  li,  Padua. 
Trtttato  sopra  Tatilitä  dei  conduttori  elettrici. 
Memoria  4  et  8  sobre  a  forca  magnetica  (Mem. 
da  Acad.  Real  das  Sc.  de  Lisboa,  T.  I).   Ver- 
suche tü>er  d.  magnetische  Anziehung  n.  Ab- 
stossung,  4784  (Pogy.  Ann.  4888.  XV). 

Bellattlf  Angelo.  ^-  Ganonicus  in 

Mailand,  Mitgl.  d.  Lombard .-Venetianischen 

Instituts  daselbst  u.  d.  Societä  Ilaliana  (Ct), 

geb.  4776  ..  .  Monza. 
RiOetsioni  Intomo  ad  alcune  recenti  opinioni 
rigaardanti  il  fosforo,  Pav.  4844.  Revisione  di 
alcuni  supposti  assioma  fislologlci  iotorno  l'as- 
sorbiroento  o  l'evaporazione  etc.  delle  foglia 
nelle  piante,  Mil.  4887.  Della  malaria  vicina 
ai  fontanili  d'irrigazione,  Modena  4848.  Sopra 
la  spiegazione  di  un  fenomeno  idrostatico  dato 
dal  Sign.  X^Maat  (dorn,  di  fisica  di  Pavia, 
4808.  T.  I).  Esame  doli'  ebolUzione  de'  liquidi 
(Ib.  4809  et  40.  II  et  III).  Deir  asoensione  dei 
mercurio  ne'  tnbi  capillari  (Ib.  III).  Sopra  un 
nnovo  termografo  (Ib.  4844.  IV).  Süll*  anti- 
chit^  dei  telegrafi  (Ib.  4848.  V).  SnI  fosforo 
come  mezzo  eudiometrlco  (Ib.  4  84  8,  VI ;  4  84  4, 
VII}.  Se  la  fosforescenza  di  alcnne  piante  sia 
analoge  alla  lenta  combustione  dei  fosforo  (Ib. 
4844.  VII).  Riflessione  intomo  all*  evaporisa- 
zione  (Ib.  4846.  IX;  4847,  X).  Sulla  delique- 
scenza  de'  oorpi  (Ib.  4848.  V).  Nuova  ipotesi 
solle  coda  di  comete  (Ib.  Dec.  II.  48tO.  III). 
Descr.  di  un  nuovo  atmldometro  (Ib.  id.). 
Storia  di  un  aerolito  (Ib.  4881,  V).  Snll*  ori- 
gine  e  la  natura  delle  stelle  cadenti  (Ib.  id). 
Deir  Incertezza  nel  determinare  il  punto  dei 
ghtaccio  etc.  (Ib.  id.).  Di  alcaoe  proprielä  dei 
mercurio  e  dei  veiro  (Ib.  4888,  VI).  Sulla  pro- 


prietä  che  posseggono  alcune  soatanze  di  fa- 
cilitare  la  combinazione  dei  gas  idrogeno  coli' 
ossigenio  (Ib.  4884,  VIl).  Sopra  la  cristallisa- 
zione  e  congelazione  (ib.  4887,  X).  Suil  ier- 
mobarometro  (Ib.  id.).  Sulla  salsedine  dell* 
acqua  dei  Mare  (Ib.  4  888,  VI).  Etc. 

BolU^tls,  Giusto.  —  ProL  d.  Ma- 
thematik am  Lyceo  zu  Vtcenza.  Mitgl.  d. 
Lombardisch  -  Venetian.  Instituts  zu  Mai- 
land (Ct), 

geb.  4803  ..  .  Bassano. 
Alcune  annotazioni  alle  meocanica  dal  Prof. 
TentaroU  (Giorn.  delY  iUl.  Lett.  Päd.  4886). 
Sul  calcolo  sublime  e  sulle  sue  applieaziooe 
(Ib.  4  888).  Molti  problemi  relaUvi  ai  poligoni 
e  ai  poliedri  (Annali  delle  scienze,  Päd.  4884). 
Formole  e  serie  infinite  relative  ai  (attoriali, 
ai  numeri  bernoulliaoi  ed  agli  integrali  eule- 
riani  (Ib.  4834).  Saggio  d'applicazioni  dei  cal- 
colo delle  equipollenza  (Ib.  4  888).  Teoria  delle 
figure  inverse  (Ib.  4886).  Metodo  delle  eqai- 
pollenza  (Ib.  4  887).  Soluzioni  grafiche  di  pro- 
blemi geometrici  (Mem.  Istit.  Lomb.  Venet. 
T.  I).  Saggio  di  geometria  derivata  (N.  Sagg. 
Padov.  IV). 

BeUoBfU,  Albeftino.* —  Gene- 
ralprocurator  des  Camaldulenser-Ordens, 
Präsident  d.  philosoph.  CoUegiums  an  d. 
Sapienza  in  Rom ,  Consultator  d.  Coogre« 
gation  d.  Index,  später  auch  Vicar  d.  Diö- 
cese  zu  Forli ,  päpstlicher  Delegat  in  Sar- 
dinien etc.  (Tp,  XJ  (Gn,  R,  LXXK), 

geb.  4757,Sept.23od.8i,Fortimpopoli, 

gest.  4  839,  März  88,  Rom. 
Sulle  tinte ,  Fabriano  4840.  Un  processo  solle 
tinte,  Ancona  4  844.  Riflessione  sul  granito  e 
gneisso  trovato  alle  basi  dei  Gatria ,  Macerata 
4848.  Fossil!  dei  Catria  etc.  Roma  4848.  No- 
tizie  suir  istoria  naturale  dell*  isola  di  Sardegn« 
(Giorn.  arcad.  T.  LVII). 

*  EifeaUkh  Pilippo  Maria. 

Belli,  Silvio.  —  Baumeister  in  Rom 
und  Ferrara  (MzmJ  (ä), 

geb.  .  .  .  Vicenza;  gest.  4  575  .  .  . 
Ubro  dei  misurare  coUa  vista,  coli'  ajuto  dei 
quadranto  geometrico,  senza  bisogno  di  cal- 
coU  arimmetici,  Venezia  4565.  Trattato  della 
proporzlone  e  proportionalitä  communi  paa- 
sioni  dei  quanto.  Ib.  4578.  Quattro  libri  geo> 
metrici,  Ib.  4595. 

Belli,  Giuseppe.  —  Prof.  d.  Physik 
an  d.  Univ.  zu  Pavia,  Mitgl.  d.  Instituts  zo 
Mailand  u.  Corr.  d.  Acad.  zu  Wien  (WA). 
geb.  4794,  Nov.  85,  Calasca,  Piemonl. 
Corso  elementare  di  fisica  speriroentale,  8  Tom. 
4880—88.  Suir  attrazione  molecalare  (Giora. 
di  fisica  di  Pavia,  4844).  Di  alcuni  feoomeol 
prodotti  nel  moto  de'  liquidi  d'all.  attr.  mol. 
(Ib.  4  84  9).  Solle  oscillazioDi  dei  pendolo  aeaa- 
plici  circolare  (Ib.  4884).  Sulle  misur«  haro- 
metricheetc.  (Ib.  4887).  Dlnn  nuova  maochlna 


141 


Bellin 


Btneek«. 


142 


poeamatica  (ib.  48S7].  Di  an  particolare  mo- 
fimento  prodotto  dal  calore  nei  IWellia  boUa 
d'aria  (Mem.  Soc.  Ilal.  4829.  XX).  Della  di- 
stHbuzioue  del  fluido  elettrica  (Ib.  XXII). 
Naova  macchioa  elaUrica  per  attrazione  (Ann. 
Regn.  Lomb.  Venet.  488^).  Sulla  legge  deir 
attrazioDB  moL  (Ib.  4889).  Delle  ripulaione 
•lettricbe  nell'  arja  rarefatta  (Oposc.  mat.  efis. 
dal  Gioato.  4889,  T.  I).  Sai  residui  della  sca- 
riebe  della  Bocca  di  Leida  (Bibl.  ftal.  4887). 
Di  QQ  naoTO  Psicrometro  (Saggio  di  Padova, 
T.  VI).  Di  un  atruroento  per  niaurare  la  tea* 
»OM  del  vapore  del  gblacoio  (Atti  dell'  Atea. 
diBreecia,  4888).  Etc. 

Beiila,  Jacques  Nicolas.  —  Ing^- 
nieur-G^grapbe  bei  d.  französ.  Marine. 
Milgi.  d.  Royal  Society  (Q)  (A), 

geb.   4703 Paris, 

gest.  4772,  Nov.  24,  Paris.* 

LeNeptane  francals  ou  Recueil  des  cartes  ma- 
riaes,  Paris  4  758.  Recueil  des  m^moi res  qui 
odI  H6  publica  avec  las  cartes  hydrographi- 
qaes ,  Ib.  4  756.  Hydrographie  fran^aise  etc. 
4756.  Le  petit  atlas  maritime,  4  vol.  4^ 

*  gnL  Min  21  (DF), 

BalHwgerl ,  Carlo  Francesco. — 
Arzt  am  Ospedale  raaggiore  dell'  Ordine 
Equestre  de  S.  Maurizio  e  Lazaro  in  Tu- 
rin. Mitgl.  d.  Collegio  di  Medicina  und  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (N.Mem.Acad.To' 
rino.  \o\,X), 

geb 

gest.  4  848,  Mai  15,  Turin. 

Sperienze  ed  osservazioni  snl  Galvanismo 
(Mem.  Tor.  4848.  XXIIl).  SuH'  elettricitä  del 
sangue  neli'  malatUe  (Ib.  4  82  0 .  XXIV) .  Süll'  elet- 
tricitä dei  liquidi  miuerali  (Ib.  id.).  Süll'  elet- 
tricitli  del  orina  (Ib. id.).  Sulla  proprietä  elet- 
trica dei  solidi  animali  (Ib.  4820.  XXV).  lo 
electricitatem  sanguiois,  urinae  et  bilis  ani- 
malium  eiperimenta  (Ib.  4  827.  XXXI). 

Bellogr«du8,  s.  Belgrado. 

Belloaiiy  Antonio.  —  Geistlicher, 
vennutblich  Matematico  (Wasserbaumei- 
ster)  der  Republik  Venedig  (l)p.  VUi;, 

geb.  4736 Mazzomo,  am  Po, 

gest.  4782,  Jan.  26,  Venedig. 

Trattalo  dell'  Adige  e  de  suoi  diversi  vi  etc. 
4772.  Memoria  idrometrica  sopra  TArno,  Fi- 
renze  4  778. 

Belly  ...  —  Oberst*Lieutenant  in  d. 
sardinischen  Artillerie.  Director  d.  Gruben 
in  Sardinien.  Gorr.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Turin  (Mem.  Tor.  XIX;, 

geb.  .  .  .,  gest.  4794,  Jali  44  .  .  . 

Eztraits  de  aes  m^moires  sur  la  min^ralogie 
de  la  Sardaigne ,  pal*  Comie  Balbe  (Mem.  Ta- 
nn. Vol.  IV}. 


Bals,  Urban  Nathanael.  —  Pract. 
Arzt  zu  Neustadt-Eberswalde  (M), 

geb.  .  .  .,  gest.  4776,  Dec.  .  .  . 
Dissertation  aar  le  sod  et  Touie  (gekrOot  von 
der  Berliner  Academie  4  768) . 

Befluneleni  Abraham*  van.  — 
Dr.  Phil. ,  Lector  d.  Mathematik ,  Astrono- 
mie u.  Physik  zu  Delft,  spSter  (4814)  Prof. 
am  Renswoude'schen  Institut  zu  Haag,  auch 
(4  847)  Lehrer  am  Gymn.  daselbst;  znJetsI 
(4  824)  Direct.  d.  Nederiandsche  huishou- 
delijke  Maatschappg  zu  Harlem  (BWA) 
(GG.iStZ)  (BS)  (BN), 

geb.  4763  etwa  .  .  .  Delfl, 
gest.  1822,  Aug.  4  6,  Haag.** 
Inleiding  tot  deWaterbouwkunde»  Leyd.  4798. 
Grondbeginselen  der  proefondervindeiyke  na- 
tuurkunde,  4  Die.  Haag  4  799^4  808.  Lassen 
over  de  Algebra  of  Stelkunst,  Delft  4  848.  On- 
derzoek  omtrent  bet  ontvlammeo  van  den 
pbospborus  in  het  zogenaamd  ijdel  der  luoht- 
pomp,  Leyd.  4808  (S.  Oahla&'a  J.  d.  Cbem. 
4804.  Bd.  II). 

*  Adriaao  ((hhUm^  J.  4.  Cksm.  1804.  Bd.  n). 

Benaoolf  Lattanzio,  Graf.  —  Arzt 
und  Prof.  d.  Astronomie  m  Bologna.  Astro- 

log  (F)  (MmzJ  (A), 

geb.  4  499 Bologna. 

gest.  4  572,  Oct.  4,  Bologna. 
Conjunctiones  et  oppositiones ,  aspectusque 
alii  duorum  luminarium  pro  civitate  Bononiae. 

Benokon,  Christoph  Georg.  — 
Preussischer  Gollegien- Assessor  und  Ta- 
moschna-Director  in  Riga  (RNJ, 

geb.  4747 

gest.  4787,  Jan.  ..  Riga. 
Neue  astrooom.  Bestimmung  der  Grösse  der 
Sonne  und  ihrer  Entfernung  von  d.  Erde  usw. 
Milau4784. 

BoBilavldy  Lazarus.  —  Jude.  Stu- 
dirte  Mathematik  in  Göttingen.  Hielt  als 
Privatgelebrter  philosoph.  Yoriesungen  in 
Wien  und  in  Berlin.  Redigirte  hier  eine 
Zeit  lang  die  Haude-  u.  Spener^sche  Zei- 
tung. Director  d.  jüdischen  Freischule  in 
Berlin  (GB.  4  825  u.  4  834;  ^iV;, 

geb.   4762,  Oct.   4  8,  Berlin, 

gest.  4832,  März  28,  Berlin. 
Über  die  Parallellinien,  Beriin  47^6.  Versuch 
einer  logischen  Auseinandersetzung  d.  matbe- 
mallsch  Unendlichen ,  Ib.  4796.  Vorlesungen 
über  d.  metaphysisch.  Anfangsgrunde  d.  Na- 
turwissenschaften, Wien  4798. 

Beneoke,  Johann  Heinrich  Fried- 
rich. —  Hüttenchemiker  zu  Goslar,  fffiber 
Zeitlang  Besitzer  einer  Holzsüoreikbrik  zu 


143 


Benadetti 


Benveniiti. 


144 


Hamburg ,  dann  einer  Scbwefelsäarefabrik 
in  Deptford,  auch  Gründer  einer  Grün- 
spanfabrik in  Rossland  (N)^ 

geb.  1774,  Juni   S 9,  Hannover, 
gest.  1841,  Febr.  »0,  Goslar. 
Beschreib,  d.  Glimmerkupfers  vom  Rammels- 
berg  (Fogfw  Ana.  4887.  XLI). 

BanodetU  (Benedictis)  Giovanni  Ba  t- 
tista.  —  Philosoph  und  Mathematiker  des 
Herzogs  von  Savoyen  (M%%)  (J), 

geb.  1530,  Aug.  f  4,  Venedig, 

gest.  1590,  Jan.  SO,  Turin. 
De  resolutlooe  omniam  XveUdlf  problematum 
aliorumque . . .  una  tantummodo  circuli  data 
apertura,  Venet.  4558.  Diversarum  specola- 
tioonm  matbematicanim  et  physicarum  Über, 
Taurmi  4  585  (Eothttit  Optisches,  s.  Libri,  bist, 
in.  484).  De  gnomonum  umbranunqoe  Sola- 
rium usu,  ib.  4574. 

Bmiodiz,  Angelus.  —  Dr.  Phil.  .  . 

(Dis$.), 

geb.  4826,  Juli  24,  Poditau,  Grafs.  Glatz. 
Versuche  die  elastische  Kraft  des  Quecksilber- 
dampb  bei  verschiedeoen  Temperaluren  zu 
bestimmeo  (Pogg.  Ann.  4854.  XCII). 

Benlal,  Stefano.  —  Servitenmönch 

(BP), 

geb.  1766,  Dec.  25,  Prato, 
gest.  4794,  Sept.  ..  Florenz. 

De  igne ,  luce  et  fluido  electrico  propositiones 

physicae,  Florentiae  4790. 

BenkSi  Samuel  von.*  —  Pract.  Arzt 

und  Physicus  zu  Miscolcz  in  der  Borscha- 

der  Gespannscbalt  in  Ungarn  (NJ, 

geb.  4743  .  .  .  Siebenbürgen, 

gest.  4  825  Ende  Aprils,  Miscolcz. 
Epbemerides  meteorologico  -  medicae  Anno- 
mm  4780-08  in  toto  Comitatu  Borsodiensi, 
Signa nter  in  Regio  Camerali  Oppido  Miscolez 
factae,  5  Vol.  Vindb.  4794.  Novae  Ephemeri- 
des astronomico-medicae  Annorum  4794— 
4804  etc.  Ib.  4808. 

*  Frans Benk0,r«fonnliterPr0difertuOroM-£n7ed 
in  SiebenbOrfra ,  aehrieb :  UnfwUch«  lAinenlofie, 
KlaoMoburf  1700. 

Be&aatli  Francesco.  —  Arzt  bei 
der  italifinischen  Oper  in  Paris;  grosser 
Kunstkenner  und  selbst  Sänger  (Cll), 

geb.   4798  etwa,  Mantua, 

gest.  4  834,  MSrz  . .  Paris.  * 
Recberches  sor  le  mdcanisme  de  la  voix  hu- 
maine,  pr<k^d^  du  rapport  de  Cnviar,  de  Prony 
et  de  Savart,  Paris  4  883  (Siehe  Bekweigg.  Journ . 
4  880.  LIX). 

*  In  Folfe  dftTon ,  «Um  ihn  «n  tchtfurt  Pferd  anf  den 
Boolerarda  omferannt  hatte. 


I  Abraham.  —  Pfarrer  suc- 
cessive  zu  Worksworih  in  Derbyshire  und 


zu  Bentley,  bei  Ashbome,  in  Bedfordsbire. 

Mitgl.  d.  Royal  Society  (RGEJ, 

geb.   4750 

gest.  4  799,  Mai 

New  Experiments  on  Electricity,  wherein  tbe 
cause  of  Thunder  and  Lightning,  as  well  as 
the  constant  state  of  positive  and  negative 
Electricity  in  the  air  are  explained ;  also  a  de- 
scription  of  a  Doubler  of  Electricity  and  tbe 
most  sensible  Electrometer  yet  constructed 
etc.  4  vol.  4*,  Lond.  4789.  Letter  on  attraction 
(Mem.  Mancbest.  Soc.  Vol.  111).  Descript.  of 
a  new  Electrometer  (Phil.  Tr.  4787).  Account 
of  a  doubler  of  electricity  (Ib.  id.).  New  Ex- 
periments on  Electricity  (Ib.  4789).  A  new 
Buspension  of  the  magnetic  needle;  an  Air 
Vane  of  great  Seosibility ;  and  New  Bzpenn. 
on  the  magnetism  of  Iron-Filings  and  Brass 
(Ib.  4798). 

Bettoit,    Philippe   Martin    Nar- 

cisse.  —  Offleier  d'^tat  major,  Professeiu* 

adjoint  de  topographie  et  de  geod^sie  ä  l'e- 

cole  d'application  du  corps  d'^tat  major  (Q  . 

geb.   4794,  Aug.  43,  St.  Pons,  Dep. 

Hörault. 
Cours  complet  de  topographie  et  de  g^od^ie, 
II  Pt.  Paris  4881  et  25.  Theorie,  descripüoo 
et  usage  du  Pachom6tre,  propos6  pour  me- 
surer  i'äpaisseur  dos  glaces  mont<$es,  Ib.  4  824 
(Fogg.  Ann.  II).  Theorie  g^nörale  des  p^se- 
liqueurs  etc.  Ib.  4  824 . 

Bansoh,  August.  —  Chemiker  in  d. 
Fabrik  chemischer  Prodacte  zu  Ringkuhl 
bei  Cassel  (Or), 

geb.  4  847  etwa,  Berlin, 
über  basisch  chromsaure  Salze  (Pogy.  Ann. 
4842.  LV;  auch  Lieb.  Ann.  4843. XLIV).  Iber 
einige  barnsaure  Salze  (Lieb.  Ann.  4845.  UV  . 
Darstell.  d.  Harnsäure  aus  Guano  (Ib.  4  846. 
LVIII).  ReiniguDg  d.  HippursSure  (Ib.  id  ). 
Über  d.  Darstell,  d.  Milch-  und  d.  Bulters8ure 
(ib.4847.LXI).  Über  Uebig's  Darstell,  arseo- 
freien  Antimoos  (Ib.  4848.  LXIU). 

Boilwmi«ti,  Carlo.  —  Jesuit,  lehrie 
anfangs  Philosophie  in  Ferrara ,  dann  (an 
Boscovicb's  Stelle)  Mathematik  in  Rom, 
und  ging  zuletzt  nach  Aufhebung  des  Or- 
dens nach  Warschau  (CBJsJ  (BN), 
geb.  174  6,  Febr. 8,  Livomo, 
gest.  4789,  Sept  ..  Warschau. 
Synopsis  physicae  generalis,  Roma^  4784.  De 
Lumina,  Dissertatio  physica,  Ib.  4  784   (Soli 
zum  grossen  Theil  von  Beaeevleh  sein). 

Be8IW0a«ti,  Giuseppe.  —  Arzt  zu 
Sarzano,  spttler  bei  den  BSdem  von  Lucra 

(BNJ, 

geb.  4788  etwa,  Lucoa, 

gest.  Ende  d.  XVIII.  Jahrh.,  Lucca. 
De  Lucensium  thennarum  sale  tractatus,  Luc- 
ca 4  758.    Istituzioni  di  Mineralogia,   Parma 


145 


Beueli^ema 


Beraad. 


146 


4  79t.  Tabula  meleorologica  in  qua  Luceosium 
tbermarum  atmosphaerae  variationes  quotidie 
per  anoum  adnotatae  sunt  (Comment.  Bonon. 

T.  V). 

BeBsels^em« , *  Lars.  —  Früher 
Bergmeister,  später  Director  des  Silber- 
werks zu  Hellefors,  Bergrath  und  Lands- 
haaptmann ,  Mitglied  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Stockholm  fS), 

geb.  4  680,  März  27,  üpsala, 

gest.  1755,  Juni  f  0,  Stockholm, 
De  re  metallica  Sveo-Gothorum  schediasroa, 
Ipsal.  4  703.    BerKttelse  cm  Stskilliga  nyare 
MaJm>  och  Mineral-llpfinnigar  i  Riket  (Vetensk . 
Acad.  Haodl.  4744). 

*  Hica«,  TOT  winer  Addunf  i.  J.  1719,  B  e  n  i  e  1. 

BeaseBborg,  Johann  Friedrich. 
—  Dr.  Phil.,  von  4  805—10  Prof.  d.  Phy- 
sik a.  Mathematik  am  Lyceum  zu  Düssel- 
dorf, vor-  und  nachher  als  Privatmann  viel 
auf  Reisen  und  an  mehren  Orten  Deutsch- 
lands lebend,  zuletzt  auf  seiner  Besitzung 
im  Dorfe  Bilk  bei  Düsseldorf  (N)  (CL), 
geb.  1777,  Mai  6,  SchöUer,* 

gest.  4  846,  Junis,  Bilk. 
Veraoch,  die  Entfernung,  Geschwindigkeit  u. 
Bahn  d.  Sternschnuppen  zu  bestimmen  (mit 
H.  W.  Bnadas) ,  Hamburg  4800.  Über  d.  Be- 
stimm, d.  geogr.  Lange  durch  Slernschnup- 
peo.  Ib.  4  SOS.  Versuche  üb.  d.  Gesetze  des 
Falls,  den  Widerstand  der  Luft  und  die  Um- 
drebnngd.  Erde,  Ib.  4804.  Der  vollkommne 
Visirmeister,  4840.  Beschreib,  eines  einfach. 
Reisebarometers ,  4844.  Erstlinge  von  Tobias 
■ajar,  4  849.  VollsUlndiges  Handbach  d.  an- 
gewandt. Geometrie  für  Feldmesser,  4848. 
teberd  Dalton'sche  Theorie,  4880.  Das  HO- 
henmesaen  mild. Quecksilberwaage,  Dttsseld. 
4814 .  Die  Sternschnuppen  sind  Steine  aus  d. 
Mondvokaoen  etc.  Bonn  4884.  Die  Stern- 
scbooppen,  Hamb.  4880.  Versuche  über  d. 
Imdrehong  d.  Erde,  neu  berechnet,  Düsseid. 
4845.  —  Viele  AufsStze  in  Oilbart's  u.  Pogg. 
Aooalen,  Toiftfs  Magazin,  Bode's  Jahrbuch, 
Geogr.  Ephemeriden,  Za^s  Monatl.  Corre- 
spoodenz,  Astr.  Nachrichten,  AUgem.  Anzeig, 
d.  Deotscben ,  Rhein.  Merkur  etc.  —  Erbaute 
fticb  4844  zo  Bilk  eine  Sternwarte  (nach  sei' 
ncr  Gattin  Charlotten  ruh  genannt) ,  die  er, 
nebet  einem  Capital  zur  Besoldung  eines  Ob- 
«ervators  an  derselben ,  der  Sladt  Düsseldorf 
vermachte. 

*  Dwf  swiMbA  Elberfild  nnd  Dttneldorf. 


y  Joseph  Baltbazard.  — 

Erblindete  im  23.  Lebensjahr,  ward  aber 

deaaongeachtet  Prof.  der  Mathematik  und 

später  Direct.  d.  Secundärschule  zu  Bri- 

ao^on  (BC)  (Q), 

geb.  4763,  Sept.  SS,  Brian^on, 

gest 

ll^laogespbysico-matbömatiques,  4798.  Opus- 
culea  matbematiqaes,  4844.  Statique  des  voü- 

P«ggcad«rff,  HtadwSilerbaeh. 


tes,  4840.  Application  du  calcul  dilMrentiel  ä 
la  discussion  et  ä  la  construction  des  6qua- 
tions  etc.  Tur.  4844.  Sur  le  photophore  ou 
lampe  parabolo'ide  de  son  invention.  Viele 
Aufstttze  in  d.  Ann.  d.  Math^matiques. 

BArard,  Jacques  £tienne. —  Prof. 
d.  Chemie  an  d.  Facultö  des  Sciences  de 
Montpellier,  so  wie  Prof.  an  d.  £coIe  de 
Pharmacle  daselbst.  Corresp.  d.  Instituts, 
vormals  auch  Mitgl.  d.  Soci^tö  d'Arcueil  (Or), 

geb.  4789,  Oct.  4  2,  Montpellier. 
M6m.  sur  les  propriötös  des  diff^rentes  espöces 
de  rayons  qu'on  peut  s^parer  au  rooyen  du 
prisme  de  la  lumi^re  solaire  (Gelesen  im  In- 
stitut 4842.  Möm.  d'Arcueil.  4847.  T.  III).  Mit 
Delaroohe :  Sur  la  dötermination  de  la  chalenr 
sp^cifique  des  difiTörens  gas  (Erhielt  d.  Preis 
vom  Institut;  Ann.  Chim.  4843.  LXXXV).  Sur 
les  6l6mens  des  carbonates  et  sous-carbonates 
alcalins  (Ib.  4809.  LXXI).  Sur  l'eau  conte- 
nue  daos  la  soude  fondue  (Ib.  LXXIl).  Sur 
les  Oxalates  et  sur-oxalates  alcalins  (Ib.  484  0. 
LXXIII) .  Sur  rammoniaque  (Ib.  4844.  LXXIX). 
Sur  l'analyse  des  substances  animales  (Ann. 
Chim.  Phys.  4847.  V).  Sur  la  maturation  des 
fruits  (Ib.  4824.  XVI).  Sur  les  usines  de  gas 
inOammable  de  la  houille  (Ib.  4825.  XXVllI). 
Sur  les  moyens  propres  ä  arröter  le  dövelop- 
pement  de  la  muscardine  (Compt.  rend.  4888. 
VI). 

Berand  (Berauld),  Laurent.  —  Je- 
suit, Prof.  d.  Mathematik  zu  Lyon,  Director 
d.  Sternwarte  daselbst,  früher  Lehrer  d. 
Humaniora  in  Vienne,  Avignon  und  Aix. 
Lehrer  von  Lalande,  Montucla  und 
^QS%\3iX(LB)  (Q)  (DP), 

geb.  1702,  Milrz  5,  Lyon,* 

gest.  1777,  Juni  26,  Lyon. 
Physique  des  Corps  animäs,  Par.  4756.  La  lune, 
a-t-elle  quelque  influence  sur  la  vögötation 
etc.  Bord.  4760.  Sur  la  cause  de  Tangmenta- 
tion  de  poids  que  certaines  mati^res  acqulö- 
rent  dans  leur  calcination  (Prix  de  l'acad.  de 
Bord.  4  747) .  Sur  le  rapport  qui  se  trouve  entre 
la  cause  des  effets  de  l'aimant  et  celles  des 
phenomönes  de  l'^lectricit^  (Ib.  4748).  Les 
animaux  et  les  mötaux  ne  deviennent-ils  61e- 
ctriques  que  par  communication,  Bord.  4749. 
Sur  les  6clipses  annuaires  etc.  Lyon  4764. 

*  geb.  1703,  Min  5  (^  {BIT) ;  1701,  Min  5  {fiK), 

Beravd,  Jean  Jacques.  —  Priester 
von  d.  Congregation  d.  Oratoriums;  Prof. 
der  Mathematik  und  Physik  am  College  zu 
Marseille,  zuletzt  Hafenbaumeister  zu  Car- 
thagena  in  Spanien  (BN)  (BS), 

geb.  4753,  Febr.  5,  Allonsb.  Gastellane, 
gest.  4794,  Febr.  t ,  Carthagena. 
M6m.  pour  servir  ä  l'hist.  nat.  de  Provence 
(Journ.  de  Phys.  4  792).  Sur  la  mani^re  de  re- 
connaltre  la  präsence  de  Talun  dans  le  vtn 
(Ib.  4794).  Sur  la  manidre  de  resserrer  le  lit 
des  torrents  et  des  rivi^res,  Aix  4794. 

to 


147 


Barg 


Bergerj. 


148 


Bergy  Carl  Friedrieh.  —  Apothe- 
ker in  Stuttgart  (N)^ 

geb.   4774»  Febr.  25,  Herrenberg, 
gest.  1835,  Mai    2  4,  Stuttgart. 

Über  d.  Behandl.  d.  Weintraubea  während  d. 
QühruQg  (Biuelmer,  Repert.  XXV).  Unterschei- 
dung d.  Weinhefe  von  d.  Obsthefe  (Ib.  XXVI). 
Noch  verschiedene  pharmaceut.  Aufsätze  da- 
selbst. 

Bergemanii ,   Carl  Wilhelm.  — 

Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Bonn,  auch 

Lehrer  d.  Chemie  an  d.  höheren  landwirth- 

schafif.  Anstalt  zu  Poppeisdorf  b.  Bonn  (Or), 

geb.  1804,  Febr.  46,  Berlin.* 
Der  Bleiberg  in  der  Eifel ,  Bonn  4  830.  Chetn. 
Untersuch,  eines  Mammuthzahns  (Sohweigg. 
J.  1828.  LH).  Chem.  Untersuch,  verschiedn. 
phosphorsaur.  Kupfer  (Ib.  LIV).  Zerlegung  d. 
Glaukoliths  (Pogg.  Ann.  4  827.  IX).  Vermischte 
cheno.  Bemerkk.  (Ib.  4  830.  XIX).  Ober  d.  Me- 
teorstein von  Zacalecas  (Ib.  4  849).  Unter- 
such, d.  Dechenit  etc.  (Ib.  1850.  LXXX).  Zur 
Kenntn.  d.  Donariums,  eines  (nicht  bestätig- 
ten) neuen  Metalls  (Ib.  4852.  LXXXII).  Chem. 
Untersuchung  des  Allantts,  Granats  etc.  (Ib. 
LXXXIV).  ÜberThonerde  u.  Donarerde  (Ib. 
1852.  LXXXV).  Fernere  AufsStze  in:  Archiv 
f.  Pharmacia  und  d.  Landwirthschaftl.  Zeit- 
schrift f.  Rhein  preussen. 

*  Bohn  des  1837,  Juli  15  vent.  Apotheknt  lu  Berlin. 

Bergen,  Carl  August  von.  -—  Prof. 
der  Anatomie ,  Therapie  und  Botanik  an  d. 
üniv.  zu  Frankfurt  a.  d.  0.  Mitgl.  d.  Leo- 
poldin. Academie  (ANC)  (M), 

geb.  4704,  Aug.  f  4 ,  Frankfurt a.  d.  0., 
gest.  4759,  Oct.    7,  Frankfurt a.  d.  0. 

De  gravitate  metallorum  specifica,  statice  et 
hydrostatice  explorata,  Francof.  1748.  De 
maculis,  punotulis  et  scintillis  aliisque  corpus- 
culis  visui  observatis.  Ib.  1747.  Posiltones 
physicae  experimentalis  etc.  Ib.  1 752.  Com- 
ment.  de  Ihermometris  mensarae  coostantis 
etc.  (N.  Act.  Acad.  Nat.  Cur.  T.  I).  De  raacu- 
lis  et  faculis  a  solis  aspectu  in  oculo  residuis 
(Ib.  id.).  De  imagine  unius  ejusdemque  ob- 
jeeti  a  diversis  homlnibus  in  eadem  distaotia 
sub  diversa  magnitudine  visa  (Ib.  id.).  Cam- 
phorae  in  aqua  solubilis  quaedam  phaenome- 
na  (Ib.  id.).  De  perseverantia  virtutis  electri- 
cae  in  corpore  electricitatis  derivativae  (!b.  II). 
Observationes  meteorologicae  et  epidemicae, 
nee  oon  electricae  (Commerc.  Litt.  Nor.  1745). 

Berger,  Claude.  —  Dr.  med.,  pract. 
Arzt  in  Paris,  Assistent  von  Fagon,  Prof. 
d.  Chemie  am  Jardin  Royal,  und  Schüler 
von  Homberg.  MitgL  d.  Acad.  (Mem,  Pa- 

geb.   4  679,  Jan.  20,  Paris, 

gest.  47  4  2,  Mai  22,  Paris, 

Scheint  nichts  geschrieben  zu  haben. 


Berger,  Johann  Gottfried  von. 
—  Prof.  d.  Medicin  an  d.  üniv.  zu  Witten- 
berg; Mitgl.  d.  Leopoldin.  Acad.  (ANC)  (J), 

geh Wittenberg,* 

gest.  4736,  Oct.  3,  Wittenberg. 
Prodromus  de  caroliois  Bohemiae  fonUbus. 
Commentatio  deThermis  Caroliois,  Ltps.  1709. 

*  Naoh  Anderen :  HkUe  oder  Gera. 

Berger,  Christian  Philipp.  — 
Pract.  Arzt  und  Schaumburg -Lippischer 
Landphysicus  (Hb.)  (J), 

geb.   1704,  Juli    1 6,  Bückeburg, 
gest.  4739,  Nov.  14,  Bückeburg. 
Gründl.  Erläuterung  d.  merkwürdigst.  Bege- 
benheiten in  d.  Natur,  Lemgo  1 787.  Uebersetzte 
Bion'i  L'usage  des  globes  etc.  und  Alexaadre'a 
Trait^  gän^ral  des  horloges. 

Berger,  Christian  Gottlieb.  — 
Pract.  Arzt  erst  in  Altenburg  (Sachsen), 
dann  (4772)  in  Berlin,  zuletzt  (4777)  io 
Graudenz  (M), 

geb.  474  4,  Sept.  2  4 ,  Wohlau,  Schles., 
gest.  1795,  Apr.  ..  Graudenz. 
Dtfdalus,  d.  i.  Neue,  Erfindung  zum  Vortheil 
der  SchifTahrt  etc.  Berl.  4  781  (Auch  franzö- 
sisch, Ib.  4  777).  Theorie  der  Erdbeben  und 
Vulcane  etc.  Ib.  1788.  Vorschlage  z.  Vervoll- 
kommn.  d.  Schififahrt,  Ib.  1788. 

Berger,  Johann  Brich  von.  — 
Prof.  erst  der  Astronomie,  dann  d.  Philo- 
sophie an  d.  Univ.  zu  Kiel  (E)  (LS), 

geb.  1 772,  Sept.    1,  Faaborg, SeeUind, 

gest.  1832,  Febr.  23,  Kiel, 
Philosoph.  Darstell,  d.  Harmonie  des  Welt- 
alls, Altona  1808. 

Berger,  Jean  Fran^ois.  —  Dr. 
Med.,  pract.  Arzt  in  Genf;  mehre  Jahre  auf 
Reisen  in  Frankreich,  England,  Deutsch- 
land u.  Italien  (Mem,  GenevCfT.X), 

geb.  1779,  Juni  22,  Genf, 

gest.  1833,  Juni  5,  Genf. 
Experimens  sur  les  effets  qu'une  forte  chaleur 
produit  dans  Töconomie  animale  (mit  T.  de  la 
Boehe),  Paris  1806  (Auch  Journ.  de.phys.  1806. 
T.  LXIII).  Hauteurs  de  plusieurs  lieax  däter- 
min^s  par  le  baromdtre,  dans  le  cours  de  dif- 
f^rens  voyages  faits  en  France,  en  Suisse»  en 
Italic  (Journ.  de  Phys.  1807.  T.  LXJV).  Falls 
relatifs  ä  la  construclion  d'une  Schelle  des  de- 
gros  de  la  chaleur  animale  (M6m.  Geo^ve, 
T.  VI  et  VII).  On  the  physical  structure  of  De- 
vonshire  and  Cornwall  (Transact.  Geolog.  Soc. 
4  811,  T.  I).  A  Sketch  oftheGeology  ofsome 
parts  of  Hampshire  and  Devonshire  (Ib.  id.). 
Mineralogical  Account  of  the  Isle  of  Man  (Ib. 
1844.  II}.  On  the  dykes  of  the  North  of  Ire- 
land  (Ib.  1846  III). 

Bergery,  Claude  Lucien.  — Prof. 
d.  angewandt.  Wissenschaften  an  d.  Artil- 


149 


B&tißkMm 


Bergaum. 


150 


leriescbule  zu  Metz ,  früher  Arlilleriecapi' 
tän  in  d.  französ.  Armee  (QC), 
geb.  4  787,  Jan.  8,  Orleans. 
G^m^trie  appliqa^e  k  rindustrie.  8"^*  ^dit. 
Metz  4  835.  G^om^the  des  courbes  appliqu^e 
aox  arts,  2"**  ^dit.  Ib.  1843.  G^om^trie  des 
ecoles  primaires,  4'"«  ^dlt.  Ib.  4  844.  Noch 
mehre  Schulbücher.  Mit  J.  C.  Ktgont:  Essai 
sar  la  thöorie  des  a£filt8  et  des  voitures  d'ar- 
tillerie,  Paris  1837. 

BerghaoSi  Johann  Isaak. — Wai- 
senmeister  d.  Stadt-Burger-Waisenhauses 
zu  Cieve ,  dann  Regierungs-Calculator  da- 
selbst ,  hierauf  Rendant  d.  allgem.  Feaer- 
socielSts-Casse  u.  allgem.  Wittwen-Casse 
in  Minister.  Vater  des  Folgenden  (M,  U)  (N), 
geb.  4765,  Jan.  t,  Eiberfeld, 
gest.  4  831,  Aog.  87,  Münster. 
Geschichte  d.  Schiffahrtskunst  bei  d.  vor- 
nehoost.  Völkern  d.  AUerthums ,  2  Bde.  nebst 
Anhang,  Leipz.  4  792.  Beiträge  z.  histof.  u. 
pract.  Technologie,  Frankf.  a.  M.  4  792.  Über- 
setzung von  Montnela'i  Hist.  des  Math6roa- 
tiques  (T.  I)  mit  Zusätzen.  Antheil  an  der  Wis- 
kunstigen  Verlustigingen  d.  Genootscbap  d. 
mathemat.  Wetenscbappen  te  Amsterdam  (Am- 
sterd.  4786—90). 

Barghaiu,  Heinrich  Karl  Wil- 
helm. —  £rst  Wegebau-Conducteur»  dann 
Ingenieur-Geograph^  darauf  (4  824—36) 
Prof.  d.  angewandt.  Mathematik  an  d.  Bau- 
Academie  in  Berlin,  später  in  Potsdam 
wohnhaft  (MAI)  (G,B.  4825J  (CLJ, 

geb.  4797,  Mai  3,  Cleve. 
Die  ersten  Elemente  d.  Erdbeschreibung,  Berl. 
4830.  Allgm.  Völker-  u.  Länderkunde.  6  Bde. 
Stuttg.  4837—44.  »Hertha«,  Zeitschrift  f.  Erd-, 
Völker-  u.  Staatenkunde  (mit  K.  F.  V.  Hoff- 
maiiii)  4835—89.  Annalen  d.  Erd-,  Völker- 
u.  Staatenkunde,  28  Bde.  4  830—43.  Almanach 
der  Erdkunde,  5  Bde.  4  837—44.  Kritischer 
Wegweiser  im  Gebiet  der  Landkartenkunde 
(anonym)  7  Bde.  48S8-35.  Physikalischer  At- 
las in  90  Blatt,  Gotha  4  838—48.  Physikal. 
Jahrbuch,  seit  4  849,  Ergänzungshefte  dazu. 
Samml.  hydrograpbisch-physikal.  Karten  d. 
preojs.  Seefahrer,  Berlin  4  840.  Meteorolog. 
Beobachtungen  in  Berlin.  Viele  Landkarten. 
Beitr.  zu  d.  geogr.  Ephemeriden. 

B^rgiory  Nicolas.  —  Prof.  d.  Rechte 
u.  Syndicus  d.  Stadt  Rheims,  auch  Histo- 
riograph;  zuletzt  auf  d.  Gute  Grignon  sei- 
nes Freundes,  des  Präsidenten  Belli^vre, 
lebend  (BN), 

geb.   4  567,  März   4,  Rheims, 

gesi.  4  623,  Aug.  4  8,  Grignon.* 
Arehimeron  oa  Tratte  du  Commencement  des 
jours,  Paris  4642  (Siehe  Olben,  Astr.  Nachr. 
Vin.  468). 

*  (*b.  1557  . .  .,  fett.  1623,  Sept.  15  (/)  (ilTt),  iit  an- 
TichtSf. 


Borgtas,  Petter  Jonas.*  —  Prof. 
d.  Medicin  u.  Pharmacie  am  Carolinischen 
Institut  zu  Stockholm.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  (SLH), 

geb.  1730,  Juli  6,  Eriksstad,  Smftland, 
gest.  4  790,  Juli  10,  Stockholm. 
Methodtts  cremorem  tartari  solubilem  red- 
dendi  (N.  Act.  Acad.  Nat.  Cur.  T.  IV).  Ron 
och  försök  med  quiono-mjölk  bämtade  (Vet. 
Acad.  Handl.  4772).  D^  med  jernbaltiga  vatt- 
net  frSn  Rio  Tinto  i  Spanien  (Ib.  4759).  Om 
bröd  backning  etc.  (Ib.  4773).  Om  Brttnnvins 
bränning  af  andra  ämnen  an  SpannemSI  (Ib. 
4776).  Viel  Botanisches. 

*  Nicht  sa  Terweehseln  mit  Fetter  Jonas  Ber- 
gius,  Apotheker  in  UddeTalla,  geb.  1727,  Oct.  8, 
StrOmstad,  gett.  ISN,  Febr.  15,  Stora  H&ggerOA, 
Bohut  Lin  {SAM), 

Berglu,  Axel  Theodor.  —  Dr. 
Phil.,  Lehrer  d.  Mathematik  an  d.  Elemen- 
tarschule zu  Stockholm  (Or), 

geb.  4  847,  Dec.  S,  Södermanland. 
Elemente r-Lsirobok  i  Mekaniken,  Upsal.4846. 
Larobok  i  Arithmetiken.  Lfiroboken  i  Fysiken, 
2  Die.  Stockholm.  Sur  Tanalyse  combinatoire 
(Act.  Soc.  Upsal.  T.  XIV).  De  orbltis  come- 
tarum  ex  observatiooibus  determinandis  com- 
mentatio  (Grelle,  Journ.  f.  Math.  4843.  XXV). 

Bergman,  Torbern  Olof.*— Erst 
A4junct  d.  Mathematik  und  Physik,  4ilann, 
4767,  nach  d.  Tode  von  J.  G.  Wallerius, 
Prof.  d.  Chemie  u.  Pharmacie  an  d.  Univ. 
zu  üpsala.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Stockholm  (N.  Act.  Upsal  VIi;  (S)  (Mem. 
Par.  4784;, 

geb.  4736,MSrz!IIO,Katherinberg,We8t- 

Gothland, 

gest.  4  784,  Juli  8,BadMedevi. 
Diss.  de  crepusculis,  Upsal.  4  755.  De  tubo  fer- 
niminatorio,  Vindob.  4779.  De  primordiis 
Chemiae,  Ups.  4779.  HistoriaChemlae  medium 
seu  obscurum  aevum,  Ib.  4  78S  (Beide  Werke 
deutsch  von  Wiegleb).  Sciagraphia  regni  mi- 
neralis,  Lips.  4  782.  Physisk  Beskrifntng  över 
Jordklot,  Ups.  4  766  (deutsch  von  SÖU).  De 
interpolatione  astronomtca,  Ib.  4  758.  De  at- 
tractione  universali,  Ib.  id.  De  cofofectione 
aluminis,  Ib.  4767.  De  calci  auri  fulminante, 
Ib.  4  769.  De  Niccolo,  Ib.  4  775.  Disq.  de  at- 
tractionlbus  electivis,  Ib.  4775.  De  acido  sac- 
cbari,  Ib.  4  776.  De  arsenico,  Ib.  4777.  De 
analysi  aquarum  frigidarum.  Ib.  4  778.  De  mi- 
nerisiinci,  Ib.  4779.  De  minerarum  Docima- 
sia  humida,  Ib.  4780.  De  antimonialibus  sul- 
phuratis,  Ib.  4  782.  Experiments  electrica  tran- 
situm  commotionis  per  aquam  illustrantia 
(Nov.  Act.  Upsal.  4  767.  Vol.  I).  Variae  crystal- 
lortim  formae  a  Spato  ortae  (Ib.  4  773.  Vol.  I). 
Comment.  de  acido  aäreo  (Ib.  4775.  Vol.  II). 
Producta  ignis  subterranei  chemice  conside- 
rata  (Ib.  4780.  III).  Om  Regnbägen  (Vet.  Acad. 
Handl.  4  759).  Om  tysta  Eidsken  (Ux  4760). 
Om  skymningarna  [Ib.  id.).  Om  Islttndska  eri- 

40* 


151 


Bergmaa 


Beringor, 


152 


ttallens  Elektrioitel  (Ib.  476S).  ElektiisiM  för- 
0ök  med  Sidenband  af  itakilliga  Oirg  (Ib.  \  76S) . 
Om  Nordskenens  höjd  (Ib.  1764  u.  1766). 
Electriska  föreOk  med  sammaagnidna  glas-skif- 
vor  (Ib.  1765).  Om  Tourmalinens  electriska 
egenskaper  (Ib.  1766).  Fdrslag  at  förbttttra 
AlttD-lattriDgeo  (Ib.  1767).  Om  quicksilfvers 
föreniogar  med  kobaltsyra  (Ib.  1770).  D«  med 
saltayra  (Ib.  1771  et 72).  Om  luflsyra  (Ib.  1778). 
Om  Brünsten  (Ib.  1774).  Om  Bitter-,  Selzer-, 
Spa-  ocb  Pyrmonter  vatten  (Ib.  1775).  Huru 
samma  vatten  kuuna  genom  konst  tillredas 
(Ib.  id.).  Om  Alun-tillverkningen  (Ib.  1776). 
Gbemiske  FörsOk  med  biäse-stenar  (Ib.  id.). 
Hafsvatten  ifrän  ansenligt  djup,  undersOkt  (Ib. 
1777).  Om  magnesia  nitri  (Ib.  id.).  ündersOk- 
ning  om  Piatina  (Ib.  id.).  Om  sienen,  Oculaa 
mnndi  kailad  (Ib.  id.).  Om  bnina  Tourm ali- 
ners grondämnen  (Ib.  1779).  Praecipitations- 
fttrsOk  med  Piatina,  Nickel,  Cobolt  och  Magne- 
sium (Ib.  1780).  OmTungsten  (Ib.  1781).  Om 
(ttrsvafladt  Teno  (Ib.  id.).  Mineralogiska  An- 
mttrkningar  (Ib.  1784).  Observ.  on  the  transit 
of  Venus  over  the  sun  1 761  June  8  at  Upsal 
(Phil.  Tr.  1761).  Some  experiments  in  Electri- 
City  (Ib.  1768  et  64).  De  indole  electrica  tur- 
roalini  (Ib.  1766).  —  Gesammelt  und  zum  Theil 
vermehrt  erschienen  seine  Arbeiten  als :  Opus- 
culaPhysicaetChemicaetc.  6  Vol.  Upsal.  1770 
—84,  deutsch  von  Tabor,  Frankf.  1782—90. 

*  Den  Vomaraeii  Olof  febnoehte  er  nur  einmal  in 
■einen  Behriften. 


k,  1 8  r  a  e  I.  —  Docent  d.  Astro- 
nomie an  d.  üoiv.  zu  Upsala ,  später  Bi- 
schof in  Hemösands  Stift  (Or), 

geb.  1795,  März  16,  Medelpad. 
Nftgra  användningar  af  plana  speglar  vid  syn- 
vinklars  mtttande,  jemte  förslag  tili  en  Refle- 
xions-Microroeter  (Vet.  Acad.  Handl.  f.  1834). 


1   Joseph.  —   Eigesuity 
Lebrer  d.  Mathematik  in  Prag  (M,  llj, 
geb.   1723,  Dec.  28,  Neu-Bidczow, 

Mähren, 
gest.?  (lebte  noch  1786  zu  Prag)  fPlz)). 
De  ortu  ac  phaenomenis  caudae  cometarum, 
Pragae1760.  De  aurora  boreali,  Ib.  1762.  In- 
stitutiones  matbematicae,  Ib.  1765. 


Joseph.  —  Jesuit,  Prof. 

d.  Physik  u.  Naturgeschichte  an  d.  Univ. 

zu  Mainz,  Vicar  d.  Collegiatstifls  St.  Victor 

daselbst  (M.H), 

geb.  1736 AschaOenborg, 

gest.  1803,  Sept.  20,  Aschaffenborg. 

Lehraitze  und  Anwendungen  aus  der  Biperi- 

mental-Pbysik,  Mainz  1784.  Anfangsgründe  d. 

Naturgeschichte,  Mineral-,  Pflanzen-  u.  Thier- 

reich,  S  Bde.  Ib.  1782—88. 


■I  Nils  Johan.  —  Lehrer 
d.  Logik  u.  Mathematik  am  Gymnasium  zu 
Gefle.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm (VeLAead.H(mäl.  4836;, 


geb.  1759,  Mai     22,  Upsala, 

gest.  1837,  Febr.  25,  Gefle. 
Om  elliptiska  och  cirkel-sectorer ,  som  Sro 
commensurabel  med  hela  arean  etc.  (Vet. 
Acad.  Handl.  1789).  Om  krokliniers  hyperbo- 
liska,  paraboliska  och  elliptiska  bOjnlngar  (Ib. 
1809).  Om  de  oändliga  grenarne  i  vissa  krok- 
linier  etc.  (Ib.  1810).  En  Itttt  metbod,  att  upp- 
täcka  huvud-egenskaperna  af  den  kroklinieo, 
i  hvilken  en  kropp  föres,  när  etc.  (Ib.  1813). 
En  hUndelse,  som  förekommer  vid  tillämpnio- 
gen  af  Taylor's  Theorem,  förklarad  (Ib.  1814). 
Algebraiskt  problem,  upplOst(Ib.  1820).  Noch 
eine  math.  Abhandlung  daselbst  (Ib.  1888}. 

Bergstriflier ,  Johann  Andreas 
Benignus.  —  Erst  Lehrer  am  Waiseu- 
hause  zu  Halle,  dann  Rector  d.  evangel.- 
lutherischen  Lyceums  zu  Hanau,  später 
auch  Prof.  d.  Philosophie  u.  Consistorial- 
rath  (St), 

geb.  1732,  Dec.  21,  Idstein, 
gest.  1812,  Dec.  2i,  Hanau. 
Fünfsendungen  über  sein  Problem  einer  Cor- 
respondenz  in  ab-  und  unabsehbaren  Weites 
oder  über  Synthematographik ,  Hanau  178S— 
88.  Über  Signa K  Ordre-  u.  Zielschreiberei  io 
die  Ferne  oder  über  Synthematographte  und 
Telegraphie,  Frankf.  a.M.  1795.  Erweiterungg. 
d.  Signal-  u.  s.  w.  Schreiberei,  Leipz.  1 725. 

Berigard  (Beauregard),  Claude  Gil* 
lermet  Herr  von.  —  Lehrer  d.  Mathe- 
matik und  Philosophie  zu  Paris,  Lyon  und 
Avignon,  dann  1639  Prof.  d.  Philosophie 
in  Pisa,  und  zuletzt  in  Padua  (BJ, 
geb.   1578,  Aug.  15,  MouHns,* 

gest.  1663 Padua. 

Dubitationes  in  dialogos  Galilaei  pro  terrae 
immobilitate ,  Udine  1682.  CIrculus  Pittnos, 
Ib.  1648  (Auch  diese  Schrift  gegen  Galilei  ge- 
richtet). Ein  Commeotar  zur  Physik  des  Ah- 
stoteles. 

*  feb.  1591,  nach  Anderen. 

Borlng  (Behring),  Veit.  —  Schiffs- 
kapitain  in  d.  niss.  Marine,  von  Peter  d. 
Gr.  mit  einer  Entdeckungsreise  ins  Kam- 
tschatka'sche  Meer  beauftragt  (B)  (CL)^ 

geb Horsens,  Jötland, 

gest.  17i1,  Dec.  8,  Berings-Insel. 
Entdeckte  1728  die  nach  ihm  benaonCa  Be- 
ringsstrasse,  die  indess  schon  1648  vom  Ko- 
sacken  Desdtaiaw  beiabren  worden  war. 

Borlas^r,  JohannBartholomSas 
Adam.  —  Arzt,  Leibmedicus  des  Fürst- 
Bischofs  von  Wurzburg  (A), 

Lebte  in  d.  ersten  Hälfte  d.  XVm.  Jahrfa. 
Lithographiae  Wirceburgensis.  ducentis  lapi- 
dum  figuratorum,  a  potiori  insectiforminoi. 
prodigiosis  imaginibus  eiomatae  specimen  pri- 
mum,  Wirceb.  1726.  Zweite  (Titel-)  Autege 
Franoof.  et  Ups.  1 767. 


153 


Berktoy 


Berndtson. 


154 


(Berkeley),  George.  — Dr., 
Dechant  zu  Denry,  dann  Bischof  v.  Cloyoe 
in  Irland,  legte  seine  Stelle  nieder,  um  auf 
den  Bermuda-Inseln  eine  Anstalt  zur  Be- 
kehrung der  Indianer  zu  gründen,  bei  der 
er  aber  fruchtlos  den  grössten  Theil  seines 
Vermögens  zusetzte  (BD)  (Abr)  (Ä)  (EL)  (B), 

geb.  1 684,  März  1 S,  Kilcrin,  bei  Tho- 

mastown. 

gest.  1763,  Jan.  ii,  Oxford.* 
Essay  towards  a  new  theory  of  Vision,  Dublin 
4709.  Tbe  Analyst  or  a  discoarse  addressed 
to  an  infidei  Mathematician  (gegen  Hallejr), 
Lond.  4784.  Siris,  a  cbain  of  philosopbical 
reflections  concerning  tbe  virtoes  of  Tar-wa- 
ter.  Ib.  4  744.  Oü  tbe  petrifications  of  Lough- 
Neagb  in  Ireland  (Phil.  Tr.  4746). 

*  geft.  17&4,  Jan.  14  (O^tt.). 

Berlin,  Johann  Daniel.  —  Stadt- 
musicus  und  Organist  an  der  Domkirche 
in  Drontheim,  auch  Ober-Branddirector 
daselbst  und  Mitgl.  d.  Kongl.  Norske  Vi- 
denskabers  Selskab.  (NK), 
geb.  HH,  Mai  48,  Memel, 

gest.  1787 Drontheim.* 

Anleitung  zur  Tonometrie  etc. ,  nebst  Unter- 
richt von  dem  4  759  erfundenen  und  eingerich- 
teten Monochordum,  Kopenh.  u.  Leipz.  4767. 
Meteorolog.  Beobachtt.  in  Drontheim  von  4  762 
bis  4774  (Trondhjemske  Selsk.  Skrft.  u.  Nye 
Samt,  af  detNorsk.  Selsk.  Skrft.). 

♦  geb.  1710  .  . .,  gest.  177?  (JT). 

Berlin,  Nils  Johannes. — Dr.  Phil, 
et  Med. ,  Prof.  d.  Chemie  und  Mineralogie 
an  d.  Univ.  zu  Lund,  früher  (4  834)  Docent 
d.  Chemie  an  d.  üniv.  zu  Üpsala,  dann 
(4  839)  Acljunct  d.  Chemie  u.  Pharmacie  am 
medico  -  Chirurg.  Institut  zu  Stockholm. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (Or), 
geb.  18  t  I,  Febr.  t8,  Hernäsand,  An- 
germanland. 
Teot.  ehem.  observationes  quasdam  circa  sa- 
lia  oxydi  chromici  sistens,  Upsal.  4888.  Wext- 
Chemien  i  Sammandrag,  Stockholm  4  885.  An- 
visniog  tili  de  allmttnnaste  gifters  uppläckande 
pS  kemisk  vSg.  Ib.  4845.  In  Pharmacop.  Suec. 
Commentarius,  Lund.  4846.  Beitr.  z.  Kennt- 
niss  d.  Yttererde  u.  deren  Verbindd.  (Pogg. 
Ann.  4888.  XLIII).  Über  d.  Atomgewicht  d. 
Chroms  (lb.4  846.XLVn).  Mineralog.-analyt. 
Beiträge  (Ib.  4849.  LXXVUI).  Übei;  Thonerde 
und  Donarerde  (Ib.  4  853.  LXXXII).  Analyse 
norwegischer  Mineralien  (Ib.  4850.  LXXIX  u. 
4858.  LXXXVIII).  Über  d.  Thonerde  aas  d. 
Orangit  (Ib.  485S.  LXXXVII).  Zusammenset- 
zung d.  Mosandrits  (Ib.  4858.  LXXXVIII). 

Bar linchleri ,  s.  Vacca-Berlin- 
ghierL 


(Bemardus  Trevisanus)  Graf 
von  Tresne  u.  Naygen. — Alcbemist ;  reiste, 


um  die  Bereitung  des  Steins  der  Weisen 
kennen  zu  lernen,  von  4  452  an  über  80 
Jahre  in  ganz  Europa,  in  d.  Beri)erei,  in 
Aegypten,  Palästina  u.  Persien  umher,  wo- 
bei er  sein  Vermögen  zusetzte  und  in  Elend 
gerieth  (Schm.A)  (BM), 

geb.  t406  .  •  .  Padua,  gest.  1490  .  .  .* 
Ihm  zugeschrieben  werden :  De  Chemie,  opus 
histpricum  et  dogmaticum,  Strassb.  4567.  La 
Philosophie  naturelle  des  mötaux  etc.  (InMan- 
geti'i  Bibl.  chemica  abgedruckt).  De  chemico 
miraculo,  Basel  4588.  Trait^  de  la  natura  de 
l'oeuf  des  philosophes,  Paris  4659.  Etc. 

Bemard,  Edward.  —  Prof. d.  Astro- 
nomie an  d.'  Univ.  zu  Oxford,  dann  Reise- 
begleiter zweier  natürlichen  Söhne  Carls  IL, 
darauf  Dr.  Theol.  u.  Pfarrer  zu  Brightwell 
in  Berkshire  (Ahr)  (Ni,  XXX;  (J), 

geb.  \  638,  Mai  S,  Paulers  (erry,* 
gest.  1697,  Jan.  tS,  Brightwell. 
De  mensuris  concavis,  ponderibus  antiquis  et 
mensuris  distanttum  Synopsis  veterum  ma- 
thematicorum  Graecorum,  Latinorum  et  Ara- 
bum,  Lond.  4  704.  The  observations  of  the 
Ancients  on  the  obliquity  of  the  Zodiao  (Phil. 
Tr.  4684).  Longitudes,  Latitndes  etc.  of  the 
chiefest  fixt  Stars ,  according  to  the  best  ob- 
Servers  (Ib.  id.). 

*  Bd  Towcetter,  Norfbunptonsbira. 

Benuurdl,  Oronziode. —  Geist- 
licher und  Dr.  Juris,  Lehrer  d.  Mathematik 
und  Philosophie  in  Neapel,  früher  Advocat, 
Synodal-Examinator  (esaminator  sinodale) 
u.  Canonicus  an  d.  Cathedrale  zu  Terlizzi 
(MR), 

geb.  t735,  Nov.  t3,  TerUzzi,  Neapel, 
gest.  4  806,  Nov.  99,  NeapeL 
L'uomo  galleggiante  ossia  l'arte  raggionanta 
del  nuuto,  scoperta  flsica,  Napoli  4  790 ;  2  Vol. 
4799  (Deutsch  von  T.  Xrias,  Weimar  4  797). 

Berndofl,  Peter  Bernhard.  — 
Schiflslieutenant  in  d.  schwedisch.  Marine. 
Mitglied  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm 
(DC.y), 

geb.   1760,  Apr.  30,  Upland, 
gest.  1826,  Mai  29,  Stockholm. 
FörsOk  att  anvilnda  brttnbar  Alunskifer  säsom 
brtf nsle  i  stttllet  för  ved  etc.  (Vet.  Acad.  Handl. 
4802,  4808,  4805  et  4845). 

BemdtooBi  Bernhard.  —  Berg- 
hauptmann zu  Stora  Kopparberg.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (SR), 

geb.  .  .  .,  gest.  4804  .... 
Beskrifn.  om  tillverkningssHttet  af  Harts «  Ter- 
pentin, Terpentinsolja  och  Kimrök,  St^ckh. 
4774.  Svar  pä  acad.  Fr&ga :  Om  svenska  Aker- 
jordartemes  egenskaper  och  skiljemfirken  etc. 
(Samml.  af  rOn  rörande  Landtbruket,  T.  III). 
Om  bttsta  sHttet  att  genom  kold  tilU*eda  ^öl 


155 


Beniegger 


156 


ooh  gryn  af  Pottlter  (Vet.  Aoad.  Handl.  4774). 
Berältelse  om  ett  Fenom^a»  som  nttrroast  lik- 
nat  elt  jordskalf  (Ib.  4775).« 

*  Von  einem  anderen  Bernhard  Berndtson  finden 
sieh  matheinat.  Abhandlnn^pen  in  den  Vei.  Acad. 
Hanoi,  von  1806, 1807,  1816  u.  1818. 

Bemegger,  Matthias.  —  Prof.  d. 
Geschichte  und  Beredsamkeit  an  d.  Univ. 
zu  Slrassburg  fJ)  (Ni.  XXVIi;, 

geb.  f  582,  Febr.  8,  HallsUdt,  Ostreich, 
gest.  \  640,  Febr.  3,  Strassburg. 
Manuale  roatbematicam ,  darinnen  begriffen 
die  Tabulae  sinuum ,  tangentium ,  secaniium 
etc.  Strassb.  4649.  Annotazioni  di  XatÜaBer- 
naggari  sopra  '1  trattato  del  instramento  delle 
proporzioni  del  Sign.  Oalileo  CkOilei,  Bologna 
4666  (B.  übersetzte  diesen  Trattato  nebst  an- 
deren Werken  Galilai'i  ins  Lateinische). 

Berahardiy  Johann  Jacob.  —  Prof. 
d.  Medicin  an  d.  (ehemaligen)  Univ.  Erfurt. 
Director  des  botanischen  Gartens  daselbst 

r^G.i8öo;^jir.n;, 

geb.  1774,  Sept.  7,  Erfurt, 

gest.  4850,  Mai  4  3,  Erfurt, 
tJber  d.  Grenzen  d.  Mineralogie,  Erfurt  4  809. 
Beiträge  zur  Kenntniss  d.  regelmäss.  Krystall- 
formen,  Ib.  4  826.  Beschreib,  d.  Zoisits  (Oeh- 
len'i  Journ.  4806.  I).  Beschreib,  d.  Siderits 
(Ib.  id.).  Über  d.  KrystalUsation  d.  Arsenik- 
kieses (Ib.  4  807.  ni).  Überd.  Mineralien  aus 
Flussstture  mit  Kiesel-  u.  Thonerda  (Ib.  id.). 
Über  d.  Krystallf.  d.  Datoliths  (Ib.  id.).  Über 
d.  harten  kohlensaur.  Kalk  (Ib.  id.).  t}ber  d. 
KrystU.  d.  kohlensauren  Natrons  (Ib.  Id.). 
Über  d.  doppelte  Strahlenbrechung  einiger 
Körper  (Ib.  4  807.  IV).  Neue  Methode,  Kry- 
stalle  zu  beschreiben  (Ib.  4  808.  Vli).  Gedan- 
ken über  Krystallogenie  (Ib.  4808.  VIII).  Ver- 
such einer  Anordn.d.  Mineralien  (Ib.  4  809.  IX). 
Beschreib,  d.  stfchs.  edlen  Berylls  (Tromms- 
iorriJourn.  4800.  VIII).  Über  d.  KrystalliSat. 
d.  Talkerde  (Ib.  XV!).  Mineralog.  Bemerkk. 
(MoU,  Bphemerid.  III).  Bestimm,  d.  Krystallf. 
einiger  Substanzen  (Leonhard,  Taacbenbuch, 
4809).  Überd.  Kryst.d.  Strahl-  u.  Arsenikkie- 
ses (Sohveigg's  Journ.  4  841.  III) .  Krystallf.  u. 
weaentl.  Bestandthl.  d.  Turmaltns  u.  Chabasits 
(Ib.  4  843.  VI).  Üb.  d.  allgm.  Krystollisations- 
system  d.  ehem.  Elemente  (Ib.  4  847.  XXI). 
Ueb.  Polarität  u.  Doppelbrecfa.  d.  Kryst.  (Ib. 
4849.  XXV).  Üb.  d.  Krystallisat.  d.  Eises  u. 
ein  allgm.  Kryst. -Gesetz  (Ib.  4  824.  XXXII). 
Theorie  d.  primitiven  Krystallgestaltan  (Ib. 
4828.  XXXVIl).  Üb.  ko'stallograph.  Bezeich- 
nnn^methoden  (Ib.  482S.  XXXVIU).  -*  Auch 
Botanisches. 

Bonüori  Pierre  Fran^ois.  — 
Astronom  auf  der  Expedition  des  Capitäns 
Baudin.  Sdiüier  von  Duc-la^Cha- 
pelle  (v.  Zach,  Monatl,  Corr,  X), 

geb.  4779,  Nov.  <9,  La  Rochelle,* 
gest.  4  803,  Juni    6.  Am  Bord  zw.  Ti- 
mor u.  NeiihoUand. 


Astronom.  Beobachtungen  ta  d.  Connalas.  d. 
tems,  An  XI  (Lalanda,  BibUogr.  p.  787)  und 
auf  Bandin's  Expedition. 

*  geb.  Not.  10  {LB), 

Bomomlli. — Die  Familie  der  berühm* 
ten  Mathematiker  dieses  Namens  stammt 
aus  den  Niederlanden.  Jaeob,  gest.  4  683, 
verliess  Antwerpen,  um  den  Bedrückungen 
des  Herzogs  Alba  zu  entgehen  und  liess 
sich  in  Frankfurt  nieder.  Ein  Enkel  des- 
selben, auch  Jacob  heissend,  geb.  um 
4  598 ,  siedelte  sich  4  622  in  Basel  an  und 
starb  daselbst  4  634.  Sein  ältester  Sohn 
Nicolaus  (geb.  4623,  gest.  4708),  Kauf- 
mann u.  Mitgl.  des  grossen  Rathes  in  Ba- 
sel, hinterliess  elf  Kinder,  von  denen  das 
fünfte,  Jacob,  und  das  zehnte,  Johann, 
die  bekannten  Koryphäen  der  Matfaomatik 
geworden  sind.  Das  achte  Kind,  Nleo^ 
laus,  war  Vater  desjenigen  Nico  laus, 
der  4759  starb  (LBJ  (LSL). 

BemoulUy  Jacob  I.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Univ.- zu  Basel,  seit  4  687, 
nachdem  er  auf  Wunsch  seines  Vaters  Theo- 
logie studirt,  und  von  4  676  an  sich  in  Genf 
und  Frankreich  aufgehallen  hatte.  Auswfirt. 
MitgU  d.  Pariser  Academie  seit  4  699  (AR) 
(Mem.  Paris  n Ob)  (B)  (BN)  (A), 

geb.  4  654,  Dec.  27  (A.St.),  Basel,* 

gest.  4705,  Aug.  4  6,  Basel.** 
Neu  erfundene  Anleitung,  wie  man  den  Lauff 
eines  Cometen  nach  sicheren  Principien  vor- 
aussagen kann,  Basel  4684.  Conamen  novi 
•ystamatts  Cometarum  etc.  Amst.  468S.  Diss. 
de  gravitata  Aetheris»  Ib.  4683.  Epistola  ad 
Joh.  Bemoiilli,  cum  annexa  solutione  proble- 
matls  fsoperimetrici ,  Basil.  4700.  Ars  con- 
jectandl  (Op.  posth.)  Ib.  4  74  8.  —  47  Aufetttae 
in  d.  Actis Eruditorum  von  4688—4704,  z.B. : 
Nova  ratio  aöris  ponderandl  (Ib.  4  685) ;  De- 
monstratio rationum,  quas  babent  series  nu- 
merorum  naturali  progressione  se  insequen- 
tium  etc.  (Ib.  4686).  Solutio  algebraica  pro- 
blematis  de  quadrisectione  trianguli  scaleni 
per  duas  normales  reclas  (Ib.  4687).  Nova  ra- 
tio roetiendl  altitudines  nubium  (Ib.  4688). 
De  invenienda  cujusque  plani  declinatione,  ex 
unica  observatione  projectae  a  stylo  umbrae 
(Ib.  4689).  Vera  coostructio  problematum  so- 
lidorum  et  hypersolidorum  per  rectas  lineas 
et  circulos  (Ib.  4689).  Novum  Theoreme  pro 
doctrina  sectionum  cooicarum  (Ib.  4  689).  Ob- 
servatio  de  inventione  lineae  desceosus  a  cor- 
pore gravi  percurrendae  uniformiter  etc.  (Ib. 
4690).  Specimen  calculi  differenttalis  in  di- 
mensione  parabolae  helicoidis  (Ib.  4  694).  De- 
monstratio eentrl  oscillationis  ex  natura  vectis 
(Ib.  4694).  Additamentum  ad  solutionem  cur- 
vae  causticae,  una  cum  meditotione  de  natura 
evolutanim  et  variis  oscolationum  generlbus 
(Ib.  4691).   Lineae  cycloidales,  evolutae,  ant- 


157 


BtnioiiUi. 


188 


evolulaa,  caogttcae;  perioaBSticae,  spira  mi- 
rtbilis  elc.  (Ib.  4693).  Carvatura  veU  (Ib. 
4699).  AeDigmati  florentini  solutiones  variae 
infinilae  (Ib.  4692).  Solutio  probl.  de  roinimo 
crepascolo  (Ib.  469S).  De  lineis  cycloidalibus 
(Ib.  4698).  Gurvae  diacausUcae  earamque  re- 
latio  ad  erolatas  (Ib.  4698).  Curvatura  lami- 
nae  elastkae  (Ib.  4694).  Solutio  probl.  Leib- 
nHiani  de  carva  accessus  et  recessas  aequa- 
biKs  a  ponoto  dato  (Ib.  4694).  De  methodo 
taogeDlium  inveraa  etc.  (Ib.  4  694) .  Conatructio 
curvae  aeceasns  et  recesaus  aeqaabilta  eto. 
(Ib.  4694).  De  ottrva  elastiea ,  iBochrona,  pa- 
raeentrioa,  velaria  etc.  (Ib.  4695).  De  dimen- 
sionibns  curvaram  (Ib.  4696).  Constniotio  fte- 
Deralis  omniam  Gurvanim  transceDdeotium 
ope  aimpliciopis  tractoriae  et  logaiithmicae  (Ib. 
4696).  ComplaDatio  superficieram  conoidica- 
rum  et  sphaeroidicaram  (Ib.  4  696).  Problema 
Beauniaooin  univeraalins  concaptum  (Ib.  4696 
et  97). -De  iofinitis  cycloidibus  (Ib.  4698).  So- 
lutio aex  Problematnm  fraternorum  (Ib.  4698). 
Circinus  proportioaum  nauticua  scala  loxo- 
dromica  instructua  (Ib.  4698).  Quadratura  zo- 
Darum  cycloidalium  demoostrata  (Ib.  4699). 
Solutio  propria  problematis  isoperimetrici  (Ib. 
4700).  Nova  roethodus  expedite  determinandi 
radios  oscuH  seu  curvaturae  in  carvis  quibas- 
via  algabraJcis  (Ib.  4  700).  Quadratura  zona- 
mmcyclotdaliumpromotaetc.  (Ib.  4  700).  Aaa- 
lysis  magui  problematis  isoperimetrici  (Ib. 
4704). — SectioD  ind^fioie  des  arcs  circulaires 
en  teile  raison  qu'on  voudra,  avec  la  mani^re 
d'en  d^uire  les  sinus  etc.  (M6m.  Par.  4701). 
DöiDODStralion  g^ndrale  ilu  centre  de  balan* 
oemeot  ou  d*o8cillatioa  etc.  (Ib.  4703).  Appli- 
cation de  sa  T^le  du  centre  de  balancement 
ä  tontea  aortes  des  jQgures  (Ib.  4708).  Dömon- 
straUon  da  Principe  de  Mr.  Rajgana  toucbant 
le  centre  de  balancement  et  de  Tiden titö  avec 
celuide  percuasion  (Ib.  4704).  Vöritable  hy- 
potbiae  de  la  röaistance  des  solides  etc.  (Ib. 
4  705).  —  Sieben  Aufsätze  im  Journ.  de  sa- 
vans,  4688,  4684,  4685  u.  4698. —  Opera  om- 
nia,  edita  atque  inedita,  juoctim  prodierunt 
notia  Uloatrata  a  VieoL  BazaouUi,  2  Vol.  4^ 
Genev.  4744. 

*  feb.  Dm.  25  (JT)  {(htt,) ;  Dw.  20  (X4£). 
**  ftai.  Aug.  19  (ÜX). 

Bemovlll,  Johann  I.  —  Dr.  Med., 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Gronin- 
gen (1695 — 4705),  dann,  nach  dem  Tode 
seines  Bruders  Jacob,  dasselbe  an  d.  Univ. 
zu  Basel.  AuswUrt.  Mitgl.  d.  Pariser  Acad. 
seit  4  699  (ABj  (Mem.  Berlin  HHJ  (Mem. 
Paris  n  19)  (^)  (BN)  (A), 

geb.   4  667,  Juli  27  (A.  St.),  Basel, 
gest.  4748,  Jan.    t,  Basel. 

Dias,  de  effervescentia  et  fermentatione,  Basil. 
4696.  Esaai  d'une  tböorie  de  la  manoeuvre 
des  vaisaeaux,  BAIe4  744.  Diss.  de  mercario 
Incente,  Ib.  4  74  9.  Diss.  de  caiculo  exponenti- 
ali,  Paria  4725.  Discours  sur  les  lots  de  la 
commnnication  du  mouvement,  Ib.  4  727  (Pik- 
ees de  Prix  de  l'acad.  de  Paris,  T.  I).  De  cau- 


sis  pbysicis  allipttcarmn  figurarum,  4786.  De 
inclinatione  motua  orbitamm  plaMtamm, 
4784  (Ib.  T.  Y)  (Beide  Abhdl.  von  d.  Pariser 
Acad.  gekrönt,  letztere  zur  Bilfle  mit  der  von 
Baa.  BemouUi).  Sohitio  problematis  ftinlcu- 
larii  (Act.  Erudit.  4694).  Solutio  ovrvae  oau- 
sticae  par  vulgarem  Geometriam  (Ib.  4692). 
Solutio  Problem.  Gaztaat^  quoodam  propesiti 
(Ib.  4698).  De  motu  musculorum  meditatio- 
nea  matbematicae  (Ib.  4694).  Modus  genera- 
lis construendi  omnes  aequattoaes  differentla- 
lea  primi  gradua  (Ib.  4694).  Additamentum 
effectionis  omnlvm  quadraturarum  et  rectiflea- 
tioaum  eurvarum  per  seriem  quandam  gene- 
ralisaimam  (Ib.  1691).  Demonstratio  idantita- 
tis  curvae  aequilibrationis  cum  eycloide  (Ib. 
4695).  De  dimensione  linearum  curvarum  per 
circulares  (Ib.  4695).  Demonstratio  analytlca 
et  syntbetica  suae  constructionis  eurvae  Bean-> 
nianae  (Ib.  4696).  Supplemaolom  defectus 
geometriae  cartesianae  circa  inventionera  lo- 
corum  (Ib.  4696).  Tetragonismus  universalis 
figuramra  curvilinearum  etc. '(Ib.  4696).  De 
conoidibus  et  sphaeroidibus  quaedam  (Ib. 
4  697).  Prineipia  calculi  expooentialium  seu 
percurrentium  (Ib.  4697).  Curvatura  radii 
in  diaphanis  non  uniformibus  etc.  (Ib.  4697). 
Solutio  problematum  a  fratre  Jae.  BamouIU 
propositorum  (Ib.  4698).  Ilieorema  univer- 
sale rectiflcationi  linearum  curvarum  Inser- 
viens  etc.  (Ib.  4698).  Annotata  in  solutiones 
frateroas  problematum  quorondam  suorum 
(Ib.  4698).  De  solide  rotando  minimae  resi- 
stentiae  (Ib.  4700).  Disq.  catoptrico-dioptr. 
exbibens  reflectionis  et  refractionis  naturam 
ex  aequilibrii  fündamentlsdeductnm  (Ib.  4704 ). 
Nova  ratio  construendi  radios  osculi  In  curvls 
quibusvis  etc.  (Ib.  4704).  Hultlsectio  angult 
et  arcus ,  duplioi  aequatione  universal!  eäi- 
bita  (Ib.  4704).  Perfectio  regulae  suae  pro 
determinando  valore  fractionis,  cujus  nume- 
rator  et  denominator  certo  oasu  evanescunt 
(Ib.  4705).  —  Quadrature  d'une  infinite  de 
segmens,  de  secteurs  etc.  de  la  Roulette  (M6m. 
Par.  4699).  Nouv.  mani^re  de  rendre  les  ha- 
rom^tres  lumineux  (Ib.  4700).  Nouveau  phos- 
phore  (Ib.  4  704 ) .  Solution  d*un  probidme  con- 
cemantle  calcul  integral  (Ib.  4702).  Solution 
du  Probleme  (des  isop^rlm^tres)  propos^  par 
Mr.  Jaeq.  Bemoulli  4697  (Ib.  4706).  Exp.  sur 
la  lumi^re  que  rendent  les  corps  Trottes  dans 
l'obscuritö  (Ib.  4  707).  Mani^re  de  trouver  les 
forces  centrales  dans  des  milienx  rösistansetc. 
(Ib.  474  4).  Nouv.  th^orie  du  centre  d'oscilla- 
tion  etc.  (Ib.  4  74  4).  Remarques  sur  les  Solu- 
tions des  probl^mes  sur  les  isop^rimHres  etc. 
(Ib.  4748).  Sur  les  courbes  isochrones  et  sur 
Celle  de  la  plus  vite  descente  (Ib.  id.).  —  Anec- 
dotes  pour  servir  ä  I'bist.  des  mathömatiques 
(M^m.  Berlin,  A.  4 699  et  4700) .  Inventa  de  ap- 
propinquationibus  promtis  ad  metiendas  figu- 
ras  per  motus  repentls  conslderatiooem  ezhi- 
bitis  (MisclI.  Berol.  T.  I).  ~  De  integratione 
aequationum  differentialium  etc.  (Comm.  Pe- 
trop.  T.  I).  Theorema  selecta  pro  conserva- 
tione  virium  vivarum  deroonstranda  et  expe- 
rimentis  confirmanda  (Ib.  II).  De  chordis  vi- 
braatibus,  cum  pondusculis  aequatt  intervallo 


159 


Benoiilli 


Bamonlli. 


160 


a  se  invicam  dissiUs  elc.  (Ib.  III).  SoluUo 
novi  cojusdam  problematis  mechanici  (Ib.  V). 
De  motu  corpomm  se  ioTicem  percaUentium 
(Ib.  VII) .  Dias.  bydrauHca.  Methodua  direct. 
et  ttoivere.  aolveodi  omnia  problemata  by- 
draulica,  q[uaecttnque  de  aquit  per  caaales 
cqjaacanque  figurae  flaentibus  formari  ac  pro- 
poni  possant  (Ib.  IX  el  X) .  Compeodium  ana- 
lyseos  pro  iDventiooe  via  centralia  in  orbiboa 
mobilibus  pianetamin  (Ib.  X).  Probleme  ana- 
lytlcum  (Ib.  XIII).  —  Opera  omnia ,  tarn  an- 
tea  sparaim  edita,  quam  hactenut  inedita, 
4  vol.  4*,  Lausannae  174S  (enthalten  489  Auf- 
slttie).  Virornm  cllb.  O.  LaibDitU  et  Job.  Ber- 
Boolli  Commercium  philoaophicum  e^  mathe- 
matioum,  S  vol.  4*.  Ib.  1745. 

BemMÜli,  Nicolaus  I.  Nefle  von 
Jacob  L  und  Johann.  I.  —  Dr.  Juris.  Erst 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  üniv.  zu  Padua 
(171 6 —  1 9),  dann  in  seiner  Vaterstadt  Prof. 
successive  der  Institutionen,  der  Logik  u. 
d.  Lehnrechts  (AR)  (M), 

geb.  1687,  Oct.  10  (A.St.),  Basel, 

gest.  1769,  Nov.  29,  Basel. 
De  ustt  artia  coi^ectandi  in  jure,  Baail.  1709. 
Galcnlus  pro  invenienda  linea  curva,  quam 
deacribit  projectile  in  medio  resistente  (Act. 
Erudit.  1719).  Tentamen  solutionis  generalis 
problematia  de  construenda  curva,  quae  alias 
ordinatim  positione  datas  ad  angulos  rectos 
secat  (Ib.  id.).  Modus  inveniendi  aequationem 
differentialem  completam  ex  data  aequatione 
differentiali  incompleta  etc.  (Ib.  Snppl.  T.  VII). 
Demonstrationes  theorematum  patmi  sui  in 
Act.  Erudit.  1719  editorum  (Ib.  1720).  Novum 
tbeorema  pro  integratione  aeqoationum  diffe- 
rentialium  secundi  gradus,  quae  nuUam  con- 
stantem  differentialem  snpponunt  (Ib.  Suppl. 
T.  IX).  Regula  generalis  inveniendi  divisores 
rationales  composltos  quantitate  algebraicae 
etc.  (Commerc.  epist.  Leibnit.  BemoulU,T.  II). 
AddiÜon  au  M6m.  de  Mr.  Jaaa  Bamoalli  tou- 
chant  la  mani^re  de  trouver  les  forces  cen- 
trales dana  les  milieux  r^istants  etc.  (M^m. 
Par.  1711).  Solution  du  probl^me . . .  touchant 
la  lotterie  de  Lorraine  (Joum.  des  Sav.  1711). 
Recueil  des  lettres  k  Mr.  de  XonaMrt  (In  des- 
sen Essai  d'analyse  sur  les  jeux  de  hazard, 
Edit.  2"*«,  Par.  1718).  Solutio  generalis  pro- 
blematia 15  propositi  a  D.  da  Moivra  in  Tract. 
de  mensura  sortis  (Phil.  Tr.  1715).  Annota- 
zioni  sopra  lo  schediasma  del  Conte  Jaeopo 
Xieaato  etc.  coli'  larmessa  soluzione  propria 
del  problema  inverso  delle  forze  central!  etc. 
(Giorn.  de  Lett.  T.  XX).  Osserv.  intorno  il 
teorema  propoato  dal  Conte  O.  0.  de  Vagnani 
(Ib.  T.  XXIX).  Dimostraiione  analitica  di  un 
teorema,  in  quäl  serve  per  la  solutlone  del 
problema  proposto  del  T.  XX  dei  Giorn.  de 
Lett.  (Ib.  XXIX).  —  Gab  die  Ars  conjectandi 
von  Jaa.  Bamo^  heraus. 


I  Nicolaus  IL  (Sohn  von 
Johann  L)  —  Dr.  Jur.  Nach  mehrjährigen 
Reisen  im  Auslände,  Prof.  d.  Rechte  in  Bern 


(1 723—25),  dknnProf.  d.  Mathematik  in  Pe- 
tersburg (AR,  M)  (Coinment.  Ae.  Petr,  Ii;  (J), 
geb.  1696,  Jan.  27  (A.St.),  Basel, 
gest.  1726,  Juli  26,  St. Petersburg. 
Solutio  problematis  invenire  lineam,  quae  ad 
angulos  rectos  secet  omnes  hyperbolas  ejua- 
dem  verticis  et  ejusdem  centri  (Act.  ErndiL 
1716).  De  trajectoriis  curvas  ordinatim  posi- 
tione dataa  ad  angulos  rectos  vel  alia  lege  se- 
cantibus  (Ib.  1718).  Exercitatio  geometrica 
de  trajectoriis  orthogonalibus  etc.  (Ib.  1 780) . 
Responsio  ad  Taylori,  Angli,  querelas  (Ib.  id.). 
Animadversiones  in  Jae.  HarmaiiBi  solutionem 
psopriam  duorum  problematum  geometrico- 
rum  etc.  (Ib.  Suppl.  T.  VIII).  De  motu  coi^ 
porum  (Comment.  Acad.  Petr.  T.  I) .  Analy- 
sis  aequationum  quarundam  differentialium 
(Ib.  id.). 

BemoolU,  Daniel  L  (Zweiter  Sohn 
V.  Johann  L)  —  Dr.  Med.  Nach  längerem 
Aufenthalt  in  Italien  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Academie  zu  Petersburg  (1726 — 33), 
dann  an  d.  Univ.  in  Basel  Prof.  erst  d.  Ana- 
tomie u.  Botanik,  darauf  (1750)  d.  Physik 
u.  speculativen  Philosophie,  auch  Canoni- 
cus  zu  St.  Peter  daselbst  (AR)  (Man,  Par, 
1782;  (AcLEelvet,yiA.\)  (M)  (B)  (BN) 
(BWA)  (LSLS), 

geb.  1700, Jan.  29 (A.St.), Groningen,* 
gest.  1782,MSrz  17,  Basel** 
Diss.  inaug.  de  respiratione,  Bas.  1721.  Exer- 
citationes  quaedam  mathematicae ,  Venetiae 
1734.  Hydrodynamica  seu  de  viribus  et  mo- 
tibus  fluidorum  commentarii  etc.  Argentorat. 
1798.  —  47  Abhandl.  in  d.  Pelersb.  Denk- 
schriften, z.  B. :  Tentamen  novae  de  motu  mu- 
sculorum  theoriae  (Comment.  Ac.  Petr.  T.  I). 
Experiment,  circa  nervum  opticum  (Ib.  id.). 
Theoria  nova  de  motu  aquarum  per  canalea 
quoscunque  fluentinm  (Ib.  II).  Demonstr.  geo- 
metr.  de  centro  virium  oscillationis  et  gnivi- 
tatis  (Ib.  id.) .  De  actione  fluidorum  in  corpore 
solide  et  motu  solidorum  in  fluidis  (Ib.  II  et 
III).  Meth.  univers.  determinandae  curvatorae 
fili  a  potentiis  extensi  (Ib.  III).  De  seriebus 
recurrentibus  (Ib.  id.).  Probl.  astr.  nov.  inve- 
niendi altitud.  poli  •  una  cum  declinatione  ei 
culminatione  stellae  Incogoitae  ex  tribus  ejus- 
dem stellae  altitudinibus  et  duobus  temporom 
intervallis  etc.  (Ib.  IV).  Theoreme  nov.  de 
motu  curvilineo  corpomm ,  quae  resistentiam 
patiuntur  velocitatis  suae  quadrato  proportio- 
nalem elc.  (Ib.  id.).  Experimente  Institute  in 
conflrmationem  novae  theoriae  pressionum, 
quas  latera  canalis  ab  aqua  transfluente  austi- 
net  (Ib.  id.).  De  aequationibus,  quae  progre- 
diuntur  in  infinitum  etc.  (Ib.  V).  De  motibos 
corpomm  reciprocis  oscillatoriU  in  medio  re- 
sistente etc.  (Ib.  id.)  Theoria  nov.  de  mensura 
sortis  (Ib.  id.).  De  oscillationihus  oorponim 
filo  flexili  connexoram  et  catenae  verticaliter 
suspensae  (Ib.  VI).  Demonstr.  tbeoremat.  de 
oscUlationib.  corpomm  etc.  earumqne  usu  hy- 
drodynamieo  (Ib.  VII).  De  legibus  quibuadam 


161 


BamoiiUi 


BerooiiUi. 


162 


«Ic.  (Ib.VIJI).  De  motu  eorponnn 
a  perciitfiOD«  excentrica  etc.  (Ib.  IX).  De  im- 
mutaUoDe  et  exteosione  piincipü  coDservatio- 
nis  viriam  vivanim ,  quae  pro  motu  corpor. 
eoei69t.  requiritar  (Ib.  X).  De  oscillationibus 
compoaitis  (Ib.  XII).  De  vibratioDibus  et  sono 
lamioanim  elasticarum  (Ib.  XIII).  Desonis  mul- 
tiforiis,  quos  laminae  elasticae  diverse  modo 
edunt  (Ib.Xin).  De  frictionibus  (Nov.  Comm. 
4799).  De  meto  miito,  qoi  laminis  elastiois  a 
percQssiooe  simul  imprimitur  (Ib.  4770).  De 
»ummatioDibus  serierum  qaarundam  etc.  (Ib. 
4771).  De  vibrattonibus  cbordarum  etc.  (Ib. 
id.).  De  indole  siDgalari  serierum  infinitarum, 
qoas  Sinus  vel  cosinus  angulorum  arithmetice 
progredienUnm  formant  etc.  (Ib.  1 773  et  1 778) . 
Nova  deterroinatio  ceotri  oseillationis  in  cor- 
porib.  qualibuscunque  filo  flexili  suspensis 
Ib.  477S).  De  co^xistentia  vibrationum  sim- 
püdom  band  perturbatarum  in  systemate  com- 
posito  (Ib.  4774).  De  motibus  reciprocis  com- 
posiüs,  maltifariis  nondum  exploratis  etc.  (Ib. 
id.).  De  firactionibus  continuis  (Ib.  4775).  — 
Sur  la  maol^re  la  plus  parftiite  de  conserver 
sur  mar  T^alitö  du  mouvemeot  des  clepsidres 
:U^m.  Par.  4  7S5).  De  rinclinalson  mutuelle 
des  planstes  (Ib.  4783).  Sur  le  flux  et  le  re- 
flai  de  la  mer  (Ib.  4740).  Sur  la  meilleure 
mani^re  de  coostruire  les  bonssoles  d'incU- 
aaisoo  (Ib.  4748).  Sur  la  meilleure  manidre  de 
Irouver  Tbeure  en  mer  (Ib.  4  746  et  47).  Sur 
la  caose  physique  de  Taiman  (Ib.  4746).  Sur 
le  soo  et  sur  les  tons  des  tuyaux  d'orgues  dif- 
f^remment  construits  (Ib.  4  762).  —  Problm. 
de  d^terroioer  le  mouvemeot  yariable  d*un 
toyaa  mobile  autour  d'un  point  fixe  etc.  (liöm. 
Bert.  4746).  Sur  le  principe  de  laconserva- 
tion  des  forcet  vivesetc.  (Ib.  4  74  8).  Reflexioos 
elc.  sur  les  douv.  vibrations  des  cordes  etc. 
ib.  1788).  Sur  le  mölange  de  plusieurs  esp6- 
(es  de  vibrations  simples  isocbrones  etc.  (Ib. 
Ib.).  Sur  les  vibrations  des  cordes  d'une  «pais« 
sear  in^te  (Ib.  4765).  —  SoluUo  problemaUs 
Riecaliani  (Act.  Erud.  Suppl.  T.  VJU).  -^  Di- 
verses reflexioDS  sur  la  physique  gdn^rale 
(Act.  helvet.  T.  I  [4  754]  etil  [4765]). 

* frb.  VtVr.  •  (N.St.?)  {ITBA). 
'*|«t.t7SS,  Minl7(ir). 

Bersmdll,  Johann  IL  (Jüngster Sohn 
▼.  Johann  I.)  —  Dr.  Juris.  Lebte  von  \1S% 
—33  bei  seinem  Bruder  Daniel  in  Peters- 
borg, ward  spSter  in  seiner  Vaterstadt  Prof. 
erst  der  fieredsamkeU  (4743)  und  darauf, 
nach  seines  Vaters  Tode  (4748) ,  der  Ma* 
tbematik  (ARJ  (M), 

geb.  474  0,  Mai  4  8,  Basel, 
gest  1790,  Juli  47,  Basel. 

Ilecberch.  pbys.  et  gtometr.  sur  la  question  : 
Commeot  se  fait  la  propagatlon  de  la  lumi^re 
l^eces  de  prix  de  l'acad.  de  Paris,  T.  III,  4786 
lekroot  mit  vollem  Preise).  Quelle  est  la  figure 
li  plos  avaolageuse,  qu'on  puisse  donner  aux 
•ocres  (Ib.  Id. ;  4  787  gekrönt .  der  Preis  zwi- 
Kbea  ihm  o.  seinem  Bruder  Daniel  gelbeilt). 
I>ucoQrs  sur  le  eabestan  (Ib.  T.  V;  4744  ge- 

P«rieador rr,  HaadwSrierboeb. 


krönt  mit  der  Hälfte  des  doppelten  Preises). 
Mit  Daniel:  Nouv.  principes  de  mdcanique 
et  de  physique  tendans  ä  expliquer  la  natura 
et  les  propri^t^  de  l'Aiman  (Ib.  id.  ;  4  746  ge- 
krönt ;  ein  Drittel  des  dreifachen  Preises  er- 
hielt diese  Abhandlung,  die  beiden  anderen 
Drittel  erhielten  L.  Suler  u.  Dutou). 

Bernfmlll,  Johann  HL  (Sohn  von 

Johann  II.).  —  Dr.  Phil.  u.  Lic.  d.  Rechte. 

Mii«l.  (4  764)  und  Astronom  (4  767)  der 

Aead.  d.  Wiss.  zu  Berlin ,  später  auch  Di- 

rect.  d.  math.  Klasse  (AR.  VL)  (M.  l\), 

geb.  4744,  Nov.  4,  Basel, 

gest.  4  807,  Juli  4  3,  Röpnick, b. Berlin.* 
Recueil  pour  les  Astronomes,  3  vol.  Berl.  4  778 
— 76.  Liste  des  Astronomes  connus  actnelle- 
ment.  Ib.  4776.  Nouv.  litteraires  de  divers 
pays,  avec  des  supplämens  pour  la  liste  et  le 
näcrologe  des  Astronomes,  III  Gab.  Ib.  4776 
—77.  Lettres  öcrites  pendant  le  cours  d'un 
voyage  par  l'Allemagne  etc.,  4 774—75.  8 Tom. 
Ib.  4  777—79.  A  sexcentary  Table  exhibiting, 
at  sight,  the  result  of  any  proportion,  wbere 
ihe  terms  do  not  exceed  600  secondsetc.  Lond. 
4  779.  Lettres  astronomiques ,  Berl.  4784.  — 
Sur  rextension  que  souffrent  les  fils  avant  se 
rompre  (Möm.  Berl.  4766}.  ßur  la  force  et  la 
courbure  des  lames  ölasttques  (Ib.  id.).  Sur 
la  rösistance  des  poutres  (Ib.  id.).  Sur  un  Pro- 
bleme de  la  doctrine  du  hazard  (Ib.  4  768).  Sur 
les  Tractions  döcimales  pöriodlques  (Ib.  4774). 
Sur  les  diviseurs  de  quelques  nombres  tr^ 
graods  etc.  (Ib. id.).  Sur  quelque  cas  particu- 
liers  de  T^quation  iodötermin^e  A  ss  Bt  —  Cu 
(Ib.  4  772).  Sur  l'usage  du  r^ticule  rhomboide 
[Ib.  4778).  Sur  Tötpile  polaire,  contenant  prin- 
cipe lement  des  reche  rohes  de  trigonometrie 
(Ib.  4  775).  Le  calcul  des  longitudes  etc.  sim- 
plifi^  par  de  nouv.  tables  (Ib.  4788).  Essai 
d'une  nouv.  m^thode  de  döterminer  la  dimi- 
nution  s^ulaire  de  Tobliquit^  d'^liptique  etc. 
(Ib.  4779).  Astronom.  Beobb.  in  d.  Möm.  de 
Berlin,  den  Neuen  Berliner  Ephemeriden  und 
Bode's  astroo.  Jahrbuch.  —  Gab  heraus  mit 
Hlndenburg :  Magazin  f.  reine  u.  angewandte 
Mathematik,  Leipz.  4786 — 89. 

*  ge«t.  Joni  13  {Bgr), 

BenMollI,  D  a  n  i  e  I  n.  (Sohn  von  Jo- 
hann n.)  —  Dr.  Med.,  Prof.  d.  Beredsam- 
keit an  d.  Univ.  zu  Basel,  vicarirle  fOr  sei- 
nen Oheim  Daniel,  und  legte  kurz  vor  d. 
franz.  Revolution  seine  Stelle  nieder  (M,  VL) 

(Orh 

geb.   4764,  Jan.  34,  Basel, 

gest.  4  834,  Oet.  24,  BaseL 
Positiones  medico-physiologicae  atqne  bota- 
nicae,  cum  adnexis  physico  -  mathemaücis, 
Basil.  4  774.  OoBderoit's  Lobrede  auf  Daniel  L, 
aus  d.  Französ.  übersetzt  mit  Anmerkk.  Ib. 
4  787.  Leben  des  ttlteren  BeiBMlU  (Nov.  Act. 
Helvet.  4787.  VoL  I). 

BemovlUy  Jacob  U.  (Sohn  von  Jo- 
hann IL)  —  Prof  der  Mathematik  bei  der 

44 


163 


Bamoülli 


Berfhelot. 


164 


Acad.  d.  Wiss.  zo  Petersburg   (Nov.  Act. 

Petrop.  vn;, 

geb.  4759,  Oct.  17»  Basel, 

gest.  1 789,  Juli  3  (A.  St.), Petersburg.* 
Theses  physicae,  Basil.  4782.  Lettre  sur  Töla- 
sticitd  (Bosiar,  Joarn.  de  phys.).  Coosid^ra- 
tloDS  bydrostatiques  (Nov.  Act.  Helv.  T.  1). 
De  motu  et  reactione  aquae  per  tubos  mobi- 
les traDSfluentis  (Nov.  Act.  Petr.  T.  VI).  Di- 
lucidationes  in  comment.  L.  Eolari  de  ictu 
glaodium  contra  tabulam  explosanim  (Ib.  IV}. 
Sur  l'usage  et  la  tbeorie  d'une  machine,  qu'on 
peut  nommer  Instrument  balUstique  (M^m. 
Berl.  4784). 

*  Ertnnk  beim  Baden  in  der  Newa. 

BemoHlli,  Cbristopb.  (Sohn  von 
Daniel  II.)  —  Prof.  d.  Naturgeschichte  an 
d.  üniv.  zu  Basel,  seit  4  8  47  ;  früher  (4  809) 
Lehrer  am  Pädagogium  zu  Halle,  dann  (4  806 
— 47)  Vorsteher  einer  Privatlehranstalt  in 
Basel  (CL), 

geb.  4  782,  Hai  4  5,  Basel, 
tber  d.  Leuchten  d.  Meeres,  Göttingen  4  808. 
Versuch  einer  physischen  Anthropologie  etc. 
Halle  4  804.  Taschenbuch  für  d.  sch'weizeri- 
scbe  Mineralogie ,  Basel  4  844.  Grundriss  der 
Mineralogie,  Ib.  4  834.  Ober  d.  Ursachen,  die 
einem  allgm.  Studium  d.  Mineralogie  hirtder- 
licb  zu  seyn  scheinen,  Ih.  4824.  Anfangsgründe 
d.  Dampfmaschinenlehre,  Ib.  4  833.  Neue  Aufl. 
4847.  Handb.  d.  Technologie,  2  Bde.  Ib.  4833. 
E lernen tarbaodb.  d.  industriell.  Physik,  Me- 
chanik u.  Hydraulik,  S  Bde.  Tüb.  4  886.  Va- 
demecum  des  Mechanikers. 

BeniMÜUy  Johann  Gustav.  —  Sohn 
von  Christoph  (CL), 

geb.  4  8  4  4...  Basel. 
Vademecum  des  Mechanikers,  7.  Aufl.  (vom 
Werke  seines  Vaters)  Stuttg.  4  854. 

Beroaldo  de  VervUlo,  Fran^ois. 
—  Canonicus  zu  Tours  fBJ  (BN), 
geb.   4  558,  Apr.  28,  Paris, 
gest.  4  64S  etwa  .  .  .  Tours. 
Gab  JaooMBoiseiii  Theatrum  instrunientorum 
et  machinarum  französisch  heraus. 

BeroldlagOBy  Franz  Cölestin, 
Freiherr  von.  —  Domcapitular  erst  zu 
Hildesbeiro,  dann  zu  Osnabrück,  später 
Archidiaconus  zu  £lze  und  Obedientiarios 
zu  Walsbausen  (M), 

geb.  4740,  Oct.  4  4,  St. Gallen,* 
gest.  4798,  Harz  8,  Walshausen. 
Beobachtungeu,  Zweifel  und  Fragen,  die  Mine- 
ralogie überhaupt  u.  iDsbesoodere  ein  natürl. 
Mineralsystem  belrefl^d,  4 .  Versuch,  **  Han- 
nov.  477S.  S.  Aufl.  S  Bde.  479|  u.  98 ;  t.  Ver- 
such, 4794.  Die  Vulcane  alterer  und  neuerer 
Zeiten  etc.  9  Bde.  Mannheim  4794.  Gedanken 
über  den  so  lange  anhaltenden  u.  ungewöhnl. 
Nebel,  Braunschw.  4784.  Bemerkk.  auf  einer 


Reise  durch  d.  pfitlzisch.  und  zweibrüokisch. 
Quecksilberbergwerke,  Berl.  4788.  Neue  Theo- 
rie über  d.  Basalte  (CreU,  Beitr.  4790.  Bd.  IV). 

*  geb.  Oct.  S{CL). 

**  In  (M)  wird  dietc  Sehzift  auch  rafeMhricbtm  dam 
Domherm  tu  Speyer  u.  Hildesbclm,  Joseph  An- 
ton Kusebius  Ton  Beroldinfen  (geb.  I'OS 
.  .  .f  gest.  1776). 

Berryal,  Jean.  —  Arzt  zu  Auxerre, 
Rönigl.  Leibarzt,  Intendant  d.  Mineralwas- 
ser von  Frankreich.  Gorrespondent  d.  Pa- 
riser Academie  (BM)  (Q), 

geb.  .  .  .,  gest.  4764  ..  . 
CoUection  acadömique  concernant  la  m^di- 
eine ,  l'anatomie ,  la  Chirurgie ,  la  chimie ,  la 
physique  exp^rimentale,  la  botanique  et  Tbi- 
stoire  naturelle,  9  vol.  4*,  Dijon  4754  (Fort- 
gesetzt von  Ouanaan,  Lavirotta,  Bafllni,  Dm«- 
bentoa,  Laroher,  Sons,  Vadanlt  und  Baiberet). 
Observatt.  physiq.  et  m6dicinales  sur  les  eaus 
d'Epargny,  Auxerre  4  752.  Sur  l'utilite  des  ob- 
servations  du  barom^tre  pour  la  medicioe 
(Möm.  d' Auxerre). 

BertelOi  Georg  Augustin.  —  Prof. 
d.  Medictn  an  d.  Univ.  zu  Ingolstadt,  dann 
d.  Medtcin  und  Pharmaeie  an  d.  Univ.  zu 
Landshul  (M.  \l)  (BR.  Y), 

geb.   4  767,  Aug.  97,  Ingolstadt, 

gest.  4  84  8,  Juli  49,  Landsbut. 
Über  Salpeterplantagen,  Münch.  4  794 .  Handb. 
d.  Minerographie,  Landshut  4804. 

Bertolli,  Francesco.  —  Päpstlicher 
Wasser-  u.  Wege-Baumeister,  spSler  Prof. 
d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Bologna.  Mitgl. 
d.  Instituts  daselbst  (Maif.  Y)  (Gn.  R.  CX\), 

geb.  1794,  Febr.  2  4 ,  Panzano  b.  Bologna. 

gest.  4  844,  Febr.  7 ,  Bologna. 
Saggio  di  un  nuova  teoria  suH'  equilibrio  delle 
volte  etc.  (Mem.  Bologna,  4  886).  Sutr  attuale 
occurrenza  d'osservazioni  dirette  a  perfiszio- 
nare  le  formole  e  le  tavole  del  movimeoto  de 
corpi  celesti  etc.  (Ib.  id.).  De  inflexiooe  lale- 
rum  in  micrometri  (Nov.  Comm.  Bonon.  484e;. 
De  anomalia ,  cui  ex  opticis  quibusdam  expe- 
riroentis  obnoxia  esse  videtur  generalis  lex  re- 
firactionis  (Ib.  4844).  Noch  9  astron.  AbhaiMÜ. 
daselbst,  und  6  ungedruckte. 

Berlluivld  -  Dverevs  y  Claude 
Jean  Baptiste  Alexandre.  —  Ingeni- 
eur-en-chcf  des  ponts-et-chaussces  .  QC\ 
geb.  1790,  Mai  6,  ChÄlons-sur^Sadne. 
Thterie  et  pratique  des  mortiers  et  des  cimeos 
romains,  Paris  4  88S.  — Schriften  üb.  Wegebau. 

Bartheloli  Claude  Fran^ois.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  MilitUrschule  zu 
Paris,  später  mit  dem  Titel:  Ingenieur-Me- 
caoicien  du  Roi  (BS)  (BN), 

geb.  47  4  8,  Apr.  4  9,  Chikteaux-Ch&lon$, 

Franchc  Comt^. 

gest.  4  800 Noailles,  b.  Beau- 

vais. 


165 


Berthelot 


fierthollet. 


166 


Coors  de  math^maiiques,  Paris  1762.  La  m^ 
canique  appliqu^e  au\  arts,  aux  manufaclures, 
ä  ragpncuUare  et  ä  la  guerre,  S  vol.  4®,  Ib.  4  782. 

Berlheloty  Marcellin  Pierre  Eu- 
gene. —  Assistent  beim  ehem.  Laborato- 
rium (Pr^arateur  de  chimie)  am  College 
de  France,  unter  Hm.  Baiard  (Or), 

geb.  t8J7,  Oct.  29,  Paris. 
Sur  quelques  pbc^nom^nes  de  dilatation  forc^ 
des  liquides  |(Aon.  Chim.  Phys.  1850.  XXX). 
Sur  un  procödö  simple  et  sans  danger  pour 
d^montrer  la  liqu^faetion  des  gaz  et  celle  de 
Tacide  carbooique  en  particulier  (Ib.  id  ). 
Action  de  la  chateur  rouge  sur  Talcool  et  sur 
Vacide  acdtique  (Compt.  rend.  1851.  XXXIll). 
De  raction  exercäe  par  les  acides,  par  la  cba- 
leur  et  par  les  cblorures  sur  Tessence  de  t^ 
r^benthine,  sur  le  sucre  et  sur  ralcool  etc.  (Ib. 
185S.  XXXIV).  Sur  le  bichlorhydrate  de  l'es- 
sence  de  t^röbentbine  (Ib.  1852.  XXXV).  Sur 
les  combinaisons  de  la  glycörine  avec  les  aci- 
des (Ib.  1853.  XXXVI  et  XXXVII,  et  1854, 
XXXVIII).  Reproduction  de  Falcool  par  le  bi- 
carbure  d'hydrogdne  (Ib.  1855.  XL).  Mit  De 
Lnea:  Action  de  l'iodure  de  phosphore  sur  la 
glyc^rine  (Ib.  1854.  XXXIX). 

Berlhler,  Pierre.  —  General-Inspe- 
cteur  im  Corps  des  Mines,  seit  182^  JMitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (DC.  YJ  (Q)  (Or), 

geb.  1782,  Juli  3,  Nemours. 
Tratte  des  Essais  par  la  voie  s^cbe,  2  vol.  8*, 
Paris  1888.  Analyse  du  nikel  arsönical  et  du 
nikel  arseniatä  d'Allemont  (Ann.  Chim.  Pbys. 
1 81 7.  VI) .  Sur  les  eaux  min^rales  et  thermales 
de  Vicby  (Ib.  1 821 .  XVI) .  Nouv.  moyen  d'analy- 
ser  les  pierresaicalines  (Ib.  1 821 .  XVII) .  Sur  les 
ailiagesdu  chr6me  avec  le  fer  et  Tacter  (Ib.  id.). 
Sur  le  minerai  de  plomb  argentiföre  de  Chäronie 
(Ib.  1822.  XX).  Sur  les  oxydes  de  mangandse 
jlb.  id.).  Examen  comparatif  de  plusieurs  mi- 
D^rais  de  mangan^se  (Lb.  id.).  Analyses  de  dif- 
ferentes  pierres  ä  chaux  (Ib.  1823.  XXII).  Sur 
les  sulfures  qui  proviennent  de  la  rdduction 
de  quelques  sulfates  par  le  moyen  du  charbon 
(Ib.  id.).  Analyse  du  kaolin  (Ib.  1823.  XXIV 
et  1836.  LXII).  Pr^paration  de  l'acide  (lydro- 
sulfurique  etc.  (Ib.  Id.).  Sur  la  composition 
de  loxide  de  Nikel  (Ib.  1824.  XXV).  Sur  les- 
fm  et  le  traitement  du  sulfure  d'antimoine  (Ib. 
id.).  Sur  les  battitures  de  fer  (Ib.  1 824.  XXVII) . 
Analyse  d'balloysite  (Ib.  1826.  XXXII).  De 
l'acUon  des  alcalis  et  des  terres  alcalines  sur 
quelques  sulfures  mätalliques  (Ib.  XXXIII). 
Sur  la  composition  des  minörais  de  fer  en 
grains  (Ib.  4827.  XXXV).  Haiding^rite,  mine- 
rai d'antimoine,  d'esp^ce  nouvelle  (Ib.  id.). 
Pötrosiiex  rose  de Sahlberg  (Ib.  1 827.  XXXVI). 
Nontronite,  nouv.  minäral  (Ib.  1 828.  XXXVIII). 
De  raction  de  la  litharge  sur  les  sulfures  m6- 
tolliques  (Ib.  1828.  XXXIX).  Sur  un  nouv. 
Sulfate  de  cuivre  (Ib.  1832.  L).  Sur  la  pröpa- 
ratioD  de  la  zircöne  et  du  titane  (Ib.  id.).  Ana- 
lyse du  tellurure  d'or  de  Nagyag  (Ib.  1832. 
LI).  Analyse  de  trois  vari6t6s  de  Silicates  de 
glucine,  de  lithine  et  de  zirc6ne  (Ib.  1885. 


LIX) .  Sur  la  mise  en  couleur  des  bijoux  d'or 
(Ib.  id.).  Action  du  plomb  sur  les  ars^nio- 
sulfures  de  fer,  de  cobalt,  de  nikel  et  de  cui- 
vre (Ib.  1836.  LXII).  Sur  l'existence  du  bro- 
mure  d'argent  natif  en  Mexique  et  au  Huel- 
goethen  France  (Ib.  Nouv.  S6r.  1841.  II  et 
1842.  IV).  Sur  quelques  säparations  opöröes 
au  moyen  de  Tacide  sulfureux  ou  des  sulfites 
alcalins  (Ib.  1843.  Vil).  —  Noch  mehr  dergl. 
Aufefitze  daselbst  u.  in  d.  Annal  des  Mines. 

Berlholdy  Arnold  Adolph. — Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Physiologie,  Anatomie  und 
Naturgeschichte  an  d.  Univ.  zu  GÖttingen 
seit  1836.  Mitgl.  d.  K.  SocietSt  daselbst ^P;, 
geb.  1803,  Febr.  26,  Soest,  Westpbal. 
Lehrb.  d.  Physiologie,  2  Bde.  Göttingen  1829, 
3.  Aufl.  1848.  Das  Aufrechterscheinen  der Ge- 
sichtsobjecte  trotz  ihres  umgekehrt  stehenden 
Bildes  auf  der  Netzhaut,  Göttingen  1880.  Mit 
B.  BuBsen:  Das  Eisenoxyd,  ein  Gegengift  der 
arsenigen  Säure,  Ib.  1884.  Über  d.  Tempera- 
tur d.  kaltblütigen  Thiere,  Ib.  1885.  tlber  d. 
Wärmeleitungsföbigkeit  d.  Farben  (Oken'i  Isis, 
1836).  Dber  d.  grössere  Intensit&t  d.  Schalles 
bei  Nacht  (Ib.  id.).  Warum  wir  einen  sich  be- 
wegenden Körper  deutlich  als  sich  bewegend 
erkennen,  während  uns  ein  stillstehender,  bei 
Bewegung  unseres  Auges,  diese  Bewegung  gar 
nicht  oder  wenig  lebhaft  zur  Anschauung  bringt 
(Froriep's  Notizen  1830).  Zoologisches. 

Berthollety  Claude  Louis,  Graf. 
—  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  (1780)  und 
später  auch  des  Instituts ;  Prof.  an  d.  Nor- 
malschule und  d.  polytechn.  Schule  (1794), 
dann  Mitgl.  d.  Erhaltungssenat,  Graf  und 
Grossofficier  d.  Ehrenlegion,  unter  Lud- 
wig XVm.  Mitglied  der  Pairskammer  (BN) 

(Tp.lKJ, 

geb.  1748,  Nov.  9,  Talloireb.Annecy, 

Savoyen,  * 

gest.  18«t,  Nov.  6,  Arcueil  b. Paris, 
Observations  sur  Vair,  Paris  1776.  Pr^cis  d  une 
thöorie  sur  la  nalure  de  Tacier ,  sur  ««»  P^r^ 
parations  etc.  Ib.  4789.  ß^ecftcns  de  l  art  a«? 

lateinture.  Ib.  4  794.  I>«*<^"P*^?^  ^L^^tSr  \es 
ment  des  toiles,  Ib.  4795.   I^echerches  sur  ves 

loisde  raffiniti.  Ib.  4801  l^^Jf^^J^^?;,^. 
T.  III).  Essai  de  slaUque  cbimique.  »  ^^^^^. 

1808.  MltlÄVoi«l«tu.X-^f'"^_  s^r   Vacide 
clature  chirnique,  Ib.  ^^1-    p^r  4780').  S\xr 
phosphoriqiie  de  Vunoe^^JJ^^^^elc.  ^Ib.xd.V 
la  nature  des  subslaoce»  a^r?**  ^^  les  tor<-es 
Surla  Combi  oaison  de*.5  n     sur  la  caust\c\Ui 
1 
des 

naison  ae  i  aicaii  nx»  ".ij^n  de  i»^»—  -    «^.r^ia* 
id.).   Sana  a6compo»'V^u\roent«tton de po»d» 

»Möm.  (Ib.  4  784).  SU«- '  7/ phosphore  et  IJ^ 
quVJprouvent    le  «oufre.  '  /^  ea  »«'*|«'^  de 

178J).     Sur     la    döcotopf  *^  jd.V  Sur  »a  «^^ 
quelques  aeides  v6««too*l»       ,^  (ib.  id.). 

stielt«  des  alcalis  «»  ^"sJ.  yiUl  «'««  ^®* 
la  combinaison    de  l«'*^       ^, 


167 


BarthoUet 


Bertfir. 


168 


(Ib.  4786).  Sur  Taoide  marin  d^phlogistiqa« 
(ib.  id.).  De  l'alcaii  volatil  (Ib.  id.).  Sur  la 
döcomposition  de  resprit-de-vin  et  de  TMber 
par  le  moyeo  de  Tair  vital  (Ib.  id.)  Sur  Tacide 
pruasiqae  (Ib.  1787).  Sur  la  combinaiaon  des 
oildes  metalliques,  avec  les  alcalts  et  la  cbaux 
(Ib.  4788).  —  Observations  eudiom^triqoes 
(M^m.  sur  rfigypte).  Surraeidezoonique  (Bull, 
soc.  pbilomat.  An  VI).  Sur  Taction  que  le  sul'- 
fate  de  fer  exerce  sur  le  gaz  nitreux  (Ib.  VIII). 
Sor  la  natore  de  Tacide  muriatique  (ib.  id.). 
Sur  les  dissolatioQs  et  les  pröcipit^s  de  roer* 
eure  (Ib.  id.).  Sur  le  mercure  fulminant  (Ib. 
X.  4801— S).  —  De  Tinfluence  de  la  lumiöre 
(Joum.  pbys.  4  788).  Sur  la  d^composition  de 
Teau  (Ib.  id.).  Proo6dd  ponr  rendre  la  chaux 
d'argent  fubninant  (Ib.  4788.  T.  XXXII).  Sur 
l'acide  loonique  (Ib.  4798.  XLVI).  Sur  l'by- 
drog^ne  sulfurö  (Ib.  id.).  Sur  les  principes con- 
atituans  de  Tacide  muriatique  (Ib.  4800.  LI). 
—  Dascription  du  blancbimont  des  toUes  par 
l'acide  muriatique  oxig^nö  (Ann.  Chim.  4789. 
T.  II).  Sur  Tactlon  de  Tacide  muriatique  oxi- 
f$ü€  aar  les  parties  colorantes  de  plantes  (Ib. 
4799.  VI).  Sur  las  moyens  de  conserver  Teau 
dans  les  voyages  de  long  cours  (Ib.  4808. 
LVIII).  —  Description  d'un  manom^tre  nou- 
veau  (M6m.  de  la  SodM  d'Arcueil,  T.  1, 4807, 
der  von  ihm  in  diesem  Jahre  gestifteten  und 
sich  in  seinem  Landhause  zu  Arcueil  versa m> 
melnden  Privatgesellschaft).  Sur  l'alt^ration 
que  Tair  et  l'eau  produisent  dans  la  cbair  (Ib. 
id.).  Sur  les  proportions  des  Mmens  de 
quelques  combioalsons  (Ib.T.  II.  4809).  Nouv. 
obs.  snr  les  gaz  inflammables,  dMgnte  par 
les  noms  d'hydrog^ne  carbur^  et  d'bydrogine 
oxicarburö  (Ib.  id.  et  T.  III).  Notes  sur  di- 
verses objets  (Ib.  id.).  Gonsid^rations  sur  l'a- 
nalyse  v^g^tale  et  Tanalyse  animale  (Ib.T.  III. 
4847).  Sur  les  preeipit^s  mercoriels  et  sur  ceux 
du  solfoled'alomine  (Ib.  id.).  Sur  les  proportions 
des  öl^mens  de  Tacide  nitrique  (Ib.  id.).  Sur  la 
composition  de  Taclde  oximuriatique  (Ib.  id.). 
Sur  la  d^composition  du  Sulfate  de  baryte  et  du 
sous-carbonate  de  chaux  par  la  potasse  (Ib.  id.). 

•feb.  1748,  Dm.  9  ((ML;  Cutitr*t  Mhf^t  gmL 
Oct.  6  (Q). 

BerUiellet,  Am^d^eB...  —  Sohn 
von  Claude  Loul«.  Mitgl.  d.  Soci^tö  d'Ar- 
eueU  (Q), 

geb.  4783  etwa  (Paris?), 

gest.  4  84  4  ...  Marseille. 
iMmeos  de  Tart  de  la  tainture,  avec  une  dd- 
scription  du  blancbtment  par  Taclde  muria- 
tique oxig^nd,  9  vol.  8*,  Paris,  9.  Aufl.  4804 
(mit  dem  Vater).  Sur  la  combinaison  du  sonfre 
avec  Toxig^neet  Tacide  muriatique  (M6m.  d*Ar- 
eueil,  4807,  T.  l).  Sor  Taetion  reciproque  du 
soufre  et  du  charbon  (Ib.  id.).  Sur  Tanalyse 
de  Tammoniaque  (Ib.  4809,  T.  II). 

B»Hhol»n  de  UmimUhmamitB.  — 

Geistlicher,  Prof.  d.  Physik  zu  MoDtpellier, 
spller,  nachdem  er  durch  die  Revolution 
in  grosse  Dürftigkeit  gerathen  war,  Prof.  d. 
Geschichte  an  d.  Centralschule  lu  Lyon  (BJ^ 


geb.  .  .  .  Lyon,  gest.  4799  .  .  .  Lyon. 
Moyen  de  döterminer  le  moment  oh  le  vin  en 
fermentatioo  a  acquistoute  sa  force,  4784.  De 
reiectricit^  du  Corps  humain  eo  6tat  de  sante 
et  de  roaladie,  4784 .  De  Tölectricit^  des  v^^ 
taux,  4788.  Preuves  de  refflcacll6  des  para- 
tonneres,  4788.  Des  avantagesque  la  physique 
et  les  arts  peuvent  relirer  des  aerostales,  4  784. 
De  rölectricitö des  matteres,  9  vol.  4787.  Theo- 
rie des  incendies,  4787.  Sur  la  cause  phos- 
pborico-^lectrique  des  aurores  bor^ales  (Joum . 
phys.  4778).  Sur  on  paratremblement  de  terre 
et  para-volcan  (Ib.  4  779).  Sur  une  nouv.  cause 
de  la  pluie  (ib.  4  779).  Sur  T^lectricitö  aMenne 
et  artiflcielle  (Ib.  4  789).  Sur  l'oenoro^tre  (Ib. 
4788).  Nouv.  eip^riences  sur  les  efl<Bts  de  1*6- 
lectricitö  appUqu^e  aux  v6g6taux  (Ib.  4789. 
T.  XXXV). 

Berthovdy  Ferdinand.  — Uhrma- 
cher (Horloger-möcanicien)  der  Marine,  in 
Paris.  Mitgl.  d.  Instituts  (B)  (BN), 

geb.  4727,  März  4  9,  Piancemont,  Neof- 

chatel,* 
gest.  4  807,  Juni  20,  Groslay,  b.  Mont- 

morency. 
L'art  de  conduire  et  de  regier  les  pendules  et 
les  muntres,  Paris  4  760.  Essai  snr  rbortogerie. 
Ib.  4768.  Trait6  des  horloges  marines,  Ib. 
4778.  ^claircissemens  sur  l'invention  des  nou- 
volles  macbines  propos^es  pour  la  dötermtna- 
tion  des  longitudes  en  mer  etc.  Ib.  4778.  De 
la  mesure  du  temps  etc.  Ib.  4778.  Les  loogi- 
tudes  par  la  mesore  du  temps ,  Ib.  4  775.  La 
mesure  du  temps  appliqu6e  k  la  navigatioo  on 
Principe  des  horloges  ä  longitudes,  Ib.  4789. 
Histoire  de  la  mesure  du  temps  par  des  hor- 
loges, 9  vol.  Ib.  4809.  Description  d'une  pen- 
dule  ä  6quation,  k  secondes  concentriques» 
etc.  (Machines  approuv.  par  Tacad.  T.  VII]. 

*  feb.  172S,  Jaa.  2S,  Coavet,  TU  d«  Tmwtn  (L.  ««*). 


Serthimd,  Louis.  —  Neffe  von  Fer- 
dinand. Uhrmacher  der  Marine  und  Mit^ 
d.  Instituts  in  Paris  (LB)  (BC), 

geb.   4753 Neafchalel, 

gest.  4843,  Sept.  47,  (Argenleuil?}. 
Entrellen  sur  l'horlogerie  k  l'usaga  de  la  ma* 
rioe,  Paris  4849. 

Bortii  Francesco.  —  Cataater-Ge^ 
meter  in  Parma  (Jjt.  TStJ, 

geb.  4786 Herzogtb.  Parma, 

gest.  4835,  Mai  4  4,PftnDa. 
DaiarstttUle  Oailial  bei  seinen  VennaaanifMi 
in  Parma  (Siehe  deaaaa  Effemeridi  dal  48M). 

BorUer(Berthier),  Joseph  £tienne. 
—  Geistlicher  von  der  CoogragatioQ  dM 
Oratoriums,  Lehrer  d.  Philosophie  in  — h 
ren  Collegien  seines  Ordens.  Correspond. 
d.  Pariser  Academie  (BJ, 

geb.  4740 Aix, Provence, 

gesL  4783,  Nov.  15,  Puw. 


169 


Bntbk 


Bertraad. 


170 


Lettre«  sar  T^lectrieiM.  La  physiq[ue  d«B  co- 
mMes,  Paris  I760.  Prineipes  de  physiqua,  Ib. 
4718.  Phyaique  des  Corps  anlmös,  Ib.  4756. 
Sor  rattractioa  et  la  repulslon  des  Corps  ter* 
restres  saos  6tre  ^leotris^  (M^m.  Par.  4754). 
Sur  na  arc  en  ciel  d'une  tep^e  singulier  etc. 
(Ib.  4747).  Sur  une  motte  de  neige  glac^e  qai 
repoossa  k  plus  de  cioq  pieds  aoe  lame  de 
coateatt  qu'on  y  avoit  enfoncte  (Ib.  4  748). 
llaoik«  de  mooter  les  globes  etc.  (Ib.  4770). 

Bertfai,  Pierre  Auguste.  —  Prof. 
d.  Physik  ao  d.  Facultät  d.  Wiss.  zu  Strass- 
bürg,  früher  successive  Präparat,  bei  der 
Normalschule  in  Paris  u.  Prof.  in  Orleans 
(Or), 

geb.  4848,  Febr.  43,  Besan^on,  Dep. 

Doubs. 

Sar  la  Polarisation  circulaire  magnötique  (Ann. 
chim.  pbys.  4  848.  XXIII).  Sur  la  mesure  des 
iodices  de  föfraction  des  laroes  transparent« 
et  des  liquides  k  Taide  du  microscope  ordi* 
Daire  (Ib.  4  849.  XXVI).  Sur  les  images  mul- 
tiples d'on  objet  plac^  entre  deux  miroirs  plans 
indioös  rnn  sur  l'autre  (Ib.  4850. XXIX).  Sur 
les  ph^nom^oes  de  Polarisation  magn^tique 
dans  les  verres  trerop^  et  dans  les  parallölipi- 
pedes  de  Fresnel  (Compt.  rend.  4  849.  XXVIII) . 

Bertlrossl-Bvsata,  Francesco. 
—  Abbate,  Adjunct  und  später  rechnender 
Astronom  an  d.  Sternwarte  zu  Padua.  Mitgl. 
d.  Acad.  daselbst  fNuov.Sagg.diPad.UlJ, 

geb.   4765,  Aug.  3,  Marostica,  b.  Bas- 

sano, 

gest.  4  824,  Nov.  ..  Padua. 
HeiD.  intorno  alle  refrazione  lunare,  Modena 
1806.  Tavole  generali  di  aberrazione  e  muta- 
xione  delle  fisse  in  ascensione  retta  e  decli- 
oaztooe,  Päd.  4  84  7.  Calcolo  di  occultazioni  di 
alcone  stelle  etc.  Verona  4848.  Tavolette  lu- 
nari  etc.  Ib.  4849.  Metodo  e  tavole  per  calco- 
lare  le  altezze  delle  montagne  col  barometro 
secondo  la  formula  del  La-Plaee  etc.  Päd.  4  8S4 . 
Glomalo  aslro-meteorologico,  484t-48i5  (Von 
Tealdo  4778  gegründet,  und  von  OhimtneUo, 
von  4798—4  842  fortgesetzt). 

*  rb.  1775  . . .,  gut.  1825,  Nor.  22  (7>.Z). 

Berti««,  Pierre.  —  Rector  d.  Schule 
ZQ  Leyden,  dann  Prof.  d.  Eloquenz,  so  wie 
Königl.  Historiograph  und  Cosmograph  in 
I^ris,  endlich  Prof.  d.  Mathematik  am  Col- 
1^  de  France  daselbst  ^M.XXXi;  fCF) 
(B)  (BN), 

geb.  4666,  Nov.  4  4,  Bevem, Flandern, 

gest.  4  629,  Oct.    3,  Paris.* 
Tbeatram  geographiae  veteris,  Amst.  4648. 
Breviarium  orbis  terrarum,  Ups.  4622.   Va- 
riae  orbis  universi  et  ejus  partium  tabulae 
geographicae  etc. 
'  fwU  Oct  13  {BW). 

BtrtolaHi,  8.  BartoUifi. 


1,  J . . .  B . . .  — Arzt . . .  (Q), 

geb.  4  670,  Juli    42,  Martigues,  Prov., 

gest  4752,  Sept.  4  0  .  .  . 
Diss.  sur  i'air  maritime  de  Marseille,  4724. 
Lettre  k  Mr.  Oeidiar  sur  le  mouvem^t  des 
muscules,  4  782. 

BeiirMidi  Thomas  Bernard.  — 
Lange  Zeit  Arzt  am  Hötel-Dieu  in  Paris, 
dann  Prof.  d.  Chirurgie,  Pharmacie  u.  Ma- 
teria medica  in  Paris  (Bj  (BN), 
geb.   4682,  Oct.  22,  Paria, 

gest.  4764,  Apr.  49,  (Paris?). 
Tratte  de  Chlmie.    Verschiedene  chemische 
Aufsätze. 

Berlrttad,  £lie.  —  ZeKlang  Predi- 
ger in  Bern,  dann  1766  einem  Ruf  Tom 
König  Stanislaus  nach  Polen  folgend,  aber 
bald  in  die  Schweiz  zurückkehrend  und 
auf  seinem  Gute  Thevenon ,  bei  Yverdun, 
privatisirend  (AJ  (HL)  (BM)  (NGB), 

geb.  4742  ..  .  Orbe,  Waadtland,* 

gest.  4777  .  .  .  Yverdun.** 

M^moires  sur  la  stmetureintärieure  de  la  terra, 

4  733.  Essais  sur  les  nsages  des  montagnes, 

avec  une  lettre  sur  le  nil,  4  754.  M^moires  pour 

servir  ä  s'instruire  des  tremblements  de  la 

terre  de  la  snfsse  etc.  4756.  Dlcitonnalre  nni- 

versel  des  fossiles  propres  et  des  fossiles  ao- 

cidentelles,  2  Tom.  Hag.  4768.    Eecoeil  des 

trait^s  sur  Tbistoire  naturelle  de  la  terre  et 

des  fossiles,  Aviguon  4766.  De  Amiantho  (Ez- 

cerpt.  literaturae  europ.  4760). 

*feb.  1713...  (ir.U). 
**  gest.  nmcb  1778  U),  aaeh  1786  (BZ). 

Barlrand,  Bernard  Nicolas.  — 
Sohn  von  Thomas  Bemard.  Vermathlicfa 
auch  Arzt  (B)  (BN), 

geb.  474  6 Paris. 

gest.  4780,  Sept.  29  ...  . 
El^mens  d'oryctologle,  Neufchatel  4770. 

BerlriMd,  Philippe.  —  Provinzial- 
Landbaumeister  in  der  Franche  Comt^,  dann 
Inspöcteur  g^nöral  des  ponts-et-chaussto. 
Urheber  d.  Rheln-Rhone-Canals  (BS)  (BN), 

geb.  4  730  etwa,  bei  Sens, 

gest.  484  4  .  .  .  .  Paris. 
Lettre  k  Mr.  le  Comte  de  Buita  ou  oritlque  et 
nouvel  essai  sur  la  th6orie  gdo6ral  de  terre, 
Besancon  et  Paris  4786.  Supplement  oü  l'ett 
traite  plus  en  detail  les  questioDs  fondames* 
tales  de  la  geographfe  pbyslque.  Ib.  4782. 
Nouveau  Systeme  sur  les  granits,  les  scfclstes, 
les  mollaees  et  autres  pi^rres  vitreiisef ,  Paris 
4794.  Nouv.  principes  de  gMogie,  Ib.  47H. 
Sur  Taetion  des  eauz  cooraotes  (Jottm.  de 
phys.  4800.  L).  Sur  la  lltho  wla^raleate  des 
pays  granitiques  (Ib.  id.)-  ftff  tori9»e  da 
granit  (Ib.  4800.  LI).  Aulrttae  Ito  Joura.  d. 
Mines. 


171 


Bortrand 


Benelioi. 


172 


Bortraady  Loais.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik ao  d.  Acad«  zu  Genf,  bis  zur  Revo- 
lution, wo  er  sich  zurückzog.  Früher  län- 
gere Zeit  in  Berlin  lebend  und  mit  Euler 
verkehrend  (BS)  (SG)  (BN), 
geb.  1731,  Oct.  3,  Genf, 

gest.  1819,  Mai  4  5,  Genf. 
D^veloppement  oouveau  de  la  partie  6l6men- 
taire  des  matb^matiques  etc.  1  vol.  4*,  Gen^ve 
4774.  RöDOuvellementa  pöriodiques  des  con- 
tinenta  terrestres,  Hamboarg  4  799.  Sur  uoe 
queatioo  da  calcul  des  probabilitte  (M^m.  Sav. 
^traog.).  Soll  auch  io  d.  Berliner  Academie 
einige  matb.  Abbandlungen  gelesen  haben, 
I.  B. :  Sur  le  döveloppement  des  puissances 
d*un  bioome ,  dont  les  exposans  sont  des  fra- 
ctions  ou  des  nombres  n^gatiCs  (Q), 

Bertrftad  ....  —  Abb^,  Astronom 
d.  Academie  zu  Dyon  und  auf  der  Expe- 
dition von  d'Bntrecasteaux  (LB), 

geb.   4755  etvira,  Autun, 

gest.  4799,  Juli  ..  Gap  d.  guten  Hoffn.* 
Tables  astronomiques  ä  l'usage  de  Tobserva- 
toire  de  Dijon,  Oijon  4  786.  Consid6rations 
physiques  et  astronomiques  sur  les  steiles 
fixes.  Ib.  4786. 

*  In  Folge  ein«  Stnnei  anf  dem  Ttfiblberg . 

BarIrMid,  Alexandre  Jacques 
Fran^ois.  —  Pract.  Arzt  in  Paris  (A)  (BN), 
geb.  4795,  Apr.  25,  Bennos, 
gest.  4834,  Jan.  94  (99),  Paris. 
Lettres  sur  les  r^volutions  du  globe,  Par.  4  894 
(4.  Edit.  48S9).  Lettres  sur  la  physique,  9vol. 
8*,  Ib.  4895. 

BerIrMid,  Joseph  L...  Fran^ois. 
—  Repetitor  an  der  polylechn.  Schule  in 
Paris;  seit  4856  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst  (R,  E.  P), 

geb.  4899  etwa  .  .  . 
Sur  quelques  points  de  la  th^rie  de  l'dlectri- 
cM  (LievTiUe,  Joarn.  d.  Math.  4  889.  IV}.  5ur 
la  vraie  valeur  des  Iractions  qui  prenneot  la 
forme  ^  (Ib.  4844.  VI).  Sur  la  convergeoce 
des  s6ries  (Ib.  4849.  VII).  Sur  un  point  du 
calcul  des  variations  (Ib.  id.).  Sur  nn  tb^o- 
r^me  de  m^canique  (Ib.  id.).  Sur  la  tb^rie 
des  maxima  et  minima  de  fonctions  k  plusi- 
eurs  variables  (Ib.  4848.  VIII).  Sur  les  sur- 
laces  isothermes  orthogonales  (Ib.  4844.  IX). 
Sur  ia  thtorie  des  surfaces  (Ib.  id.;.  Sur  le 
probl^me  de  tautochrones  (Ib.  4847.  XII).  Sur 
la  thtorie  des  normales  ä  nne  m^me  surface 
(Ib.  id.) .  D^monstr.  g^om^tr.  de  quelques  th^o- 
r^mes  relatifs  k  la  th^rie  des  surfaces  (Ib. 
4848.  XIII).  D^raonitr.  d'un  th«orime  de  Mr. 
Gaaas  (Ib.  id.) .  Sur  la  thtorie  des  ph^nomines 
capiUaires  (Ib.  id.).  Sur  un  cas  remarquable 
de  tantochronisme  (Ib.  id.).  Sur  ia  courbe 
dont  les  deux  courbures  sont  constants  (Ib. 
id.).  Sur  les  simplifications  qua  peuventap- 
porter  les  chaogementa  de  coordonn^es  dans 


les  questions  relatives  au  mouvement  de  Ia 
chaleur  (Ib.  4849.  XIV).  Noov.  m^thode  poor 
trouver  les  conditions  d'integrabilit^  des  fon- 
ctions diff^rentielles  (Ib.  id.).  Sur  la  tfaterie 
des  courbes  ä  double  courbure  (Ib. 4 850. XV). 
Sur  la  tböorie  des  surfaces  isothermes  (Compt. 
rend.  4845.  XXI).  Sur  la  propagatloo  da  soo 
dans  un  milieu  h^t^rog^ne  (Ib.  4846.  XXII). 
Sur  la  thöorie  des  mouvements  relatifo  (Ib. 
4  847.  XXIV).  Sur  la  similitude  en  mteanique 
(Ib  4847.  XXV).  Sur  la  throne  du  d^terminaol 
d'un  System  de  fonctions  (Ib.  4  854 .  XXXII) . 
Sur  rint^grabilit^  des  6quat.  diff.  de  la  dyna- 
roique  (Ib.  4859.  XXXIV).  Sur  un  nouv.  theo- 
r&me  de  mäcanique  analytique  (Ib.  4889. 
XXXV) .  Methode  de  Mr.  Omm  pour  ddterminer 
rorbile  des  planstes  etc.  (Ib.  4855.  XXXX). 
Sur  la  m^tbode  des  moindres  carrdes  (Ib.  id). 

Berlooel,  Giovanni  Battista.  — 
Pfarrer  (Pastor  arcade)  zu  Cingoli  in  der 
Mark  Ancona,  u.  bestand.  Präaid.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  daselbst  (LL)  (Mzz), 
geb.   4  695,  Nov.  4  0,  Cingoli, 
gest.  4774,  Juli  99,  Cingoli. 
De  telluris  ac  siderum  vita.  —  Mathematisches 
und  Medicinisches  in  der  Antologia  romana, 
T.  III  (LL,K 

BortQOh,   Friedrich  Justin.  — 
Buchhändler,  Gründer  u.  Inhaber  des  s.  g. 
Landes-Industrie-Comptoirs,  einer  Anstalt 
für  Landkartenstich  und  des  Geograph.  In- 
stituU  in  Weimar  (M.  U)  (N), 
geb.   4747,  Sept. 30,  Weimar, 
gest.  4  899,  Apr.     3,  Weimar. 
Herausgeber  d.  Geographischen  Ephemeriden, 
anfangs  mit  y.  Zaeli,  spttter  mit  Oaapaii,  Ikr* 
auuui  U.A.  —  Sammlung  d.  bekannt.  Geogr. 
Ortsbestimmungen,  4Llefr.  Weimar  4 808— la. 
Tafeln  d.  allgm.  Naturgeschichte,  46  Hfte.  Ib. 
4804--9.  Neue  Aufi.  4807  (darin Mineralreich. 
4  Hfte.)  —  Viel  Belletristisches  u.  viele  Jo- 
gendscbriften. 

Bersellvs,  Jons  Jacob,  Freiberr 
von.  —  Dr.  Med.,  4809  Adjunct  d.  Medi- 
ein  in  Stockholm ,  daneben  praclicirend  u. 
öffentl.  Vorträge  fiber  Chemie  haltend,  4  806 
Lehrer  d.  Chemie  an  der  Kriegsacademie 
zu  Carlberg,  4  807  Prof.  d.  Medicin  u.  Phar- 
macie  am  medtcinisch-chinirg.  Institut  in 
Stockholm.  4  808  Mitgl.  u.  48  48  beständi- 
ger Secrotär  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst; 
4835  in  den  Freihermstand  erhoben  /Tel. 
Äead,Handl.\%k%)  (H. Rose*s GedäehimMg- 
rede,  Abk.  Berlin.  Acad,  4854^, 

geb.  4779,  Aug.  99,  VSfversundaSör^ 

gÄrd,» 

gest.  4848,  Aug.   7,  Stockholm. 
Nova  analysis  aquarum  Medeviensium.  Cptal. 
4800.    De  electricitatis  galvanicae  apparala 
Gel.  Tolta,  excitae  in  oorpora  oiganica,  ef- 


173 


Benelios. 


174 


(ecta,  Ib.  4802.  Afhandliog  om  Galvanismen, 
SU)ckh.480S.  Afhandl.  om  nyttan  af  artificella 
MinertWatteD»  Ib.  4808.  Fdreltfsningar  i  Djar- 
Umieo,  3  Vol.  Ib.  4806  u.  8.  Urbok  i  Ke- 
mieo,  8  Bde.  Ib.  4808—48;  t.  Aufl.  6  Bde. 
1847^10  (diese,  so  wie  8.  a.  k.,  nicht  schwe- 
disch erscbieoenen  Auflagen,  deutsch  von 
F.  W8Uer;  die  5.  Aufl.,  von  BeneUna  selbst 
deutsch  geschrieben,  5  Bde.  4848—48).  Om 
Djarliemieos  framsteg,  Ib.  4840.  FdrsOk  att 
genom  anvttndandet  af  den  Elektro-kemiska 
theorieo ,  samt  Ittran  om  de  kemiska  propor- 
tiooerna,  grunditfgga  ettrentvetenskapligt  Sy- 
stem för  Mineralogien,  Ib.  484  4  (2.  Aufl.  deutsch 
von  CSammelaberg,  4  847).  Nouveau  Systeme 
de  Mineralogie,  Paris  4  84  9.  Essai  sur  la  cause 
des  proportions  chimiques  et  sur  Tinfluence 
chimiqae  de  r^lectricitö,  Ib.  4 84  9  (3.  Aufl.  Ib. 
48S5).  Afliandling  om  Bl&srdrets  anvtfndande 
i  kernten  och  mineralogien,  Ib.  4  820  (In  4.  Aufl. 
deutsch,  auch  ins  Französische,  Englische, 
Italiänische  und  Russische  übersetzt) .  Arsbe- 
r&ttelser  om  framstegen  i  fysik  och  kernt, 
S7  Bde.  Ib.  4824—48  (Deutsch  von  C.  C^.  Gme- 
ÜB,  7.  WShler  etc.) .  Mit  Hisinger  u.  Anderen : 
Afbaodlingar  i  Fysik,  Kemi  och  Mineralogi, 
«Bde.  Ib.  4808—48. 

Mehr  als  SOO  Abhandlungen  und  kleinere 
Attf»tflze,  anter  anderen  folgende:  Försök 
med  elektrisa  Stapeins  verkan  p&  Salter  och 
pk  n^ra  af  deras  baser  (mit  Hiainger)  (Afh.  i 
Fyfiketc.  4806.  T.  I).  Elektroskopiska  ftfrsök 
med  nirgade  paper  (Ib.  id.).  ündersükning  af 
Certuro,  en  ny  metall;  mit  Hisinger  (Ib.  id.). 
lodersökn.  af  Spinell  frän  Aker,  rosenröd  syr- 
Mlt  Manganes  frän  Längsbansbyttan,  af  Pyro- 
physalilhen  etc.  'Ib.  id.).  Om  Magnetnälens 
tfvikelser  (Ib.  4S07.T.  II).  Blektriska  Stapeins 
Tlieon  (Ib.  id.).  Förslag  tili  en  fOrbattrad  Hy- 
grometer (Ib.  id.)-  Försök  med  Salpetersyre- 
Nafta  etc.  (Ib.  id.).  Om  Svafelbundna  Vätga- 
seos  sammansttttning  (Ib.  id.).  Om  varmblo- 
diga  Djur-vatakors  sammansättning  (Ib.  4  840. 
T.  III).  Best^ndsdelerna  af  artificiell  kolsyred 
Kalk  :lb.  id.).  Kiseljordens  analys  (Ib.  id.). 
Fönok,  rörande  de  bestände  proportioner, 
hvari  den  oorganiska  Natnrens  best&ndsdelar 
fiooas  fOrenade  (Ib.  id.  u.  4848.  T.  V).  För- 
sök Uli  et  rent  kemisktMineralsystem  (Ib.  4  84  5. 
T.  IV).  Undersökn.  af  ofigra  i  grannskapet  af 
Fihlaa  fnona  Fossilier  (mitOmhn)  (Ib.  id.).  Bi- 
lager  dartiU  (Gadolinit ;  Tantalmeta  Ileus  egen- 
»kaper  etc. ;  Wollramiaters  sammansättning) 
'Ib.  id.).  Analys  af  röd  Mangankisei,  af  en  ny 
Gedolioit^rt  etc.  (Ib.  id.).  Undersökn.  af  de 
fossilier,  frftn  Broddbo  och  Finbo,  som  h&lla 
floss-spathsyradt  Ceriumoxyd  och  flusssp.  Yt- 
terienl  (Ib.  4848.  T.  V).  Försök  att  bestümma 
salpelersynDS  sammanstfttning  (Ib.  id.  öfver 
nttaeta  lÖrhAllende  tili  syror,  saltbaser  och 
Mller  (Ib.  id.).  Allmttn  öfversigt  af  hittils 
maoa  reittltat  af  undersökningarna  om  be- 
•temda  proportioner  (Ib.  id.).  Undersökn.  af 
Ouifvels,  Viltela  och  Ammoniakens  natur  etc. 

Ib.  id.).  D*  af  SvafvelbuDdet  Kol  (Mit  A.Xar- 
Mt}  ;lb.  id.).  Jemfdrelse  emellam  den  ttidre 
och  nyare  meningen  om  naturen  af  Syrsatt 
^altoyregas  (Ib.  id.).  Försök  att  nttrmare  be- 


sttfmma  fitskilliga  oorganiska  kroppars  sam- 
mensttttning,  tili  vinnande  af  en  n&rmare  ut- 
veckling  af  läran  om  de  kemiska  proportierna 
(Ib.  id.).  Försök  öfver  de  bestttmda  förhftUen, 
hvari  eleroenten  lör  den  organiska  naturen  äro 
föreoade  (Ib.  id.).  Undersökn.  af  nägra  före- 
ningar,  som  bero  af  svagare  frtfndskaper  (Ib. 
4848.  T.  VI).  Undersökning  af  en  ny  Mineral- 
kropp  (Selen)  (Ib.  id.).  Undersökn.  af  Ich- 
tyophtalm;  afden  Tantalit-art  frän  KImito  (Ib. 
id.).  —  Om  debestämda  proportioner,  hvari 
den  oorganiska  naturens  beständsdelar  finnas 
förenade;  summariskt  resultat  af  de  försök, 
som  häröfver  blifvit  anstälide  (Vetensk.  Acad. 
Handl.  484  4).  Försök  tili  en  cbemisk  Nomen- 
clatur  (Ib.  4  842).  Rechtfertigung  derselben, 
gestützt  auf  d.  Verbindd.  des  Antimon,  Zinn, 
Tellur,  Blei,  Zink,  Palladium,  Gold  und  Plaün 
mit  Sauerstoff  (Ib.  484  2  u.  48).  Undersökn.  af 
Wawellit ;  af  Eudas ;  af  krystallis.  Galmeja.; 
af  jernhaltiga  bläsyrade  salter  (Ib.  4819).  Om 
sammansättn.  af  svafvelhaltiga  bl&syrade  sal- 
ter (ib.  4820).  Om  det  magnetiska  tillst&ndet 
hos  de  kroppar,  som  urladda  elektriska  stapeln 
(Ib.  4820).  Om  sfittet  att  undersöka  Nickel- 
malmer  etc.  (Ib.  4  820).  Om  de  svafvelbundna 
Alkaliernas  sammansättn.  (Ib.  4824).  Under- 
sökn. af  mineralvattnen  i  Carlsbad,  Töplitz 
och  Königswart  (Ib.  4  822  u.  4828).  Nägra  för- 
sök med  Uranoxid  etc.  (Ib.  4  828) .  Om  ättig- 
syrans  ftireningar  med  kopparoxid  (Ib.  id.). 
Undersökn.  af  flusspalhsyran  och  dess  mftrk- 
vtfrdigaste  föreningar  (Ib.  4828  et  4  824).  Om 
de  förändringar  i  det  chemiska  mineralsyste- 
met,  som  blifva  en  nödvändig  följd  af  isomor- 
phe kroppars  egenskap  (Ib.  4  824) .  Om  Svafvel- 
salter  (Ib.  4825  et  4826).  Bidrag  tili  n&rmare 
kttnnedom  af  Molybdän  (Ib.  4  825).  Försök 
öfver  de  Metaller,  som  ätfölja  Piatina  etc.  (Ib. 
4  828).  Försök  tili  bestttmmande  af  Jod  och 
Brom  (Ib.  id.).  Undersökn.  af  en  Meteorsten 
(Ib.  id.).  Undersökn.  afett  nytt  mineral,  Tho- 
rit, som  innehäller  en  förut okttnd  jord  (Thor- 
erde) (Ib.  4829).  Om  sammansättn.  af  Vin- 
syra  och  Drufsyra  etc.  (Ib.  4  880).  Om  Vana- 
din och  dess  egenskaper  (Ib.  4884).  Undersökn. 
af  Berlinerblätt  och  Cyanjernbly  (Ib.  4834). 
Undersökn.  af  en  jernmassa  frän  Bohumiticz 
(Ib.  4882).  Undersökn.  af  Citroosyrans  sam- 
mansättn.  (Ib.  4832).  Om  Tellurens  egenska-- 
per  (Ib.  4  838).  Om  Osmium-Iridium  (Ib.  id.). 
Om  Borsyrans  mättnings-kapacitet  (Ib.  4  884). 
Om  Meteorstenar  (Ib.  id).  Om  destlllationspro- 
ductei^ne  of  drufsyra  (Ib.  id.).  Undersökn.  af 
nägra  syrer,  som  bildas  af  organiska  ämnen 
med  svafvelsyra  (Ib.  4887).  Om  nägra  af  da- 
gens  frägar  in  den  organiska  kemien  (Ib.  4  888). 
Om  kolets  atomvigt  (Ib.  id.).  Om  oxgallans 
beständsdelar  (Ib.  4844).  Om  fosfors  förenin- 
gar teed  svafvel  (Ib.  4842).  Nägra  försök  at 
bestämma  skiljaktigheten  i  flnoborsyraos  och 
borfluorvtftesyrans  kemiska  natur  (ib.  4842). 
Om  atomvigt  of  Calcium  (Ib.  4  848).  Om  alio- 
tropi  hos  enkia  kroppar  etc.  (Ib.  id.).  Om 
^vaflets  och  guldets  atomvigter  (Ib.  4845). 
Asigter  rörande  den  organiska  sammansütt- 
ningen  (Ib.  4846).  —  Om  knallsyrade  salter 
(öfversigt  af  Vet.  Acad.  Förhandl.  4844).  Bi- 


175 


Bescherer 


Besflel. 


176 


drag  tili  nigra  salters  historia  (Ib.  id.).  Orga- 
Diska  saltbaser  af  ammoniakaliskt  Ursprung 
(Ib.  4847).  Allophansyra ;  kolsvaflad  etyloxid; 
Xanthogensyra  (Ib.  id.).  —  Die  meisten  dieser 
Arbeiten  sind  übersetzt  in  d.  Ann.  Chim.  Phys., 
in  d.  Zeitschrift,  v.  OeUen,  Sobweigger,  Gil- 
bert u.  Poggendorff,  in  welcben  auch  noch 
verschiedene  Ideinere  Originalaufslltse  befind- 
lich. 

*  In  Stift«  UnkSpinf,  um  Finte  dat  Omb«if ,  iwiiehen 
dem  Vettern^  und  T&keni-See. 

Besoherer,  J...  —  Prof.  d.  Chemie 
am  Gymnasium  zu  Rudolstadt,  früher  Leh- 
rer am  Blochmann^scben  Institut  zu  Dres- 
den (N), 

geh 

gest.  4  849,  Nov.  S9,  Rudolstadt.* 
Apparat  z.  Schmelzen  d.  Bernsteins,  u.  Ge- 
winnung d.  Bernsteinstture  (Erdauym's  Journ. 
4836.  3d.  VII).  Über  d.  Yerändr.  d.  Reactio- 
nen  gewisser  Körper  bei  Verbindung'  mit  an- 
deren (Ib.  4889.  XVI).  Vorkommen  d.  Ghai- 
coliths  (Ib.  4844.  XXXII). 

*  Bratiekt«  b«  Bereitung  tou  Blaualnre. 

Besoke,  Johann  Melchior  Gott^ 
lieb.  —  Dr.  Jur.,  Prof.  d.  Philosophie  und 
d.  Rechte  am  Gymnasium  illustre  zu  Mitau 
(MAI)  fRNJ, 

geb.  4746,  Sept. 26,  Burgb.  Magdeb., 

gest.  4  80$,  Oct.  49,  Mitau. 
System  d.  transcendentellen  Chemie ,  Leipzig 
4787.  Über  Elementarfeuer,  Phiogiston  u.  elek- 
trische Materie  (Leipz.  Mag.  f.  Naturk.  u.  Ökon. 
4786).  Über  d.  Art,  das  Bild  eines  im  Mikro- 
skop vergrössert.  Gegenstandes  zu  zeichnen, 
nebst  Angabe  eines  neuen  mikroskop.  Instru- 
ments, Megalometer  genannt  (Ib.  id.)  Über  d. 
verschiedn.  Luftarten,  besonders  d.  brenn- 
bare Luft  etc.  (Tentsch.  Mercur  4784).  Ver- 
gleich einiger  Mikroskope  (Schrift.  Berl.  Ge- 
sellsch.  naturforsch.  Fr.  VIII). 

BesUba,  Joseph.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  u.  d.  polytechn.  Institut 
in  Wien  (ONJ, 

geb.  479t,  März  47,  Wien. 
Auflosungslehre  der  Gleichungen  etc.   Wien 
4849.  4  889.  Lehrb.  d.  Elementar-Mathematik, 
SThle.  Ib.  4816.  4839.  4846.    Lehrb.  d.  Al- 
gebra, Ib.  4884. 

BMWariOtti  Johannes  oderBasi- 
lius.  —  Erzbischof  von  Nicaea  und  Pa- 
triarch von  Constantinopel,  dann,  nachdem 
er  von  d.  griech.  zur  röm.  Kirche  überge- 
treten, Cardinal,  Bischof  von  Sabina,  Fras- 
cali  und  Legat  von  Bologna  (JJ  (HH)  (Wd), 

geb.   4  395 Trapezunt, 

gest.  4  472,  Nov.  4  5,  Ravenna.* 
Canon  Stellarum  correctis  numeris  Alphon- 
sinis. 

^AiidereAng»beB:feet.l472,NoT.18;  1473,Dec.14. 


BmmI,  Friedrich  Wilhelm.  — 
Erst  Handelslehrling  in  Bremen,  dann  In- 
spector  der  Schröder^schen  Sternwarte  in 
Lilienthal  (4  806 — 9),  darauf  Director  der 
Sternwarte  in  Königsberg  u.  Prof.  d.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  daselbst.  Auswärt. 


glied  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin  (Abh,  Ber^ 
lin.Aca(Lv,\Si6J  (NJ, 

geb.  4784,  Juli   ti,  Minden, 
gest.  4  846,  März  47,  Königsberg. 

Untersuch,  über  d.  scheinbare  u.  wahre  Bahn 
d.  grossen  Cometen  von  4  807,  Königsb.  4840. 
Untersuch,  d.  Grösse  u.  d.  Einflusses  d.  Vor- 
rückens d.  Nachtgleichen  (von  d.  Berl.  Acad. 
gekrönt)  Berl.  484  5.  Fundamente  Astronomiae 
pro  anno  4  755  deducta  ex  obsr.  viri  incoro- 
parabilis  J.  Bradlej,  Regiom.  4  848.  Tabulae 
Regiomontanae  reductionum  observationum 
astron.  ab  a.  4  750  usque  ad  a.  4  880  compu- 
tatae,  Ib.  4880.  Gradmessung  in  Ostpreussen 
etc.,  ausgeführt  von  Beisel  u.  Baejer ,  Berlin 
4  838.  Darstell,  d.  Untersuch,  u.  Maasregeln, 
die  4  835—38  durch  d.  Einheit  d.  preuss  Lftn- 
genmaasses  veranlasst  worden  sind,  Berlin 
4  839.  Astronom.  Beobachtungen  auf  der  K. 
Sternwarte  zu  Königsberg,  24  Abth.  Königsb. 
4845 — 4844.  Astronomische  Untersuchungen. 
9  Bde.  Ib.  4844  u.  43.  Populäre  Vorlesungen 
über  wissenschaftl.  Gegenstände  (posth.)  Ham- 
burg 4  848. 

Mehr  als  360  Abhandl.  u.  kl.  Aufsätze,  z.  B. : 
Über  d.  Berechn.  d:  wahr.  Anomalie  in  einer 
von  d.  Parabel  nicht  sehr  verschiedn.  Bahn 
(Monatl.  Corr.  4805.  XII).  Über  d.  Figur  des 
Satums  (Ib.  4  807.  XV).  Üb.  d.  Wirk.  d.  Strah- 
lenbrech.  bei  Mikrometerbeobb.  (Ib.  4808. 
XVII).  Merkwürd.  Result.  d.  Parallaxe  einiger 
Fixsterne  aus  Bradlej's  4ljahr.  Beobb.  (Ib. 
4  809.  XIX).  Üb.  d.  Theorie  d.  Saturns-Salel- 
lilen  (Ib.  4  84  4.  XXIV).  Üb.  d.  Kreismikrome- 
ter (Ib.  4844.  XXIV  u.  4848.  XXVI).  Überd. 
Doppelstern  No.  64  Cygni  (Ib.  4  84  8.  XXVI). 
Über  e.  Au%abe  d.  pract.  Geometr.  (Ib.  4  848. 
XXVII).  Determination  des  36  ötoiles  fonda- 
mentales  etc.  (▼•  Zach,  Correspood.  astr.  vol. 
VII.  4688).  ^  Üb.  d.  Theilungd.  Hadley'scfaen 
Spiegelsextanten  CBode,  astr.  Jahrb.  4  808. 
Suppl.  IV).  Resultate  e.  Untersuch,  über  d. 
Lage  d.  Ebene  d.  Saturnringes  etc.  (Ib.  484  4). 
Üb.  d.  Bewegung  d.  Doppelstern^  64  Cygui  (Ib. 
4845).  Über  d.  Ort  d.  Polarsterns  (Ib.  4847  u. 
4  84  8).  Berechn.  d.  Orts  eines  Gestirns  aus  be- 
obachteten Alignements  mit  4  Sternen  (Ib. 
4881).  Üb.  d.  astronom.  Strahlenbrech.  (Ib. 
4896).  Über  e.  vollständ.  Darstellung  d.  ge- 
stirnt. Himmels  (Ib.  4888).  Üb.  d.  Neigung  d. 
Ebene  d.  Saturnringes  (Ib.  4  899).  —  Ueber  d. 
Consta  nte  d.  Aberration  (Bohnenb.  u.  londanau, 
Zeitschr.  4  815.  Bd.  II).  Über  d.  Parallaxe  von 
64  Cygni  (Ib.  id.).  Üb.  d.  Einfluss  d.  Verindr. 
d.  Erdkörpers  auf  d.  Poihöbe  (Ib.  4  848.  V.}. 
Üb.  d.  Entwickl.  d.  Mittelpunctsgleichung  u.  d. 
Radius vectors  in  Reihen  eta.  (Ib.  ib.).  —  Üb. 
d.  Art,  geodät.  Verroess.  zu  berechnen  (Astron. 
Nachr.  4884,  Bd.  I).  Tafeln  z.  Reduct.  d.  Or- 


177 


Beasel 


BAtancourt. 


178 


ter  d.  Fixsterne  (Ib.  id.).  Berechn.  eines  Drei- 
eclts,  dessen  Seilen  geodst.  Linien  sind  (Ib. 
id.).  tb.  d.  Einfluss  d.  Dichtiglceit  d.  Luft  auf 
d.  Gang  d.  Uhren  (Ib.  48S8.  II).  Ober  Refra- 
ction  (Ib.  id.)  Üb.  d.  Bestimin.  d.  Polböhen- 
unterschiede  durch  d.  Passageinstr.  (Ib.  1824. 
III).  Üb.  d.  Bestimm,  d.  Länge  ans  Sternbe- 
decliongen  (Ib.  id.).  Eine  neue  Methode,  d. 
Biegung  astron.  Fernrohre  zu  bestimmen  (Ib. 
id.].  Eine  Aufgabe  d.  pract.  Geometr.  (Ib.  id.). 
Einfluss  d.  Strahlenbrech.  auf  Milcrometer- 
beobb.  (Ib.  id.  u.  48S5.  IV).  Ob.  d.  Berechn. 
geogr.  Längen,  u.  Breiten  aus  geodät.  Ver- 
mess.  (Ib.  4815.  IV).  Ob.  d.  Unrichtigkeit  d. 
bistier  bei  Pendel  versuch,  angewandten  Re~ 
ductionen  auf  d.  luftleeren  Raum  (Ib.  1827. 
VI).  Ob.  d.  gegenivärt.  Zustand  unserer  Kennt- 
niss  von  d.  Sonnenbeivegung  etc.  (Ib.  4  828. 
VI).  Ob.  d.  Bestimm,  d.  Gesetzes  einer  perio- 
disch. Erscheinung  (Ib.  id.).  Ob.  d.  Voraus- 
berechnungen d.  Sternbedeckungen  (Ib.  VII). 
Tafeln  z.  Reduct.  d.  Abwägungen  (Ib.  id.).  Ob. 
Buangwiger'B  Erklär,  d.  Einflusses  d.  Glases 
auf  anomal.  Erschein,  beim  Barometer  (Ib. 
1834.  IX).  Neue  Berechnungsart  für  d.  nauti- 
sche Methode  d.  Mond-Distanzen  (Ib.  4  882. 
X).  Versuche  üb.  d.  Kraft,  mit  welcher  die 
Erde  Körper  von  verschiedn.  Beschaffenheit 
anzieht  (Ib.  id.).  Ob.  d.  Theorie  d.  Steinheil- 
scben  Prismenkreise  (Ib.  4  833.  XI).  Ober  d. 
Methode  d.  Vervieifält.  d.  Beobachtungen  (Ib. 
4834.  XI).  Obere,  angenommene  Atmosphäre 
d.  Monds  (Ib.  ib.).  Ob.  d.  Aberration  d.  Pla- 
neten u.  Cometen  (Ib.  4  885.  XII) .  Ob.  d.  schein- 
bare Figur  einer  vollständig  erleuchteten  Pla- 
netenscheibe (Ib.  id.).  Ob.  d.  phys.  Beschaf- 
fenheit d.  Halley*scben  Cometen  (Ib.  4  886. 
XIII).  Beitr.  z.  d.  Methoden,  d.  Störungen  d. 
Cometen  zu  berechnen  (Ib.  4886.  XIV).  Ob.  d. 
Gnindgleicbongd.  Theorie  d.  Finsternisse  (Ib. 
4886.  XIV).  Ob.  d.  Einfluss  d.  Unregelmäs- 
sigk.  d.  Figur  d.  Erde  auf  geodät.  Arbeiten  etc. 
(Ib.  4887.  XIV).  Bestimm,  d.  Axen  d.  wahr- 
scheinl.  Rotationssphäroids  d.  Erde  (Ib.  id.). 
Ib.  barometr.  Höhenmessungen  etc.  (Ib.  4  838. 
XV).  Ober  d.  Wahrscheinlichkeit  d.  Beobach- 
tungsfehler (Ib.  id.).  Ober  d.  Sammation  d. 
Progressionen  (Ib.  4  838.  XVI).  Bestimm,  d. 
Entfern,  d.  64.  Sterns  d.  Schwans  (Ib.  id.  u. 
4840.  XVII).  Ob.  einen  Ausdruck  einer  Fun- 
ction (px  durch  Cosinusse  u.  Sinusse  von  nx 
fib.  4839.  XVI).  Ob.  d.  Bestimm,  d.  Libration 
d.  Mondes  (Ib.  id.).  Erleichtr.  d.  Anwend.  d. 
Methode  d.  kleinst.  Quadrate  (Ib.  4  840.  XVII). 
Üb.  Pendeluhren  (Ib.  4  843.  XX).  Ob.  d.  Ver- 
anderlichk.  d.  eignen  Bewegung  d.  Fixsterne 
(Ib.  4844.  XXII).  Ob.  d.  Berechn.  d.  wahr- 
scheinlichst. Anomalie  aus  d.  Zeit  etc.  (Ib.  id.). 
t'b.  d.  aus  d.  Schwere  hervorgehenden  Vei^- 
änderungeil,  die  d.  Kreis  eines  Instruments  in 
d.  lothrecht.  Lage  seiner  Ebene  erfahrt  [seine 
letzte  Arbeit]  (Ib.  4  846.  XXV).  Theoried. Sa- 
turn-Systems (Ib.  4  848.  XXVIII).  —  Beitrag 
z.  Cometentheorie  (Beliiimaeli.  astr.  Abhandl. 
4822.  HA.  II).  —  Untersuch,  üb.  d.  Bahn  d. 
Olbers'schen  Cometen  (Abb.  d.  Berl.  Acad. 
4842—43).  Analyt.  Auflös.  d.  Keppler'schen 
AulJ^be  (Ib.  4  846—4  7).  Bestimm,  d.  geraden 


Poggendorff,  Handw8rterbiich. 


Aufsteigung  d.  86  Maskelyne'scben  Fundamen- 
talsterne (Ib.  4848—49,  auch  4815).  Oberd. 
Entwickl.  der  Funct.  zweier  Winkel  u  und  u 
in  Reihen  etc.  (Ib.  4  820— S 4).  Untersuch,  des 
Theils  d.  planetar.  Störungen ,  der  aus  d.  Be- 
weg, d.  Sonne  entsteht  (Ib.  4614).  Untersuch, 
d.  Länge  d.  einfachen  Secundenpendels  (Ib. 
4  826).  Elemente  d.  Bahn  d.  Cometen  v.  4  830 
(Ib.  4  834).  Versuche  üb.  d.  Kraft,  mit  welcher 
d.  Erde  Körper  von  verschiedn.  Beschaffenh. 
anzieht  (Ib.  4  830).  Beobb.  d.  gegensett.  Stel- 
lungen V.  36  Doppelsternen  (Ib.  4  833).  Be- 
stimm, d.  Länge  d.  einfach.  Secundenpendels 
f.  Berlin  (Ib.  4  834).  Untersuch,  der  durch  das 

Integral  / ausgedrückten  Function  (Kö- 

nigsb.  Arch.  f.  Natnrw.  u.  Mrfth.  4842.  St.  4). 
Ober  d.  Theorie  d.  Zahlenfacultüten  (Ib.  4842. 
'  St.  3) .  —  Beiträge  zu  Behuowohar'i  Jahrbuch 
4  836—43,  z.  B. :  Ober  Ebbe  u.  Fluth  (4  838)  ; 
OberMaassu.  Gewicht  (4840) ;  Ober  d.  Magne- 
tismus d.  Erde  (4843).  —  Berichtigung d. Ther- 
mometer (Pogg.  Ann.  4  826.  VI).  Beobb.  von 
Irrlichtern  (Ib.  4  838.  XLIV).  —  Siehe  Ver- 
zeiehn.  seiner  sämmtl.  Werke  etc.  von  Boseli, 
Königsb.  4849.  —  Briefwechsel  zwischen  01- 
ben  u.  Besael,  edirt  von  A.  Bnnan,  2  Bde. 
Leipz.  4852. 

Besseli  Wilhelm.  —  Sohn  v.  Fried- 
rich Wilhelm.  Studiosus  d.  Baufachs  (Or), 
geb.   4  84  4,  Juni  16,  Königsberg, 

gest.  4  840,  Oct.  26,  Berlin. 
Parabolische  Elemente  d.  vonBoguslawski  ent- 
deckt. Cometen  (Astron.  Nachr.  4  835.  XII  u. 
4836. XIII).  Oberd.  gewöbnl. Verfahren,  eine 
schon  näherungsweise  bekannte  Cometenbahn 
zu  verbess.  (Ib.  4  836.  XIII).  Verschiedn.  astr. 
Beobb.  daselbst. 

Bessotti  Jacques.  —  War  ums  Jahr 

4  570  Prof.  d.  Mathematik  zu  Orl^ans/l^l  fl), 

geb.  .  .  .  Dauphin^,  gest.  .  .  . 
Theatrum  instrumentorum  et  machinarum, 
Lyon  4  578.  Description  et  usage  du  compas 
euclidien ,  contenant  la  plupart  des  observa- 
tions  qui  se  fönt  en  la  g6oro6tne,  perspective, 
astronomie  et  g^ographie,  Paris  4  574 .  Le  Cos- 
molabe,  Ib.  4568  (Worin,  nach  Lalande,  schon 
der  Stuhl  zum  Beobachten  auf  dem  Meere  be- 
schrieben sein  soll ,  den  der  Engländer  Irwin 
4760  vorschlug). 

Bessyi  s.  Fr^nicle. 

Bestf  Richard.  —  Privatmann^  mei- 
stens zu  Greenwich  lebend.  Mitgl.  d.  Astro- 
nom. Gesellschaft  zu  London  (Mem.  Astr, 
Soc,  XU), 

geb.   4767  etwa,  .  .  Greenwich, 
gest.  4  840,  Mai  4  9,  Henly  on  Thames. 
Fleissiger  Beobachter  des  Himmels. 

Bitanoonrt  (eigentlich  B^thencourt  y 
Molina),  Augustinde.  —  In  der  51iiitär- 
schule  zu  Madrid  gebildet,  General-Inspe- 

it 


179 


Betham 


Beult. 


180 


ctor  beim  spanischen  Strassen-  u.  Canal- 
Bauwesen,  4  808  in  russische  Dienste  tre- 
tend, in  gleicher  Eigenschaft  und  mit  dem 
Range  eines  General-Majors ,  bald  darauf 
eines  General-Lieutenants  (BS), 
geb.  4760 auf  Teneriffa, 

gest.  4  826,  Juli  26,  Petersburg. 
M6m.  sar  la  force  expansive  de  la  vapeur  d'eau, 
Paris  4  790.  M6m.  gur  un  noaveau  Systeme  de 
navigation  int^rieare,  Ib.  4805.  Essai  sur  la 
composition  des  machines,  Ib.  4808,  i'^ddit. 
4848.  Nouv.  T^Iegraphe  pr^sent^  parMr.Bx^ 
glitt  et B^teneovrt  (Mdm.  llnstit.  T.  III,  Bull. 
Soc.  phllomath.  A.  VI). 

Betham I  John.  —  Capitain  in  der 
Indian  Navy,  lebte  über  20  Jahre  in  In- 
dien und  war  zu  Madras  Boat-master,  Co- 
roner und  Police  Magistrate.  Mitgl.  d.  Roy. 
Astr.  Soc.  in  London  (ASM.  VIIi;, 

geh gest.  1 835,  Jan.  23,  London. 

Ad  easy  Method  of  finding  the  latitude  by  Ihe 
Poiar  Star,  Bombay . . . 

Botfatt,  s.  Peckham. 

Bettiniy  Mario.  —  Jesuit,  Lehrer  d. 
Moral,  Philosophie  u.  Mathematik  am  Col- 
legio  zu  Parma  (F)  (SBJ), 

geb.  4  582,  Febr.  6,  Bologna, 
gest.  4  657,  Nov.  7,  Bologna. 
Apiaria  universae  philosophiae  mathematicae, 
in  quibus  paradoxa  et  nova  pleraque  macbi- 
namenta  ad  ususeximios  traducta  et  facillimis 
demonstrationibos  conflrmata  exbibentur,  8 
Vol.  fol.  Bonon.  4  644  et  464t.  Eucltdes  expli- 
catus,  Ib.  4641  et  4  648.  Aerarium  philosophiae 
mathematicae,  Ib.  4648.  Recreationum  mathe- 
maticarum  Apiaria  XII  novisstma,  Ib.  4660 
(Nur  der  dritte  Tbeil  des  ersten  Werks). 

Battoni)  Carlo,  Graf.  —  Reicher  Pri- 
vatmann .  Beförderer  der  Wissenschaften. 
Mitgl.  d.  Academien  zu  Brescia  und  Padua 

(Tp.  v;, 

geb.   4735,  Mai  26,  Bogliacco, 
gest.  4786,  Juli  34,  Brescia. 
Pensiert  snl  governo  dei  flumi ,  Brescia  478t. 
L'uomo  volante  per  acqua,  per  aria  e  per  ter- 
ra, Venezia  4  784. 

Baadaaty  Fran^ois  Sulpice.  — 
Erst  Prof.  d.  Math,  am  Lyceum  zu  Avignon 
(4  814),  dann  Prof.  d.  Physik  am  College  zu 
Marseille  (4  8  4  3),  darauf  Unterdirect.  d.  Mi- 
neralien-Sammlung Ludwig's  XVIII.,  Prof. 
d.  Mineralogie  an  d.  Facult.  d.  Wiss.  zu 
Paris,  'General-Inspecl.  d.  Universität  und 
Mitgl.  d.  Instituts  (G.\U\J  (Q)  (QC), 
geb.   4  787,  Sept.  5,  Paris, 

gest.  4850,  Dec.  4  0,  Paris. 
Voyage  min^ralogique  et  gtologlque  en  Hon- 
grie  pendant  rann<^  4848,  S  vol.  u.  Atlas,  Pa- 


ris 4  8tt.  Traitä  6l6ment.  de  physiqae,  Ib. 
4  SS 4  ,  6°^  ^dit.  4  888.  Trail6  äl^ment.  de  mi- 
n^ralogie,  Ib.  4824,  2'"«  <^dit.  2  vol.  4  830.  Es- 
sai d'un  cours  6l6meot.  et  g6n6ral  des  sciences 
physiques.  Ib.  4828.  Cours  dl^ment.  de  mi- 
n^ralogie  et  de  g^ologie,  S  vol.  Ib.  4844.  — 
Essai  de  Classification  des  minöraux  d'apr^ 
leur  ^I^ment  nägatif  (Ann.  de  Min.  S^r.  I. 
T.  XIII).  Recherch.  sur  les  causes  qui  d^ter- 
minent  les  variations  des  formes  cristallioes 
d'une m^me substance mindrale  (Ib.  111).  Rech. 
pour  däterminer  l'importances  des  formes  cri- 
stallines  et  de  la  composition  cbimiqne  dans 
la  dötermination  des  esp^ces  minörales  (Ib.  II) . 
Analyse  de  5  roches  diverses  (Ib.  S6r.  U.  V) . 
t>o  de  5  vari<^t6s  d'amphibole  (Ib.  id.).  D«  de 
la  Wollastonite,  de  3  grenats,  de  8  äpidots,  da 
dislh^ne  (Ib.  id.).  Sur  la  pesanteur  sp^cifique 
des  Corps  comme  caract^re  min^ralogtque  (Ib. 
id.).  Sur  la  mani^re  de  discuter  les  analyses 
chimiques  pour  discemer  la  composition  des 
min^raux  (Ib.  id.).  Mehre  dieser  Aufs,  auch 
in  d.  Ann.  d.  Chim.  et  d.  Phys. 

Baarardi  J . . .  B . . .  —  Agent  d.  fran- 

zös.  Regierung  bei  den  Quecksilbergruben 

zu  Meisenheim.  Mitgl.  d.  Soc.  d.  Wiss.  zu 

Göttingen  (QJ, 

geb.  4715,  Nov.  5,  Metz, 

gest 

Dictionnaire  allemand-fran^ais,  contenant  les 
termes  propres  ä  l'exploitation  des  mines,  ä  la 
minöralogie  et  ä  la  min^ralurgie  etc.  Per.  4  84  9. 
Rapport  sur  quelques  mines  de  mercore  si* 
tuöes  k  la  rive  gauche  du  Rhtn  (Journ.  d.  Min. 
4  798.  T.  Vll).  Sur  les  möthodes  de  döstilU- 
tton  du  mercure  dans  le  palatinat  (Ib.  4  81 5. 
XXXVII).  Etc. 

BaaraFi  Johann  Ambrosius.  — 

Spital- Apotheker  in  Nürnberg.   Mitglied  d. 

Leopoldin.  Academie  (ANCJ  (WN)  (M), 

geb.   474  6,  M'arz   2,  Nürnberg, 

gest.  475i,  Juni  27,  Nürnberg. 
De  lapide  osteocolla  inquisitio  (Phil.  Tr.  4745^ 
Examen  chemicum  picis  liquldae  etc.  (Act. 
Acad.  Nat.  Cur.  T.  X).  Aufs,  im  Commerc. 
litt.  Norimb. 

Baaat|  Friedrich  August  Leo- 
pold, Graf  von.  —  SSchs.- Weimarscher 
Kammerherr  zu  Allenburg  (Scherer,  Jowm. 

vi;, 

geb.  4764,  Apr.  49,  Altenburg, 

gest 

Über  d.  Amalgamation  d.  silberhaltig.  Erze  zu 
Freiberg  (Eine  4800  in  d.  Kurmaioi.  Acad.  zu 
Erfurt  gelesene  Abbandl.). 

Baast|  Friedrich  Constantin. 
Freiherr  von.  —  Successive  Bergamtsas- 
sessor in  Freiberg  (4835),  Bergmeister  in 
Marienberg  (4836),  Ben$rath  in  Freiberg 
(4838),  Berghauptmann  u.  BlaufarbeDCom- 


181 


Beutel 


Bevifl. 


182 


missar  (1843),  und  endlich  (4851)  sächsi- 
scher Oberberghauptmann  (CL), 

geb.  1806,  Apr.  13,  Dresden. 
Geogoositsche  Skizze  d.  wichtigst.  Porphyrge- 
biide  zwischen  Freiberg,  Frauenstein,  Tba- 
rand  u.  Nossen.  Freiberg  48S5.  Kritische  Be- 
leocbtong  d.  Werner'schen  Gangtheorie,  Ib. 
1840.  Erltfuterungen  zur  Gangcharte  über  d. 
inn.  Tbeil  d.  Freiberger  Bergrefier  in  3  Bl., 
Leipz.  1 8AS.  Notice  of some  remarkableTwin- 
Crystals  of  Phillipsite  (Brewitor,  Journ.  of 
Science,  VII.  48i7). 

Bevtel,  Tobias.  —  ChursSchsischer 
SecretSr,  Mecbanicus  und  Kunst-KSmme- 
rer  in  Dresden  (J), 

Lebte  in  der  zweiten  Hälfte  des  XVII. 
Jahrb. y  und  starb,  emeritirt,  in  ho- 
hem Alter. 
Mercatorisches  u.  politisches  Handbüchlein  d. 
wunderschönen  Rechenkunst,  Leipz.  1654. 
Cborsjichs.  Cedemwald,  eine  Arithmetik  oder 
sehr  ntttzl.  Rechenkunst  [erlebte  8  Aufl.).  Ar- 
boretam  roathematicum  von  Sonnen-,  Mond- 
ood  Stern-Uhren.  De  cometis  a  diluvio  ad  ann. 
1683.  De  cometis  4  664  et  4  665.  De  tribus  So- 
lls 1665  apparentibus.  De  eclipsibus.  De  im- 
mobilitate  terrae  et  mobilitate  solis.  Ardua 
coeli  s.  de  praeoipuis  conjunctionibus  Jovis  et 
Salami  a  mundo  condito  ad  ann.  4683.  Ta- 
bula logarithmica  pro  sinubus.  Und  viele  dergl. 
Tract.  mehr. 

Benther,  Michael.  —  Dr.  Jur.  u. 
Med.,  4  546  Prof.  d.  Poesie  u.  Mathematik 
in  Greifs walde,  4  548  Rath  beim  Bischof 
V.  Würzbui^,  dann,  nach  längerem  Auf- 
enthalt in  Frankreich  und  Italien,  4  559 
Kirchetirath  und  Bibliothekar  d.  Kurfürsten 
von  d.  Pfalz,  endl.  4  565  Prof.  d.  Geschichte 
in  Strassburg  (J)  (HL)  (Wd), 

geb.  452S,  Oct.  48,  Carlstadt,  Franken, 
gest.  4  587,  Oct.  S7,  Strassburg. 
De  globo  astronomico.   De  circulis.  De  cor- 
rectione  novi  calendarii  Gregoriani. 

Be«ther,  Johann  Conrad.  —  In- 
genieur u.  der  Mathematik  Beflissener  zu 
Augsburg  (M), 

geb.  .  .  .,  gest.  1783  .  .  .  (Augsburg?). 
Gründlich  erkläiie  practische  Rechenkunst, 
nach  d.  Methode  d.  Hrn.  ▼.  CUusbergy  i  Bde. 
Augsb.  477i. 

Beuthery  Thomas.  —  Schreib-  und 

Rechenmeister  zu  Lindau  (M), 
geb.   4732,  Dec.  9,  Lindau, 
gest.  4788,  Mai  S3,  (Lindau?). 

Arithmetische  Ergötzungen  etc.  Lindau  4769. 

Arithmetischer  Lustgarten,  Ib.  477S. 

Beutler,  s.  Beitier. 

Berma,  B . . .  —  Ingenieur  der  grossen 
icmction  Canal  Company  (KL.  4  833^, 


geb.   4773  etwa  .  .  ., 

gest.  4  833,  Juli  4,  Lighton-Buzzard. 
Treatise  on  the  Slide  Rule.   Guide  to  tbe  Car- 
penter  Aule. 

Berüi  Benjamin.  —  Civil-Ingeni- 
eur,  Mitgl.  d.  Royal  und  d.  Geological  So- 
ciety (PhiL  Mag,  4839.  XIV;, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  838  .  .  . 
On  the  elasticity  of  ice  (Phil.  Tr.  4826).  Ex- 
periments on  the  modulus  of  Torsion  (Ib. 
4  839).  On  the  cobesion  of  cements  (Phil.  Mag. 
4889.  T.  I).  On  tbe  strength  of  timber  (Ib.  id.). 
On  the  modulus  of  elasticity  of  gold  (Ib.  4883. 
T.  III].  Table  of  sines  to  centesimal  parts  of 
the  versed  sine  (Ib.  id  ). 

Be¥el|  Michael  Isaak  Swarts.  — 
Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Mathematik  an  d.  städt. 
und  latein.  Schule  zu  Leyden,  später  Aicb- 
meister  d.  Arrondissements  Leyden  (BWA), 
geb.  4778,  Dec.  4  2,  Amsterdam, 
gest.  4  833,  Dec.  26,  Leyden. 
Verhandeling  over  de  algemeene  Gazverlich- 
ting,  Amst.  4  847.  Verhandl.  over  de  quadra- 
turer of  inhoudvinding  van  den  cirkel  in  eenen 
meetkundigen  zin,  Leid.  4  898.  Edirte  die  1., 
S.  u.  9.  Aufl.  von  Pibo  Steeastra'i  Grondbe- 
ginselen  der  Meetkunde. 

Beireregius  (Beveridge),  William. 
—  Successive  Canonicus  zu  Ganterbury, 
Archidiaconus  zu  Colchester,  Prediger  an 
St.  Petri  in  London ,  Kabinetsprediger  der 
Königinnen  Maria  und  Anna,  zuletzt  Bischof 
von  St.  Asaph  (BD)  (J), 

geb.  4  637  (zu  Anfang),  Barrow,  Leice- 

stershire, 

gest.  1708,  März  5,  London. 
Institutionum  chronologicamm  Libr.  II ;  una 
cum  totidem  Arithmetices  chronologicae  libeU 
lis,  Lond.  4669,  4705. 

Beirerial,  Bartblommeo.  —  Geist- 
licher von  d.  Congregation  d.  Multer  Got- 
tes, successive  Prof.  d.  Theologie  in  Rom 
und  d.  Rhetorik  in  Lucca  (Ä), 

geb.   4  629,  Mai    3,  Lucca, 

gest.  4  686,  Oct. 24,  Lucca. 
Syntagma  de   ponderibus  et  mensuris  etc. 
Lucca  4744  (Edirt  von  Joh.  Georg  Waleh,  Ups. 
4744). 

Berilaequei  Bartolommeo. — Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  üniv.  zuPadua  (Tp,  Hl), 

geb.  4740,  Aug.  27,  Asolo,  Trivigiano, 

gest.  4  84  5  etwa  .  .  . 
Osservazioni  sopra  la  storia  delle  opinioni  in- 
torno  alle  misura  delle  forze  vive.  Dimonstra- 
zione,  che  le  leggi  generali  del  meto  sono  di 
necessitä  e  non  di  elezione. 

Beris,  John.  —  Pract.  Arzt  in  Lon- 
don ;  Mitgl.  d.  Royal  Society  (Ähr,  Vfli;, 

42* 


183 


Bewiey 


Besoat. 


184 


geb.  4  695,  Oct.  3 1  (A.St.),  b.  OldSarum, 

Wiltsbire, 

gest. ^7 7 4, Nov.  6,  London.^ 
Tbe  satellite  Sliding  Rule  (Zur  Berecbn.  d.  Be- 
deckungen d.  Jupiters-Trabanten).'  27  Auf- 
sätze in  d.  Phil.  Transact.,  meistens  astronom. 
Beobb.  enthaltend.  Publicirte  HalleT's  astron. 
Tafeln.  Verfertigte  ein  boraxhaltiges  Glas  und 
bestimmte  dessen  Brecbkrafl.  Machte  auch 
elektrische  Versuche ;  belegte  zuerst  Flaschen 
u.  Platten  mit  Zinn-  (Blei-)  folie  (S.  Friesüey'« 
Gesch.  d.  Elektr. ;  und  Watson,  Phil.  Tr.  1747 
—48). 

♦ye«t.N6Y.  26(rA). 

Bewley  i  William.  —  Chirurg  und 
Apotheker  zu  Great  Hassingham  in  Nor- 
folk (RGE), 

geb.  17S5  .  .  .,  gest.  4783,  Sept.  5  .  .  . 
Treatise  on  air,  being  a  füll  investigation  of 
Mrs.  LayoUier*«  System,  Lond.  4794.  Beob- 
achtungen über  Salpetergas  und  Kohlensäure, 
in  Priesüey*«  Observations  on  different  kinds 
of  air,  Vol.  II. 

Beyer y  Hartman n.  —  Lutherischer 
Prediger  in  Frankfurt  a.  M. ;  hatte  in  Wit- 
tenberg studirt  (J), 

geb.   4  54  5,  Sept.  26,  Frankfurt  a.M., 
gest.  4  577,  Aug.  4  4,  Frankfurt  a.M. 
Quaestiones  sphaericae  in  Sphaeram  Joanni  de 
Sacrobosco,  Viteb.  4573. 

Beyer,  Job  an  n  Hartman n.  —  Sohn 
des  Vorigen,  Arzt,  Physicus  u.  Bürgermei- 
ster in  Frankfurt  a.M.  (JJ  (Stricker), 
geb.   4  563    .  .  .  .  ,  Frankfurt  a.M., 
gest.  4  625,  Aug.  4,  Frankfurt  a.M. 
Stereometriae  inanium  nova  et  facilis  ratio, 
geometricis  demonstratiunibus  confirmata  etc. 
Eine  newe  und  schöne  Art  derVisir-Kunstetc. 
Frankf.   4  603.    Conometria  Maurltiana  d.  i. 
Newer  Stereometrischer  Tractat  etc.  Ib.  4620. 
Logistica  decimalis  d.  i.  die  Kunst-Rechnung 
der  Zeheothoylichen  Brüchen  etc.  4  624. 

Beyer,  Jobann. —  Tischlermeister 
in  Hamburg  (HSL), 

geb.  4  673,  Nov.  25,  Hamburg, 
gest.  4  754,  Mai  4  0,  Hamburg. 
Baute  sich  eine  Sternwarte,  beobachtete  Son- 
nenflecke, verfertigte  mathemat.  Instrumente, 
und  schrieb :  Beschreibung  einer  Himmels- 
und Erdkugel,  Hamb.  4  74  8.  Beschreibungei- 
nes neu  inventirten  Modells  vom  Systemate 
Copernicano,  Ib.  4  724.  Beschreib,  d.  mensch- 
lichen Auges,  Ib.  4724.  Beschreib,  eines  neu 
erfundenen  Modells  d.  sphärischen  Trigono- 
metrie, Ib.  4782. 

Beyer,  August.  —  Bergcommissar, 
Rathsmitglied  u.  Markscheider  in  Freiberg. 
Vetler  des  Fojgenden  (Or)  fMJ, 
geb.  4  677  etwa,  Freiberg, 
gest.  4  753,  Jan.  i,  Freiberg. 


Gesegnetes  Marggrafthum  Meissen  an  unterir- 
dischen Schätzen ,  Dresd.  4732.  Gründl.  Un- 
terricht vom  Bergbau ,  nach  Anleit.  d.  Mark- 
scheider-Kunst, Schneeberg  4  749  (Vermehrt 
u.  verbessert  von  J.  F.  Lempe,  Allenb.  4  785). 

Beyer,  Adolph.  —  Bergschreiber  in 
Scbneeberg.  Vater  der  beiden  Folgenden 
(OrJ  (A)  (M), 

geb.   4  709,  Febr.  24,  Schneeberg, 
gest.  4  768,  Febr.  4  5,  Schneeberg. 
Otia  metallica  oder  bergmännische  Nebeostun- 
den,  8 Bde.  Schneeberg  4 748— 54.  Anmerkun- 
gen zu  Woltersdorf  s  Mineralsystem  etc.  (Qmii- 
dig^s  Natur-  u.  Kunstgeschichte,  Bd.  XX]. 

Beyer,  Adolph.  —  Bergmeister  in 

Schneeberg  (Or)  (M.  U), 

geb.  4743,  Nov.  4  4,  Schneeberg,* 
gest.  4  805,  Mai     8,  Schneeberg. 
Über  Hornstein kr y stalle  (Leipzig.  Magaz.  Bd.  1). 
ÜberHornstein-,  Jaspis-,  Feuerstein- u.  Chat- 
cedon-Krystalle  (Cr ell's  Beiträge,  Bd.  II]. 
*  geb.  1746  .  .  ,lLindn€r*s  Taachenb.f.  Litt.). 

Beyer,  August.  —  Robalt-Inspector 
und  Zebntner  zu  Scbneeberg.  Bruder  des 
Vorigen  (Or)  (M.  IIj, 

geb.  4  746,  Oct.  24,  Schneeberg, 

gest.  4  806,  Apr.  7,  Scbneeberg. 
Beitrüge  zur  Bergbaukunde,  Dresd.  4  794. 

Beyer,  ...  —  ...  (Q), 
geb.  .  .  .;  gest.  4  84  9,  Jan.  .  .  . 
Aux  amateurs  de  physique,  sur  Tutillt^  des  pa- 
ratonneres,  Par.  4  806.  Einige  Bemerkungen  bei 
einem  Gewitter  (Voigfs  Magaz.  XU.  4806). 

Beyrleh,  Heinrich Brnst.  —  Prof. 

an  d.  Univ.  und  seit  4853  Mitgl.  d.  Acad.  d. 

Wiss.  zu  Berlin  (Diss)  (Or), 

geb.  4  8  4  5,  Aug.  3  4 ,  Berlin. 
De  goniatitis  in  montibus  rbenanis  occarreo- 
tibus,  Berol.  1837.  Bestimm,  d.  Phenakits  nach 
einem  neuen  Vorkommen  (Pogg.  Ann.  4835. 
XXXIV).  Krystallsystem  d.  Phenakits  (Ib.  XLl. 
4  837).  Cber  d.  Kreideformation  im  südlichen 
Frankreich  (Karsten'!  Arch.  XII.  4889).  t]ber 
d.  Entwickl.  d.  FlOUgebirges  in  Schlesien  (Ib. 
XVIII.  4  844).  Viel  Petrefactologisches  in  Leon- 
liard's  Jahrb.,  Kanten'«  Archiv,  Monatsbericht 
d.  Berl.  Acad.  und  Zeitschr.  d.  deutsch,  geolog. 
Gesellschaft. 

Bezeut,  £tienne.  —  Examinateur 
des  gardes  du  pavillon  et  de  la  marine, 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  W^iss.  zu  Paris  (B)  (Mem, 
Par.  4  7«  a;, 

geb.   4730,  März  34,  Nemours, 
gest.  4783,  Sept. 27,  aufs.  GutinGa- 

tinois. 

Cours  de  math^matiques  ä  l'usage  des  gardes 
du  pavillon  et  de  la  marine,  avec  un  Trait^  de 
navigatlon,  6  vol.  Paris  4764— 69.  Court  de 
math^matiques  ä  l'usage  du  Corps  royal  de 


185 


Beiont 


Bibra. 


186 


lartUlorie,  4  vol.  Ib.  4770^73.  Theorie  g6nö- 
rale  des  ^quatioas  alg^briques,  Ib.  4779.  Sur 
le  degr^  des  ^uations  rösultantes  de  l'dva- 
ooniMement  des  inconnaes  (M^m.  Par.  4  764). 
Sur  plosieurs  classes  d'öqaations  de  tous  les 
degr^s  qui  admettent  une  Solution  algdbrique 
(Ib.  4  762) .  Sur  la  r<^8oIuUon  des  ^quations  de 
tons  les  degr^  (Ib.  4765).  Sur  les  eourbes 
doDt  la  reciificaUoD  dopend  d'une  quantitd 
dono^e  (Ib.  4758).  Sur  les  quantit^  diffi^reo- 
Ueiles.  qui  n'ötant  point  inU^rables  par  elles 
m^mes,  le  devienneot  nöaDinoins,  quand  on 
lear  Joint  des  quantit^  de  roöme  forme  qu- 
elles  (Möm.  Sav.  ^r.  III).  Mit  LaToiaier  und 
Taadermonde :  Bxp^riences  sur  le  froid  de  ran- 
nte 4776. 

Bexoutj  Löon.*  —  Privatlebrer  suc- 
cessive  in  Bordeaux,  Paris,  Rouen  u.  wie- 
der Bordeaux,  Zeitlang  Vorsteher  einer  Pri- 
vatschale in  Paris,  und  Hofmeister  eines 
engl.  Lords.  Spielte  in  d.  Revolution  von 
1830  eine  RoUe  (QC), 

geb.  4800  etwa,  Marmande,  Dep.  Lot 

et  Graronne. 
G^graphie  astronomique,  Paris  4894  et  95. 
G<^ographie  physique,  Ib.  48S5. 

*  Micht  inr  Familie  des  Vorigen  gehörend. 

Btalkowskly  Nicolaus  Casimir. 

—  Jesuit,  Lehrer  der  Humaniora  in  Rawa, 
Sandomir  u.  Posen,  dann  Prediger  in  Brzesc 

(BEj.  ni;, 

geb.   4  609,  liarz    7,  Klein-Polen, 
gest.  4  659,  Sept.  18,  Thorn.* 
Theorocentrica  sive  matbemattcae  de  Punctis 
et  Ceotris  coasiderationes,  Yilnae  4644. 

*  An  der  Pest. 

Blaaoaiil  (Blancanus),  Giuseppe.  — 
Jesuit,  Prof.  d.  Mathematik  zu  Parma  (MzzJ 
(SBJ)  (B)  (J), 

geb.   4  566    etwa,   Bologna, 

gest.  4  624,  Juni  1,  Parma. 
Aiistotelis  loca  roathematica,  ex  universis  ip> 
siasoperibus  coUecta  et  ei  plicata,  Bonon.  4  64  5. 
Sphaera  Mundi  seu  Cosmographia  demonstra- 
tiva ;  accesserunt  brevis  introductio  ad  Geo> 
graphiam,  apparatus  ad  Mathematicarum  Stu- 
dium, etEchometria,  id  est  geometrica  traditio 
de  Echo,  Bonon.  4680.  Constructio  instramenti 
ad  Horologia  Solaria  describenda,  Mutinae 
1654.  Clarorum  Mathematicorum  Ghronolo- 
gia,  Bonon.  4645. 

BUaoU&i  (Blanchinus) ,  Giovanni. 

—  Lehrer  d.  Astronomie  zu  Ferrara  ums 
Jahr  4  458  (WdJ  (J)  (P), 

geb. . . .  Bologna,  gest.  4  4 Ferrara. 

ErlSuterte  4458  auf  Kaiser  Friedrioha  m.  Ver- 
langen die  Alphonsinischen  Tafeln. 

Blaachlni  (Blanchinius),  Francesco. 

—  Dr.  Theol.,  Canonicus,  Bibliothekar  des 
Cardinais  Ottoboni  (nachmaligen  Papstes 


Alexanders  VIII.),  pSpsÜicher  Kammerherr, 
Secretär  d.  Kalender-Congregation,  Inten- 
dant aller  Alterthümer  in  Rom.  Auswärt. 
Mitgl.  d.  Pariser  Academie  (Mhn.  Par.  4729^ 

(VJ)  (Mz:^)  (Tp.yW)  (J)  (B), 

geb.   4  662,  Dec.  43,  Verona, 

gest.  4729,  März  2,  Rom. 
De  calendario  et  cyclo  caesaris  etc.  Romae 
4  70a.  Hesperi  etPbosphori  nova  phaenomena, 
sive  observationes  circa  planetäm  veneris,  Ib. 
4728.  Astronomicae  et  geographicae  observa- 
tiones selectae  etc.  (posthum)  Verona  4787. 
Opuscula  varia  etc.  (postb.)  Romae 4 754.  Nova 
methodus  Cassiniana  observandi  parallaxes  et 
distantias  planetarum  a  terra  (Act.  Brudit. 
4685).  Conspectus  maculae  platonis  in  Luna 
etc.  (Phil.  Tr.  4786).  Fernere  astron.  Beobb. 
in  d.  Phil.  Tr.  und  llöm.  Par.  D^scription 
d'une  macblne  portative  propre  ä  soutenir  des 
verres  de  tr^s  grapds  foyer  (M^ra.  Par.  4748). 
Sur  un  fragmeot  de  marbre,  trouvö  ä  Rome 
en  4705  oü  se  voit  un  reste  d'un  planisphöre 
Celeste  Egyptien  et  Grec  (Ib.  4  708). 

Bianohial (Bianchi),  GiovanniFor- 
tunato.  —  Arzt  erst  in  Neapel,  dann  in 
Venedig  und  Udine,  zuletzt  Prof.  d.  Medi* 
ein  an  d.  Univ.  zu  Padua  (MB)  (LL)  (Tp.  U 

etiv;, 

geb.   47  4  9,  Dec. 27,  Chieti,  Neapel,*  . 

gest.  4779,  Sept.  2,  Padua. 
Saggi  di  Esperienze  intorno  la  medicina  elet- 
trica^'^etc.  Venet.  4  749.  Osservazioni  intorno 
all'  uso  della  elettricitä  Celeste,  e  su  l'origine 
del  fiumeTimavo,  Ib.  4754.  Lettera  intorno  un 
nuovo  fenomeno  elettrico  (U6m.  Par.  4764). 

•  geb.  1720  .  .  .  (BN)  (BM), 
**  intorno  alla  macchina  elettriea,  heint  et  in  (3)>.  IV). 

BianooBl,   Giovanni  Lodovico, 
Graf.  —  Erst  Arzt  und  Prof.  d.  Medicin  an 
d.  Univ.  zu  Bologna,  dann  Leibarzt  d.  Land- 
grafen von  Hessen  und  später  des  Kurfürst. 
August  in.  von  Sachsen,  zuletzt  sächsi- 
scher Minister  in  Rom  (PJ  (TpA)  (M), 
geb.   4  7  47,  Sept. 30,  Bologna, 
gest.  4784,  Jan.      4,  Perugia. 
Due  lettere  di  Osica  al  Sign.  lUlbi  (Die  Bo- 
logneser Springkölbchen    und  die   Schallge- 
schwindigkeit betreffend)  Venez.  4  746.  Lettre 
ä  Mr.  le  Comte  Algaretti  sur  relectricItÄ,  Am- 
sterd.  4  748.  Experimentum  circa  velocitaiem 
soni,  an  aestate  celerior  quam  hieme  (Conim. 
Bonon.  T.  II). 

BIbra,  Ernst,  Freiherr  von.  —  Dr. 
Med.  u.  Phil.    StudiHe  Jura  in  WürxburR. 
trieb  aber  später,  theils  auf  seinem  Land- 
gut Schwebheim,  theils  in  Nürnberg  woli- 
nend ,  natarhistorische ,  besonders  chemi- 
sche Studien,  machte  von  4  849— 5^  eine 
Reise  nach  Bolivien  u.  Chile,  dann  ia  "' '' 
bürg  lebend  (Or), 


187 


Biewend. 


188 


geb.  J806,  Juni  9,  Schwebheim,  Un- 

terfranken. 
Chem.  Untersuch,  verschiedn.  Biterarteo,  Ber- 
lin 4842.  Chem.  Untersach.  d.  Knochen  u. 
Zähne  d.  Menschen  u.  Wirbelthiere,  Schweinf. 
4  844.  Chem.  Hülfstafeln,  Erlang.  4846.  Die 
Krankheiten  d.  Arbeiter  «in  Zündholzfabriken, 
Ib.  4  847  (Erhielt  d.  goldene  Medaille  vom  Kö- 
nig V.  Preassen  und  den  Monthyon'scben  Preis 
in  Paris).  Die  Wirkung  d.  Schwefelfithers,  Ib. 
4847.  Chem.  Fragmente  über  Leber  u.  Galle, 
Braunschw.  4  849.  Reise  in  Südamerika,  2  Bde. 
Mannheim  4854.  Vergleich.  Untersuch,  über 
d.  Gehirn  d.  Menschen  u.  d.  Wirbelthiere,  Ib. 
4854.  Die  narkot.  Genussmittel  d.  Menschen, 
Nürnberg  4855.  Aufsätze  in  Liebig*!  Ann., 
Pogf •  Ann. ,  SrdmaBn's  Journ.  und  d.  Wien. 
Denkschriften. 

Biooheral,  Alessandro.  —  Pract. 
Arzt  in  Florenz ,  später  Arzt  am  Hospital 
Santa  Maria  nuova  daselbst  (LL)  (Atädi 
Soc.  Econ.  diFirmze,  Vol.  IV^I, 

geb.  1734,  Nov.  II,  Castello  di  Ponte 

a  Signa, 
gest.  4797,  März  13,  Florenz. 
Bffemeridi  meteorologlche  A.  4  794  (AttidiSoc. 
Econ.  di  Firenze,  11). 

Bioker,  Lambertos.  —  Pract.  Arzt 
in  Rotterdam ,  Director  der  Bataafsch  Ge- 
nootschap  der  Proefondervindelyke  Wijs- 
begeerte  daselbst  (KL.  1804^ 
geb.  473  4  etwa  .  .  . 
gest.  1804,  Sept.  44,  Rotterdam. 
Rivierkundige  Grondwaarheden  byzonderlijk 
toegepast  op  de  rivieren  onses  lands  tot  her- 
Stillinge  derzelven  (Verhandl.  van  het  Ge- 
nootsch.  te  Rotterdam,  Dl.  I).  Verhandl.  over 
de  molen-roeden  etc.  (Ib.  DI.  IV).  Natuur- 
kundige  leezingen  over  de  stoom  machines 
etc.  (Nieuwe  Verhandl.  van  de  Genootsch.  te 
Rotterd.  Dl.  I).  MitBouppe:  Beschreib,  eines 
neuen  Dampfmessers  und  damit  angestellter 
Versuche  über  d.  Expansivkraft  d.  Wasser- 
dampfs (Oilb.  Ann.  4  80).  Bd.  X,  aus  d.  Hol- 
land.). ~  Sonst  nur  Medicinisches. 


^1  Jobann  Gottlieb.  — 
Bibliothekar  in  Wittenberg,  dann  Schul- 
director  in  Naumburg,  seit  4717  Gymna- 
sialdirector  in  Freiberg  (M)^ 

geb.   1705,  Apr.  6,  Naumburg, 
gest.  177),  Aug.  3,  Freiberg. 
De  ventonim  cuitu  divtno,  Naumb.  4745.  De 
primis  rei  metallicae  inveotoribus,  Frib.  4  768. 
De  antiquitate  fodinarum  metallicarum,  Ib. 
4  764. 


I  Giorgio.  —  Prof.  d.  Hy- 
draulik und  später  d.  beschreibenden  Geo- 
metrie an  d.  Univ.  zu  Turin.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  daselbst  (Mm.  Tor.  1840;^ 


geb.   1781,  Jan.   4  9,  Casal-Noceto,  * 
gest.  4839,  Aug.  25,  Turin. 

Sur  la  nature  de  la  transcendante  k (Mem. 

t/log.  X 

Torino,  XVI.  4809).   Math,  pour  oonnaltre  le 

nombre  des  Solutions  qu'admet  une  ^quation 

transcendante  ä  une  seule  inconnue  (Ib.  id.). 

Description  d'une  nouv.  boussole ...  et  eipe- 

riences  faltes  avec  cet  iustr.  (Ib.  XVIil.  4  84  4). 

Sur  la  chaleur  du  soleil  compar<^e  avec  celle 

de  l'ombre  (Ib.  id.).    Sur  la  cause  de  rico- 

chets ...  sur  la  surface  de  Teau  (Ib.  XX.  4843. 

Sur  diverses  int^rales  definies  (Ib.  id.).    Sur 

les  transcendantes  elliptiques   (Ib.  XXIII  et 

XXIV,  484  8— iO).  Exp.  sur  le  remous  et  la  pro- 

pagation  des  ondes  (Ib.  XXV.  48i0).  Exp.  sur 

divers  cas  de  la  contraction  de  la  veine  fluide 

etc.  (Ib.  XXVII.  48S3).   Bsp.  sur  la  d^pense 

des  rdservoirs  etc.  (Ib.  XXVIII.  48i4).  Exp^ 

rienze  sulle  contrazione  delle  vene  d'acque 

(Mem.  Soc.  Itai.  XX.  4838—29).   RiflesBioni 

sul  moto  permanente  del  acque  nc'  caoaü 

orlzzontall  (Ib.  XIX.  4894^18).  ^  Osserva- 

zioni  sulle  macchine  in  moto,  Torino  4886. 

Mem.  della  transcendenti  ellitiche,  Ib.  4847. 

*  ProT.  Tortone,  Piemont. 

Biebenteia,  s.  Marschall. 

Biela,  Wilhelm,  Baron  von.  — 
Hauptmann  in  d.  Österreich.  Armee,  machte 
die  Feldzüge  von  4  805,  1809  u.  4  843 — 
4  5  mit,  war  4832  Platzcommandant  von 
Rovigo  (Ci)  (JU)  rG.  1866;, 

geb.  4782,  März  19,  Rosslau, b. Stolpe 

am  Harz, 

gest.  1856,  Febr.  18,  Venedig. 
Die  zweite  grosse  Weltenkrafl,  nebst  Ideen 
Über  einige  Geheimnisse  der  physischen  Aslrf>- 
nomie,  oder  Andeutungen  zu  einer  Theorie 
der  Tangentialkraft,  Prag  4  886.  —  Entdeckte 
48t6,  Febr.  27  zu  Josephstadt  in  Böhmen  den 
Cometen  (später  d.  Biela'sche  genannt),  von 
dem  er  selbst  schon  am  28.  März  desselben 
Jahres  nachwies  (Astron.  Nachr.  IV),  dass  er 
identisch  sei  mit  dem  von  4772,  4779  u.  4805, 
also  eine  elliptische  Bahn  besitze  (Siehe  Oma- 
bart). Entdeckte  ausserdem  noch  zwei  Come- 
ten, 4  823,  Dec.  80  und  4884,  Jan.  4  4  'Astr«>o. 
Nachr.  11  u.  VIII).  Über  d.  Möglichkeit  id.  Stur- 
zes  mancher  Cometen  in  die  Sonne  ;ib.  III 
Noch  viele  astr.  Beobb.  ebendaselbst.  Cber 
die  Aiendrehung  der  Nebenplaneten  CBasm* 
gart&er,  Zeitschr.  f.  Phys.  4889.  Bd.  II). 

Btol|  Claude.  —  Apotheker  des  Kö- 
nigs von  Frankreich  (QJ  (BM), 

geb.  4  668   etwa,    Chauvot, b. Verdan. 

gest.  1728,  Juli  4  8,  Versailles. 

Lettre  aux  doyens  et  docteurs  en  pharmacie, 

au  si^et  de  la  theriaque,  Paris  4  704.  Vier  pbar- 

maoeut.  Aufslitze  in  d.  Mem.  deTrevoui,  4704, 

4707  U.  4748. 


BtovM&d,  Eduard.  — 
in  Hambung,  früher  successive  SUberhut- 


189 


Biggin 


Billingiley. 


190 


t«ngehalfe  a.  Berg-Gegenprobirer  in  Claus- 
thal (Or), 

geb.  18  fi,  Aug.  8,  Rothehülte,  Harz. 
Über  ein  AdhttsionsphflDomen  (Pogg.  Ann. 
4841.  LVII).  Analyse  d.  Nontronits  (Erdmaan'« 
Jouro.  4837.  XI).  Anal.  d.  Rhodiunachlorid- 
natriums  etc.  (Ib.  4888.  XV).  Über  d.  Bereit, 
d.  tropfbar,  wasserfr.  Chlors  aus  Chlorhydrat 
(Ib.  id.).  Schvetssbarkeit  d.  Palladiums  (Ib. 
1841.  XXIII)  Chlorbydratkrystalle ;  Ugirung 
T.  Eisen  n.  Blei ;  hydro-elektr.  Vergold.  des 
Kttpfers  etc.  (Ib.  id.).  Nontronit  (Ib.  4850. 
XilX). 

Blggla,  George.  —  Esquire,  Mitgl. 
d.  Royal  Society  (Th), 

geb gest.  4803,  Nov.  2  .  .  . 

Od  the  qaantity  of  Tanning  Principle  and  Gal- 
lic  Acid  contained  in  the  bark  of  varioas  trees 
Phil,  Tr.  4799). 

Blgot  do  MorogueSy  Söbastien 
Frangois,  Yicomle  de.  —  Lieutenant- 
General  des  armäes  navales.  Correspond. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (BS)  (Roxier, 
Tablederacad.d,Sc,J, 

geb.  4705,  Apr.  5,  Brest, 
gest.  478  4 Ville-Fayer,  b.  Or- 
leans. 

Essai  sur  TappHcation  de  la  throne  des  forces 
oeotrales  aux  eflTets  de  la  poudre  ä  canon, 
Paris  1787.  Artikel :  Cloche  ä  plonger,  im  Di- 
ctionn.  de  racadömie. 

Bigol  de  MorogueSy  Pierre  Ma- 
rie S^bastien,  Baron  de.  —  Enkel  des 
Vorigen.  Reicher  Gutsbesitzer.  Pair  von 
Frankreich  (BS), 

geb.  1776,  Apr.    5,  Orleans, 

gest.  4  840,  Juni  4  5,  Orleans. 

Essai  sur  la  Constitution  roin^ralogique  etg^o- 
logiqoedu  sol  des  environs  d'0rl6ans,  4  840. 
Memoire  historiqae  et  physique  sur  les  chutes 
des  plerres  tomb^es  sur  la  terre  ä  diverses 
q>oque8,  4 849.  Notions  göologiques  sur  Tan- 
tiquit^  des  couches  les  plus  superflcielles  de 
)i  terre,  4St4.  Sur  quelques  sobstances  des 
environs  de  Nantes  (Journ.  d.  Mines  4  807). 
Sttr  let  princtpales  substances  des  d^parte- 
meats  da  Morbifaan  etc.  (Ib.  4  809  et  40).  Sur 
le  Kaotio  de  Dignac  (Ann.  chim.  phys.  4893. 
XXIII). 

Bülager  (Bülfinger),  Georg  Bern- 
hard. —  Erst  Schlossprediger  in  Tübin- 
gen, dann  Prof.  extr.  d.  Philosophie  (1721) 
und  Prof.  ord.  d.  Moral  u.  Mathematik  (1724) 
an  d.  Univ.  daselbst,  darauf  (4725)  Prof.  d. 
Logik,  Metaphysik  u.  Moral  in  St.  Peters- 
burg, kehrte  aber  473  4  nach  Tübingen  zu- 
rück ,  war  daselbst  Prof.  d.  Theologie  und 
Superattendens  des  Stipendii,  später  auch 


Curator  d.  üniversitSt.   Auswart.  Mitgl.  d. 
Berliner  Acad.  (M)  (L  W)  (HL), 

geb.  4  693,  Jan.  23,  Canstadta. Neckar, 
gest.  4760,  Febr.  4  8,  Tübingen. 
Elementa  Physices  etc.  Lips.  4  742.  De  variis 
barometris  sensibilioribus  et  eorum  nova  spe> 
cie  ac  usibus  (Comm.  Acad.  Petr.  1. 4  726).  De 
directione  corporum  gravlum  in  vortice  sphae- 
rico  et  figura  nuclei,  dissertatio  eiperimenta- 
lis  (Ib.  id.).  Demonstrationes  mechanicaede 
viribus  corpori  moto  insitis  et  illarum  meo- 
sura  (Ib.  id.).  De  frictionibus  corporum  soli- 
dorum  (Ib.  T.  II) .  De  tubis  capillaribus,  diss. 
experimentalis  (Ib.  id.).  Experiment,  de  ef- 
fectu  caloris  vel  frigoris  subitanei  in  expansio- 
nem  vel  contractionum  vitrorum  (Ib.  T.  III). 
Solutio  problematis  de  vi  centrifuga  corporis 
sphaerici  in  vortice  sphaerico  gyrantis  (Ib. 
T.  IV).  De  solidorum  resistentia  (Ib.  id.).  De 
causa  gravitatis  physica  generali  disquisitio 
experimentalis  (Pikees  de  Prix  de  l'Acad.  de 
Par.  T.  II). 

Billy  Robert.  —  Civil-Ingenieur  (BN), 

gebt  4754 Staffordshire, 

gest.  4  827,  Sept.  23,  Birmingham. 
Mehre  technische  Erfindungen,  z.  B. :  Eiserne 
Gefftsse  statt  der  Tonnen  zur  Aufbewahrung 
des  Trinkwassers  auf  Seereisen ;  eiserne  Ma- 
sten ;  Verfahren  zur  Conservation  der  Hölzer. 

Billborgi  Johann.  —  Bischof  von 
Strengnäs,  vorher  Prof.  d.  Mathematik  an 
d.  üniv  zu  üpsala  (Gz)  (BN), 

geb.  4  650  ..  .  Mariestadt, 

gest.  4  747  ..  .  StrengnSs. 
Tract.  deCometis,  Holm.  4  681.  Elementa  Geo- 
metriae,  Upsal.  4687.  Tract.  de  refractione 
solis  inoccidui  in  septehtrionalihus  oris,  Holm. 
4696  (MiscH.  Acad.  Nat.  Cur.  4696).  Tract. 
de  reformatione  calendarii  Julian!  et  Grego- 
riani,  Ib.  4699.  Viele  Dissertatt. 

Billettes,  Gilles  Filleau  des. — 
Pensionnaire  möcanicien  d.  Acad.  d.  Wlss. 
zu  Paris  (Mem.Par,  MtO), 

geb.   4  634 Poitiers, 

gest.  4720,  Aug.  4  0,  Paris. 
Description  d'une  machine  ä  ^puiser  Teau 
(M6m.  Par.  T.  II).   Descrlpt.  d'une  nouv.  ma- 
chine de  porte  d'^cluse  (M6m.  Par.  4699). 

BUlioh  (Billichius),  AntonGünther. 
—  Gräflich  Oldenburgscher  Leibarzt  (J), 

geb Friesland. 

Anfangs  des  XVH.  Jahrb.  lebend. 
Exercitatio  de  natura  et  constitutione  spagy- 
rices  emendatae,  4628.  Exercltium  chymicum 
ultimum,  Bremae4625,  Observationum  acpa- 
radoxorum  chymiatricorum  Libr.  duo,  Lugd. 
1681.  Diss.  de  Thessalo  in  chymico  redivivo 
seu  de  vanitate  medicinae  cbemico-hermeti- 
cae,  Francof.  4689  et  4  648. 

BUUagiley,  Sir  Henry.  —  Lord 
Mayor  von  London  (BD)  (BS), 


191 


Bflly 


Binean. 


192 


geb Ganterbury, 

gest.  1606,  Nov.  t%,  London.* 

The  Elements  of  Geometry  of  the  most  ancient 
philosopher  BnolideofMegara,  faithfuliy  trans- 
lated  into  the  english  toogue  etc.  Lond.  4570. 

•  SMt.  Not.  12  (/)  (BN). 

Billy,  Jacques  de.  —  Jesuit,  zuletzt 
Lehrer d.Mathem.biDijon  fNüXXXX)  (J), 

geb.  1 60S,  MSrz  1 8,  Compiegne, 
gest.  4  679,  Jan.  4  4,  Dijon. 

Nova  Geometrloae  Clavis  Algebra,  Par.  4648. 
Tabulae  Lodovicae  sea  universa  EcHpseon  do- 
ctrina  tabalis ,  praecepiis  ac  demoostrationi- 
bu8  eiplicata,  Divione  4656.  Diophaotas  redi- 
vivus,  Par.  4660.  Opus  astronomicam,  in  quo 
sideram  omnium  hypotheses ,  et  eorum  mo- 
tus ,  et  quaecumque  ad  astronomiae  tbeore- 
mata  et  praxes  pertinent,  declaraotur,  Ib.  4  660 
et  4664 .  Discours  de  la  comöte  de  l'annde  4665, 
Ib.  4  665.  Crisis  astronomica  de  motu  coroe- 
tarum  et  de  cometa  annorum  4664  et  4  665, 
ubi  confutantur  hypotheses  lineae  rectae,  et 
aperitur  novum  systema  cometarum,  Divione 
4  666.  Doctrinae  analyticae  inventum  novum, 
Tolosae  4  670.  To  find  the  Year  of  the  Julian 
Period  (Phil.  Tr.  4  666) . 

I 

Blllyi  E . . .  de.  —  Ing^nieur-en-chef 
desMines,  Mitgl.  d.  Conseil  centrale  des 
ficoles  des  MInes  zu  Paris  (AM), 

geb.  I80S,  Mai  26,  .  .  . 

Notice  sur  les  volcans  6teints  des  environs 
d'Olot  en  Catalogne  (Ann.  Min.  S6r.  IL  4  8t8. 
IV).  Auszug  aus  L.  v.  Buch'a  Beschreib,  d. 
canar.  Inseln,  und  verschiedene  Berichte  eben- 
daselbst. Betrachtungen  über  das  versteine- 
rungsführende  Ubergangsgebirge  d.  Bretagne 
(M6m.  Soc.  bist.  nat.  de  Strasbourg.  I).  G^o- 
logie  du  Döpm.  des  Vosges,  avec  carte  (Compt. 
rend.  4853.  XXXVI). 

Blnai  Andrea.  —  Mönch  von  der 
Congregazione  Casinese,  Lehrer  der  Philo- 
sophie in  den  Klöstern  seines  Ordens  zu 
Padua,  Perugia  und  Mailand  (Mzz), 

geb.  478i,  Jan.  \,  Mailand, 
gest 

Electricorum  eflTeotoum  expKcatio,  quam  ex 
principiis  Neiwtonianis  deduxit,  novisque  ex- 
perimentis  ornavit  D.  Andr.  Bisa,  Patavii  4  754 . 
Ragionamento  sopra  la  cagione  de'  Tremuoti 
etc.  Perugia  4754.  Lettera  intorno  all'  Elettri- 
zaziooe  deil'  aria  In  occasione  di  tempo  cat- 
tivo  etc.  Ib.  4  758.  Physica  experimentalis 
Chriatiaiii  Wolfli  etc.  nunc  prtmum  ex  ger- 
manico  idiomate  in  Latinum  translata ,  3  vol. 
Venet.  4763 — 58  (Angehängt  ist  dem  ersten 
Theil :  Diss.  interpretis  de  tubis  capillaribus, 
und  dem  zweiten :  Diss.  interpretis  de  electri- 
citate).  Elektrische  Versuche,  Gewitter  und 
Regen  betreffend  ;  Brief  an  Kfiftner  (Hamburg. 
Magazin,  4758,  Bd.  XII). 


Blader,  Johann  Heinrich.  — Apo- 
theker, Stadtrath  und  Stadtgerichtsbeisitzer 
in  Stuttgart  (Buchn,  Rep.  XKIJ, 
geb.  4779,  Jan.  2 i,  Stuttgart, 

gest.  4825,  Jan.  8,  Stuttgart. 
Versuche  mitRomenliaiiseii'a  Luftpresse  (Baeh- 
ner'flRep.  4849.  Bd.  VI).  Pharmaceut.  Noti- 
zen (Ib.  4  84  9,  VII).  Über  Poutot'a  Prüfung  des 
Olivenöls  (Ib.  4  820,  VIII).  Prüfung  einer  im 
Sassafrasöl  gebildet,  kryslall.  Masse  (Ib.  4  824, 
XI). 

Blndhelm,  Johann  Jacob.  —  Phar- 
maceut in  Berlin  u.  Petersburg,  dann  Apo- 
theker u.  Professor  in  Moskau ,  zuletzt  in 
Berlin  privatisirend  (M.  l)  (N), 

geb.  4750,  März  5,  Ragow,  Mark  Bran- 
denburg, 

gest.  4  825,  Jan.  4  7,  Berlin. 
Ökonom. -chemische  Beobb.  u.  Versuche  über 
einige  d.  gewöhnlichst,  vegetabil.  Nahrungs- 
mittel, Petersb.  4  793  (Aus  d.  Abb.  d  ökon. 
Gesellsch.  daselbst,  Bd.  IV).  Glasur  auf  ge- 
schmiedetem Kupfer  und  Eisen  (CreU'a  Ann. 
4  784).  Bereit,  d.  Brechweinsteins  (Ib.  4  787). 
tJb.  d.  Rückstand  d.  Bereit,  d.  Vitriolathers 
(Ib.  id.).  Bestimm,  d.  Gewichts  einig,  äther. 
Oele  (Ib.  id.).  Versuche  mit  Braunslein  (Ib. 
4789).  Über d. sibirisch.  Aquamarin  (ib.4790). 
Üb.  d.  sibirisch,  roth.  Schtirl  (Ib.  4  792).  Üb. 
d.  Zinkspath  zu  Bleyberg  (Slwert's  Mag.  f.  Apo- 
theker, 4  785).  Chem.  Untersuch,  e.  krystaU. 
Asbestes  (Schrift.  Berlin,  naturf.  Gsll.  Bd.  III). 
Do  d.  KrOs-  oder  Kragensteins  (Ib.  id.).  D»  e. 
krystaU.  Schwerspaths  v.  Freiberg  (Ib.  IV). 
D°  d.  vererzt.  Goldes  v.  Nagyag  (Ib.  id.).  D<*  d. 
weissen  Galmeis  v.  Bleiberg  (Ib.  id.).  D**  d. 
rosenfarb.  Quarzes  (Ib.  V).  D»  e.  Krystalls  v. 
Katharinenburg  (Ib.  VIII) .  Versuch  mtt  Braun- 
stein (Ib.  IX).  Zerleg,  d.  Berylls  (Ib.  X).  Chem. 
Untersuch,  sibir.  Bleierze  (Ib.  id.).  Beobb.  üb. 
d.  sibir.  Topas  (Ib. XI).  Vom  sibir.  grün.  Blei-' 
spath  (Ib.  id.).  Über  sibir.  u.  daurisch.  Chal- 
cedon  (Neue  Schrft.  d°  Bd.  II).  Üb.  sibir.  Ku- 
pferlasur (Ib.  id.).  Über  die  Cadmien,  beson- 
ders vom  Zink  u.  Kobold  (Pallaa,  Neue  Nord. 
Beitr.  VI). 

BlndseUi  Heinrich  Ernst.  — Dr. 
Phil.,  Univers.-Bibliothekar  in  Halle  (Or)^ 

geb.  4  803,  Mai  22,  Wernigerode, 
Akustik,  mit  sorgf^iltiger  Berücksichtigung  der 
neueren  Forschungen,  Potsdam  4  889.  Abhandl. 
zur  allgemeinen  vergleichenden  Sprachlehre  : 
4)  Physiologie  d.  Stimme  und  Sprachlaute; 
2)  Über  d.  verschiedenen  Bezeichmingsweisen 
d.  Genus  in  d.  Sprachen,  Hamb.  4  838. 

BlneaUy  JeanMartial.  —  Ingeni- 

eur-en-chef  des  Mines  pour  la  partie  m^- 

tallurglque  (QC), 

geb.  4  805,  Mai  4 9,  Gennes,  Dep. Maine 

et  Loire. 
Rapport  sur  Temploi  de  la  tourbe  pour  le  podd- 
lage  de  la  fönte  etc.  (Ann.  d. Mines,  4886.  VII). 


193 


Binean 


Bion. 


194 


Sur  les  divers  procädäs  mfs  en  usage  pour  rem- 
placer  dans  \ea  bauts-fourDeaui  et  les  feux 
d'affinerie,  le  charbon  de  bois  par  )e  bois  verl 
dessech<^  oa  torrifi^^  (Ib.  4838.  T.  XIII). 

Blaeau,  Am  and.  —  Prof.  d.  Chemie 

an  d.  Facull.  d.  Wiss.  u.  an  d.  £coIe  de  la 

Martini^ro  zu  Lyon,  auch  Secretar  d.  Classe 

des  Sciences  der  Academie  daselbst  (Or), 

geb.  1812,  Jan.  1 8,  Douez-Ia-Fontaine, 

Dep.  Maine-el-Loire.* 
Sur  quelques  combiRaisons  ammoniacales  etc. 
(Ann.  chim.pbys.  4888.  T.LXVII).  Recberch. 
sar  les  densites  de  vapeur  (Ib.  4  838.  LXVIII). 
Nouv.  rechercb.  sur  les  combinaisons  ammo- 
niacales (Ib.  4889.  LXX).  Sur  les  combinai- 
900S  de  l'eau  avec  les  hydracides  (Ib.  S^r.  III. 
4843.  VII) .  Sar  les  produits  r<5saltant  de  l'actioa 
de  riode  el  du  chlore  sur  Tammoniaque  (Ib. 
1845.  XV).  Sur  les  relations  des  densit^s  de 
vBpeurs  avec  les  Äquivalents  chimiques  (Ib. 
<84€.  XVIIl).  Sar  les  biformiates  de  potasse 
et  de  soude  (Ib.  4847.  XIX).  Sur  les  combi- 
naisons du  camphre  (Ib.  4848.  XXIV].  Des 
combinaisoDS  de  Tacide  sulfurique  avec  Teau 
Ib.  id.  et  4  848.  XXVI).  Sur  la  densit<^  des 
vapeurs  d'acide  ac^tique,  d'acide  formique  et 
d'acide  sulfurique  (Compt.  rend.  4844.  XIX). 
Sur  la  composit.  chimiq.  d^s  eaun  de  pluie  ä 
Lyon  (Ib.  4  858.  XXXIV  et  4  854.  XXXVllI). 
.Sur  l'emploi  des  liqueurs  titröes  pour  l'äva- 
lualion  de  Tammoniaque  des  eaux  (Ib.  4  853. 
XXXVl).  Sur  l'ozoD  atmospberique  (Ib.  4855. 
XL). 

*  gvb.  1810  etwa  .  .  .  (QC)* 

Blaeti  Jacques  Philippe  Marie. 
—  Prof.  d.  Astronomie  am  College  de  France 
iii  Paris  und  seit  1843  Mitgl.  d.  Instituts 
daselbst,  vormals  General-Studiendirector 
d.  polytech.  Schule  (Q)  (QCJ  (CR.  XLIi;, 

geb.   4  786,  Febr.  2,  Rennes, 

gest.  4  856,  Mai  4  2,  Paris. 
Sur  la  th^orie  des  axes  conjogu^s  et  des  mo- 
ments  d'ineriie  des  corps  (Journ.  d'öcole  po- 
lytecbn.  4  84  3.  T.IX).  Sur  ua  Systeme  de  for- 
mules  analytiques  et  leur  applicatioa  k  des 
eoosid^rations  gäom^trlques  (Ib.  id.).  Sur  la 
d^composition  des  forces  (Ib.  484  6.  X).  Sur 
Texpression  analytique  de  l'äiasticit^  et  de  la 
roideur  des  courbes  ä  double  courbure  (Ib. 
id.).  Sur  les  principes  g<^n6raux  de  dynamique 
etc.  (Ib.  4  823.  XII).  Sur  la  di^termination  des 
orbites  des  planstes  et  des  com^tes  (Ib.  4  834 . 
Xlll).  Sar  la  r^solution  des  ^quat.  iod^termi- 
n^a9  du  4*"«'  degr6  etc.  (Ib.  id.).  Sur  les  iot^- 
gralesdöfiDiesEulärtenDesetc.  (Ib.  4839.  XVI). 
Sur  la  Variation  des  constantes  arbitraires  dans 
les  ^aations  de  la  dynamique  (Ib.  XVII).  Sur 
des  thäor^mes  de  ^^om^^trie  (LioaviUe,  Journ. 
d.  Math.  4  837.  11).  Sur  l'int^grat.  d'un  Sy- 
steme d*<iqaat.  difförentielles  du  3"'''  ordre  etc. 
(Ib.  id.).  Sur  le  probldme  de  d^terminer  le 
nombre  de  man  leres  dont  une  figure  recti- 
Ugne  peut  Mre  partag^e  eo  triangles  etc.  (Ib. 
1 839.  IV) .  Sur  les  indgalit^s  s^culaires  du  mou- 

Poggendorff,  Handw5rlerbneh. 


vement  des  planstes  (Ib.  4840.  V).  Sur  une 
courbe  qui  est  sa  propre  dävelopp^e  etc.  (Ib. 
4  844.  VI).  Sur  la  thc^orie  des  nombres  entiers 
etc.  (Ib.  id.).  Sur  le  d^veloppement  de  la  fon- 
ction  dont  d^pendent  les  caiculs  des  perturba- 
tions  des  planetes  (M^m.  Sav.  etrang.  484  8). 
Sur  la  transformat.  d'une  integrale  d^finle  en  in- 
t(>grale  ind^finie  (Compt.  read.  4  844.  XII).  Sur 
la  tb^orie  de  la  Variation  des  constantes  arbi- 
traires dans  les  ^quat.  de  la  dynamique  etc. 
(Ib.  4844 .  XIII).  Sur  une  propriötä  des  nom- 
bres Premiers  et  sur  la  di^terminat.  des  nom- 
bres assoQi<^s  d'Euler  (Ib.  id.).  Sur  une  nouv. 
m^thode  pour  trouver  le  plus  grand  commun 
dtviseur  des  nombres  entiers  etc.  (Ib.  id.).  Sur 
Tusage  du  calcul  des  variotions  pour  Tint^grat. 
des  ^quations  b  d^riv^es  partielies  du  4*°"  or- 
dre etc.  (Ib.  4  842  XIV).  Sur  un  moyen  facile 
d'arriver  ä  la  transformat.  däcouverle  parPfidT 
(Ib.  XIV.  et  XV).  Sur  la  dcterminat.  d'une  tn- 
tögrale  Eul^rienne  binöme  (Ib.  4  843.  XVI) .  Sur 
la  formation  d'une  classe  trös-6tendue  d'^qua- 
tlons  r<^ciproques  etc.  (Ib.  id.).  Sur  l'int^rat. 
des  equat.  Unfaires  aux  diff^rences  finies,  d'un 
ordre  quelconque,  ä  cot^fT.  variables  (Ib.  4  843. 
XVII).  Sur  l'int^grat.  des  ^quat.  de  la  courbe 
61astique  ä  double  courbure  (Ib.  4  844.  XIX). 
Sur  la  courbure  des  lignes  'consid^röes  comme 
provenant  de  Tinter^ect.  mutuelle  de  9  sur- 
faces  donn^es  (Ib.  id.).  Sur  une  question  de 
l'analyse  des  probabilit^s  etc.  (Ib.  id.).  Sur  le 
nombre  des  divisions  ä  eflectuer  pour  obtenir 
le  plus  grand  diviseur  commun  de  deux  nom- 
bres entiers  etc.  (Ib.  id.)  Sur  la  decouverte  de 
la  variaüon  attribu^e  ä  Aboul-Witt  (Ib.  4845. 
XX).  Sur  le  diametre  apparent  et  sur  la  pa- 
rallaxe  du  Soleil  (Ib.  4  846.  XXII).  Sur  le  mou- 
vement  du  pendule  simple  en  ayant  ögard  ä 
Tinfluence  de  la  rotat.  diurne  de  la  terre  (Ib. 
4  854.  XXXIl).  Sur  lapplicat.  de  la  th^orie 
des  suites  ä  la  s^rie  des  nombres  prdmiers  etc. 
(Ib.  id.). 

BinninKeri  Caspar.  — *  ....  fM), 
geb.  .  .  .,  gest.  vor  4770  .  .  . 
La  väritable  cause  du  flux  et  reflux  de  la  mer, 
Halle  4  749  (Auch  deatsch,  Breslau  4  764). 

*  In  der  Dedication  seines  Buchs  (an  Friedrich  d. 
G  r.)  nennt  er  sich  a^f«t  (sLso  preoss.  Untertbui  ?). 

Blnninger,  Ludwig  Reinhard. — 

Stadt-  und  Landphysicus  zu  Buschweiler 

im  Elsass  (MJ, 

geb.   4  7  42 Bu.schweiler, 

gest.  4  776,  Aug.  4  8,  Buschweiler. 

Oryctographiae   ägri  Buxovillani  et  vicioiae 

specimen,  Argent.  4  763. 

Btoili  Nicolas.  —  Landkarten-  und 
Globen-Händler  in  Paris,  führte  den  TiUd ; 
Ingenieur  du  Hol  pour  les  instrunient«  d«i 
mathematiqaes  (BS)  (BN), 

geb.    1653  etwa,  .  .  . 

gest.  4  733  ...  .  Paria. 
Usage  des  globes  cC^leste  et  terre^tr«  H.  d^« 
spb^res  suivants  les  dllTörent«  ^y^u^tt,^^  4,4 

13 


195 


Biot. 


196 


monde,  Paris  4699.  Trait^  de  la  constructiön 
et  des  principaux  usages  des  Instruments  de 
math^inatiques ,  Ib.  474  8  (Erlebte  viele  Auf- 
lagen und  Übersetzungen ,  eine  deutsche  von 
Doppelmsyr  [unter  d.  Titel :  Matbemat.  Werk- 
schule], die  auch  mehrmals  aufgelegt  ward). 
Description  et  usage  d'un  planisph6re  nouvel- 
leroent  construit,  Ib.  4  727. 

Blot,  JeanBaptiste.  —  Prof.  d. Phy- 
sik am  College  de  France  (seit  4  800)  und 
(seit  4  809)  d.  Astronomie  an  d.  Facultät 
d.  Wiss.  zu  Paris,  Mitgl.  d.  InstKuts  (seit 
4  803)  und  des  Längenbureau  daselbst  (seit 
4  806).  Früher  Prof.  an  d.  Centralschule  zu 
Deauvais,  nachdem  er  aus  d.  anfängl.  ge- 
wählten Artilleriedienst  ausgeschieden  fBC) 
(DC)  (QC), 

geb.  n74,  Apr.  24,  Paris. 
Trait6  analytique  des  courbes  et  des  surfaces, 
Paris  4802,  als  Essai  de  göom^trie  analytique 
etc.  Ib.  4  805.  Essai  sur  rhistojre  des  sciences 
pendant  la  rävolution  frangoise,  Ib.  4  803.  Re- 
lation d'un  voyage  fait  dans  te  D^p.  de  l'Orne 
pour  constatcr  la  röalitä  d'un  m^töore  observö 
ä  TAigle.  Ib.  4  803.  Traitä  el(^menl.  d*astrono- 
mie  physique,  8  vol.  Ib.  4  805  (2.  Aufl.  3  vol. 
4844,  3.  Aufl.  4  vol.  4844—47).  Recherches 
sur  les  r^fractions  ordinaires  etc.  Ib.  4  84  0. 
Tablesbarom^triques  portatives,  Ib.  4844.  Re- 
cherch.  expm.  et  math.  sur  les  mouvemens 
des  molöcules  de  la  lumi^re  autour  de  leur 
centre  de  gravitö,  Ib.  4844.  Traitö  de  phy- 
sique expörimentale  et  mathömatique,  4  vol. 
Ib.  4  846.  Präcis  älömentaire  de  Physique  ex- 
perimentale,  2  vol.  Ib.  4,84  8  et  4  824  (Deutsch, 
mit  Zusätzen,  von  Teehner,  5  Bde.  Leipz.  4  828 
— 29).  Recherches  sur  plusieurs  points  de  I'a- 
stronomie  ögyptienne.  Ib.  4  823.  Recherches 
sur  l'ancienne  astronomfe  chinoise,  Ib.  4  840. 
—  Mit  Arago:  Recueil  d'observations  göod^- 
aiques,  astronomiques  et  physiques ,  öxecutes 
par  ordre  du  bureau  des  longihides  de  France, 
en  Espagne  et  en  Ccosse,  pour  döterminer  la 
Variation  de  la  pesanteur  etc.  (Bildet  d.  IV.  Tbl. 
von:  Base  du  Systeme  m6trique)  Ib.  4824. 
Instructions  pratiques  sur  Tobservation  et  la 
mesure  des  propriötös  optiques  appel<^es  ro- 
tations  etc.  Ib.  4  845.  —  Mit  F.  Lefort:  Com- 
mercium epistolicum  J.  Collxxu  et  Aliorum  de 
Analyst  promota  etc.  Ib.  4856.  Sur  l'intf^gra- 
tion  des  öquations  diffärentielles  partielles  et 
sur  les  vibrations  des  surfaces  (Möm.  de  Tlnst. 
4803.  IV).  Rapport  sur  les  expörlences  de 
Volta  (Ib.  4  804.  V).  Sur  le  caicul  aux  diff^- 
rentielles  partielles  et  sur  les  attractions  des 
sph^roides  (Ib.  4806.  VI).  Mit  Arago:  Sur  les 
adinitds  des  corps  pour  la  himiöre  et  particu- 
lierement  sur  les  forces  röfriogentes  de  diff^- 
rents  gaz  (Ib.  id.).  Sur  Tinfluence  de  Thumi- 
dite  et  de  la  chaleur  dans  les  r^fractions  at- 
mosphöriques  (Ib.  4  807.  VIII).  Sur  les  r^fra- 
ctions  extraordinaires  qui  s'observent  Ir^s-pr^s 
de  rhorizon  (Ib.  4  840.  X).  Sur  de  nouv.  rap- 
pörts  qui  «xiftt6at  en^re  la  r^flexion  et  la  po- 
arisatJmiMJiyMllMj^ar  les  corps  cristal- 


lis^s  (Ib.  4  842.  XII].  Sur  un  nouv.  genre  d'os- 
cillation  qu'öprouvent  les  moläcules  de  la  lu- 
mi^re en  traversant  certains  cristaux  (Ib.  4 842. 
XIII).  Sur  une  nouv.  application  de  la  throne 
des  oscillations  de  la  lumidre  (Ib.  id.).  Sur  la 
nature  des  forces  qui  partagent  les  rayons  lu- 
mineux  dans  les  cristaux  douös  de  la  double 
röfraction  (Ib.  4  84  3-45.  XIV).  —  Sur  rutilitö 
des  lois  sur  la  Polarisation  de  la  lumi^re  pour 
connaitre  l'^tat  de  cristallisation  et  de  combi- 
naison  dans  un  grand  nombre  de  cas  oü  le 
Systeme  cristaltin  n'est  pas  observable  (M6m. 
rXcad.  4  84  8.1).  Sur  les  rotations  que  certaines 
substances  impriment  aux  axes  de  Polarisa- 
tion des  rayons  lumineux  (Ib.  II.  4  84  9).  Sur 
les  lois  gi^närales  de  la  double  r^fraction  et  de 
la  Polarisation  dans  les  corps  r^guliörement 
cristallis^s  (Ib.  4  820.  III).  Sur  les  voyages 
entrepris  pour  mesurer  la  courbure  de  la 
terre  et  la  Variation  de  la  pesanteur  terrestre, 
sur  Taxe  m^^ridien  compris  entre  les  tles  Pi- 
thiuses  et  les  iles  de  Shetland  (Ib.  id.).  Sur  la 
figure  de  la  terre  (Ib.  4  829.  VIII).  Sur  la  Po- 
larisation circulaire  et  sur  ses  applications  ä 
la  chlmie  organique  (Ib.  4  835.  XIll).  Sur  ran- 
nte vague  des  Egyptiens  (Ib.  id.).  Mit  Fanoi: 
Sur  les  modifications  que  la  f^cule  et  la  gomme 
subissent  sous  l'influence  des  acides  (Ib.  id.). 
Rapport  sur  les  exp(^riences  de  Mr.  Xelloni 
relatives  ä  la  chaleur  rayonnante  (Ib.  4  838. 
XIV).  M6thodes  math.  et  exp.  pour  discerner 
les  ro6langes  et  les  combinaisons  chimiques 
d^finies  ou  non  d6finies  qui  agissent  sur  la  lu- 
miöre  pOlaris6e  etc.  (Ib.  4838.  XV).  Sur  plu- 
sieurs points  fondamentaux  de  m^aniquechi- 
mique  (Ib.  4  838.  XVI).  Sur  l'existence  d'une 
condition  physique  qui  assigne  ä  I'atmospb^re 
terrestre  une  limite  supärieure  d'6l^vation  qu' 
eile  ne  peut  däpasser  (Ib.  4  840.  XVII).  Sur  la 
Polarisation  lamellaire  (Ib.  4842.  XVIII).  — 
Exp.  sur  la  production  du  son  dans  les  va~ 
peurs  (M6m.  d'Arcueil.  T.  II.  4  809).  Sur  la 
nature  de  l'air  Qontenu  dans  la  vessie  nata- 
toire  des  poissons  (Ib.  id.).  Exp.  sur  la  pro- 
pagation  du  son  ä  travers  les  corps  solides  et 
ä  travers  Tair  dans  les  tuyaux  cylindriques 
(Ib.  id.).  Sur  une  mani^re  d'imiter  artificiel- 
lement  les  phönom^nes  des  couleurs  produttes 
par  l'action  des  lames  minces  de  mica  sur  des 
rayons  polarises  (Ib.  III.  4  847).  Sur  une  nouv. 
m^lhöde  d'imiter  etc.  etc.  (Ib.  id.).  Sur  une 
loi  remarquable  qui  s'observe  dans  les  oscil- 
lations des  particules  lumineuses,  lorsqu'elles 
traversent  obliquement  des  lames  minces  de 
chaux  sulfat6e  etc.  (Ib.  id.).  Sur  les  lois  de  la 
dilatation  des  liquides  ä  toutes  les  tempera- 
tures  (Ib.  id.).  Examen  compar^  de  l'intensitt^ 
d'action  que  la  force  r^pul.sive  extraordinaire 
du  spath  d'Islande  exerce  sur  les  mol^cules 
lumineuses  de  diverses  couleur  (Ib.  id.).  — 
Sur  les  äquations  aux  diCf^rences  möl^es  (Mi^m. 
Sav.  6tr.  4805. 1).  Sur  les  integrales  des  <^qua- 
tions  aux  difförences  finies  (Journ.  de  T^ole 
polytechn.  4  84  0.  T.  IV).  Sur  les  axes  de  Sus- 
pension synchronös  (Ib.  VI).  Sur  la  vraie  Con- 
stitution de  l'atmosph^re  terrestre  (Conn.  d. 
tenips4  844).  Sur  la  nature  et  les  causes  de 
raurore  bori^ale  (Journ.  Phys.  4  884 .  T.  XCIII). 


197 


Biot. 


198 


Sur  la  propagatjon  de  la  chaleur  et  sur  un 
moyen  simple  et  exact  de  mcsurer  les  hautes 
temperatures  (Jour.  Mines,  4  804.  XVIII).  Mit 
ThAnard:  Analyses  comp,  de  la  chaux  car- 
bonatce  et  de  l'arragoDite  (Ib.  1808.  XXIII). 
PliendDiäoes  de  Polarisation  successive  ob- 
serves  dans  des  fluides  homogenes  (Ib.  i  84  5. 
XXXVIII).  Sar  la  cause  de  la  coloration  des 
Corps  (Ib.  id.).  —  Sehr  viele  Notizen  im  Bul- 
let, da  la  Soc.  philomai.  Blit  CuTier:  Sur 
quelques  propri^t^s  de  rappareil^alvan.  (4  804). 
Sur  le  fluide  galvanique  (4  804 ).  Theorie  matb. 
de  la  propagat.  du  son  (4  802).  Sur  les  cour- 
bes  tautochrones  (4 SOS).  Quelle  est  rinfluence 
de  Foiidation  sur  les  effets  de  la  colonne  de 
Volla  (4803).  Sur  la  loi  matb.  de  la  chaleur 
'1804).  Sur  la  formation  de  l'eau  par  la  seule 
compression  et  sur  la  natura  de  T^tincelle 
eiectr.  (4  804).  Sur  l'attract.  des  spb^roides 
(U42).  Sur  la  loi  de  Newton  relative  ä  la  com- 
muQicat.  de  la  chaleur  (4846).  Sur  na  mode 
particulier  qui  s'observe  dans  la  lourmaline 
ib.  4845).  MitPoaiUet:  Sur  les  difTraclions  de 
Id  lumiire  (4  846).  Nouv.  ^preuves  sur  la  vi- 
tesse  inegale  avec  laquelle  i'ölectricitö  circule 
daos  divers  appareils  (^lectromoteurs  (484  6). 
Sur  le  jeu  des  ancbes  (4816).  Comparaison  du 
Sucre  et  de  la  gomme  arabique  dans  leur  action 
sur  la  lumiäre  polaris<^e  (4  846).  Construct. 
d'uQ  colorigrade  (4  84  6  et  4846).  Sur  les  sons 
que  rend  un  möme  tuyeau  d'orgue  rempli  suc- 
cessivement  de  diff^rents  gaz  (4  84  6).  Sur  la 
cristallisatioa  du  mica  (4848).  Sur  la  crist.  du 
Sucre  de  Cannes  (4  84  8) .  Sur  la  double  r^fra- 
ctioD  de  l'euclase.et  de  la  topase  jaune  (4820). 
Examen  opt.  de  la  struct.  cristall.  du  Kaneel- 
stein  (4820).  Sur  la  struct.  de  la  substance 
verle  dans  la'masse  de  fer  ddcouverte  de  Pal- 
las (4820).  Sur  FApophyllite  (4820).  —  Nouv. 
esp^riences  sur  le  ddveloppement  des  forces 
polarisantes  par  la  compression  etc.  (Ann. 
rbim.  phys.  4  846.  III).  Sur  les  sons  des  tu- 
veaux  cylindriques  qUi  contiennent  deux  gaz 
superpos^  (Ib.  4  84  8.  VII).  Sur  les  rotations 
que  certaines  iubstances  impriment  aux  oxes 
de  Polarisation  des  rayons  lumineux  (Ib.  4818. 
IX;.  Sur  une  nouv.  propriöt^  qu'acquiärent 
les  lames  de  verre  quand  elles  exöcutent  des 
vibrations  longitudinales  (Ib.  4  820.  XIII).  Sur 
les  propri^tes  opt.  de  la  cbaux  carbonat^e  ma- 
gn^siföre  (Ib.  4  820.  XIV);  Sur  le  maghötisme  de 
la  pile  de  Volta  (Ib.  4820.  X\').  Sur  les  diver- 
ses amplitudes  d*excursion  que  les  variations 
diumes  peuvent  acquörir  quand  on  les  expose 
dans  un  Systeme  de  corps  aimant^s  r^agissant 
les  UQS  sur  les  autres  (Ib.  4823.  XXIV).  Sur 
rinflammation  de  la  fraxinelle  (Ib.  4832.  L). 
Sur  un  caract^re  opt.,  ä  l'aide  duquel  on  re- 
coDoalt  immödiatement  les  sucs  v^g<3taux  qui 
peuvent  donner  des  Sucres  analogues  au  sucre 
de  Cannes  etc.  (Ib.  4888.  LH).  Sur  Temploi 
de  la  lumidre  polaris^e  pour  manifester  les 
diff^rences  des  combinaisons  isom^riques  (Ib. 
1888.  LXIX).  Sur  la  construct.  des  appareils 
destiD^  ä  observer  le  pouvoir  rotatoire  des 
liquides  (Ib.  4840.  LXXIV).  Sur  les  lunettes 
achromatiqesä  oculaires  multiples  (Ib.S^r.  III. 
i84l.  III).   Sur  les  propriätös  opt.  des  alcalis 


v^g^taux  (Ib.  4843.  IX).  Sur  l'emploi  de  la  lu- 
miere  polaris^e  pour  ötudier  diverses  questions 
de  m(^canique  chimique  (Ib.  4844.  XetXI). 
—  Sehr  viele  Aufsätze  in  den  Compt.  rend. 
z.  B. :  Sur  les  propri^l^s  mol^culaires  de  I'a- 
cide  tartrique  (1835.  I).  Instrument  destinä  a 
puiser  de  1  eau  h  de  grandes  profondeurs  etc. 
(Ib.  id.).  Sur  les  aeides  tartrovinique  et  tar- 
trom^thyltque  (Ib.  4  836.  II).  Sur  les  r^ra- 
ctions  astronomiques  (Ib.  4  836.  III  et  4  840.  X) . 
Sur  la  Constitution  des  regions  sup^rteures  de 
Tatmosph^re  (Ib:  id.).  Sur  la  double  röfraction 
ctrculaire  (4837.  IV).  Sur  le  d^placement  du 
plan  de  Polarisation  dans  Tintärieur  des  liqui- 
des (4837.  V).  Sur  la  diffärence  phys.  entre 
l'amidon  et  la  dextrine  (4637.  V).  Sur  la  vraie 
Constitution  phys.  de  l'atmosph^re  terrestre 
(4888.  VI).  Sur  Templot  des  distances  zäni- 
thales  r^ciproques  et  simultan^es  pour  döter- 
miner  les  erreurs  des  r^fractions  etc.  (4  838. 
VII).  Sur  la  mesure  th(^orique  et  exp^rimen- 
tale  de  la  röfraction  terrestre  etc.  (Ib.  id.). 
Exp.  avec  le  sulfate  de  baryte  phosphores- 
cenle  de  Mr.Bagnerre  (4  889.  VIII).  Sur  la  na- 
ture  des  radiations  qui  excitent  la  phospho- 
rescence  et  döterminent  certaines  acüoos  cht- 
miques  (Ib.  id.  5  Aufs).  Sur  la  cause  physique 
du  pouvoir  rotatoire  dans  le  quartz  cristallise 
(Ib.  id.).  Sur  la  Constitution  mol^ulaire  des 
produits  isomäres  au  camphre  (4839.  IX). 
Sur  la  construct.  et  l'usage  des  appareils  de- 
stinäs  ä  ^prouver  le  pouv.  rotatoire  des  liqui- 
des (Ib.  4  840.  XI).  Sur  la  chimie  atomique 
(Ib. id.).  Sur  le  d^veloppement  des  forces  61a- 
stiques  de  la  vapeur  aqueuse  (4844 .  XII).  Sur 
les  radiations  chimiq.  de  la  lumiöre  (Ib.  id). 
Sur  quelques  points  relatifs  ä  l'astrooomie  et 
aux  instrumens  d'optique  (Ib.  Id.).  Sur  un 
mi^moire  de  Mr.  Chuuri  r^latif  ä  loptique  ana- 
lytique  (Ib.  id.).  Sur  la  formation  directe  des 
coäfficients  g^n^raux  des  systömes  optiques 
(Ib.  id.).  Sur  la  polarisation  lamellaire  (Ib. 
XII  et  XIII) .  Sur  Temploi  des  propriät6s  op- 
tiques pour  l'analyse  quantitative  des  Solutions 
qui  contiennent  des  substances  dou^es  du  pou- 
voir rotatoire  (4  842.  XV  et  4  843.  XVi;.  Sur 
ridentitö  des  modifications  imprim^es  ä  la  lu- 
mi^re  polaris^e  par  les  corps  fluides  dans  T^- 
tat  de  mouvement  ou  de  repos  (4  843.  XVII). 
Applications  diverses  d'une  nouv.  th^orie  des 
instrumens  d'optique  (4844.  XIX).  Sur  les 
propri^t^s  optiques  des  appareils  ä  deux  ro- 
tations (4845.  XXI).  Sur  les  phdnomänes  ro- 
tatoires  op($r6s  dans  le  cristal  de  röche  (4  845. 
XXI  et  4846.  XXII).  Resum^  de  chroooK^e 
astronomique  (4  849.  XXVIII;.  Rechercii.  expm, 
ayant  pour  but  de  savoir  si  Tcau,  pr^«  d^  s^^n 
max.  de  density  ou  prös  de  son  point  d*  c\m\jw^ 
lation,  mais  encore  liquide,  exorct»  t|^^^^\^xt« 
action  sur  la  lumi^re  polaris*»*  •»*♦  \\\ 
Determination  g<^n<^rale  des  lois  d*  x^r^ii^^^^ 
du  ponvoir  rotatoire  dans  Ic«  *>M<^m<^  \^^,. 
des  etc.  (4850.  XXXI  .  Kxp.  «>**%t  |HM»r  Vm 
d'^tablir  que  les  substano^s  ilt>u<s^s  ^^  ^^^ 
voirs  rotatoires,  dissoutos  dans  a^*  w^^^w-^^ 
inactifs..  .  contracteni  «%t^^ 5tt\  Uft^  ,>,>^^^ 
naison  passag^rc  etc.  ,1852.. \.\\^  Sii^  j,^ 
pllcat.  de  la  tbts>rie  de  I  aclii>Mi%attvr»^<^  ^^  ^^^ 


199 


Biot 


BiriDgncci. 


200 


coropensation  des  mouvemenls  angulairos  que 
le  pouvoir  rotatoire  impriine  aui  plans  de  Po- 
larisation des  rayons  lutnineux  d'in<^gale  r^- 
frangibilite  (Ib.  id.)-  ^^ur  (es  r^fractions  aslro- 
nomiqucs  (4  854.  XXXIX  et  <853.  XXXX). 
Sur  les  nbservaloires  nuHcorologiques  (4  855. 
XXXXIj. — Viele  Aufs  im  Journ.  d.  Sav.,  im 
Moniteur,  Mercure,  kritisch.  Inhalts,  auch  ei- 
nige Biographien.  —  Physique  inecanique,  de 
£.  O.  Flacher,  traduit  par  Mad.  Biot,  nee  Brii- 
lon,  avec  des  notes  par  Mr.  Biot,  Paris  1 806, 
4'"'6dit.  4819. 

Bioty  Edouard  Constant.  —  Sohn 
von  Jean  Baptiste.  Alitgl.  d.  Aead.  des  In- 
scriptions  et  Belles-Leltres  (seit  1 847),  frü- 
her Ingenieur ;  Erbauer  der  ersten  Eisen- 
bahn in  Frankreich ,  zwischen  St.  Etienne 
und  Lyon  (QCJ  (G,\H^O), 

geb.   1803,  Juli      2,  Paris, 

gest.  4  850,  März  12,  Paris. 
Table  et  Analyse  d'un  trailö  chinois  de  math^- 
matiques  appliqu^es  (Journ.  d.  Sav.  S^r.  lli. 
T.  VII.  4839).  M^m.  sur  divers  min^raux  chi- 
nois appartenant  ä  la  collectioo  du  Jardin  du 
Roi  (Ib.  T.  Vill).  Sur  la  hauteur  de  quelques 
points  r^marquables  du  territoire  chinois  (Ib. 
T.  IX.  4840).  Sur  la  temperature  ancienne  de 
la  Chine  (Ib.  X.  4840).  Sur  les  montagnes  et 
les  cavernes  de  la  Chine  (Ib.  T.  X) .  Catalogue 
gen^ral  des  tremblemena  de  terre  et  affaisse- 
ments  des  noontagncs  en  Chine  (Ann.  chim. 
phys.  Sdr.  111.  T.  II.  4844).  Catalogue  gön^ral 
des  ötoiles  filantes  et  nii^t^^res  observc^s  en 
Chine  etc.  (Compt.  rend.  4844  Xll  et  XIII  et 
4846.  XXIII).  Catalogue  g<^n^ral  des  comdles 
observCs  en  Chine  (Ib.  4843.  XVII).  Sur  la  di- 
rection  de  l'aiguille  aimant^e  et  sur  les  auro- 
res  boroales  observees  en  Chine  (Ib.  4  844. 
XIX) .  Sur  la  dtrection  des  queues  des  oom^tes 
(Ib.  4  843.  XVI). 

BIroh,  Thomas.  —  Urspränglich 
Quftker,  dann  zur  Hochkirche  übergehend, 
zuletzt  Dr.  Theol.  und  Reclor  verschiede- 
ner Schulen.  Mitgl.  und  Secrotär  d.  Royal 
Society  in  London  (Th)  (HD), 

geb.  4705,Nov. 23,Clerkonwetl,Lond., 

gest.  4766,  Jan.     9,  London. 
History  ofthe  Royal  Society,  4  Vol.  4\  Lond. 
4756.   On  the  laminousness  of  the  Electricity 
(Phil.  Tr.  4754). 

Blrohorod  (Birkerod),  Jens  (Janus). 
—  Prof.  erst  d.  Philosophie,  dann  d.  Theo- 
logie an  d.  Univ.  zu  Kopenhagen  (W)  (J), 
geb.   4  623,  Nov.  4  2,  Bircherod,  Soel., 

gest.  4  686,  Sept.  12,  Kopenhagen. 
Collegium  physicum,  Harn.4650 — 54.  l)e  me- 
tallis,  Ib.  4654 .   Anti-Burnetus  s.  TracUtus  in 
quo  opuscreationisDiei  tertti  explicatur,  Fran- 
oof.  1688. 

Blrd|  John.  —  Mechauicus  in  London 
(RGEj  (LB), 


geb.   4709  etwa 

gest.  1776,  März  34,  London. 
The  Method  of  Di  vidi  ng  Astronom  ical  Instru- 
ments, published  by  Order  of  the  Commissio- 
ners  of  Longitude,  Lond.  4  767.  The  Method  of 
Conslrucling  Mural  Quadrant,  exemplißed  hy 
description  of  the  Brass  Mural  Quadrant  in  Ihe 
Roy.  Observatory  at  Greeowich,  published  b\ 
Order  of  the  Commissioners  of  Longitude,  Ib. 
4  768.  Beide  4  785  neu  edirt.  —  An  introduction 
and  notes  on  Mr.  Bird*!  Method  of  Dividing  etc. 
by  Ludlam.  —  Bird  verfertigte  die  meisten  In- 
strumente, mit  denen  Bradlej  beobachtete; 
ebenso  lieferte  er  für  die  Militürschule  in  Pa- 
ris den  Mauerquadranten,  den  Ag«Iet,  L»- 
laada  und  sein  Neffe  zu  ihren  Beobachtungen 
gebrauchten. 

BIrd,  Golding.  —  Dr.  Med.,  Hulfs- 
arzt  u.  Lehrer  d.  Materia  Medica  am  Guy's 
Hospital  in  London,  Mitgl.  d.  Royal  Society 
und  d.  Curatoriums  d.  Roy.  College  of  Phy- 
sicians (G,  4855j^ 

geb.   4  84  5  etwa 

gest.  4  854,  Oct.  27,  Tunbridge  Wells. 
Researches  in  Poisoning  by  Charcoal  Vapours, 
Lond.  4  839.    Elements  of  Natural  Philosophy. 
Ib.  4844  (8.  Edit.  4847).   Lectures  on  Electri- 
city and  Galvanism  in  their  physiologlcal  re- 
lations,  Ib.  4  849.  On  the  existence  of  titanic 
acid  in  Hessian  crucibles  (Phil. Mag.  48S5.  VI; 
On  ccrtain  new  comhinations  of  Albumcn  elc 
(Ib.   4  836.  IX  et  4  837.  \).    On  the  action  of 
electricity  on  Albumen  (Ib.  4  837.  X}.  On  elec- 
tric  carrents  of  low  temperature  (Ih.  id.).  On 
induced  electric  currents,  wilh  a  description 
of  a  magnettc  contact-brcaker  fib.  4  838.  Xll 
On  indirect  chemical  analysis  (Ib.  4  838.  XII. 
On  some  of  Ihe  products  obtained  hy  Ihe  re- 
action  of  nitric  acidon  alcohol  (Ib.  4  889.  XIV,. 
On  the  Constitution  of  the  saline  ingredients  of 
aniroal  fluids  (Ib.  4845.  XXVI). 

Biridanvs,  s.  Bredon. 

Blringnooi  (Biringoccio),  Va n a c  c  i o. 

—  Ingenieur  im  Dienste  succes8i\e  der 

Herzöge  von  Parma  und  Ferrara,  und  der 

Republik  Venedig  (M»z)  (B), 

geb.  Ende  des  XV.  Jahrb.,  Siena, 

gest.  Mitte  des  XVL  Jahrh. 
Pirotecnica,  nella  quäle  si  tratta  non  solo  della 
diversilä  delle  minere ,  ma  anco  di  quanto  si 
ricerca  alla  prattica  di  esse,  e  che  s'appartieoe 
all'  arte  della  fusione  o  getto  de'  metalll«  Ve- 
nez.  4  540. 

Blrlagvool,  Carlo.  —  Arzt u.  Astro- 

log  (Mzz)  (AJ, 

geb.  .  .  .  Sieoa,  gest.  4648  .  .  . 
Processo  astrologico  informativo  della  qualita 
delle  stelle,  Milano  4636.  Effettt  delle  stelle 
influenti,  Ib.  Le  dodici  Lnne  deir  anao»  Ib. 
II  Marte  trionfaate ,  cto^  glä  effetti  del  tao  do- 
minio,  ib.  Aspetti  eccUttici,  ciod  Disc^rvo  ge- 


201 


Birkbeck 


Bischof, 


202 


nerale  intorno  all'  Eclisse,  Ib.    II  trionfo  di 
Gtovo  etc. 

Birkbeok,  George.  —  Pract.  Arzt  in 
London,  Präsident  des  daselbst  \St%  von 
ihm  gegründeten  London  Mechanic*s  Insti- 
tuts, früher,  seit  4799,  Prof.  d.  Physik  an  d. 
Andersonian  Institution  zu  Glasgow  (An.  R, 
t.lUiJ (G.30) (AHgm.Zeii.  \%i\. No. 35«;, 
geb.  1776,  Jan.  4  0,  Settle,  Yorkshire, 
gest.  4  841,  Dec.  4 ,  London. 
Mit  H.  und  J.  Adeoek :  The  Steam-Engine,  theo- 
reticallyandpracticallydisplayed,  Lond.  4827. 

Btrkholz,  Adam  Michael.  —  Prof. 
der  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (WS) 

(M-  n;, 

geb.   4746,  Nov. «3,  Prettin, 
gest.  18  48,  Juli      4,  Leipzig. 
QuaesUones  quaedam  physicae,  chymiae  ge- 
neralis, deßoitioDibus  explicatae,  Lips.  4771. 
Quaestiones  physico-chemico-medicae,  Ib. 
1778.  De  praecipuis  ziDci  calcibus,  Ib.  4  7JB6. 

Bischof,  Carl  August  Leberecht. 

—  Lehrer  d.  Geschichte,  Geographie  und 
Natarlehre  an  d.  Armen-  u.  Waisenschule 
in  Hof-Mark  Fürth,  zuletzt  Diurnist  im 
Staatsschuldcn-Tilgungs-Bureau  zu  Mün- 
chen. Vater  des  Folgenden  (M,  llj, 

geb.   4  762,  Aug.  3,  Neuhaus,  b.Meis- 

sen, 

gest.  4  84  1,  Jan.  23,  München. 
Vorle^iungen  über  d.  mathemat.  u.  physikal. 
Erd!>cschreibuDg,  2  Bde,  Fürth  4  796  (2.  Aufl. 
UI4).  Vorlesungen  über  d.  vornehmst.  Ge- 
irensUlDded.  Natar,  2  Bde.  4799^4  800.  Phy- 
Hi»rh-technolog.  Handbuch ,  2  Bde.  Nürnberg 
«791. 

Bisohof,  Carl  Gustav  Christoph. 

—  Prof.  d.  Chemie  u.  Technologie  an  der 
Iniv.  zu  Bonn ,  seit  48  49,  vorher  Privat- 
docent  an  der  zu  Erlangen  (M.  II^I, 

geb.  4792,  Jan.  18,  Nürnberg. 
Mit  A.  Ooldftua :  Physikalisch-statistische  Be- 
•M-bretb.  d.  Fichielgebirges ,  2  Bde.  Nürnberg 
UI7.  Lehrbuch  d.  Stöchiometrie ,  Erlangen 
<H19.  MitMMST.Eaenbeeku.  Botht:  DieEntr- 
wickl.  d.  Pflanzensubstanz,  Ib.  4  849.  Lehrb. 
d.  rein.  Chemie,  4'.  Bd.  Bonn  4  824.  Die  vul- 
<ini<cben  Mineralquellen  Deutschlands  und 
^MoWreicbs,  Ib.  4  825.  Die  Mineralquellen  zu 
RoiMlorf.  Ib.  4826.  Die  Wärmelehre  des  In- 
nern unseres  Erdkörpers,  Leipz.  4837.  (Ver- 
mehrt und  verbessert  als  :  The  physical.  che- 
mical  and  geologlcal  researches  on  the  inter- 
nal beat  of  the  globe,  Lond.  4844.)  M<^inoire 
Mir  Ta^rage  des  Mines  (Gekrönt  und  veröffent- 
licht voD  d.  Acad.  zu  Brüssel»  4  840).  Lehr- 
buch d.  chemischen  und  physikal.  Geologie, 
1  Bde.  Bonn  4847—55.  Populäre  Briefe  an 
fioo  gebildete  Dame  über  d.  gesammt.  Gebiete 
d.  Natorwiss.  2  Bdchn.  Ib.  4  848—49.  —  Sehr 


viele  Aufsätze  in  Zeitschriften,  z.  B. :  Über  Ba- 
rometer u.  Barometer-Correctionen  (Behweigg. 
Journ.  4  81 5.  XV).  Üb.  d.  magnet.  Eigenschaft, 
einig.  Gebirgsarten  d.  Fichtelgebirgs  (Ib.  4  846. 
XVlil).  Methode,  Correctionen  d.  Gasvolume 
wegen  Druck  u.  Temp.  ohne  Rechn.  zu  ma- 
chen (Ib.  4  84  7.  XIX).  Untersuch,  d.  Luft  d. 
Cohitis  fossilis  (Ib.  4  84  8.  XXII).  Ein  neu.  Py- 
rophor.  (Ib.  4  818.  XXIV).  Elektrometr.  Wirk, 
d.  Volt.  Säule  und  Leitungsfähigk.  d.  Glases 
(Ib.  4  822.  XXXVI).  Wirk,  chemischer  Ver- 
wandtsch.  in  d.  Ferne  (Ib.  4822.  XXXVI).  Üb. 
d.  Phosphorescenz  unterirdischer  Rbizomor- 
phen  (Ib.  4  823.  XXXIX).  Untersuch,  d.  Luft 
in  Hühnereiern  (Ib.  id.).  Üb.  d.  Elementar- 
analysc  organ.  Substanzen  (Ib.  4824.  XXXX). 
Bequemer  Filtrlr-Apparat  (Ib.  id.).  Über  die 
Besümm.  d.  Antimongehalts  eines  Erzes  (Ib. 
4 824.  XXXXI) .  Theorie  d.  Aetherbild.  (Ib.  id.). 
Mittel ,  Gasvoluroe  sehr  genau  zu  messen  (Ib. 
4824.  XLI).  Üb.  d.  Zersetz,  d.  Ammoniaks 
(Ib.  4824.  XLII  u.  4825.  XLIII).  Üb.  d.  Lam- 
scbeider  Mineralwasser  (Ib.  4  827.  LI).  Ver- 
fahren, d.  elektrochem.  Reihe  d.  Metalle  zu 
bestimm.  (Ib.  LH).  Üb.  d.  natürl.  Kohlehstture- 
Exhalationen  am  Laacher  See  (Ib.  4829.  LVI). 
Üb.  d.  Mittel,  die  Fällung  d.  Eisens  aus  Mine- 
ral wäss.  zu  verhüten  (Ib.  LVII).  Bedeutung 
d.  Mineralquellen  u.  Gasexhalationen  b.  Bild, 
u.  Verändr.  d.  Erdoberfläche  (Ib.  4  882.  LXIV, 
LXVI  u.  4  833.  LXVIII).  Üb.  d.  merkwürd. 
Quellen verbältn.  am  Teutoburger  Wald  (Ib. 
LXVIH).  —  Üb.  VolU's  Fundamentalversuch 
(Pogg.  Ann.  4  824. 1).  Üb.  d.  Bitburger  Meteor- 
eisen (Ib.  II).  Üb.  d.  unterirdisch.  Laufd.  Ge- 
wäss.  etc.  (Ib.  4834.XXXH).  Analyse  d.  Phe- 
nakits  (Ib.  4  885.  XXXIV).  Gesetz  d.  Tempe- 
raturzunahme nach  d.  Erdinnern  (Ib.  XXXV). 
Physikal.  u.  ehem.  Beobb.  in  d.  Scbweizer- 
alpen  (Ib.  4  836.  XXXVIl).  Bild.  d.  Gangmas- 
sen (Ib.  4  843.  LX).  —  Untersuch,  d.  brenn- 
baren Gase  in  d.  preuss.  Steinkohlen-Gruben 
(Kariton's  Archiv  4840.  XTV).  Noch  mehre 
Aufs,  daselbst.  —  Beitr.  zum  Elektromagne- 
tism.  (EAstner*«  Arch.  4  824.  I).  Chem.  Unter- 
such, d.  auf  verschiedn.  Wegen  dargestellten 
Wasserstofl'gases  (Ib.  id.).  Untersuch,  über  d. 
elektrometr.  u.  chem.  Wirk.  d.  Volla'schen 
Säule  (Ib.  4  825.  IV].  —  Versuche  z.  Bestimm, 
d.  Contract.  geschmolzener  Massen  (Leonli.  u. 
Bronn'i  Jahrb.  4843).  Die  Gletscher  in  ihrer 
Bezieh,  z.  Hebung  d.  Alpen  (Ib.  id.).  Über  d. 
Entsteh,  d.  Quarzes  u.  d.  Erzgänge  (Ib.  4844). 
—  Üb.  d.  Bildung phosphorsaur.  Mineral.  (Ver- 
bandl.  d.  Niederrhein.  Gosellsch.  4  846).  Re- 
sultate d.  Zerleg,  von  74  rhein.  Quellen  (Ib.  id.). 
Ist  d.  vegetabil.  Leben  früher  als  d.  animal. 
auf  d.  Erde  erwacht?  (Münch.  Gelehrt.  An- 
zeig. 4  847).  On  the  Natural  History  of  Volca- 
nos  and  Earthquakes  (JaaeMtt's  Journ.  4889. 
XXVI). 

Bisohof,  Johann  Andreas.  —  In- 
spector  bei  der  Saline  zu  Dürrenberg  (N), 

geb.   4  764  etwa, 

gest.  4  832,  Aug.  4  4,  Dürrenberg. 
Untersuch,  z.  näheren  Bestimm,  d.  eigenthüml. 
Schwere,  d.  Ausdehn,  durch  Wurme,  d.  Ge- 


203 


Bischoff 


Björling. 


204 


baits,  der  Raumvermindr.  beim  Vermischen« 
u.  des  Gefrier-  u.  Siedepuncts  d.  Salzsoolen 
(OUb.  Ann.  4 810.  XXXV).  Tafeln  üb  d.  Einfl. 
d.  Wärme  auf  d.  Eigenscbwere  d.  Salzsoolen 
(Ib.  4815.  LI). 

Bisohoff|  Johann  Christian.  — 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  am  Gymna- 
sium zu  Stettin  (M), 

geh ,  gest.  1774,  Oct.  1 3,  (Stettin?). 

Betrachtungen  des  Weltgebfiiudes  und  einif;er 
Merkwürdigkeiten  der  Natur  etc.  Danzig  1 764. 

BIsohoffi   Johann.   —   Pfarrer  zu 

Benihausen  bei  Stuttgart  (H), 

geb.  1716,  Dec.  1 6,  Ileidenheim, 

gest.  1779 fiemhausen. 

Onomatologta  matbematica  et  pbysica ,  Ulm. 
1760.  Neue  optische  Beiträge,  hauptsttchl.  zu 
Vergrösserun^^asern  etc.  Ib.  1760.  Beiträge 
zur  Optik  etc.  Ib.  1764.  Pracliscbe  Abhandl. 
d.  Dioptrik,  Ib.  1778. 

BIsalx,  Franko is  Joseph.  —  Prior 

des  Hospizes  auf  dem  Grossen  Bernhard 

(VerhandL  d,  Schweiz,  naturf,  Gesetlsch,  zu 

Aarau,  1850 — 5i;, 

geb.  1791 

Von  dem  Schnee,  den  Lawinen  u.  d.  Glet- 
schern in  d.  Alpen  (OUb.  Ann.  1890.  LXIV, 
ausd.  Bibl.  univ.  1819). 

BUsjiFröd^ric  de.— ^itBernier 
Astronom  auf  der  Expedition  des  Capitän 
fiaudin  (1800 — 4804),  die  er  aber  nicht 
ganz  mitmachte ,  da  er  auf  Isle  de  France 
zurückblieb;  vorher  (1795 — 98)  Observa- 
tor  an  d.  Sternwarte  d.  £cole  militaire  zu 
Paris  (LBJ  (v.  Zach,  Corr,  Y), 

geb.   1768,  Mai  4  0  London, 

gest 

Astr.  Beobb.  auf  erwähnt.  Reise  u.  in  d.  Conn. 
des  Temps  p.  1799.! 

BltteeTi  Adam.  —  Canonicus,  Direct. 
d.  Sternwarte  in  Prag,  Prof.  d.  pract.  Astro- 
nomie u.  pract.  Geometrie  an  d.  Univ.  da- 
selbst, Mitglied  der  R.  böhm.  Gesellschaft 

ßeb 

gest.  4844,  Sept.  3,  Leitmeritz. 
Handb.  d.  Mathematik.  9  Bde.  PragtSU— 15. 
Geschichtl.  Darstell,  d.  Cometen- Astronomie 
(ABG.  4835;.  Astronom.  Beobb.  (Ib.  18S3). 
(Jeb.  d.  Differential-Rechnung  (Ib.  1 887).  Astro- 
nom. Beobb.  in  Bode's  Jahrb.  1806,  1807—18, 
1815^18,  1820^29.  ▼.  Zaeh'a  Monatl.  Corr. 
VIII.  XI.  XXIII.  XXV.  XXVII,  Astr.  Nachr. 
I-V. 

Biwald,  Gut  Hieb  Leopold.  — Ex«- 
jesuit,  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Gratz 

(SSJ)(M.l\), 


geb.  1731,  Febr.  27,  Wien,» 

gest.  1805,  Sept.  8,  Gratz. 
Institutiones  physicae  generalis  et  partioula- 
ris,  T.  II,  Graocii  1768  (viele  Aufl.).  Diss.  de 
studio  physicae  naturalis  etc.  Ib.  1767.  L  her- 
setzte mehre  physical.  Abhandl.  aus  d.  Denk- 
schriften d.  Petersburger  U.Berliner  Academie 
ins  Lateinische,  so  auch :  De  objectivi  micn>- 
metri  usu  in  planetarum  diametris  metiendis ; 
Exercitatio  optico-astronomica  habita  in  Coli. 
P.  P.  S.  J.  Romae  4  765,  Graecii  1768. 

•  geh.  Febr.  2«  (CBJ, »)  (OÄ). 

BlziO|  Bartolommeo.  —  Prof.  der 
angewandten  Chemie  an  d.  K.  Schule  zu 
Venedig,  Mitgl.  d.  Instituts  daselbst  und  d. 
Soc.  Italiana  (Ct)^ 

geb.  1791,  Oct.  30,  Venedig. 
Süll  materia  colorante  dei  grani  del  call%  (Giern, 
di  fisica,  Dec.  II.  1820,  III).  Sopra  una  lacca 
verde  ottenuta  dal  cafTö  (Ib.  id.).  Accensione 
spontanea  avvenuta  in  virtü  dell'  olto  di  lino 
(Ib.  id.).  Analisi  del  grano  turco  (Ib.  1822.  V. 
Sulla  cera  vergine  (Ib.  id.).  Sopra  una  büe 
humana  singularissima  (Ib.  id.).  Sopra  un 
orina  lattea  (Ib.  1823.  VI).  Nuova  sostanza 
nomata  castorina  (Ib.  1824.  VII).  Sopra  pli 
olj  di  colza  (Ib.  id.).  Sopra  l'incbiostro  della 
seppia  (Ib.  1825.  VIII).  Analisi  del  succo  del 
fico  (H).  id.).  Nuova  proprietä  dell'  acido  zoU 
forico  di  Nurdhausen  (Ib.  id.).  Dell'  acidifica- 
zione  degli  olj  essenziali  etc.  (Ib.  1826.  IX;. 
Esame  della  resina  del  fico  (Ib.  1827.  X).  Pro- 
cesso  vantaggioso  per  la  preparazione  dell' 
ammoniaca  (Ib.  id.).  Del  vago  cangiante  che 
pigliano  i  vetri  dimorando  ne'  paludi  salsi  (Ib. 
Id.).  Fernere  Aufs,  in  d.  Ann.  delle  scienze 
del  regno  lombardo-veneto. 

BJerka&der,  Clacs.  —  Pastor  zu 
Grefbäck  u.  Brevik  in  Westgothland.  Mitgl. 
d.  Acad.  zu  Stockholm  (Or)  (B), 

geb.  1735,  Sept.  23,  Bjerka bei  Skara, 

gest.  1795,  Aug.  1,  Grefbäck. 
Oin  Orternas  utdunsting  och  huru  olika  dagg- 
dropparne  sitta  pa  deras  blad  (Vet.  Acad 
Handl.  1773).  Rilningar  och  observattoner  pa 
rimfrost-figurer  (Ib.  1 775; .  Fürsök  tili  ettTher- 
mometrumFlorae(Örar1777  IIb.  1778).  Blom- 
ster-AImanach  för  Westergöthland  ar  1779 
(Ib.  1780).  Försök  tili  ett  Hygrometnim  Klorac 
(Ib.  1782).  Väderleks-Tabeller  i  Westencötb- 
land  fran  1757--1790  (Ib.  4791).  Tbermonic- 
triska  Anmftrkningar,  huru  mycket  warm  jor- 
den  var  ar  1790  och  1791  (Ib.  1791  u.  92;. 
Vtterliga  försök  med  Svenska  Tbermometein 
insaU  i  lofvande  träd  (Ib.  1792).  21jahr.  me- 
teorolog.  Beobb.  zu  Skara  (Ib.  1775,  4779, 
1791).  Botanisches  u  Entomologisches. 

BJSrÜBg,  Emmanuel  GabrieL  — 
Lector  der  Mathematik  am  Gymnasium  zu 
Westerls  in  Schweden.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Stockholm  u.  d.  Societat  zu  üp- 
sala  (Or), 

geb.  1808,  Dec.  2,  Wcsterfts. 


205 


Björn 


Blagden. 


206 


Elemeotar-Lärabok  i  Algebra ,  2  Die.  4882  u. 
13  (viele  Aufl.).  De  motu  solidi  bomogenei 
superficte  quacunqae  revolutionis  terminati, 
quod  sublala  omni  vi  acceleratrici,  subita  qua- 
dam  percusaioue  ad  rotandum,  circa  punctum 
quodiibet  ßxum,  in  axi  revolutionis  solidi  si- 
tum,  impelUtur,  annotationes  (Diss.  acad.) 
4834.  De  motu  globuli  homogene!  rigidi  pro- 
gressivo  in  superficie  cylindri  recti  concava 
etc.,  Diss.  4  840.  Calculi  variationum  integra- 
liuin  duplicium  exercitationes,  Pt.  I— VI  (Diss. 
acad.}  484S.  Calculi  dlfTerentiarum  finitarum 
ioverei  exercitationes  (Nov.  Act.  Upsai.  XII, 
t844  et  XIII,  4846).  Doctrinae  serierum  infi- 
oitarum  exercitationes  (Ib.  XIII.  4  846).  Om 
betydelsen  af  tecknen  x',  logb('),  slnx,  cosx, 
aresin  X,  arccosxetc.  i  analytisk  mathematik 
Vet.  Acad.  Handl.  4845  et  46).  Om  en  anmttrk- 
Qin$(svärd  klass  af  infinite  serier  (Ib.  4846). 

Jr*         *!•«■ 
— r : —   (Ofversigt 
a+bcosx+csmx 

af  K.  Vet.  Acad.  Förhandl.  4849).  Goniome- 
triska  expressionen  för  rötterna  tili  tredje  gra- 
deos  equationer  (Ib.  4  850).  Goniometr.  expr. 
for  rött.  tili  fjerde  gradens  equat.  (Ib.  id.). 
Hm  oändliga  serier  (Ib.  4  853).  Aufsötze  in 
CrtUe'f  Journ.  Bd.  XXVIII  (4  843)  u.  Onmert's 
Arch.  Bd.  IV,  VII,  IX,  XI. 


QJSniy  Hans  Outzen.  —  Oberleh- 
rer d.  Mathematik,  Physik  u.  Naturgeschichte 
an  der  Kathedralschule  zu  Odensee ,  dann 
Rector  d.  gelehrt.  Schule  in  Nyborg,  end- 
lirh  (1844)  Privatmann  bei  Kopenhagen  (E), 
geb.  i  777,  Dec.  1 4,  Astrup,  Bröns  Sogn, 

Törningslehn. 
L4rebog  I  Arithmetiken  etc.  Odensee  4806— 
4i.  Lttrebogi  Geometrien,  Ib.  4  844.  Deindole 
«t  origine  AÖroIithorum ,   Diss.  inaug.   Othi- 
niae  4846. 

BjSmsea,  Stephan. —  Calculator 
bei  der  von  der  K.  dänisch.  Gesellscb.  d. 
Wiss.  unternommenen  Landesvermessung 
■  "V  (NK), 

geb.  4730,  Jan.  15,  Gaarden  Grund, 

Skagfiords  Syssel,  Island, 

gest.  4798 Kopenhagen. 

De  effectu  cometarum  descendentium  in  Sy- 
stema  oostrum,  Hafn.  4758.  De  usu  astrono- 
miae  in  Medicina,  Ib.  4759.  Introductio  in 
Tetregonometriam ,  Ib.  4784.  Om  de  meest 
enkelte  Grundmaskiner  og  i  Saerdeleshed  om 
Vacgtstangen  (Islandske  Litteratur-Selskabs 
skrifler,  Bd.  11). 

Black,  Joseph.  —  Dr.  Med.,  Prof.  d. 
Anatomie  a.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Glas- 
gow (4756 — 66),  dann  Prof.  d.  Chemie  an 
d^^r  ZQ  Edinburg.  Mitgl.  d.  R.  Society  da- 
M-Ib^t  (Tr.  Edinb.  Soc.  Vol.  V;  (Abr.  XIIi; 
HD    'EE)  (Ann,  ofPhü.  V.  4  8  4  b), 

geb.  1728 in  od.  bei  Bordeaux,* 

l?e$t.  1799, Nov.  26,Edinburgh. 


Diss.  inaug.  De  acido  a  cibis  orte  et  de  ma- 
gnesia,  Glasg.  4  754.  Experiments  upon  ma- 
gnesia  alba,  quicklime  and  other  alkaline  sub- 
stances  (Edinb.  Pbysical  and  Literary  Essays, 
4755).  The  supposed  Effect  of  Boiling  on  Wa- 
ter, in  disposing  it  to  Freeze  more  readily,  as- 
certained  by  Experiments  (Phil.  Tr.  4775). 
Analysis  of  the  waters  of  some  boiling  Springs 
in  Iceland  (Edinb.  Soc.  Tr.  Vol.  II).  —  Nur 
diese  vier  Schriftstücke  erschienen  bei  seinen 
Lebzeiten ,  später  kamen  hinzu  :  Leclures  on 
the  Elements  of  Chemistry  etc.,  new  published 
by  J.  Bobinaon,  2  vol.  Edinb.  4803  (Deutsch 
V.  Crell,  4  Bde.  Hamb.  4  804—5;  neue  Aufl. 
4  84  8).  —  B.  ist  Entdecker  d.  latenten  WUrme 
d.  Dfimpfe. 

*  Sein  Vater,  John,  von  achott.  Abkanft  und  lu  Bel- 
fast in  Irland  geboren,  lebte  meistens  in  Bordeaux, 
wo  er  Weinhandel  trieb. 

Blaealng,  David.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Königsberg;  auswärt. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Berlin  (Am,)  (JJ, 
geb.  4  660,  Dec.  29,  Königsberg, 
gest.  4719,  Oct.  9,  Königsberg. 
De  erronea  temporis  mensuratione  in  itinere, 
Ups.  4684.  De  mercurii  per  solem  transitu 
4  690  observando.  Exercitatio  mathematico- 
physica  de  sphaeranim  coelestium  sympho- 
nismo,  Regiomont.  4  705.  De  eclipsi  lunari,  Ib. 
474  4.  De  linea  meridiana,  Ib.  474  6.  De  potio- 
ribus  arithmeticae  regulis  algebraice  evolu- 
tls,  Ib.  474  7. 

Blaeu  oderBlaeuw*  (Caesius),  Wil- 
lern  Janszoo n.  —  Buchdrucker  zu  Am- 
sterdam, vorher  Gehülfe  bei  T  y  c  h  o  B  r  a  h  e 
(BWA)  (J)  (Wd), 

geb.  4  57  4 Alkmaar, 

gest.  4  638,  Oct.  48,  Amsterdam. 
Het  Licht  der  Seevaert,  3  Die.  Amst.  464  8. 
Twee  voudigh  Onderviis  van  de  Hemelsche  en 
Aardsche  Globen,  Ib.  4  620,  4  634  (Eine  Anlei- 
tung zum  Gebrauch  der  seit  4  602  von  ihm 
verfertigten  Erd-  u.  Himmelskugeln,  die  Hor- 
tenaiiif  ins  Lateinische  übersetzte ,  unter  dem 
Titel :  Institutio  astronomica  bipartita,  de  usu 
globorum  coelestium  et  terrestrium,  Amst. 
4634,  4652,  4655,  4668,  4690).  Groote  Zee- 
Spiegel,  Ib.  4624,  4634.  Tafeln  der  breedte 
van  den  opgang  der  Zonne.  Van  de  Declinatie 
der  Zonne.  —  Verfertigte  auch  einen  Atlas, 
den  sein  Sohn  Johann  (gest.  4  680)  fortsetzte 
und  erweiterte ,  unter  d.  Titel :  Atlas  major, 
4  4  Bde.  4  662.  — 

*  Auch  Blauw,Blaew  und  Bleau. 

Blagden,  Sir  Charles.  —  Arzt  in  d. 
englischen  Armee,  Mitgl.  d.  Boyal  Society 
(Th)  (RGE), 

geb.   47i8,  Apr.  47, ♦ 

gest.  1820,  März  26,  Arcueil.*» 
Experiments  and  observations  in  an  heated 
Boom  (Phil.Tr.  4  775).  On  the  heat  of  the  wa- 
ter in  the  gulf-stream  (Ib.  4784).  History  of 
the  congelation  of  quicksilver  (Ib.  4783).  An 
account  of  some  late  fiery  meteors  (Ib.  4784). 


207 


Blagrare 


Blanehet. 


208 


On  the  cooling  of  water  below  its  freeziog  pomt 
(Ib.  4  788) .  On  the  eßfect  of  various  substaaces 
in  lowering  the  point  af  congelation  in  water 
(Ib.  id.).  Report  on  the  best  method  of  pro> 
portioning  the  excise  upon  spiritous  liqnors 
(Ib.  4  790).  On  the  tides  of  Neapel  (Ib.  4793). 
Od  Vision  (Ib.  4  84  3).  Sur  la  chaleur  des  rayons 
solaires  (Bullet,  soc.  philomat.  Ann.  VIII).  Sur 
la  production  de  la  lumidre  solaire  (Ib.  X). 
Briefe  an  Crell  in  dessen  Ann.  4786,  87  u.  88. 

*  geb.  1740  etwa  .  .  .  {BS)  {BN), 
**  Im  Landhause  B  e  r  t  h  o  1 1  e  t^s. 

Blagrave,  John.  —  Studirte  in  Ox- 
ford ,  und  lebte  bernach  meistens  auf  sei> 
nem  Gute  Southcole  Lodge  bei  Reading 
(BD)  (J)  (BN), 

geb.  Mitte  des  XVI.  Jahrb.,  Berkshire, 

gest.  4  614,  Aug.  9,  Reading. 
A  mathematical  Jcwel,  shewing  the  making 
and  most  exzellent  use  of  an  Instrument  so 
called,  Lond.  4582.  Baculum  familiäre  catho- 
licum  sive  generale,  a  book  of  the  making  and 
use  of  a  Slaff,  newiy  invented  by  the  Author, 
called  the  Familiär  Staff  etc.  Ib.  4590.  Astro- 
labium uranicum  generale.  Ib.  4596.  The  Art 
ofDialling,  Ib.  4  609. 

Blagrav0|'joseph.  —  Arzt,  wahr- 
scheinlich ein  Verwandter  des  Vorherge- 
henden (BD), 

geb.   4  64  6,  ..  .  Reading, 

gest.  4  679,  .  .  .  London.* 
Epheraeris  for  the  year  4660,  Lond.  4660.  The 
astrological  Practise  of  Physick  etc.  Ib.  4  674 . 
An  introduction  to  Astrology,  Ib.  4  688. 

*  geb.  1610  .  .  .  London,  gest.  1676  .  .  .  {BN), 

BlaiaTlllei  Antoine  Moiteret  od. 
Moiterette.  —  KÖnlgL  Feldmesser  zu 
Ronen  (J), 

geb.   4  650  etwa,  Picbange  bei  Dijon, 

gest.  474  0,  ...  Reuen. 
Nouv.  Elömeus  de  Göomötrie.   Tratte  de  l'A- 
rithmätique. 

BlalüTlllei  Henri  Marie  Ducro- 
tay  d e.  —  Dr.  Med.,  Prof.  d.  Zoologie,  Ana- 
tomie u.  vergleich.  Physiologie  an  d.  Facul- 
tät  d.  Wiss.  und  d.  Normalschule  zu  Paris. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  (QC)  fC.  4  850;, 
geb.  4778,  Sept.  4  8,  Arquesb.Dieppe, 
gest.  4  850,  Mai      4 ,  zwischen  Paris  u. 

Rouen. * 
Redigirte  von  4848—4823,  von  T.  86  bis  T.  96 
(seinem  Schlass) ,  das  früher  von  Soiier  und 
De  la  Metherie  herausgegebene  Journal  de 
Physique,  deChimie,  d'Histoire  naturelle  et 
des  Arts.  —  Viel  Zoologisches  und  Physiolo- 
gisches. 

*  Im  Eisenbahn- Wagen. 

Blair,  Robert.  —  Prof.  der  pract. 
Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Edinburgh  (Phil, 
ATa^.  4  845.XXVn.p.65J, 


geb.  .  .  .,  gest.  4  8S8,  Dec.  .  .  . 
Er  ist  es,  welcher  die  in  anderer  Weise  schon 
von  L.  Eoler  vorgeschlagene  Construction 
achromatischer  Fernröhre  mit  Flüssigkeiten 
(aplana  tischer  Fern  röhre)  zuerst  wirklich  aus- 
führte u.  darüberder  Edinburgher  Gesellschaft 
4  794  einen  Aufsatz  übergab  (Experimentsand 
observations  on  the  unequal  refrangibility  of 
light,  —  Edinb.  Tr.  Tom.  UI).  War  früher 
Schiffsarzt ,  wie  unter  andern  aus  d.  Aufsatz 
seines  Sohnes  Archibald  über  diese  Fern- 
röhre im  Edinb.  Journ.  of  Science,  4  827,  Vol. 
VII.  p.  836  hervorgeht.  —  Schrieb  ausserdem: 
Scientific  aphorlsms  being  the  outline  of  an  at- 
tempt  to  establish  fixed  principles  of  Science 
etc.  Edinb.  4  827. 

BlalflOf  Pierre,  auch  Chevalier  de 
St.  Blaise  genannt.  —  Lehrer  der  Mathe- 
matik in  Paris  (A)  (Q), 

geb.   4  7  47,  .  .  .  Remiremont, 

gest.  nach  4754, 

Oeuvres  de  Math^matiques,  Paris  4  740.  Noov. 
Elämeos  d'Alg^bre  et  de  la  G6om6trie  rt'lduits 
ä  ses  vrais  principes,  Ib.  4  743.  Traite  de  gno- 
monique,  Ib.  4  744. 

Blake  i  Francis.  —  Reicher  Privat- 
mann (Vater  des  Sir  Francis  Blake,  Baronet 
von  Twizel  Castle,  Norihumberland).  Mitgl. 
d.  Roy.  Society  (Abr.X)  (Th)  (RGE), 

geb , 

gest.  4  780,  März  29,  ...  . 
On  the  best  proportion  for  steam  engine  cy- 
linders  of  a  gtven  content  (Phil.  Tr.  4752). 
Sphaerical  trigonometry  reduced  to  piain  (Ib. 
id.).  On  the  greatest  effects  of  engines  with 
uniformly  accelerated  motions  (Ib.  4  759). 

BlanoanQfl,  s.  Biancani. 

Blanohardi  Jean  Pierre.  —  Me- 

chanicus  und  Aeronaiit  (BS)  (BN), 

geb.   4753, Petit-Andely,  Dep. 

Bure, 

gest.  4  809,  März 7,  Paris.* 
SchifRe  i.  J.  4785  mit  dem  Dr.  Jefferief  zuerst 
über  den  Canal  von  Dover  nach  Calais  (wofür 
er  von  Ludwig  XVI.  eine  Summe  von  42000  fr. 
und  eine  Rente  von  4  200  fr.  zum  Geschenk 
bekam).  Liess  sich  in  demselben  Jahre  mit 
dem  4  784  von  J.  M.  Montgolfier  erfundenen 
Fallschirm  nieder  (auf  dessen  Erfindung  er 
auch  Anspruch  erhob). 

*  In  Folge  eines  Stunes  bei  teiner  60.  Luftfahrt. 

Blanohardi  Marie  Madeleine  So- 
phie Armant.  —  Frau  des  Vorigen  (BS), 
geb.   4  778,  März  25,  Trois  Canons  bei 

Rochelle, 

gest.  4  819,  Juli      6,  Paris. 
Kam  an  diesem  Tage  bei  ihrer  67>  Luftfahrt  um. 

^  Blanohely  Rodolphe. —  ViceprS- 
sident  des  Erziebungsrathes  im  Canton 
Waadi,  zu  Lausanne  (Or), 


209 


Blank 


Bl«ibtren. 


210 


geb.  1807,  Mai  13,  Vevey. 
Sar  rhistoire  natareile  des  environs  de  Vevey, 
V«Tey  4848.  Histoire  göologique  des  terrains 
tertaaires  dn  Canton  de  Vaud,  Ib.  4848.  Le 
miK^nisme  de  sensatioD,  2'"<*  ^dit.  Lausanne 
18U.  Influence  de  Tammoniac  et  des  sels  am- 
moniacaux  sur  la  Vegetation,  Ib.  4  848.  Terrain 
erratique  da  basain  du  Leman  et  de  la  valiee 
da  Rhone  de  Lyon  h  la  mer,  Ib.  4844.  Sur 
Tart  de  tailier  ta  vigne  et  les  arbres  fruitiers. 
Ib.  1844.  Le  lac  Löman  et  ses  divers  niveaui, 
Vevey  4843.  Analyse  d.  Solanins  (Lieb.  Ann. 
4834.  Bd.  VII).  Darstell,  und  Analyse  einiger 
aih.  Öle  (Ib.  id  ).  Wirk.  d.  Schwefel wasser- 
KlAfls  auf  d.  Fische  (Ib.  4846.  LiV).  MitSeU: 
Ib.  d.  Zusammensetz.  d.  (ith.  Öle,  Harze  u. 
Kampberarten  (Ib.  4883.  VI). 

Blaak|  Erasmus.  —  Pract.  Arzt  in 
Nürnberg,  zuletzt  Physicus  in  Hersbruck 

geb Nürnberg, 

gest.  4704,  Febr.  4  5,  Hersbruck. 
De  eclipsi  solis  s.  potius  telluris,  una  cum  ap- 
peodice  caiculi  ecJipseos  solaris  etc.    Halae 
<699^  De  usa  Matheseos  in  medicina,  Basil. 

4704. 


I  Joseph  Bonavita.  —  Ex- 
provincia!  d.  Minoriten-Ordens ,  Prof.  der 
Philosophie  u.  Naturgeschichte  an  d.  Univ. 
zu  Würzburg ,  Director  des  von  ihm  der 
Iniv.  verkauften  Naturalien-  und  Kunst- 
kabtneU  fM,  UJ, 

geb.  4740,  MSrz  22,  Wurzbarg, 
gest.  1897,  Febr. 26,  Würzburg, 
llaodb.  d.  Mineralogie,  Würzb.  484  0.   Über- 
sicht d.  Blank  Ischen ,  jetzt  der  grossherzogl. 
loiv.  za  Würzburg  gehörigen  Naturalten-  u. 
KiinsUabinets,  Ib.  4840. 

Blank,  Johann  Conrad. — Welt- 
prie.Mery  Rath  und  Prof.  d.  Mathematik  an 
d.  Academie  d.  bildenden  Künste  zu  Wien 

OS}  (i\), 

geb.   1767,  Juni     8,  Weiler,  Vorarlb., 

gest.  4  827,  Febr.  4 3,  Wien.* 
Aofangsgründe  d.  Messkuost,  Wien  4844.  An- 
f^nfssgründe  d.  Kegelschnitte,  Ib.  4  84  4.  Tafel 
<i.  Logarithmen,  Ib.  4  846.  Anfangsgründe  d. 
•■lieoeo  u.  sphärisch.  Trigonometrie,  Ib.  4  84  8. 
Kteioe  Mathematik,  Ib.  4826. 

*  WutI  in  winer  Wohoung  ermordet. 

BUakaart,  Steven.  —  Dr.  Phil,  et 
Med.,  pract  Arzt  in  Amsterdam,  früher  Phar- 
nuceul  (BWA), 

geb.   4  650,  Oct.   24,  Middelburg, 
pcst.  1702,  Febr.  23,  Amsterdam. 
Miarmacie  en  Chvmie,  Arost.  4686.  De  heden- 
daapiche  Ghyniie,  Ib.  4  703.  —  Viel  Medici- 
n«ches. 

BlaapaiB| —  Direclor  der 

Sternwarte  zu  Marseille  (LB)  (G.  4  843;, 

Pofgeidorff,  llaad wSrterbucb. 


geb.   1779, 

gest.  4  843,  Aug.  6,  Marseille. 
Entdeckte  den  Cometen  von  4849.   Meteoro- 
logische Beobachtungen. 

Blasohei  Georg  Adolpb.  —  Leh- 
rer d.  Mathematik  au'd.,  Ritter-  u.  Dom- 
schule zu  Reval  (RN), 

geb.   4  758,  Mai     7  (N.St.),  Jena, 
gest.  4  832,  Apr.  22  (A.  St.),  Reval. 
Grundriss  der  Elementar -Geometrie,  Reval 
4  844.  Ebene  u.  sphür.  Trigonometrie,  Ib.  4  824 . 
Theorie  d.  fünf  Platonischen  regulären  Kör- 
per, Ib.  4  824. 

Blasluty  Johann  Heinrich.  — 
Prof.  d.  Naturgeschichte  am  Collegium  Ca- 
rolinum  in  Braunschweig  (seit  4  836) ;  Di- 
rector d.  naturhistor.  Sammlung  u.  d.  bo- 
tan.  Gartens  daselbst;  früher  (seit  1834) 
Lehrer  d.  Naturkunde  u.  Mathematik  an  d. 
Realschule  in  Crefeld  (Or), 

geb.  4  809,  Oct.  T,  Nymbrecht,  Reg.- 

Bez.  Cöln. 
Reise  im  europäischen  Russlaod  in  d.  J.  4 840  u. 
44  (gemeinsobafll.  mit  Mejandorff,  Keysarling, 
Mnrobiton  u.  ▼exnenil  unternommßn)  2  Bde. 
Braunschw.  4844.  —  Naturhistor.  Werke  (Die 
Wirbeltbiere  Europa's.  Fauna  von  Deolachland) 
und  Abhandll.  in  Wiegttaan's  Archiv,  u.  d. 
Denkschr.  d.  Petersb.  u.  Münchn.  Academie. 

BlaSfllirOy  Jean  Jacques.  —  Leh- 
rer d.  Mathematik  an  d.  Renswoude'schen 
Sliaung  zu  Haag  (BWA), 

geb.   4  736, Haag, 

gest.  4  794,  Dec.  8,  Haag. 
Inleiding  tot  de  Kegelsneden ,  uit  bet  Fransofa 
van  Mandnit  vertaald  en  med  aantekningen 
voorzien,  Haag  4  763.  Grondbeginselen  der 
Werktuigkunde,  Ib.  4764.  Principes  de  g6o- 
m^trie  6l^mentaire  etc.  2  vol.  Ib.  4770.  In- 
leiding tot  de  beschouwende  en  werkdadige 
Meetkunde,  Ib.  4  776.  Sterrekundige  Berek- 
ning  van  eenige  formulae  ter  bepaling  van  den 
afstand  eener  komeet  van  de  aarde  in  vier 
waarnemingen  gegeven  (Verhandl.  d.  Maatsch. 
v.  Wet.  te  Haarlem,  Dl.  X).  Noch  einige  Auf- 
sätze daselbst,  Dl.  I  et  VIII). 

Blavler,  £douard.  —  Ing^nieur-en- 

cbef  des  Blines  zu  Douay  (QC), 
geb.  1802,  März  28,  Paris. 
Essai  statistiqoe  min^ralogique  et  g^ologique 
du  Däp.  de  la  Mayenne,  Paris  4  887.  Notice 
statistique  et  geologiqoe  sur  les  roines  et  le 
terratn  ä  anthracite  du  Maine  (Ann.  Min.  Ser. 
III,  T.  VI).  Verschiedene  berg-  u.  hüttenmftno. 
Berichte  (Ib.  Sör.  IV.  T.  VI,  IX  et  XI). 

BlelbireSy  Johann  Leopold.  —  Suc- 
cessi  ve  nassauischerBerg-Inspector  u .  Berg- 
meister  beim  Kupferbergwerk  zu  Rhein- 
breilhach,  diinn  preuss.  Bergmeisler,  aber 

U 


211 


Blein 


Block. 


212 


bald  aus  dem  Staatsdienst  tretend  und  seine 

« 

Tbätigkeit  ganz  den  von  ihm  am  Siebenge- 
birge gegründeten  Privat-Aiaunhütten  zu- 
wendend (BfrAl), 

geb.   1777,  Mai    S 3,  Neuwied, 
gest.  1839,  Sept.  \ «,  Kloster  Püzchen, 

bei  Bonn. 
Über  Abdampfung  der  Alaun-Rohlaugen  mit- 
telst BraunkohleDgas,  und  Bemerkk.  üb.  Gas- 
feuerung überhaupt  (Kantan's  Arch.  XXIII, 
4849—50). 

Blefaly  Fran^oisAnge  Alexandre, 
Baron.  —  Französ.  OfBcier,  unter  Napoleon 
zuletzt  Brigade-General ,  unter  Louis  Phi- 
lipp im  Generalstabe  (QC), 

geb.  1 7 67,  Nov.  S6, Bourg-tös-Valence, 

D^p.  Dröme, 

gest 

Expose  de  quelques  principes  nouveaux  sur 
l'acoustique  et  la  th^orie  des  vibrations,  et  leur 
application  ä  plusieurs  ph^nomdnes  de  la  phy- 
sique,  Paris  48S7,  2"^  edil.  (unter  etwas  ver- 
ändert. Titel  Ib.  4  881  (Auszug  in  Pogg.  Ann. 
4  829.  XV).  Principes  de  melodie  et  d'harmo- 
nie,  d^duits  de  la  th<k>rie  des  vibrations,  Ib. 
4  832. 

Blesson,  Johann  Ludwig  Urban. 
—  Hauptmann  und  Lehrer  der  Ingenieur- 
Wissenschaften  an  d.  Kriegsschule  in  Ber- 
lin (4  815 — 29),  dann  als  Major  verab- 
schiedet und  als  Privatmann  in  Berlin  le- 
bend (G.BA%t^)  (MAI), 

geb.  4790,  Mai  27,  Berlin. 
Ober  Magnetismus  u.  Polarität  d.  Thoneisen- 
steine  und  über  deren  Lagerstätte  in  Ober- 
schlesien und  d.  baltischen  Ländern,  Berlin 
4846.  Mineralog.  Beschreib,  von  Wartba  (Gilb. 
Ann.  4  84  6.  LH).  Über  das  Sprengen  mit  Sand 
(Ib.  4820.  LXIY).  (^ber  d.  Sicherungslampe 
(Ib.  4  824 .  LXIX).  Über  Aürolithen,  leuchtende 
Meteore,  Irrlichter  und  Gewitter  (Kattner'i 
Archiv,  4  832,  XXUI).  Über  Sand  und  Dünen 
(Berghauf,  Hertha,  4  828;.  Aufsätze  in  Rennb- 
•iMdt'B  Museum.  IV,  V,  VII  u.  IX.  —  Mehre 
militärische  Werke,  z.  B. :  Grosse  Befestigungs- 
kunst für  alle  Waffen,  8  Bde.  Beriin  4  830— 85. 
Mit  Ciriaej  u.  Beeker:  ZeilschriU  für  Kunst, 
Wissenschall  u.  Geschichte  d.  Kriegs  seit  4  824. 

Bley,  Ludwig  Franz.  ^  Dr.  Phil., 
Apotheker  zu  Bernburg  (SA), 

geb.  1801,  Aug.  22,  Bernburg. 
Supplement  zu  Fiseher'i  Handb.  d.  pharma- 
ceut.  Praxis,  Leipz.  4829.  Fortschritte  und 
neue  Entdeckungen  im  Gebiete  d.  Chemie  u. 
Pharmacie,  2  Bde.  Halle  4834  u.  38.  Merk- 
wttrd.  Reduct.  u.  Krystallisat.  d.  Antimon- 
otyds  (Erdauum'iJourn.  I.  4884).  Über  Sapo- 
niD  (Ib.  id.).  über  relative  Helligkeit  d.  Wachs- 
u.  Talgkerzen  (Ib.  id.).  Über  Darstell,  d.  Zuckers 
aus  Runkelrüben  mittelst  Alcohol  (IX.  4836i. 
Über  Wachsbleicherei  (Ib.  id.).  Ib.  Thonerde- 


Niederschläge  durch  Alkalien  (Ib.  XXXIX. 
4846).  Bleioxydstickstoff  (Ib.  id.  u.  L,  4850  . 
Viele  pharmaceut.  Aulsätze  in  TromBiadorfl*8 
Journ . ,  Brandes*  Arch. ,  Baohner'i  Repert.  usw. 

BltM,  Nathaniel.  —  Savilian  Prof. 
d.  Geometrie  an  d.  Univ.  zu  Oxford  und 
(4  762—64)  KönigL  Astronom  an  d.  Stern- 
warte zu  Green  wich  (B  r  a  d  1  e  /s  Nachfol- 
ger). Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Th), 

geb.   4700,  Nov.  28, 

gesL  176i,  Sept.  2,  Greenwicb.* 
Einige  astronom.  Beobb.  in  d.  Phil.  Transact. 
f.  4  764,  4764  u.  4768.  —  AttCh  in:  BzAdlcj'a 
Astronomical  observations,  with  a  conti  nua- 
tion.  2  vol.  foi.  Oxford  4  798—4805. 

*  gett.  1764,  Sept.  3  {LA)\  1765  .  .  .  (LS). 

BUzardy  Sir  William.  —  Prof.  der 
Anatomie  u.  Chirurgie  am  Roy.  College  of 
Surgeons  in  London,  Wundarzt  am  St.  Lukcs» 
Hospital,  Trinity-house,  Maritime  School  zu 
Chelsca  u.  andr.  öflentl.  Instituten.  Mitgl. 
d.  Royal  Soc.  in  London  u.  Edinburgh 
fi^n.Ä.  4  836;, 

geb.  4742  etwa  .  .,  Barnes,  Surrey, 
gest.  4  835,  Aug.  28, Briiton-hill, Surrey. 
Experiments  and  observations  on  the  danger 
of  Copper  and  Bell-metal  in  pharmaceuticai 
and  Chemical  preparations,  Lond.  4  786.  Ob- 
serv.  on  the  use  of  Elektricity  in  Deafness 
(Lond.  medic.  Journ.  4  790).  Viel  Medicioiscbes. 


ki  R  u  d  o  1  p  h.  —  Inspector 
d.  mathematischen  Salons  in  Dresden,  frü- 
her (1806 — 17)  Mechanicus  in  Reichen- 
bach*8  Werkstatt  zu  Möpchen  (L), 

geb.  4  78i,  Dec.  13,  Reichstädl  b. Dip- 

poldiswalde. 
Verschiedene  Verbesserungen  in  d.  Gasberei- 
tung u.  d.  Anla$;e  von  Gaswerken,  mit  denen 
er  in  d.  letzten  Jahren,  gemeinschaftl.  mit  att- 
nem  Sohne  O.K.  8.BL,  mehre  Städte  d.  iiontl. 
Deutschlands  \Dre8den,  Leipzig,  Bertin,  Stet 
tin  etc.}  versah.   Siehe  die  Schrift  seines  Soh- 
nes :  Gedrängte  Übersicht  d.  Leistungen  m  J 
Ausführung  d.  Gaswerke  d.  Residenz  Berlin, 
Bert.  4  848,  und  im  Polytechn.  CentralblaU  \ 
4  852  d.  Aufsatz:  (Jb.  d.  Verluste  b.  Betriebe 
von  Gasbeleuchtnngs- Anstalten. 

Blooky  Magnus  Gabriel  von. — 

Königl.  schwcd.  Leibarzt  und  Assessor  b. 

Collegium  medicum  in  Stockholm,  früher 

längere  Zeit  in  Italien  lobend,  und  daselb>t 

einige  Jahre  Cabinetssecretär  d.  Grossher- 

zogs  von  Toscana  (SLH), 

geb.   4  669,  Apr.  25,  Stockholm, 

gest.  17  22,  Apr.  16,  SöderkÖpiiHi. 
Anmarknin^or  üfver  Motala  ströms  stadoaode, 
841  ock  oni  dess  rutta  orsaker  och  belydelM^, 
tilliko  med  mif^ra  mtfrkvttrdigheler  angaeu«le 
frostens  uch  i^ens  natur  ach  verkan,  meo  i 


213 


Bloede 


Blmnenbach. 


214 


syonerbet  den  sli  kailade  och  hittUs  obekanta 
gnind-  och  kraf-isens  cnskilta  art  och  beskaf- 
feobel;  4  Vol.  4*  med  karta,  Stockh.  1708. 

BloedOi  Carl  August.  —  Geheimer 
Finanzralh  in  Dresden  fM.ll)  fGG.\StOJ, 
geb.  1773,  Aug.  li^  Freiberg, 
gest.  4  820,  Aug.  28,  Dresden. 
Über  einige  Fossilien  aus  d.  Gegend  von  Geyer 
(LMshard'B  Taschenbuch  f.  Miki.  4  848).  Einige 
NoÜzeD  in  d.  Schrift,  d.  mineralog.  Gesellsch. 
zo  Dresden.  Über  eine  Lampe  ohne  Flamme 
(Oilb.  Ann.  4  848.  LIX).  Übersetzte  BeneUof' 
Proportionslehre  u.  Lehrb.  d.  Chemie  (Tbl.  I), 
HiiiBger'B  Mio.  Geogr.  v.  Schweden,  Brooehi's 
Blio.  Beschreib,  ii.  Fassathals  etc. 

Blomsiraad,  Christian  Wilhelm. 
—  Dr.  Phil.,  seit  4  854  Docent  d.  Chemie 
an  d.  Univ.  zu  Lund ,  vorher  Lehrer  der 
Physik  u.  Chemie  an  d.  technischen  Schule 
zu  Malmoe  (Or), 

geb.  18« 6,  Oct.  20,  Prov.  SmAland. 
Bidrag  tili  Sverges  mineralgeografi  (Öfv.  af  K. 
Vet.  Acad.  Förbandl.  4854).   Analyse  d.  Erd- 
mannits  (Pogg.  Ann.  4853.  LXXXVIII).   Über 
Jodüre  u.  Bromüre  d.  Zinns. 

IftBloadi  s.  Leblond. 

Blondel  (gen«nnnt  le  Grand),  Fran- 
^ois.  —  Prof.  d.  Mathematik  am  College 
roy.  de  France  u.  Direclor  d.  Acad.  d.  fiau- 
konst  zu  Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  u. 
Marschall  in  d.  französ.  Armee  (B)  (BN) 
(Jj  (HL), 

geb.  16  47, Ribemont,  Picardie, 

gest.  4 686, Febr.  4, Paris.* 
Resolution  des  quatres  principaux  problömes 
d'Archttecture,  Paris  4676  (auch  M^m.  Par. 
T.  V).  Coars  de  Mathdmatiqfues ,  Ib.  4683. 
Mani^re  de  fortifier  les  places,  Ib.  id.  L'art  de 
jeter  les  bombes,  Hagoe4685.  Cours  d'Archt- 
teclure,  2  vol.  fol.  4698.  Sur  la  rösistance  des 
solides  (M6nn.  Par.  T.  IJ.  Maniöre  de  hausser 
le»  marais  (Ib.  id.).  Recherches  sur  le  jel  des 
bombes  (Ib.  id.).  Sur  les  sons  que  rendent  les 
bords  d'un  verre  plein  d'eau  que  Ton  presse 
Ib.  id.). 

*  ^t.  Jan.  22  {HL). 

Blondel,  Jacques  Frangois.   — 
Neffe  des  Vorigen.   Vorsteher  einer  Bau- 
schule in  Paris.   Mitgl.  d.  Acad.  d.  Arcbi- 
tcctur  daselbst  (B)  (BN)  (A)  (HL), 
geb.   4705,  Jan.  8,  Reuen, 

gest.  4  774,  Jan.  9,  Paris. 
Arcbitecture  moderne,  Paris  4  728.  Traitä  d'Ar- 
chitecture,  Ib.  4  787.  Architecture  fran^aise, 
4  vol.  fol.  Ib.  4  752— 56.  Cours  d' Architecture, 
4  vol.  8*,  Ib.  4774—78, 

BIOMerille,  Jules  Alphonse  Re- 
ne Per  et,  Baron  de.  —  Lieutenant  in  d. 
französ.  Marine,  zuletzt  Commandant  des 


Schiffes  La  Lilloise ,  mit  welchem  er,  auf 
einer  wissenschaftlichen  Expedition  nach 
den  Polarregionen,  an  d.  Nordküste  Islands 
oder  d.  Ostküste  Grönlands  verloren  ging 

(QC), 

geb.  4  802,  Juli  29,  Ronen, 

gest.  4  833  im  Herbst. 
Sur  les  d<^couveries  faites  ä  diverses  ^poques 
par  les  navigateurs  dieppois  (Ann.  maritim,  et 
colonial.  4  826.  T.  I).  Sur  les  vents  et  les  ma- 
röes  de  Tlle  de  Taiti  et  des  autres  lies  de  l'Ar- 
chipel  (Ib.  id.).  Progr^s  des  explorations  dans 
rocöanie  (Revue  britann.  Nouv.  Sör.  T.  III). 

Blvay  Heinrich  Christian.  —  Ad- 
vocat  und  Justiziar,  zuletzt  gräflich. -Regie- 
rungs-  und  weltlicher  Consistorialrath  in 
Wernigerode  (Kss,), 

geb.   4  748,  Aug.  2  4 ,  Wernigerode, 
gest.  4  84  8,  Nov.   9,  Wernigerode. 
Noch  etwas  in  Beziehung  auf  die  Theorie  der 
Parallel-Linien  (Oüb.  Ann.  LVII.  484  7). 

Blva,  Johann  Reinhard.  —  Dr. 

Phil.,  Prof.  extr.  an  d.  Univ.  zu  Heidelberg, 

Director  d.  academ.  Mineralien-Sammlung 

daselbst  (Or), 

geb.  4  802,  Oct.  28,  Hanau. 
Taschenbuch  d.  Edelsteinkunde,  Stutt«.  4  828 
(2.  Aufl.  48S4).  Lehrb.  d.  Oryktognosie,  Ib. 
4  833  (2.  AuO.  4  847).  Lilhurgik  oder  Minera- 
lien und  Gebirgsarten  in  ihrer  techn.  Anwend. 
Ib.  4  840.  Pseudomorphosen  d.  Mineralreichs, 
Ib.  4843  (Nachtrüge  dazu  4847  u.  4  852).  Ober 
einige  nordamerikan.  Minerale  (Leonhard  u. 
Bronn's  Jahrb.  4  830).  Über  Marmolith  u.  Oo- 
lerit  von  Eisenach  (Ib.  4835).  Über  d.  Zer- 
setzungsweise d.  wichtigst.  Felsmassen  u.  de- 
ren Resultate  (Ib.  4  838).  Ober  einige  geolog. 
Erscheinungen  in  d.  Nagelflue  (Ib.  4840).  Neue 
Krystallf.  d.  Barytspaths  (Ib.  4849).  Leoohar- 
dit,  ein  neues  Min.  (Pogg.  Ann.  4  843.  LIX). 
Steinmark  in  Pseudomorphosen  nach  Wolfra- 
mit  (Ib.  4  854.  LXXXIV).  Entsteh,  d.  Felsen- 
meers b.  Retchenbach  im  Odenwalde  (Ib.  4  852. 
LXXXVI).  Über  Gieseckit  und  Spreustein  etc. 
(Ib.  4  852.  LXXXVII). 

Blumenbaoh,  Johann  Friedrich. 
—  Prof.  d.  Med  lein  an  d.  Univ.  zu  Göttin- 
gen u.  Inspector  d.  Naturalien-Sammlung 
daselbst,  seit  4776.  Mitgl.  d.  Societät  d. 
Wiss.  daselbst  (N)  (P), 

geb.  4  753,  Mai  4  4,  Gotha, 
gest.  4  8iO,  Jan.  22,  Göttingen. 
Handbuch  d.  Naturgeschichte,  2  Bde.  Götting. 
4  779—80  (4  8.  AuO.  4  832).  Beiträge  zur  Na- 
turgeschichte, 2  Bde.  Ib.  4  806—4  4 .  Specimen 
archaeologiae  telluris  terrarumque  inprirois 
Hannoveranarum  etc.  Ib.  4  803.  Specimen  al- 
terum,  Ib.  4  84  6.  Nachricht  über  Meteorsteine 
(Yoigt'i  Magaz.  VII.  OUb.  Ann.  4  804.  XVIII). 
Über  fossile  Elephantenknochen  (OUb.  Ann. 
484  3.  XLV).  —  Medicinisches. 

44* 


215 


Blnmhof 


Bochart  de  Baron. 


216 


Bhunhofy  Johann  Georg Ludolph. 
—  Prof.  extr.  d.  Technologie  an  d.  Univ. 
Giessen,  seit  1819,  früher  (1805)  Admi- 
nistrator d.  herrschaftl.  Eisenhütten-  und 
Hammerwerke  zu  Silbach  und  (t809)  Höt- 
teninspector  auf  d.  Ludwigshütte  bei  Bie- 
denkopf in  Ober-Hessen  (N)  (M,  U), 
geb.  J774,  Sept. 25,  Hannover, 
gest.  1825,  Mai  9,  Giessen. 
Beobb.  auf  einer  Fussreise  von  d.  Rothen  Hütte 
nach  Mägdespning. . .  besonders  in  Rücksicht 
auf  Eisenhüttenwerke  (mit  J.G.Stäakel),  Frei- 
burg 1800.  Volisländ.  systemat.  Literatur  v. 
Eisen  in  mineralog.,  chemisch.,  tecbnolog.  etc. 
Hinsicht,  Braunscbw.  4  803.  Min.  Taschenb. 
d.  EisenhüUenkunde,  Giess.  1816.  Versuch  e. 
Encyclopad.  d.  Eisenhüttenkunde,  4  Bde.  Ib. 
4846 — tO.  Grundlinien  d.  ökonom.-technolog. 
Mineralogie,  Ib.  4  820.  Lehrb.  d.  Lithurgik, 
Frankf.  a.  M.  4822.  —  Oberselzte  aus  d.  Schwe- 
dischen verschiedene  techn.  Werke  (von  Sin- 
man,  af  Uhr,  Korberg,  Vordwall,  Swedens^'exxia 
etc.),  auch  den  4.  Tbl.  von  Berieliof'  Chemie, 
und  einige  Aufsatze  in  Gilb.  Ann.  —  Nachträge 
zu  Oldaini'a  Verzeicbn.  herabgefallener  Stein- 
u.  Eisenmasseu  (Oilb.  Ann.  4816.  Llli). 

Blylh,  John.  —  Dr.  Med.,  Prof.  der 
Chemie  am  Queen's  College  (Queen*s  Uni- 
versity)  zu  Cork  in  Irland  (OrJ, 

geb.  4  814,  Juli  26,  auf  Jamaica. 
Über  d.  Zusammensetz.  d.  Narcotins  u.  eini- 
ger seiner  Zersetzungsproducteelc.  (Lieb.  Ann. 
4844.  L).  Üb.  d.  Ursprung  u.  d.  Zusammen- 
setz, d.  Coodurrits  (Ib.  4848.  LXVI).  Über  d. 
Zusanunensetz.  u.  die  Zersetzungsproducte  d. 
Coniins  (Ib.  4849.  LXX).  Mit  A%  W.  Hofknami : 
Über  d.  Styrol  etc.  und  üb.  d.  Zersetzungs- 
prod.  d.  Drachenbluts  (Ib.  4  845.  LHI). 

Boarettl,  Francesco.  —  Abbate, 

Prof.  d.  Kanzelberedsamkeit  am  geistl.  Ly- 

cenm  zu  Venedig,  vorher  am  Seminar  zu 

Padua  (FP)  (Tp.  W)  (BS), 

geb.   4748,  Aug.  f  6,  bei  Padua, 

gest.  1799,  Mai    4  5,  Venedig. 
Pensieri  sulla  trisezione  dell'  angolo,  Venez. 
♦798. 

Boblayo,  Emil  le  Puillon  de.  — 
Ingenieur  göographe  militairc,  der  lange 
bei  Vermessungen  in  Frankreich,  spater 
auch  bei  denen  in  Morea  und  Algier  be- 
schäftigt war  (BS), 

geb.  4  792,Nov.  16,  Ponlivy,Dep.Mor- 

bihan, 

gest.  4  843,  Dec.  4,  Paris. 
Bssai  sttr  la  configuration  g^ologique  de  )a  Bre^ 
tagne  (Mäm.  Mus^e,  T.  XV).  Sur  la  formation 
jurassique  dans  le  Nord  de  la  France  (Ann. 
Scient.  nat.  T.  XVII).  Triangulation  dans  la 
Morto  (Conn.  des  tems.  4832).  Sur  la  Consti- 
tution göognostique  de  la  Mor^  (Ann.  Scienc. 


nat.  4834).  Sur  les  modifications  de  certaines 
roches  de  Sediment  par  le  voisinage  des  roebes 
ign^es  (Compt.  rend.  4838.  VI).  Sur  la  g^olo- 
gie  des  provinces  de  Bone  et  de  Constantine 
(Ib.  VII).  Sur  la  göologie  des  environs  d'Alger 
(Ib.  4  840.  XI).  Mit  Ylrlet:  Oescription  de  la 
Moröe  (vergl.  Pogg.  Ann.  4830.  XXXVIII). 

Bobyaeti  Pierre.  — Jesuit,  Reclor 
d.  Colleg.  zu  Moulins  u.  zu  Quimper  (SBJ), 

geb.   4  593; Montlu^on, 

gest.  t668,  Juni  25,  Orleans. 

Horologiograpbia  curiosa,  Flexiae  4644.  Ho- 
rologiographia  ingeniöse,  Paris  4047.  Loogi- 
metria  industriosa,  Ib.  4  647.  Horologium  bo- 
rologiorum  universale ,  Ib.  4649.  Horologium 
digitorum.  Ib.  4650. 

BoooabadaU,  Giambattista.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  di  S.  Carlo, 
dann  herzogl.  Bibliothekar  und  zuletzt  her- 
zogl.  Baumeister  (Ingegnero  generale)  in 
Modena  (TM), 

geb.   t634  etwa,  .  .  Modena, 
gest.  4  696,  Oct.  47,  Modena. 

Animad  versiones  super  resolutione  geometrica 
duarum  mediarum  continue  proportionafiam 
D.  Vieolai  Coppolaa  etc.  Mutinae  4690.  —  Nach 
Angabe  von  Kamaiiini  schrieb  er  auch  einen 
Tractatus  de  motu  mechanico,  und  im  Archive 
von  Modena  verwahrt  man  von  ihm  eine  Karte, 
Modena  sotteranea  vorstellend. 

Boooottl  I  Silvio.*  —  Cisterzienser, 
Zeitlang  Prof.  d.  Botanik  an  d.  Univ.  zu 
Padua.    Mitgl.  d.  Leopoldin.  Acad.  (ANC) 

(Ni.  nj  (M%z)y 

geb.  4  633,  Apr.  24,  Palermo, 
gest.  4704,  Dec.  22,  Palermo. 

Della  Pietra  Belzuar,  Minerale  Siciliano;  Mon- 
lelcöne  1669.  Recherches  et  observations  na- 
turelles touchant  le  corait,  la  pierre  ^toii^e, 
Tembrasement  du  mont  Etna,  Paris  4672.  Mu- 
seo  di  fisica  e  di  esperienze  varie,  Verr^z.  4697. 
De  matoria  stmili  lithomargae  Agrieolae,  aut 
agarico  mineraU  Ferrantis  ImperaÜ ,  quae  in 
cavitate  quorundam  saxorum  aut  silicum  in 
districtu  civitatis  Rothomagensis  et  portus 
Gratiae  in  Normannia  inveniuntur  (Ephem. 
Acad.  Nat.  Curios.  Cent.  I  et  II). 

*  FaoloBoccone  in  {ÄNC)» 

BoohartdeSaron,  JeanBaptiste 
Gaspard.  —  Erster  Präsident  des  Parla- 
ments zu  Paris.   Mitgl.  d.  Acad.  d.  \Yiss. 
.  daselbst  (LB)  (B)  (BN), 

geb.   4  730,  Ja».  4  6,  Paris, 
gest.  4  794,  Apr.  2^0,  Paris.* 
Astronom.  Beobb.  in  rf.  M6m.  Par.  4774  u. 
4  7  75.    Liess  Laplace'a  Theorie  du  moiiveiaent 
611iptique  cl  de  la  figure  de  la  Terre  (Par.  4784) 
auf  seine  Kosten  drucken. 

*  GaiUotinlrt. 


217 


Bock 


fiodüLdf « 


218 


Book|  Friedrich  Samuel.  —  Prof. 
d.  Tbeologie  u.  d.  Griechischen  an  d.  Univ. 
zu  Königsberg,  auch  erster  Univ.-Diblio- 
tbekar  (M), 

geb.  4716,  Mai  SO,  Königsberg, 
gest.  t786,  Sept.  . .,  Königsberg. 
Versach  e.  kurz.  Naturgeschichte  d.  Preuss. 
Bernsteins  a.  einer  neu.  wahrscheinl.  Erklär. 
sein.  Ursprungs,  Königsb.  4767.  Versuch  e. 
wjrthschaftl.  Naturgesch.  von  Ost-  u.  West- 
preussen,  5  Bde.  Dessau  1782—85.  l]b.  zwei 
Stücke  Holz ,  so  von  Bernstein  durchdrungen 
sind,  usw.  (Naturforsch.  St.  XVI.  4781).  — 
Noch  sonst  Naturhist.  u.  Theologisches. 

BoddOy  Johann  Bernhard.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Chemie  u.  Pharmacie  an  d. 
Philosoph.  Fac.  d.  Acad.  zu  Münster  (Or)^ 

geb.   1760,  Nov.  «4,  Lette,  Herrschaft 

Rheda,* 

gest.  1833,  Juli  2 i,  Münster, 
Grandzüge  zur  Theorie  d.  Blitzableiter,  Mün- 
ster1809.  tber  Blitzableiter  (Oilb.  Ann.  1810, 
XXXVI  u.  4815,  Uj.  Ober  Brand  weinbrennen 
(Ib.  1810.  LXIV).  t)ber  d.  Nutzen  d.  Schmau- 
chens  gegen  die  Frühlings-Nachtfröste  (Gatte- 
rer, Neu.  Forstarchiv.  XIII).  Nutzen  und  An- 
wendung der  eingeschlossenen  Luft  als  eines 
schlechten  Wärmeleiters  (Hermbstaedt ,  Bul- 
let. IX). 

♦  geb.  Not.  10  (Jr.  II)  (CTi). 

Bode,  Johann  Justus.  —  Prof.  der 
Mathematik  u.  Metaphysik  am  Gymnasium 
zu  Gotha  (J)y 

geb.   1676, Bodenburg,  im 

Braunschw., 

gest.  1719,  Oct.  H,  Coburg. 
Beschreib,  der  von  ihm  erfundenen  curiösen 
Spatzier-Sonnen-Ühr. 

B«dO|  Johann  Eiert.  —  Direct.  d. 
Sternwarte  (seit  1787)  und  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Beriin  (seit  1786),  von  welcher 
er  1772  aus  Hamburg  als  rechnend.  Astro- 
nom berufen  ward.  Milstifter  d.  Gesellsch. 
naturforschender  Freunde  (1773).  Liess 
sich  1825  pensioniren  (HSL)  (GB.  1825; 
(Abk.  Berlin.  Acad.  1827;  (N), 

geb.  1747,  Januar  19,  Hamburg, 
gest.  4826,  Noy.23(2i),  Berlin. 
Astronomisches  Jahrbuch  für  d.  Jahre  1776 — 
1829,  Berlin  1774—1826,  nebst  4  Supplbden. 
Ib.  4793,  4  795,  4797  u.  1808,  einem  Erl&ute- 
niQgsbd.  Ib.  4  84  7,  und  einem  Registerbd.  (letz- 
terem v.  C.  7.  Jolm),  Ib.  4  829,  fortgesetzt  von 
J.  F.  Sneke.  —  Berdchn.  u.  Entwurf  d.  Son- 
nenffnsterniss  vom  8.  Aug.  4  766,  Hamb.  1766. 
Anlett.  z.  Kenntniss  d.  gestirnt.  Himmels,  Ib. 
1768.  9.  Aufl.  Berl.  4828  (10.  Aufl.  v.  C.  Bre- 
ailker,  Ib.  1844).  Samml.  astronom.  Tafeln, 
3  Bde.  Ib.  4776.  Kurzgefasste  Erläuterung  d. 
Sternkunde  etc.  2  Bde.  Ib.  4778  (8.  AuO.  4808). 


Anleit.  z.  physischen,  mathemat.  u.  astronom. 
Kenntniss  d.  Erdkugel,  Ib.  4820  (8.  Aufl.  ei- 
nes zuerst  1786  erschien,  kleineren  Werks). 
Vorstell,  d.  Gestirne  auf  34  Kupfertafeln,  nebst 
Fixsternverzeichn.  Ib.  4  782.  Claud.  Ptolemmens 
Beobacht.  u.  Beschreib,  d.  Gestirne  etc.  ib. 
1 795.  üranograpbia  sive  Attrorum  descnptio, 
viginti  tabulis  aenfeis  incisa  etc. ,  nebst  Be- 
schreib, d.  Gestirne  u.  Vcrzeichn.  von  17240 
Sternen,  Doppelsterncn  etc.  Ib.  4804.   Allgm. 
Betrachtungen  üb.  d.WeltgebUude,  Ib.  4801 
(3.  Aufl.  1807).  Verzeichn.d.  geraden  Aufsteig, 
u.  d.  Abweich,  von  5505  Sternen  nach  Piaisl'i 
Beobb.  Ib.  1805.   Consldörations  gönöral.  sur 
la  Situation  et  la  distrlbut.  des  orbites  de  toutes 
les  planetes  et  comMes  etc.  {M6m.  Berlin.  4786 
et  87).  Sur  les  points  lumineuz  observös  dans 
la  partie  obscure  de  la  lune  (Ib.  4  788  et  89). 
Sur  la  distribution  des  nebuleuses  et  des  grou- 
pes  d'6toiles  (Ib.  4794  et  96).  Sur  les  depla- 
cemens  des  poles  et  de  Taxe  de  la  terre  (Ib. 
1797).   Hist.  de  la  d6couverte,  faite  en  1801, 
d'une  6toile  mobile  (Ib.  4801—2).  Beobb.  d. 
veranderl.  Lichts  von  Mira  im  Wallßsch  (Deut^ 
sehe  Abb.  d.  Berl.  Acad.  1788  u.  89).    Be- 
schreib, e.  bequem.  Instr.  z.  Mess.  scheinbar. 
Entfernungen  am  Himmel  (Beschäft.  Berl.  Ge- 
sellsch. nat.  Fr.  Bd.  I).   Gedanken  üb.  d.  Na- 
tur d.  Sonne  etc.  (Ib.  II).   Gedanken  üb.  ver- 
muthete  Verändr.  d.  Erdpole  u.  Axe  (Neue 
Sehr,  d»  II).   Viele  astron.  Beobb.  in  d.  Möm. 
de  Berlin,  viele  Aufsätze  u.  Notizen  in  seinem 
Jahrbuch. 

BodeaiMU,  Theodor.  —  Königl. 
hannöv.  Bergprobirer  in  Clausthal  (Bft.  IX;, 
geb. . . .,  gest.  4 845, Nov.  27,  Cl«J«lhal. 
Anleit.  zur  borg-  u.  hüttenmänn.  Probirkunst, 
Clausth.  1845.  Ober  genauere  Bestimmung  d. 
Bleigehalts  einiger  Hüttenproducte  (Bergwerks- 
freund III,  1840).  Zusammensetz,  einiger  Ober- 
harzer Schlacken  (Ib.  id.).  Zusammensetz.  d. 
Oberharzer  Bleisteine  (Pogg.  Ann.  LIV,  4841). 
Zerleg,  e.  Buntkupfererzes  (Ib.  LV,  1842).  Ana- 
lysen v.  Roheisen,  bei  heiss.  u.  kalt.  Luftge- 
bläsen (Ib.  id.).  Vanadinhaltiges Eisenlager  am 
nordwestl.  Harz  (Ib.  id.). 

BodenBloliiy  Adam.  —  Pract.  Arzt  u. 
Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Basel ;  An- 
hänger d.  Paracelsus  (J)  (Sch.A,), 

geb.   1528,  ..  .  Carlstadt,  Franken, 

gest.  1577,  .  .  .  Basel.* 
Isagoge  in  Anioldi  dt  TillA  Hot»  rotorivm  e&y- 
micum.  De  veritate  Alchemiae.  Bpistola  ad 
TuggeroB  in  qua  argumenta  alchymiae  infir- 
mantia  et  confirmaotia  adducuntur.  (Dieses 
und  Anderes  vereinigt  in  einem  Folioband, 
Basel  1581.)  Gab  heraus  oiiter  d.  Titel:  »Me- 
tamorpbosis«  eine  Sammlung  der  alchemist. 
Schriften  des  Paraeelsus,  Basel  1572. 

*  An  der  Pest,  obwohl  er  dieselbe  durch  leines  Lehrers 
Paracelsus  Pr&servatiT  mit  grosser  Zuversicht  be- 
kimpfen  tu  kdnnen  glaubte. 

Bodflieri  Georg.  —  Folgweise  Inha- 
ber einer  mechan.  Werkstatt  zu  Kössnacht 


^ 


219 


Boe 


Boeckmann. 


220 


(Canton  Zürich),  St.  Blasien  in  Baden  (wo- 
bei er  zugleich  badnischer  Artillerie-Haupt- 
mann war),  später  (1824)  in  Manchester. 
Seit  4  847  in  Wien  lebend  und  bei  Eisen- 
bahnbauten, namentlich  bei  der  Sömme- 
ringsbahn,  beschäftigt  (CL), 

geb.  1786,  Dec.  ..,  Zürich. 
Erfand  d.  Schrauben-  od.  Kreuzräder,  eine  von 
hinten  zu  ladende  Kanone  (4808),  verbesserte 
die  Gewehrfabrication  und  die  Spinnmaschine 
(namentl.  durch  sein  s.  g.  Bandvereintgungs- 
syslem) ,  bestimmte  fast  mathemat.  genau  die 
Form  der  Zähne  bei  Stirnrädern ,  die  wahre 
Form  der  Zähne  der  Schraubenräder  und  des 
Schraubenganges ,  verbesserte  die  Locomoti- 
ven  mitcompensirend.  Kolben,  vervollkomm- 
nete die  Maschinerie  zum  Präpariren  d.  Baum- 
wolle u.  Wolle  usw. 

BoSy  s.  Sylvius  de  la  BoS. 

BSberl,  Carl  Wilhelm.  —  Berg- 
meister  zu  Neudorf  im  Bemburgischen  (SA) 

geb.  4  768,  Sept.  24,  Erdebom,  Manns- 
feld, 

gest.  4840,  Mai  30, Neudorf. 
Verbesserte  Luftwechselmaschine,  mathemat. 
u.  physikal.  beschrieben  (Erhielt  4796  das  Ac- 
cessitd.  Petersb.  Acad.).  Über  d.  Oberharzer 
Bergbau  (Kolben'B  vermischte  Abhandil.  4  796). 
Drei  Abhandl.  über  Bergbau  u.  Markscbeide- 
kunst,  in  Karsten'!  Archiv  f.  Bergbau  etc.  Bd. 
XII.  XIII  u.  XVI. 

BSbert,  Carl  Friedrich. — Berg- 
meister am  Blaufarbenwerk  bei  Modum  (v. 
4  827 — 4  840),  dann  Director  des  Silber- 
bergwerks zu  Kongsberg  in  Norwegen. 
Sohn  des  Vorigen  (SA), 

geb.  4  804,  Jan.  4  9,  Hettstedt, Mannsfeld. 
Über  das  Gebirgsverhalten  am  östl.  Vorharz 
(Karten's  Arch.  f.  Bergbau  etc.  XVI).  Über 
Grünsteinbildung  in  Norwegen  (Kanten'i  Arch. 
f.  Min.  IV.  4  83S).  Über  d.  Analogie  d.  Glanz- 
kobaltlager bei  Skutterud  auf  Modum  in  Nor- 
wegen mit  denen  bei  Vena  unweit  Askasund 
in  Schweden  (Ib.  id.).  Über  d.  Kongsberger 
Silberborgbäu  (Ib.  XII.  4  839).  Über  Steen- 
ttmp's  Wassersäulenmaschine  (Ib.  id.).  Noch 
einige  Aufs,  daselbst  pract.  bergmänn.  Inhalts. 

BSoker,  Hugo  Hermann.  —  Dr. 
Med.,  nach  vielen  Reisen  Oberarzt  am  Sera- 
phinen-Krankenbause  in  Stockholm,  4  84  3 
— 22,  wo  er  wegen  Geisteskrankheit  aus- 
ser Dienst  kam  (Or), 

geb.   4  778,  Apr.  4  6,  Gothenburg, 
gest.  4  823,  Nov.    6,  Lund. 
Analysis  Aquarum  Sätraensium,  Upsaliae  4  806. 

Boeokh,  August.  —  Dr.  Phil..  Prof. 
d.  Beredsamkeit  an  d.  Univ.  zu  Berlin  (seit 
4  8  4  4)  und  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  (seit 


4  84  4) .  früher  Prof.  d.  alten  Literatur  und 
Beredsamkeit  an  d.  Univ.  zu  Heidelberg 
(^GÄ.  4  825;, 

geb.  4785,  Nov.  24,  Carlsruhe. 
De  Platooico  systemate  coelesttum  globorum 
et  de  Vera  indole  astronomiae  Philolaicae.  Hei- 
delb.  4  84  0.  Fhilolaiis,  des  Pytbagoräers  Leh- 
ren ,  nebst  den  Bruchstücken  seines  .Werks, 
Berlin  4  84  9.  Metrolog.  Untersuchungen  über 
Gewichte.  Münzfuss  u.  Maassed.  Alten.  Ib. 
4838.  Untersuchung  über  d.  kosmischen  Sy- 
steme des  PlatOB,  mit  Bezug  auf  Hrn.  Oziippe*i 
kosm.  Systeme  d.  Griechen.  Ib.  4852.  Viel 
rein  Philologisches. 

Boeokmaan,  Johann  Lorenz.  — 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  am  Gymnas. 
(Fürstenschule)  zu  Carlsruhe  (seit  4764). 
Kirchenrath  u.  Mitgl.  d.  Consistoriums  in 
Baden  (M,  IIj, 

geb.  4744,  Mai  8,  Lübeck, 
gest.  4  802,  Dec.  4  5,  Carlsruhe. 
Erste  Gründe  d.  Mechanik.  Carlsruhe  4769. 
Abhandl.  von  d.  Kegelschnitten  u.  andr.  krum- 
men Linien  d.  Alten  etc.  Ib.  4774.  Anfangsgr. 
d.  Naturlehre.  Ib.  4  775.  Wünsche  u.  Aussich- 
ten z.  Erweitr.  d.  Witterungslehre.  Ib.  4778. 
Beitr.  z.  Geschichte  d.  Mathematik  u.  Naturk. 
in  Baden,  Ib.  4  787.  Über  Anwend.  d.  Elektri- 
cität  bei  Kranken ,  Durlach  4  786.  Archiv  für 
Magnetism.  u.  Somnambulism.  8  St.  Strassb. 
4  787—88.  Kleine  Schriften  physik.  Inhalts, 
Stuttg.  4  789.  Über  Blitzableiter.  Carlsr.  4783. 
4787,  4  794 .  Über  Telegraphie  u.  Telegraphen. 
Ib.  4  794.  Descript.  de  Taurore  bor^ale  extr. 
du  28  Julll.  4  780  (M^m.  Beri.  4780).  Über  eine 
ganz  neue  Erschein,  an  d.  sogenannt.  Glas- 
bomben (N.  Abh.  d.  Baier.  Acad.  III.  4788). 
Beschreib,  e.  Apparats  f.  Luftelektricität  (Oren'i 
Journ.  I.  4  790).  Beschreib,  einig,  neu.  Werk- 
zeuge z.  Bestimm,  d.  kleinst.  Grade  d.  Elek- 
tricität  (Ib.  id.).  Von  e.  Maschine  z.  Wieder- 
herstell.  d.  gehemmt.  Respirat.  b.  Aspbyuen 
(Ib.  II).  Aaeh's  Rechenmaschine  (Ib.  id.). 


Carl  Wilhelm.  — 
Sohn  d.  Vorigen.  Prof.  d.  Physik  am  Gym- 
nasium zu  Carlsruhe  (M.  U), 

geb.   4  773.  Oct.    4,  Carlsruhe. 

gest.  4  824.  Juni  4  8.  Carlsruhe. 
Leitfaden  z.  Gebrauch  b.  Vorles.  über  Natur- 
kunde. Carlsruhe.  2.  Aufl.  484  3.  Versuche 
über  d.  Verhalt,  d.  Phosphors  in  verscbiedn. 
Gasen,  Erlang.  4  800.  Versuche  über  d.  Er- 
wärmung, verscbiedn.  Körper  durch  d.  Son- 
nenstrahlen. Frankf.  a.M.  484  4  (Von  d.  G6t- 
ting.  Soc.  gekrönte  Preisschrift) .  Übcrd.  WSr- 
ineleitung  verschtedn.  Körper,  Carlsr.  4842. 
Über  d.  Verhalt,  d.  faulenden  Holzes  in  ver- 
scbiedn. Gasarten  (Seherer*!  Journ.  V.  4800). 
Über  einige  merkwürd.  Verändr.  d.  Weine  b. 
Filtriren  durch  Kohle  (Oehltn'i  Jour.  II.  4805). 
über  d.  Gesundbrunnen  Griesbach,  Petersthal 
n.  Antogast  in  Baden  (Sehweigg.  Journ.  VIII. 
4843).  lieber  d.  Verbindd.  d.  Erden  mit  Sauer- 


221 


Boeeknuum 


Boehme. 


222 


Stoff (Oüb.  Ann.  VII.  4804).  Über  Schwefelkall 
etc.  als  eudiometr.  Mittel  (Ib.  id.)  Üb.  d.  Wtrkk. 
d.  galvan.  Elektr.  durch  Yolta's  Süule  (Ib.  VIII. 
4804J.  Über  d.  wärmende  Kraft  d.  Sonnen- 
strahlen (Ib.  X.  480  S).  Einige  Vers.  mitVol- 
ta'i  Säule  (Ib.  XI.  480S).  Über  d.  Wirkk.  d. 
geschloss.  volta-elektr.  Kreises  auf  d.  Magnet- 
nadel (Ib.  LXVIII.  4  824).  Noch  viele  Notizen, 
auch  meteorolog.  Beobb.  daselbst. 

Boeokmann,  Emil.  —  Chemiker  in 

d.  Fries'schen  Fabrik  zu  Heidelberg  (Or), 

geb.  18  4  4  etwa,  Erbach,  Odenwald. 
Über  einige  Doppelverbindd.  d.  Cyanqueck- 
Silbers  mit  Schwefelcyan metallen  (lieb.  Ann. 
XXil.  4837).  Zosammensetz.  d.  Nelkensfiure 
(Ib.  XXVII.  4  839J. 

Boeoler,  Johann.  —  Prof.  d.  Che- 
mie, Physik,  Botanik  u.  Materia  medica  an 
d.  Univ.  zu  Strassburg  (M)^ 

geb.   47  4  0,  Sept.  1 4 ,  Strassburg, 
gest.  4  759,  Mai    f9,  Strassburg, 
De  cinnabari  factitia  vulgari,  cinnabari  nati- 
vae  et  antimonii  non  solum  aequtparanda,  sed 
et  praeferenda,   Strasb.  4749.    Spiritus  vini 
atqae  aceti  examen. 

Boeolori  Johann  von.  —  Pror.  ho- 
norar.  d.  üniv.  zu  Strassburg,  Leibarzt  d. 
Königs  v.  Polen  (M,  \\), 

geb.   4  737,  Nov.  26,  Strassburg, 
gest.  4  808,  Mai    4  7,  Ludwigslust. 
Historia  et  analysis  fontis  Rlppolsaviensis,  Ar- 
gent.  4  76S.  De  acidulis  Petrinis,  Ib.  id. 

Boedoker,  Carl  Heinrich  Detlev. 
—  Dr.  Phil.  Erst  Privatdocent  an  d.  Univ. 
zu  Bonn  (4  850 — 54] ,  dann  Prof.  extr.  an 
d.  zu  GöttiDgen,  zugleich  Vorsieh,  d.  ehem. 
Äbtheil.  d.  physiol.  Instituts  daselbst  (Or), 

geb.  4  84  5,  Sept.  20,  Hannover, 
l'bersetzung  von  ▼.  lUgiuuilt'«  Cours  ^16ment. 
deChimie,  4  Bde.  Berlin  4  849—34.  —  Über  d. 
Idryl  (von  ihm  entdeckt)  und  d.  Idrialin  (Lieb. 
Ann.  LH.  4845).  Über  Berberin  in  d.  Colum- 
bovurzel  (Ib.  LXVI.  4848).  Untersuch,  einig. 
Stoffe  aus  der  Familie  der  Menispermeen  (Ib. 
LXIX.  4849).  Ober  krystaliisirte  Phosphate  v. 
Kalkerde  u.  Manganoxydul  (Ib.  LXIX.  4849.  u. 
LXXXXIV.  4  855).  Krystallisirtes  Zinkoxydby- 
dral(Ib.  LXXXXIV.  4855).  Überd.Oxydalions- 
producte  d.  Milchzuckers  durch  Kupferoxyd 
in  alkal.  L(Mung  [mit  C.  Straokmaim]  (^enle  u. 
Pfesifer,  Zeitschr.  f.  ration.  Medicin,  N.  F. 
Bd.  VIII).  Milchzucker,  seine  Titrlrung  mit 
alkal.  Kupferlösung  (Ib.  id.).  Normale  Ver- 
schiedenheit d.  Kuhmilch  zu  verschiedn.  Ta- 
geszeiten (Ib.  VI).  Die  Fette  d.  Eiters  und  ihr 
PhosphoV'gehalt  (Ib.  id.).  Chlor rhodinstture, 
eine  neue  organ.  Säure  im  Krebssaft  u.  imEi- 
tersemm  (Ib.  id.).  Leuciu,  ein  const.  Bestand- 
tbeit  d.  Eiters  (Ib.  VII).  Bernsteinsäure  in  d. 
Flüssigk.  d.  Echinococcenbaige  (Ib.  id.).  Freie 
Salz-  n.  Schwefelsäure  im  Speichel  von  Do- 
liutn  Galea  (Monatsphr.  d.  Berl.  Acad.  4854; 


Pogg.  Ann.  LXXXXIII).  Vanadin  u.  Titan  im 
niederrhein.  Sphärosiderit  (Verhandl.  d.  na- 
tufh.  Vereins  d.  preuss.  Rheinl.  4  855).  Selen  im 
Pseudomalachit  von  Hheinbreitenbach  [Ib.  id.). 

Boog&eTy  Ludwig  Joseph. — Pract. 

Arzt  in  Frankfurt  a.  M.   Mitstitter  d.  Sen- 

kenberg*scben  naturforsch.  Gesellschaft  u. 

d.  physikal.  Vereins  daselbst  (Str,), 

geb.  4794,  Jan.  4,  Frankfurt  a.M. 
Die  Entstehung  d.  Quellen  und  die  Bildung  d. 
Mineralquellen,  Frankf.  4  84S.  Die  Erdbeben 
und  ihre  Erscheinungen,  Ib.  4847. 

BUuBi  Georg,  s.  Behm. 

Boekm,  Andreas.  —  Prof.  d.  Logik, 

Metaphysik  u.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 

Giessen  (M), 

geb.   4720,  Nov.  47,  Darmstadt, 

gest.  4  790,  Juli  6,  Giessen. 
Gründl.  Anleitung  z.  Messkunst  auf  d.  Felde 
etc.  Leipz.  4759.  Gründl.  Anleit.  z.  Kriegs- 
baukunst, Frankf.  4  776.  Magazin  f.  Ingenieure 
u.  Artilleristen,  42  Bde.  Giess.  4  777—85.  De 
visione  erecta,  non  obstante  imagine  in  oculo 
in  versa  (Acta  Hassiaca,  A.  4  774 ).  De  stellis  ap- 
paritionum  etdisparitionum  vicissitudinessub- 
euotibus  praecipue  de  ea  in  coUo  ceti  (Ib.  id.) 

BShm,  Joseph  Georg.  —  Dr.  PhiL, 
Direct.  d.  Sternwarte  u.  Prof.  d.  Astrono- 
mie an  d.  Univ.  zu  Prag,  Schulrath  u.  Mitgl. 
d.  Prüfungscommission  f.  Gymnasial-Can- 
didaten,  früher  Prof.  d.  Mathematik  u.  pract. 
Geometrie  an  d.  Univ.  zu  Innspruck,  Ge- 
schäftsleiter der  k.  k.  landwirthschafll.  Ge- 
sellsch.  in  Tyroi  u.  Hauptmann  d.  Tyroler 
Schützen  (Or), 

,  geb.  4  807,  März  27,  Hozdialowitz,  Böh- 
men, Kr.  Bunzlau. 
Bericht  über  Du  ngungs versuche  mit  Guano, 
Innsp.  4  843.  Kurze  Anleit.  z.  Hopfenbau,  Ib. 
4  846.  Noch  einiges  Landwirthschaftliches. 
Graph.  Darstell,  d.  Sonnenfinsterniss  v.  4  847, 
Ib.  4847.  Beschreib,  d.  (Jranoskops,  Ib.  4845. 
Beschreib,  e.  neu.  Telluriums,  Ib,  4847.  Klein, 
logarithm.  Handbuch,  2.  Aufl.  4 852.  Beobb. 
d.  Sonnenflecke  u.  Rotationselemente  d.  Sonne 
(Ausd.  Denkschr.  d.  Wien.  Acad.),  Wien 4 85t. 
Neue  Methode,  geogr.  Breite  u.  Azimuthe  zu- 
gleich zu  bestimmen,  Prag  4855.  Magnet,  u. 
meteorolog.  Beobb.  der  Prager  Sternkarte, 
Jahrg.  XI,  XII  u.  XHI.  Einige  Aufsätze  in  d. 
Astr.  Nachr. 

Boehme,  August  Gottlob.  —  Leh- 
rer d.  malhemat.  u.  militär.  Wissenschaf- 
ten beim  Ingenieurcorps  in  Dresden  (M), 

geb.   4  719, Grosspörten  bei 

Zeitz, 
gest.  4  797,  Juni  25,  Dresden. 
Abhandlung,  wie  ein  ganzes  Land  usw.  durch 
geometrische  u.  mathematische  Beobachtun- 
gen vortbeihaft  aufzunehmen  usw.  Dresd.  4798. 


223 


Böhmer 


Böttgw. 


224 


BShmeri  Georg  Rudolph.  —  Prof. 
d.  Anatomie  u.  Botanik  an  d.  Univ.  zu  Wit- 
tenberg, Kreisphysicus  daselbst  (M.  U), 
geb.  n23>  Oct.  4,Liegnitz, 
gest.  1803,  Apr.  i,  Wittenberg. 
Systemat. -Uterar.  Handb.  d.  Naturgeschichte, 
Ökonomie  und  anderer  damit  verwandt.  Wis- 
senschaften u.  Künste,  6  Bde.  Leipz.  1785— 
89  (Bd.  IV  enthalt:  Schriftsteller  des  Mineral- 
reichs, Bd.  V:  SchriftsteUer  d.  Wasserretchs). 
Technische  Geschichte  d.  Pflanzen  etc.  %  Bde. 
Ib.  1794. 

BoehtllBgk,  W  i  1  h  e  1  m. — A4jiinct  d. 
Petersburger  Acad.  d.  Wiss.  (Or), 

geb.  1 809,  März  S7  (A.  St.),  Petersburg, 
gest.  1841,  Juni  8  (A.  St.),  Petersburg. 
Ein  Bück  auf  die  Diluvial-  und  Alluvialgebilde 
im  südl.  Finnland  (Bullet,  de  Tacad.  de  St.- 
P^tersb.  V.  1899).  Bericht  einer  Reise  durch 
Finnland  und  Lappland  (Ib.  VII.  1840).  Einige 
Verhältnisse  bei  d.  Erscheinen  d.  Diluvial- 
schramroen  in  d.  skandinav.  Gebirgsländern, 
welche  der  Gletschertheorie  von  Agaaiia  zu 
widersprechen  scheinen  (Ib.  VIII.  1841). 

BoerluMlV0y  Herrmann.  —  Prof. 

d.  Medicm  n.  Botanik  seit  1709,  später, 

1718,  auch  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu 

LeYden(SL)(BWJ(BWA)(Mem.Par.n3S), 

geb.  1668,Dec.  31,  Voorfaoutb.Leyd., 

gest.  1738,  Sept.  23,  Leyden. 
Elamenta  chemiae,  quae  anniversario  labore 
docuit  in  publicis  privatisque  scholis,  S  vol.  4*, 
Lugd.  Bat.  1789.    De  mercurio  experimenta 
(Phil.  Tr.  1788  et  86). 

BSraeri  N  i  c  o  I  a  u  s.  —  Pract.  Arzt  zu 
Neustadt  an  d^r  Orla  (M)  (A), 

geb.  1693,  Jan.a7.  Schmieritz,  Thü- 
ringen, 

gest.  1770  etwa,  .  .  Neustadta.d.Orla. 
Physik  oder  gründl.  und  vernunftmässige  Ab- 
handlung natürlicher  Wissenschaften,  worin- 
nen  nicht  nur  die  sämmtl.  Weltkörper  nach 
math.  Grundsätzen  berechnet,  sondern  auch 
andere  zur  Naturlehre  gehörige  Sachen  unter- 
sucht und  d.  vorkommenden  Phänomene  hin- 
länglich erklärt  werden,  Leipz.  1 785. 

BSmer,  Emmanuel  Carl  Hein- 
rich. —  Zweiter  General -Landschafts- 
Syndicus  u.  Secretär  d.  schlesischen  patriot. 
Gesellschaft  in  Breslau  (M.  U), 

geb.  1745,  Juni  10,Clobikau,  Stift  Mer- 
seburg, 

gest.  1 807,  Apr.  1 3,  Breslau. 
Beilr.  z.  Geschichte  d.  Witterung  u.  merkwürd. 
Naturbegebenheiten  in  Schlesien  vom  1 0.  Jahr- 
hundert bis  1 600  (Neue  Ökonom.  Nachricht,  d. 
Gesellsch.  in  Schlesien,  eine  von  ihm  redigirte 
Zeitschr.).  Natur-,  Haushaltungs-  und  Ge- 
schichtskalender für  Schlesien  von  1788  an 
(Worin  Aufsätze  von  ihm). 


,  C . . .  H . . .  —  Buchbäodler  in 

Eisleben  (M.  UJ, 

geb.   1757, 

gest.  1811,  Jan.  1 5,  Elsleben. 

Mit  Albanus:  Materialien  fUr  Elektriker,  SLfr. 
Halle  1788—90.  Völlig  entdecktes  Geheimniss 
des  Barth'schen  Wetterparaskops  (Reichs-An- 
zeiger 1794). 

BoSthIvfl,  Anicius  Hanlius  Tor- 
quatus  Severinus.  —  Römischer  Sena- 
tor, der  anfangs  beim  König  der  Ostgotheu 
Theodorich  in  hober  Gunst  stand,  spä- 
ter aber  von  diesem,  des  Einverständnis- 
ses mit  dem  Hofe  von  Byzanz  beschuldigt, 
seiner  Würden  entsetzt,  seines  Vermögeos 
beraubt,  und,  nach  langer  Gefangenschaft, 
der  Hinrichtung  überliefert  wurde, 

geb.  470  etwa,  .  .  Rom, 
gest.  526,  Oct.  23,  ...  . 

Übersetzte  den  KOtomachiis,  Ptolem&ns  u.  Sa- 
klides  ins  Lateinische  ;  hatte  Kenntnisse  in  d. 
Gnumomik  und  Meohanik.  (Siehe  Xeatacla, 
bist.  math.  I.  498.) 

BMoheri  Jlicolaus.  —  Physiciisin 
Friedericia,  Tilular-Professor  d.  Natur^is- 
senschaflen,  früher  Docent  d.  Physik  an  d. 
üniv.  zu  Kopenhagen  (E), 

geb.   1756, Ripen,  Jülland, 

gest.  1821,  Dec.  22,  (FriedericiaT). 
De  aöre  dephlogisticata,  Uavn.  1785.  Den  na- 
turlige  Magie  eller  Hexekonst,  2  Deal,  Kbho. 
1794—97.  Den  physikalske  Aarbog,  7  Deel, 
Ib.  1788—93  (Nur  d.  7.  Theil  von  ihm;  die 
übrigen  von  C.  W.  S.  Behultie}.  Etwas  über 
Kriegsschiffe  (Oüb.  Ann.  VI.  1800). 

BStlser  (BöUcber,  Bötticher),  Johann 
Friedrich.  —  Lehrling  des  Apothekers 
Zorn  in  Berlin;  daselbst  durch  den  Adep- 
ten Laskaris  für  die  Alchemie  gewon- 
nen und  in  den  Ruf  eines  Goldmachers  ge- 
kommen, floh  er,  in  Berlin  für  seine  Frei- 
heit fürchtend,  nach  Dresden,  wo  er,  nach 
mancherlei  Erlebnissen  und  nach  vielen, 
auf  kurfürstl.  Kosten  unternommenen  ver- 
geblichen Versuchen  zur  Bewährung  seines 
Rufs,  sichauf  V.  Tschirnhausen's  Rath 
der  Porzellan fabrication  befleissigte  (Sem 
Leben  von  Engelhardt,  Leipz.  1837^, 
geb.  1685,  Febr.  5,  Schleitz,  Reuss,* 
gest.  1719,  März  13,  Dresden. 
Erfand  1704  das  braune  und  1709  das  weisse 
Porzellan. 

*  geb.  1682,  Febr.  4,  steht  unter  seiner  BQste  im  ja* 
paoisehen  Palais  tu  Dresden. 

BSttger,    Rudolph.    —    Dr.   Phil.. 
Lehrer  d.  Physik  u.  Chemie  d.  physikal. 


2379 


Bötticil/Bi! 


BohflMfterger. 


226 


Yer^ins  in  F^nkfort  •.  H.  seit  4835 ,  fro- 
her CaDdldat  d.  Th^ol.  a.  Erzieher  (Sir), 

geb.  1806,  Apr.  28,  Aschersleben. 
Über  d.  Einriebt,  u.  Behandl.  d.  Döbereioer- 
schen  Zilndinascbioe,  Soodersbausen  (2.AufL 
4838).  Tabeliar«  tbersicbt  d.  specifisch.  Ge* 
wicbLs  d.  Körper,  Frankf.  4837.  Beiträge  zur 
Physik  u.  Chemie,  3  Hfte.  Ib.  4838,  4841  u. 
4846.  Frankfurter  Gewerbfreund,  6  Jahrgg.  Ib. 
4838^49.  DiasCaIciumsulfbiNirftt,  eip^Aeuas... 
UaarYertilguogsmiHel ,  Ib.  4839.  Polytecbn. 
Notizblatt  etc.  Mainz  4846.  Viele  Aufsätze  in 
Pogg.  Ann.,  liebig*!  Ann.  und  d.  Jahresbe- 
richt d.  pfa^'sikal.  Vereins  zu  Frankfurt  a.  M. 

BStUoberp  Jacob  GotUieb  Isaak. 
—  Yorsleher  einer  von  ihm  errichteten 
Erziehungsanstalt  zu  Königsberg  in  Preus-^ 
sen,  von  477  8 — 9  0,  Mamk  Vieai?  u»  ;Löllrer 
an  ^r  Domaebale  zu  Magdeburg  fM), 
geh  I7<^4,  Apr.   24,  Magdeburg, 
gest.  1792,  Febr.  24,  Magdeburg. 
Erfand  kurz  vor  seinem  Tode  etine  SpiDnma> 
scbioe  dveh,  Handb.  d.  EriSad.  XL  464). 

Bogilanioh|  Daniel  Bromanuel. 
— Adjanclbei  d.  Sternwarte  znPesth  fFH), 

geb:   4762, Verocze,* 

gest  4302,  ian.  34,  Peatb. 
Formuiae  pro  spatiis  reotilineis,  aut  quae  in 
hacresoivi  possQPt,  per  lioeas  parallelas  di- 
vid€ndi$,  Pestini  4786.  Machte  im  Auftrage 
der  Regierung  viele  geogr.  Ortsbesthnmungeo 
in  Ungarn  (y.  ^mIi,  MoaatK  Gorr.  1.  IIL  IV. 
VII).  Aatronom.  Heobb.  in  d.  EpheoMTid.  Vin- 
dobon. 

*  feb.  176a  etw«  (r.  Zoeh^  MomU,  (krr,  V). 

BogtuOüWBid,*  Palon  Heinrich 
Lu/Twig  von.  —  Cpnservator  (I83IJ  u. 
dann  (4  843)  Director  d.  Sternwarte  zu 
Breslau,  auch  Prof.  (4836)  an  d.  üniv.  da- 
selbst, früher  Artillerie-Ofiicier  in  d.  preuss. 
Armee  'fOrJ  fZtJ, 

geb.  r789,  Sepl.7,  Magdeburg, 
gest.  I  854,  Juni  5,  Breslau. 
Uranus  oder  tägliche  für  Jedermann  fassl.  Über- 
sicht aller  Himmelserscheinungen  etc.  3  Jahrg. 
Bresl.  4844—48.  OYPANOZ,  syhchronlsk  ge- 
ordnete Bphetnerlde  alter  Himmelserschei- 
nnngenetc.  4«  Jahr^.  Ib.  4832—60.  —  Ent- 
deckte am  20.  Apr.  4835  einen  €onieten  (Astr. 
Nachr.  XII).  Wahrnehmungen' fceim  Ver- 
schwinden u.  Wieder-Erscheinen  des  Saturn- 
ringe»  (Il>.  XI  u.  XII).  Bestimmung  d.  Bahn 
des  Novembei^SterDschmippen-Syslems  (Ib. 
XVIII).  Noch  viele  astr.  Beobb.  daselbst^  in 
Bode*!  Jahrb. ,  Onath]iiae&*a  Analekt, ,  BläU. 
schles.  Gesellsch.  — ^abm  Theil  an  d.  Ausar- 
beit, d.  Berl.  Acad.  Sterncharten. 

BogvghMniki,  Gustav  von.  —  Dr. 
Will/  Lelrrer  am  Schindler*schen  Waiseu- 
bause  und  a.  d.  Loulsßnstädtscben  Scbule 

Pogfendorff,  HandwSrlerbach./ 


in  Borlln,  darauf  Lehrer  bdi  Gtyamasium 

zu  AnklaoQ.  Sohn  des  Vorigen  /7.  V), 

geb.  1827,  Dec.  7,  Gross-Bake  b.  Breslau. 
Ober  d.  period.  Sternschnuppen  d.  Augusts 
(Pogg*  Ann.  4  853.  XC).  Über  d.  am  28.  Sept 
4  852  in  Schlesien  beobacht.  Meteor  (Ib.  Ergzbd. 
in.  4853).  Zehnter  Nachtr.  zu  Ohladni'i  Ver- 
zeicbn.  v.  Feuermeteoren  etc.  (Ib.Eiigzbd.  IV. 
4  854).  Nachrichten  üb.  d.  seit  d.  ältest.  Zeiten 
bis  1835  herabgefaUn.  Meteorsteine  (Ib.  id). 

Boha^Aohy  Johann  Baptist.  — 
Pract.  Arzt  u.  Prof.  d.  Naturgeschichte  an 
d,  üniv.  zu  Prag  (PI), 

geb.  4724, Pra«, 

gest.  4  768,  Ocf.  4  8,  Frag.* 
Diss.  de  utilitate  Electrfsatlonis  fn  curandls 
morbis.  Präge  4  764 . 

•  gett.  177Ü  .  .  .  {A)  (OH). 

Bplm^i  Johann.  —  Stadtpbysicus  n. 
Prof.  d.  Medicin  an  d.  üniv.  zu  Leipzig  (JJ, 
geb.  4610,  Juni  !?0,  Leipzig, 
gest.  4  7 1 8,  Dec.  1 9,  Leipzig. 
De  fascia  zodiacali,  Lips.  4  66t,  De  aäris  in 
sublunaria  influxu,  Ib.  4  675.  De  alcali  et  acidi 
insuIGcientia  pro  principiorum,  seu  elemento- 
rum  corporum  naturalium  munere  gcreodo, 
Ib.  4684.  Diss.  physica,  Chymiae  finem,  in- 
strumenta et  operationes  explicantes  etc.  Ib. 
4  685.  Experimenta  ac  dubia  nonnulla  chy- 
mica,  auri  et  argenti  soIuUonem  spectantia 
(Act.  Erudit.  4  683). 

Bohnaaberger I  Gottlteb  Cbr^ 
stian.  —  Pfarrer,  erst  zu  Simmozheini  im 
Schwarz wald,  dann  zu  Altburg  beiCailw 
ia  Würtemberg  (JBg^  (M,  UJ, 

geb.  1732,  März  i,  Neuenbürg,  Wür^ 

temberg.* 

gest.  4807,  Mai  29,  Altburg. 
Beschreib,  einer  auf  neue  sehr  bequeme  Art 
eingerichteten  Elektrisirmaschine  etc.  Stuttg. 
4  784.  Erste  bis  sechste  Fortsetzung  dazu.  Ib. 
4786— Ö4.  Beitr.  z,  Iheore^.  u.  pract.  Elektri- 
citätslehre,  5  St.  Ib.  4793—95,  Beitr.  z.  bib- 
beren Drehkunst,  Ib.  4  799.  i}eu6  Gedanken 
über  d.  Möglichkeit,  elektr.  Verstärkungsfla- 
schen weit  starker  als  bisher  zu  laden  {Oxw, 
Journ.  U.  4  790]. 

*  geb.  M&n  1,  Neaenbrügg  {Bifr). 

KoHutenbergCTj  Johann  Gottlieb 

Friedrich  von,  —  Dr.  PhiL,  Prof.  der 

Mathematik  u.  Astronomie  an  d.  üniv.  zu 

Tübingen,  früher  Pfarrvicar  (4  789)  u.  Ad- 

junct  (1796)  an  der  Sternwarte  daselbst. 

Sohn  des  Vorigen  (ET)  (M.  U)  (N), 

geb.  4785,  Juni    5,  Sfmmozheltti, 

Sehwarzwald, 

gest.  4  834,  Apr.  t9,  Tübingen. 
Anleit.  z.  geegr.  Ortsbestimmungen,  Gdtt.  4  795. 

IAofBogsgrlinde  d.  höheren  Analyüis,  Tübing. 
4844.  Astronomie,  Ib;  4844  (Daxtn 8.  448 schon 

«5 


227 


Bohr 


Bolley, 


228 


d.  R#veraionsp«Ddel  beschrieben).  MHJ.  B:. 
F.  ▼.  Avtenrieüi:  Tübinger  Blittter  f.  Natur- 
wissenschaften u.  Arzeneikunde,  8  Bde.  Tü- 
bing.  1815—4  7  (Darin  von  ihm :  Versuche  üb. 
d.  Gewicht  des  Wassers,  tber  d.  gleichzeitige 
Sieden  u.  Gefrieren  d.  Wassers  in  sehr  ver- 
dünnter Luft.  Prüfung  u.  Berichtigung  d.  Ther- 
mometer, tber  d.  Höhenmess.  mit  d.  Baro- 
meter. Höhenmessungen  in  Schwaben.  Be- 
schreib, und  Gebrauch  eines  sehr  empfindl. 
Elektrometers,  welches  zugleich  die  Art  der 
ElektricitUt  anzeigt  [daraus  in  OU^.  Ann.  LI. 
4815].  Versuche  mit  elektrischen  (Zamboni- 
schen)  Sttulen  [auch  Oilb.  Ann.  LIH.  1816]. 
Ein  einfaches  Mittel,  die  Verstarkungszahl  ei- 
nes gegeb.  Condensators  d.  Elektr.  zu  finden 
[auch  Oilb.  Ann.  LIIl).  Beschreib,  eines  Ver- 
fahrens, die  mit  einer  beliebigen  Scale  verse- 
benen ArSlometer  unter  sich  verglelcbbar  zu 
machen.  Beschreib,  einer  Maschine  z.  Erläu- 
terung d.  Gesetzes  d.  Umdrehung d.  Erde  [auch 
für  sich,  Tüb.  1817,  und  Oüb.  Ann.  LX]).  - 
Blit  B.  y.  LindtiiMi:  Zeitschr.  f.  Astronomie  u. 
verwandte  Wissenschaften,  6  Bde.  Tüb.  1816 
— 18  (Darin  von  ihm:  Über  d.  Prttcession  d. 
Fixsterne  [Bd.  I].  Geometr.  Beweis  d.  Gausa'- 
schen  Theorems  üb.  d.  Granzen  d.  geometr. 
Oerter  d.  Planeten  [Ib.].  Über  d.  Berecbnung 
achromat.  Objective  [Ib.  u.  Bd.  IV].  Über  e. 
Eigenschaft  d.  Ellipse  [Bd.  lil].  Über  d.  Be- 
richtig, d.  Miltagsfernröhre  [Bd.  IV].  Beitr.  z. 
Berichtig,  astronom.  Kreise  [Bd.  V].  Eine  Auf- 
gabe d.pract.  Geometrie  [Bd.  VI].  Analyt.  Auf- 
lös.  e.  geometr.  Aufgabe  [Ib.  id.]}.  —  Über  d. 
Bestimm,  d.  Länge  d.  einfach.  Secundenpen- 
dels  (Naiurwiss.  Abb.  e.  Gesellsch.  in  Wür- 
temb.  Bd.  I.  1896).  Beschreib,  e.  Normalba- 
rometers (Ib.  id.).  Beitr.  z.  Hygrometrie  (Ib. 
Bd.  11.  18»8).  —  Üb.  d.  freien  Fall  d.  Körper 
mit  Rücksicht  auf  d.  Axendreh.  d.  Erde  (r. 
ZMb,  Monatl.  Corr.  Vlli.  1808).  Berechn.  d. 
Längen  u.  Breiten  bei  trigonometr.  Vermess. 
(Ib.  180«,  VI.  1808,  VII  u.  VIII).  Trigonometr. 
Vermess.  u.  Charte  v.  Schwaben  (Ib.  180S,  V 
u.  VI).  Beschreib,  e.  Vollkreises  v.  Baumaim 
(ib.  VI).  D^e.  Repetitionskreises  v.  Baumaim 
(Ib.  181«.  XXV).  Neue  Methode,  den  Index- 
fehler e.  Höhenkreises  zu  bestimm,  und  d. 
Horizontalparallaxe  e.  Mittagsrohrs  zu  berich- 
tig., ohne  Loth  oder  Libelle  (Astr.  Nachr.  1836. 
IV).  Ober  d.  Sehen  d.  Fadenkreuzes  e.  Fern- 
rohrs durch  ein  zweites  Fernrohr  (Ib.  id.). 
Üb.  d.  Gebrauch  d.  Polarsterns  als  Meridian- 
zeichen (Ib.  18S8.  VI).  Üb.  d.  Methode  d.  Re- 
petitionen  von  Verticalwinkeln  (Ib.  18S9,  VII ; 
4831,  VIII).  Astron.  Beobb.  daselbst  und  in 
Bode's  Jahrb.  1786  u.  1792. 

Bohr,   Christiaa  Fredrik  Gott- 
fred. —  Oberlehrer  an  der  Kathedral- 
schule zu  Bergen  in  Norwegen,  Cantor  u. 
Organist  daselbst.  Mitgl.  d.  Aead.  d.  Wiss. 
zu  Stockholm  (Vet.  Acad,  Handl.  1833;, 
geb.   1773,  Oct.    20,  Helsingör, 
gest.  1832,  Sept.  f  0,  Bergen. 
Beskrivelse  over  Jisbrfierne    in  Jastedaien, 
4819.  Ledetraad  ved  den  arithmetiske  Under- 


viisning,  8.  Aufl.  Gbristiania  18S0— 94.  Tabfl 
over  almindelige  eller  Briggske  Logarithmer 
etc.  Ib.  1823.  Acht  Aufsätze  im  Magazin  f.  Na- 
turvidenskaberne  (Darunter :  Meteorolog.  Be- 
obb. in  Bergen,  1818^26,  Astronom.  Beobb. 
u.  geogr.  Ortsbestimmungen).  Fernere  geogr. 
Ortsbestimmungen  etc.  in  Svensk.  Vet.  Acad. 
Handl.,  Astr.  Nachrichten,  y.  Z«eh*a  Corresp. 
astronoroique. 

Bolflglrttud,  J...  P...  Thomas.  — 
Prof.  an  d.  FacultSt  d.  Wiss.  zu  Toulouse, 

geb.  4793, 

Quelques  observations  sur  !a  gr^le  (Ann.  chim. 
phys.  LXII.  1836).  Recherches  sur  les  mouve- 
ments  du  camphre  et  de  quelques  autres  eorps 
places  ä  la  surface  de  l'eau  (Compt.  rend.  Xil, 
1841  et  XIV.  1842). 

Boii»H«ymoBdl  (gewöhnl.  Dubois), 
Emil  Heinrich  du.  —  Prof.  an  d.  Univ. 
und  (seit  1854)  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in 
Berlin  (Diss.), 

geb.  4  8  48,  Nov.  7,  Berlin. 
Quae  apud  veteres  de  piscibus  electricls  ei- 
taut  argumenta,  Diss.  inaug.  Beral.  4  84S.  Uo- 
torsuchungen  über  thierische  Elektricitat,  Bd. 
I  und  Bd.  II,  Abtb.  1.  Beri.  4  848  u.  49.  Über 
d.  sogenannt.  Froschstrom  und  d.  elekiromot. 
Fische  (Pogg.  Ann.  LVIII.4848).  Mit W. Beets: 
Zur  Theorie  der  Nobili'schen  Farben  ringe  (Ib. 
LXXVI.  4846).  Verfahren,  um  feine  galvano- 
metr.  Versuche  einer  gross.  Versamml.  zu  zei- 
gen (Ib.  XCV.  4855).  Untersuch,  über  thier. 
Elektr.  (Monatsb.  Berlin.  Acad.  4852  u.  öS). 
Über  Str(Hne,  die  durch  Andruck,  feucht.  Leiter 
an  metall.  Leiter  entstehen  (Ib.  4  854).  Sur  la  toi 
du  courant  musculafre  etc.  (Ann.  chim.  phys. 
XXX.  4  850).  Sur  la  loi  qui  pr«side  ä  l'irriU- 
tion  ^lectrique  des  nerls  (ib.  id.).  Anlbeil  aa 
d.  Jahresberichten  -.  Die  Fortschritte  d.'  Phy- 
sik, 4847,  48,  50. 

Boll|  Anton.  —  Exjesuit,  Prof.  der 
Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Prag,  dann  Dom- 
herr zu  KÖniggrätz  u.  Pfarrer  zu  Ruczerau 

in  Mähren  YAf.  Ii;, 

geb.   1721,  Juli  30,  Prag, 

gest 

De  proprietate  aeris,  Pragae  4  762.  De  vi  cor- 
porum,  Ib.  4  763.  De  vi  motrice  et  inertiae, 
Ib.  4  768.   De  corponim  cohaesione,  Ib.  4764. 

Bolley,  Pompejus.  —  Dr.Phll.,Prof. 
d.  Chemie  erst  an  d.  Canlonsschule  zu  Aarau, 
dann  am  Polytechnicum  zu  Zürich  (Orj, 

geb.  484  2,  Mai  7,  Zindelberg. 
Über  d.  rolh.  Farbstoff  d.  Sandelholzes  u.  d. 
neue  Theoried.  Pflanzenfarbstoffe.  Aarau  4  847. 
Untersuchung  d.  Quercitron rinde  (Lieb.  Ann. 
XXXVII.  4  844).  Über  Construct.  Volla'scher 
Apparate  (Ib.  XXXIX.  4842).  Über  Verbind, 
d.  Zinnchtorids  mit  Chiormetallen  (Ib.  id.). 
Über  Goldpurpur  (Ib.  id.).  Neue  Construct.  d. 
Aspirators  (Ib.  XLI.  4842).  Über  eine  vortbeil- 
hafte  Darslell.  d.  Chromstfure  etc.  (Ib.  LVI. 


tf 


S29 


Bolotof 


Bonati. 


380 


1846).  ßberfMisai'i Methode  d.  Reindareteli. 
orgao.  Pigmeote  (Ib.  LXII.  4847).  Neue  Ver- 
bind, d.  Bromsäure  mit  Natron  etc.  (Ib.  LXVm. 
4849).  Chemische  Notizen  (Ib.  LXXV.  4  851). 
Mit  B.  Wydier:  Über  den  Farbstoff  der  An- 
chusa  tinctoria  (Ib.  LXII.  4  847).  Gab  heraus: 
Scbweia.  Gewerbeblau  u.  seit  4856  mit  J.  H. 
XroBMtr :  Schweiz,  polytechn.  Zeitschrift. 

Boloftofy  Alexei  Pawlowitsch.  — 
General-Major  im  K.  russischen  General- 
slab, Prof.  d.  Geodäsie  an  d.  K.  Mililär- 
Academie  in  St.  Petersburg,  seit  4  832. 
Nachte  auf  Rosion  d.  russ.  Regierung  eine 
Reise  durch  Deutschland ,  Frankreich  und 
i  Schweiz,  um  d.  dort.  Zustand  d.  Geo- 
disie  IreDDen  zu  lernen  (Or), 

geb.  4  803,  .  .  .  Russland,  Gouv.  Orlof, 

gest.  4  853,  .  .  .  Frankreich. 
VoUstäad.  Carsus  d.  höh.  u.  niedr.  Geodäsie, 
Pelersb.  4837.  %.  Aufl.  4845  (Demselben  wurde 
der  DemidoiTsche  Preis  zuerkannt). 

BolsaaOi  Bernhard.  —  Weltprie- 
ster und  Prof.  d.  Religionspbilosophie  an 
d.  üoiv.  zu  Prag.  Mitgl.  d.  K.  böhm.  Ge- 
sellsch.  d.  Wiss.  (ON)  (M,  Ii;  (N), 

geb.  4784,  Oct.    5,  Prag, 

gest.  4  848,  Dec.  4  8,  Prag. 
Beiträge  zu  einer  begründeten  Darstell,  d.  Ma- 
thematik, 4.  Liefr.  Prag  484  0.  Der  binom. 
Lehrsatz  etc.  Ib.  4846.  Die  drei  Probleme  d. 
Rectificatlon ,  Coroplanation  u.  Cubirung  etc. 
Ib.  4847.  Rein  analyt.  Beweis  d.  Lehi*satzeS| 
dass  zwischen  zwei  Werthen,  die  ein  entge- 
gengesetzt. Resultat  gewähren,  wenigstens  eine 
reelle  Wurzel  d.  Gleich,  liege  (Abb.  Bdhm.  Ge- 
seUscb.  484  7).  Darstell,  von  Doppler*!  physik. 
Arbeiten  (Pogg.  Ann.  LXVIII  u.  LXXII). 


I  s.  Yalmont  de  Bomare. 

BoBbardl,  Michael.  —  Jesuit,  lehrte 

Hathematik  in  Linz,  Philosophie  in  Wien 

Qod  Theologie  in  Graz.    Zuletzt  Rector  d. 

Colleg.  in  Linz  (SSJ), 

geb.  1683,  März  4  3,  Nonsberg,  Tyrol, 

gest.  f7S9,  Mai    4  6,  Linz. 
.4AaIecta  mathematica  et  mechanica,  statica, 
bydroftlatica  et  eentrobarya  coUectaseu  Varia 
problemata  et  qiieesita  etc.  Lincti  474  4. 

BMih#IU|  Rafaello.  —  Scheint  In- 
genieur gewesen  zu  sein;  führte  wenig- 
stens mit  seinem  Bruder  Brcoie  im  Auf- 
trage des  Bischofs  von  Melfi,  seines  Pa- 
trons, EntwSssemngsarbeiten  an  d.  Chiana 
an«  (P)  (Lbr.m.\%\), 

Aus  Bologna  gebürtig. 

Im  XVI.  Jahrb.  lebend. 
L'Algebra  parte  roaggiore  deir  Aiitmettca  di- 
Visa  In  tre  LIbri ;  nnovamente  posta  in  Luce, 
Bologna  4  57i  (Darin  die  Realität  der  drei  Wur- 


zeln einer  kublsoben  Gleichung,  wenn  sie  an* 
ter  imaginfirer  Form  erscheinen,  luerst  WMsk*» 
gewiesen  ist. 

Bon  de  St.BlIaire|  Fran^ois  Xa- 
vier.  —  Präsident  der  Rechenkammer  za 
Montpellier  und  Pi^sident  d.  Acad.  d.  Wf«. 
daselbst  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  476i,  .  .  . 
Diss.  sur  raraignöe,  Paris  4  740.  Analyse  chi- 
mtque  de  la  soie  d'araign^  (M6m.  Tontouse, 
T.  I) .  Observatt.  sur  le  thi^rmomfetre  et  sur  le 
baromMre  failes  ä  Montpellier  depuis  4705 
jusqu'en  4  709  (M6m.  Montpellier,  T.  I). 

Boaa«oolO|  s.  Fibonacci. 

BoMumli  8.  Buonanni. 

BoBapartOi  Rani  er  i.  —  Erst  (1728) 
Lector  d.  Philosophie,  dann  (1750)  Prof. 
d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Pisa  (Tp.  Yl), 

geb.  .  .  .,  gest.  4758,  .  .  .  Pisa. 
Venti  Teoremi  sul  Termometro  (Gedruckt  Pisa 
4776). 

Bonaparle,  Louis  Charles  Napo- 
leon. —  Kaiser  der  Franzosen  seit  4  85S. 
Sohn  von  Louis  Bonaparte,  weiland  König 
von  Holland  (QC), 

geb.  4  808,  Apr.  20,  Paris. 
Manuel  d'artillerie,  ä  I'usage  des  officiers  d'ar- 
tillerie  de  la  röpublique  hölvetique,  par  le 
Prince  Napoleon  Louis  Bonaparte,  capitain  au 
r^l^ment  d'artillerie  du  Canton  de  Bern,  Zü- 
rich 4  836.  Sur  la  tböorie  de  la  pile  voltaique 
(Coropt.  rend.  4  843.  XVI). 

Bonaparle,    Louis   Lucien.    — 
Sechster  Sohn  von  Lucien  Bodaparte 
geb.  48  4  3^  Jan.  4,  Thorngrove,  b.  Wor- 

cester. 
Sur  la  question  de  prioritö  relative  ä  Temploie 
thdrapeulique  du  laclate  de  quinine  (Compt 
rend.  4  843,  XV  et  4  843,  XVI).  Sur  un  moyen 
de  s^parer  les  deutozydes  de  Ceriom  et  de 
Didymiom  (Ib.  XVI).  Sur  les  modißcations 
produites  dans  des  bl^s  avariös  par  Teau  de 
mer  et  desquels  on  a  r^tirö  des  quantit^s  no- 
tables d'acide  valerianique  et  d'acide  buty- 
rique  (Ib.  4845.  XXI).  Über  die  Valeriansfiure 
und  einige  ihrer  Salze  (Erdmaan'a  Journ.  XXX 
aus  Journ.  cbim.  m^d.  Oct.  4849  et  Juin  4848). 

BonaUi  Teodoro  Massimo.  — 
Prof.  d.  Hydraulik  an  d.  Univ.  zu  Ferrara. 
Inspect.  d.  Flusse  im  Ferraresischen.  MitgL 
d.  Soc.  Italiana  (Mem,  Söc,  ltalVS..fi,\{) 

(Tp,  m), 

geb.  1 7 1  i,  Nov.  8  (9),  Bondeno  b.  Fer- 
rara, 

gest.  4  820,  Januar  S,  Ferrara. 
Memorial«  idrometrioo  alle  S.  eongregaiione 
delle  acque  per  la  citUi  e  ducato  di  Ferrara, 
Roma  4  76S.  Saggto  sopra  un  noova  teoria  della 
movimento  delle  acque  pel  0ame,  4789.  Di 

I6« 


281 


BOBAttt 


BkMlI^L 


82 


UDO  MperinMnto'propMito  per  Iseoptre»  se  re-> 
alUMBta  la  terra  sia  quieta  o  pure  u  mudve. 
Naova  curva  isocrona,  4807.  DoUa  velociiä. 
deli'  «cqua  per  on  foro  dl  ud  vaso  etc.  [Mam. 
Söc.  ItaJ.  V).  Delle  aste  ritrometriche  e  di  un 
Duovo  pendolo  per  Irovare  la  8ca>e  della  ve- 
lootU  di  aa  acqua  eorrenta  (Ib.  VIII j.  Natura 
della  radici  delle  equazioni  lelterali  di  quinto 
grado  e  di  sesso  etc.  {Ib.  id.)-  SperieDze  ed 
osaervazIoDi  potamologtcbe  (Ib.  IX). 

BonatU  (Bonatus),  Guido.  —  Astro- 
Dom  und  Astrolog,  der  zu  Paris  und  auf 
anderen  Universilaten  lehrte,  zuletzt  Fran- 
ciscaner  wurde  (M;izJ  (Wd)  (CR.  XXXIVj, 

geb.   1230  etwa,  Forli, 

gest.  4  30O  etwa,  Bologna  Oder  Afieona. 
Sebneb  um4S84  zehn  astronomische  Tractale, 
die  Joli.  Angeli  \k%\  zu  Augsburg  herausgab, 
aucb  eine  Planetentheorie,  die  1 506  zu  Venedig 
gedruckt  erschien.  (Weiteres  in  M%2  [Vol.  II. 
pt.  II]  und  in  Qn.  R,  [Vol.  GXXIII  et  CXXIV]). 

Bond|  Henry.  —  Lehrer  d.  Mathe- 
matik und  Navigalionskunst  zu  RadclifT  bei 
London  (Abr,  W), 

geb ,  gest 

Longilude  found  by  H.  Bond,  London  46Ve. 
The  Variations  of  the  Magnetlc  Needle  pro« 
dicted  for  many  Years  foUowing  (Phil.  Tr.  \  668). 
Tbe  undertakings  of  Mr.  H.Bond,  a  famous 
Teachar  of  the  art  of  Navigation,  in  London, 
concerning  the  Variation  of  the  Magnetical 
compass  and  the  lacljnation  of  the  Inclinatory 
Naadle(lb.  h^li,, 

Bondei  Gustaf.  —  Graf  und  Reichs- 
rath,  Kanzler  d.  Univ.  2u  UfMaia.  PiHsident 
d.  Societät  d.  Wiss.  daselbst  (Svensk,  Vit-- 
terh.  Aoad.  Handl.  U), 

geb.   16^9, Stockholm, 

gest.  «764,  Dec.  <0, 

Anmärkningarom  löfyen  ph  trttden  (Vet.  Acad. 
Handl.  4748\.  Einige  Übersetzungen  physikal. 
u.  ehem.  Werke  ins  Schwedische. 

Boadtolli  Pietro  Antonio.  ^  Prof. 
d.  Materia  medtca  an  d.  Unir.  zu  Bologna, 
dann  d.  mcdicin.  Klinik  an  der  zu  Padua 
(Tp.  \)  (Mem,  Soc.  ItaL  X\)  (BN), 

geb.  4765, Corfu, 

gest,  4  808»  Sept.  4  6,  Bolo^. 
Mem.  sopra  le  aurora  boreali  locali  ;Mem.  Soc. 
Ital.LXK 

Bpndtf  Nicolas.  —  Prof.  d.  Botanik 
am  Alhenaeum  zu  Amsterdam.  Mitgl.  der 
chemiAcbeo  Gesellschaft  daselbst  (AAM) 
(BWA), 

geb.   4765,  MSrzSO,  Wilsveen, 
gMl.  4796,  Aug   4  7 ,  Leydon. 
Viele  oben.  UttlereuchongeD,  gemeiascballlicb 
mll  Paati  taa  Trooatwyk,  2>aiiMyi,  HiamwluiA 
n.  A.,  yerOJIaaiHclii  in  d.  Recherehea  pbyaico- 


chiroiques,  4  Caliiars,  Amst  47tS^f4.  Iflt 
ttifViaaii-XiilieiiiB  eine  UntersDOhung  d.  päy- 
sik.  tt.  cbem.  Eigeoachaflen  d.. Milch  Tei^chie- 
dener  Tbiere,  gekrtet  von  der  Society  de  M«^ 
dicine  in  Paria  (Mäm.  Soo.  m^.  T.  VII 1  poar 
4  787  et  88).  Verhandellng  over  de  pialifia  of 
het  wit  goud.{Niaawe  algm.  Magaz^^i  vao  We- 
tenscbapp.  etc.  4  794>). 

Boafay  Jean.  — Jesuit,  Lohfer <L Ha* 
thematik  in  d.  CoUegien  seines  Ordens  zu 
AvignoD  und  Marseille  (A), 
geb.   4  638^  Mai  30^  Nismea, 
gest.  4  724,  Dec.  5,  Avignon. 
Lettre  touchant  une  nouvelle  inveotion  de  faire 
des  Pendules  de  carton  fjourn.  des  Savants. 
4679).  Nouv.  mani^re  de  marquer  doos  Ie9 
quarts  de  cercle  et  daos  les  deminserolea,  paar 
petita  qu'ils  soieni,  les  minqtea,  seoondes, 
tierces ,  quartes  de  la  grandeur  qu'on  souhai- 
tera  (Ib.  4686).  Astronorn.  Beobb.  ;M^m.Par. 
T.  I  etX.  und  4704  u.  4704,  auch  Phil.  Tr. 
4684  U.  4686). 

Bonfadial ,  J  a  c  o  p  o.  —  Geistlicher. 
Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Üniv.  «r  Padua, 
früher  (4  807 — 4  5)  mannigfache  andere 
Aemter  bekleidend,  z.  B.  das  eines  Was- 
ser- u.  Wegebau-Inspectors  im  Trevigi- 
scben  (Tp.  IIi;, 

geb.   4  774,  Jan.  29,  Varago,* 

gest.  (835,  MHrz  .  .,  Padua. 
Unterwarf  eine  berühmte  Formel  von  d'Alan« 
bert  einer  strengen  ICritik,  und  veröfleotlicht« 
eine  neue  und  sinnreiche  Demonstration  des 
Hebels  rrp.IIi;. 

*  In  Terra  del  Trivi|pjuio. 

Benflolly  Orazio  Maria.  —  Statl- 
haller  (Governatore)  successive  von  Temi, 
Faenza  u.  Fano ,  zuletzt  Canonicus  an  St. 
Peter  in  Rom  (F), 

geb Bolotn^ 

gest.  4702,  Juni  i,  Rom. 

De  imoiobilitate  Terrae  tractatus,  BoQoaiaa 
4667. 

Bpngo  (Bungua),  Pietro.  **-  Canoni- 
cus und  Cantor  an  d.  Kathedrale  sa  Ber- 
gamo (Mzi)  (B)  (A), 

geb Beiigamo, 

gest.  4  604,  Sept.  24,  Bergamo. 

De  mystica  numerorum  aignlfioflUoaew^M^* 
mo  4  583;  auoh  unter  d.  Titel:  Namerorun 
mysteria  ex.  abditis  plurlmarum  disciplinanim 
fontibos  baosta,  Venet.  4  599. 

Boaloelliy  Vlncenzo.  —  Prof.  d. 
mathemat.  Physik  in  Bergamo  (Ct), 

geb.  4796  etwa,  Clusone,  beiBerg^mo. 
Principe  di  meccanica,  Berg.  4  884.  Priocipii 
di  astronomia,  Ib.  4884. 

Bon^oli  Louis.  —  Mechanicus  in 
Gonf  (Or), 


23S 


BoninooAtro 


Bonnyoaitle. 


234 


geb.  <796,  Nov.  «It,  Genf. 
Verfertigte  unter  anderen  Ifistmraehten  aach 
e'iDs,  mittelst  dessen  durch  aUnPsphflrieehe 
Eleklricitäl  chemische  Zersetzungen  bewirkt 
wurden  (Bih!.  univ.  iStO.  XLV). 

BoBlBOontrOj  s.  Buonincontro. 


AngDstin  HeiirL  »^  Ge** 
neral-Inspector  ini  Corps  des  Hines  2u  Pa- 
ris, seil  1654  verabschißdel  (AM), 

geb.  1781,  Oct.  8,  Pairis. 
Aperpside&ierraiiu  höuilüers  de  Nord  de  la 
Franee,  P&r.  1846.  Consid^ratioQa  sur  la  das«* 
siCksatidades  loobea  (Ann.  Mio.S^r.  4. 1. 4846). 
Apercu  g^ogaost,  des  tefraüis  (Ib.  IV.  4849). 
liotie«  gtogiMst.  aur  fta  parti»  oocidental«  du 
Falalaoal^  (Ib.  VI.  4S8i).'Sur  une  formatlod 
ni6taUi(dre  observäe  r^cemraent  dans  Touest 
de  la  Frsoee  (Ib.  VIIL  46S8).  NoUoe  g6ogn. 
sur  quelq.  parties  de  la  Boui^gp^ne  (I^  X. 
f895}.  Sur  la  constance  des  falls  gdognost.  qui 
aecompagoeot  le  gisementda  terrajd  d'A«kase, 
ä  fest  du  plateao  central  de  France  (Ib.  S^r.  2, 
IV.  4  82 8).  Aufsätze  im  Bull.  soc.  g6ol.  de  la 
France.    ' 


,  Rlgobert.  —  Prof.  (Privat-* 
lehrei^  d.  Matbematik  in  Paris,  zuletzt  ern- 
ster rng6nieur-g6ographe  der  Marine  (LB) 
(BBA), 

geb.  4  7t7,  Ocl.  e,  RaucoTirtb.Sedan, 

ge«.  1795,  Nov.  S,  Paris.* 
Principes  sar  les  mesures  en  longueur  et  en 
capacit6«saf  les  pofds  et  les  monnaies,  d^pen- 
daoa  du  laouvemenfe  des  astres  principaux  e( 
de  la  gnndoDr  de  la  terra,  Paris  4  790.  Atlas 
■ttritim^  en  Carte«  r^doites  de  toutes  les  c6tes 
deFmnoea,  «789.  Atlas  encyclop^lipie  etc. 
9  vol.  4787*^^8.  Neptun  americo^septentrlo^ 
naie,  48  Caft.  Ibl. 

*  gMt  1794,  Dee.  1  {9). 

Boa&oA,  Jean.  -- Benediciiner,  Con- 
versus  in  der  Gongregation  des  heil.  Mau- 
nis  (J)  fA), 

geb 

gest  469S,  Apr.  %6^  Cbezal-BenoU. 
Des  propri^bfe  et  qualites  des  eaux  min^rales, 
Clermont  4688. 

B#Baot,  Charles.  -^  Advocaf,  Mitgl. 
d.  grossen  Rabies  in  Genf,  reicher  Privat- 
mann fB)  (BN)  (Q), 

geb.  4720,  HSrzlS,  Genf, 

gest.  4  7  9  3,  Mai  20,  Genthod  b.  Genf* 
Aecherches  sur  f  osage  des  feuilles  dans  les 
plantes  etc.  GdtLet  Ulde  4754.  Considära- 
tions  sur  les  corps  orgaius^s,  2  vol.  48^  Amst. 
et  Paris  4  762.  Cootempiation  de  la  oature, 
3  voL  8*,  Amst.  47^64  et  65  (In's  Deutsche  über* 
setzt  von  J.  JD.  Titiiia).  6ur  les  cbangemens  de 
divers  corps  par  Taetion  de  Tair  et  de  la  lu- 
mierc  (Journ.  Phys.  4  774.  T.  III).  Proposi- 
tioos  et  deoaaodes  aar  las  couIeurs  des  corps 


(Ib.  X.  4778).  EipMences  ant  laa^hangemeoa 
que  la  lumiöre  produit  dana  les  oovlears  de 
diff^rens  Corps  (Ib.  XIII.  4  779).  Account  of  an 
Earthqaake  happened  at  Warllay  (Phil.Tr.  I  f^5). 

^  g««L  Apr.  9  (19k)  ;  Apr.  19  (JfdH). 

Bonnet,  Pierre  0 SS ian. — Repe- 
titor an  der  £cOle  polytecbniqae  in  Paris 
(REP), 

geb.  fS4  9  etwa,  ... 
Sur  la  GonvergenOe  et  diverigence  des  s^ries 
(Liouville,  Journ.  math.  VIII.  4843).  Propriä- 
Ws  g^oooetr.  el  tt^caniq.  de  ^^itsksit.  <mKl)es 
remarquables  (Ib.  IX.  1844J.  Sur  un  tb^or^nae 
de  m6canique  (Ib.  id.}.  Sur  une  propri^tö  de 
la  leroniscate  (Ib.  id.].  Solution  de  quefq.  prö- 
bl^mes  de  m^canique  (Ib.  id.).  Sur  quelqf.  in- 
tegrales ddloies  (Ib.  XIV.  4849).  Siir  lea  sur- 
faces  isotbernaes  et  ortbogooales  (Ib.  id.).  3ttr 
le  d^veloppement  des  fonetioas  en  s^rie  or- 
donnöes  suivaot  les  foncUoos  X^  et  Y„  (Ib. 
XVU.  4652).  Sur  la  tböorie  math.  des  cartea 
g^ograph.  (Ib.. id.).  Sur  quelq.  propridt^ g|d«- 
närales  des  surfaces  et  des  lignes  trac^es  sur 
les  surfaoea  (Compt.  reod.  XIX.  48l4):.6ar  la 
th^orte  des  corps  ^astiques  (Ib.  XXI.  4  845). 
Sur  quelq.  cas  particuliers  de  l'öquilibre  de 
temperature  dans  les  corps  dont  la  conducti- 
bilitö  varie  avee  la  posilion  et  la  direction  (Ib. 
XXVII.  4  848).  Döterndnation  dea  fonctieoa 
arbitratres  qui  entreni  dans  l'^quation  inte- 
grale des  surfaces  ä  aire  minima  (Ib.  XXXX. 
48155).  Sur  quelq^.  propri(^t6s  des  lignes  g6o- 
dösiques  (Ib.  id.). 

Bonayoastte,  John.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Militärschule  zu  Woolwich, 
hielt  früher  eine  Schule  (Acaderny)  zu  Hack- 
ney  (GMA%ti)  (BS), 

geb VdiHdiarcb,  Bvick'- 

inghamshire, 

gest.  4  8  2  4 ,  Mai  1 5„  Woolwich, 
The  Scholar's  Guide  to  Arithooetic,  4  780  (9. 
Edit.  4844).  IntrodncUon  to  Measuration  and 
Practical  Geometry,  4782.  Introdoction  to  Al- 
gebra, 4782.  Intreduotion  toAatronomy,  4786. 
SueUd'f  Elements  of  Geometry,  4  789.  General 
History  of  Mathemattes,  from  the  French  of 
Beiant»  4808.  A  Treatise  on  Plane  and  Sphari- 
eal  Trigonometry,  4  804.  Introduction  to  Arith^ 
metio  etc.  4840^  A  Treatise  on  Algebra  4  84  3. 

BonnyoasttOy  C  b  a  r  I  o  s.  —  Prof.  d. 

Mathematik  an  d.  Univ.  von  Yirginien»  z.u 

Cbarlotteville    (Sülm.  Journ.  XL)    (An.  R. 

\%iO)(G.%6), 

geb.   1797  etwa, 

gest.  18iO,  Oct  3^,  Charlotteville. 
On  the  insuffieacy  of  Xaylor's  Theorem  aa  coro- 
monly  investigateid ,  with  ol^ections  to  the  de- 
montrationa  of  FoiMoii  and  Oanohjr  and  the 
assiraied  generatisation  ofPaaeaeketc.  (Traoa. 
Americ.  Soc.  VU.  4  844).  On  a  new  Pnnciple 
in  regard  to  the  Pover  of  Fluids  in  motion  to 
produce  rnptura  of  the  vesaela,  whicl)  conlain 


235 


Bona 


Boon-Metoh. 


236 


them ,  and  on  the  Distinction  between  accu- 
mulated  and  instaotaneons  Preasnres  (Ib.  id.). 

BMiOy  Michele  del.  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Rhetorik  und  Poesie  in  d.  Collegten 
seines  Ordens  zu  Palermo  u.  Syracus  (Mmz), 
geb.  t697,  Sept.  28,  Palermo, 

gest (lebte  noch  4753). 

Discorso  suir  origine  de'  Tremuoti ,  in  cui  si 
esamina  di  proposito  una  nuova  opiniona  in- 
tomo  alla  cagione  di  essi,  Palemo  4746. 


F,  Giovanni  Battista,  mit 
dem  Klostemamen  G  a  b  r  i  e  1 1  o.  —  Mino- 
rit  im  Kloster  zu  Palermo  (Tp), 
geb.   4  694,  Apr.  13,  Nicosia, 
gest.  4  760,  Aug.  t4,  Palermo. 
TrigoDometria  piana  e  sferica,  Pal.  4754.  Oro- 
grafla.  Ib.  4768.  Automatum  inaequale  sive 
Horologium  antiquum  autoroatis  animatum, 
Ib.  4747.  Stiftete  neben  seinem  Kloster  eine 
mathematische  Schule  (Academie) . 


r,  PehrAdolphvon.  — 
Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Helsingfors 
seit  4  8t3  (seit  484  6  schon  Docent).  Corr. 
d.  Stockholmer  u.  d.  Petersburger  Acade- 
mie (Act,  Soc.  Ferm,  T.  l), 
geb.  4794,  Oct.J7,  Äbo, 

gest.  4  839,  Jan.  4  4  (N. St.),  Helsingrors. 
Tentamen  min.  ehem.  de  Pargasite,  Abo  4  846. 
DIss.  ehem.  nova  experimenta  naturam  Par- 
gasitae  illustrantia  proponena  Pt.  I  et  II.  Ib. 
4S47et4S.  Ad  mineralogiam  Fennicam  mo- 
menta,  Pt.  I.  Anal,  complectens  Albilis  Skog- 
bölensis,  Pt.  II.  Anal.  Pyritae  cupri  Orijär- 
vensis  etc.  Pt.  111.  Anal,  solfureti  fossiüs  sti- 
bio-ptumbici  e  Kalvola  complectens,  Ib.  4828 
et  97.  Periculum  novi  Systematis  Mineralo- 
gici,  III Pt.  Ib.  48S7.  Bidrag  tili  nttrmare  kttn- 
nedom  af  Finlands  Mineral-Kttllor ,  Ib.  4827. 
Ftirsök  at  bestamma  samroensfittningen  af  de 
mineralier,  hvilka  kristalüsera  in  Amphibo- 
lens  form  (Vet.  Acad.  Handl.  4824).  Nya  an- 
dersökning  af  Rothguldens  chemiska  sammeo- 
sSttning  (Ib.  id.).  Bidrag  tili  afgOrande  af 
fragen  om  Chlor,  Jod  m.  fl.  metalloider,  i 
likhet  med  Syre,  Bro  syra-  och  basbiidande 
kroppar  (Ib.  4828  et  4880).  Analys  af  tvenne 
Bromsalter  (Ib.  4882).  Analys  af  Figur-La- 
bradorn  frän  Ojamo  i  Finland  (Ib.  4888).  Ana- 
lys af  en  nytt  af  tvenne  Chlorider  sammansatt 
Dttbbelsalt  (Ib.  4884).  Om  atroosferisca  luftens 
inverkan  vid  metallen  oudation  (Ib.  4886). 
Der  Rapakivi  in  Finnland,  eine  eigene  GebirgB- 
art  (0kaa*8  Isis,  4888).  Beschreib,  eines  Eva- 
porationsapparats  (Pegg.  Ann.  XV.  4829).  t)b. 
Thonerdehydrat( Ib.  XXVII.  4888).  üb.  Chlor- 
aluminium (Ib.  id.).  über  schwefelsaur.  Ei- 
senoxydni  und  Eisenchlorür  etc.  (Ib.  XXXI. 
4884).  Ober  Scheid,  d.  Qaecksllbers  vom  Krf- 
pfer  mittelst  Ameisensäure  etc.  (Ib.  XXXIII. 
4884).  Bestaodtheile  d.  Meerwassers,  l>eson- 
ders  sein  Gypsgebalt  (Ib.  XL.  4887).  Verbind, 
d.  Bleioiyds  mit  KoUenstture  u.  Wasser  (Ib. 


id.).  —  War  Mitstifter  d.  Pinnlind.  Gesallsch. 
d.  Wiss.  i.  J.  4888. 

Bontekoe  (eigentl.  Decker^,  Corne- 
lis.  —  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  folgweise  zu 
Haag,  Amsterdam,  Hamburg  und  Berlin; 
zuletzt  Leibarzt  d.  KurfSrsten  v.  Branden- 
burg und  Prof.  d.  Medicin  zu  FrsakfarC  an 
der  Oder 

geb.  4  647, Alkmaar, 

gest.  4  685,  Jan.  4  4,  Berlia. 
Van  bet  Acidum  en  Alkali,  Haag  4688.   De* 

monstratio,  quod  non  detur  dimactericos  etc. 
4688.  —  Alle  zijoe  Philosophische,  Medicinaie 
en  Cbymische  Schriften,  Arost.  4689.  --  War 
ein  eifriger  Anhänger  der  Chemie  von 
de  la  Bo8  und  der  Philosophie  von 

*  Hi«u  nur  Bootekoe  (Bontcknh)  Back 
hiagwchild  von  Minet  VaUn  WohnhauM. 

Bon^olsiai  s.  Buonvicino. 

Boodt|  Anselm  Boethius  de.  — 
Zuletzt  Leibarzt  des  Kaisers  Rudolph  II. 
geb.  .  .  .  Brügge,  gest.  4  634  etwa  .  .  . 
Gemmarum  et  lapidum  hisloria ,  qua  non  ao- 
lum  ortua,  natura,  vis  et  pretium,  aed  eliam 
modus,  quo  ex  illis  olea,  salia,  tinctnrae,  ea- 
sentiae,  arcana  et  magisteria  arte  chimica  coo- 
fici  possunl  ostenditur,  Hanan  4609. 

Boola,  George.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik am  Queen's  College  in  Dublin  (OrJ, 

geb.  4  84  5,  Nov.  S,  Lincoln. 
Mathematical  Analysis  of  Logic,  Lond.  4847. 
MathemaUcal  Theory  of  Logic  and  ProbabiK- 
ties,  Ib.  48S3.  On  a  new  Method  of  Analyaia 
(Phil.  Tr.  4844).  On  the  equation  of  Li^teiea^ 
functions  (Cambridge  and  Dublin  math.  Joorm. 
I.  4S46J.  On  the  attract.  of  a  solid  of  revohi- 
tion  on  an  external  point  (Ib.  II.  4847).  Da  a 
certain  symbolic  equation  (Ib.  id.).  Oa  a  ge- 
neral  transformat.  of  any  quantitative  function 
(Ib.  III.  4848).  The  calculut  of  Logic  ab.  id.). 
On  a  fseneral  theorem  of  definitive  integratioo 
(Ib.  IV.  4849).  On  the  reduetion  of  the  geoe- 
ral  equation  of  the  u**^  degree  (Ib.  VI.  1854) 
On  the  theory  of  linear  transformalions  Ib. 
id.).  Proposed  question  lo  tha  theory  oCpro- 
twbilities  (Ib.  id.).  On  reciprocat  melhods  tn 
differenUai  calculus  (Ib.  VIII.  4898). 


ii  Hendrik  Garal  van 
der.  —  Dr.  Med.,  Prof.  d.  Chemie,  Phar- 
macie  und  Naturgeschichte  am  Atheoaeum 
zu  Amsterdam  (AAMJ  (ABW)  (SJ)  (KL, 
4  834  u. 3t;, 

geb.  4796,  Apr.   6,  Delll, 

gest.  4  834,  Juni  49,  Dellt. 
De  proportione  qua  servat  natura  inier  pria- 
cipia  proxima  atmosphaerea,  Lugd.Bat  4848. 
De  vi  lucis  in  creandis  noonuUis  priDcipiis  ve> 
getabilium  proiimis.  Ib.  4849.  Dfsp.  degra- 
nite,  Ib.  4  898.  Leerboek  der  Artseotjmeng- 
kundige  Scheikunde,  8  Die.  Amst.  4887  (tber- 
setzttog  von  TroBaMdoriTs  Lehrbuch). 


m 


BMü-MMeh 


Bwda. 


fi88 


if  Antonius  Hendrik 
fan  der.  —  Prof.  d.  ChBoiie  an  d.  üniv. 
zu  Leiden  seit  4  8 S9  fOr), 

eeb.  «804,  Apr.  45,  Delfl. 
Disp.  geol.  de  inceadiis  montiuin  igni  arden- 
tiym  losulse  Xavae  eoruindeiiM|ue  laptdibas, 
Lugd.  Bat.  4  8i6  (Deutsch  in  Leonhard's  Jahrb. 
ili%).  ComiDentatio  de  fermentatione  (482S 
la  Gent  gekrönt).  Comment.  de  humi  etc. 
1 1  iii  zu  Leiden  gekrönt) .  Leerboek  der  Schei- 
kuode  med  toepassing  op  kunsten  eo  fabrij* 
kco,  S  vol.  4881.  Mit  Q.  J.  Verdaa,  P.  J.  h 
JtmMj  tt.  K.  C.  T.  HaU:  Tüdscb^iffc  ter  Be- 
Torderiog  van  Njjverbeid  etc.  7  Bde.  Haarlem 

'^PPi  Fried  rieb.  —  Assistent  am 
chemischen  Laboratorium  zu  Giessen ;  nahm 
Tbeil  an  d.  Kampf  in  Baden  i.  J.  4  849  (N), 

geb.  4  824, Darmstadt, 

gest.  4  849,  Nov.  4  2,  RasUlt.* 
Eioiges  über  Albumin,  Casein  u.  Fibrin  (Lieb. 
Ann.  LXIX.  1849). 
'ImLumreth. 

B^p,  Alezander  Andreas  Ste- 
phan. —  Dr.  Phil.  (Diss,J, 

geb.  4  829,  Apr.  29,  Berlin. 
De  acido  quercltannico,  Diss.  Berol.  4855. 

BM^ehi  s.  Borrichius.  • 

Boreh,  HichaeUohann,  Graf  von 
der.  —  Brbbeeitzer  der  Güter  Warkland 
im  ehemals  polnischen  Livland,  Slarost  auf 
Lotzio,  Woiwod  von  Belsk,  Baillif  d.  Malte- 
ser-Ordens, vieler  Academien  Mitgl.  fBN), 
geb.  4753,  Juni  30  (N.St.),  Warkland, 
gest.  4  8  4  4,  Jan.  4  0  (N.  St.),  Warkland. 
Uliiegraphie  Sicilienne  etc.  Nep.  4777.  Litho- 
logie  SicUieone  etc.  Rom  1778.  Mineralogie 
^"^ilieone  docimastique  et  m^tallurgique  etc. 
Torio  nse.  Lettre  sor  la  Steile  et  sor  l'ile  de 
)bKhe  elc.  t  vol.  Ib.  4780  (Ein  Supplement 
XU  Ixyteae'e  Reise] .  Sar  la  maniire  de  tein- 
dre  lag  cnirs  ea  vert  (Joorn.  phys.  4  779). 

Bwohardi,  Carl  Wilhelm.  —  Dr. 
Hiil.,  Privatdocent  an  d.  Univ.  und  (seit 
U56)  Mitgl.  4.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Beriin  (Or), 

geb.  4  8  47,  Febr.  22,  Berlin. 
Neue  Eigenschaft  der  Gleichung,  mit  deren 
Huire  man  die  secularen  Störungen  der  Plane- 
leo  bestimmt  (Grelle,  Journ.  XXX.  4846).  Ap- 
pHcation  des  transcendantes  Abeliennes  ä  la 
thtfopiedes  fractions  continues  (Ib.  XXXXVfll. 
♦954}.  Untersuchung  über  d.  Theorie  d.  syra- 
meihschen  Functionen  (Monatsb.  Berl.  Acad. 
«•5«,.  Developpements  sur  r^quation  ä  I'nide 
d«  laquelle  on  determine  les  inegalites  secu- 
iaires  du  moavement  des  planstes  (lionvUle, 
ioarn.  XII.  4847).  Sur  la  quadrature  definie 
<iei  sorfaces  courbes  (Ib.  XIX.  <854).  —  Mit- 
herausgeber d.  Journ.  f.  Mathematik  v.  CreUe, 
aach  dessen  Tode. 


Borok|*  Johann  Bernhard  von. 
—  Dr.  Phil.,  Docent  d.  Chemie  an  d.  üniv. 
zu  Lund  (4  848),  dann  (4  854)  Adjunct  u. 
Laborator  der  Chemie  an  derselben  (Or) 
('(?.4  856;, 

geb.  4  824,  Juli  47,  Carlscrona, 
gest.  4  855,  Apr.  4  2,  Lund.** 
Om  Wolframs  atomvlgt  oeh  haloidföreningar 
(Öfversigt  af  K.  Vet.  acad.  fOrhandl.  4864 .  Xrd- 
auuu'i  Journ.  UV).  Über  d.  chinesischen  Talg 
und  d.  darin  enthaltene  fette  Säure  (Erdsiaim'i 
Journ.  XLIX.  4  850).  Mit  BerUn  u.  A. :  Ana* 
lyse  neuer  MüieraUen  aus  Norwegen  (Pogg. 
Ann.  LXXIX.  4850). 

*  Borck  in  öfven.  af  K.  Vet.  Acad.  Ftekaudl. 
**  Vergiftete  deh  mit  einem  Gemisch  van  Arse&tk  und 
Nanotin,  wahiaeheinUcb  aueb  Morphin  n.  Strychnfai. 

Boroky  J...  C...  H...  A...  von.  — Pre- 
mier-Lieutenant im  kurhess.  Leibgarde- 
Regiment  (7.  U), 

geb.  4  829,  Jan.  26,  Fritalar. 
Meteorologische  Beobachtungen. 

Borda,  Jean  Charles.  —  Erst  In- 
genieur, dann  Capilän  in  der  franz.  Flotte, 
darauf  Divisionsc^ef  im  Marine -Ministe- 
rium; seit  4  754  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
und  später  d.  Instituts  von  Frankreich  (LBJ 
(B)  (BN)  (Mein,  Inst.  IV;, 

geb.  4  7  3  3 ,  Mai  4 ,  Dax,  Dep.  Landes, 
gest.  4  799,  Febr.  20,  Paris.  * 
Voyage  fait  par  Ordre  du  Roi  en  4 774  et  4772... 
pour  v^rifier  l'utilit^  des  plusieurs  m^thodes 
et  instrumenta  servant  ä  determiner  la  latitude 
et  la  longitude  etc.  par  Verdun  de  la  OreBae« 
BerdA  et  PingrA,  S  vol.  Par.  4778  (Machte  sptt- 
ter  zu  gleichem  Zweck  noch  zwei  Reisen  nach 
d.  Westküste  von  Afrika).  Description  et  usage 
du  oercle  de  reflezion,  Ib.  4  787  (B.  datirt  die 
Erfindung  von  4  777,  die  aber  schon  4  750  von 
Toblaa  Majer  gemacht  ist).  Tables  trigonome- 
triques  decimaios  etc.  Ib.  4804  (Von  BeUmbre 
edirt) .  Exp^riences  sur  la  rdsistance  des  flui- 
des (M6m.  Par.  4763  et  67).  Sur  l'^coulement 
des  fluides  par  les  orifices  des  vases  (Ib.  4  766). 
Sur  les  roues  hydrauliques  (Ib.  4  767).  Sur  les 
mölhodes  de  trouver  les  courbes ,  qui  jouis- 
sent  de  quelque  propriätd  du  mazimum  ou  du 
minimum  (Ib.  id.).  Sur  les  pompes  (Ib.  4768). 
Sur  la  courbe  d^crite  par  les  beulets  et  les 
bombes  en  ayant  6gard  ä  la  rösistance  de  fair 
(Ib.  4769).  Sur  les  ^lections  au  scrotin  (Ib. 
4784).  Mit  Lagxaage,  Laplaee  etc. :  Rapport 
sur  le  choix  d'une  unitd  des  mesures  (Ib.  4  788). 
Mit  Lagrange  u.  Monge:  Rapport  sur  le  Sy- 
steme genäral  des  poids  et  mesures  (Ib.  id.). 
Sur  la  force  qu'exerce  le  globe  sur  Taiguille 
almant^e  (Journ.  de  Mines,  IV.  4  796).  Mon 
opinion  sur  la  natura  de  l'Ophite  des  Pyrentes 
(Ib.  IX.  4799).  —  B.  nahm  Theil  an  der  leUt. 
franz.  Gradmessung,  wobei  er  die  Ausdehnung 
d.  Messstabe  durch  ein  sinnreiches  Verfahren 
ermittelte  (Biet,  Trait^  d.  phys.  I.  464),  auch 
die  Länge  d.  Secundenpendels  durch  eine  neue 


289 


Bfrte 


BofiniMi, 


t . 


240 


Methode  genau  hesUnoznte  {Oüb.  Ajiii«^U^II. 
225).  Man  verdankjt  ihm  ferner  eine  Formel 
zur  Berechnung  d.  lifltonddistanzen  und  eine 
Methode  amr  Messung  der  Refivctlon. 

Borde  |  Louis.  —  Mechanicos  (BN) 

geb.  1700,  .  .  .  Lyon,  gest.  «747,  .  .  . 
Vorvollkommnete  die  Scbiflbwinde,  Terfertigte 
sinnreiche  Gestell»  für  grosse  Ferrir6hre,  Theil* 
oiaschinen  (divisears  mdcaniqaes)  für  matiM* 
matr  Instrumente,  Maschinell  zum  vollkomm- 
nereu  Schleifen  von  Linsen  und  Spiegeto, 
Sobraubeamtihlen  (MoiHiiis  k  heKce  ou  \ 
queue)  etc. 

Bord«!  JeanBaptiste  de  la  — Je- 
suit« naoh  Aufhebung  des  Ordeas  Pfarrer 

zu  CoUancelle  in  Nivernois  (B)  (B^J,   • 

geb.  .  .  .,  gest.  n77,  .  .  .  CoUancelle. 
Clavessin  ^lectrique,  avec  une  nouvelle  thäo- 
rie  du  mecanisme  et  des  phänom^nes  de  V6- 
lectricil^,  176«.  ' 

BordonI,  Antonio  Mäiria.  —  Prof. 
d.  Geodäsie  und  Hydrometrie  land^Obiv. 
zu  Paviay  Mitgl».  d*  Instituts  eo  Maiiand,  d. 
8oe.  fisUiaBa  atfd  d.  Aoad.  zu  Wien  (WAJy 

geb.  1789,  Juli  20/  ... 
Traltato  di  geodesia  elemeatare«  edit.  11.  Pa* 
via  4843.  Sugli  esaou  ossia  sul  merito  di  un 
esaminato  (Mem.  Ist.  Lomb.  vol.  L  4  843).  Sul 
moto  discreto  d'un  corpo,  ossia  sopra  1  movi- 
menti  nei  quali  saooedotao  di  tempo  in  tempo 
ddfö  variezioni  flnfte  (Mem:  Soc.  Itah  XVII. 
4B*n).  Sul  Duovo  Torno  immaginata  dal  Sign. 
«nlO'Pama  (Ib.  XVIU.  4890).  SttU'  equilibrio 
delto  curve  a  do|ipia  cuvvatara  (Ib.  XIX.  pl.  I. 
4894).  SQMa  stereomiBtria  flb.  id.).  9ut  too^ 
rema  6uldiiriaao  (Ib.  XX.  pl.  I.  48SS).  Sulla 
coDDipoBisione  delle  föne  (BnigiiAtelU;  Grbrn. 
d.  fls.  I.  484  8).  Sul  principio  della  minore 
qoantitä  d'azione  (fb.  Id.) .  Relazione  fra  i  suc- 
cessivi  moti  inslafntanei  di  un  sistema  libero  e 
le  fiMle  finita  che  possooo  prodnrti  (Ib«  id.). 
Sui  shitemi  di  doe  forze  equlvalenti  fra  loro 
e  ad  un  quasivoglia  (Ib.  IV.  4St4).  Trattato 
degPi  atigini  di  terra  (Ib.  id.).  Dei  oentomi 
deile  penombre  ordlnarie  (Ib.  VI.  4813).  Della 
dislanza  delie  linee  e  superfloie  che  Uanno  le 
DormaH  comrnuoi  (Ib.  id.).  Sopra  le  linee  uni- 
formamente  Uluminate  (Ib.  id.). 

Borooli  Willem.  —  Baron  von  Vrem- 
dijke,  Herr  von  Duynbeke  usw.,  Rath  und 
erster  Pensionfir  d.  Stadt  Amsterdam,  hol- 
iSnd.  Gesandter  in  Paris  (BW), 

gob.   4  59«,  März    2,  Mlddelburg,* 

.gest.  1 668,  Sept.  29»  Paris. 
Spielt  in  der  Gesohiphte  der  Krßndung  des 
Fernrohrs  in  sofern  eine  Bolle»  ai^  er  vermuth- 
lieh  P«  Borfl  zur  Abfassung  des  Werkes :  De 
vero  Telescopii  inveotorej  veranlasste,  oder 
'weaigstens  dazu  mit  Nachrichten  versah,  die 
er  iii  saioer  Vatensladt  hatte  einziehen  lassen. 

*  feh«  U9(lf  Ml» ai  iBiTAh 


Bm«1  (Borellus),  PI:eriv»«^^-«'iEittgi. 
Leibarzt  und  Mitgl.  (Chemiker)  d,  Aoad»  d. 
Wiss.  zu  Paris  (NCHXXMJ  (B)  (BS)  (/)^ 
geb.  4  6ÜO  etwa^  Castrea^Languedoc, 

geat*  4  669,  .  .  •  Paris. 
De  veroTeleaeopitln^raotore,  eombreviinii- 
nlnm  ooospfeitliorum  htotorta  etc.  Hagae  Co-** 
mit.  4668.  Bibliolheca  cbimioa  sen  Gatalogus 
librorum  phtlosophlcorum  bermelicomm,  4b 
quo  quatuor  mlllia  circiter  aathonim  chtmi- 
eorum . . .  usque  ad  annum  4e«S  oontlnentur, 
Paris.  4  684. 

Borellj  Jean.  —  Prot  d.  Mcdicih  u. 

Physik  an  d.  Univ.  zu  Marburg,  kurfürsli. 

Leibarzt.   Sein  Vater  hatte  wegen  Auflie- 

bung  des  Cclicts  von  Nantes  Frankreich 

verlassen  (Ä), 

geb.  4  681,  Dec.  21,  Fenestrelles, bau- 

pnme, 

gest.  (717,  Jan.  4  2,  Marburg. 

Disp.  de  planus  verno  tempore  effloresceotv- 
bus,  Marb.  4706. 

BorelUy  Giovanni  Aifonso.  — 
Pföf.  d.  Phflosopbie  und  Matfaenwtik  >ir$t 
in  Messina  (4  649),  dann  (46Ö6)  an  d.  ünir. 
zu  Pisa,  zogierch  Mitgl.  d.  Accademfa  del 
Cimentö  iti  Florenz;  nach  Aufhebung  die- 
ser (4  667)  erst  in  Messina  und'daMi^f  in 
Born  in  grosser  Dürftigkeit  Iqbejvd  (<JP»fPllJ 
OyL  )i\Ul)  ( VJ)  (Vx;^) .  (BUNJ  (NIL  FJ,  . 
geb.  4  603>j|an«  28»Ca3te|nuovo^Neap»y 
gßsU  4  67  9,  Dec.  3  4 ,  Rom.  * 
BufUdee  resütutu^,  Pisis  4ej^8.  ApoUoa^  Ber- 
gaef  conicorum  tjbr.  V,  VI  et  VIT,  Floreut. 
4  664.  Der  movimentb  della  cometa  apparsa  il 
mese  dl  decembre  4  864 ,  sf^iegata  (n  nna  let- 
iera  da  Her  Maiia*  MMoli  (psecMDsnonyiiser 
Name),  Pisa  4665  (Darin  zuerst  die  Idee  einer 
parabolisohen  Bahn).  Theo«ioa  mediceorum 
planefarum  ex  oausis  physidlt  dedueCa^  Flo- 
rent.  4666;  De  vi  percusaionis,  Bonon.  4687, 
Osservaztone.intomo  alla  virtü'  ineguati  degif 
Occhi  (Giora.  di  Roma  4669).  De  molioaibua 
naturalibus  a  gravitate  pendenlibus^.Reg,  if  70. 
Meteorologia  Aetnea  sive  Historta'  et  Meleo- 
rologia  incerfdn  Aetnei,  Annf  4660,  Reg.  4970. 
Eleroenta  conica  Ap^onB  et  Atehfinadia  iip&- 
ra,  nova  et  breviori  methododomonsirela, 
Romae  4  679.  De  motu  animaÜum,  Pt.  I«  Bo- 
mae  4  680  ;  R  II,  Lvgd.  Bai.  4685.  —  B.  halte 
grossen  Antbeil  an  den  Arbeiten  der  Acoade- 
mia  del  Cioiento,  soll  auch  nach  Aa^önoxi 
[Saggi  di  Naturali  Esperienzo  fatte  nell'  Acad. 
del  Cimento,  Firenze  4  841  p.  65)  eiWo  Hello- 
slat  erfuaden  haben. 

*  Im  Kloster  S.  Pautileone« 

BorenlnSi  Henrik. Gustaf.  —  Le- 
ctor  der  deutschen  Sprache^,  Adjunot  der 
Malhematik  u.  Physik  kn  d.  üniv.  zu  HeN 
singfors,  Director  d.  magnet.  Observalo- 
riums  daselbst  (Or), 


241 


Borgnii 


Born« 


242 


geb.  4802,  Oct.  3  (N.St.).  Nykyrka, 

Finnland. 
Disq.  acad.  in  theoriam  luminisreflexi,  Hel- 
siogf.  4834.  Vergleichende  Berechn.  d.  ver- 
schiedD.  Pendelbeobachtungen  (Bullet,  scieat. 
Acad.  Petersb.  IX.  484S).  Über  d.  Berechn. 
der  mik  d.  anveränderl.  Pendel  zur  Bestimm, 
d.  .\bplatt.  d.  Erde  angestellt.  Beobachtungea 
[Bull,  phys.-math.  ^cad.  Petersb.  I.  4843). 
Deduetio  tironum  usui  accomodata  formula* 
nun  commodissimarum  ad  coinputandos  an- 
gulos  trianguli  rectilinei  ex  datis  ejus  laterlbus 
[Act.  Sog.  Fenn.  I.  4842).  Determinatio  su- 
perficiei,  intersectione  conlinua  omnium  ge- 
neris  dali  linearum  prodeuntis  (1b  id.).  For- 
malarum  Paschalium  Gaussianarum  cum  De- 
lambreanis  comparatio  earumque  ex  bis  de- 
dücendi  periclitatio  (Ib.  II.  4847).  Om  de 
framsteg,  soro  kundskapen  om  jordmagnetis- 
men  gjord,  i  synnerbed  under  de  sednaste  de- 
ceoDiema  (Ib. III.  4852).  Determinatio  super- 
ficiei  omnes  generis  dati  lineasdato  sub  angulo 
iotersecantis  (M6m.  Acad.  Petersb.  Sav. Strang'. 
IV.  4845). 

BorgalSy  Giuseppe  Antonio.  — 
Erst  Civil-Iogenieur,  dann  Prof.  d.  Mecha- 
nik an  d.  Univ.  in  Pavia.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  in  Turin  (QC)  (DC), 

geb.  4  7  8  4  etwa,  Domo  d'Ossola. 
Trait^  complet  de  m6canique  appliquäe  aux 
arts,  40  vol.  4^  mit  249  Kupfertafeln,  Par.  4848 
—23.  Dictionnaire  de  möcanique  appliqu^e 
aaxarts,  Ib.  4823.  Theorie  de  la  mäcanique 
usuelle  etc.  Ib.  4  821.  Tratte  ^l^ment.  de  con- 
8tractionappliqu6eä  Tarchitecturecivile,  2  vol. 
4\  Ib.  4823.  Delle  maccbine  idrauliche  (Nuov. 
Raccolta  d'Autor.  italian.  che  tratt.  del  moto 
deli'acqua.  T.  V.  4  826). 

Borgo  (Borghi,  fölschl.  Borgida),  Pie- 
tro.  —  Aus  Venedig,  nach  4^91  gestor- 
ben (Mzz)  (BS). 

Aritbmetica,  la  Dobel  opera  de  arithmetica 
ne  la  quäl  se  tratta  de  tutte  cose  a  mercantia 
pertinenti,  Venet.  4484  (Das  älteste  gedruckte 
Lehrbuch  der  Arithmetik) . 

BorgOy  Luca  dal  oder^di  San  Se- 
polcro,  s.  Pacioli. 

BorgOBdio  (Burgundio),  Orazio.  — 

Jesuit,  Lehrer  der  Mathematik  am  Coliegio 

romano  in  Rom  (Tp.  ViX)  (BEJ), 

geb.   4  679,  Oct.  4  8,  Brcscia, 

gest.  4  7i4,  März  4,  Rom. 
Moftts  telluris  in  orbe  annuo  ex  novis  obser- 
vationibus  impugnatus,  Romae  474  4.  Iridis 
explicatio  mathematica,  Ib.  4  74  5.  Nova  hy- 
droroetri  idea,  Ib.  4  747.  Mapparum  constru- 
ctio  in  planis  sphaeram  tangentibus,  Ib.  4  74  8. 
Constructio  eclipsium  in  disco  terrae  demon- 
strata.  Ib.  4  749.  Antliaram  leges,  Ib.  4  722. 
De  situ  telluris  p  Ib.  4  725.  De  genesi  raolus 
circularis  ex  recto,  Ib.  4  729.  De  maris  aestu, 
Ib.  4734.  Hypothesis  planetarum  elliplica.  Ib. 

Poggeodorff,  HandwSrterbttch . 


4  732.  De  jcycloide  et  motu  gravium  cycloidati 
etc.  Ib.  4  783. 

BorleSy  Pierre.  —  Apotheker  an  d. 
Univ.  zu  Neapel,  dann  Dr.  med.  und  Apo- 
theker zu  Montpellier  (Q), 

geb.  4785,  Oct.  4  8,  St.  Laurent-la-Ca- 

brai  risse,  D^p.  Aade. 
Analyse  des  eaux  minörales  de  Busignargues, 
pr^s  Montpellier  (Journ.  de  Pharm.).  —  B. 
machte  Ansprüche  auf  Labarraqne'i  Entdek- 
kung  der  desinficirenden  Eigenschaften  des 
Chlorkalks  (Siehe:  Notice sur  ses  travauxchi- 
mico-pharmaceutiques,  Paris  4  826). 

Borlaoa  (Borlase),  William. — Geist- 
licher, Rector  von  St.  Just,  Mitgl.  d.  Royal 
Society  (Th)  (BD)  (A)  (B)  (BN), 

geb.  169 6,  Febr.  2,  Pendeen,  Cornwall, 

gest.  4772,-  Aug.  3  4 ,  London. * 
An  account  of  some  trees  disco vered  Under- 
ground on  the  shore  at  Mountsbay  in  Corn- 
wall  (Phil.  Tr.  4  757).  An  accoont  of  a  speci- 
men  of  native  tin  found  in  Cornwall  etc.  (Ib. 
4  769) .  On  the  spars  or  crystals  found  in  the 
cornish  mines,  calied  cornish  diamondg  (Ib. 
4749).  On  the  earthquake  in  Cornwall  4757 
(Ib.  4758).  On  the  quantity  of  rain  fallen  at 
Mountsbay  (Ib.  4  764).  Meteorolog.  Beobb.  in 
Cornwall. 

*  gest.  Aug.  24  {,R9S), 

Borlaohy  Johann  Gottfried.  — 
Polnischer  u.  kursSchsischer  Bergrath,  Di- 
rector  d.  Salzwerke  zu  Kosen  bei  Naum- 
burg (H)  (Karstetij  Arch.  f.  Bergb,  XX), 
geb.   4  687,  Mai 24,  Dresden, 

gest.  4768,  Juli  i,  Rosen. 
Entdeckte  4762  die  Salzquelle  zu  Dürrenberg, 
verbesserte  das  Salzwesen  (in  Polen  u.  Sach- 
sen), die  Cannevasbleicherei  und  die  Damast- 
weberei ,  schrieb  gegen  das  Orffyreische  Per- 
petuum mobile  und  hinterliess  handschriftlich 
ein  Werk  über  Akustik. 

Bor&i  Ignaz,  Edler  von.  —  Jesuit, 
aber  nur  4  6  Monate,  dann,  nach  einer  Reise 
ins  Ausland,  4  770  Assessor  beim  obersten 
Münz-  u.  Bergmeister-Amt  in  Prag,  4776 
nach  Wien  berufen,  um  das  K.  Naturalien- 
kabinet  zu  ordnen  u.  zu  beschreiben ,  zu« 
letzt  4  779  wirkt.  Hofrath  bei  der  Hofkam- 
mer im  Münz-  u.  Bergwesen  zu  Wien  (M) 
(N.  ABG,  U)  (OB), 

geb.  4  742,  Dec.  %  6,  Karlsburg,  Sieben- 
bürgen, 

gest.  4 79 4^  Juli  24,  Wien.* 
Lithophylaclum  Boroianum  seu  Index  fossi- 
lium  quae  colligit  et  in  classes  ac  ordines  dis- 
posuit,  2  Pt.  Pragae  4  772  et  4775.  tiber  einen 
ausgebrannten  Vulcan  bei  d.  Stadt Eger,  4773. 
Briefe  über  mineralog.  Gegenstande,  Frankf^ 
u.  Leipz.  4774.   Index  rerum  naturalium  mu- 

46 


243 


Bointmann 


Bory. 


244 


Mi  VfodoboiieDsis,  Viennae  4778.  Testaeei 
musei  caesarei  Vindobonensis,  Ib.  4780.  Gab 
heraus :  Abbaodloogen  einer  Privatgeaellsebaft 
in  Böhmen  etc.  (von  ihm  gestiftet,  die  Mutter 
d.  Königl:  Böhm.  Gesellsch.  d.  Wiss  )  6  Bde. 
Prag  4775—84  (Darin  von  ihm :  Üb.  d.  Topaa 
d.  Alten  u.  d.  Chrysolith  d.  Plioius  [II] ;  Ver- 
such e.  Mineralgeschichte  d.  Salzl^immerguts 
[III];  Üb.  d.  Anwend.  d.  Conchylien-  u.  Pe- 
trefactenkunde  auf  d.  physikal.  Erdbeschrei- 
bung [lY];  Nachr.  vom  gediegn.  Spiessglanz- 
könlg  in  Siebenbürgen  \\]).  Eben  so  :  Physi- 
kalische Arbeiten  der  einträchtigen  Freunde 
(der  Mnurerloge  zur  Eintracht)  1  Jahrgg.  Wien 
4788—88  (Auch  darin  Aufsätze  von  ihm).  Üb. 
dts  Anquicken  der  gold>  aud  ailberhaltigen 
Erze  etc.  Ib.  4  786.  Catalogue  de  la  collection 
des  fossiles  de  Mad.  SlAon.  de  Baab,  Ib.  4790. 
Mit  F.  W.  ▼.  Trebra :  Bergbankuode^  9  Bde. 
Lefpz.  4789—90.  Bestätigte  Reduction  d.  al- 
kalischen Erden  (Cxall,  ehem.  Ann.  4799,  94 
Q.  99).  Über  eine  neue  Steinart  ^  den  Pyro- 
phau  (Ib.  4  799).  Mineralog.  Nachrichten  (Ib. 
4  794).  Relatio  de  aurilegio  Daciae  transalpinae 
(N.  Act.  Acad.  Nat.  Cur.  Vill). 

*  gctt.  1T»4^  JuU  25  {ABQ.  IV.  1837). 

Boraeauum,  Christian  Ernst.  — 

(MJ, 

geb.  .  .  .,  gest.  4790,  Juli  24,  .  .  . 

Versuch  einer  systemat.  Abhandlung  von  den 
Steinkohlen,  Gott.  4  778. 

BorrhatU  (auch  Cellarins) ,  Martin. 
-—  Prof.  d.  Rhetorik  und  Theologie  an  d. 
Unit,  zu  Basel  (J)  (HH), 

geb.   4  499, Stuttgart, 

gest.  4  564,  Oet.  4  4,  Basel.* 

^ro^fftamathematica,  elegantissimis  figuris  ab 
Ofontto  illustrata ,  Paris.  4550.  In  cosmogra- 
pblae  elementa  commentatio,  Ib.  4555. 

*  An  dar  ?«•(. 

Borri  (Borro,  Burrhus),  Giuseppe 
Francesco.  —  Alchymist  und  Sectirer, 
moBSte  wegen  »einer  Glaubensmeiniing 
lom  verlassen,  trat  in  die  Dienste  Fried- 
rieh's  ni.  von  Dinemark,  wollte  nach  des- 
sen Tode  in  die  Türkei  gehen ,  ward  aber 
an  der  ungarischen  Gränze  verhaftet,  nach 
Rom  auRgeiieferi  und  daselbst  in  die  Engels- 
borg  gesteckt,  wo  er  starb  (Oett)  (Sch.A), 

geb.  4  617,  Mai      4,  Mailand, 
gest.  4  695,  Aug.  4  0,  Rom.* 

La  Cbiave  del  Gabinetto ,  aggtonta  una  rela- 
ttooe  della  soa  vita,  Colonia  (Giuevra)  4  684. 
Ambasciada  diRomola  a  Romani,  Ginev.  4686. 

*  g»b.  163», .  .  M  ffMt.  1605,  Aug.  20  (JTm). 

BorrioUlUi  Ol  aus  (Boreb,  Olof  od. 
Ole).  —  Prof.  d.  Chemie  u.  Botanik  an  d. 
Univ.   zu   Kopenhagen,   RdnigL   Leibarzt 


geb.  4  626,  Apr.  7,  SynderBorcby  Stift 

Ripen,  Jütland, 

gest.  4  690,  Oct.  43,  Kopenhagen.* 
Docimastice  metallica,  Havn.  4660,  4677.  Her- 
metis  Aegyptiorum  ac  chemicorufn  sapientia 
ab  H.  Conxtugii  animadversionibus  vtndicata; 
Ib.  4674.  Diss.  de  ortu  et  progressu  chemiae, 
Ib.  4688.  Conspectus  cbemicorum  scriptoram 
illustriorum  libellos  posthumus,  Ib.  4696.  Auf- 
sätze in  Tb.  Bariholiit'i  Act.  med.  et  pbilos. 

*  geit.  Oct.  3  (/}  {Bothseholt»^  Bihl,  ehem.), 

BorrOy  Cristoforo.  —  Jesuit,  erst 
Missionar  in  Ostindien,  zuletzt  Gislerzien- 
ser  und  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Coimbra  (MxzJ  (A), 

geb Mailand, 

gest.  4  632,  Mai  1i,  Rom. 
De  arte  navigandi.  Doctrina  de  tribus  coelis, 
aereo,  sydereo  et  empyreo,  Lissab.  4644. 

BprrOy  Alessandro  deU.  —  Inge- 
nieur folgweise  in  venetianlscben,  floren* 
tinischen,  französischen  und  österreiehi- 
sehen  Diensten  (A), 

geb.   4  672,  Oct.  4  2, 

gest.  4  760,  Juni  26,  Mailand. 
II  carro  di  Cerere  owero  i  Ire  problemi  di 
Ballistica,  Lucca  4699. 

BorrOy  s.  Borri. 

BorsoBi  Stefano.  —  Abbate,  Prof.  d. 

Mineralogie  an  d.  Univ.  zu  Turin.  Mitgl.  d. 

Aoad.  daselbst  ("JVem.  Tor.  XXXYIL  4  834;, 

geb.  4  7 58,  Oct.  49,St.Pietrod'Albigni, 

Savoyen,* 

gest.  4  832,  Dec.  25,  Turin. 
Statistique  min^ralogique  du  D6p.  da  Pe,  Tu- 
rin 4806.  Ad  Oryctographiam  Pedemoataoum 
Auctuarium  (Mem.  Tor.  XI.  484$).  Saggio  di 
Orittografia  Piemontese  (Ib.  XXV,  4820  ;  XXVI. 
4824;  XXIX,  4825).  Sur  los  dent«  du  graod 
Mastodonte  trouv^  en  Piömont  (Ib.  XXVII. 
4  823).  Osserv.  intorno  alle  sostanze  miaeraÜ 
di  cui  sono  forroati  le  monumenti  del  R.  Mu- 
seo  Egizio  (ib.  XXXI.  48S7).  Barocnelro  por- 
tatile  ad  uso  dei  viaggi  nelle  montagne  (Att. 
Acad.  Ital.  di  Livoroo,  4  840). 

*feb.  1750,...  (7>.I). 

Boi7|  GabrieL  —  Chef  d'Escadre  in 
d.  französ.  Flotte  und  4  764  Gouverneur 
von  St.  Domingo  und  den  Inseln  unter  dem 
Winde,  4  776  aus  dem  Dienst  tretend  und 
4798  MitgL  d.  Instituts  (LB], 

geb.   4720,  März  4  4,  Paris,* 

gest.  4804,  Oct.  8,  Paris. 
M^m.  qui  explique  la  conslniction  d'une  tour 
portative,  faite  pour  servir  d'observatoire 
(M^m.  Par.  1770).  Astronom. Beobb.  (Ib.  4768, 
69,  74  et  72  und  in  d.  M4m.  Sav.  dtr.  T.  III). 
—  Gründer  d.  französ.  Marine-Academie. 

*  geb.  M«n  t3  {BC), 


245 


Bory 


BoMovich. 


346 


■offsr  4m  St.  Vlaoent,  Jean  Ba- 

ptiste  Marceliin,  Baron.  —  Begleitete 
als  Naturforscher  den  Capitatn  Baudin  auf 
einen]  Tbeil  seiner  Reise,  machte  als  Offi- 
cier  die  Napoleonischen  Feldsiige  v.  1 805, 
1 806  u.  4  808  mit,  focht  1 8 1 5  als  Oberst  bei 
Waterioo,  lebte  dann,  von  Louis  XYIII.  exi- 
liri,  grösslentheils  in  Belgien  bis  4  820,  wo 
er  nach  Frankreich  zurückkehrte  und  1829 
zum  Dirigenten  d.  wissenschalU.  Expedi- 
tion nach  Morea  ernannt  wurde.  Freies 
Mitgl.  d.  Instituts  (AB.  1818;, 

geb.  1780, Agen,* 

gest.  1846,  Dec.  22,  Paris. 
Essai  sar  ies  tles  fortan^es  de  Tantique  Ai- 
laotide  oü  pröcis  de  Thistoire  göoörale  de  1' Ar- 
chipel des  Canaries,  Paris  4803.  Voyage  dans 
Ies  quatre  prinoipales  lies  das  mers  d'AfHque, 
Ivol.  Ib.  4804.  Geographie  de  la  ptoinsule 
Iberique,  Ib.  4  84  8.  Voyage  souterrain  des  car- 
ri^res  de  St.-Pierre  de  Maestricht,  Ib.  4  824. 
MitTirlet  u.  Boblaye:  Relation  de  l'eip^dition 
deMor^e,  Ib.  4882.  Gab  heraas  mit  ▼.  Mona 
a.  Dnpiea:  Annales  g^nöraies  des  sciences 
physiques,  8  vol.  Brux.  4849^24  (Darin  von 
ihm :  Sar  une  Eruption  du  volcan  de  l'lle  de 
Haseareigne ,  en  4  812  (T.  II).  Redigirte  das 
Dictionnaire  classique  d'histoire  naturelle. 

•  feb.  t772  etw»  {BV)  (BM), 


E,  Georg  Heinrich.  —  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Leipzig,  PrSsi- 
deot  der  Jablooowski'scben  Gesellschaft 
(WS)  (M), 

geb.  4741,  Iförz  2  4 ,  Engelstein,  Prens- 

sen, 

gest.  4799,  Jan .  34,  Leipzig. 
De  rationibus  regularam,  quas  caiculas  diffe- 
rentialis  in  coostituendis  punctis  carvarum 
maiuplicibas  et  subtangeotibos  in  iis  ad  haec 
pUDCta  ducendis  Offert,  Lips.  4789.  Praecipaa 
astrooomiae  physicae  principia  ad  motus  lu- 
Dfte  uaa  com  inaequalitatibos  ejus  explicao- 
dos  necessaria,  Ib.  4788.  De  mechanica,  Ib. 
4769.  DOYisione,  Ib.  4  774.  De  figuris  recti- 
lineis  triaogulis  et  quadrangulis  isopertmelri- 
eis,  Disq.  I  et  il,  Ib.  4794  et  9S. 

Bo0O  4'ABtlo,  Paul.  —  Königl.  Leib- 
arzt, Zeitlang  Director  der  Spiegelmanufactur 
zn  St.-Gobain,  spSter  Besitzer  eigner  Glas- 
hütten. Gorr.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris 
W  (BN)  (Q)  (EM), 

geb.  4786, ....  .  Pierre  Segade,  Lan- 

guedoc, 

gest.  4  784,  Juni . .,  Paris. 
Oeuvres  cootenaot  plusienrs  mtaioires  sur  I'art 
de  verrerie,  sar  la  talencerie,  la  poterie,  Tart 
de  forges,  la  minöralogie,  rölectricltö  et  la  m^- 
dicine,  2  vol.  42^  Paris  4780.  Sur  la  cause 
des  boUes  dans  le  verre  (Möm.  Sav.  teaog. 
T.  IV).  Siur  la  cause  des  souiBores  des  mö- 


taux  OGul^  Ott  jet^  (Ib.  id.)*  Sur  la  cause  des 
difforentes  graisses  du  verre  (Ib.  id.).  Sar  la 
faienoerie  (Ib.  VI  et  M6m.  Dyon,  T.  I).  Sur  la 
cristalUsation  dela  glace  (Journ.  de  phys.  4  788). 
Sur  la  fausse  6meraude  d'Auvergne.  Analyse 
des  eaux  thermales  de  Ghaudes-Aigves.  Sar 
r^vaporation  de  Teau  jet^e  sur  la  verre  en  fu- 
sion  (Ib.  4778). 

BofO|  Louis  AugustinGnillaume. 

—  Sohn  des  Vorigen.  Vor  der  Revolution 
(4784 — 88)  Redacteur  des  Journals  des 
Savants,  während  derselben  (1796)  franz. 
Consul  in  d.  Vereinigten  Staaten  (dort  aber 
nicht  anerkannt),  dann  4799  Administra- 
tor d.  Hospitäler,  später  Schriftsteller.  Nach 
der  Restauration  Professor  (Prof.  de  cul- 
ture)  lind  Administrator  beim  .Jardin  des 
Plantes,  GeneraMnspector  d.  P^inidres 
du  Gouvernement.  Mitgl.  d.  Instituts  nnd 
d.  Königl.  Ackerbauconseils  (Q)  (QC), 

geb.  4759,  Jan.  29,  Paris, 

gest.  4828,  Juli  4  0,  Paris. 
Description  de  la  Chabasie  (Journ.  MiDes,  V. 
4797).  NoUce  sur  Ies  terres  ä  pate  de  couleur 
(Ib.  XV.  4804).  Viel  Naturhistorisches. 

Boiowlohi  Ruggiero  Giuseppe. 

—  Jesuit,  erst  4740  Prof.  d.  Mathematik 
und  Philosophie  am  Collegio  romano  in  Rom, 
darauf,  nachdem  er  einen  grossen  Tbeii  von 
Europa  durchreist,  4764 — 70  Prof.  in  Pa- 
via,  dann  nach  Paris  berufen  als  Directeor 
de  Toptique  de  la  marine^  aber  4783  nach 
Italien  zurückkehrend  und  zuletzt  in  Mai- 
land lebend  (YJ)  (Mm.  Soe.  Ital.  H)  (Tp.  IL) 
(CBJs)  (B)  (BN)  (Elogiostorico,daF.BkcQ, 
Milano4789;, 

geb.  474  4,  Mai  4  8,  Ragnsa, 
gest.  4787,  Febr.  4  3,  Mailand.* 
Demaculis  solaribas,  Romae  4786.  De  mar- 
curii  novissimo  infra  solem  transitu,  Ib.  4787. 
De  novo  telescopii  usu  ad  objecta  coelestia 
determinanda,  Ib.  4739.  De  inaequalitate  gra- 
vitatis  in  diversis  terrae  locis,  Ib.  4744.  De 
annuis  flxarom  aberratiooibus,  Ib.  4742.  De 
Observation  ibus  astronomicis  et  quo  pertingat 
earumqae  certitudo,  Ib.  Id.  Nova  melbodus 
adhibendi  phasiam  observationes  in  eclipsi- 
bus  lunaribus,  Ib.  4  744.  De  cometis.  Ib.  4748. 
Deaestu  maris.  Ib.  4  746.  De  lumine,  Ib.  4749 
(Viennae  4766).  De  lunae  atmosphaera.  Ib. 
4  758.  Elemente  universae  matbeseos,  8  vol. 
Ib.  4754.  De  lege  virium  In  natura  ezl^n- 
tlum,  Ib.  475S.  De  lentibas  et  telescoplis  di- 
optricis,  2  vol.  Ib.  4  785.  De  expeditione  ad 
dimetiendos  secundi  meridiani  gradus.  Ib. 
4756.  De  inaequalitatibus  quas  Saturn»  et 
Jupiter  sibi  matuo  videntur  inducere.  Ib.  4  756. 
Philosophiae  naturalis  theoria,  redacta  ad 
unicam  legem  virium  in  natura  existentem, 
Venet.  4758.  Dissertationes  ad  Dioptricam, 
Viennae  4767.   De  soUs  ac  lunae  defoctibas, 

46* 


247 


Böse 


Boaai. 


248 


Lond.  4760.  Opera  pertinentia  ad  opticam  et 
astronoroiam,  5  vol.  4*,  Bassano  4  785.  Jour- 
nal d'un  voyage  de  Constantinople  eo  Pologne, 
Paris  4  772,  Bassano  4784.  —  De  recentibus 
compertis  pertioentibus  ad  perflQiendam  diop- 
tricam  (Comment.  Bonon.  T.  V).  De  unione 
coloram  alionim  post  alias  per  binas  substan- 
tias  (Ib.  id.).  De  liUeraria  expedillone per  pon- 
Uficam  ditionem  etc.  (Ib.  id.).  De  viribus  vivis 
(Ib.  II).  De  motu  corporis  aitracli  in  centnim 
inomobiie  viribus  decrescentibus  in  ratione  di- 
staotiarum  reciproca  duplicata  in  spaiiis  non 
resislentibus  (Ib.  II).  Teoria  del  nuovo  astro 
osservato  prima  in  Inghilterra  (Mem.  Soc.  Itai. 
1. 4  782).  De  orbitis  cometarum  determinandis 
etc.  (Mem.  Sav.  6tr.  VI).  Account  of  a  new 
micrometer  and  megameter  (Phil.  Tr.  4777). 

«  gest.  Febr.  12  (B)  {BEJ,  III). 

Bai6y  Christian.  —  Inspeclor  der 
Rurhannöverscben  und  Wolfenbüttelschen 
Communion-Harzbergwerke,  zuletzt,  nach 
vielen  melallurg.  Reisen  in  Europa ,  Berg- 
u.  Hütten-Inspector  zu  Smalkalden  (RH), 

geb.  4  67 i,  Nov.  2  4,  Grasdorf, Hildesh., 

gest.  4760,  Juli     8,  Smalkalden. 

General -Hausbaltungs-Principia  vom  Berg-, 
Hütten-,  Salz-  u.  Forstwesen,  in  Specie  vom 
Harz«  Kopenh.  u.  Leipz.  4  758.  Eine  Karte  vom 
Harz,  Nürnberg  bei  Homaon. 

BoiO,  Georg  Matthias.  —  Prof.  d. 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Wittenberg  seit  4738, 
Torher  Docent  an  der  zu  Leipzig  (M), 

geb.   474  0,  Sept.  22,  Leipzig, 
gest.  4764,  Sept.  47,  Magdeburg.* 

De  altractione  et  electricitate ,  Vilb.  4  738.  De 
electricitate,  Ib.  4  743.  Confmentatio  de  electri- 
citate inflammante  et  beatificanle,  Ib.  4  744. 
Die  Elektric|ttft  nach  ibrer  Entdeckung  und 
Fortgang,  Ib.  4  744  (Auch  französisch).  Tenta- 
mioa  electrica  in  academiis  regits  Londinensis 
et  Parisiensis  primum  habita,  omni  studio  re- 
petita,  quae  novis  aliquot  accessionibus  locu- 
pletavit,  Ib.  4  744.  Recherches  sur  la  cause  et 
8ur  la  v^ritable  th^orie  de  r^lectricitd ,  Ib. 
4  745.  Discours  sur  la  lumi^re  des  diamants 
etc.  Götting.  4  745  (Auch  deutsch).  Tentamina 
electrica,  hydraulica,  chimicaetc.  Vileb.  4746. 
On  tbe  electncity  of  glas,  thal  has  been  ex- 
poaed  to  streng  fire  (Phil.  Tr.  4749).  Meteora 
beliaca  seu  de  maculis  in  sole  deprehensis, 
Lips.  4754.  De  terrae  motus  causis,  Viteb. 
4  756.  Jubilaeum  astronomicum,  Ib.  1767. 

*  Wohin  er  1750  «It  Gdatel  von  den  PreoMen  ftbfe- 
flüut  worden  wmr,  nachdem  er  durch  du  Bombar- 
dement Ton  Wlttenberf  aUe  seine  Uabaellf  keiten 
verloren  hatte. 

Boa«!  Karl  Ludwig  von.  — Preuss. 
Geheimer  Ober-Finanz-,  Kriegs-  und  Do- 
mainen-Rath,  Blitgl.  d.  Gesellschaft  natur- 
forscb.  Freunde  in  Berlin  (Magas,  dieser 
^eM/(9cA.  4848;  (NGBJ, 


geb.   4  767 ,  Mai     34,  Oberthaa ,  Stift 

Merseburg, 

gest.  4  847,  Febr.  24,  Berlin. 
Beschreib,  u.  Untersuch,  einer. . .  Abart  eines 
weissen  Bleispaths  von  Andreasberg  (Sehr.  d. 
Gesellscb.  naturf.  Fr.  VIII).  Ober  sibtris<*he 
Topase  (Ib.  IX).  Beitr.  zur  Kenntn.  d.  edlen 
Opalarten  (Ib.  XI). 

Boftlaniy  Joseph  von.  —  Exjesuit, 
Lehrer  d.  Physik  u.  Mathematik  am  kur- 
fürstl.  Schulbause  zu  Amberg  (M,  11^, 
geb.   4739,  Jan.  29,  Amberg, 

gest.  4794, 

Abhandlung  vom  Glockenlfiuten  bei  Gewit- 
tern, Anib.  4  775.  Kritik  über  Wetterableiter, 
Ib.  4  775.  Über  d.  Erfindung  d.  Bien  (Philo- 
soph. Abhandl.  d.  Münch.  Acad.  Bd.  III). 

BoMalUi,  Johannes.  —  Dr.  PhiL 
Seit  4  856  Assistent  am  physikal.  Kabinet 
d.  Univ.  zu  Leijden  (ÖrJ, 

geb.  4  834,  Nov.  48,  Breda. 
Diss.  phys.  inaug.  de  Galvanometro  difleren- 
tiali,  Lugd.Bai.  4854  (AuchPogg.Ann.XCIin 
Ovar  een  Middel ,  om  de  Snelheid  van  bet  ge> 
luid,  in  eene  beslotene  ruimte,  regtstreeks  te 
meten  (AIgm.  Koost-  en  Letterbode  4  853,  auch 
Pogg.  .\nn.  XCII) .  Mittel  zur  Bestimmung  elek- 
tromot.  Krtffte  (Pogg.  Ann.  XCIV).  Gleichzei- 
tige Beförderung  von  drei  oder  vier  Depeschen 
durch  einen  telegraphischen  Leitungsdraht 
(Zeitschrift  d.  deulsch-österr.  Telegraphen- 
Vereins,  Jahrg.  III,  S.  97  u.  54,  aus :  VersiageD 
en  Mededeelingen  d.  Koninckl.  Acad.  Dl.  IV^ 

BoMa,  Abraham.  —  Kupferstecher, 
Prof.  d.  Perspective  an  d.  £cole  sp^iale  de 
dessin  in  Paris  (B)  (BN), 

geb.  4  64  4,  ...  .  Tours, 

gest.  4  678,  .  .  .  .  Tours. 
Moyen  de  pratiquer  la  perspective  sur  les  ta- 
bleaut  et  surfaces  irr^guli^res ,  Paris  «€St. 
Trait^  des  pratiques  g^niötrales  et  perspe- 
ctives. Ib.  4655.  Lebens  de  g^ometrie  et  d« 
perspective  pratique  etc.  Ib.  4648. 

BomIi  Luigi.  —  Graf,  Canonicas  b. 
Dom  zu  Mailand;  Zeitlang  PrSfeci  d.  Ar- 
chive d.  Königreichs  Italien.  VemiÖgeDder 
Privatmann,  Mitgl.  d.  Instituts  zu  MailaDd 

(BI.  Lxxvin;, 

geb.  4768,  Febr.  ..,  Mailand, 
gest.  4  835,  Apr.  4  0,  Mailand. 
Detcrizione  di  uo  sfera  armlllara  dl  naova  oo- 
struzione  rappresentante  diversi  sisteme,  Mt- 
lano  4  77f .  Osservazioni  orittologiche  fatta  oelta 
colline  del*  Oltreptö  pavese  e  nella  proviocta 
Vogbera,  ib.  4  787.  Diss.  sulle  pietre  idrolbDe, 
Ib.  4  788.  TratUto  dell'  elettro  metalio  degli 
antichi,  Ib.  4  794 .  Sul  tremooto  delle  Vaile  Val- 
desi,  Ib.  4808.  Sulla  illumlnazione  fatta  cot 
petrolto  etc.  Ib.  4809.  Suf  diamaoti  etc.  Pa- 
dova  4849.  Sull  detooazionf  deU'  iaol«  di  Me- 


249 


Bostnt 


BotMe  de  Fonlmont. 


250 


Jeda  (GelesoD  im  Mailänder  Institat  4824  u. 
4SS5J.  —  Viel  Archäologisches  u.  Historisches. 

BoiSQt,  Charles.  —  Abb6  (Jesuit), 

Prof.  d.  Mathematik  an  d.  £cole  du  g^nie 

za  M^zi^res  von  4752  bis  zur  Revolution, 

wo  er  diese  Stelle  verlor ;  unter  dem  Kai* 

serreich  Examinator  an  d.  polytechn.  Schule 

zu  Paris.  Mitgl.  d.  Aead.  d.  Wiss.  (seit  4  768) 

und  später  d.  Instituts  (BC)  (BS)  (BN), 

geb.   4  730,  Aug.  4  1,  Tartaras,   Dcp. 

Rh6ne, 

gest.  4814,  Jan.  4i,  Paris. 
Traitä  ^l^ment.  de  m^caoiqae  et  dynamiiiue, 
Paris  4763.  Sur  la  consiruction  la  plus  avan- 
tagease  des  digues,  Ib.  4764.  Rechercbes  sur 
les  alt^rations  que  la  r^istance  de  l'^ther  peut 
produiredans  le  mouvement  des  planstes,  Ib. 
1766.  Tratte  öl^ment.  de  m^canique  statique, 
Ib.  4774.  Traitö  ^l^ment.  d'hydrodynamique, 
3  ¥0l.  Ib.  4  772.  Trait^  6l6meot.  d'arithm^- 
tiqiie,  Ib.  4772.  Traitä  öMmenl.  de  gäomötrie 
etc.  Ib.  4774.  Traitä  öläment.  de  m^canique, 
Ib.  4775.  Nouv.  exp^rieoces  sur  la  räsislance 
des  fluides  par  d'AIembert,  Condoreet  elBoi- 
rat,  Ib.  4  782.  Cours  de  math^matiques  etc. 
%  vol.  Ib.  4782.  Cours  complet  de  mathöma- 
tiqaes  etc.  7  vol.  Ib.  4  795—4  804.  Essai  sur 
l'histoire  g^n^rale  de  math6matiques ,  2  vol. 
Ib.  484  0.  —  Usages  de  la  diffärentiation  des 
param^tres,  pour  la  Solution  de  plusieurs  pro- 
bl^mes  de  la  ra^thode  inverses  des  tangentes 
;ll^m.  Sav.  6tr.  IL  4756).  Solution  de  deux 
problömes  de  g^omätrie  etc.  (Ib.  id.).  D^mon- 
strat.  d'un  tb6or6me  de  göom^trie  sur  la  dif> 
ference  rectifiable  de  certatns  arcs  ^Uiptiques 
etc.  (Ib.  III.  4  760).  Nouv.  mani^re  de  dömon- 
trer  les  propri^t^  de  la  cycloide  (Ib.  id.).  Re- 
chercbes de  dynamique  (Ib.  id.).  Mani^re  de 
Sommer  les  suites ,  dont  les  termes  sont  des 
paissances  semblables  de  sinus  ou  cosinus 
d'arcs,  qui  forment  une  progress.  arithm. 
(Mäm.  Paris  4  769).  D^terminat.  gäuärale  de 
reffet  des  roues  mues  par  le  choc  de  I'earu  (Ib. 
id.).  Rechercb.  sur  Täquil^bre  des  voutes  (Ib. 
4774  et  76).  M^th.  facile  pour  resoudre  les 
probl^mes,  qui  se  rapportent  au  retour  des 
suites  (Ib.  4  777).  Nouv.  6xp.  sur  la  r^sistance 
des  fluides  (Ib.  4778).  Sur  le  mouvement  d'un 
pendale  dont  la  longueur  est  variable  (Ib.  id.). 
Sar  rarrimage  des  navires  (Prix  de  Tacad.  T. 
VII  et  IX).  Nouv.  th^or^me  de  göomätrie  etc. 
(Mem.  rinst.  II.  4798-99). 

Bostook,  John.  —  Dr.  Med.,  pract. 

Arzt  in  Liverpool  u.  Lehrer  d.  Physiologiie 

an  der  Institution  daselbst,  dann  (4  8  4  7) 

pract.  Arzt  in  London  u.  viele  Jahre  (von 

1822  an)  Lehrer  d.  Chemie  an  d.  Medical 

School  of  Guy's  Hospital.    Mitgl.  d.  Royal 

Society  (Abstr.  Y), 

geb.   4774, Liverpool, 

gest.  4  8i6,  Aug.  6,  London.* 
Essay  on  respfration,  4804.    Account  of  the 
history  and  present  State  of  Galvanism,  4  84  8 


(Ursprünglich  in  Brewitax's  Cyclopaedia ,  wo 
auch  noch  mehre  Artikel  von  ihm).  Etemeu- 
tary  System  of  Physiology ,  3  vol.  Lond.  4  827 
(2.  ed.  4  837).  Outline  of  the  history  of  galva- 
nisme,  with  a  theory  of  the  action  of  the  gal- 
vanic  apparalus  (Vioholi.  Journ.  4  809).  On 
the  theory  of  galvanisme  (Ib.  id.).  On  the  wai 
from  the  fruits  of  Myrica  cerifera,  the  bee- 
wax,  spermaceti  etc.  (Ib.  IV.  4  803).  Exprra. 
for  the  purpose  of  ascertaining  the  definite 
characlers  of  the  primary  animal  fluids  (Ib. 
XI).  On  the  hypotheses  of  galvanism  (Ann.  of 
Phil.  111.  4  84  4).  Remarks  on  the  barometer 
(Ib.  XI.  4  84  8).  On  whale  oil  (Ib.  new  Ser.  I. 
4  824).  On  the  applicability  of  H.  Davy*!  dis- 
covery  to  copper  vessels  employed  for  culi- 
nary  purposes  (Ib.  VIII.  4824).  On  the  boiling 
point  of  elher  (Ib.  IX.  4  825).  Analysis  of  mi- 
neral  water  from  the  Island  of  St.  Paul  (Phil. 
Mag.  VI.  48  ).  On  the  sponlaneous  purifica- 
tion  of  theThames  Water  (Phil.  Tr.  4829). 

*  An  der  Cholera. 

Boteo  (Buteus,  Button,  Bateon).  — 
Mönch  vom  Orden  des  heil.  Antonius  von 
Vienne  (J)  (Kästn.,  Gesch.  d.  Math.  J), 

geb.  4185  oder  4  489  etwa,  Dauphine, 
gest.  4  560  oder  4  564,Klost.St.Antonii 

bei  Romans. 
Seine  Opera  geometrica,  Lugd.  4  554,  enthal- 
ten :  De  arca  Noae,  cujus  formae  capacitatis- 
que  fuerit.  De  sublicio  ponte  Caesaris.  Con- 
futatio  quadraturae  circuli  ab  Orontio  Fienaeo 
faclae.  Ad  locum  Qnintiliaiii  geometricum  ex- 
planatio.  Ad  problema  cubi  duplicandi.  De 
fluentis  aquae  mensura.  Emendatio  figuratio- 
nis  organi  a  Colomella  descripti.  De  libra  et 
statera.  De  pretio  margaritarum. 

Botflaldi  Thomas.  — Magistratsper- 
son und  Besitzer  grosser  Kohlengruben  u. 
Eisenwerke  zu  Hopton-Court,  Salopshire. 
Mitstifter  d.  Geological  Society  ('G.  4  843; 
(An.B.i%i3), 

geb.   4  762,  Febr.  4  4,  Dawley, 
gest.  4  843,  Jan.     47,  Hopton-Court. 
Verschiedene  Erfindungen  und  Verbesserun- 
gen im  Eisenhüttenwesen. 

Bottarly   Giovanni  Gaetano.  — 
Bibliothekar  d.  vaticanischen  Bibliothek  und 
seit  4  740  Cardinal  (Mzz)  (A), 
geb.   1689,  Jan.  4  5,  Florenz, 

gest.  4775,  Juni  3,  Rom. 
Lezioni  tre  sopra  il  Tremoto  (Raccolta  Caloge- 
rana,  T.  VIII).  Gab  heraus:  Opere  di  Galfleo 
Oalilei,  Firenze  474  8,  und  Onido Oraadi'i  Com- 
pendio  delle  sezioni  coniche  d'Apollonio  Per- 
geo,  Ib.  4722. 

Boltte  da  Foulmonti  Jean  Jo- 
seph Auguste.  — (Q), 

geb.   4764,  MSrz  6,  Laon, 

gest.  4  84  5,  Oct.  4  8,  ....  ^ 


251 


Botto 


Bondet. 


252 


Traitö  d«  l'art  de  Cibriqner  la  poudre  k  canon, 
4  vol.  4*  nebst  Atlas,  Paris  4  84  f.  L'art  du  sal- 
pdtrier,  Ib.  4848. 

BoftOy  Giuseppe  Domenico.  — 

Prof.  d.  Pbysik  an  d.  Univ.  zu  Turin,  Mitgl. 

d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (Ci), 

geb.  4  794,  Apr.  i,  Monegliab.  Genua. 
Elementi  di  flsica  etc.  Torino  4886.  Süll  ap- 
pficazione  dell'  etettro-magnelisnio  alla  mec- 
caoica,  Ib.  4  884.  Sperienze  elettro-  e  termo- 
magnetiche  (Mem. Tonn. XXXVII.  4884).  Ex- 
p<^nences  sur  les  rapports  entre  l'induction 
dectromagn.  et  l'action  ^lectro-cbimique,  sui- 
vies  de  considörations  sur  les  machioes  öle- 
ctro-magn<^tique8  (Ib.  1.  S^r.>V.  4  848).  Sur 
un  proc<^d<^  pbotom^trique  fond^  sur  la  duuble 
röfraction  (Ib.  VI.  4  844).  Observations  ini- 
croscop.  sur  les  mouvemeots  de  globules  v6- 
g^taux  suspendos  dans  un  menstrue  (Ib.  II. 
4  840).  Sar  les  lois  de  la  chalenr  d^gag^  par 
le  courant  voltaique  et  sur  Celles,  qui  r^is- 
sent  le  d<^veloppement  de  l'^lectricitö  dans  la 
pile  (Ib.  VIII.  4  846).  Sur  un  nouv.  Systeme 
de  t^l^graphie  (Ib.  XI.  4  854).  Mit  ATOgadro: 
Sur  les  rapports  entre  le  pouvoir  conducteur 
des  liquides  pour  les  courants  c^Iectr.  et  la  dä- 
composition  chimiqueSi  qu'ils  en  <^prouvent 
(Ib.  1.  4939).  Sur  Taction  cbimique  des  cou- 
rans  magn^to-^lectriques  (Bibl.  univers.  LI. 
4881).  Sur  Tact.  chlm.  des  courant  thermo- 
<^Iectriques  (Ib.  id  ). 

BotlOBly  Domenico.  —  Arzt  am 
Hospital  zu  Messina,  später  an  dem  zu  Nea« 
pel;  Protomedicus  des  Königreichs.  Mitgl. 
d.  Roy.  Society  (Mzz)  (B), 

geb.   1614,  Oct.  6,  Loontini,  Sicilien, 

gest.  4  731, Neapel. 

Pyrologia  topographica,  id  est,  de  igne  disser- 
talio  juxta  loca,  cum  eonim  descriptione,  Nea- 
pel  4692.  Idea  historico-physica  de  magno 
Trinacriae  terrae  motu. 

Bollristtrii  E  r  c  0 1  c.  —  Reicher  bo- 

lognescr  Edelmann  (Mzz)  (BN)  (F), 

geb.   4  531, Bologna,* 

gest.  4  612,  Sept.  30,  Bologna.** 
II  desiderio  ovvero  de'  concerti  di  varii  stni> 
menti  muslcali,  diaiogo,  Bologna  4594.  II  Pa- 
trizio  ovvero  de'  tetracordi  armonici  di  Ari- 
itpüano.  Ib.  4598.  II  Melone,  discorso  armo- 
nlco,  Ferrara  4602.  Trattato  della  descrizione 
della  sfera  Celeste  in  piano  di  Claadio  Telomeo, 
tradotto  in  pariere  italiano,  Ib.  4572.  ^  Über- 
setzte mehre  mathemat  u.  astronom  Werke 
der  Alten,  auch  des  Orontii  Finaei :  De  spe- 
culo  ustorio ;  hinterliess  überdiess  handschrift- 
lich: Osservauooi  giornale  delle  mutazioni 
deir  aria  segnete  dair  anno  4  564  flno  all*  anno 
4577  anclusivamente. 

*  0«Uiift  1531,  Aug.  34  (^. 
**  In  Mtaem  PalUit  6.  Alberto, 


,  Roman.  —  Dr.  Med., 
Docent  an  d.  Univ.  zu  Wien  und  suppl. 
Prof.  am  polytechn.  Institut  daselbst  (Or), 


geb.  4.84S,  Dec.  4,  Wien, 
gest.  4848,  Dec.  4  6,  Wien.* 
Lehrbuch  d.  Krystallograpbie,  Wiea.  —  Über 
das  an  farbigen  Körpern  i*eflectirte  Licht  (Pefg. 
Ann.  LXVIII.  4846).  Abttndr.  d.  Haidinger- 
sehen  LichtbüscM  (Ib.  LXX.  4847).  Beitrag 
zur  Lehre  von  den  Farben  (Gnuerfs  Archiv 
Vin.  4  846). 

*  fett.  Dm.  17  (Q,  1849). 

BmiMei  Nör^e.  —  Prof.  d.  Geologie 
in  Paris,  Mitgl.  d.  geol.  Gesellschaft  von 
Frankreich  (SL  F), 

geb.  1806,  Mai  4  2,  Toulouse. 
Tableau  de  l'^tat  du  globe  ä  ses  diAT^rests 
ages,  Paris  4833.  Geologie  populaire  h  la  per- 
t^e  de  tout  le  monde,  appliqu^  k  i'agricalture 
et  ä  rindustrie.  Ib.  4888.  Promenade  de  Lyon 
ä  Grenay,  Ib.  1838.  Promenade  aa  MoDt-Dore. 
Ib.  4  883.  Cours  complet  d*6tudes  gMpgiqnes. 
avec  AUas,  Ib.  4886,  i'^  «dit.  4889.  Bt^mena 
de  göologie,  Ib.  4837.  Viele  Aufsätze  im  Bul- 
let, de  la  SOG.  g^oi.  de  France. 

Bo«oharlat|   Joseph   Louis.    — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Mililärschule  zu 
Paris,  auch  Zeitlang  Repetitor  an  d.  poly* 
techn.  Schule  daselbst  (G,  4848^, 
geb.   4  775  etwa,  .  .  .  Lyon,* 

ge.st.  1848,  Januar  6,  Paris. 
Theorie  des  courbes  et  des  sorfaces  du  secood 
ordre.  Paris  4840.  Elements  de  calcul  diffe- 
reotiel  etdecalcul  int^ral,  Ib.  4  84  8.  5"^^it. 
4888.  Elements  de  möcanique.  ib.  4  845,  3*^ 
ddit.  4840. 

*  geb.  1773  etwm  (MSF). 

Bovdet,  Jean  Pierre.  —  Apotheker 
erst  in  Rbeims,  dann  in  Paris,  darauf  Ober- 
Apotheker  bei  d.  französ.  Armee  in  Aegyp* 
ten  (4798— 480S),  in  Österreich  (4805) 
und  Preussen  (4807),  zuletzt  dasselbe  an 
d.  Charitö  in  Paris  fBSj  (DCJ  (AH), 

geb.   4  748, Rbeims, 

gest.  4828,  Dec.  48,  Paris. 
Sur  les  eaux  de  Gaildorf  en  Allemagne  (Ana, 
chlm.  LX.  4  806).  Notice  historique  sar  fart 
de  la  verrerie  en  Egypte  (Jour  de  pharm.  I8S4) . 
—  B.  war  Mitstifter  der  pharroaoeiit.  CaaaH> 
Schaft  in  Paris. 

Bo«det|  Jean  Pierre.  —  Neffe  des 
Vorigen.    Apotheker  in  Paris.  Mitglied  der 
Academio  der  Medicin  daselbst  fBB.Ciy-, 
geb.   4778,  Febr.  46,  Paris, 
gest.  4849,  Juli     4  t,  Paris.* 
Essai  sur  la  pr^paration  de  t'^er  pboeplM»> 
rique  (Ann.  chim.  XL.  4804).  Aaalyse  &•  reo« 
paioire  m6le  (Bull,  de  pharm.  1844).  Utm. 
sur  le  phosphore,  Paris  4846.  —  1.  war  Mit* 
Stifter  des  Journ.  de  Pharmacia  4  84  5. 

*  An  der  Cbolen« 

Bo«det|  Felix  Henri.  —  Sohn  des 
Vorigen.  Apotheker  in  Paris  u.  Prof.  agr^ 


953 


Sm« 


BoDgiür. 


254 


an  d.  £eole  d«  PhanDaeie,  Mitgl.  d.  Conseil 
cTHygitee  (Or), 

geb.  1806,  Mai  92,  Paris. 
Mitlain«BOt:  Essai  chim.  sur  la  cire  d'abeil- 
les,  Paris  1827.  Essai  critique  et  exp^rimental 
sar  le  sang,  Ib.  4833.  De  Taction  de  Tacide 
hypo-nitrique  sur  les  huiles,  et  des  produits, 
qui  en  räsultent  (Ann.  chim.  phys.  L.  4832). 
Noav.  rechercbes  sur  la  composttion  dn  s^rum 
da  sang  humain  (Ib.  LH.  4833).  Mit  Pelonse : 
Rechercbes  sur  les  corps  gras  (Ib.  LXIX.  4  888). 

Boniy  Ami.  —  Dr.  Med.,  Privatmann, 
viel  aaf  Reisen,  lange  Zeit  in  Paris  lebend 
and  dort  Präsident  d.  geolog.  Geseilschafl, 
später  in  Wien  lebend  und  Mitgl.  d.  Acad. 

daselbst  (HSL)  (WA), 

geb.  4794,  März  4  6,  Hamburg. 
Essai  gtologique  sur  TEcosse,  Paris  4  820 .  G^o- 
goost.  Gemälde  von  Deutschland  usw.  Frank- 
farta.M.  4829.  Mit  Jobart  u.  Batet:  Journal 
deGtelogie,  3  vol.  Paris  4  830— 34 .  M6moires 
g^logiques  et  paläontologiques ,  Ib.  4  832. 
Guide  du  G^ologue-Voyageur,  Ib.  488S.  La 
Tarquie  d'Europe  ou  Observation  sur  la  g^o- 
graphie,  la  g^ologie,  l'histoire  naturelle  etc. 
de  cet  empire,  4  vol.  8\  Ib.  4840 ,  daraus  al- 
lein :  Bsquisse  göologiqne  de  la  Turquie  d'Eu- 
rope, Ib.  4  840.  Der  ganze  Zweck  und  d.  hohe 
Nutzen  d.  Geologie  usw.  Wien  4  854 .  Verschie- 
dene geolog.  Q.  ethnograph.  Karten.  Sehr  viele 
geolog.  AufeUtze  in :  Tillooh'a  philosoph  Mag., 
Tlioation'a  Ann.  of  Phil.,  Edinburgh  philos.  u. 
New  philos.  Journ.,  Mem.  of  the  Werner.  Soc, 
Proceedings  und  Journ.  of  the  Geol.  Soc.  of 
Loodon,  BiHiman'a  Journ.,  Bibl.  univ.  de  Ge- 
növe,  Journ.  de  Phys.,  Ann.  des  Mines,  Ann. 
d.  sdences  nat.,  Bullet,  univ.  de  Firoaaae, 
Bulletin  und  Membires  de  la  soc.  g^ol.,  Laon- 
haxd'a  Taschenbuch  u.  Zeitschr.,  Berichte  d. 
FreoDde  d.  Naturwiss.  in  Wien  u.  Sitzungs- 
berichte d.  Wiener  Acad. 

Bmiallefl  (Bouilles,  Bouvelles,  lat.  Bo- 
Tillus),  Charles.  —  Canonicus  zu  Noyon, 
auch  Prof.  d.  Theol.  daselbst  (Ni.  XXXIX; 
^B;  (BN), 

geb.  4  470  etwa,  Sauconrt,  bei  Hamm, 

*  Picardie. 

gest.  4  553  etwa,  Noyon. 
Geometricae  introductionis  Libr.  VI,  Paris  4  508. 
Physicorum  elementomm  Libr.  X,  Ib.  4548. 
L'art  et  science  de  G^om^trie,  Ib.  454  4.  — 
Siehe  John  Wallis :  Letter  conceming  the  Cy- 
cloid  knowD  to  Card.  Cnsaana  about  the  year 
4  450  and  to  Carolas  Bovillus  about  the  year 
4500  (Phil.  Tr.  4674). 

BoQgaiaTllle,  Louis  Antoin,  Graf 
de.  —  Erst  Parlamentsadvocat,  dann  Of- 
ficier  erst  in  der  Landarmee,  später  in  der 
Harioe,  4779  Chef  d'Escadre  und  4780 
Marecbal  de  Camp;  nacb  dem  Ausbrach 
der  Revolution  ins  Privatleben  zurücktre- 


tend. Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  xmA  des  Län- 

genbareaus  in  Paris  (B)  (BN)  (Q), 

geb.   4729,  Nov.  4  4,  Paris, 

gest.  484  4,  Aug.  3  4 ,  Paris. 
Traitö  du  caicul  integral,  pour  servir  de  suite 
ä  r  Analyse  des  infiniment  patits  du  Marquis  de 
rHSpital,  1  vol.  4*.  Paris  4752.  —  Description 
d'un  voyage  autour  du  Monde  (der  ersten  fran- 
zösischen, vom  45.  Dec.  4766  bis  46.  M&rz 
4769)  %  vol.  Paris  4774— 7S.  Essai  historique 
sur  les  navigatioDS  anciennes  et  modernes  dans 
les  hautes  latitudes  septentrionales  (Möm.  l'Inst. 
sect.  polit.  et  moral.  T.  111). 

Bougeaoty  GuillaumeHyacinth. 
—  Jesuit,  Lehrer  d.  schönen  Wissenschaf- 
ten successive  zu  Caen,  Nevers  und  Paris, 
im  Collie  Louis  le  Grand  (Q)  (A), 

geb.  4  690,  Nov.  4,  Quimper, 

gest.  4743,  Juni  7,  Paris. 
Observations  curieuses  sur  toutes  les  pariies 
de  la  physique ,  extraites  et  recueillies  sur  les 
meilleurs  m^moires,  8  vol.  4  t*  (deren  beide 
letzten  von  OroseUier  sind)  Paris  4736. 

Bo«grOT|  ...  —  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Moscau  (BS)  (BN), 

geb 

gest.  4822,  Aug.  25  (N.St.),  Moscau. 
Eine  Abhandl.  Über  die  elliptische  Bewegung 
d.  Gestirne,  Moscau  4822. 

BovgVMTi  Jean.  —  Prof.  d.  Hydro- 
graphie zu  Croisic  in  d.  Unter^retagne. 
Vater  von  Pierre  (B)  (BN)  (BBL)  (A), 

geb.  ...  St.  Molf,  b.  Croisie,  gest.  .  .  . 
Tratte  de  NavigatioB,  4699,  4  704. 

Bmguar,  Pierre.  —  Prof.  d.  Hy-> 
drographie  und,  seit  473  4,  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  in  Paris.  Mit  Condamine,  Go- 
din  u.  A.  Theiinehmer  an  der  4  735  zur 
Gradmessung  in  Peru  aosgesandten  Expe- 
dition (Mem.Par.  4758;  (B)  (BN)  (Q), 

geb.  4  698,  Febr.  4  6,  Croisic,  Nieder- 

Bretagne, 

gest.  4758,  Aug.  4  5,  Paris. 
De  la  Mäture  des  vaisseaux,  Paris  4727.  Me- 
thode d'observer  sur  mer  les  hauteurs  des 
astres.  Ib.  4  729.  Mani^re  d'observer  en  mer 
la  d^clinaison  de  la  boussole,  Ib.  4734  (Alle 
drei  Arbeiten,  als  gekrönte  Preisschriften,  auch 
in  d.  Pikees  de  Priz  de  Tacad.  T.  letll).  Essai 
d'optique  sur  la  gradation  de  la  lumi^re.  Ib. 
4  729.  Traite  du  navire  etc.  Ib.  4746.  Sur  la 
cause  de  l'inclinaison  des  orbttes  des  planstes, 
Ib.  4  748.  La  figore  de  la  terre,  d^termlne  par 
les  observations  de  MM.  de  la  Condamine  et 
Bonguer,  Ib.  4  749.  Nouv.  traitö  de  navigation 
etc.  4758.  Manoeuvre  des  vaisseaux,  Ib.  4757. 
Traite  d'optique  sur  la  gradation  de  la  lu- 
mi^re,  Ib.  4  760  (posth.,  von  Laeaille  ediri). 
Observations  faites  par  ordre  de  I'acad.  pour 
la  mesure  d'un  degre  du  meridien ,  Ib.  4  767. 


255 


Bouillot 


Bonldnc. 


256 


—  Gomparaison  de  la  force  de  la  lumi^re  da 
goleil,  de  la  lune  et  des  plusiears  chandelles 
(M6in.  Par.  <7t6).  Sur  le  mouvement  curvi- 
ligne  des  corps  dans  les  niilieui  qui  se  meu- 
vent  (Ib.  17S1).  Sur  de  nouv.  courbes,  aux- 
quelles  od  peut  donner  le  nom  de  lignes  de 
poursuite  (Ib.  1782}.  Du  choc  d'un  fluide  etc. 
(Ib.  4  73S).  Sur  les  lignes  courbes  qui  sont 
propres  ä  former  les  voutes  en  Dome  (Ib.  4  784). 
Comparaison  de  deux  \p\\  que  la  terre  et  les 
autres  plaoctes  doivent  observer  dans  la  figure 
que  la  pesanteur  les  fait  prendre  (Ib.  1784). 
Sur  la  longueur  du  pendule  dans  la  zone  tor- 
ride  (Ib.  4  786).  De  la  mani^re  de  determiner 
la  figure  de  la  terre  par  la  mesure  des  degres 
de  latitude  et  de  longitude  (Ib.  4736).  Sur  les 
r^fraclions  astronom.  dans  la  zone  torride  (Ib. 
4789).  Exp.  faites  ä  Quito. . .  sur  la  dilalation 
et  la  contraction  des  mötaux  (Ib.  4745).  Sur 
le  probldme  de  la  mAture  des  vaisseaux  (Ib. 
id.).  De  l'impulsion  des  fluides  etc.  (Ib.  4  746). 
Sur  une  nouv.  coostruct.  du  Loch  etc.  (Ib. 
4  747).  De  la  mesure  des  diamdtres  des  plus 
grandes  planstes ;  description  d'un  nouvel  In- 
strument, höliomotre,  e\c.  (Ib.  4  748).  Sur 
les  observations  de  la  parallaxc  de  la  lune  etc. 
:tb.  4754).  Sur  la  forme  des  corps  les  plus 
propres  ä  tourner  sureux  m^mcs  etc.  (Ib.  id.). 
Sur  les  op<^rations  nomm<^es  corrections  par 
les  pilotes  etc.  (Ib.  4  75S).  Sur  les  dilatations 
de  iairdans  Tatmosph^re  (Ib.  4758).  Sur  la 
direction,  quaffectent  les  flls>ä-plomb  (Ib. 
4  754).  Solution  des  principaux  problömos  de 
la  manoeuvre  des  vaisseaux  (Ib.  4754  et  55). 
Sur  la  grandeur  apparentc  des  objets  etc.  (Ib. 
4  765).  Sur  les  moyens  de  mesurer  la  lumiere 
;lb.  4  757). 

Bovlllet|  Jean.  —  Dr.  Med.,  Hospi- 
talarzt ond  Prof.  d.  Mathematik  zu  B^ziers, 
beständiger  Secretär  d.  Academie  daselbst 
(Mem.Soc.roy.Med.  I776J  (B)  (BN)  (A), 

geb.  1690,  Mai   4  4,Servian,b.Beziers,* 

gest.  4  777,  Aug.  1 3, Beziers. 
Diss.  sur  la  cause  de  la  multiplication  des  fer- 
roens,  474  9.  Sur  la  cause  de  la  pesanteur, 
4  720.  M^m.  sur  Thuile  de  p^trole  et  les  eaux 
mio^rales  de  Gabian,  B^ziers,  4  75S.  Descript. 
d'ane  aurore  bor^ale  singuli^re  dans  ses  eflets 
(M6m.  Par.  4788).  Astron.  Beobb.  in  d.  U6m. 
präsent,  h  l'acad. 

BonUleli  Jean  Baptiste.  —  Ban- 
quier  zu  Clcrmont-Ferrand  (QCJ, 

geb.  4  799...  Cluny,  Döp.  Saune  et  Loire. 
Topographie  miD<^ralogique  du  D^p.  Puy-de* 
Dome,  Clermont  4889.  Descript.  bist,  et  seien- 
tif.  de  la  Haute-Auvergne ,  Ib.  4  885.  Mit  H. 
Leeoq:  Coup  d'oeii  sur  la  struclure  g^ol.  et 
minöralog.  du  groupe  des  Monts  Dorcs  etc.  Ib. 
4884.  Mit  demselben :  Yues  et  coupes  des  prin- 
cipales  formations  g<^olog.  du  D^p.  Puy-de- 
D6me,  Ib.  4888. 

Bottillon  U  Oraaige,  Edme  Jean 
Baptiste.  —  Dr.  Med.,  Prof.  iL  Chemie 


u.  Direclor  d.  ficole  de  Pharmacie  in  Pa- 
ris, Milgl.  d.  Acad.  d.  Medictn  u.  d.  phar- 
macout.  Gesellschaa  daselbst  (DC)  (Q)  (Or\ 

geb.   4  76i,  Juli    t«,  Paris, 

gest.  1844,  Aug.  24,  Paris. 
Cours  d*6tude  pharmaceutique,  4  vol.  8*.  Pa- 
ris 4  795.  Manuel  d'un  Cours  de  chimie  etc. 
3  vol.  8*,  Ib.  4799,  6»'«  6dit.  4842.  Tableau 
r<^unissant  les  propri6l6s  physiques  et  chlmi- 
ques  des  corps,  Ib.  4799.  Manuel  de  pharma- 
cie, Ib.  4  803.  Essai  sur  les  eaux  mini^rales 
naturelles  et  artificielles,  Ib.  4  844.  L'ari  de 
compos<'r  facilement  et  ä  peu  de  frais  des  li- 
queurs  de  table,  des  eaux  de  senteur  etc.  4  vol. 
8*,  Ib.  8™*^  edit.  4  825.  — 'B.  war  Mitherausg»* 
her  d.  Ann.  de  chim.  u.  d.  Journ.  de  Pbar- 
macie  und  veröffentlichte  in  beiden  Zeitschrif- 
ten eine  beträchtl.  Anzahl  von  ehem.  u.  phar- 
maceut.  Aufsätzen,  z.B. :  Pro*c<^d6  öconomique 
pour  obtenir  en  grand  l'alkali  caust.  pur  et  la 
potasse  fondue  (Ann.  chim.  XXII.  4  797).  Sur 
l'analyse  de  li^ge  et  de  l'acide  qu'on  retire  de 
cette  subslancc  flb.XXlII.  4797).  Sur  le  caro- 
phre  el  l'acide  camphorique  (Ib.  id.).  Sur  la 
maniörc  de  preparer  le  blanc  de  craie  Ib. 
XXVI.  4  798).  Sur  lacide  camphorique  el  ses 
combinaisons(lb.XXVII.4798).  Examen  chim. 
de  la  truffe  lycoperdon  (Ib.XLVI.4808).  Ana- 
lyse de  rambro  gris  (Ib.  XLVII.  4808).  B\»- 
mcn  chimique  de  Tecorce  de  saule  blaoc  elc. 
(Ib.  LIV.  4805).  Examen  de  quelques  sub- 
stances  dites  adstringentes  etc.  (Ib.  LV.  180S'. 
Proc<Jd6  pour  la  pr^parat.  du  muriale  de  ba- 
ryte  (Ib.  id.).  Sur  le  lannin  el  sur  l'acide  g»l- 
lique  (Ib.  LVI.  4  805).  —  Mit  H.  A.  Tegel:  De 
l'action  du  phosphore  et  du  gas  acido  muria- 
tique  oxyg^nö  sur  la  potasse  et  la  soude  (Ib. 
LXVI.  4  808).  Exp.  sur  les  alods  elc.  (Ib. 
LXVIII.  4808).  Sur  le  sucre  »Ib.  LXXl.  4  809'. 
Analyse  du  safran  (Ib.  LXXX.  4  84  4).  Htm. 
sur  reaudes  mers  etc.  (Ib.  LXXXVII.  484f. 
—  Allein  :  Nouv.  proc^dö  pour  preparer  l>- 
ther  nitrique  (Ann.  chim.  et  phys.  XII.  4849  . 

Boviai  Jean  Theodor.  —  Regulirter 

Chorherr,  Prior  von  St.-Lö.  Mitgl.  d.  Acad. 

zu  Reuen  (BS)  (BN), 

geb.  47  4  5,  Febr.  J6,  Paris, 

gest.  4  795, 

Sehr  viele  astronom.  Beobb.  (zu  St.-L6  ange- 
stellt) in  d.  M<^m.  Par.  4  755  und  d.  Mem.  sa«. 
elrang.  T.  IV.  V.  VI,  wo  auch  einige  meteo- 
rol.  Beobb. 

BoQl«l(0r|  Charles  Louis.  —  In- 
genieur-en-chef  des  Mines  (R.  E,  P,), 

geb.  4840  ..  .,  gest.  4849  ..  . 
Sur  un  8ulfurc  double  d'anlimoine  et  de  plomb 
u\nn.  Min.  VII.  4  885).  Sur  la  coropositaon  de« 
rochcs  d'euphotide  (Ib.  VIII.  4835;. 

Bovldvai  Simon.  —  KönigL  Apotbf 
ker  und  Deroonslrator  d.  Chemie  am  Jar- 
din  du  Roi  zu  Paris,  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wia» . 
daselbst  (Bi  *BS)  f.4i, 


257 


BojüAvie 


Borxoißk^mkj, 


2M 


geb. .  .  .,  gest.  4729,  .  .  •  1^«|. 
Snr  la  aankre  de  faire  Tesprit  de  nitre  {U6n\, 
Paris,  4700).  Analyse  de  I'YpecacuaDha  (Ib. 
4700).  Exp^riences  pour  connattre,  combien 
il  y  a  de  sei  aclde  dans  le  vinaigre  distill^  (Ib. 
id.).  Surla  gomaiegoulte  (Ib.4  704).  Analyse 
de  ia  bryooe  (Ib.  4741).  Anaiyse  de  ragaric 
(Ib.  474*). 

Bovldvo,  Gilles  (£gide)  Fran^ois. 
—  Sobn  des  Vorigen.  Erster  Apotheker 
des  Königs,  Demoostrator  d.  Chemie  am 
iardin  da  Roy,  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  (Man.  Paris  n kl)  (BM)  (A), 

geb.   1 675,  Febr.  90,  Paris, 
gest.  I7f2,  Jan.    4  7,  Versailles.* 

Sur  le  coDConihre  sauvage  (M^m.  Par.  4749). 
Sur  les  lessives  de  saip^tre  (Ib.  1790).  Sur  le 
sei  de  Glauber  (Ib.  4  727).  .Maniöre  de  faire  le 
soblin^  corrossif  (Ib.  4  730).  Sur  le  sei  poly- 
chreste  de  Seignetie  (Ib.  4  781).  Sur  le  sei 
d'Epsom  (Ib.  id.).  Essai  d'analyse  des  plaates 
(Ib.  1734).  Essai  d'analyse  des  eaux  min6ra- 
les  de  Passy,  de  Bourbon-rArdbambattlt  etdes 
Forges(lb.  4  796,  4  7M  et  4735).  Sur  les  sels 
aeutres(Ib.  4744  et  64). 

•fwt.  Jan.   15  {B)   {BN)\  Febr.  17  (Ä?/«r,   H%$t. 
ckim.  II). 

Bofallay,  Pierre  Fran^ois  Guil- 
taume.  —  Apotheker  in  Paris  (DC), 

geb.  1777,  A|if.  97,  €aen. 
gest 

Observations  sur  Texistence  du  phosphore 
daDs  le  Sucre  (Ann.  chim.  XL.  4804).  M6m. 
sur  diverses  altöralions  qu*äprouvent  les  mu- 
riates  de  mercore  par  faction  des  diffärens 
Corps  (Ib.  XLIV.  4802).  Sur  la  format.  de  1*6- 
tber  pbosphorique  etc.  (Ib.  LXII.  4807).  Sur 
raber  sulfurique  (Ib.  LXIII.  4107).  $ar  le 
mode  de  dik^omposition  des  Äthers  muriatique 
elac^tique  (Ib.  id.).  Nouvel  6ther  r^sultant  de 
Taction  de  Pacide  ars^nique  sur  Talcool  (Ib. 
LXXVIII.  484  4).  Nouv.  principe  imro^diat 
cristallisö  dans  ia  coque  du  Levant  (Ib.  LXXX. 
4844).  Aoalyse  des  amandes  douces  (Ann. 
cbim.  pbys.  VI.  484  7).  Mit  Henri:  Quelques 
g^6ralitto  sur  las  eaux  miaörales  de  Pougues, 
D6p.  Ni^vres,  Paris  4839. 

Bonllaj,    Polydore.  —   Sobn  des 

Vorigen.  Apotheker  in  Paris  (BR.  Lilly, 

geb.   4  806  etwa,  .  .  Paris, 

gest.  4835,  Mai  94,  Paris.* 
Mit  seinem  Vater :  Methode  de  d^placement, 
Paris  4  835.  Dis$.  sur  les  modi6cations  que 
sobit  le  volume  des  corps  dans  les  comb! na i- 
sons  chimiques  (Ann.  chim.  pbys.  XLIII.  4  830). 
Diss.  sur  l'ulmine,  l'acide  ulmique  et  l'acide 
azalmique  (Ib.id.).  Mit  J.B.Dunaa:  M6m.  sur 
la  formation  de  l'^tber  sulfurique  (Ib.  XXXVI. 
4827).  Mit  Demselben:  M6m.  sur  les  Äthers 
composös  (Ib,  XXXVII.  4  828). 

*  An  den  Fo^en  einer  Verbrennunff  mit  Aether  i.  J. 
1830. 


Poggeodorrr,  iiandwttrlerkaeh. 


■•wIHmu  (nicht  BoultiMid,  lat.  Bullial- 
das),  Ismael.  -^Erst  CaWinist,  dann  Ka* 
tholik ;  nachdem  er  Jurisprudenz,  Theolo- 
gie, Mathematik  u.  Astronomie  studirt,  län- 
gere Zeit  beim  Bibliothekar  Dupuy,  und, 
nach  dessen  Tode,  beim  Präsidenten  De 
T  b  0  u  in  Paris  wohnend,  später  diesen  als 
Gesandten  nach  Holland  begleitend,  darauf 
gelehrte  Reisen  nad)  Italien,  Deutschland, 
Polen  und  der  Levante  machend,  zuletzt 
Priester  in  der  Abtei  St.-Victor  zu  Paris. 
MilgL  d.  Roy.  Society  (B)  (BN)  (HL)  (Wd) 
(LB), 

geb.   4  605,  Sept.  98,  Loudun. 

gest.  4  694,  Nov.  25,  Paris,  Abtei  St.- 

Victor. 
De  natura  lucis.  Parisiis  4  838.  Philolaas  «eu 
Dissertatio  de  vero  systemate  mundi,  Arost. 
4639.  Theoiiii  Bmymaai  Platonici,  eorum  quae 
in  mathematicis  ad  FlaUMBia  iectionem  utilia 
sunt,  exposJtio  etc.  cum  actis,  Parisiis  4  644. 
AstroDomia  pbilolaica,  opus  novum,  in  quo 
motus  planetarum  per  novam  et  veram  hy- 
pothesin demonstrantur  etc.  Ib.  4645.  Caicu- 
Itts  duarum  eclipaium,  Ib.  4  6H.  Qbsentetio 
deliquii  lunarisetcometae  auni  4652,  Ib.  4  653. 
Exercitationes  geometricae  tres  de  inscriptis 
et  circumscriptis  flfs^urls,  conicis  sectionibus 
et  prismatibus,  Ib.  4  657,  De  lineis  spiralibus, 
Ib.  4  657.  Astronomia  pbilolaica  clarius  as- 
serta,  Ib.  id.  Ad  astronomos  monita  duo:  pri- 
mum  de  Stella  nova  in  coUo  Ceti ,  alterum  de 
nebulosa  in  Andromedae  cinguli  parte  boreali 
etc.  Ib.  4667.  Opus  novum  ad  arithmeticam 
infinitomm,  Libr.  VI.  Ib.  4  682. 

B«olt4Ni|  Matthew.  —  Maschinen- 
Baumeister  zu  Soho  in  Staffordshire.  Mitgl. 
d.  Roy.  Society  (BD)  (Th)  (Tnioch,PhiL 
Mag.  X\), 

geb.  4728,  Sept.  3  (A. St.), Birmingham, 

gest.  4  809,  Aug.  4  7,  Soho. 
Legte  4  769  mit  James  Watt  zu  Sehe  eine  Fabrik 
von  Dampfmaschinen  an ,  aus  der  deren  we- 
sentlichsten Verbesserungen  hervergingen. 

B^oalakowsky,  Victor  Jacab.  — 
K.  russ.  Staalsrath.  Doct.-^-scienc.  math. 
de  la  facult^  d.  scienc.  de  Paris  (4  825), 
Prof.  d.  rein.  u.  angewandt.  Mathematik  ao 
d.  Univ.  zu  Petersburg  (seit  4  846).  WirkL 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit  1828 
(Or), 

geb.  4  804,  Dec.'t  6  (N.  St), . . .  Russland. 
Veröffentlichte  in  russ.  Sprache :  ein  Wörter- 
buch d.  rein.  u.  angewandt.  MathenaaUk  (4  889), 
eine  malh.  Theorie  d.  Wahrscheinlichkeiten 
(4  846),  eine  Arithmetik  zum  Gebrauch  d.  Mt- 
Ittärscfailler  (4  852)  und  ehie  Theorie  d.  Paral- 
lelen (4  858).  —  M^m.  sur  Ia  d^terminalion 
«pprox.  des  nombres  transcend.  par  Fanalyse 
des  probabilit^s  (Bullet,  scient.  de  Tacad.  St.- 

47 


259 


Bouquot 


Bonrg^not* 


260 


Petersb.  T.  I.  18S6  et  II.  4837).  Sur  une  pro- 
pri^t^  des  nombres  premiers  (Ib.  IV.  1888). 
Sur  les  polygones  r^guliers  inscrits  et  circon- 
scrits  au  cercle  (Ib.  V.  4  889).  Nouv.  ihöor^- 
mes  relatifo  ä  la  disttnction  des  nombres  Pre- 
miers et  ä  la  d^composition  des  entiers  en  fa- 
cteurs  (Ib.  VI.  4  840).  M6m.  sur  rirrt^ducUbilitö 
de  certains  formules  irrationelles  etc.  (Ib. 
VIII.  4  844).  Solution  d'un  probl^me  curieux 
de  t'analyse  des  probabiiit^s  (Bull.  phys.  math. 
acad.  St.-Petersb.  V.  4  847).  Sur  quelques 
points  de  lanalyse  indölerminöe  (Ib.  VI.  4848). 
Nouv.  iois  relatives  ä  la  somm^  des  diviseurs 
des  nombres  (Ib.  VII.  4849).  Note  sur  la  thro- 
ne des  paralleles  et  sur  d'autres  points  fon- 
damentaux  de  la  göomötrie  ölöment.  (Ib.  IX. 
4854).  Sur  le  maximum  du  nombre  des  post- 
tions  d'^quilibre  d'un  prisme  triangulaire  ho- 
mogene, plonge  dans  un  fluide  (Ib.  X.  4  853). 
Sur  Temploi  des  proc^dös  6l6ment.  du  caicul 
int<^gral  dans  des  questions  d'analyse  indöter- 
mtn^e  [Ib.  XI.  4  858).  Sur  les  maxima  et  les 
minima  d'une  fonction  sym^trique  enti^re 
de  plusieurs  variables  (Ib.  XII.  1854).  Sur  les 
diviseurs  numöriques  invariables  des  fonctions 
rationell,  entieres  (Ib.  XIII.  4855).  Sur  un 
nouveau  plauimMre  (Ib.  XIV.  4856). 

B0Qq«ot|  Jean  Pierre.  —  Chemi- 
ker beim  Bureau  des  essais  de  l'^cole  des 
Mines  (Or), 

geb.  4  84  8,  Nov.  i,  Melle,  D^p.  Deux- 

'  SÄvres. 

Mit  Oloaa:  Sur  un  nouv.  genre  de  sels  obtenu 
per  l'action  de  rhydrog^ne  sulfurö  sur  les  ar- 
s^niatea  (Ann.  chim.  pbys.  XIII.  4845).  Mit 
Sbelman:  Sur  de  uouv.  combinaisons  de  la- 
cide  borique  avec  les  Äthers  et  sur  l'ether  sul- 
fureux  (Ib.  XVII.  4846). 

Bonrdolfali  Claude.  —  Apotheker 
und  Mitgl.  (Acad^micien  pensionnaire,  Chi- 
miste)  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Mem, 
l>ar.  4  699;, 

geb.  4  624, Villefranche ,  bei 

Lyon, 

gest.  4699,  Oct.  15,  Paris. 

6uf  la  limaille  d'acler  qui  augroente  de  poids 
^taotsouveot  mouill^e  et  dessech^e  (Anc.  m6m. 
Par.  T.  1).  Analyse  du  jalap,  du  ten6  etc.  (Ib. 
id  ).  Analyse  du  lait  de  vacbe  (Ib.  id.).  Ana- 
lyse du  cochlearia  (Ib.  T.  11). 

Bovrdelfaii  Claude  Louis.  —  En- 
kel des  Vorigen.  Prof.  d.  Chemie  am  Jar- 
dio  du  Roi  und  seit  47S5  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Paris  fMem.ParvtiniJf 

geb.   4  696,  Oct.   4  8,  Paris, 
gest.  4777,  Sept.  4  3,  Paris. 

Sur  la  forma tioo  des  sels  lixiviels  (M6m.  Par. 
4  7S8).  Sur  le  sei  liiiviel  de  gayac  (Ib.  4  730). 
Sur  le  succin  (Ib.  474t;.  Sur  le  sei  s^datif  Ib. 

4753,. 


B0«rdla|  Pierre.  —  Jesuit,  lehrte 
4  8  Jahre  lang  Mathematik  zu  La  Fttebe  u. 
Paris  (SBJJ  (J), 

geb.   4  695, Moulins, 

gest.  1653,  Sept.  7,  Paris. 
Prima  geometriae  elemeota,  Par.  4639.  Intro- 
ductio  ad  matbematicas  disciplinas,  Ib.  4648. 
Arcbilectonica  militaris.  Ib.  4655.  La  per- 
spective militaire,  Ib.  4655.  Cursus  mathe- 
maticus,  Ib.  4664.  Optica,  Ib.  4664. 

BonrdoB,  Pierre  Louis  Marie.  — 
Prof.  der  Mathematik  zu  St.-Cyr  (1804;, 
dann  am  Lyc^e  Charlemagne  und  am  Col- 
lege Henri  IV. ,  zuletzt  Inspector  d.  Uni- 
versität zu  Paris  (G.  4854;, 

geb.   4779,  Juli    4  6,  Alen^on, 

gest.  4  85i,  März  45,  Paris. 
Th^se  de  m^canlque  etc.  Paris  4844.  Elements 
d'arithm^thique,  Ib.  4824   (erlebte  S4  AuO). 
Application  de  l'alg^bre  ä  la  g6om«trie,   Ib. 
4  824.    Elements  d'alg^bre,  9»*  6dit.  Ib.  4848. 

Bovrgooifly  DominiqueFran^ois. 
—  Hatte  die  Ubrmacherkunst  erlernt,  ward 
dann  Schlosser  und  Mechanicus  in  Paris 

(BS), 

geb.   4  698, ChMelblanc,    bei 

Pontarlier, 

gest.  4784,  Jan.  48,  Paris. 
Verfertigte  für  Taneaiifoa  die  berühmte  Ente, 
soll  sie,  nach  P.  Jolj,  sogar  erfunden  haben. 
Erfand  dann  später  eine  Laterne ,  mit  denen 
die  Strassen  von  Paris  beleuchtet  wurden ; 
siehe  darüber:  Lanlerne  k  reverb^re,  inventM 
par  lui  (M6m.  Par.  4  744  u.  Machines  approuv. 
par  l'acad.  T.  VII).  Zuletzt  coostrairle  er 
Leuchtthurm-La  lernen . 

Bovrgieoifli  Charles  Guillaume 
Alexandre.  —  Erst  Rupferstecher  dann 
Portraitmaler  in  Paris  (BSJ, 

geb.  4759,  Dec.  4  6,  Amiens,  * 

gest.  4832,  Mai  7,  Paris. 
M^m.  sur  les  Iois  que  suivent  dans  leurt  com- 
blnalsons  les  coulenrs  produites  par  la  refra* 
ction  de  la  iumi^re  (gegen  Mewtan),  Par.  4  84  8. 
M6m.  sur  les  couleurs  de  Tlris  caus^«s  par  la 
seule  r^fleiion  de  la  lumi^re,  avec  TeipoM- 
tion  des  bases  de  divers  doctrines  (gegen  Oaa- 
thler,  Marat  und  Vewtoa).  —  Beide  Abband! 
worden  4  842  dem  Institut  voiigelegt.  —  Le- 
^ons  eip^rimentales  d'optique  etc.  (gegen  Mtw- 
ton  u  Biet),  Paris  4  84  6.  Manuel  d'optique  e&- 
p^rimentale  k  Tusage  des  artistes  et  phy»icif  n« 
2  vol.  42^  Paris  482t.  Consid^rations  sur 
Toptique  (74niaaM,  Ballet,  scienc.  math.  T.  1 
etil.  4884). 

*  gteh.  Dm.  2$  iQ). 

Boorg««!,  Louis.  — Anfangs,  ^iip 
sein  Vater,  der  bei  Aufhebung  des  Edtcts 
von  Nantes  aus  Frankreich  ausgewandert 
war,  Kaufmann  in  Zürich,  zuletxl,  nach 


361 


Bonrgnet 


BonMing^nlt. 


262 


oehrfacben  Reisen  in  Italien,  Prof.  d.  Phi- 
losophie u.  Malhematilc  in  Neufchatel.  Cor- 
respond.  der  Berliner  Academie  (B)  (BN) 
0)  (BS), 
geb.  4678,  Apr.  23,  Nismes, 
gest.  Mit,  Dec.  31,  Neufchatel.* 
Dissertation  sur  les  pierres  figur^es,  4745. 
Lettres  philosophiques  sar  la  forniation  des 
seb  et  des  cristaux  etc.  Amst.  4739.  Trait^des 
pHriflcatioas ,  Par.  4  74S.  Opuscules  roatl)6- 
nsüqaes,  cootenant  de  nouv.  th^ories  pour 
)a  r^solotion  des  ^quations  des  deux ,  trois  et 
qoatre  degrds  etc.  Leyde  4  794 .  Sar  une  pierre 
de  Beroe  qai  eai  esp^ce  de  phosphore  (M6m. 
Par.  4  714).  De  crystallorum  geoeratione  (Act. 
Acad.  Nat.  Cor.  Vol.  IV).  Commercium  epi- 
Stolare  Ladw.  Boorgeti  et  Giab.  Onpeii**) 
Miscell.  Lips.  475S). 

*CCit.Dee.  1  iJ)  {JTL). 

**Caper,  Oitb«rt,  Bfirfvnneiiter  a.  Prof .  d.  Oe- 
leUehte  ta  Devcnter,  feb.  1644,  Sapt.  24,  Hemmen, 
Gfldeni,  feet.  1716,  Dec.  22,  Derenter. 

Bovrgvat,  David  Ludwig.  — Prof. 

d.  Chemie  am  Coliegio  medico-chirurgico 

zu  Berlin  (M.  U), 

geb.  4770,  Dec.  ..  Berlin, 

gest.  zwischen  4  800  u.  4  840. 
Neoesle  Beschäftigungen  d.  neufrUnk.  Natur- 
forscher, Berlin  4797.  Grundriss  d.  Natur- 
lebre.  Ib.  4  798.  Chemisches  Handwörterbuch 
elo  I  Bde.  Berlin  4  798—4800,  fortgesetzt  von 
J.l.  Biehter,  Bd.  8—6,  Berlin  4804—5. 


ii  J.  R.  E.,  8.  Dubourguet. 

Bmutet,  Denis  Placide.  —  Apo- 
theker in  Paris,  von  4  803 — 4  832  Prof.  an 
d.  fcole  de  Pharmacie,  Mitglied  u.  Mitstif- 
ler  d.  Sociale  d'Encouragement  pour  Tln- 
dostrte  nationale.  Ehrenniitgl.  d.  Acad.  de 
Medicine  (BuU,  soe.  ifEncouragem.  LI^, 
geb.  4  764,  Oct.     4,  Poitiers, 

gest.  4  853,  Dec.  4  0,  Paris. 
Sl  Berichte  im  Bulletin  de  la  Soc.  d'Encoura- 
gemeotetc.  von  4808 — 4889. 


I9  Jacques  Louis,  Graf  de. 
—  Vor  der  RevoAtion  reicher  Gutsbesitzer 
und  Officier  in  der  französ.  Armee,  dann 
^aswandemd  und  während  der  Napoleo- 
niscben  Herrschaft  in  England  lebend,  un- 
ter der  Restauration  nach  Frankreich  zu* 
nickkehrend ,  zuletzt  Director  des  Königl. 
Mrneralien-Kabinets  (BS), 
geb.  4754,  Jan.  24,  Metz, 
gest.  4  825,  Aug.  24,  Versailles. 
Essai  aar  la  lithologie  des  environs  de  St.- 
Ktieooe  en  Forez  et  anr  Toriglne  de  ses  cbar- 
boos  de  pierre,  Paris  4  785.  Traite  complet  de 
la  chaax  earbonatee,  •  vol.  4\  London  4  808. 
Catalogoe  de  la  collectlon  mio^raloglque  par- 
timli^  daRoi,  Ib.  4845.   Observations  sur 


quelques-uns  des  min^raux . . .  rapport^s  par 
Mr.  Leaehanault  de  la  Tour,  Paris  4828.  Quel- 
ques observations  et  röflexions  sur  le  calorl- 
que  de  l'eau  et  le  fluide  de  la  lumi^re,  Ib. 
4824.  Descript.  du  goniom^tre  perfectionn6 
de  Mr.  Adelmann,  Ib.  4  824.  —  Sur  la  min6- 
ralogie  du  Dauphin^  (Journ.  Phys.  XXIV. 
4784).  Sur  radulaire  (Ib.  XXXIV.  4789).  Sur 
le  Späth  adamantin  (Ib.  id.).  Sur  le  pechsteiu 
et  I'hydrophane  (Ib.  XXXV.  4  789).  Sur  les 
cristallisations  (Ib  id.).  Sur  le  granit  (Ib. id.). 
Observation^  g^olog.  dans  une  partie  du  döp. 
de  la  Loire  (Journ.  d.  Min.  III.  1796).  Sur  les 
arsöniates  de  cuivre  et  de  fer  du  comt6  de 
Cornouailles  (Ib.  XI.  4  801).  Discussion  avec 
Mr.  Hafty,  sur  la  siructure  des  cristaux  de 
cuivre  ars^niat^  (Ib.  id.).  —  Mit  Howard: 
Sur  plusieurs  substances  piorreuses  et  mötal- 
liques . . .  tomb^es  du  ciel ,  et  sur  difförentes 
esp^ces  de  fer  natif  (Ib.  id.).  Faita  nouv.  re- 
latifs  aux  pierres  mölöoriques  (Ib.  Id.).  De- 
script. des  formes  cristall.  de  Sahlite  (Ib.  id.). 
Sur  les  formes  cristall.  du  tungstate  de  chaux 
etc.  (Ib.  id>).  Descript.  des  formes  du  sulfate 
de  chaux  anhydre  (Ib.  id.).  Sur  l'identit^  sp6- 
cifique  du  corindon  et  de  la  töläsie  (Ib.  XIV. 
4803).  Sur  une  nouv.  esp^e  de  carbonate  de 
chaux  dur  (Ib.  XVIII.  4  805).  Sur  une  nouv. 
esp^ce  d'oxyde  de  fer  (Ib.  id.).  Sur  la  cryo- 
lilbe,  la  sodalite  et  rallanite  (Ib. XXIX.  4844). 
Esp^ce  de  min^rai  d'antimoine  de  Braunsdorf, 
en  Saxe  (Ib.  id). 

Bovnums,  Rombaut.  —  Genie-Of- 
ficier,  Prof.  d.  Mathematik  am  Theresianum 
zu  Brössei.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst (Mem.Brux.y)  fAB.{H36J  (BS), 

geb Mecheln, 

gest.  4788,  März  22,  Brüssel. 
El^mensdematb^matiques,  Brux.  4  788^.  M6m. 
sur  le  calcul  des  probabilit^s,  Ib.  4  788.  Mem. 
contenant  la  formation  d'une  formole  generale 
pour  rint^gration  ou  la  sommation  d'une  suite 
de  puissances  quelconques  etc.  (M6m.  Baix. 
T.  I). 

BeuTit,  Marc  Theodore.  —  Can- 
tor  an  d.  Kathedrale  zu  Genf  (GS)  (Or), 

geb.   4  739, Genf,* 

gest.  4819,  Oct.  7,  bei  Genf.*» 
Voya^e  pittoresque  aux  glaciers  de  Savoie, 
Gen^ve  4773.  Description  des  glaciäres,  gla- 
ciers et  amas  de  glace  du  Duchä  de  Savoie, 
Ib.  4  774.  Descript.  des  aspects  du  Mont-Blanc 
etc.  Lausanne  4  776.  Descript.  des  Alpes  peo- 
nines  el  rhetiennes,  2  vol.  8®,  Ib.  4  784.  Nouv. 
descript.  des  glaci^res  et  des  glaciers  de  la 
Savoie,  Ib.  4  785,  beide  später' vereinigt  zu: 
Nouv.  descript.  g^n^rale  et  particuti^re  des 
glaci^res  etc.  8  vol.  8*.  Ib.  4  785.  Descript.  des 
cols  et  passages  des  Alpes,  2  vol.  8^,  ib.  4808. 

*  geb.  1735,  .  .  .  {BS). 
*•  fett.  1815,  Oct.  7  {BS)',  1819,  Oet.  6  (Q). 

Bovsslagaolty  Jean  Baptiste  Jo- 
seph Dieudonn^.  —  Mehre  Jahre  im 
Dienste  einer  englischen  Bergwerksgesell- 

47* 


263 


Bouterwek. 


264 


scbafi  in  Cotumbien  labend,  dann  Prof.  d. 
Chemie  in  Lyon  und  seit  4  839  Mitgl.  des 
Instituts  in  Pam;  in  den  letzten  Jahren 
viel  auf  seinem  Landgut  bei  Weissenborg 
im  Blsass  lebend  (StF), 

geb.  1802,  Febr.  ty  Paris. 

Mit  Diunaa:  Essai  de  statistique  chimique  des 
^tres  organis^s,  PariSi  S"^  Mit.  4841 .  Allein : 
Economie  rurale  consid^r^e  dans  ses  rapports 
avec  la  chimie,  la  pbysique  et  la  m^U^oroIo- 
gie,  dvol.  8^,  Ib.  1844.  Recherches  chimiques 
sur  la  v^ätation  (M6m.  l'Acad.  XVIU.  4839— 
44).  Sur  la  combinaison  du  silicfum  avec  le 
platine  etc.  (Ann.chim.pbys.  XVI.  4824).  Sur 
re  lait  de  Tarbre  de  vache  (Ib.  XXlfl.  4  823). 
Sur  les  eaux  chaudes  de  la  Cordilli^re  de  Ve- 
nezuela (Ib.  id.).  Sur  diff.  masses  de  fer  qul 
ont  etö  trouvdes  sur  la  cordilliöre  des  Andes 
(Ib.  XXV.  48J4).  Sur  le  chica  etc.  (Ib.  XXVII. 
4814).  Sur  le  lait  v^näneux  de  l'ura  crepitans 
(Ib.XXVlII.  4  886).  Surlerocou  (Ib.id.).  Sur 
rurao  (Ib.  ^IX.  4825).  Sur  quelq.  carbo- 
nates  (Ib.  id.).  Sur  la  cera  de  palma  (Ib.  id.). 
Sur  Texistence  de  Tiode  dans  Veau  d'une  sa- 
tine de  la  prov.  d'Antioquia  (Ib.  XXX.  4  825). 
Anal,  de  Falumine  sulfat^e  native  du  Rlo-Sal- 
dana  (Ib.  id.).    Analyse  du  Gay-Lussite  (Ib. 

XXXI.  4826).    Sur  le  gisement  du  platine  (Ib. 

XXXII.  4  826).  Nouv.  m^bode  pour  Pessal  et 
le  traitomentde  la  pyrite  auriföre  (Ib.  XXXIV. 
4897).  Sur  la  composit.  de  Tor  uatif  argeoti- 
f^e  (Ib.  id.).  Examen  chim.  du  curare  (Ib. 
XXXIX.  4828).  Analyse  de  Tarsäniate  de  fer 
de  Loaysa  (Ib.  XLI.  4  829).  D«  de  la  blende 
noire  de  Marmato  (Ib.  XLIII.  4  880).  D»  d'un 
nouv.  mili^ral  trouv6  dans  le  Paramo<-Ricco 
(Ib.  XLV.  4830).  D»  de  diff.  vari^tes  d'or  na- 
tif  (Ib.  id.).  Sur  la  cause  du  gottre  dans  les 
Cordilliöres  etc.  (Ib.  XLVIIl.  4834).  Anal,  de 
Teau  du  Rio-Vinagre  (Ib.  LI.  4  832).  Sur  les 
pbönoro^nes  cbim.  qui  se  passeut  dans  Tamal- 
gamat.  araöricaine  (Ib.id.).  Sur  la  natura  des 
fluides  elast.  qui  se  d^gagent  des  volcans  de 
r^quateur  (Ib.  LH.  4  83S).  Sur  les  eaux  ther- 
males des  Gordilliöres  (Ib.  Id.).  ^uf  le  rayon- 
nement  nocturnedans  les  Cordilli^res  (Ib.  id.). 
Sur  la  profondeur  ä  laquelle  se  trouve  la  cou- 
che  de  tempörature  invariable  entre  les  tro- 
piques ;  terop.  moyenne  de  la  zone  torride  au 
niveau  de  la  mer ;  d^crolssement  de  la  cba- 
leur  dans  les  cordilHöres  (Ib.  LIII.  4  833).  Anal, 
de  l'halloysite  de  6uatdqu6  (Ib.  id.).  Examen 
d'un  composö  d'bydrog^pe  et  de  platine  (Ib. 
id.].  Sur  les  salines  iodif^res  des  Andes  (Ib. 
LIV.  4  833).  De  I'action  du  gas  bydrochlorique 
sur  l'argent  ä  une  haute  tempörature  (Ib.  id  ). 
Sur  la  natura  de  l'acide  phosphorique  dans 
les  pfaosphates  naturels  (Ib.  LV.  4  834).  Sur  la 
composition  de  Tatmosphöre  etc.  (Ib.  LVII. 
4  884).  Sur  les  tremblements  de  terre  des  An- 
des (Ib.  LVIII.  4  835).  Sur  la  composit.  de  l'a- 
cide pyfo-mucique  (Ib.  id.).  Ascension  au 
Ghimborazo,  46  Dec.  4834  (tb.  id.).  Sur  la 
pluie  des  Tropiques  (Ib.  LXI.  4  836).  Sur  la 
quantit6  d'azote  contenue  dans  les  fourrages 
etc.  (Ib.  LXIII.  4  886  et  LXVII.  4  838J.  Examen 


comparattf  des  circonstances  m^tdorolog.  sonu 
lesquelles  väg^tent  certaines  plaotes  alimen- 
taires  etc.  (Ib.  LXIII.  4836).  Sur  Tinfluence 
des  d6frichements  dans  la  diminution  des  cours 
d'eau  (Ib.  LXIV.  4837).  De  l'influences  m^ 
t6orolog.  sur  la  culture  de  la  vigne  (Ib.  id.). 
Sur  la  quantit^  de^gluteu  contenue  daiM  les 
farinesetc.  (Ib.  LXV.  4837).  Recherches  chioa. 
•ur  la  v6g6tati0D  etc.  (Ib.  LXVII  et  LXIX. 
4838).  De  la  discussion  de  la  valeur  dos  as- 
solements  par  les  rösultats  de  Tanalyse  61^- 
ment.  (Ib.  nouv.  S^r.  I.  4844).  Sur  la  compo- 
sition du  Sucre  de  g^tatine  eto.  (Ib.  id.).  Sur 
la  composit.  de  Fair  dans  les  pores  de  la  neige 
(Ib.  id).  Sar  les  r6sidus  des  r^coltes  (Ib.  II. 
4  841).  Sur  la  quantit^  d'acide  carbooiqud  con- 
tenue dans  Tair  de  la  ville  de  Paris  (Ib.  X. 
4844).  An  alyses  com  partes  de  ralimentoon- 
somm^  et  des  excrömens  rendus  par  une  toor- 
terelle  etc.  (Ib.  XI.  4844).  Sur  ralimentatioa 
des  vaches  avec  des  betteraves  et  des  pommes 
de  terre  (Ib.  XII.  4844).  Sur  le  d^veloppement 
de  la  graisse  pendant  ralimentation  des  ani- 
maux  (Ib.  XIV.  4  845).  Sur  la  constitut.  de 
l'urine  des  animaux  herbivorOS  (Ib.  XV.  4845;. 
Sur  le  d^veloppement  de  la  substance  mine- 
rale  dans  le  Systeme  osseux  du  porc  (Ib.  XVi. 
4  846).  Sur  le  d^veloppement  successifde  la 
mattere  v^g^lale  dans  la  culture  du  froment 
(Ib.  XVII.  4  846).  Sur  la  faculte  nutritive  des 
fourrages  avant  et  apr^  le  fanage  (Ib.  id.). 
Expr.  staliques  sur  la  digestion  (Ib.  XVIII. 
4  846).  Sur  l'influence  que  le  sei,  ajout^  ä  la 
ration,  exerce  sur  le  d^veloppement  du  bötail 
(Ib.  XIX,  XX.  4  847;  XXII.  4848).  Sur  Tem- 
ploi  des  fourrages  tremp6s  dana  raUneatation 
du  b6tail  (Ib.  XIX.  4  847).  Sur  rinfluence  que 
le  sei  ajoutd  ä  la  ration  des  vacbes  pani  ex- 
ercer  sur  la  production  du  lait  (Ib.  XXII.  4  848). 
Sur  la  cong^lation  du  vin  etc.  (Ib.  XXV.  4849). 
Sur  la  quantit<^  d'ammoniaque  contenue  dans 
lurino  (Ib.  XXIX.  4  850).  Sur  la  quantit^  de 
potasse  enlev6e  au  sol  par  la  culture  de  la 
vigne  (Ib.  XXX.  4  850).  Sur  rextractlon  du 
gaz  oxygöne  de  Tair  atmospberique  (Compt. 
rend.  XXXII.  4851).  MitLewy:  Sur  la  com- 
position de  I'air  confin^  dans  la  terre  v^g^tale 
(Ib.  XXXV.  4852).  Sur  une  mölhode  pour  do- 
ser Tammoniaque  contenue  dans  les  eaux  (Ib. 
XXXVI.  4  853).  Sur  la  quantit^  d'ammoniaque 
contenue  dans  l'eau  de  plu^  recueiUie  loln  des 
villes  (Ib.  XXXVII.  4  858).  D«  dans  l'eau  dö- 
pos^e  par  le  brouillard  (Ib.  XXXVIII.  4  854). 
Recherches  sur  la  vegätation  (Ib.  XXXVIII  et 
XXXIX.  4  854).  Action  du  gas  acide  carboni- 
que  sur  la  peau  (Ib.  XXXX.  4855).  Noch  ei- 
nige .\rbeiten  gemeinschaftlich  mitMarfafto  de 
Bivero,  Beulin,  Lebel,  Dttmai,  Fajen  u.  Levy. 

Bovterweky  Friedrich.  —  Prof.  d. 
Philosophie  u.  Moral  an  d.  Univ.  za  Göt- 
tingen (P)  (N)  (M.  ÜJ, 

geb.   4766,  Apr.  4  5,  Hüttenwerk Oker 

bet  Goslar, 
gest.  4  828,  Aug.    9,  Göltingen. 
€ber  d.  Möglichkeit  einer  philosoph.  Classifi- 
I  cationd.  Mineralkörper,  Gott.  4840.    Übcrd. 


265 


Bontron*01iarlard 


Bowdoin. 


266 


Bestimm,  d.  Gattungen  a.  ihrer  Charactere  in 
d.  Mineralogie  (Leoaliard'a  Taschenbuch  ,4814). 
—  Aestheltflches  und  Piulosopbiscbes. 

Botttron-Charlard,  A  n  1 0  i  D  e  F  r  a  n- 
(  0  i  s.  —  Apotheker  in  Paris,  Mitgl.  d.  Acad. 
de  M^icioe  und  d.  Conseils  d'Hygiöne  pu- 
blique du  Däp.  de  la  Seine,  vormals  Mitgl. 
d.  Conseil  g^neral  (Or), 

geb.  1796,  Dec.  %,  Paris. 
Rechercbee  sur  l'existence  du  principe  Acre 
dans  femhryon  da  ricine  etc.  Paris  4814.  Mit 
k.  Bosij:  Traitä  des  moyens  de  reconnaltre 
les  falftificatioss  des  drogues  siropiea  et  com- 
pos^es  etc.  ib.  48S9.  Mit  Fatliaier:  Manuel 
des  eaui  min^raies  naturelles,  Ib.  8"^  ^it. 
4887.  MütBobiquet:  Nouv.  exp6rieaces  sur  les 
amandes  andres  et  sur  TbuileTolatile  qu'elles 
ioumUsent  (Ann.  Chim.  Pbys.  XLIV.  4  880). 
Mit  Falome:  Sur  l'asparamide  et  sur  racide 
asparamique  (Ib.  LII.  4883).  Mit  0.  Henry :  Sur 
ralcalinit^  de  U  conieine  (Ib.  LXI.  4886).  Mit 
Fftegr :  Sur  les  semences  de  moutarde  blanche 
et  de  moutarde  noire  etc.  (Compt.  rend.  T.  IX. 
4889).  Mit  Demselben:  Sur  la  ferroentation 
lactique  (Ib.  XII.  4844).  Noch  verschiedene 
ehem.  u.  pharmac.  Aufs,  im  Journ.  de  pharm. 

Bottvard,  Alexis.  —  Astronom  auf 
d.  Sternwarte  zu  Paris  (seit  4793),  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  (seit  1803),  und  des 
LSngenbureau  (seit  1804]  [BibUuniv,  1843^ 
(AB,K%ki)  (QCJ, 

geb.   17 67,  Juni  27,  Haut*Faucigny,  b. 

Chamouny,  * 

gest.  1843,  Juni  7,  Paris. 
Gewann  4  800  ein  Drittel  des  Preises  auf  die 
4  798  vom  Institut  aufgestellte  Frage:  Fixer, 
d'apräs  un  grand  nombre  d'observations,  500 
au  moins,  anciennes  et  nouvelies,  la  hauteur 
moyenne  de  Tapog^e  et  du  noeud  ascepdant 
de  Torbite  de  la  Lune?  (Zwei  Drittel  bekam 
sein  Mitbewerber  J".  F.  Bfirg;  für  Beide  er- 
h<^bte  indess  der  Consul  Box^parte  die  Beloh- 
nung auf  zwei  Kilogramm  Gold).  Tables  de 
Jupiter  et  de  Saturne,  Paris  4  808;  Seconde 
edit.  augment^es  de  tables  d'Uranus,  Ib.  4894. 
Mem.  sur  la  construct.  des  nouv.  tables  de 
Jupiter  et  de  Saturne  (M6m. linst. VIII.  4807). 
M6m.  sur  les  observations  mät^orologiques 
faites  h  Tobservatoire  royal  de  Paris  (Möm. 
l'acad.  YII.  4827).  Viele  Beobachtungen  (z.B. 
Cometen-Entdeckungen  4797,  Aug.  44,  4798, 
Dec.  6,  4  804 ,  Juli  42)  und  viele  Hechnungen 
theiis  in  d.  Connaissance  des  temps,  theils  für 
Laplaee's  M^canlque  Celeste. 

*  geb.  in  einer  Sennh&tte  am  Mont-JoU  {Bibl.  imip,) 
CÜO;  in  einem  Dorfe  unweit  Bt.-Genraii  u.  Ch»- 
monny  (AragOj  Oeuvres  T.  Ill) ;  geb.  1760,  Juni  27, 
Och,  «m  Montblanc  {LB), 

BovlIlttSy  s.  Bouelles. 

Bowdltoh,Nathaniel.  — Von  1795 
bis  1803  Seefahrer  (zuletzt  Gapitän  u.  Su- 
percargo),  dann  Präsident  d.  Feuer*  und 


See-Versicherungs-GeseHschaft  zu  Salem 
in  Massachusetts,  darauf  4823  Beamter 
(Actuary)  d.  Lebensversicberungs-Gesell- 
schafl  in  Boston,  später  auch  Curator  (Tru- 
stee)  des  Athenäums  und  Präsident  des  Bo- 
ston Mecbanic*s  Institution.  Mitgl.  u.  spä-» 
ter  Präsident  der  American  Academy  of 
Science  (Sillm,  Journ,  XXXyj, 
geb.  4773,  März  26,  Salem, 
gest.  4  838,  März  4  6,  Boston. 
The  New  American  Practica!  Navigator,  Bo- 
ston 4800,  S'i'Edit.  New-Vork4  8d7.  Itt^Me'i 
M^canique  Celeste,  translated  with  a  comen- 
tary.  4  vol.  4^  Boston  4829— 89.  New  Method 
ofWorkinga  Lunar  Observation  (Mem.  Americ. 
Acad.  Vol.  II).  Observ.  on  the  Comet  of  4  807 
(Ib.  III).  Observ.  on  the  Total  Eclipse  of  the 
Sun  46  June  4806  (Ib.  id.).  Application  of  Va- 
pler'i  Rule  for  solving  tbe  cases  of  right-angled 
spheric  trigonometry  to  several  cases  of  ob- 
lique-angled  spheric  trigonometry  (Ib.  id.). 
On  estimate  of  the  beight,  direction,  velocity 
and  magnitude  of  the  Meteor  that  exploded 
over  Weston  in  Connecticut,  4  4  Dec.  4807  (Ib. 
id.).  Elements  of  the  orbit  of  the  Comet  of 
4844  (Ib.  id.).  On  the  Variation  of  the  Magne- 
tic  Needle  (Ib.  id.).  On  the  motion  of  a  pen- 
dulum  suspended  from  two  points  (Ib.  id.). 
A  demonstration  of  the  rule  for  finding  tbe 
place  of  a  Meteor  (Ib.  id.).  On  a  mistake  wbich 
exists  in  tbe  solar  tables  of  Xayer,  Lalaade  and 
Zaoh  (Ib.  IV) .  On  the  calculation  of  the  obla- 
teness  of  the  earth,  by  means  of  the  observed 
lengtbs  of  a  pendulum  in  different  latitudes  etc. 
(Ib.  id . ) .  Method  of  correcting  the  apparent  di- 
stance  of  the  Moon  from  the  Sun  or  a  Star  for 
the  effects  of  Parallax  and  Refraction  (Ib.  id.). 
On  the  method  of  Computing  the  Dip  of  the 
Magnetic  Needle  in  diff.  Latitudes  (Ib.  id.). 
Remarks  on  the  methods  of  correcting  the  Cle- 
ments of  the  orbit  of  a  comet  in  Kewten's  Prin- 
cipia  and  Laplace's M^canique  Celeste  (Ib.  id.). 
Remarks  on  the  usual  Demonstration  of  the 
permanency  of  the  Solar  System  (Ib.  id.).  Re- 
marks on  Dr.  Btewar^'i  forroula  for  Computing 
the  motion  of  tbe  Moon's  Apsides  (Ib.  id.).  On 
the  Meteor  which  passed  over  Wilmington, 
Delaware,  21  Nov.  4849  (Ib.  id.}.  On  a  mis- 
take which  exists  in  the  calculation  of  Mr. 
Poiaso&  relative  to  the  distribution  of  the  elec- 
trica! matter  upon  the  surfaces  of  two  globes 
(Ib.  id.).  Elements  of  the  Comet  of4  84  9  (Ib.  id.). 

Bowdoin 9  James.  —  Gouverneur 
von  Massachusetts,  Präsident  d.  American 
Academy  of  Science  and  Arts  (Mem,  Americ, 
Acad.  Vol.  IIA 

geb.  nS7,  Aug.  7,  Boston,* 

gest.  4  790,  Nov.  6,  Boston. 
Observations  upon  an  hypothesis  for  solving 
the  phacnomena  of  Itgbt  (Mem.  Americ.  Acad. 
I.  4  788).  Observations  on  ligbt  and  the  waste 
of  matter  in  the  sun  and  flxed  stars  (Ib.  id.). 
Observations  tending  to  prove  by  pbenomena 
and  scripture  the  existence  of  an  orb  which 


267 


Bowen 


Boyle< 


268 


surroQDds  tbe  whole  visible  material  System 
etc.  (Ib.  id.). 

*  g«b.  Auf.  18  UUJS);  1726,  Aaf.  7  (Tk)  (CAL), 

Bowea,  William  C...  —  Prof.  d. 
Chemie  an  d.  Brown-University  in  d.  Ver- 
einigten Staaten  (AAB), 

geb.   4785,  Juni    2,  .  .  . 

gest.  1815,  Apr.  23,  .  .  . 
Starb  in  Folge  voo  Versuchen  über  die  Chlor- 
bleiche, welche  er  in  Aroerika  einzuführen 
suchte. 


y  George  T...  —  Prof.  der 
Chemie  an  d.  Univ.  zu  Nashville  in  Ten- 
nessee (Sillm.Joum.W), 

geb 

gest.  1828,  Oet.  25,  Nashville. 
Analysis  of  tbe  tungstate  uf  Urne  of  Hunting- 
doB  (UUm.  Journ.  V.  1828).  Magnetic  effects 
produced  by  Hare'sCalorimotor  (Ib.  id.).  Ana- 
lysis ofSillimanit  (Ib.  VIII.  1826).  Analysis 
of  6  siiiceous  hydrata  of  copper  from  New- 
Jersey  (Ib.  id.). 

Bawuuuiy  JohnEddowes.  —  Theil- 
haber  an  verschiedenen  Bank -Unterneh- 
mungen. Mitgl.  der  Pbilosophical  und  der 
Geological  Society  of  Manchester,  welche 
letztere  er  hauptsächlich  begründen  half 
(Mem.  Manches^  Soc.  VII.  1846;, 

geb.   1785, Nantwich,    Ches- 

shire, 

gest.  1841,  Dec.  i,  Manchester. 
On  the  Origine  of  Goal  (Hauchest,  geolog.  Trans- 
act.  vol.  1.  1840).  On  tbequestion,  whether 
there  are  toy  evidences  of  the  former  exi> 
stence  of  glaciers  in  North  Wales  (Phil.  Mag. 
XIX.  4  844 ) .  On  supposed  moraines  (Ib.  XVIII) . 

Boytoy  Robert.  —  Reicher  Privat- 
mann. Siebenler  Sohn  des  Grafen  Richard 
von  Cork  (des  »Great  EarU).  Nach  einer 
mebijährigen  Reise  in  Frankreich,  der 
Schweiz  u.  Italien,  wShrend  welcher  der 
Vater  starb,  erst  auf  seinem  Gute  zu  Stall- 
bridge, dann  in  Oiford  und  zuletzt,  seit 
1668,  in  London  wohnend.  Mitgl.  u.  spä- 
ter Präsident  der  Royal  Society.  Viele  Jahre 
auch  einer  der  Directoren  der  ostindischen 
Compagnie  (BD), 

geb.   1627,  Jan.  25,  Lismore,  County 

Cork,  Irland,* 

gest.  1691,  Dec.  30,  London. 
New  experiments,  pbysico-mechanical,  tou- 
cbing  tbe  spring  of  the  Air  and  its  effects,  made 
in  the  most  part  in  a  new  pneumatical  engine, 
Oxford  1660 ;  zweite  Auflage  (worin  er  die  Ein- 
würfe  von  Fnaeiaeu  liavs  und  von  Hobbec 
widerlegt),  London  4662,  driUe  4  682.  Phy- 
siological  Essays  and  otber  Tracis,  1664; 
zweite  Aufl.  (nebst:  A  Dlscourse  about  the 


absolute  rest  ofbodies)  4669.   Sceptical  Che- 
inist,  4662,  zweite  Aufl.  4679.  Considerations 
touching  the  usefulness  of  experimental  Na- 
turalPhilosophy,  4  668.  Experiments  and  con- 
siderations upon  Golours ,  wilh  a  letter  con- 
taining  Observation«  on  a  diamond  tbat  shines 
in  the  dark,  4668;  zweite  Aufl.  4670.  New  ex- 
periments  and  observatioos  upon  Cold,  4665, 
zweite  Aufl.  4688.    Hydrostatical  paradoxe« 
made  out  by  new  experiments,  for  the  most 
part  physical  and  easy,  4666.  Tbe  origin  of 
forms  and  qualities  according  to  the  Corpus- 
cular  philosophy,  4  666,  zweite  Aufl.  4667.   A 
Continuation  of  oew  experiments  toucbing  the 
spring  and  weight  of  the  air,  4669.  Tracts  ab- 
out the  cosmical  qualities  of  things  etc.  4670. 
Considerations  on  the  usefulness  of  experi- 
mental  and  natural  philosophy,  seoond  part 
4674 .  A  collection  of  tracts  upon  several  use- 
ful  and  important  poinls  of  practica  1  philoso- 
phy, 4671 .  An  essay  about  the  origin  and  vir- 
tueofGems,  1672.  A  collection  of  tracts  upon 
tbe  relation  between  flame  and  air  etc.  4672. 
Essays  on  the  stränge  sobtilety,  great  elBcac)' 
and  determinate  nature  of  Effluvia  etc.  4673. 
A  collection  of  tracts  upon  tbe  saltness  of  Ih« 
sea,  the  moisture  of  the  air  etc.  1674.    A  col- 
lection of  tracts,  containing  suspicious  about 
hidden  qualities  of  the  air,  with  an  appendix 
touchig  celestical  magnets  etc.  4674.   Experi- 
ments and  notes  about  the  mechanical  origin 
or  production  of  particular  qualities.  in  seve- 
ral disco Urses  on  a  great  variety  of  sobjects, 
and,  among  the  rest,  of  Electricily,  4676.  Hi- 
storical  account  of  a  degradation  of  gold.  made 
by  an  anti-olixir,  4678.  The  A<!rial  NocUluca. 
or  some  new  phaenoroena  and  a  process  of  a 
factitious  self-shining  substanoe,  4680.   New 
experiments  and  observations  made  upon  tbe 
Icy  Noctiluca ;  to  which  is  added  a  chemical 
paradox,   grounded  upon   new  experiments. 
making  it  probable,  that  chemical  principles 
are  transmutable  etc.  4682.  A  continuation  of 
new  experiments,  physlco-mechanical,  touch- 
ing the  spring  and  weight  of  the  Air  and  tbeir 
effects,  4682.  Memoirs  for  tbe  natural  hiatory 
of  human  blood  etc.  4684.   Experiments  and 
observations  about  the  porosity  of  bodies. 

4684.  Short  memoirs  for  the  natural  experi- 
mental  history  of  mineral  waters  etc.  468S. 
An  essay  on  the  great  effects  of  even  laDguid 
and  unheeded  motion  etc.  4685,  zweite  Anfl 
4690.  Of  the  reconcileableness  of  speciflc  roe- 
dicines  to   the  corpuscular  philosophy  etr 

4685.  Medicina  hydrostatica  or  Hydrostatic^ 
applied  to  the  materia  medica  etc.  4690.  Ex- 
perimente et  observationes  physicae  etc.  4604 . 
—  An  experi mental  History  of  Cold  (Pliilo9. 
Transact.  4665).  Observat.  and  directions  coo- 
cerolngthe  barometer  Ib.  1666).  A  newsla- 
tical  Baroscope  (Ib.  id.).  A  new  frigoriflc  ex* 
periment,  showing  how  a  considerable  degree 
of  cold  may  l)e  suddenly  produced ,  wilbont 
the  help  of  snow,  ice.  hall,  wind  or  nitre  Ib 
id.).  New  experiments  conceming  the  relalaoo 
between  ligbt  and  air  in  shining  wood  and 
fish  (Ib.  4667).  Comparison  between  borainit 
Coal  and  shining  Wood  (Ib.  1668^  Tbe  weigbi 


269 


Boyle 


Bcaconnot. 


270 


of  waker  io  water  with  ordiiiary  balances  and 
weights  (Ib.  4669).  New  poeumaiical  experi- 
mentsaboat  respiration  (Ib.  1670).  Some  ob- 
servaUoos  about  shining  flesh  (Ib.  4672).  A 
newexprm.  concerning  an  effectof  tbe  varying 
weight  of  the  atmoaphere  on  some  bodies  in 
water  (Ib.  id.).  A  conjecture  concerning  the 
bladders  of  air  tbat  are  foand  in  fishes  (Ib. 
4673).  A  new  easy  Instrament  [Aräometer] 
(Ib.  4675).  Exprm.  about  tbe  weakened  spring 
and  some  unobserved  effects  of  tbe  air  (Ib. 
id.).  On  the  superficial  figures  of  fluids,  espe- 
cially  of  liquors  contiguous  to  other  liquors 
(Ib.  4676).  A  new  lamp  (Ib.  4684).  Account 
of  a  strangely  self-moving  liquor  (Ib.  4685). 
—  Postbum :  Tbe  general  bistory  of  tbe  Air 
designed  and  begun,  Lond.  4692.  A  paper  de- 
posited  with  the  Secretaries  of  tbe  Roy.  Soc. 
I40ct.  4680  andopened  since  bis  death,  being 
ao  account  of  bis  making  Phosphoros  (Phil. 
Tr.  4692).  An  account  of  examtning  Waters  as 
to  Freshness  and  Saltness  (Ib.  id.).  —  Sämmtl. 
Werke  edirt  von  Th.  Biroh,  5  vol.  Fol.  Lond. 
4744,  abgekürzt  von  Shaw,  6  voL  4*. 

«  geb.  F»br.  25  (Th). 

Boyle,  Charles,  Graf  von  Orrery.  — 
Neffe  des  Vorigen.   Fair  von  England,  und 
General-Major  in  d.  britlisch.  Armee  (BD), 
geb.   1  67  6,  Aug.   . . ,  Chelsea, 

gest.  4  734,  Aug.  21, 

Nach  ihm  haben  die  Planetarien ,  deren  eins 
derMechanicttsBowley  für  ihn  verfertigte  und 
zwar  nach  dem  Muster  des  von  dem  berübm- 
teo  0.  Graham  erfundenen,  durch  Sir  Eiofaard 
Staala  den  Namen  0  r  r  e  r  i  e  s  erhalten. 

Boymamiy  Johann  Robert.  —  Dr. 
Pbil.,  Lehrer  an  d.  höheren  Bürgerschule 
zu  Malmedy,  dann  Oberlehrer  am  Gymna- 
sium zu  Coblenz  (Diss.J,  ^ 
geb.  1815,  Dec.  4  7,  Neuss,  Reg. -Bez. 

Düsseldorf. 
De  lineis  loiodromicis  in  datis  superficiebus 
etc.  BeroÜn.  4  889.  Entwickl.  d.  Gleichungen 
d.  Loxodromen  auf  d.  Flittchen  d.  zweit.  Ordn. 
(QnmMrtfi  Archiv  VII.  4846).  Entwickl.  d. 
Gleich,  d.  Loxodrome  auf  d.  durch  Drehung 
d.  Parabel  um  ihre  üussere  Axe  entstehend. 
Rotalionsparaboloid  (Ib.  XIII.  4849).  Noch  ei- 
nige Aafs.  daselbst  in  Bd.  XV,  XVI  u.  XVIII. 

Boinrfnii  Philipp.  —  Arzt  u.  Land- 

physicus  zu  Frankfurt  am  Main  (M.  IIA 
geb.   4773,  Mai  25,  Mainz, 
gest.  1809,  Apr.  5,  Frankfurt  a.M.* 

Der  Lichtleiter  oder  Beschreib,  einer  einfach. 

Vorricht.  und  ihrer  Anwend.  zur  Erleucht. 

innerer  Höhlen  u.  Zwischenräume  d.  lebend. 

aoimal.  Körpers,  Weimar  4807. 

*  gett.  Apr.  12  {Str.). 

BrAOOSOO  (Braceschi),  Giovanni.  — 
Prior  d.  regulirten  Chorherren  von  St.  Se- 
gond  (Mzz)  (ßj. 


geh Orzi  nuovi  bei  Brescia,* 

Blähte  in  d.  Mitte  d.  XVI.  Jahrh. 
La  esposizione  di  Geber  filosofo,  nella  quäle 
sl  dichiarano  molti  nobilissimi  secreti  della 
natura,  Venezia  4&44,  4554,  4563.  De  Alchi- 
mia  dialogi  duo,  Lugd.  4  548.  Verae  Alchemiae 
artisque  metallicae  doctrina,  Basil.  4564. 

*  Daher  Braceieo  dagli  Orsi  nuoTi  genaiuit. 

BraoU,  Giacomo.  —  Arzt  erst  in 
Venedig,  dann  in  Mailand  (MauJ  (A), 

geh Venedig, 

gest.  4737,  .  .  .  Mailand. 

Pensie  rt  fisico-medici  circa  gli  animali  che 
muojoho  nei  recipienti  vacui  d'aria  e  nei  re- 
cipienti  d'arie  fattizie,  Venez.  4685.  Saggio  de 
osservazioni  circa  alcnni  fenomeni  del  baro- 
scopio,  Ib.  4707. 

Braokeahofer,JohannJeremias. 
—  Prof.  der  Mathematik  an  der  Univ.  zu 
Strassburg  (M), 

geh Strassburg, 

gest.  4789,  Aug.  34,  Strassburg. 

Elemente  trigonometriae  sphaericae.  Theoria 
signorum  -i-  et  ^  in  Algorithmo  usitatonim, 
Argent.  4  760.    Sphaericorum  formulare.  Ib. 

4770. 

BrAomuuil,  Henri.  —  Prof.  d.  Na- 
turgeschichte am  Lyceum  zu  Nancy  und 
Director  des  botanischen  Gartens  daselbst 
(^0^4  855;, 

geb.   4  78  4,  Mai  29,  Commercy,  Däp. 

Meuse. 
gest.  4  855,  Jan.  4  3,  Nancy. 
Sur  la  force  assimilatrice  des  v(^6taux  (Ann. 
chim.  LXI.  4807).  Sur  le  phytolacca^  (Ib.  LXII. 
4807).  Sur  les  acides  v^g^taux  qui  saturent  la 
potasse  dans  les  plantes  (Ib.  LXV,  4808  et 
LXX,  4809).  Anal,  comparöe  des  gommes- 
rösines  (Ib.  LXVIII,  4808).  Examen  chim.  du 
brou  de  noix  (Ib.  LXXIV.  484  0).  Sur  la  na- 
ture  des  Champignons  (Ib.  LXXIX  et  LXXX, 
4  84  4  et  LXXXVII,  4843).  Sur  un  acide  parti- 
culier  qui  se  d^veloppe  dans  les  mati^res  aces- 
centes  (Ib.  LXXXVI.  4  848).  Sur  la  natura  des 
Corps  gras  (Ib.  XCIII,  4  84  5).  Analyse  du  riz 
(Ann.  chim.  phys.  IV.  4847).  Sur  l'acide  sor- 
bique  (Ib.  VI.  4  84  7).  Sur  l'acide  malique  (Ib. 
VIII.  484  8).  Examen  chim.  des  tubercules  de 
la  gesse  tubäreuse  (Ib.  id.).  Sur  la  prdpara- 
tion  de  Tacide  gallique  et  döcouverte  de  l'a- 
cide ellagique  (Ib.  IX.  484  8).  Analyse  du  foie 
de  boeuf  (Ib.  X.  4  849).  Sur  la  conversion  da 
Corps  ligneux  en  gomme,  en  sucre  et  en  an 
acide  partlculier  etc. ;  conversion  de  la  m^me 
substance  en  ulmine  etc.  (Ib.  XIL  4849).  Pjro^ 
cäd6  pour  fixer  sur  la  laine,  la  soi  etc.  une 
belle  couleur  jaune  minärale  (Ib.  id.).  Sur  la 
conversion  des  matiöres  animales  en  nouvelles 
substaoces  par  le  moyen  de  Tacide  sulfurique 
(Ib.  XIII.  4 820).  Surla  cristallisation  du  sucre 
dans  une  circonstance  particuliöre  (Ib.  XVI. 


271 


Bnidl»F 


Bragelocme. 


272 


48S4).  Sur  une  ir^-belle  couleur  veiie  (Ib. 
XXI.  4892).  Anal,  des  ti^ercules  de  l'belian- 
tbtis  tuberosus  et  sur  la  dahline  (Ib.  XXV. 
4824).  Noir  pour  la  chaussure  (Ib.  XXVII. 
4  8S4).  Sur  un  oouv.  acide,  Tacide  pecHque 
(Ib.  XXVIII  et  XXX.  48S5].  De  la  pi^sence 
de  Toxalate  de  chau\  dans  le  r^gne  minäral 
(Ib.  XXVIII.  4825).  Exam.  d'une  maliöre  bleue 
particuU^re  ä  certaines  urines  (Ib.  XXIX. 
4  825).  Sur  rirritabilitö  du  stigmite  des  mi- 
mulus  (Ib.  id.).  Analyse  de  la  suie  et  du  noir 
de  fum^  (Ib.  XXX.  4  826).  Sur  nn  principe 
particulier  aux  graines  de  la  famille  des  1^ 
gumineuses  etc.  (Ib.  XXXIV.  4  827).  Sur  une 
production  de  salp^tre  dans  une  circonstance 
particuli^e  (Ib.  XXXV.  4  8*7).  Sur  une  alt^- 
ration  du  bl6  etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  fermenta- 
tion  du  frcmiage  etc.  (!b.  XXXVI.  1827).  Sur 
la  imtnredes  pr^les  (Ib.XXXlX.  1828).  Sur 
une  euere  ind6l6bile  (Ib.  XL.  4829).  Sur  le 
pollen  du  typha  lalifolia  (Ib.  XUi.  4829).  «ur 
la  bile  (Ib.  id.).  Sur  le  cas<^um  et  sur  le  lait 
(fi).  XLIII.  4830).  Examen  chini.  de  r<^corce 
du  tremble,  de  la  pr(^sence  d'üne  quantlte  re- 
marquable  de  salicine  dans  plusieurs  esp^ces 
de  peupliers;  nouv.  principe  imm^diat  (po- 
pnline)  (Ib.  XLTV.  4  830).  Sur  Tacide  gallique 
(Ib.  XLVI.  4884).  Examen  chlm.  de  la  lie  de 
Yia  (Ib.  XLVII.  4884).  Sar  le  principe  g^ati- 
aeux  des  fniits  etc.  (Ib.  id.).  Sur  une  modifi- 
cation  isomärique  de  l'acide  tartrique  (Ib. 
XLVIII.  4  834).  Examen  de  la  boue  noire  pro- 
venant  des  6gout8  (Ib.  L.  4882).  Tablettes  imi- 
lant  l'ardoise  pour  ^crire  et  calculer  (Ib.  id.). 
Sur  la  jusde  et  Tecorce  de  chine  etc.  (Jb.  id.). 
Sur  le  geranium  zonale  (Ib.  U.  4854J.  Sur 
quelques  propriötös  de  l'acide  nitrique  (Ib. 
Irll.  4  833) .  De  la  transformation  de  plusieurs 
substances  v^^tales  en  un  principe  nouveau 
(Ib.  id.).  Sur  un  nouv.  moyen  d'öcrire  sur  le 
zinc  etc.  (Ib.  LV.  4834).  Sur  le  volvace  glo- 
buleux  (Ib.  LVII.  4834).  Sur  le  suc  gastrique 
(Ib.  LIX.  4  838).  Sur  les  äcailles  de  nature  in- 
erganique  produites  par  les  plantes  de  la  fa- 
mille des  plombaginöes  (Ib.  LXIII.  4  836).  Sur 
la  coDservation  des  l^gumes  frais  (Ib.  LXIV. 
4837).  Indices  de  d^bris  organiques  dans  les 
rocbes  les  plus  ancienaes  du  globe  etc.  (Ib. 
LXVII.  4838).  Sur  les  produit«  qui  rteultent 
de  raciton  lente  de  la  cbaux  sur  le  euere  (Ib. 
LXVIII.  4  838).  Exp6riences  sur  la  betterave 
ä  Sucre  (Ib.  LXXII.  4839).  Sur  une  oouv.  sub- 
staoce  v^g^tale,  l'apiin  (Ib.  Ser.  III.  T.  IX. 
4843).  Analyse  du  furnier  (Ib.  XU.  4844).  De 
rindoeDce  du  sei  sur  la  v^g^tation  (Ib.  XIII. 
4845).  Sur  les  moyeas  de  oonlraiodre  les  ar- 
bres  k  fnictifier  par  des  effets  morbides  (Ib. 
XIV.  4  845).  Analyse  des  limaces  (Ib.  XVI. 
4846).  Examen  des  matteres  produites  par  un 
ulc^rc  de  lorme  etc.  (Jb.  XVII.  4  846).  De 
raction  d6\6i^e  produite  sur  la  v^g^tation  par 
les  acidos  tp6s  ^tendus  etc.  (Ib.  XVIII.  4  846). 
Analyse  des  urioes  de  veau  et  de  moulon  (Ib. 
XX.  4  847).  Sur  une  varidtö  de  potiron,  nom- 
möe  Tami  des  pauvres  etc.  (Ib.  id.).  Analyse 
des  glands,  suivie  de  considörations  sur  la 
pr^seöce  du  sncre  de  lait  dans  les  grains  des 
Töe^taox  (Ib.  XXVII.  4849). 


BradUeyy  Richard.  — :  Arzt^  P^rof.  d. 
Botanik  ao  d.  Univ.  zu  Cambridge,  von 
1724  bis  1734,  wo  er  abgesetzt  wurde. 
MUgl.  d.  Roy.  Society  (DB), 

geb.  Ende  d.  XVH.  Jahrb.,  England, 

gest.  4732,  Nov.  5, 

New  Improvement  of  Planling  and  Gardeoing, 
both  philosophical  aod  practical,  4  74  7.  (Darin 
soll  schon  das  Kaleidoskop  beschrieben  sein, 
s.  Oüb.  Ann.  LIX.  844).  Noch  einige  botani- 
sche^ Werke. 

Bradley,  James. — Erst  Pfarrer,  dann 
(4724)  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Oxforii  und  darauf,  nach  Halle y's  Tode 
(1742),  Astronom  an  der  Sternwarte  z« 
Greenwich.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BD) 
(ThJ  (Mem.Par.  4  768;  (BJ  (BN), 

geb.   4  692, Shirebom,  Glou- 

cester, 
gest.  4  762,  Juü  4  3,  Ghaiford,  Glouce- 

ster. 
Account  of  a  new  discovered  motien  of  tbe 
fixed  Stars  [Entdeckung  der  Aberration  des 
Lichts]  (Phil.  Tr.  4  727—28).  On  the  apparent 
motion  of  the  fixed  stars  [Entdeckung  der  Nu- 
tation]  (Ib.  4  748).  Directions  for  usiog  tbe 
common  microraeter  [Ib.  4  772).  Noch  einige 
Aufsätze  daselbst,  astron.  Beobb.  enthaltend. 
—  Astronomical  Observations  made  at  the 
Roy.  Observatory  at  Greenwich  from  4750  — 
62,  first  Vol.  published  by  Homsby,  4798,  se- 
cond  Vol.  by  Bobertion ,  4805.  Miscellaneous 
works  and  correspondence ,  published  by  Si- 
gand,  Oxford  4  832.  —  Siehe  BaaseL 

Brttdwmrdlae,  Thomas.  —  Dr. 
Theol.  (seiner  Kenntnisse  wegen  Doctor 
profundus  genannt) ,  Procurator  und  Trof. 
d.  Theologie  in  Oxford,  dann  Kanzler  an 
der  Paulskirche  zu  London,  Beichtvater 
Eduard's  III.  und  zuletzt,  ktirz  vor  sei- 
nem Tode,  Erzbischof  von  Canlerbury  (BD) 
(HL), 

geb.  4  290,  ..  .  timtfield,  b.  Chichester, 

gest.  4  349,  .  .  .  Lambeth.* 
Arithmetica  specnlativa,  Par.  4  498  et  4530. 
Georoetria  speculativa,  Ib.  4  495  et  4  546.  Tra- 
ctatus  de  proportionibus .   Ib.  1496,   Venet. 
4  505.  De  quadratura  circuli,  Par.  4  495. 

•  gest.  1340  .  .  .  (5). 

Bragolog&e,  Christop  he  Bernard 
de.  —  Abbe,  Doyen  et  Comle  de  T^^se 
royale  de  St.-Juiien  de  Brioude.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (B)  (BN)  (Mim. 
Par.  Mi i)  (A), 

geb.   4  688, Paris. 

gest.  4  74i,  Febr.  20,  Paris. 
Sur  la  quadrature  des  courbes  (M<^m.  Par. 
4  74  4).  Examen  des  lignesdu  quatri^me  ordre 


273 


Brahe 


Brancas- VüleneuTe . 


274 


oa  coorbes  du  troisi^me  genre,  pt.  I  et  II  (Ib. 
4730J.  D«pt.  III  (Ib.  1784).  Sur  les  lignes  du 
qoatridme  ordre  (Ib.  4  789) . 

Brahe,  Tycho  (eigentl.  Tyge*).  — 
Nach  längeren  Reisen  in  Deutschland,  der 
Schweiz  und  Italien  erst  (1574)  astronom. 
Vorlesungen  in  Kopenhagen  haltend,  dann 
Astronom  des  Königs  Friedrich  U.  von 
Dänemark,  der  ihn  1576  mit  der  Insel 
Hveen  im  Sunde  belehnte  und  Mittel  ^ur 
Erbauung  der  daselbst  t580  vollendeten 
Sternwarte  Üranieuborg  verlieh.  Beim  Re- 
gierungsantritt Christian's  IV.  seiner 
Emolumente  beraubt,  erst  (4  597)  beim 
Grafen  Ranzau  zu  Wandsbeck,  unweit 
Hamburg,  lebend  und  darauf  (4  599)  als 
Xalbemattker  u.  Rath  in  die  Dienste  Kaiser 
Rudolph's  II.  zu  Prag  tretend  (WJ  (NK), 

geb.  4  546,  Dec.  4  4,  Knudstrupb.Hel- 

singborg,  ** 

gest.  4  604,  Oct.  4  3  (A.  St.),  Prag.  *** 
De  oova  et  nullius  aevi  memoria  prius  visa 
Stella  An.  4579  mense  Nov.  priroum  conspeeta 
cootemplatio  rnatbematica,  Havn.  4  573.  Ora- 
tio in  Acad.  Havn.  recitata  4574  de  disciplinis 
malhematicis  etc.  Ib.  4  640.  Astronomicae  in- 
^taaratae  progymnasmata,  quorum  haec  pri- 
ma pars  de  restitutione  moluum  solis  et  lunae 
stellaroroque  inerrantium  tractat  etc.  Typis 
mcboata  Oraniburgi  Daoiae ,  absoluta  Pragae 
Boliemiae,  4608.  De  mundi  aetberei  recentio- 
nhos  phaeaomenis  Über  secundus,  qui  est  de 
illoslri  Stella  caudata  anno  4  577  conspeeta  (In 
diesem  Werke,  welches  4  688  zu  Uranieoborg 
aogefiangen,  4  608  zu  Prag  vollendet  und  4640 
zu  Frankfurt  a.  M.  gedruckt  wurde,  so  wie  in 
eioem  4  587  an  ''^*^*'*^"  geschriebenen  Briefe 
findet  sich  sein  bekanntes  Weltsystem  ausein- 
d odergesetzt).  Apologetica  responsio  ad  cu- 
jusdam  Pertpatelici  in  Scotia  dubia,  sibi  de 
parallaii  cometarum  opposita,  Uraoiburgi 
<594.  Bpistolarum  astronomicarum  libri  etc. 
Ib.  4596.  Astronomiae  instauratae  Mechanica, 
Waodesburgi  in  arce  Ranzoviana  4598,  No- 
rimb.  460i.  —  Opera  omnia,  Pragae  4  644, 
Fraocof.  4648.  Sylloge  Ferdinandea  sive  Ob- 
»ervationes  Tjehonis  Brahe,  An.  4  58S,  Vien- 
nae  (657.  Historie  coelestis  ex  Observation ibus 
Tjeboaia  Brmhe  ab  A.  4582  usque  ad  A.  4  604, 
per  L.  Buattuai,  P.  I,  Viennae  4  656,  P.  II, 
iugust.  Vindel.  4666. 

'  llftaSf,  aber  mit  Unrecht,  Tjrcho  de  Brahe  ge- 

■AOOt« 

"  rb.  Dee.  13  (JVt.XV)  (ITd)  (Siehe  KSainmr^  Gesek, 

d.  Math.  II.  378). 
***  (nt.  Oct.  e  {OB) ;  die  Grabechrift  In  Prftff  tagt :  Ob- 

ut  qoarto  Calend.  Nov.  1601. 

Braaali|  Joseph.  —  Mechanicus  u. 
Ingenieur  in  London,  ursprünglich  Kunst- 
li-chler  (Cabinet-maker)  (LA)  (GM.  4  8  4  i;, 

Kcb.  1749,  Apr.  t,  Stainsborough, York- 

shire, 

%ffiX.  4  84  4,  Dec.  9,  Pimlico,  London. 


P^ffeadorrr,  IfandwSrterboch. 


Dissertation  on  the  constniction  of  Looks,  Lon- 
don 4  787.  Description  and  Account  of  a  New 
Press,  operating  by  the  action  of  Water,  on 
the  Principle  of  the  Hydrostatik  Paradox  (Vi- 
oholaon's  Journ.  vol.  1.  4  797).  Description  of 
a  Jil)  of  a  new  construction  (Ib.  vol.  VI. 4804). 

BrambUlai  Enrico.  —  Adjunct  (AI- 
lievo  Astronomo)  an  der  Sternwarte  der 
Brera  zu  Mailand  (A.F,W\S), 

geb.   1792  etwa,  .  .  Oreno,  b.  Vimer- 

cata,  im  Mailand., 

gest.  4  828,  Oct.  4  3,  Mailand. 
Berechnete  die  Effemeridi  di  Milaoo  von  48S4, 
S2,  28  und  29  ganz  und  die  von  4  847,  4  8,  49, 
20,  25,  26  und  27  zum  Theil. 

Brameri  Benjamin.  —  KurfurstL 

hessischer  Baumeister  zu  Marburg,  darauf 

Rent>  u.  Baumeister  zu  Ziegenhayn  (Si)  (HJ, 

geb.  4  588  etwa,  Felsberg,  Hessen, 

gest.  4  649  od.  50,  Ziegenhayn. 
Probleme,  wie  aus  bekannt  gegebenem  Sinu 
eines  Grades  Minuten,  Secunden  alle  folgen- 
den Sinus  aufs  leichteste  zu  finden  und  der 
Canon  Sinuum  zu  absolviren  seye,  Marb.  464  4. 
Bericht  und  Gebrauch  eines  Proportional- Li- 
neals, nebst  kurzem  Unterricht  eines  Parallel- 
Instruments  etc.  Ib.  4647.  Kurze  Meynung 
vom  Vacuo  oder  Ittrem  Orte  usw.  Ib.  464  7. 
Trigonometria  planorum  mechanica  oder  Un- 
terricht d.  Beschreib,  eines  neuen  u.  sehr  be- 
quemen geometr.  Instruments  usw.  Ib.  464  7. 
Beschreib,  eines  sehr  leichten  Perspectiv  — 
und  grundreissenden  Instruments  auf  einem 
Stande  usw.  Cassel  4630  (Worin  er  seinem 
Schwager  Jobit  BArgi  die  Erfindung  der  Lo- 
garithmen zuschreibt).  Apollonius Cattus  oder 
Kern  der  ganzen  Geometriae,  Ziegenhayn  4  64 5. 
Bericht  zu  M .  Jobsten  Bflrgi  seligen,  geome- 
trischen Triangulär -Instrument  usw.  Cassel 
4  648.  Kurzer  Bericht  zu  seinem  semicirculo 
etc.  Augsb.  4  654. 

Branoa,  Giovanni.  —  Baumeister, 
Erbauer  der  Kirche  zu  St.  Loretto  im  Kir- 
chenstaat (MzzJ  (Fr,  Milizia,  Memorie  degli 
Archüetti  etc.  Parma  4  78  4,  Vol.  IIj, 

geb.  4  574,  .  .  .  Pesaro,  gest 

Le  macchineartefiziosi  tantospirituali,  quanto 
animali  di  molto  artefizio  per  produrre  effetti 
maravigliosi,  Roma  4629  (Im  dritten  Abschnitt 
dieses  Werks  ist  eine  durch  Dampf  bewegte 
Maschine  beschrieben,  siehe  Arago,  Annuaire, 
4  837,  p.  236,  Libri,  bist.  IV.  60).  Manuale 
d'Architettura,  Ascoli  4  629. 

Branoas-VUleaeuvei  Andr^  Fran- 
ko i  s  d  e.  —  Abbö  von  Aulnay  (BJ  (BN)  (A), 

geh Comptat-Veuaissin, 

gest.  1758,  Apr.  14, 

Lettre  sur  la  cosmographie  oü  le  Systeme  de 
Copernio  est  refut^  etc.  Paris  4  745.  Institutions 
astronomiques  ou  Legous  d'astronomie  etc. 
Ib.  4746.  Systeme  de  cosmographie  et  de  phy- 

18 


275 


Braneki 


Brandenburg. 


^76 


«iqoe  g^Q^rale,  La  Haiye  4747.  Eipltcation  da 
flux  at  du  reflox  de  la  mer,  Par.  4749.  Ephö- 
jDärides  oosmographiques^ur  4750,  Ib.  4 750. 
tf^m.  sur  les  os  fossiles,  Ib.  4  756  (Alles  ano- 
nym). 

Branohiy  Niccolo  Antonio.  — 
Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zia  Pisa  (Mzz), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  759  (vielleicht). 
Indice  d'esperienze  cbimiche  que  saranno  mo- 
strate  neil  corrente  anno  4752  in  Firenze  nell' 
laboratorio  della  Speciera  del  Cignale  in  Mer- 
cato  nuovo,  Pisa  4  752.  Eine  ähnl.  Scbrift  von 
4758. 

BranoMi  Giuseppe.  —  Prof.  der 

Chemie  an  d.  Univ.  zu  Pisa  (Ct), 

geb.  4766,  .  .  .  Pisa,  gest.  .  .  . 
Trattato  sulIe  falsificazioni  delle  sostajize  spe- 
cialmente  medicinale  etc.  2  vol.  4  823—24. 
Esperienze  ed  ossorvazioni  sopra  alcune  pro- 
prietä  del  fosforo  (Giorn.  dei  letterati  4  84  3). 
Sui  cangiamenti  di  colore  della  tintura  di  tur- 
nesole  ed  altre  tinture  vegeiabili  (Ib.  4  84  6). 

Braad,  Johann  Georg. — Dr.Theol., 
Prof.  erst  d.  Mathematik,  dann  d.  Logik  u. 
Metaphysik  an  d.  Univ.  zu  Marburg  (St.)  (A), 
geh.  4  645,  Apr.  4,  Eschwege,  Hess., 
gest.  4703,  Oct. 34,  Marburg. 
Diss.  de  natura  et  constitutione  Matheseos, 
Marp.  4  676.  De  definitiohe  et  objecto  Mathe- 
seos .  Ib.  Id.  De  demonstratione  et  subalter- 
natione  Matbeseos,  Ib.  4  677.  De  eiementis  et 
cultura  Matheseos,  ib.  4678.  De  diluvio  Noa- 
chi,  Ib.  4671).  De  protheoriae  geometricae  uti- 
litate  et  objecto,  Ib.  4680.  Vernunft-  u.  schrift- 
massiger  Bericht  von  Cometen  usw.  Ib.  4684. 
Hessisches  Cometen-Ey,  Ib.  4682.  Hypothesis 
cometarnm  et  comet.  An.  4  680,  4  684  et  4682 
historia,  Ib.  4683.  De  puncto  geometrico.  Ib. 
4684.  De  lumine  solari,  Ib.  4685.  De  lumine 
lunari,  Ib.  id.  De  sole  et  luna,  Ib.  4690.  De 
lumine,  Ib.  4690.  Etc. 

Brand| ...  —  Kaufmann  in  Hamburg, 
der  in  seiner  Jugend  Soldat  gewesen,  mit 
seiner  Frau  einiges  Vermögen  erworben 
hatte,  später  aber  verarmte,  sich  nun  durch 
alchemistische  Processe  wieder  aufzuhel- 
fen suchte  und  beim  Experimentiren  mit 
Menschenham  zufällig  den  Phosphor  ent- 
deckte, nach  Leibniz  (Hist.  inventionis 
Phosphori,  Mise.  Beroiin.  474  0.  T.  I.  p.  94) 
im  J.  4  677,  nach  Anderen  schon  4  669.* 
Verkaufte  das  Geheimniss  der  Entdeckung 
an  Dr.  J.  D.  Kraft,**  durch  den  es  nach 
England  zur  Kunde  von  Hob.  Boyle  ge- 
bracht wurde,  und  Hess  J.  Kunckel  we- 
nigstens so  viel  von  der  Bereitung  des 
neuen  Körpers  wissen,  dass  dieser  die  Ent- 
deckung zum  zweiten  Male  machen  konnte 
(Kunckel,  Laboratorium  chemicum,  Ham- 


bui'g  47  4  6).  Späterhin,  auf  L  e  i  b  n  i  z's  Be- 
triebe, nach  Hannover  berufen,  stellte  er 
daselbst  ohne  Rückhalt  Phosphor  dar,  und 
empfing  dafür  vom  Herzoge  Johann 
Friedrich  ein  Jahrgehalt,  das  er  bis  zu 
seinem  Tode  bezog. 

*  Da  der  Prof.  O.  Kirchmayer  die  Dantellunf  d« 
Pboephore  cehon  16'i6  in  seiner  Dim.  NoctUoca  coo- 
staDS  etc.  beschrieb,  go  iat  ieUtere  Jahresiahl  die 
wahrscheinlichere. 

**  Johann  Daniel  Kraft,  au«  Miltenberg  in  Fran- 
ken, Dr.  med.,  in  seiner  Jugend  Bergarzt  in  Zeller- 
feld,  später  lange  auf  Beigen  nach  Holland,  England 
uncjL  Nordamerika,  ein  in  der  Chemie  und  in  Hu- 
delflgegch&ften  wohl  erfahrner  Mann,  der  bei  den 
Kurfürsten  von  Mainz  und  Sachsen  als  Commerzien- 
rath  fungirte. 

Braadei  William  Thomas. — Auf- 
seher der  chemischen  Operationen  an  der 
Apothecaries-Hall  in  London,  dann  Prof. 
d.  Chemie  an  d.  Roy.  Institution^  endlich 
Ober-Aufseher  des  Präge-Departemeots  in 
der  Königl.  Münze  zu  London.  Mitgl.  der 
Roy.  Society  (Or), 

geb.  n88,  Jan.  H,  London.* 
A  Manual  of  Chemistry  etc.  Lond.  4813.  A 
Dictionary  of  Pharroacy  and  Materla  medica 
etc.  Ib.  484  6.  Oullines  of  Geology,  Ib.  48f5. 
On  guajacum  (Phil.  Tr.  4  806).  On  the  diffe- 
rences  in  the  structure  of  calculi  (Ib.  4  808). 
Anal,  of  the  fluid  in  the  iatervertebral  cavity 
of  the  Squalus  moximus  (Ib.  4  809).  On  albu- 
men  and  other  animal  fluids  (Ib.  id.).  Oo  the 
effects  of  magnesia  in  preventing  an  increased 
formatioo  of  uric  acid  etc.  (Ib.  4  809  ct  4  813'. 
On  the  State  in  'which  alcohol  exists  in  fer- 
mented  liquors  (Ib.  4844  et  4843).  Account  of 
a  vegetable  wax  from  Brazil  (Ib.  4  84  4).  Che- 
mical researches  on  blood  (Ib.  4  84 S).  On  some 
new  electro-chemical  phenomena  (Ib.  4  814). 
On  an  adstringent  vegetable  substance  from 
China  (Ib.  4817).  Anal.  t>f  the  inflamroable 
gaseous  Compounds  from  coal  and  oil  etc.  (Ib. 
4  880).  On  a  substance  produced  during  the 
distillation  of  coal-tar  (Quarterly  Jouro.  VIII. 
4890).  On  the  Separation  of  proximale  prin- 
ciples  of  änimal  substances  (Ib.  XIII.  4882  . 
Experiments  on  the  Oxides  and  Salts  of  Ura- 
nium  [Ib.  XIV.  4823),  On  the  ultimate  aoaly- 
sis  of  certain  vegetable  salißable  bases  (Ib. 
XVI.  4  823).  On  the  electro-cbemical  decom- 
position  of  the  vegeto-alkaline  Salts  (Jouru. 
Roy.  Instit.  I.  4  884).  On  the  relation  of  the 
vegeto-alkalies  to  the  common  alkalies  elc. 
(Ib.  id  ). 

*  Deutscher  Abkunft. 

Brandenburg,  Friedrich.  —  Apo- 
theker successive  in  Wilepsk,  Polozk,  Mo- 
hilew  und  Moskau.  AusserordentL  Mitgi. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Petersburg  fScherer, 
Nord.  Ann.  d.  Chem.  I  j , 

geb.   4784,  Febr.  46  (N.  St.),  Laage, 

Mecklenb.-Schwer., 
gest.  4  837,  Febr.  .  .  Moskau.* 


277 


Brander 


Grandel. 


278 


Iber  d.  phospborsaar.  Baryt  (TrommsdoTirs 
Journ.  XIV.  1805).  Über  d.  Extractivsloff  (Ib. 
id.i.  Cotersuch.  d.  Vauquelin'scben  Chrom- 
««ure  (Schweigger*!  Journ.  XIll.  4845).  Über 
Darstell,  v.  rein,  scbwefelsaur.  Manganoxydul 
aus  Brauostein  (Ib.  XIV.  4845).  tber  Natroa- 
ßlas  Ib.  XXVI.  484  9).  Über d.  Oxyde  d.  Cbroms 
M«m,  Nord.  Blatt,  f.  Chemie,  I.  4817).  Fer- 
nere Au^tftze  in  Ormdal'i  Russisch.  Jahrb.  d. 
Pbarmacie  u.  Miarer's  Nord.  Ann.  d.  Chem. 
I.  B.  über  d.  Chromsäure,  Bd.  III). 

*  gett.  MohUew  (BAPl, 

Braader,  Georg  Friedrieb.  — 
Mechaoicus  zu  Augsburg.  Mitgl.  d.  Acad. 
d,  Wiss.  zu  München  (Or)  (M)  (HL), 
geb.  17  4  3,  Nov.  28,  Regensburg, 
gest.  4783,  Apr.  4,  Augsburg. 
Nymetroscopium  dioptricum  oder  Beschreib. 
m»  opt.  lostrumcDts  z.  Messen  d.  Gesichts- 
winkel, Aofpsb.  4  764.  Beschreib,  einer  Camera 
obscurau.  Sonnenmikroskops,  Ib.  4  766.  Neuer 
geometr.  Universal-Messtisch  usw.  Ib.  4  767. 
Beschreib,  zweier  zusammengesetzter  Mikro- 
skope, Ib.  4  767.  Ariihmetica  binaria  s.  dya- 
dica  etc.  Ib.  4767.  Neue  Art  Winkel  zu  mes- 
seo,  Ib.  4770.  Beschreibung  einer  hydrostat. 
Waage,  Ib.  4  774.  \y*  eines  Goniometers,  Ib. 
rni.  D^  zweier  Barometer,  Ib.  4  772.  Be- 
«rhreib.  eines  Systems  von  Maassstäben,  Ib. 
id.  Do  einer  klein.  Luftpumpe  oder  Cabinets- 
\Dtlia,  Ib.  4774.  D<>  der  neu  abgeänderten  Ca- 
mera obscura.  Ib.  4  775.  00  seines  neu  verfer- 
tigten Planisphaerii  astrognostici  aequatoria- 
Its.  Il>.  id.  D^  eines  Spiegelquadranten ,  Ib. 
1777.  D»  eines  Declinatorü  und  Inclinatorü, 
Ib.  1779.  D»  eines  Distanzmessers,  Ib.  4784. 
Alle  diese  Instrumente  wurden  von  B.  mit 
ftner  für  die  Zeit  grossen  Sauberkeit  ausge- 
führt, j  —  Elfjähriger  Briefwechsel  mit  J.  H. 
Uabert,  von  4  765^76. 

Bruidery  Gustavus.  —  Curator  d. 
britlischen  Museums;  Mitgl.  d.  Roy.  So- 
nety  !HGE)  (Th), 

geb.  4747,  ...,  gest.  1787,  Jan.5f,  ... 
Description  of  Belemnites  (Phil.  Tr.  4754).  Ef- 
feri  of  lightniog  on  a  church  (Ib.  4755). 

Brudea,  Carl  Philipp.  — Dr.Med., 
(W.  d.  Chemie  am  Collegium  chirurgico- 
medioum  und  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
BHin   Mem.BerLmaj, 

Kcb.   1720 

gest.  1776,  Mai  19,  Berlin. 
Recberches  chimiques  sur  la  terre  de  Beuth* 
nitz  M«m.  Berlin  4  757). 

BruidM,  Heinrich  Wilhelm.  — 
^on  4804  bis  4  84  4  successive  Deichcon- 
ducieur  und  Deichmspector  an  der  Weser 
itn  Uerzogthum  Oldenburg,  dann  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Breslau,  endlich 
1^26)  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Leip- 
zig HSL)  (N), 


geb.  4777,  Juli  27,  Groden,  b.  Ritze- 
büttel, 

gest.  4  834,  Mai  47,  Leipzig. 
Versuche,  die  Entfernung,  d.  Geschwindigkeit 
u.  d.  Bahnen  d.  Sternschnuppen  zu  bestimm, 
(mit  J.  F.  Benaenberg),  Hamb.  4  800.  Eider's 
Gesetze  des  Gleichgewichts  u.  der  Bewegung 
flüss.  Körper,  übersetzt  mit  Zusätzen,  Loipz. 
4  806.  Beobb.  u.  theoret.  Untersuchungen  üb. 
d.  Strahlenbrechung,  4.  Bd.  Oldenburg  4807. 
Lebrb.  d.  Arithmet.,  Geometr.  u.  Trigonometr. 
9  Bde.  Ib.  4808  u.  4840  (Nachtrag  dazu,  Ib. 
4845).  Die  vornehmst.  Lehren  d.  Astronomie 
etc.  4  Bde.  Leipz.  4  814— 46.  Haupllebren  d. 
Geometr.  u.  Trigonometr.  etc.  Oldenb.  4  846. 
Lebrb.  d.  Gesetze  d.  Gleichgewichts  u.  d.  Be- 
wegung fest.  u.  flüss.  Körper,  %  Bde.  Leipz. 
4  84  7—4  8.  Beiträge  z.  Witterungskubde  etc. 
Ib.  4  820.  Vorbereitungen  z.  höheren  Analysia, 
Ib.  4820.  Lebrb.  d.  bohr.  Geometr.  2.  Bde. 
Ib.  4822  u.  4824.  Beobb.  üb.  d.  Sternschnup- 
pen . . .  und  Untersuch,  üb.  d.  Resultate  der- 
selben, Ib.  4  825.  Unterhaltungen  für  Freunde 
d.  Physik  u.  Astronomie,  8  Hfte.  Ib.  4  826— 20. 
De  repentinis  variationib.  in  prosaione  atmo- 
sphaerae  observatis  (Ib.  id.).  — Üb.  d.  Durch- 
schnitte ebener  Flächen  mit  Flächen  aweiter 
Ordn.  (Hiadenb.,  Arch.  Math.  Hfl.  X.  4799). 
Überd.  Geschwindigk.,  mit  der  ein  vom  Mond 
geworfn.  Körper  auf  d.  Erde  ankomm.  kann 
(Teigt'a  Mag.  V.  4  803).  Über  Feuerkugeln  (Ib. 
id.).  Üb.  Sternschnuppen  (Ib.  VI.  4803).  Ueb. 
barometr.  Höhenmess.  (Ib.  VIII.  4  804).  Üb.  d. 
Abweich,  nach  Westen  bei  steilrecbt  geschos- 
senen Kugeln  (Ib.  IX.  4  805).  Überd.  Durch- 
schnitte d.  Oberflächen  d.  hyperbol.  Conoids 
u.  d.  Kugel  (Ib.  XI.  4  806).  Ueb.  d.  Oscillatio- 
nen  d.  Drehwaage  bei  Goulomb'a  Versuchen 
(Ib.  XII.  4806).  Über  Sternschnuppen  (Oüb. 
Ann  VI,  VIII,  XIV,  XVUI.  XXXVIl,  XLII, 
XLVIl,  LVllI.  LXII,  LXXIll,  LXXV).  Anleit. 
zur  Sternschnuppen -Beobachtung  (Ib.  LXII. 
4  819).  Meteorolog.  Bemerkungen  (Ib.  XXXI, 
XXXIV,  LV,  LVII,  LXI,  LXX,  LXXIV).  Über 
Nebensonnen,  Höfe  u.  Ringe  um  Sonne  u.  Mond 
(Ib.  XI,  XVIII,  XIX,  XLVII.  LXII).  ÜberFata 
morgana,  irdische  Strahlenbrech.  u.  Kimmung 
(Ib.  XIV,  XVIII,  XIX,  XX,  XXIII,  XXXIV, 
XLVII).  Über  Regenbogen  (Ib.  XIX,  LXII). 
Gesetzmässigkeit  in  d.  Beweg,  d.  Sternschnup- 
pen (Pogg.  Ann.  II.  4  824  u.  VI.  4826).  Vor- 
schläge z.  Witterungsbeobb.  (Sehwelgg.  Journ. 
XXIX.  4  820).  Wie  d.  anziehend,  u.  abstos- 
send.  elektr.  Kräfte  von  d.  Entfern,  abhängen 
(Ib.  XXXV.  4  822).  Beitr.  z.  Theorie  d.  Come- 
tenschweife  (▼.  Z^h,  Corr.  XXVI.  4842).  Üb. 
d.  wahre  Gestalt  d.  Schweifes  d.  gross.  Come- 
ten  V.  4  844  (Bohaenb.  u.  Ltadenan,  Zeitschr.  I. 
484  6).  Fernere  Aufsätze  in  Bade's  Jahrb.  (f  806, 
4  809,  4  824),  Bohumaeher'a  Astr.  Nachr.  (I, 
XIV,  XV,  XVI),  Schles.  Provinziiiblim.  elo. 

Braades,  Carl  Wilhelm  Theo- 
dor. —  Sohn  d.  Vorigen.  Dr.  Phil.,  Leh- 
rer an  d.  Nicolaischule  (4  840)  und  (4844) 
Privatdoeent  an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (N) 

(CLh 

48* 


279 


Brandes 


Branthom«. 


280 


gob.  18U,  Dec.  16,  Breslau, 
gest.  4843.  Jan.  25,  Leipzig. 
Diss.  de  cbordis  linearam  et  superficienim 
ftecundi  gradus.  Lips.  4844.  Sternscbnuppea- 
Beobachtungen  im  Aug  4838  und  deren  Be> 
recbn.  (Astr.  Nachr.  XVII.  4  840).  Gab  aus  d. 
Vaters  Nachlasse  heraus :  Aufsatz^  über  Ge- 
genstände d.  Astronomie u.  Physik, Leipz.  4 885. 

Brandes,  Rudolph.  —  Dr.  Med., 
Phil.  u.  Pharm.,  Apotheker  zu  Salz-Uffeln 
in  Lippe-Detrooid ,  Ober-Director  des  von 
ihm  gestifteten  Apotheker- Vereins  im  nördl. 
Deutschland  (BR,  LXXIX;  (N), 

geb.  1795,  Oct.  «8,  Salz-Üffeln, 
gest.  \%kt,  Dec.  3,  Salz-Uffeln. 
Repertorium  d.  Chemie  usw.  4  Bde.  Hannov. 
48S7~88  (unvollendet).  Die  Mineralquellen  u. 
d.  Mineralschlammbad  zu  Tatenhausen  usw. 
Lemgo  4880.  Die  Mineralquellen  u.  Schwefel- 
schlammbtfder  zu  Meinberg  usw.  Ib.  4  832. 
Gab  heraus:  Archiv  d.  Apothekervereins  im 
ndrdl.  Deutschland,  erst  allein,  89  Bde.  Lemgo 
4814—84,  dann  verschmolzen  mit  Geigers 
Aonal.  d.  Pharmacia,  4  882-<85,  darauf  wie- 
der allein  als :  Archiv  d.  Pharmacia,  4  885—88, 
wo  Waekearoder  als  Mitherausgeber  eintrat 
und  es  auch  nach  B.  Tode  allein  fortsetzte. 
Ferner:  Pharmaceut.  Zeitung,  4  4  Jahrgg.  4827 
—87.  Sehr  viele  ehem.  u.  pharmaceut.  Auf- 
slitze, theila  in  diesen,  theils  in  anderen  Zeit- 
schriften, z.  B. :  Chem.  Uniersuch,  d.  Cöle- 
stins  von  Fasse  (Sehwaigg.  Journ.  XXI.  4  84  7). 
D«  d.  Spriidgtanzerzes  v.  Freiberg  u.  d.  sibi- 
risch. Kupferglanzes  (Ib.  XXII.  4848).  D«  d. 
Andalusits  u.  d.  Bucbolzits  (Ib.  XXV.  4849). 
Entdeckung  d.  Delphinins  fib.  id.).  Über  d. 
Daturin  (Ib.  XXVI.  4  849).  Üb.  d.  Manganerze 
d.  Unterharzes  /Ib.  id.).  Üb.  d.  Atropin  u.  Hy- 
oscyamin  (Ib.  XXVIII.  4  820  u.  LXIV.  4  882). 
Untersuch,  d.  Moiybdänkie.se8  u.  d.  molyb- 
dtfniiaur.  Salze  (Ib.  XXIX.  4820).  Üb.  d.  Kork- 
saure  (Ib.  XXXII,  XXXIII.  4824;  XXXVI. 
4  812).  Über  d.  Kamphersäure  (Ib.  XXXVIII. 
4823).  Über  d.  Alkaloide  d.  narkot.  Pflanzen 
Ib.  XLII.  48t4  ;  XLIII.  4825).  Über  BlitzrOh- 
ren  (Ib.  XLIV.  4825).  Untersuch,  d.  Albits 
(Ib.  XLVII.  4  826).  Üb.  d.  Stoff  d.  Caincawur- 
zei  Ib.  LIII.  4828).  üb.  d.  Aposepedin  (Ib. 
LV.  4  829).  üb.  d.  Dammarharz  (Ib.  LVI.  4  829). 
Probe  für  Barytsalze  (Ib.  LIX.  4880).  Üb.  An- 
timonverbindd.  und  Kermesarten  (Ib.  LXII. 
4  834).  Über  Wismuthsuperoxyd  (ib.  LXIX. 
4  888).  MitEölBenuum:  Üb.  Stroh  als  Elektri- 
citatsleiter  (Ib.  XXXllI.  4824).  Fernere  Auf- 
sätze daselbst  mit  BaeliolB,  Finüiaber,  Oranar 
etc .  Da  n  n  i  n  Troauiisdoiff*!  Jou  r n . ,  Bnehaar'a 
Repert.  u.  Fogg.  Ann. 

Braadls,  Joachim  Dieterich.  — 
Medicinal-  u.  Santtfitsrath  zu  Hildeaheim, 
auch  Bninnenarzt  in  Driburg,  dann  (1803) 
Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Kiel,  endl. 
(1810)  Königl.  Leibarzt  in  Kopenhagen  (E) 


geb.  1762,  März  4  8,  Hildesheim, 
gest.  1846,  Apr.  28,  Kopenhagen. 
Technolog.  Taschenbuch  f.  Künstler,  Göttin^ 
4786.  Versuche  üb.  d.  Lebeoskraft.  Hannov. 
4  795.  Gab  heraus :  F.  ▼.  Boroldingen'i  Rei«e. 
übersetzte  Xoliaa's  Reise ,  so  wie  viele  Auf» 
für  CreU's  Ann.,  auch  einen  Theil  der  Neueo 
Schwed.  Abhandll. 

Braadia,  D i e te  r  i c h.  —  Neffe  d.  Vo- 
rigen. Dr.  Phil.  (DissJ, 

geb.  1824,  März  31,  Bonn. 
De  alcaloidum  hydrocyanetis  imprimis  doph- 
cibus,  Bonnae  4848.  Ueb.  d.  Eisencyanttre  d 
Strychninsu.  Brucins  (lieb.  Aon.  LXVI.  4848, 
Üb.  e.  Verbind,  d.  salzsaur.  StrychoiDs  mit 
Cyanquecksilber  (Ib.  id.). 

Brandt,  Georg.  —  Wardein  an  der 
Münze  zu  Stockholm ,  dann  Pror.  d.  Che- 
mie an  d.  Univ.  zu  Upsala,  der  erste  der 
Zeit  nach  (SLHJ  (S)  (A), 

geb.  1 694,  Juni  26,  RiddarfaytU,  West- 

manland, 

gest.  1768,  Apr.  29,  Stockholm. 
Eo  grundelig  anledningtill  Mathesio  universa- 
lem och  Algebram,  Stockh.  4  74  8.  Om  roetal- 
lernes  vlirde  sig  emellan.  Ib.  4  764 .  Acta  labo- 
ratorii  chymici  (Vet.  Acad.  Handl.  4  744  et  43 
Ron  angäende  Tenns  proberande  tili  dess  flö- 
het (Ib.  4  744).  Regler  angäeode  malmsireck 
och  grufvors  brytning  etc.  (Ib.  4745).  Om  en 
synnerlig  Färg-cobolt  (Ib.  4746).  Om  en  Teno- 
haltig  malm  ifrän  Westmanland  (Ib.  id.).  Om 
det  flygtiga  Alcaliska  saltet  (Ib.  4  747).  R6o  om 
Gulds  upplösning  i  Skedvatten  (Ib.  4  7481.  Ron 
angäende  kalken  (Ib.  4749).  Ron  och  Ibrsök 
angäende  jern  etc.  (Ib.  4  754}.  Ron  angfteod« 
guldskedningen  (Ib.  4  752).  Om  köksait  och 
dess  syra  (Ib.  4758  et  54).  Nagra  nya  rön  an- 
gäende alcaliska  salterna  etc.  (Ib.  4756j.  Mo 
och  försök  angäende  koppars  skiljande  ifran 
jern  etc.  (Ib.  4  764). 

Braaker  (Brancker),   Thomas.  - 
Geistlicher ,  successive  Pfarrer  zu  Wbite- 
gate  und  Tilston ,  dann  Lehrer  d.  M athe- 
matil(  an  d.  Schule  zu  Macciesfleld  (BD 
(B)  (A), 

geb.   1636,  ..  .  Devonshire, 
gesL  1676,  ..  .  HaccIesfield. 
Doctrinae  sphaericae  adumbratio  et  usus  glo- 
borum  artificiatium,  Oxford  4662.   An  Intrü- 
duction  to  Algebra  (Übersetzung  von  I^wIm* 
Algebra),  Lood.  4  668. 

Braathome)  Yves  Marie.  —  Prof. 

d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Strassbufig  i^BBL  , 

geb.   1763,  Aug.  12,  Port-Louis,  D^p 

Horbihan, 
gest.  1833,  Nov.   9,  Strassburg.  * 
Pr^is  des  Lecons  de  chimie  donnees  k  la  fa- 
colte  de  Strasbourg  etc.  Paris  4625. 

*  fMt.  1853,  Not.  9  (JT). 


281 


Brard 


Braun. 


282 


Brttrd|  Cyprien  Prosper.  —  In- 
genieur des  Blines  zu  Paris,  vormals  Di- 
rector  der  Gruben  zu  Savoz  in  Savoyen, 
Ingeniear-en-chef  der  Gruben  zu  Alais  (Or), 

geb.  4788,  Nov.  1 4 ,  L' Aigle,  D^p.  Orne,* 

gesl.  4  838,Nov.  28, 

Elemente  praiiques  d*exploitation  etc.  Strasb. 
4829.  Mineralogie  populaire  etc.  Paris  1833. 
Kouv.  d^meots  de  minöraiogie  ou  Manuel  du 
mlD^ralogiste  voyageur  (3"**  ädit),  Ib.  1838. 
Mineralogie  appliquäe  aux  arte  etc.  Ib.  4  821. 
Sor  le  procdde  pour  reconnaitre  si  les  pierres 
elc.  soot  gelifs  ou  uon  (Ann.  Min.  IX.  4824). 

*  gCffL  1786,  Nov.  21  (QO. 

BrasATola,    Antonio  Musa.*  — 
Päpstlicher  Leibarzt,  neun  Jahre  lang  Prof. 
d.  Physik  in  Ferrara  (MzsJ  (J), 
geb.  4  600,  Jan.  4  6,  Ferrara, 
gest.  4  556,  Juli     6,  Ferrara, 
Eiamen  simplicium  naedicamentorum,  Romae 
1586.  ~  Siebe  auch  Omelin's  Gesch.  d.  Chem. 
I  835. 

*  Mus»  Dar  ein  ihm  von  Frani  I.  v.  Frankreich  er- 
UieUter  BeixMme. 

Braflohauum ,  Nicolaus.  —  Or- 
deotl.  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Moskau,  früher  Adjunet  an  d.zu  Kasan  (Or), 
geb.  4  796,  Juni  4  4,  Neu rausnitz, Mähr. 
Veröffentlichte  in  russ.  Sprache:  eine  analyti- 
sche Geometrie  (1836)  und  eine  Statik  u.  Hy- 
drostetik  mit  einer  Theorie  d.  Molecalarkrttfte 
nach  Moaiotti  (4837).  —  Note  sur  le  pendule 
»impie  ayant  i^gard  ä  la  rotation  de  la  terre 
Bullet,  pbys.  roath.  de  l'acad.  de  St.-Petersb. 
1\.  1851).  Determination  des  positions  d'^- 
quilibre  des  corps  flottante  (Bullet,  d.  Naturf. 
Gesellsch.  io  Moskau  4856). —  Fernere  Auf- 
Mtze,  in  mas.  Sprache,  im  (früheren)  Jour- 
nale d.  Universität:  Analyse  d.  Diflferential- 
gieichungen  nach  Sturm;  Ueber  die  Abel'schen 
Traascendenten ;  über  eine  Abhandl.  v.  Peia- 
aoB,  die  algebraischen  Integrale  betreffend, 
1984;  Eine  Note  über  d.  Theorie  d.  Maxima 
u.  Minima  einer  Function  von  mehr,  verönderl. 
Grossen  ;  Aaweod.  d.  Theorie  d.  Ungleichhei- 
ten auf  einige  Aufgaben  d.  Statik,  1835.  — 
^eioe  Vorlesungen  über  Mechanik  sind  4  853 — 
S4  litbograpbirt ,  seine  neueren  Vorlesungen 
«erden  es  4  857,  und  sollen  spttter  in  russf- 
icher  n.  deutocher  Sprache  gedruckt  werden. 


I  Jean  Baptiste.  —  Dr., 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Lüttich 
Ordinär,  seit  4  844),  früher  Brücken-  und 
V^'egebau-Conducteur,  so  wie  Prof.  an  d. 
freien  Facult.  d.  Wiss.  zu  Löwen  (BAß), 
geb.  4  802,  Juni  24,  Esch  a.  d.  Alzette 

(Luxemburg). 
Progr.  du  cours  de  g^om^trie  descriptive, 
U^4837,  l»'«dit.  4850.    Applications  des 
projections  cotöes  ä  diverses  recherches  sur 
l>tendo6,  Ib.  4844.    Lignes  de  courhure  de 


quelques  surfaces  exprim^es  par  des  äquations 
diff^rentielles  partielles  etc.  (Mem.  Soc.  Li^e, 
1. 1843).  Sur  la  double  gän6ration  des  surfaces 
du  second  degr^  par  le  mouvement  d'un  cercle 
(Ib.  id.).  Sur  un  nouvel  ^noncädesconditions 
d'^quilibre  d'un  Systeme  de  force(Ib.  II.  4  846). 
Transformation  du  priucipe  des  momente  en 
celui  des  vitesses  virtuelles  etc.  (Ib.  IV.  4  849). 
Sur  une  construction  graphique  du  centre  de 
gravitä  d'un  polygoue quelconque  etc.  (Ib.  id.). 
Sur  divers  lieux  g^omötriques  du  second  de- 
gr(^,  ddterminäs  par  la  g^om^trie  descriptive 
(M6m.  Brux.  cour.  XXI.  4  847).  Sur  quelques 
propri^täs  des  surfaces  gauches  du  second  de- 
gr6  (Bull.  acad.  Brux.  XVIll.  1854). 

Bratl|  Anders.  —  Prof.  d.  Mathema- 
tik an  d.  Univ.  zu  Greifswald  (M.  U), 

geb.  4  769, Skarastift,  b.  Asa- 

ka,  Westgothland, 
gest.  4814,  Febr.  27,  Greifswald. 
Probleme  geometricum  triangulum  datum  a 
dato  puncto  in  duas  partes  aequales  secandi, 
Gryph.  4  807. 

Braubaoh,  Daniel.  —  Dr.  Phil. 
Erst  Seemann  in  engl,  und  russ.  Diensten, 
dann  (4  795)  Direct.  d.  Navigationsschule 
in  Bremen ,  auch  General*TransIateur  da- 
selbst, endlich  (4  824)  Vorsteher  d.  Naviga- 
tionsschule in  Hamburg  (HSL)  (N)  (M.  Ii;, 
geb.  4  767,  März..  Bremen, 
gest.  4  828,  Jan.  3  4,  Hamburg. 
Versuch  eines  mathemat.  Unterrichte  f.  See- 
fahrer, Bremen  1794.  Practisch-theör.  Haodb. 
z.  Erlernen  d.  Manövre  u.  Constrnct.  d.  See- 
schiffe, Ib.  4800.  Vorübungen  z.  Mechanik  f. 
Seefahrer,  Ib.  4  801.  Erleichterte  Methode,  um 
Länge  usw.  zu  finden,  oder  d.  naut.  Astrono- 
mie aus  einer  Gnindformel  so  entwickelt,  dass 
usw.  Ib.  1807.  Beitrage  zur  Erweiterung  d. 
Kennln.  d.  See  Wissenschaft,  2  Bde.  Ib.  4  806 
—1807.  Über  d.  Windmühlflügel,  Ib.  4  814. 
Erweiterte  Seemannstebellen ,  Ib.  4847.  Ma- 
themat. Vorträge  über  d.  Seewissenschaften 
in  d.  Hamb.  Navigationsschule  (berausgegeb. 
von  Laviiti  Bavn)  2  Bde.  Hamb.  4  826.  Zehn 
naut.  Aufsätze  im  Journ.  f.  Fabriken,  4796, 
97,  98,  99,  4800.  Nautische  Artikel  in  Erseh 
u.  Oraber's  Encyclop.  4818. 

Braun I  Salomo.  —  Pract.  Arzt  in 
Nördlingen,  dann  Physicus  in  Biberach, 
endlich  Leibarzt  des  Markgrafen  v.  Bran- 
denburg zu  Baruth.  Mitgl.  d.  Leopold.  Acad. 

(ANCJ, 

geb.   4  639,  Jan.  22,  Kiel, 

ge^t.  4  67B,  Nov.  30,  ... 
De  irtde  lunari  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  4673 

-74). 

BraVBi  Josias  (Joseph)  Adam.  — 
Prof.  d.  Philosophie  und  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Petersburg  (M), 


283 


Braun 


Brten. 


284 


geb.  1712, Asscbe^südl.Brab.,* 

gest.  n 68,  Od.  3,  St.  Petersburg. 
De  insignioribus  tellnris  routationibus,  Petrop. 
4  756.  De  gradibus  frigoris  summis,  quos  certa 
flaidoram  genera  ferre  possunt,  antequam 
fiant  soiida,  in  glaciem  abeuiitia ;  atque  gradi- 
bus summis  caloris  quos  accipere  possunt,  do- 
nee  buHire  incipiant  et  in  ipsa  bullitione  conti- 
nuata  (Nov.  Comm.  Petrop.  VIII.  4763).  Caloris 
diminuü  et  aucti  phaenomena  nova  paradoxe 
etc.  (Ib.  X.  4766}.  De  admirando  frigore  arti- 
flciali ,  quo  mercurius  est  congelatus  (Ib.  XI. 
1767.  —  Dieser  merkwürdige  Versuch  wurde 
1759,  Dec.  4  4,  angestellt).  De  caloris  commu- 
nicationis  exceptione  phaenomena  nova  expe- 
rimentis  elicita  et  explicationes  (Ib.  XII.  4  76S}. 
Viele  meleorolog.  und  einige  astron.  Beobb. 
ebenfalls  in  Nov.  Comm.  Petrop. 

*  geb.  1702  .  . .  {BS)  (HB). 

Brsmiy  Johann  Friedrich  vod.  — 
Erst  Oberlieutenanl  in  Österreichischen, 
dann  Hauptmann  in  holländiscben  Dien- 
sten, zuletzt  privaiisirend  in  Langensalza. 
Mitgl.  d.  Kreisdeputation  daselbst  (M), 
geb.   1722,  Jan.  9,  Jena, 

gest.  1799,  Juli  «8, 

Ökon.-cbem.  Abhandl.  von  wohlfeiler  Berei- 
tung eines  kiinstl.  Düngers,  Langensalza  4770. 

Brana,  Johann  Simon.  —  Prof.  d. 
Mathematik  und  Physik  am  Gymnasium  zu 
Altenburg  (BT), 

geb.  4  80S,  Sept.  1,  Eisenacb. 
Commentatio  de  araeometris,  4884. 

Bmvmifli  Auguste.  —  Successlve 
Lieutenant  in  d.  französ.  Marine,  Prof.  d. 
Astronomie  bei  der  Facuität  d.  Wiss.  in 
Lyon,  Prof.  d.  Physik  an  d.  polytechnischen 
Schule  in  Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
seit  1854.  Machte  viele  wissenschafll.  Rei- 
sen, 1 832— 33  nach  Algier,  1838 — 39 
nach  Spitzbergen  u.  Norwegen  (mit  d.  Ex- 
pedition du  Nord),  1841 — 42,  auch  1844 
nach  d.  Schweiz,  1843  nach  d.  Seealpen 
^QC)  (Or), 

geb.  1811,  Aog.  23,  Annonay,  Döp.  Ar  - 

d^che. 
Sur  les  erreurs  des  leväs  sous  voile,  Lyon 
4  837.  Sur  r^quilibre  des  corps  flottants,  Paris 
4  840.  Möm.  sur  les  courants  ascendants  de 
Tatmosph^re,  Lyon  4848.  Sur  les  roar^s  ob- 
servees  pendant  le  voyage  de  la  Commissioa 
scientif.  du  Nord,  4855.  Sur  ledegr^  d'exacti- 
tttde  qui  affecte  la  dötermination  du  Heu  de 
Tespace  occup^  par  un  point  (M^m.  Sav.  ^tr. 
4844).  Sur  le  mouvement  propre  du  Systeme 
solaire  dans  l'espaee  (Liovrille,  Journ.  matb. 
VIU.  4848].  Sur  les  polyMres  sym^triques  de 
la  g^om^trle  (Ib.  XIV.  4849).  Sur  les  poly- 
^dres  de  forme  sym^trique  (Ib.  id.}.  Sur  Tin- 
fluence  qu'exerce  la  rotatloa  de  la  terre  sur  le 
mouvement  d'un  peadule  ä  oseUtaUons  conl- 


ques  (Ib.  XIX.  4854).  Nouv.  table  dee  di^pfes- 
sioos  du  mercure  dans  les  tubes  du  baromitre 
(Ann.  chim.  pbys.  S6r.  III.  T.  V.  4842;.  Ob< 
serv.de  Tintensit^  de  magnötisme  terrestre  en 
France,  Suisse  et  Savoie  (Ib.  XVIII.  ^4846'. 
Sur  le  phenom^ne  de  Tarc-en-ciel  blaiic  (Ib. 
XXI.  4  847).  Sur  l'indice  de  r^fraction  et  la 
dispersioii  de  la  glace  (Ib. id.).  Sur  la  hauteur 
des  nuages  (Ib.  XXIV.  4  848).  AddiUon  aux 
recherches  dioptriques  de  lUuis  (Ib.  XXXIII. 
4  851 ).  Sur  la  vitesse  du  son  (Ib.  XXXIV.  4  852, . 
Sur  Taction  qu'exerce  un  courant  circolaire 
formant  la  base  d'un  cöne  sur  uoe  aiguiUe  ai- 
mant^e  etc.  (Ib.  XXXVIII.  4858).  Descript. 
d'un  nouv.  polariscope  etc.  (Ib.  XLIII.  4  855) 
Mit  Xartiiis :  De  la  vitesse  du  son  entre  deui 
stations  ^alement  ou  indgalenoeot  elev^as  etc. 
(Ib.  XIII .  4  845) .  Sur  les  ligoes  d'ancien  niveau 
de  la  mer  dans  le  Finmark  (Voyage  en  Scan- 
dinavie,  en  Laponie  et  au  Spitzberg  de  la  Cor- 
velte  »la  Recherche«).  Mit  LottiK:  Obserratt 
magnötiques  de  la  Commission  du  Nord  (Ib.). 
Mit  Demselben:  Observatt.  m^t^orologiques 
(Ib. ,  auch  Compt.  rend.  VII  et  X.  4  840).  Mit 
Martini :  Obs.  mötöorologiques  faites  au  som- 
met  du  Fanlhom  (L'Institut,  4  842).  Sur  les 
Hgnes  formöes  dans  un  plan  par  des  poiots 
dont  les  coordonn^es  sont  des  nombres  en- 
tiers  (Compt.  rend.  V.  4887).  S^t  leaph^ao- 
m^nes  cri^puscuiaires  (Ib.  XIV.  4  842  et  XVUI. 
4844).  Sur  Jes  temperatures  des  diff.  beures 
dans  les  bautes  latitudes  pendant  les  joors  oü 
le  soleil  ne  parait  pas  sur  l'borizon  (Ib.  XV. 
4  842).  Mit  Peltier:  Observ.  faites  dans  les  Al- 
pes sur  la  temperature  d'^bullilion  de  l'eaa 
(Ib.  XVIII.  4844).  Mit  KartiBa:  Sur  les  obser- 
vations  des  temperatures  dVbuUition  de  l'eao. 
faites  pendant  une  ascension  au  Moot-Blanc 
(Ib.  XX.  4  846).  Sur  les  parh^lies  qui  sont  n- 
tu^s  ä  la  m^me  hauteur  que  le  soleil  (Ib.  XXI. 
4845).  Sur  les  ph^nom^nes  opttques  anxqaeb 
donuent  lieu  les  nuages  ä  particules  giacees 
(Ib.  XXIV.  4847).  Sur  les  propri^tte  g«ome- 
triques  des  assemblages  de  poiola  r^guli^re- 
menidistribues  dans  Tespace  (Ib.  XXVII,  4848. 
XXIX.  4  849.  XXXI,  4850).  Sur  les  applica- 
tions  de  la  th^rie  des  assemblages  k  ia  cri- 
Stenographie  (Ib.  XXVIIl,  XXIX.  4849).  Sar 
les  syst^mes  dans  lesquels  les  vibrations  dex- 
trogyres  et  l^vogyres  ne  s'effectaent  pas  de  la 
möme  maniöre  (Ib.  XXXII.  4854).  Elades  svr 
la  cristallograpbie  (Ib.  id.).  Sur  le  rapport 
g^om^trique  qui  lie  le  mouvement  reel  d'uoe 
ötoile  filante  ä  son  mouvement  apparenC  Ib 
XXXX.  4  855).  Sur  le  degr«  de  precision  avec 
lequel  Toeil  peut  appröcier  le  parall^^lisme  d« 
deux  droites  (Ib.  id.)  Sur  les  halos  et  les  pbe- 
nomtoes  optiques,  qui  les  accompegoent 
(Journ.  Ecole  polytechn.  T.  XVIIl.  4947  . 
Etudes  cristallograpbiques  (Ib.  XX.  4854;.  Sur 
Tobservation  de  la  temperature  de  Fair  ^iD- 
nuaire  m^teorolog.  p.  4  8581.  Mit  seinem  Bru- 
der Louis:  Sur  la  disposltlon  .<iy nMHrique  des 
inflorescencee  (Ann.  scienc.  nat.  VII  et  \'1I1  . 

Brteai,  Jean  Robert.  —  Wardein 
(VäriGcateur  des  essais)  bei  der  Münze  in 
Pari«  (Otj, 


365 


BMckM 


Brtdidorff. 


966 


geb.  i  776,  Oc(.  i  1,  Ajou,  D^p.  de  TEure, 

gest Paris. 

DescriiptiDn  d'aa  proc<d6  ä  Taide  daquel  on 
obtieot  ane  espöce  d'acier  fondu  seoiblable  ä 
celai  des  lames  damass^es  orientales  (Aon. 
cbiffi.  pfays.  XXIV.  48S3).  Siphon  pour  d^- 
eaoter  I'acide  sulfuriqoe  (Bull.  Soc.  d'Encoa- 
ragam.  Jaov.  18S7). 

Breohlel,  Stephan.  —  Schreib*  u. 

Rechenmeister  in  Nürnberg  fWN)  (A), 

geb.   1523, Bamberg, 

gest.  1574,  Juni  26,  Nürnberg. 
Nachricht,  wie  man  die  inhaltenden  Plätze 
oder  Flächen  eines  jeden  Landes  recht  und 
gewiss  abmessen  und  finden  kann,  Nürnberg 
<572,  Erklärung  über  die  gründl.  Unterwei- 
sung u.  Demonstration ,  die  Xioliaal  Stifel  zu 
CbzMiph  Budolphaa's  deutscher  Coss  4558 
edirl. 

Breda,  Jacob  van.  —  Dr. Med.,  Mit- 
glied des  Gemeinde-Raths  der  Stadt  Dein, 
Secretär  des  oberen  DeichcoUegiums  vom 
Delftland.  Vater  des  Folgenden  (Or), 

geb.   4  7  43,  Juli  .  .  .  Delft, 

gest.  1818,  Oct.  .  .  .  Delß. 
Verbanden ng  over  de  electriciteit  van  den 
Dampkring  (Verhandl.  Maatsch.  Harlem,  IV. 
1788,  gekrönt  von  dieser  GeseUschaft) .  Proe- 
wen,  geoomen  med  twee  electrophores  van 
verschillende  soort,  om  te  ontdekken  met 
welke  doorgans  de  meeste  elektriciteit  konde 
verwekt  worden  (AUgemeene  Vaderlandscbe 
Letteroefeningen,  DI.I.  4  799).  —Trug  viel  zur 
Verbesserung  d.  Deiche  u.  Gewüsser  seines 
Districtes  bei.  Stellte  auch  viele  Versuche  mit 
demSalpetergaS'Eudiometer  an  (s.  Ingenhouts' 
vermischte  Schriften,  Wien  .4784,  Bd.  U.  S.  444). 

Breda,  Jacques  Gisbert  Samuel 
van.  —  Von  4824 — 4830  Prof.  ord.  an 
d.  Dniv.  zu  Gent,  später  Honorarprofessor 
an  derzu  Leyden,  Direct.  d.  Teyler'schen 
Museums  zu  Harlem,  bestand.  Secretär  d. 
boUSod.  Gesellscb.  d.  Wiss.,  Präsident  d. 
Commission  für  d.  geolog.  Karte  d.  Nie- 
deriande  fOr), 

geb.  4788,  Oct.  24,  Delft. 
Faliversttcbe  u.  complementare  Farben  (Oilb. 
Ann.  484  6.  LIV].  Over  het  roode  regenwater 
te  Scbeveningen  gevallen  (Allgm.  Konst-  en 
Letterhode,  4  890).  Over  de  ontviamming  van 
bet  waterstofgas  in  aaoraking  gebragt  met  pla- 
tinaspons  (Ib.  4  8S3  et  34}.  Exp^riences  rela- 
tives ä  r^chaufTement  d'un  conducteur  mötal- 
lique  qui  unit  les  deux  pdlesd'une  pile  (Compt. 
reod.  XXI.  4845j.  Sur  les  ph^nomönes  iumi- 
neux  de  la  Pile  (Ib.  XXVIII.  4849,  Pog^.  Ann. 
LXX.  4847).  Über  d.  Zähne  in  d.  Kreideforma- 
tioD  von  Maestricht  (Ann.  scienc.  nat.  4  829). 
Über  d.  Geognosie  von  Durbuy  in  d.  Ardennen 
(holländisch)  4829.  MitTanBeaa:  Notice  sur  les 
ossemens  mammiföres  trouv^  prös  de 'Maast- 


richt, 4829.  Über  d.  tertiären  Boden  von  Gel- 
dem  (Bull.  geol.  France  4884). 

Bredberif,  Bengt  Gustaf.  —  Berg- 
meister in  Nya  Koppeii)ergs  und  Bergmei- 
ster-District.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Stockholm  (OrJ, 

geb.  4797,  Juni  6,  Golhenburg. 
Försök  ai  bestämma  den  kemiska  samman- 
sättningen  hos  nägra  vid  smältr-processer  i 
stört  bildade  slagger  (Vet.  Acad.  Handl.  4822). 
Undtfsökntng  af  grdn  Granat  fr&n  Sala  (4b.  id.). 
Om  d.  kemiska  sammansättningen  hos  Svaf- 
let's  föreningar  med  me'taller,  siklan  de  bildas 
ved  smttltprocesser  i  stört  (Ib.  4828). 

BrMif,  Charles  Marie.  —  Inge- 
nieur des  Mines  (AM), 

geb.   4786,  Aug.  4  4,  Paris, 
gest.  4  818,  Jan.     4,  St.-Louis,  Sene- 

gambien. 
Machte  im  Auftrage  d.  französ.  Regierung  eine 
geolog.  Reise  nach  Senegambien. 


Johann.  —  Prqf.  d.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  zu  Upsala,  zuletzt  eme- 
ritirt.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm fOrJ, 

geb.   4  770,  Nov.  7,  Jemtland, 

gest ? 

Theoretiska  Astronomiens  grunder ^    Upsala 
4845.  Mehre  academische  Disputationen. 


(Biridanus),  Simon.  —  Eng- 
lischer Arzt  (J), 

geb Winchcomb. 

Ende  d.  XIV.  Jahrb.  lebend. 
Logica.   Arithmetica  theorica.   Tabulae  chor- 
darum.  Calculationes  chordarum.  In  demon- 
stratione  Almagesti.  De  propositionibus  aequa- 
tionifi  planetarum. 

BredeWy  Franz  Christoph  Felix. 

—  Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Mathematik  u.  Phy- 
sik am  Gymnasium  zu  Oels  in  Schlesien 
(NSJ, 

geb.  4  803,  Sept.  26,  Eutin. 
De  polestatibus  sinuum  et  cosiouum  quae  se- 
cuodum  sinus  aut  cosinus  arcuum  muitipli- 
cium  procedunt,  Oelsnae  4829.  Von  d.  Perio- 
den d.  Decimalbrücbe,  Ib.  4  834.  Leitfaden  f. 
d.  Unterricht  in  d.  Arithmet.  Ib.  4  843.  D»  in 
d.  Geometrie,  Ib.  4842  u.  43. 

Bredsdorff,  Jacob  Homemann. 

—  Erst  (48  4  9)  Adjunct  an  d.  Kathedral- 
schule zu  Boeskilde,  dann  (4  823)  Lect.  d. 
Mineralogie  an  d.  Univ.  zu  Kopenhagen, 
endlich  (4  828)  Lect.  d.  Botanik  und  Mine- 
ralogie an  d.  Acad.  zu  Soroe  (EJ, 

geb.   4  790,  März  8,  Skjeminge, 
gest.  4844,  Juni  4  6,  Skjernioge. 


287 


Bregaet 


Breithaapt. 


288 


Pomponlin  Xela  Jordbeskrivelse,  KbhD.  4  822. 
BegyadelsesgruDde  af  Geognosieo,  Ib.  4  827. 
Om  Cry8tallfladers  Betegeoiog,  Ib.  4827.  De 
notione  speciei  in  regno  minerali,  Havn.  4  827. 
Mineralogisker  Bidrag,  Kbhn.  4832.  Viele  Auf- 
sätze in Tidskrifl f. Naturvidenskaberne,  z.B.: 
Geognostiske  Beiniirkninger  paa  en  Reise  ia 
JyllaDd  4  820  og  4  823  (Ib.  Bd.  I  etlll).  Om  nogle 
förhenvaraade  Valcaner  i  Frankerig  (Ib.  I). 
Om  de  Daturlige  Afdelinger  af  Crystallisations- 
systemerne  (Ib.  II).  Mioeralog.  Bemarkninger 
(Ib.  id.).  Om  de  cbemtske  Samroansättn.  af 
de  fossiler ,  some  bave  Augitens  og  Hori|}>len- 
deos  Crystallisationer  (Ib.  id.).  Om  de  nyeste 
classificationer  i  Oryctognosien.  Noch  viele 
Aufsätze  verschiedn.  Inhalts  in  anderen  dän. 
Zeltschr.  —  Siehe  auch  Olsen. 

Brognei,  Abraham  Louis.  —  Uhr- 
macher der  Mariiie  in  Paris,  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  und  d.  Längenbureaus  daselbst 

(BN)  (Q)  (BS), 

geb.   4747,  Jan.   4  0,  Neufcbatel/ 

gest.  4  823,  Sept.  4  7,  Paris. *♦ 
Essai  sur  la  force  animale  et  sur  le  principe 
de  mouvement  volontaire,  Paris  4844.  Horlo- 
gerie  pour  Fusage  civil ,  chronomdtres  porta- 
tifs ,  horloges  marines  et  astronomiques  etc. 
(Eine  Art  von  Catalog,  siehe  Astron.  Nachr. 
IV.  4826.  p.  86).  —  Nouveaux  tbermom^res 
mötalliques  (Ann.chim.phys.  V.  4  84  7).  Arago 
sur  les  chronom^tres  de  MM.  B.  (Ib.  X.  4  849). 
Sur  le  nouv.  Compteur,  que  MM.  Bregaet  ont 
imaginä  pour  faciliter  Tövaluation  des  fractions 
de  seconde  de  temps  etc.  (Ib.  id.).  —  Über 
seine  Pendeluhren  u.  Chronometer  siebe  Astr. 
Nachr.  VII  u.  IX.  Über  seine  Verdienste  um 
die  Uhrmacherkunst  überhaupt :  Fourier  in  d. 
BIbl.  univ.  4  826.  XXXIII.  p.  282,  auch  Art. 
Bregaet  in  (BN). 

'    ^*  Mb.  1749,  Jan. . .  .  [LB), 

**  gest.  Sept.  26  {Sm.  unw,  XXXIII.  1826) ;  Sept.  16 
{OG,  1823). 

Breguei,  Louis  Fran^ois  Cle- 
ment. —  Enkel  des  Vorigen.  Uhrmacher 
d.  Marine  in  Paris,  Mitgl.  d.  Längenbureaus 
daselbst  (Or)^ 

geb.  4  804,  Dec.  22,  Paris. 
Ph^nomäne  de  dilatation  observ6  sur  le  ther- 
momMre  Breguet  (Ann.  chim.  phys.  S6r.  III. 
T.III.  4844).  MitXaston:  M6m.  surl'induction 
(Ib.  IV.  4842).  Sur  les  images  de  Moser  (Ib.VIL 
4843).  MitMassoii:Nouv.t^l6graphe^l6ctrique. 
(Compt.  rend.  VII.  4  838).  Sur  la  t^l^graphle  M- 
ctrique  (Ib.  XXI.  4  845).  Exp6riences  faites  au 
t^lögraphe  6l6ctriquede  Ronen  (Ib.  XXII.  4  846). 
De  l'induction  par  diff^rents  mötaux  (Ib.  XXIII. 
4  846).  Contröleur  automatique  des  difförentes 
vitesses  et  des  temps  d'arröts  d'un  convoi  mar- 
chant  sur  chemin  de  fer  (Ib.  XXIX.  4  849).  Sur 
un  apparat  ä  mesurer  la  vitesse  d'un  projectile 
etc.  (Ib.  XX.  4  845).  Mit  Fiieaa:  Sur  la  vitesse 
relative  de  la  lumidre  dans  Tair  et  dans  l'eau 
(Ib.  XXX.  4850).  Mit  Wertheim:  Exp.  sur  la 
vitesse  du  son  dans  le  fer  (Ib.  XXXII.  4854). 
Sur  les  t^l^graphes  ^lectriques  (Ib.  XXXIV. 


4852).    Sur  un  töl^graphe  ölectrique  mobile 
(Ib.  id.). 

Brelfllak,  Scipione.  —  Prof.  der 
Physik  und  Mathematik  in  Ragusa,  dami 
Prof.  am  Collegio  Nazareno  in  Rom,  darauf, 
nach  längerem  Aufenthalt  in  Frankreich, 
von  Napoleon  zum  Inspector  d.  Salpe- 
ter- u.  Pulverfabrication  d.  KÖnigr.  Italien 
gemacht,  spSter  Direct.  d.  Alaunsiedereien 
bei  Solfatara.  Sohn  eines  Schwaben  (BN), 
geb.   4748, Rom, 

gest.  4  826,  Febr.  4  5,  Mailand. 
Introduzione  alla  geologia,  2  vol.  Milano  4844 
(Französisch :  Institutioos  g^ologiques,  8  vol.). 
Saggio  sulla  Solfatara  di  Puzzuola,  Napoli,  Na- 
poli  4  798.  Topografia  fisica  deila  Campania, 
Firenze  4798.  Viaggi  nella  Campania,  Paris 
4  804.  Del  sal  nitro  e  delF  arte  del  sanitrajo, 
Milano  1808.  Memorie  sulle  osservazioni  fatte 
da  celebri  geologi  posteriormente  a  quelle  del 
Conte  Manavi  intorno  alla  giacitura  di  Gra- 
nit! di  Tirolo 'meridionale,  Milano  4  824.  So- 
pra  i  terreoi  tra  il  Lago  maggiore  e  quelle  di 
Lugano  (Mem.  lombard.  venet.  4  838,  posthum). 

Brelthaupi,  Jobann   Christian. 

—  Hofmechanicus  in  Cassel.  Vater  der  drei 
Folgenden  (M.  llj  (Or), 

geb.   4  736,  Juni  23,  HartenauerHofb. 

Darmstadt, 

gest.  4  800,  Apr.  4  7,  Cassel.* 
Verzeichniss  der  von  ihm  nach  eigener  und 
Anderer  Erfindung  verfertigten  physikal.  und 
mathemat.  Instrumente  (Baldinger's  Neues  Ma- 
gaz.  f.  Aerzte). 

*  gnt.  1799,  Apr.  1  (Jf.  11). 

Brelthaupi,  Heinrich  Carl  Wil- 
helm. —  Mechanicus  und  Prof.  d.  Mathe- 
matik in  Cassel  (M.  U)  (Or), 
geb.  4  775,  Juni  22,  Cassel, 
gest.  4  856,  Juni  4  0,  Bückeburg. 
Beschreib,  einer  verbessert.  Studir-  u.  Spar- 
lampe usw.  Cassel  4794.  Über  d.  Gebrauch 
verschiedn.  neuer  u.  verbess.  mathemat.  u. 
geometr.  Instrumente,  Ib.  4  796.  Beschreib, 
einer  neuen  Mercurialniveau-  oder  Wasser- 
waage, Ib.  4  797.  Beschreib,  e.  neu.  Markschei- 
de-Instruments,  Ib.  4800.  Samml.  d.  neust, 
u.  vorzüglichst,  math.  Instrumente  u.  Maschi- 
nen, Ib.  4803.  Magazin  f.  d.  Neueste  aus  d. 
Mathematik,  Leipz.4805.  Feilhauer-Mascbine, 
Rudolst.  4  809.  Mathemat.  Lehrmethode  usw. 
Erfurt  4 809.  Hand- u.  Lehrbuch  d.  Feldmess- 
kunst usw.  Heidelb.  4  824—25. 

Brelthaupi,  Friedrich  Wilhelm. 

—  Hofmechanicus  u.  Münzmeister  zu  Cas- 
sel (Or), 

geb.   4780,  Juli  23,  Cassel, 

gest.  4  855,  Juni  20,  Cassel. 
Magazin  mathemat.  Instrumente,  2  Hfle.  Cas- 
sel 4  827—85   (Enthält  d.  Beschreib,  d.  Bai- 


289 


Breitiurapt 


Breitinger. 


290 


ehnbMh'schen  Repetitionskreises  u.  d.  Helio- 
trope von  Oaua  a.  Btierleiii).  Neues  Nivellir^ 
lostrumeot  (Polytechn.  Ceatralbl.  4  850). 

Br6ithattpi|  Johann  Anton  Louis 
von.  —  Oberst-Lieutenant  in  d.  wörtem- 
bergischen  Artillerie  (Or)f 

geb.  1783,  Juni  t5,  Cassel, 

gest.  1838,  Aug.  30,  BurgsUH  bei  Lud- 
wigsburg. 
Mit  F.  V.  bvttler :  Zeitschrift  f.  Kriegswissen- 
schaa,  StuUg.  4  849— S8.  Technisches  Handb. 
f.  angebende  Artilleristen ,  9  Bde.  Ib.  4  884  — 
23.  Vorschlage  z.  Verbesserung  im  Wesen  d. 
Artillerie  usw.  Ludwigsb.  4826. 

Broithaiipi,  Georg  Wilhelm  An- 
ton. —  Sohn  von  Friedrich  Wilhelm.  Von 
1834  bis  1850  Theilhaber  am  mathema- 
tisch-mechanischen  Institut  des  Vaters, 
seitdem  allein  von  ihm  fortgesetzt  unter  d. 
Firma :  F.  W.  Breithaupt  und  Sohn  (Or), 

geb.  4806,  Aug.  4  7,  Cassel. 
Verbessert.  Höhenmessbarometer  (Pogg.  Ann. 
XXXIV,  4885).  NeueLängentheilmaschine  (Po- 
lytechn. Gentralbl.  4855). 

BreitluMipiy  Johann  Friedrich 
August.  — Edelstein-Inspector  u.  Hülfs- 
lehrer  bei  der  Bergacademie  in  Freiberg 
(1813 — 2 7),  dann  Prof.  d.  Oryktognosie 
an  derselben  (L)  (M.  II^I, 

geb.  4  794,  Mai  4  6,  Probstzeüab. Saal- 
feld. ♦ 
Über  d.  Aechtheit  d.  Krystalle,  Freib.  4845. 
Ch.  A.  8.  SofDBuum's  Handb.  d.  Miueralogie, 
fortgesetzt,  8.  u.  4.  Bd.  Ib.  4  846->48.  Kurze 
Charakteristik  d.  Mineralsystems,  Ib.  4 SSO. 
Vollständige  Charakteristik  d.  Mineralsystems, 
Dresden  48i3,  488S.  fJbersicht  d.  Mineralsy- 
stems, Ib.  4  830.  VoUständ.  Handbuch  d.  Mi- 
neralogie, 8  Bde.  Ib.  4  836— 47.  Die  Paragene- 
siad.  Mineralien,  Freib.  4849.  —  t3ber  Brach 
u.  Absonderung  (Bohweigg.  Journ.  XXVIII. 
18S0).  Über  Karpolith  (Ib.  id.).  Sodalith  vom 
Kaiserstuhi  (Ib.  XXXVI.  48S2).  Strontian  im 
Scbaumkalk  (Ib.  XLIX.  4897).  Wismuthblende, 
Karphosideriteine  neueSpecies,  Mesitinspatb, 
Tautolith  (Ib.L.  4817).  Andeutt.  z.  e.  Homöo- 
metrie  d.  Krystallsysteme  (Ib.  id.).  tjber  ei- 
nige V.  Rothgültigerz  z.  unterscheidende  Spec. 
ilb.  LI  u.  LH.  4827  u.  28).  Üb.  e.  Erweitr.  d. 
Mineralsyst.  (Ib.  LH.  4828).  Krystallf.  d.  Mar- 
kase  (Ib.  id.).  Silberpbyllinglanz ,  Honigstein 
(Ib.  id.).  Ableit.  d.  tetragonal.  u.  hexagooal. 
Primärformen  aus  tesseral.  Gestalten  mittelst 
der  Progressionstheorie  (Ib.  LIV.  4  828.  LV. 
1829).  Wismuthblende  u.  gediegen  Gold  vom 
Ural  (Ib.  LIV).  Bestimm,  d.  spec.  Gew.  einig. 
Mio.  (Ib.  LV,  LX,  4830.  LXI,  4884.  LXVIH 
u.  LXIX,  4  838).  Kry st.  Bestimm,  verschiedn. 
Min.  (Ib.  lV,  LX,  4  830).  Über  d.  Glimroerar- 
ten  usw.  (ib.  id.).  Neues  Zwillingsgesetz  usw. 
:1b.  id.).  Diplokline  u.  triploklioe  Abtheil.  d. 
hexagonal.  Kryst.  (Ib.  LVI,  4  829).  Gesetze  d. 
Combinationen  v.  Raum  umschliessend.  Ge- 

Po^gendorff,  HaodwSrlerbacb. 


Stalten  u.  Theilgestalten  (Ib.  LVII,  4829).  Me- 
langlanz,  ailberreicb.  Fahlglanz  (Ib.  id.).   Üb. 
d.  Feisite  (Ib.  LX,  4880).    Üb.  Zirkone,  üb. 
Beryll  u.  Smaragd  (Ib.  id.).  Neue  Abthl.  he- 
xagonal. Gestalten  uaw.  (Ib.  id.).  Krystall.  Po- 
lysphärit  (Ib.  id.).  Pissophan  (Ib.LXH.  4884). 
Spec.  Gew.  einig.  Carbonspttthe  (Ib.  id.).  Mi- 
neralog.  u.  krystallogr.  Beobb.  (Ib.  id.).  Strie- 
gisan,  Monophan  (Ib.  id.).  Beschreib,  einig, 
fett,  krystallisirbaren  Min.  (Ib.  LXIII,  4884). 
Üb.  Serpentin  (Ib.  id.).  Üb.  Spinelle  (Ib.  LXVIII, 
4  888).   Uranpbyllite  (Ib.  id.).  Neues  Eisenerz 
(Ib.  id.).  Sternbergit  n.  Antimonkies  (ib.  id.). 
Hohes  spec.  Gew.  uralisch.  Min.  (Ib.  LXIX, 
4833).  Beschreib,  d.  Ostranits  (Pogg.  Ann.  V, 
4825).   Krstllf.  d.  Tellurs  u.  Arsens  (Ib.  VII, 
4826).   Üb.  d.  Feldspath  (Ib.  Vifl,  4826).   Be- 
schreib, d.  Osmelitbs  (Ib.  IX,  4  827).    Neue, 
Kiesspecies  (Ib.  id.).   Flusssäure  in  Feldspa- 
then  usw.  (Ib.  id.).    Wismuthblende,  Natron- 
spodumen,  krummschal.  Schwerspath,  Bern- 
stein, Kupferblende,  Sordawalit  (Ib.  id.).  Me- 
sitinspatb (Ib.  XI,  4827).  Eigensch.  d.  gediegn. 
Irids  (Ib.  XXXIV.  4  835).  Heteroklin  (Ib. XLIX, 
4840).   Greenockit  (Ib.  LI,  4840.  LIII,  4844). 
Über  einige  Kiese  usw.  u.  neue  Isomorpbien 
(Ib.  id.).   Thomson'a  neuer  Rbomboädral-Ba- 
rytocalcit  (Ib.  id.).  Beitr.  z.  Kenntn.  bekannt. 
Min.  (Ib.  LIII,  4  844).   Natürl.  kohlens.  Wls- 
muthoxyd.  (Ib.  id.).  Plakodin  (Ib.  id.).   Nene 
Form.  d.  Tesseralsyst.  (Ib.  LIV,  4  844).  Wech- 
sel V.  Kalkspath  u.  Aragonit  (Ib.  id.).  Natnrl. 
Arseneisenerz  (Ib.  id.).   Greenovit  (tb.  LVIIl, 
4  843).   Üb.  Eisenspath  u.  Weisskupfererz  (Ib. 
id.).    Guben,  neu.  Kies  (Ib.  LIX,  4843.  LXI, 
4  844).  Üb.  üwarowit  u.  Granat  (Ib.  LX,  4  848). 
Üb.  Manganerze  (Ib.  LXI,  4844).    Zwei  neue 
Kupfererze  (Ib.  id.).  Allanitähnl.  Min.  (Ib.  LXII, 
4844).    Krystallf.  d.  Okenits  u.  Dysklasits  (Ib. 
LXIV,  4845).   Nickelbiarseniet  u.  Xanthokoa 
(Ib.  id.).  Loxoclas,  neu.  Min.  (Ib.  LXVII,  4846). 
Merkw.  Felsit  (Ib.  id.).  Neue  Minerale :  Man- 
gano-Calcit,  Plinian,  Stannit,  Kastor  u.  PoUux, 
Spinellus  superius,  Zygadit  (Ib.  LXIX.  4846). 
Pistomesit  (Ib!  LXX,  4847).  Bestimm,  v.  Glau- 
codot,   Embolit,   Lonchidit,  KonicbaIcit  (Ib. 
LXXVII,  4840).  Üb.  Arsengehalt  d.  Eisenkiese 
(Ib.  id.).     Pleomorphie  der  Titansäure   (Ib. 
LXXVIII,  4  849).  Talkspath,  Aegirin,  Enargit, 
Leucbtenbergit  (Ib.  LXXX,  4  850).   Glaucodot 
(Ib.  LXXXI,  4  850).   Über  techn.  Anwend.  d. 
Titans  (Erdmaim'a  Journ.  XIII,  4  882).   Spalt- 
bark, d.  metoll.  Eisens  (Ib.  IV,  4  835).   Ver- 
hältn.  d.  Form.  z.  Misch,  krystall.  Körper  (Ib. 
id.).  Üb.  Uranpecherz  (Ib. XI, 4837).  Bestimm, 
neuer  Min.  (Ib.  XV,  4838).  Oxysulfuret  d.  Zinks 
(Ib.  XVI,  4839).  Natürl.  Eisenoxydhydrate  (Ib. 
XIX,  4840).  Identität  d.  Amphodelitu.  Diploft 
(Ib.  id.).  Krystallf.  d.  Eisenapatit  (Ib.  XX,  4  840). 
Beraunitu.  Xanthokon,  neue  Min.  (Ib.  id.).  Pi- 
stomesit (Ib.  XLIH,  4848).  ÜberLepolitb.Lind- 
sayit  u.  Hyposklerit  (Ib.  XLVII,  4  849).  Fernere 
Aufsätze  in  Leonh.  u.  Bronn'a  Jahrb.  d.  Min. 

*  geb.  Mai  18  (CL), 

Brelilager,  David.  —  Prof.  d.  Ma* 
tbematik  u.  Naturgeschichte  an  d.  Kunst- 
schule zu  Zürich  (OrJ, 

\9 


201 


Br«iting6r 


Branton. 


29S 


geb.   1797,  Nov.  n,  Schönholzerswy- 

1er,  Thurgau, 

gest.  1817,  Jan.  30,  Zürich.* 
Anfaogsgrüode  d  Recbeakunsl  u.  Geometrie, 
Zürich  1778.  Anfangsgr.  d.  Geometr.  u.  Ein- 
kit.  in  d.  pract.  Geometr.  Ib.  1805.  Reflexio- 
nen,  ob  es  wohl  fteratheo  wäre,  Strahlenab- 
leiter  in  unsere  Stadt  ZUrich  einzuführen ,  Ib. 
4776.  Nachricht  üb.  d.  Einschlagen  d.  BliUes 
in  einen  Weiterableiter,  nebst  Berichtigung  ei- 
nig. Begriffe  üb.  d.  Wirk.  d.  Afoleiter,  Ib.  1786. 

*C«i«.1811,Jfto.31(Jr.II). 

Breltinger,  David.  —  Sohn  d.  Vo- 
rigen. Zeugherr,  Oberst*Lieuteaant  in  Zü- 
rich (ZNG),  * 

geb.  1763  .  .  .,  gest.  183?  .  .  . 
Instruction  für  Diejenigen,  welche  sich  mit  d. 
Verfertig,  u.  Visitat.  d.  Blitzableiter  befassen, 
Zürich  18«5.   Instruct.  über  d.  Blitzablettung, 
Ib.  1680. 

Brelia,  Niels.  —  Pfarrer  zu  Bolstad, 
Grimstad,  Gestad  und  Erikstad  im  Stifte 
Carlstad,  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm (S)  (A), 

geb.  1690,  ....  Grums  Socken, 

Wermland. 

gest.  1753,  Juli  5,  B<^stad. 
P&fund  att  Oka  C lavers  och  Cym baiers  godbet 
(Vet.  Acad.  Handl.  1789).  Gm  ett  Stenlim, 
som  icke  qpplüses  af  vatten  (Ib.  1740).  Be- 
skrifo.  pä  en  upprfidt  staende  Clavesin  etc. 
(Ib  1741).  En  ny  Inrättning  af  handquarn  (Ib. 
4742).  En  bryKgHnrattniqg  Ib.  id.).  Noch  vier 
techn.  Abhandl.  daselbst. 


»,  Carl.  —  Dr.  Phil.,  Geo- 
mefer  bei  d.  rheinisch- wesfphUl.  Landes- 
vermessung, dann  Mitarbeiter  am  Berliner 
astronom.  Jahrbuch,  so  wie  Inspector  d. 
Plankammer  im  preuss.  Handelsministe- 
rium (G.B.\%k^), 

geb.  1804,  Feb.  23,  Hagen,  Grafsch.  Mark. 
Tafeln  d.  Proportionaltheile  z.  Gebrauch  bei 
logarithm.  Rechnungen, Berl  1843.  J.S.Bode'B 
Anleit.  z.  Kenntn .  d.  gestirnt.  Himmels.  1 0.  Aufl. 
Ib.  1844.  Logarithmorum  VI  decimalium  nova 
tabula  Berolinensis  etc.  Berol.1852.  Gab  her- 
aus: ▼.  Taga,  lof^ar.-lrigonom.  Handbuch.  40. 
Aufl.  Ib  1856  Nauti<BchesJahrbuch  usw.,  auch 
französisch:  Annuaireoauliqueetc  Berlin, seil 
1850  jahrlich.  Cber  d.  Wiederkehr  d.  Pona'- 
schen  (Saeke'scben)  Conieten  i.  J.  1 888  (Enoka's 
astr.  Jahrb.  f.  1840).  Noch  einige  Aufsatze, 
den  Encke'schen  Cometen  betreffend  lAstron. 
Nachr  XV.  XVI.  XVIII.  XIX  u.  XXI}.  Über 
die  Reduction  der  Mondsdistanzen  ;lb.  XXX, 
1850).  Beobb.  d  SonoenOnsterniss  von  184S, 
Jan.  8,  zu  ödenburg  (Ann.  d.  Wiener  Stern- 
warte). Antheil  an  d.  Sternkartend.  Berl.  Acad. 

Bremoad,  Fran^oisde.  —  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiga.  zu  Paris  u.  d.  Roy.  So- 
ciety zu  London  (Mem.  Par.  174«^  (Bj  {BS), 


geb.   4713,  Sept.  U,  Paris, 

gest.  1742,  März  21,  Paris. 
Eine  Abhandl.  überd.  Respiratioo  in  d.  M^m 
da  Paris.  Letter  conceroing  a  flle  raodared 
roagnetical  by  ligbtning  (Phil.  Tr.  4741).  Viele 
Übersetzungen  aus  d.  Englischen,  z.  B.  die 
Philosoph.  Tran8act..4  vol.  4*.  Paris  1738.  die 
Werke  von  Haies,  Xvrdooh,  Bawkibee,  etc. 

Brimontler,  Nicolas  Th...  —  In- 
specteur-gönöra]  des   ponls-et-cfaaussees 

(BC)  (BN), 

geb.   1738, 

gest.  1809,  Aug.  ..  Paris. 
Rechercbes  sur  le  mouvement  des  Ondes,  Pa* 
ris  1809  (poslhum;  Auszug  daraua  im  Journ. 
de  phys.  LXXIX.  1 81 4) .  Sur  le  Mascaret  (eben- 
falls ein  Auszug  daraus,  Ib. id.).  Surlesmo>ens 
de  fijier  les  dunes  etc.  (Journ.  Ecole  poly  techo. 
T.  II.  Ann.  VI). 

Brendel,  Zacharias.  —  Dr.  u.  Prof. 
d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Jena  (J), 

geb.  1592,  Jan.    1,  Jena, 

gest.  1638,  Juni  13,  Jena. 
Chymia  in  artts  foriuam  redaeta,  Jenae  ItSO. 

Brendel I  Adam.  —  Prof.  d.  Amio- 

mie  u.  Botanik  an  d.  Cntv.  lu  Wittenberg. 

Vater  des  Folgenden  (J)  (AJ, 

geb.  .  .  .,  gest.  1719,  .  .  . 
Soll  ausser  vielen  roedicinischea  auch  eiulge 
aatronooi Ische  Aufsätze  geschriebeo  haben. 

Brendel,  Johann  Gottfried.  — 
Prof.  d.  Medictn  an  d.  Univ.  zu  GÖltingeo, 
.  auch  Leibarzt  d.  Landgrafen  Wilhelms  YflL 
zu  Cassel  (P)  (M), 

geb.  17 IS,  Febr.  ..  Wittenberg, 
gest.  1758,  Jan.  «7,  GotUngen. 
De  snlphure  aurato  antimonii  non  vomitorio, 
Gott.  1757.    De  phosphoro  urinario,  II*.  4747 
De  sale  Tacbenio  Boerhavii,  Ib  1747.  Dean- 
stis  chemico-pharmaceuticis,  Ib.  4  78t.  De  lo- 
garithmis  parabolicls,  Ib.  id.  —  Opnscul.  ma- 
thematici  et  medicl  arKumentI,  curani«  X.  ▲. 
Wziaberf ,  Ib.  pt.  I  et  II,  1769,  pt.  lil,  477S. 
enthalten  unter  Anderem  :  De  analogia  linear 
spiralis  et  parabolicae.   epitome  appendicis 
L.  VI.  de  Quadratura  circuli  Orageiü  a  St. 
TIaeaBtio. 

Brerelen,  William.  —  Esquin*. 
spSter  Lord ;  Mitgl.  d.  Boy.  Society  in  Lon- 
don (ThJ, 

geb.  .  .  .,  gest.  1697,  .  .  . 
Theille  1666  der  Königl.  Gesellschaft  Beohacb- 
tungen  über  die  Farben  angelaufeoer  Feoster« 
Scheiben  mit  (Siehe  Bireh,  Uist.  of  tbe  Ko\ 
Soc.  Vol.  II.  p.  104). 

Brereten,  Owen  Salisbury.  — 
VieIjShriger  Recorder  of  LiverpooL  Mitgl. 
d.  Äoy.  Society  und  Vicepräsidenl  d.  So- 
ciety of  Antiquaries  (RGE)  (BrJ, 


293 


Brerewood 


Br9tt&6r« 


294 


geb.  ni6, 

gest.  4  798,  Sept.  9,  Windsor. 
Accoant  of  the  violent  storm  of  lightning  at 
Eastboarn  in  Sussex  1780,  Sept.  47  (Phil.  Tr. 


,  Edward.  —  Der  Zeit 
Dach  erster  Prof.  d.  Astronomie  am  Gre- 
sbam-CoIlege  in  London  (BD)  (B)  (BN), 

geb.  4  565, ehester, 

gest.  4  64  3,  Nov.  i,  London. 
Tradatus  duo,  quomm  primas  est  de  meteo- 
ris,  socnndus  de  ocolo,  Oxford.  4684  (posth.). 
~  Aach  Antiquarisches. 

BreaelMty  Gilbert.  —  Prof.  d.  Ana- 
tomie bei  d.  Facultfit  d.  Medicin  zu  Paris. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wies,  und  d.  Acad.  d. 
Medicin  daselbst  (Or)y 

geb.  4 78 4, Juli  7, Clermont, Däp. Puy- 

de-D6me, 

gest.  4  8 i9,  Mai  4  0,  Paris. 
Deraudition  considöräe  sous  !e  rapport  phy- 
siologique  (Ann.  chim.  pbys.  LVI,  4884):   Mit 
Bee^eral:  Möm.  sur  la  chalear  animale  (Ib. 
UX,  4835). 

BreMia,  Fortunato  (eigentl.  Giro- 
lamo)  da.  —  Minorit,  Lehrer  d.  Mathema- 
tik an  der  öfiTenll.  Schule  (Accademia)  zu 
Brescia  (Mzz), 

geb.  4704,  Dec.  4,  Brescia, 

gest.  4  754,  Mai  4  4,  Brescia. 
Geometriae  Elementa  ad  PhÜosophiam  com- 
parandam  accomadata  etc.  Brix  4784.  Philo- 
Sophia  sensaum  mecbanica,  8  vol.  Ib.  478S  et 
t736.  Elementa  mathematica  in  IVTomos  di- 
stributa.  Ib.  4  737.  Animadversiones  in  prop. 
XXI  LibrI  VII  Elementorum  EneUdii  etc.  Ib. 
f73S.  Elementa  matheseos  ad  Mechanicam 
Pbilosophiam  etc.  accomodata,  Ib.  4740.  De 
qaalitalibus  corporum  sensibilibus ,  Ib.  4740. 

Breaelwily  Benedetto  Giovanni 
Gualberto.  —  Lehrer  d.  Mathematik  des 
Prinzen  Gas  ton,  Sohn  des  Grossherzogs 
Cos  im  0  in.  vonToscana;  später  Biblio- 
thekar d.  Grossherzogi.  Bibliothek  in  Flo- 
renz, Nachfolger  von  Magliabechi  (Mzz), 
geb.  4  658,  Juli  4  2,  Florenz, 
gest.  4  740,  Oct.  24,  Florenz. 
Trattato  del  Sistema  Armonico  nel  quale  si 
spiega  il  Cembalo  Omnicordo  ed  i  molti  suoi 
ttsi.  Breve  Trattato  della  Sfera.  Trattato  della 
Moaica  degli  Antichi. 

BregmaeliJeanFran^ois. — Pract. 
Arzt  zu  LüUich  (BLB)  (BB)  (DB), 

geb.  4  660, .. .  Tongern,  gest.  472S, . . . 
L'Hydrographle  des  eaux  minerales  d'Aix  et 
de  8pa,  Li^ge  4699  et  474  8.  Description  des 
eanx  actdes  et  fefrugineuses  des  fontaines  de 
NiveUes,  Ib.  4742.   Parallele  des  eaux  min6- 


rales  chandes  et  actuellement  froides  du  dio- 
cöse  et  pays  de  Li^,  Ib.  4  724. 

Bressei  Jean  Antoine  Charles. 
—  Ingenieur  des  ponts-et-chauss^es,  Re- 
petent d.  Mechanik  an  d.  £coIe  des  ponts- 
et-chaussöes  und  d.  Geodäsie  an  d.  Ecole 
polylechnique  f'^PC.  4  854;  (KEP), 

geb.  4  822,  Oct.  9,  .  .  . 
Rechercbesanalytiquessur  la  fleiion  ei  la  r^ 
ststance  des  plöces  oourbes,  Paris  4854.  Sur 
un  thöor^me  nouveau  concernant  les  mouve- 
ments  plans  et  sur  l'application  de  la  clnöma- 
tique  ä  la  d^termination  des  rayous  de  cour« 
bure  (Journ.  6coIe  polytecbn.  T.  XX,  4868). 

Bressieu  (Bressius),  Maurice.  — 
Prof.  d.  Mathematik  am  College  de  France 
in  Paris,  von  4  676  bis  4  608  (CP), 

geb.  .  .  .  St.-Jean  de  Chepi^ ,  b.  Gror 

noble, 

gest.  um  oder  nach  4  608. 
Metrices  astronomicae  Libr.  IV.  Haec  maxi- 
mam  partem  nova  est  reram  astrooomicanim 
et  geographica rum  per  plana  spbaericaque  tri- 
angula  dimensionis  ratio  veterique  compeodio 
expeditior  et  compendiosior,  Parisiis  4584. 

Bretsohnelder ,  Carl  Anton.  — 
Dr.,  Prof.  am  Realgyitmasium  zu  Gotha  seit 
4  836,  früher  Privatdocent  in  d.  Jurist.  Fa- 
cult.  d.  Univ.  Leipzig  (4  830—32),  dann 
Auditor  am  Justizcollegium  zu  Gotha  (Or), 
geb.  4  808,  Mai  27,  Schneeberg,  Sachs. 
Neue  Methode,  die  reellen  rationalen  u.  irra- 
tionalen Wurzeln  numerisch.  Gleichungen  zu 
finden,  Leipz.  4838.  Von  d.  Relationen ,  die 
zwisch.  d.  Halbmessern  d.  sphiir.  Dreiecke 
ein- u.  umgeschriebn.  Krei.se  stattfinden.  Ib. 
4838.  Productentafel,  enthaltend  die  2-  bis 
9-facben  aller  Zahlen  von  1  bis  4  00000,  Gotha 
4  844.  Lehrgebäude  d.  niedr.  Geometrie,  Jena 
4844.  Histor.  Wandatlas  in  40  gr.  Karl.  v.  Eu- 
ropa, Gotha  4855.  System  d.  .Arithmetik  und 
Analysis.  Jena  4  856.  Beitrage  zur  sphttrisch. 
Trigonomelr.  (OreUe,  Journ.  XIII,  4  835).  Theo- 
riae  logarithmi  integralis  lineamenta  nova  (Ib. 
XVII,  4837).  Tafeln  für  d.  Zerleg,  d.  Zahlen 
bis  4400  in  Biquadrate  (Ib.  XXXXVI,  4854). 
Eigenschaften  d.  ungerad.  Zahlen  usw.  (Om- 
nert'i  Archiv  I,  4  844).  Trigooometr.  Relatio- 
nen usw.  (Ib.  II.  4  84«).  Über  d.  abgeleiteten 
Vierecke  usw.  (Ib.  III,  4848). 

Brettnery  Hans  Anton.  —  Lehrer 
d.  Mathematik  und  Physik  am  Gymnasium 
zu  Gleiwitz  in  Schlesien ,  dann  Director  d. 
Gymnasiums  zu  Posen  (NS), 

geb.  4799,  Mai  4  0,  Miechowitz b. Beu- 

then,  Oberschles. 
Leitfaden  d.  Physik.  Breslau  4828  (neue  Aufl. 
4882 u.  4884).  Leitfl  d.  allgem.Arithmet.u8tv. 
Gleiwitz  4889.  Mathemath.  Geographie,  2.  Aufl. 
Breslau  4840.   Leitf.  d.  Buchstaben- Arithmet. 

49» 


295 


Breyentano 


BrewBter. 


296 


usw.  Ib.  4847.  Die  bürgerl.  Rechenkunst  usw. 
Ib.  4850.  Lehrb.  d.  Geometr.  usw.  Ib.  4847. 

Br0V0&UuiO,  S  t  e  f  a  n  0.  —  Pedell  bei 
der  Aocademia  degli  Affidati  in  Pavia  (MzxJ 
(A)  (B), 

geb Pavia, 

gest.  4  577,  Juli  4  8,  Pavia. 
Trattato  deir  origine  de'  venti,  de'  nomi  e  della 
proprielä  loro,  Veaezia4  574.  Trattato  del  ter- 
r^moto.  Trattato  delle  comete. 


»r,  Johann  Paul.  —  Prof.  d. 
Matbemaük  und  Pbysik  am  Gymnasium  zu 
Düsseldorf  (M.U)  (N)  (G,  th), 

geb 

gest.  4840,  Aug.  f5,  Düsseldorf. 
Über  d.  Natur  d.  festen  u.  flüssigen  Körper, 
Dtksseld.  4805.  Lehrb.  d.  Geometr.  u.  Trigo- 
nometr.  Elberf.  u.  Düss.  48S2.  Lehrb.  d  Bucb- 
stabenrecbn.  t  Bde.  Ib.  4825—26.  Lehrb.  d. 
Mechanik,  8  Bde.  Düss.  4829—82. 

Br0WSter,  Sir  David.  —  Dr.  Juris. 
Ursprünglich  Pharmaceut,  spSter  Advocat, 
von  4  84  0  bis  4  827  theils  in  Edinburgh, 
tbeils  auf  seinem  Landgut  Ailerly  bei  Mel- 
rose  in  Roxburghshire  lebend,  zuletzt  Pro- 
fessor d.  Pbysik  an  d.  Univ.  zu  St.  Andrews. 
Mitgl.  d.  Londn.  u.  Edinb.  Roy.  Society, 
auch  lange  Secretär  d.  letzteren  Gesellscbafl 
(DC.  U 

geb.  4781,  Dec.  44,  Sedburgh,  Rox- 
burghshire, Schottl. 
The  Edinburgh  Encyclopaedia  etc.  48  vol.  4*, 
Edinb.  4  84  0  —  4830  (Darin  namentl.  die  opti- 
schen Artikel  von  ihm),  Treatise  on  New  Phi- 
losophical  Instruments,  4  vol.  8^  Ib.  4848. 
Treatise  on  optics  (Theil  von  Lardner's  Cabinet 
Cyclopaedia),  Lond.  4834.  Letters  on  Natural 
Magic,  Ib.  4832.  A  Treatise  on  Microscope, 
Edinb.  4  837.  The  Life  of  Sir  I.  Hewton,  Lond. 
4884.  Memoirs  of  the  llfe,  writings  and  disco- 
veries  of  Sir  I.  Hewtoa,  2  vol.  Edinb.  4855. 
More  worlds  than  one,  Lond.  4  855.  The  Mar- 
tyrs  of  Science  or  the  lives  of  Galileo,  Tjeho 
Brahe  and  Kepler,  Ib.  4  856.  The  Stereoskope, 
its  history,  theory  and  construction,  Ib.  4856. 
The  Kaleidoskop,  Its  history,  theory  and  con- 
struction. 2**"  edit.  Ib.  4  857.  Mit  B.  Jameaon: 
The  Edinburgh  Philosophtcal  Journal,  Vol.  I 
bis  Vol.  X.  Edinb.  4  849—24.  Allein:  The  Edin- 
burgh Journ.  of  Science,  X  Vol.  Ib.  4  824— 29. 
D<»  New  Series,  VI  Vol.  Ib.  4  829—32.  Seit  4  832 
Mitherausgeber  d.  London  and  Edinburgh  Phi- 
losoph ical  Magazine  (In  allen  diesen  Zeitschrif- 
ten viele  Aobtttze  von  ihm) .  —  Demonstrat. 
of  the  fundamental  property  of  the  lever  (Edinb. 
Transact.  VI,  4806).  New  species  of  coloured 
fringes  produced  by  the  reflect.  of  light  bet^'een 
two  plates  of  glass  of  equal  thickness  (Ib.  VII, 
484  4).  ActioD  of  transparent  bodies  upon  the 
diir.  coloured  rays  of  light  (Ib.  VIII,  4847). 
New  darkening  glass  for  solar  observations 
(Ib.  id.) .  Optical  properües  of  muriata  of  soda, 


fluats  of  lime  and  the  diaroond  (Ib.  id.).  New 
optic.  and  mineralog.  property  of  calcareous 
spar  (Ib.  id.).  Effects  of  compress.  and  dtlatat. 
in  allering  the  polariz.  structure  of  doubiy  re- 
fract.  crystals  (Ib.  id.).  Laws.  which  regulate 
the  distribul.  of  the  polariz.  forces  in  plate!*, 
tubes  and  cylinders  of  glass  (Ib.  id  ).   On  cir- 
cular  polarization ,   as  exhibited  in  the  opt. 
slruct.  of  amethyst  (Ib.  IX,  4824).  On  the  meaa 
temperature  of  the  glohe  (Ib.  id.).   Oo  the  na- 
live  hydrate  of  magnesia  in  Shetland  (Ib.  id.*. 
Remarkable  structure  in  apophyllit  etc.    Ib. 
id  ).   Monochromalic  lamp  for  microscopical 
porposes  etc.  (Ib.  id.).  Eiistence  of  two  new 
fluids  in  the  cavities  of  mioerals  (Ib.  X,  4826;. 
Hopeite ,  a  new  mineral  from  Allenberg  ib. 
id.).  New  species  of  double  refraclion  accom- 
panying  a  remarkable  structure  in  the  Aoal- 
cim  (Ib.  id.).   Results  of  the  tberroometr.  oIh 
servalions  at  Leilh  Fort  4824  and  4825  every 
hour  of  day  and  niRht  (Ib.  id.).  Refract.  poi^er 
and  olher  properties  of  the  two  new  fluids  in 
minerals  (Ib.  id.).   On  the  construction  of  po- 
lyzonal lenses  etc.  (Ib.  XI,  4834).  Remarkable 
peculiarity  in  the  struct.  of  glauberite  (Ib.  id.;. 
Certain  new  phenomena  of  colour  in  Labrador 
feispar  etc.  (Ib.  id.).   New  analysis  of  solar 
light  indicating  three  primary  colours,  forming 
coincident  spectra  of  equal  length  (Ib.  XII. 
4834).   New  species  of  coloured  fringes,  pro- 
duced from  reflection  between  the  lensea  of 
achromatic  objecl  glasses  (Ib.  id.).  Oo  tbe  lines 
pf  the  solar  spectrum,  and  on  those  produced 
by  the  earth's  atmosphere  and  by  tbe  actioo 
of  nitrous  acid  gas  (Ib.  id.).  On  the  oolonrs  of 
natural  bodies  (Ib.  id.).   Optical  flgures  pro- 
duced by  the  disintegrated  surfaces  of  cry- 
stals (Ib.  XIV,  4840).    Law  of  visible  poaitioo 
in  Single  and  binocular  vision  and  on  the  re- 
Präsentation  of  solid  flgures  by  the  union  of 
dissimilar  plane  pictures  in  the  retina  (Ib.  XV. 
4844).   Optical  phenomena,  natura  and  loca- 
lity  of  Muscae  volitantes  etc.  (Ib.  id.}.  Con- 
Version  of  relief  by  inverted  vision  (Ib.  id.- 
On  the  knowledge  of  distance  given  by  ibe 
binocular  vision  (Ib.  id.).   Modification  of  tbe 
double  refracting  and  physical  structure  of 
Topaz  by  elasttc  forces  from  mineral  cavilies 
(Ib.  XVI,  4  849).    Existence  of  crysUls  with 
diff.  primitive  forma  and  physical  properties 
in  the  cavities  of  minerals  (Ib.  id.}.  On  tbe  de- 
composition  anddispersioo  of  light  witbin  solid 
and  fluid  bodies  (Ib.  id.).  Optical  pheoomeoa 
and  crystalllsat.  of  Tourmaline,  Titaniiim  and 
Quartz  witbin  Mica,  Amethyst  and  Topax   Ib. 
XX,  4853).  Production  of  cristalline  slniclure 
in  crystallized  powders  by  compresstoo  and 
traction  (Ib.  id.).  On  circular  crystals  (Ib.  td 
—  On  some  properties  of  light  (Phil.  Tr.  484  3 
Affections  of  light  transmitted  tbroogh  crystal- 
lized bodies  (Ib.  484  4).   Polarizatioo  of  ligfal 
by  oblique  transmtssion  through  all   bodies 
(Ib.  id.).  New  properties  of  ligbt  exbibiied  to 
tbe  opt.  pbenom.  of  mother-of-pearis  (Ib.  id 
Properties  iropressed  upon  light  by  tbe  actioB 
of  glass  (Ib.  id.).    Optical  properties  of  bealed 
glass  and  unannealed  glass *drops  (Ib.  Iftl5. 
Depolarization  of  ligbt,  as  exhibited  by  v»rions 


297 


Breyne 


Briggi. 


298 


bodies  (Ib.  id.).  Effects  of  pressure  in  produ- 
Ging  thal  crystallisalioa  whicfa  forais  two  op^ 
positely  polarized  Images  etc.  (Ib.  id.).  Laws, 
whicb  refralate  Ihe  polarization  of  ügbt  by  re- 
flectioo  (Ib.  id.).  On  Ibe  multiplication  of  Ima- 
ges aod  tbe  colours  wbicb  accompany  Ibero, 
in  some  specimensr of  calcareous  spar  (Ib.  id.). 
New  properties  of  heat  (Ib.  484  6).  Communis 
cat.  of  tbe  structure  of  doubly-refracling  cry- 
stals  to  Riass,  muriate  of  soda,  fluor  spar  etc. 
by  mecbanical  compression  and  ditatation  (Ib. 
id.).  Structure  of  tbe  crystallina  lens  in  flshes 
and  quadrupeds  etc.  (Ib.  id.).  Laws  of  pola- 
rization and  double  refraction  in  crystallized 
bodies  (Ib.  4  848).  Laws  which  regulato  ihe 
absorption  of  polarized  light  by  doubly-re- 
fracling  crystals  (Ib.  4849).  Action  of  crystal- 
lized surfaces  upon  light  (Ib.  id.).  Optical  and 
pbystcal  properties  of  tabasbeer  (Ib.  id.).  Re- 
flexion and  decompoAitioo  of  ügbt  at  tbe  se- 
parating  surfaces  of  media  of  tbe  same  and  of 
diff.  refract.  powers  (Ib.  4829).  New  series  of 
periodical  colours  produced  by  grooved  sur- 
faces (Ib.  id.).  Law  of  the  partial  polarization 
of  ligbt  by  renexion  (Ib.  4830).  Product.  of 
double  refraction  in  tbe  molecules  of  bodies 
by  simple  pressure  (Ib.  id.)  Action  of  tbe  se- 
cond  surfaces  of  transparent  plates  upon  ligbt 
(Ib.  id.).  Phenomena  and  laws  of  eliiptic  Po- 
larisation (Ib.  id.).  On  tbe  crystallina  lenses 
of  animals  (Ib.  4  888  et  4  836) .  Double  refraction 
and  absorption  of  ligbt  in  Oxalate  of  cbromium 
and  potash  (Ib.  4885).  An  artificiai  substance 
resembling  shell  (Ib.  4836).  Connexion  be- 
tween  the  pbenomena  of  the  absorption  of  ligbt 
aod  tbe  colours  of  tbin  plates  (Ib.  4887).  On 
doobly  refracting  structures  in  tbe  crystalline 
lenses  of  animals  after  death  (Ib.  4887).  On 
Ibe  colours  of  mixed  plates  (Ib.  id.).  Remar- 
kable  property  of  tbe  diamond  (Ib.  4844).  On 
tbe  pbenomena  of  tbin  plates  of  solid  and  fluid 
substances  exposed  to  polarized  light  (Ib.  id.). 
—  Co  the  compensations  of  the  polarized  light, 
^itb  tbe  descript.  of  a  Polarimeter  etc.  (Tr. 
Irish  Acad.  XIX.  pt.  II,  4843)  — On  the  phos- 
phorescence  of  roinerals  (Edinb.  phil.  Journ. 
1, 4849  et  11,  4  820).  On  the  accomodation  of 
the  eye  to  different  distances  (Edinb.  Journ.  of 
Science  I,  4  824).  On  the  pyro-electricity  of 
minerals  (Ib.  id.).  Etc.  —  B.  ist  auch  Erfinder 
des  Kaleidoskops,  auf  welches  er  4847  ein  Pa- 
tent nahm  (siehe  History  of  the  Kaleidoskop, 
Ann.  ofPhil.  4848.  XU.  59). 


y  Johann  Philipp.  —  Dr. 
Med.,  pract.  Arzt  in  Danzig.  Mitgl.  d.  Roy. 
Society  (A), 

geb.   4  680,  .  .  .  Danzig, 
gest.  4764,  ..  .  Danzig. 

De  Polythalamiis ,  nova  Testaceorum  classe, 
acc.  Gommentatio  de  Belemnitis  Prussicis  et 
Schediasma  de  Echinis  methodice  disponen- 
dis,  Gedani  4782.  Obs.  de  succinea  gleba, 
plantae  cigusdam  folio  impraegnata  rarissima 
(Phil.  Tr.  4  726).  Observations  and  a  descript. 
of  some  Mammoth's  bonos  and  teeth  dug  up  in 
Siberia  etc.  (Ib.  4  787).  ~  Viel  Botanisches. 


BrlaiiehoB,  Charles  Julien.  — 
Artillerie-Hauptmann  in  d.  französ.  Armee, 
4  823  als  Bataillonscbef  in  Ruhestand  ver- 
setzt. Zögling  d.  polytechn.  Schule  in  Paris 
(DC)  (0), 

geb.  4  785,  .  .  .  S^vres  bei  Paris.* 
Application  de  la  theorie  des  transversales, 
Paris  4  84  8.  Descript.  du  laboratoire  de  cbl- 
mie  de  Täcole  d'arlillerie  de  la  garde  royale, 
Ib.  4822.  Essai  chimique  sur  les  röactions 
foudroyantes,  Ib.  4  825  (Auszug:  Ann.  chlm. 
phys.  XXIX).  Sur  la  poudre  ä  tirer.  Ib.  4825. 
Mämoires  sur  les  lignos  du  second  ordre  fai- 
sant  suite  aux  recherches  des  travaux  publies 
dans  les  Journaux  de  l'^cole  polytechnique, 
Ib.  4  847.  Solution  de  plusieurs  problimes  de 
göometrie  (Journ.  £col.  polytechn.  IV,  4840). 
Sur  les  surfaces  courbes  du  second  d^6  (Ib. 
VI,  4846).  Des  courbes  de  raccordement  (Ib. 
XII,  4823). 

*  g«b.  1783, . .  .  {MSI),  \ 

Bridge,  Bewick.  —  Prof  d.  Mathe- 
matik am  Collegium  d.  ostindischen  Com- 
pagnie  zu  Haileybury  in  Hertfordsbire ;  dann 
Vicar  zu  Gherry-Hinton  (BSJ, 

geb.   4766, Linton, 

gest.  4833,  Hai  45,  Cherry-Hinton. 
Mathematical  Lectures.  A  Treatise  on  the  con- 
struction,  properties  and  analogies  of  the  three 
conic  sections,  2  vul.  4  840—44.  An  intro- 
duction  to  the  study  of  the  mathematical  prin- 
ciples  of  Natural  Philosophy,  2  vol.  4848.  A 
treatise  on  Mechanics,  intended  as  an  Intro- 
duction  to  the  Study  of  the  Natural  Philoso- 
phy, Lond.  484  4.  Noch  mehre  math.  Lehr- 
bücher. 

Brlga,  Melchior  della.  —  Jesuit, 
Lehrer  d.  Philosophie  zu  Prato  u.  Florenz, 
der  Theologie  zu  Siena  (Mzz)  (A), 

geb.   4  686,  Oct.    4,  Cesena, 

gest.  4749,  Juli  25,  Siena. 
Sphaerae  geographicae  paradoxe ,  Flor.  4  724 . 
Stellarum  inerrantium  theoria  physica.  Ib. 
4  723.  Scientia  eclipsium  ex  imperio  et  com- 
mercio  Sinarum  illustrata,  4  Tom.  Romae  et 
Luccae  4744—47.  Theses  physico-math.  de 
planetarum  systemate  Juxta  Astronomica  Ae- 
gyptiorum  dogmata,  Flor.  4  724. 

Briggs,  Henry.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik am  Gresham  College  in  London,  dann, 
von  4  649  an ,  der  Geometrie  an  d.  üniv. 
zu  Oxford  (BD), 

geb.  4  556  etwa,  Warley  Wood  b.  Ha- 
lifax, 

gest.  4  630,  Jan.  26,  Oxford. 
A  table  to  find  the  height  of  the  Pole,  tbe  mag- 
netical  declination  (d.  h.  inclination)  being 
given,  4602.  Tables  for  the  improvement  of 
Navigation,  4640.  A  description  of  an  instru- 
mental table  to  find  tbe  part  proportional,  de- 
vised  by  Mr.  Sdw.  Wrigbt,  4646.  Logarithmo- 


29d 


Briggf 


Bnabane, 


300 


rnm  Cbtiias  prima»  4648  (Worin  die  erste 
Probe  seines  neuen  Logarithmen-Systems,  auf 
aclit  Decimalstellen  berechnet,  enthalten  ist). 
Arilbmetica  logarithmica,  Lond.  4620  (Erste 
▼ollstftndige  Tafel  der  gemeinen  Logarithmen, 
für  die  Zahlen  4  bis  20000  und  von  90000  bis 
400060,  auf4  4  Decimalstellen  berechnet).  Tri- 
gonometria  britannica,  4668. 

Briggs,  William.  —  Leibarzt  des 

Königs  Wilhelm  lU.  zu  Loodon.  Mitgl. 

d.  Royal  Society  (BD), 

geb.    1650, Norwich,* 

gest.   4704,   Sept.  4,   Town-Malling, 

London, 
öpbthalmographia ,  Cambridge  4676.  A  new 
theory  of  Vision  (Phil.  Tr.  4684—82).  A  con- 
tinuation  of  a  discourse  on  Vision  (Ib.  4688). 
Two  remarkable  cases  relating  to  Vision  (Ib. 
4684). 

*g)eb.  1611,..  .  (7). 

Briaokmi,  Ernst  Conrad  von.  — 
Pastor  zu  Grossen-Twüibstftdt  im  Braun- 
schweigischen (RH), 

geb.  4  683  etwa,  Hannover, 
gest.  4757,  .  .*.  Gr.  Twülbstädt. 
Bescbtffligte  sich  46  Jahre  mit  der  Lösung  des 
Problems  von  der  Meeresltf  nge ,  um  den  vom 
engl.  Parlament  ausgesetzten  Preis  zu  gewin- 
nen, und  schrieb  darüber :  Eine  wahre  Nach- 
richt von  der  LatiUidine  und  Longitudine  ma- 
ris  usw.  4  755. 

BriBdley,  James.  —  Anfangs  Muh- 

lenbauer,  spüler  Wasserbaumeister  (BD), 

geb.   474  6, Tunsted,  Derby, 

gest.  4772»  Sept.  30,  Tumhurst,  Staf- 

fordshire. 
Erbauer  des  Bridgewater-Canals  (für  d.  Her- 
zog Fra&oifl  EgertoB  y.  Bridgewater)  von  4  758 
~72.  Reports  relative  to  a  navigable  commu- 
nication  betwixt  the  Frith  of  Ford  and  Clyde, 
Edinb.  4768. 

Brisüdoy,  John.  —  Erst  Prof.  der 
Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Dublin,  dann 
Lord'^Biscbof  von  Cioyne.  President  der 
Irischen  Acaderaie,  Mitgl.  d.  Royal  Society 
(G.  1), 

geb.  4763, Woodbridge,  Suf- 

folk, 

gesl.  4  835,  Sept.  4  4,  Dublin.  * 
A  method  of  expressing,  when  possible,  the 
value  of  one  variable  quantity  in  integral  po- 
wers  of  another  and  constaot  quantities  etc. 
(IrishTr  VII,  4  800).  General  demonstrations 
of  the  theorems  for  the  sines  and  cosines  of 
multiple  circular  arcs  (Ib.  id.).  General  de- 
monstration  of  the  property  of  the  circle  dis- 
covered  by  Oetes  (Ib.  id.).  On  the  orbils  of 
bodies,  being  acted  upon  by  a  centripetal  force 
(Ib.  VIII,  4  802).  On  determlning  innroerable 
poftlons  of  Spbere  (Ib.  id.).  Biamioatioo  of 


various  Solutions  of  Xepl«r*s  problem  (Ib.  IX, 
4  808).  A  theorem  for  finding  the  sorfaoe  of  ao 
oblique  cylinder  etc.;  ineluding  a  geooaetr. 
demonstrat.  of  the  property  of  elliptic  areas 
discovered  by  CountFagnliii  (Ib.  id.).  On  com- 
parative  Micrometer  lleasores  (Ib.  X.  4806). 
On  Sir  I.  Hewton's  flrst  Solution  of  the  pro- 
blem for  finding  the  relation  between  resi- 
stance  and  gravity  that  a  body  may  be  made 
to  describe  a  given  curve  etc.  (Ib.  XI,  4840). 
Investigations  relative  to  the  problem  for  Clear- 
ing the  apparent  distaoce  of  the  mooo  from 
the  sun  or  a  star  fk*om  the  effects  of  parallax 
and  refraction  etc.  (Ib.  id.).  Account ofobser- 
vations  made  at  the  Observatory  of  Dublin  with 
an  astron.  circle,  eigth  feet  in  diameter,  wbtch 
appear  to  point  out  an  annual  parallax  ofeer- 
Uin  flxed  stars  etc.  (Ib.  XII,  4848).  Analyt. 
Investigations  respecting  astron.  refraction  etc. 
(Ib.  id.).  Investigat.  in  phys.  astronomy,  prin- 
oipally  relative  to  the  mean  rootion  of  the  lu- 
nar  perigee  (Ib.  XIII,  4848).  Obs.  relative  to 
the  form  of  the  arbitrary  constaot  quantities, 
that  occur  in  the  Integration  of  certain  diflTe- 
rential  equations  etc.  (Ib.  id.).  Investigatioo 
of  the  general  term  of  an  important  series  etc. 
(Phil.  Tr.  4  807).  Discovery  of  the  parallax  of 
the  annual  orbit  (Ib.  4840).  On  the  parallax 
of  certain  flxed  stars  (Ib.  4848).  Results  of  ob- 
servalions  for  determlning  the  obliquity  of  the 
ecliptic ,  and  the  maximum  of  the  aberration 
of  llght  (Ib.  4849).  Observations  for  investi- 
gating  the  eflfects  of  parallax  and  aberrttion  oa 
the  ptaces  of  certain  flxed  stars  (Ib.  4824). 
Elements  of  Gapt.  Hall's  comet  (Ib.  4  822).  Oa 
the  north  polar  distances  of  the  flxed  stars  ;Ib. 
4824).  On  the  parallax  of  n  Lyrae  (Ib.  id.). 
On  the  application  of  Capt.  btar's  Ooatinie  col- 
limator  at  the  Dublin  observatory  (Ib.  4826). 

fest.  Sept.  13  {ßK)  {JF). 

Brlakauum,  Johann  Peter.  -- 
Arzt ,  Director  des  Cousilü  medicl  in  Düs- 
seldorf (M), 

geb.   174?, Orsoy  bei  CIcve, 

gest.  1785,  Juni  26,  Petersburg. 
Abhandl.  von  d.  Gährung,  Cleve  u.  Düsseid. 
4  773.  Beitrag  zu  einer  neuen  Theorie  d.  Gah- 
ningen,  Cleve  4774. 

Briosehl,  Carlo.  —  Director  der 
Sternwarte  zu  Neapel  und  Prof.  d.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  daselbst  seit  4  820,  vor- 
her als  Österreich.  Ingenieur  lange  (114  0 
— 4  849)  mit  Triangulationen  in  d.  Lom- 
bardei u.  Toscana  bcscbSfligt  (Pt.K.  f  134 
(ASM.ym), 

geb.   4782  etwa,  .  .  NordilaKen, 
gest.  4  833,  Febr.  7,  Neapel. 
Comentaij  Astronomie!  della  Speoola  Reale  de 
Napoli,  Vol.  I.  Pt.  I  et  II.  Napoli  48t4^16 
(siehe  Astr.  Nachr.  V,  29S) . 

BriBba&o,  Sir  Thomas  ttacdou- 
gall.  —  General  in  d.  britliscbeo  Armee 
(Sohn  des  Admirals  Jobs  B.).  GooTomeiir 


301 


Briimann 


BriK. 


302 


SQCcessive  von  Jamatca,  St.  Vincent  und 
Nea-Sad-Wales.  In  den  letzten  Jahren  auf 
seinem  Landsitz  Makerstoun  bei  Kelso, 
Ro&burgbshire  in  Schottland,  lebend.  Prä- 
sident d.  Royr.  Edinb.  Society  und  Mitgl. 
d.  Roy.  Society  (DC,  \j, 

geb.  1770,  ..  .  Bisbopton,  Renfrew- 

sbire,  Schottland. 
Hethod  of  determiniog  the  time  witb  acciu'acy 
from  8  series  of  altitudes  of  the  san,  taken  on 
Uie  same  aide  of  the  maridian  (fidinb.  Tr.  VIII» 
4817).  Memoiren  the  repeatingreflectingcircle 
Ib  IX,  1821).    Melhod  of  deterroining  the  la- 
titude  by  a  sextant  or  circle  from  circum-me- 
ridian  observations,  taken  nearmoon  (Ib.id.)- 
Jbtrooomicai  observationB  made  at  Paramatta 
and  Sydney  (Ib.  X,  4  886).   Observations  be- 
fore  8Dd  after  the  superior  conjunction  of  Ve- 
nus and  the  sun  with  the  mural  circle  at  Pa- 
ramatta 4814  (Ib.  id.).  Observ.  on  two  comets 
dtscovered  at  Paramatta  in  4  884  by  Mr.  B&m- 
kir  aod  Mr.  Dimlap  (Ib.  id.).     Experiments 
viib  an  invariable  pendulum  at  New  South 
Wale«  (Phil.  Tr.  4888).  —  B.  gründete  zwei 
Sterawarten,  die  eine  4828  zu  Paramatta  bei 
Sydney  to  Neu-Süd-Wales,  die  bei  seinem  Ab- 
fange vom  Gouvernement  übernommen  wur- 
de, aod  die  andere  4844  zu  Makerstoun,  wo 
derObservator  Jahn  Allan  Bronn  auch  meteo- 
rolog.  u.  magnet.  Beobb.  anstellte,  die  Vol. 
XVII,  XVUI  u.  XIX  der  Edinb.  Tr.  füllen. 


BrltMMUUl,  Carl.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik und  Physik  an  d.  Univ.  zu  Greifs- 
wald (G.  Schlegel,  Beschreib,  d,  gegen- 
tcärt.  Zustands d.  Univ,  Greifsw,,  Berl.  4798; 

Wä;, 

geb.  4  760,  Nov.  4  5, Ekeby, Westgothl., 
gest.  4  800,  Febr.  4  0,  Greifswald. 

Sololio  problemaUs :  ex  dato  loco  geocentrico 
toveoire  ejus  locum  helioceotricum ,  si  locus 
Bodi  et  iociioatio  orbitae,  in  qua  cometa  mo- 
%etur,  pro  cognitis  habeantar,  4  786.  Nova  et 
Biiboaastrooomicia  accommodata  inventio  se- 
clioois  oooicae,  datis  Iribus  radiis  vecloribus 
com  angolia  iaterceptis,  4787.  De  elaclione 
tenninorum  et  iodependente  elegantia  solu- 
tJooum  geometrico*analyticorum,  4787.  The- 
ses  miscelianeae,  4  799. 

BrlMPtty  Matburin  Jacques.  — 
Prof.  d.  Physik  am  College  de  Navarre,  an 
den  Ecoles  centrales  und  dem  Lyc^e  Bo- 
naparte in  Paris.  Mitgl.  d.  Acad  d.  Wiss. 
ood  d.  spateren  Instituts  (B)  (BN)  fMem. 
tlmt.  VII;  (OJ, 
geb.  1783,  Apr.  30,  FonCenay-le-Comte, 
gest.  4  806,  Juni  23,Broissl  b.  Versailles. 
Dictionsaire  raisonnö  de  physique,  8  vol.  Par. 
fJ94,  nouv.  <kJit.  4  vol.  Ib.  4  800.  Observa- 
Uon(  sur  les  nouvelles  d^^coovertes  a^rosta- 
(iqoes  et  sur  la  probabiliti^  de  pouvofr  diriger 
te«  baUons,    Ib.  4  784.    Poids  spöcifique  des 


Corps,  Ib.  4787.  Prirpipes  ^iä^iafitaif«»  de 
l'histoire  naturelle  et  chtmique  des  substaneea 
min^rales,  Ib.  4  797.  Elements  ou  principes 
physico-chymiques,  4  vol.  Ib.  4  800.  Instru- 
ction sur  les  nouveaux  poids  et  mesures ,  fb. 
4  799.  —  Sur  un  barom^tre  portattf  (M6m.  Paris 
4755).  Sur  le  rapport  des  dilTörentes  density 
de  l'esprit  de  vin  avec  ses  diff^rens  degres  de 
forceetc.  (Ib.  4  769).  Sur  la  p^ant^nr  späci- 
fique  des  Corps  (Ib.  4  778).  Mit  Cadat:  Sur  le 
pouvoir  röfringent  des  liqoeurs  etc.  (Ib.  4  777). 
Sur  Tesp^ce  d'acier  la  plus  propre  ä  recevoir 
la  vertu  magnötique  (Ib.  4788).  Sur  l'uoifor- 
mit^  des  mesures  etc.  et  sur  une  nouv.  ma- 
niäre  de  construire  les  toises  etc.  (Ib.  id.).  Ma- 
nifere  de  construire  un  aräom^tre etc.  (Ib.  id.). 

Brix,  Adolph  Ferdinand  Wen- 
ceslaus.  —  Director  d.  K.  Normal-Ai- 
chungs-Commission,  Mitgl.  der  k.  techni- 
schen Deputation  für  Gewerbe  im  Handels- 
ministerium und  d.  techn.  Baudeputation, 
ordentl.  Lehrer  d.  höheren  Analysis  und 
d.  angewandt.  Mathematik  an  d.  K.  Bau- 
Academie  in  Berlin  (Or), 

geb.  4798,  Febr.  80,  Wesel. 
Lehrb.  d.  Statik  u.  Mechanik  fester  Ktfrper 
2  Bde.  Berlin  4884  (8.  AuO.  4.  Bd.  4849).  An- 
hang zu  diesem  Werk,  4.  Bd.  Ib.  4843.  tJber 
d.  Cohäsions-  und  Elasticitäts Verhältnisse  ei- 
niger beim  Bau  d.  Hängebrücken  in  Anwend. 
kommenden  Eisendrühte  usw.  Ib.  4  847.  tJber 
d.  Reibung  u.  d.  Widerstand  d.  Fuhrwerke 
usw.  4.  Bd.  Ib.  4  850.  Das  Alkoholometer  usw. 
Ib.  4850.  Alkoholometr.  Tafeln  usw.  Ib. 4854. 
Über  d.  Beziehungen,  welche  zwischen  d.  Pro- 
centgehalten  verschied n.  ZuckerlOsuogen  io 
Wasser,  den  zugehörigen  Dichten  u.  Arüome- 
tergraden  stattfinden,  Ib.  4  854.  Der  Alkoho- 
lometer und  dessen  Anwendung  usw.  Ib.  4  856. 
—  36  Abhandl.  in  d.  Verhandl.  z.  Beförde- 
rung d.  Gewerbfleisses  in  Preussen  (4  838,  84, 
36—40,  44—55),  Crelle'a  Journ.  (Bd.  85),  Oror 
nert'a  Archiv  (Bd.  4,  7,  9),  Eisenbahn-Zeitung 
(4848),  £rbkasim'fZeitschr.  f.  Bauwesen  (4853, 
54  u.  55),  Zeitschr.  d.  Vereins  f.  Rübenzucker- 
Industrie  (4854-54).  —  Ausführung  mebrer 
öffentl.  Bauten  in  Berlin  u.  Potsdan». 

Brix,  Philipp  Wilhelm.  —  Neffe 
des  Vorigen.  Dr.  Phil.  Herausgeber  der 
Zeitschrift  d.  deutsch-österreichischen  Te- 
legraphen-Vereins; zugleich  vom  preussi- 
schen  Handelsministerium  mit  Versuchen 
über  Brennmaterialien  beauftragt,  auch 
schon  früher  von  diesem  und  dem  Ge- 
werbverein in  Berlin  mit  anderen  techn. 
Untersuchungen  beschäftigt  (Qr)^ 

geb.  4  84  7,  Juli  85,  Berlin. 
Untersuchung  über  d.  Heizkraft  d.  wichtigeren 
BrennstofTe  d.  preuss.  Staats,  Berl.  4858.  Ober 
d.  latente  Wttrmed.  Dumpfe  varscbiedn.  Flüs- 
sigkeiten  bei  deren  Siedepuuct  (Paff».  Ann 
LV,  4848).  ^* 


303 


Brisi-Fradin 


Bröndlnnd. 


304 


Brisi-Fradin,  ....  — 

(BLB)  (Qh 

geb.  1767,  .  .  .  Lattich,  gest.  .  .  . 
Cbimie  pneumatique  appliquöe  aux  travaux 
80U8  l'eau,  da 08  les  puits,  les  mines,  les  fos- 
868,  Paris  1 808.  Loi  physique  appliqu6e  ä  Tar- 
tillerie  de  la  marine,  Ib.  4844. 

Broagor,  Peder  Dorph.  —  Adjunct 

an  d.  Kathedralschule  zu  Roeskilde  (EJ, 

geb.  4  806,  ..  .  Seeland. 
Försög  til  en  elementair  FremstÜUng  af  de  pe- 
riodiske    Kjädebrökers   Egenskaber  (Danske 
Vid.  Selsk.  Afhandl.  VIU). 

Brooohl,  Giovanni  Battista.  — 
Prof.  d.  Naturgeschichte  am  Lyceom  zu 
Brescia  (1804),  dann  (4809)  Inspector  d. 
Bergamts  in  Mailand  und  hierauf,  nach  vie- 
len mJneralog.  Reisen  in  Italien ,  4  824  in 
die  Dienste  des  VicekÖnigs  von  Aegypten 
tretend.  Jlitglied  d.  Instituts  von  Mailand 
(Mem.  Istit.  Lomb.  Venet,  \)  (Tp,  l)  (BN) 
(BS), 

geb.  4772,  Febr.  4  8,  Bassano, 
gest.  4  826,  Sept.  23,  Ghartum,  Ober- 

Aegypten.* 
Trattato  mineralogico  e  chimico  sulIe  miniere 
di  ferro  de!  dipartimento  del  Mella  etc.  i  vol. 
8^,  Brescia  4  808.  Mem.  mineralogica  sulle  valle 
di  Fassa  in  Tirolo,  Milano  484  4  (Deutsch  von 
X.  A.  Blöde).  Conchiologia  fossile  sub-apen- 
nina  etc.  2  vol.  4*,  Ib.  484  4.  Catalogue  rai- 
8onn6  d'une  coUection  de  rocbes  etc.  Ib.  4847. 
Dello  stato  fisico  del  suolo  dl  Roma,  Roma 
4820.  Viele  mineralog.  und  geoiog.  Aufsätze 
im  Giornale  di  Bmgnatelli  (Salla  prebnite, 
T.  X,  484  7)  und  in  d.  Biblioteca  italiaoa,  z.  B. : 
Sulla  cristallizzazione  della  pietra  alluminosa 
della  Tolfa  (4  84  6) ;  SuH'  eruzione  del  vesuvio 
del  4842  (4847) ;  Süll'  aria  cattiva  di  contomi 
di  Roma  (184  8);  Osservazz.  fisicbe  falle  nel 
tempio  di  Serapide  a  Pozzuoli  (1849) ;  Sopra 
una  particulare  varietä  di  Lazialite  (4  820). 

*  feit.  Sept.  25  (CL). 

Brooh|  Ole  Jacob.  —  Prof.  d.  rei- 
nen Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Christiania 
seit  4  848  (Or), 

geb.  4  84  8,  Jan.  4  4,  Frederikstad,  Nor- 
wegen. 
Sämling  af  Exempler  og  Opgaver  til  B.  Holm- 
boe's  Laerebog  i  Mathematiken ,  2  Hfte.  Chri- 
stiania 4880.  Den  descriptivo  Geometries  Ele- 
menter, Ib.  4847.  Lehrbuch  d.  Mechanik,  4. 
Abthl.  Berlin  4849.  Om  nogle  transcendente 
Functioner  (NytMag.  f.Naturvid.  Bd.  II,  4  840). 
Lovene  for  Lysets  Forplantelse  i  isophane  og 
eenaxige  Legemer  (Ib.  V,  4848;  aucb  Dova's 
Report.  Bd.  V).  Saramenligning  mellen  for- 
skjellige  Veilinier  med  Hensyn  til  Trahsport- 
priserne  (Ib.  VI,  4854).  Om  de  Fraonhoferske 
Linier  i  Solspectret,  saaledes  som  de  vise  sig 
for  det  ubevaebnede  Öie  (Ib.  id. ;  auch  Pogg. 


Ann.  Ergzbd.  III].  Sar  quelques  propriet^ 
d'une  certain  classe  de  fonctions  transcendan- 
tes  (CreUe'B  Journ.  XX,  4840).  Möm.  sur  les 
fonctions  de  la  forme 


/ 


•-yp-^i 


f(xP)(R(x''))^^dx 


(Ib.  XXIII,  4  842).  Auflös.  einer  geometr.  Auf- 
gabe (Ib.  XXXX,  4  850). 

Brooluuit  de  VilUors,  Andre 
Jean  Marie.  —  Inspecteur  g^n^ral  au 
Corps  royal  des  mines,  Prof.  d.  Mineralogie 
an  d.  £cole  de  Mines  in  Pezay  (4  804)^  dann 
(4  8  4  5)  an  der  in  Paris ,  früber  in  Freiberg 
studirend.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  und  d. 
späteren  Instituts  (AM)  (C.  R.  XJ, 

geb.  4772,  Aug.  6,  Villiers  b.  Nantes,* 

gest.  4  840,  Mai  4  6,  Paris. 
TraiU)  ölämentaire  de  Mineralogie  suivant  les 
principes  de  Werner,  2  vol.  Paris  4  804 — 4802. 
Tratte  abrege  de  cristallographie,  Ib.  484  8  (Aus 
d.  Dict.  des  scienc.  nat.).  Observations  göolog. 
sur  les  terrains  de  transition  qui  se  trouvent 
dans  la  Tarantaise  (Journ.  Min.  XXIII,  4808U 
Sur  les  gypses  de  transition  (Ann.  Min.  II, 
4  84  7).  Sur  la  place  des  roches  granito'tdes  du 
Mont-Blonc  dans  l'ordre  d'anteriorite  des  ter- 
rains primitifs  (Ib.  IV,  4  849).  Gisement  des 
minerais  de  plomb  du  Derbyshire  et  du  Cum- 
berland  (Ib.  XII,  4  826).  War  Mitberausgeber 
des  Journ.  des  Mines.  Unter  seiner  DirecÜon 
wurde  die  geoiog.  Karte  von  Frankreich  ver- 
fertigt. 

•  geb.  1774  .  .  .  (BC)  (QC). 

Brookelflbyi  Richard.  —  Pract. 
Arzt  in  London  und  bei  d.  brittischen  Ar- 
mee. Mitgl.  d.  Roy.  Society  u.  d.  College 
of  Physicians  (Th)  (BGE), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  797,  Dec.  42  .  .  . 
A  dissertation  on  the  Mosic  of  the  Ancients, 
47  . .  Experiments  relative  to  the  analysis  and 
virtuos  of  Selzer  Waters  (Med.  Obser.  vol.  IV) . 

Brodhagon,  Peter  Hein  rieh  Chri- 
stoph. —  Prof.  d.  Mathematik  am  Gymna- 
sium zu  Hamburg  (HSL)  (M,  II>/, 
geb.   4  753,  Oct.  25,  Hamburg, 

gest.  4  805,  Mai  25,  Itzehoe. 
Versuch  einer  Dynamik  usw.  Hamburg  4  787. 
Methoden  zur  Bestimm,  d.  geogr.  Länge  und 
Breite  usw.  Ib.  4  794.  Holztabeilen  usw.,  nach 
Segondat,  verbessert,  Ib.  4  792.  Anleit.  zum 
gemeinnütz.  Unterricht  f.  Handwerker,  Künst- 
ler u.  Fabrikanten  über  d.  pract.  Grundsätze 
mathemat.,  physischer  u.  technolog.  Kennt- 
nisse. 3  Bde.  Ib.  4  792—94. 

BrSndlvnd,  Lorenz  Jens.  —  Erst 
Kaplan  in  Kopenhagen,  dann  Pastor  an  d. 
Frauenkirche  in  Odensee  auf  Fünen  (\V' 
(NK), 


305 


Bxoüng 


Broiifiiiart. 


206 


geb.  1700,  .  .  .  Ö8terbr5DdslöT ,  Stift 

Aarbuas, 

gest.  t750,  .  .  .  Odensee. 
Stromata  matbematico-physica,  Havn.  4  72  4  et 
S5.  De  volaptatibus  mathematiois  mixtis,  Ib. 
47S6.    laqaisiüo  Systematis  Cepernioaiii ,  Ib. 
47S8. 

BroHag,  Gustav.  —  Wardein  bei  d. 
KÖDigl.  Müoze  und  Vorsteher  d.  Laborato- 
riums des  Bergcoltegiiims  in  Stockholm. 
Aljtgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (YeUnsk, 
Acad.Handl.i%3HJ, 

geb.  1766,  Apr.  1  i ,  Lundsgärd,  Nerike, 

gest.  4  838,  Apr.  42,  Stockholm. 
Academ.  Alba  ndl.  om  Svenska  Jern-  och  Stid- 
förädÜDgens  tillväxt  i  sednare  ttder,  Upsala 
4788.  Resa  i  England,  8 Bde.  Stockholm  484 7. 

» 

BromelSy  Johann  Conrad.  —  Dr. 

Pbil.,  Lehrer  d.  Chemie  und  Physik  an  d. 

Realschule  zu  Hanau,  von  4842 — 54,  dann 

Privatdocent  d.  Chemie  und  Technologie 

an  d.  Univ.  zu  Marburg  (Or), 

geb.  4  820,  Febr.  6,  Cassel. 
Die  Chemie  mit  besonderer  Rücksicht  auf  Tech- 
nologie, Stuttg.  4858.  Zerlegung  d.  Elfiolitbs 
(PofTg.  Ann.XLVIII,  4839).  D»  eines  Glimmers 
V.  Vesuv  u.  ein.  Fahlerzes  v.  Mexico  (Ib.  LV, 
4842).  MitZineken:  Bildnngv.  Cyanveri)indd. 
in  d.  Producten  d.  Hohofens  v.  Mägdesprung 
'Ib.  id.).  Einwirk.  d.  Salpetersäure  auf  Talg- 
n.  Ölsäure  CLieb.  Ann.  XXXV,  4844).  Unter- 
sach, d.  Cocostalgsäure  (Ib.  id.).  Verhalt  d. 
fett.  Sänrea  gegen  Salpetersäure  (Ib.  XXXVII, 
4844).  Über  Fichtelit  (Ib.  id.).  Untersuch,  d. 
Fette  u.  fetten  Säuren  in  d.  Butter  (Ib.  Xtll, 
4842).  (jber  d.  KohlenstofTgehalt  d.  Eisens  u. 
seine  Bestimm.  (Ib.  XLIII,  4848).  Verhalt,  d. 
fett  Säuren  z.  Bleisuperoxyd  (Ib.  XLIV,  4848). 
Üb.  d.  Chioolin  (Ib.  LH,  4845).  Üb.  d.  Osten- 
lit  usw.  (Ib.  LXXIX,  4  854).  Üb.  d.  gasreichen 
Thermen  zu  Nauheim  (Ib.  LXXXI,  485t). 

BromolSi  Gottlieb  Theodor.  — 
Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Chemie  an  d.  Gewerb- 
schule zu  Aachen.  Bruder  d.  Vorigen  (OrJ, 

geb.  48S3,  Oct.  31,  Cassel. 
Über  d.  schtrefelwasserstoffhaltige  Soolquelle 
am  Lindener  Berge  bei  Hannover  (Lieb.  Ann. 
LX1X,  4849).  über  d.  durch  Einwirk  d.  Sal- 
peters. Bleis  auf  Blei  entsteh.  Sabse  (Ib.  LXXII, 
4  SSO). 

Bromelly*  Magnus  von.  —  Leib- 
arzt d.  Königs  v.  Schweden,  pract.  Arzt  in 
Stockholm.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst (AcLUttet8cient.Suec.Ä,nZ6)  (S) 
(SLH), 

geb.  4  679,  Mai   86,  Stockholm, 
gest.  4134,  März  2  6,  Stockholm. 
Lithogrephiae  Snecanae  specimen  primum  et 
secunduro,  üpsaliae  4  7t6  et  87.  Inledning  tili 

Poggendorff,  HandwSrlerbiieh. 


nödig  kunskap  at  igenkänna  och  upfiona  alle- 
handa  Bergarter ,  Metaller  och  Fossilier  usw. 
Stockholm  4  730.  Disp.  de  monte  Bmnconis, 
Upsal.  4738. 

*  Vor  «einer  Adelung:  Bremelint.  —  8elii  Vttar 
OUufl  (geb.  1639,  gtet.  170»),  tuch  Ant,  beMM 
eine  bedeutende  MineraUen-SammluDg,  worOber: 
Catalogus  generftlii  a.  Prodromoa  indicii  epedaliori« 
reram  euxiottram  quM  •errtntnr  In  Pinaeotheea  Ol. 
Bromelii,  GoUMnbntgl  1698. 

BroBgalarty  Anton  Louis.  —  Apo- 
theker Ludwigs  XYI.  Prof.  am  College 
de  Pharmacie,  Prof.  d.  angewandten  Che- 
mie am  Lyc^e  r^publicain  und  am  Jardin 
des  Plantes.  Oheim  d.  Folgenden  (B)  (BN), 

geb 

gest.  4804,  Febr.  84,  Paris. 
Tableau  analytique  des  combtnaisons  et  des 
decompositions  des  dilTärentes  snbstances  etc. 
Paris  4778.  Analyse  de  la  terre  d'ombre  de 
Cologne  (Ann.  Mus.  bist.  nat.  II,  4 SOS).  Sor  les 
principes  Constituantes  de  Teau  minörale  de 
Balaruc  (Ib.  IV,  4804).  Arbeitete  mit  Hassen- 
frati  am  Journal  des  sciences,  arts  et  metiers. 

Brongalart,  Alexandre,  -r  Ing^ 
nieur-en-chef  des  Mines,  Director  der  K. 
Porzellanfabrik  zu  S^vres  seit  4  8 CO,  Prof. 
d.  Mineralogie  am  Musöe  d'histoire  natu- 
relle seit  4888,  früher  (4797)  Prof.  d.  Na- 
turgeschichte an  d.  £cole  centrale  de  qua- 
tre  nations.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  und 
d.  späteren  Instituts  (QCJ  (G.  4  847;  (CR), 
geb.   4770,  Febr.  6,  Paris, 

gest.  4  847,  Oct.  7.  Paris. 
Traitö  el<^ment.  de  minöralogie  avecdesappli- 
cations  aux  arts,  2  vol.  8^  Paris  4807.  Mit  Cu- 
vier:  Description  g^ologlque  des  environs  de 
Paris, Ib.  4844  (8»«6dit.  4835). Essai d'une Clas- 
sification mio^ralogique  des  roches  meiangöes, 
Ib.  4  843.  Classification  et  caract^res  min6ra- 
logiques  des  roches  homogenes  et  heterogenes, 
Ib.  4  887.  Cours  de  mineralogie  et  de  göologie 
etc.  depuis  4794  jusqu'en  4884,  Ib.  4828.  Sur 
le  gisement  ou  la  position  relative  des  Opfaioli- 
thes,  Eupbotides  etc.  dans  quelques  parties 
des  Apennines,  Ib.  4  884 .  Tableau  dee  ternins 
qui  composent  l'ecorce  du  globe.  Ib.  4  889.  Ta* 
bieau  de  la  distribution  methodique  des  esp^ 
ces  minerales  etc.  Ib.  4  835.  Mem.  sur  la  pein- 
ture  sur  verre,  Ib.  4829.  Traite  des  arts  ce- 
ramiques  et  des  poteries,  2  vol.  Ib.  4844.  — 
Sur  une  nouv.  esp^ce  de  mineral,  nommee 
glauberite  (.\nn.  cbim.  LXVII,  4808).  Sur  la 
magnesite  du  bassin  de  Paris  etc.  (Ann.  Min. 
VII,  4  822).  Sur  les  terrains  calcareo-trappeens 
du  pied  meridional  des  Alpes  lombardes  (Ib. 
id.).  Sur  les  caract^res  zoologiques  des  for- 
maüons  etc.  (Ib.  VI,  4824).  Mit  Malagnti: 
Mem.  sur  les  kaolins  (Ib.  II,  4842).  —  Viele 
Artik.  im  Dict.  d.  scienc.  naturell  und  d.  Ann. 
d.  seien,  nat. 

BroBgalart,  Adolphe  Theodore.* 
—  Sohn  von  Alexandre.  Prof.  d.  Botanik 

80 


307 


Bronkhorst 


Brongham. 


308 


am  Collie  de  France  und  am  Musöe  dliU 

sloire  naturelle  zu  Paris.   Mitgl.  d.  Acad. 

d.  Wiss.  daselbst  seit  1834  (DC,\), 

geb.  1801,  Jan.  14,  Paris. 
Histoire  des  V6g6taui  fossiles,  1  vol.  4*,  Paris 
4  8t8 — 47.  CoDsidäraiions  g^Dörales sur  la  na- 
tura de  la  v6g6tation  qui  coavrait  la  surface 
du  globe  aux  diverses  6poques  de  la  formation 
de  son  6corce  (Aon.  desScieoc.  nat.  XV,  4829). 
—  Viel  r^in  Botanisches. 

*  Adolphe  Th«ophile  {8t. F.), 

Bronkhorst  (fironckhorst ,  genannt 
Neomagus  od.  Noviomagus),  Jan.  —  Erst 
Prof.  d.  Mathematik  in  Rostock,  dann  Re- 
ctor  d.  Schule  in  Deventer,  endlich,  we- 
gen der  Religion  vertrieben,  nach  Göln 
übersiedelnd  (BWA)  (J), 

geb.   4494,  ..  .  Nimwegen, 

gest.  1570,  ..  .  Cöln. 
De  numeris  Libri  duo ,  quorum  prior  logistl- 
cem  et  veterum  numerandi  consuetudinem, 
posterior  tbeoremata  numerorum  complecti- 
tur,  Paris.  4539.  De  astrolabii  composiüone, 
Col.  4538.  Edirte  die  Werke  Beda's  des  Ehr- 
würdigen, Cöln  4537.  Obersetzte  ins  Lateini- 
sche :  Ptolemaei  Libr.  Vill  de  Geographia. 

Broafty  Heinrich  Georg.  —  Dr., 
Prof.  d.  Natur-  und  Gewerbs Wissenschaf- 
ten an  d.'Univ.  zu  Heidelberg  (CL), 

geb.  4  800,  März  3,  Ziegelhausen  bei 

Heidelberg. 
System  d.  urweltl.  Conchylien,  Heidelb.  48S4. 
System  d.  urweltl.  Pflanzenthiere ,  Ib.  4825. 
Gaea  Heidelbergensis  od.  mineralog.  Beschrei- 
bung d.  Gegend  von  Heidelberg,  Ib.  4880.  Ita- 
liens Tertitfrgebilde  usw.  Ib.  4884.  Lethaea 
geognostica  oder  Abbild,  u.  Beschreib,  der  für 
d.  Gebirgöformationen  bezeichn.  Versteinerun- 
gen, 8  Bde.  Stuttg.  4886—38.  Geschichte  der 
Natur.  4  Bde.  Ib.  4844—49.  Mit  C.  t.  Leon- 
luurd:  Jahrb.  f.  Mineralogie,  Geologie,  Geo- 
goosie  u.  Petrefactenkunde,  seit  4830.  Viel 
rein  Paläontologisches  u.  Petrefactologisches. 

Brooke,  Henry  James.  —  Woll- 
hftndler  in  London.   Milgl.  d.  Roy.  Society 

(Ot), 

geb.  4774,  Mai  S5,  Exeter,  Devonshire. 
A  fJsmiliar  Introduclion  to  Crystallography, 
Lond.  4823.  A  new  Blowpipe  (Ann.  of  Phil. 
Vit,  4  8 4  6) .  On  the  measurement  of  Ihe  angles  of 
crystals  (Ib.  XIV,  4  84  9).  On  mesotype,  needle- 
stone  and  thomsonite  (Ib.  XVI,  4820).  On  a 
ne^  lead  ore  (Ib.  New  5er.  IV,  4  822).  On  the 
crystaliine  form  of  some  new  minerals  (Ib.  V, 
4  823).  On  the  crystaliine  form  of  artiflcial  salts 
(Ib.  V  et  VI,  4823;  VII,  4824).  Account  of 
chtldrenite,  somervillite  and  kupferschaum  (Ib. 
VII,  4824).  On  nuttalit,  a  new  mineral  (Ib.  id.). 
On  baryto-calcit  (Ib.  VIU,  4  824).  On  sulphato- 
tri-carbonate  of  lead,  latrobite  and  sulphate  of 
potash  (Ib.  X,  4825).    On  symbolic  notation 


(Phil.  Mag.  VIII.  4836) .  On  thalite  and  strömite 
(Ib.  id.).  On  the  crystallographic  identity  of 
certain  minerals  (Ib.  X,  4  837).  On  the  inter- 
section  of  cristalline  minerals  (Ib.  id.).  On  the 
identity  of  phacolite  and  levyoe  with  chabasie 
(Ib.  XI,  4837).  On  murio-carbonate  and  mu- 
riate  of  lead  (Ib.  id.).  On  pyrosmaltte  (Ib.  id.). 
On  an  apparent  case  of  isomorphous  Substitu- 
tion (Ib.  XII,  4838).  On  Haydenite  and  Cou- 
zeranile  (Ib.  XVI,  4  840).  On  crystallized  na- 
tive  Oxalate  of  Mme  (Ib.  id.).  —  Nach  ihm  be- 
nannte Levy  den  Brookit  (Ib.  IX,  4825). 

Brocke,  Charles.  —  Wundarzt  am 
Westminster-Hospital  in  London.  Mitgl.  d. 
Roy.  Society  (Or), 

geb.  4  804,  Juni  30,  London. 
Synopsis  of  PureMathematics,  Cambridge  4  825. 
On  the  automatic  registrations  of  raagnetoroe- 
ters  and  olher  meteorological  Instruments  by 
photography  (Phil.  Tr.  4846  et  4849.  —  Der 
von  ihm  erfundene  Apparat  wird  auf  den  Stern- 
warten zu  Greenwich,  Toronto,  Washington, 
Madrid  und  Paris  angewandt). 

Brorson,  Th...  —  Observator  der 
Sternwarte  des  Freiherrn  von  Senflenberg 
(vormaligen  Kaufmanns  Parish  aus  Ham- 
burg) zu  Senflenberg  in  Böhmen  (JÜ), 

geb.  4849,  Juli  29,  Norburg auf  Alsen. 
Entdeckte  fünf  Cometen  :  4  846,  Febr.  26 ;  4846, 
Apr.  30;  4847,  Juli  20 ;  4854,  Aug.  4  u.  4854, 
Oct.  22,  ausser  dem  schon  von  Bond  zu  Cam- 
bridge in  Massachusetts  4880,  Aug.  29  gese- 
henen, den  er  am  5.  Sept  auffand.  Viele  an- 
dere astr.  Beobb.  in  d.  Astr.  Nachr.  Bd.  XXIV 
— XXXX.  Über  d.  Vertheilung  d.  grossen  Axen 
d.  Cometenbahnen  (Ib.  XXXIV,  4852). 

BrOMeSy  Charles  de.  —  Graf  von 
Toumay  und  Montcal^on ,  erster  Präsident 
(President  ä  roortier)  des  Parlaments  von 
Dijon,  Mitgl.  d.  Acad.  des  Inscriptions  et 
Belles-Lettres  zu  Paris,  so  wie  d.  Acad.  zu 
Dijon  und  Nancy  (Q), 

geb.   4  709,  Febr.  7,  Dijon, 

gest.  4777,  Mai     7,  Paris. 
Histoire  des  Navigations  aux  Terres  australes, 
2  vol.  4^  Paris  4  756.   Traite  de  la  formation 
mecaniquedes  languesetc.  2  vol.  42*,  Ib.  4  765. 

Brossj,  s.  Tardy  de  la  Brossy. 

BrongllAlli  (Brougham  and  Vaux),  Lord 
Henry.  —  Advocat  und  Staatsmann,  be- 
rühmt als  Gegner  des  Sclavenhandels  (18  41) 
und  als  Rechtsbeistand  d.  Königin  Caro- 
line (4820);  Parlamentsmitglied;  Mitgl.  d. 
Royal  Society,  in  London  wohnhaft  (BC}, 

geb.  4  779  etwa,  .  .  .  Edinburgh. 
Analytical  view  of  Hewtoa's  Principia,  Lond. 
4855.  Life  of  Philosophers  of  the  time  of  Geor- 
ge m,  Ib.  4  855.    Experiments  and  observa- 
tions  on  the  inflection,  refleclion  and  and  co- 


309 


Bronghton 


Brownrigg, 


310 


loars  of  liglit  (Phil.  Tr.  4796  ei  4797,  auch 
Vieholfon'B  Joarn.  Vol.  I  et  II).  General  Theo- 
rems, chlefly  Porisms  in  higher  Geometry 
[Ib.  4  798).  Recherches  exp^troentales  et  ana- 
lytiques  sur  la  lumidre  (Compt.  rend.  XXX, 
18S0;  XXXVI,  4858  et  XXXVIII,  4854). 

Brovghton,  Robert.  —  Capitän  in 
d.  engl.  Flotte,  der  die  Expedition  nach 
Walcbem  und  die  gegen  Isle  de  France 
mitmachte;  nach  dem  Frieden  Oberst  im 
Corps  der  Seesoldaten  (An,  A.  4  824  j, 

geb.  4768  etwa,  .  .  Staffordshire, 
gest.  4824,  März  48,  Florenz. 

A  Voyage  of  Discovery  in  the  Northern  Pacific 
Ocean,  4  Vol.  4*,  4  8..  —  Begleitete  ▼anoonvar 
DDd  entdeckte  dabei  mit  seinem  Schiffe  ver- 
scbiedeoe  Inseln.  Spfiter  untersuchte  er  die 
Küste  von  Asien  zwischen  85»  u.  53«  N.  und 
nahm  dabei  Strecken  auf,  die  LaPoronie  nicht 
gesehen  hatte. 

BMVaoker  (Brounker)  Lord  Viscount 
William.  —  Nach  Wiederherstellung  des 
engl.  KÖnigtbums,  zu  der  er  selbst  bei- 
trug, Kanzler  und  Grosssiegelbewahrer 
Karls  II.,  auch  Commissioner  of  the  Navy 
und  Master  des  St.  Katbarinen-Hospitals  in 
London.  Mitbegründer  und,  der  Zeit  nach, 
erster  Präsident  d.  Roy.  Society  (BD)  (ThJ, 

geb.  4  620  etwa,  ..  Castle  Lyons,  Irl., 
gest.  1684,  Apr.  5,  London, 

Experiments  on  the  recoiling  of  guns  (Spraf  s 
Hist.  of  the  Roy.  Society).  The  squaring  of 
the  hyperbola  bjr  an  infinite  series  of  rational 
ntimbers etc.  (Phil.  Tr.  4668).  Demonstration 
of  the  synchronisme  of  the  vibrations  in  a  cy- 
cioid  (Ib.  4678).  Ein  Briefen  Wallis,  die  Recti- 
fication  der  Parabel  betreffend  (Ib.  id.).  Fer- 
nerer Briefwechsel  mit  Wallii  in  dessen  Com- 
mercium epistolicum  4658. 

BrovMMmat,  Pierre  Marie  Au- 
guste. —  Arzt,  Prof.  d.  Medicin  an  der 
Facultät  zu  Montpellier,  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Paris;  während  der  Revolution 
nach  Spanien  und  Maroeco  flüchtend,  spä- 
ter zurückkehrend  und  als  französ.  Gonsul 
folgweise  in  Mogador,  auf  den  Canar.  In- 
seln und  am  Cap  lebend;  zuletzt  Prof.  d. 
Botanik  an  d.  Facultät  in  Montpellier  (Mem, 
/nrt.Vm.  4  807;, 

geb.  4  764,  Febr.  8  8 ,  Montpellier, 

gest.  4  807,  Juli    86,  Montpellier. 

Sar  le  Tremblenr  [Silurus  electricus]  (Journ. 
phys.  XXVII,  4786 ;  Möm.  Par.  4788).  Sur  la 
mani^re  de  pröparer  les  peaux  de  ch^vres  ap- 
pellees  marroquin  (M6m.  Inst.  V) .  Sur  du  pa- 
pier  falt  avec  l'öcorce  du  murier  blanc  (Journ. 
phys.  XLni,  4798).  Viel  Medicin isches  und 
Zoologisches. 


iy  G  e  0  r  g.  — *  Pfarrer  zu  Nachs, 
Appelbode  und  Jaema  in  Schweden  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  705,  .  .  . 
De  sale  volaüli,  4677. 


^all  (Brovallius) ,  Johann.  — 
Bischof  von  Abo,  vorher  Prof.  d.  Naturge- 
schichte an  d.  Univ.  daselbst.   Mitglied  d. 

Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (TP)  (A)  (BN), 

geb.  4  707,  Aug.  30,  Vesteräs, 
gest.  4755,  Juli    85,  Abo. 

Betttnkande  om  Vattenminskningen ,  Stockh. 
4756  (Historische  u.  physikal.  Untersuch,  von 
d.  vorgegebenen  Vermindr.  d.  Wassers  usw. 
Stockh.  4756).  Omen  besynnerlig  undeijor- 
disk  fetma,  funnen  pä  sjöbotten  l  Finland  (Vet. 
Acad.  Handl.  4748).  Om  Rost-röken  i  Fahlon 
(Ib.  id.).  Om  en  förgiftig  änga  uti  Qvekne  kop- 
pargrufvor  i  Norrige  (|b.  id.).  Ron  om  Arse- 
nik och  dess  metalliska  nätur  (Ib.  4744). 

Br0WBy  John.  —  Chemiker  in  Lod-> 
don..  Mitgl.  d.  Royal  Society  (Th)  (B), 
geb.  .  .  .,  gest.  4735,  Juni  8,  .  .  . 
Oo  the  sei  catharticum  amarum  commooly 
called  the  Epsom  Salt  (Phü.  Tr.  4788).  On  the 
preparation  of  Prussian  blue  (Ib.  4784).  On 
camphor  (Ib.  4785). 

Brown,  Joseph.  —  Prof.  d.  Physik 
am  Collegio  von  Rhode-Island  in  den  Ver- 
einigten Staaten  (AAB), 

geb.   4  753  etwa,  .... 
gest.  4  785,  Dec  3,  .  .  . 

War  der  Erste ,  welcher  Dampfmaschinen  in 
den  Vereinigten  Saaten  zu  erbauen  und  anzu- 
wenden suchte. 


(Brown),  Edward.  —  Arzt 
am  Bartholomäus-Hospital  in  London,  Leib- 
arzt König  Carls  IL;  viel  auf  Reisen.  Mit- 
glied d.  Roy.  Society  (BD)  (Th). 

geb.   4  648  etwa,  .  .  . 

gest.  4708,  Aug.  87,  Northfleet,  bei 

Greenhithe,  Kent. . 

A  brief  account  of  some  travels  in  Hungaria, 
Servia,  Bulgaria,  Macedonia,  Thessaly  etc. 
London  4673.  An  account  of  several  travels 
through  a  great  part  of  Germany  etc.  Ib.  4677. 
Two  parhelias  or  mock-suns  lately  seen  in 
Hungery  (Phil.  Tr.  4  669).  Letter  conceming 
damps  in  the  Mines  of  Hungary  and  their  ef- 
fects  (Ib.  id.).  On  the  quicksiiver  mines  in 
Friuli  (Ib.  id.).  Accompt  concerning  many  na- 
tural baths  in  Austria  and  Hungary  etc.  (Ib. 
4  670).  Account  of  the  lakeof  Zirknitz  (R>.  4669 
et  4674). 

Browarlggy  William.  —  Practi- 
scher  Arzt  zu  Whitehaven  mid  Ormath- 
waite  in  Cnmberland.  Mitgl.  d.  Royal  So« 
ciety  (Arm.  Phü.  X.  4  8  4 1), 

80* 


311 


Bnoaaiifl 


Brtakmaiui. 


312 


gab.  I7H,  MSrzdi,  Higfa  CUm  Hell, 

Camberlaod, 

gest.  1800,  Jan.    1 ,  Ormathwatte, 

Xumbertand. 
Art  of  makiog  commoa  salt,  LondoQ  4748. 
Thoughts  OD  Eale's  new  method  of  destitla- 
tlon  by  tbe  united  force  of  arr  and  fire  (Phil. 
Tr.  1756).  Ad  experimenlal  Inquiry  concer- 
niog  the  mineral  elastic  spirit  or  air  contained 
in  the  waters  of  Spa  etc.  (Ib.  id.  and  4  774). 
Mit  W.  Wation:  Severai  papers  concerniog  a 
new  semi-melal,  callad  plattna  (Ib.  4  756).  Mit 
B.FraBkUn:  On  the  stUliog  of  waves  by  meana 
ofoil  (Ib.  4  774). 

Bmoamifly  Heinrich.  —  Prof.  der 

Mathematik  in  Rom ,  zuletzt  praci.  Arzt  u. 

Prof.  d.  Hedksin  a.  Mathematik  an  d.  Univ. 

2tt  Rostock  (JJ  (B). 

geb.  1531  etwa,  .  .  Alost,  Flandern, 
gest.  1593,  Dec.  34,  Rostock.* 

De  moia  primo,  4580.  iDstttationaa  apliaarae, 

4  584.  Ausserdem  Mediciniaches. 

•  g0b.  1530  etw»,  g«it.  1599,  Ju.  4  (Kr). 

Bmo0f  James.  —  Anfangs  Jurist, 
dann  WeinhSndler,  darauf  brittischer  Con* 
sul  in  Algier,  endlich,  nachdem  er  mehr- 
jährige Reisen  in  Syrien,  Palästiaa»  Ara- 
bien ,  Aegypten  und  Abyssinien  gemacht, 
in  Schottland  als  Privatmann  lebend  (BD) 
(B)  (BN), 

geb.   4730,  Dec.  4  4,  Kinnaird,  b.  Fal- 
kirk, Schottl.,* 

gest.  4794,  Apr.  87,  Kinnaird.** 
Travels  to  discover  the  source  of  the  Nil  io  the 
yeara  4768—78  containing  a  journey  through 
Egypt,  the  three  Arablas  and  Rtblapia,  6  vol. 
Ediab.  4  790. 

*  geb.  1729,  Dec. ..  (Ahr.TLlU), 

**  g«st.  1794,  Mai  2  {Otit),  —  Starb  in  Folge  des  Stur- 
sei  von  einer  Treppe. 

BmoOy  Archibald.  —  Arzt,  Prof.  d. 
Materia  medica  und  Mineralogie  am  Col- 
lege of  Physicians  and  Surgeons  in  New- 
yoit  (AAB), 

geb.   4777,  Febr.  .  .,  New- York, 

gest.  4  84  8,  Febr.  «2,  New-York. 
Jouraal  of  American  Mineralogy,  von  dem  4  84  o 
zwar  nur  ein  Band  erschien,  das  aber  doch  zu 
flUttnun'i  Journal  of  Science  etc.  Aniass  gab. 

Brooha«seii|  Anton.  —  Domcapi- 

tular  zu  Münster  (Fl)  (M.  ü), 

geb.  4  735, Münster, 

gest.  484  5,  Sept.  4  3,  Münster. 

Instituliones  physicae,  Monast.  477fi  et  4  785. 

Bmohor,  Philipp  Adam.  —  Pre- 
diger foigweise  2u  Bückeburg,  Hameln  and 
Altena  (M), 


geb.  4  676,  Juni  22,  Kilchbergb.  Basel, 
gest.  4754,  MUrz  . .,  Altena. 
Diss.  de  Magnete,  Basil.  4698. 

Bmokner,  Isaak,  s.  Brückner. 

Bmdorer,  s.  Brüderer. 

■miy  £tienae  Hubert. —  Karto- 
graph in  Paris;  machte  die  E&pedition  un- 
ter Gapt.  Baudin  (484^4 — 4803)  mit  (BS) 
iBN), 

geb.  4786,  März  20,  Paris, 

gest.  4832,  Juli  4  6,  Sceaux  bei  Paris.  * 
Atlas  universel,  in  65  Blatt,  Paris  4  SSO. 

*  An  der  Cholenu 

Brfloke,  Ernst  Wilhelm.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Physiologie  und  höh.  Ana- 
tomie aA  d.  Univ.  zu  Wien,  Mitgl.  d.  Aoad. 
d.  Wiss.  daselbst  seit  4  849,  früher  Prival- 
docent  an  d.  Univ.  zu  Berlin  «oti  ^nn 
Prof.  extr.  an  d.  zu  Königsberg  (Diss), 

geb.  4  84  9,  Juni  6,  Berlin."^ 
De  di/Tusione  humorum  per  septa  moriua  et 
Viva,  Diss.  Berol.  4  84S  (Daraus :  Beilr  z.  Lehre 
von  d.  Diffusion  etc.  Pogg.  Ann.  LVIII).  Über 
d.  Stereoskop.  ErscbeinuDgen  usw.  (Xflllai^ 
Archiv,  4844).  Über  d.  Vorkommen  d.  Harn- 
säure im  Rinderharn  (Ib.  4842).  Über  d.  in- 
neren Bau  d.  Glaskörpers  (Ib.  4848  u.  45). 
Über  d.  Leuchten  d.  Augen  b.  Menschen  (Ib. 
4  847).  Über  d.  Bestimm,  d.  spec.  Gew.  d. 
Milch  (Ib.  id.).  Üb.  d.  Verhalt,  d.  optisch.  Me- 
dien d.  Augen  gegen  Licht-  u.  Wärmestrahlen 
(Ib.  4  845  u.  Pogg.  Ann.  LXV).  Üb.  d.  Verhalt, 
d.  opt.  Medien  d.  Augen  gegen  Sonnenstrah- 
len (Ib.  4846  u.  Pogg.  Ann.  LXIX).  Üb.  d.  Blu- 
ten d.  Rebstocks  (Poigg.  Ann.  LXIII,  4  844). 
Üb.  d.  Wesen  d.  braunen  Farbe  (Ib.  LXXIV, 
4848).  Üb.  d.  Aufeinanderfolge  d.  Farben  in 
d.  Hewton'schen  Ringen  (Ib.  id.).  Untersuch, 
über  subjective  Farben  (Ib.  LXXXIV,  4  854, 
ausführlicher:  Denkschr.  d.  Wien.  Aoad.  Bd. 
III).  Üb.  Reinigung  von  Aräometern  aus  Glas 
(Sitzungsberichte  d.  Wien.  Acad.  III,  4849). 
Ueb.  seine  Arbeilsloupe  (Ib.  VI,  4854).  Über 
d.  Farbenwechsel  d.  Chamttleonen  (Ib.  VII, 
4854).  Üb.  d.  Farben,  welche  trübe  Medien 
im  auffallend,  und  durchfallend.  Lichte  zei- 
gen (Ib.  IX.  4  852,  auch  Pogg.  Ann.  LXXXVIII). 
Ueb.  d.  Wirk,  complementar  geflirbt.  Gläser 
beim  binocular.  Sehen  [Ib.  XI,  4858,  auch 
Pogg.  Ann.  XC).  Üb.  d.  Dicbroism.  d.  Blut- 
farbstoffs (Ib.  id.).  Üb.  d.  unechte  Disper- 
sion d.  dichroit.  Hämatinlösungen  (Ib.  XIII, 
4854,  auch  Pogg.  Ann.  XCIV).  Grundzüge  d. 
Physiologie  u.  Systematik  d.  Sprachlaute  usw. 
Wien  4  856  (Aus  d.  Zeitechr.  für  Osterr.  Gym- 
nasien, 4856).  Noch  viel  Anatomisches  und 
rein  Physiologisches. 

*  g«b.  Min  6  {WA), 


BHInkmaiiM ,    Franz    Ernst.    — 
Pract.  Arzt  erst  zu  Helmstädt,   dann  an 


313 


TWif^iii^iift 


Brnaingi. 


314 


Braonschweig  und  Wolfenbüttel.   Mitgl.  d. 

Leopold.  Acad.  (M), 

geb.  1697,  Sept.  27,  Marienthal  bei 

Uelmstadt, 

gest.  4753,  März  21,  Woirenbättel/ 
De  lapide  violaceo  Sylvae  Hercyniae,  Gael- 
pherbyt.  4725.  Magoalia  Dei  in  Subterraneis 
oder  Unterirdische  Schatzkammer  aller  Kö- 
nigreiehe  und  Lfinder,  2  Bde.  Heimst.  1727 — 
It.  Specimen  aistens  hist.  nat.  lapidis  num ma- 
us Traassylvaniae,  Guelpherbyt.  4  727.  Hisloria 
Daturalis  curiosa  lapidis  tov  ^AQßiatov  ejus- 
qae  praeparationum,  chartae  nempe,  Uni,  lin- 
tei  et  ellycbniorum  incombustibilium,  Bmnsv. 
4727.  Thesaurus  subterraneusducatusBruns- 
vigii  etc.  Ib.  4728.  Lenpold's  Predromus  Bi- 
bHoth.  metalHcae,  neu  edirt  u.  eroendirt,  Ib. 
1792.  —  Viele  mineralog.  u.  naturhistor.  Auf- 
stttze  in  den  Act.  Acad.  Naturae  Cur. ,  den 
Breslauer  Sammlungen  f.  Natur  u.  Kunst,  den 
Miscellan.  pbys.  med.  math.  v.  Bftehner,  auch 
einen  in  d.  Phil.  Tr.  47SO. 

*  feit  Min  36  {AITCfi. 

BrBokmana,  ürban  Friedrich 
Benedict.  —  Sohn  d.  Vorigen.  Prof.  d. 
Anatomie  und  berzogl.  Leibarzt  in  Braun- 
schweig (M.  U), 

geb.  4728,  Apr.  23,  Wolfenbüttel, 
gest.  4  8  42,  Juni  20,  firaunschweig. 
Abhaodl.  von  den  Edelsteinen,  Brauoschweig 
4757  u.  4773.  Nachtrüge  dazu.  Ib.  4778  u. 
4783.  Vom  Weltauge,  Ib.  4  777.  Briefwechsel 
mit  H.  K.  S.  ▼.  Kdhlar  über  d.  Sardonyx  usw. 
Leipz.  1804—4804.  Vber  e.  biegsam,  elast. 
Stein  (CreU'a  Aan.  4  784).  Seltene  Porphyrar- 
teo;  Quarz-  u.  Hornsteinkrystalle  (Ib.  4786). 
VermeinU.  Chalcedonkrystalle  (Ib.  4790).  Über 
d.  Basalt  (CreU's  Beitr.  III,  4  788).  Beschreib, 
d.  Sternsteins  (Schrift.  Berl.  naturf.  Freunde, 
VI,  4786  u.  VII,  4787}.  Beschreib,  d.  Mond- 
stein« (Ib.  VII).  Vom  figypt.  Kiesel  (Ib.  id.). 
iJber  Aquamarin  u.  Topas  (Ib.  X,  4  792).  Über 
sibir.  Topas  u.  Beryll  (Ib.  id.).  Fernere  min. 
Auf^tze  in  Voigt* s  Magaz.,  Baldinger's  Magaz., 
dem  Hannoversch,  u.  Braunschw.  Magazin. 

Brilokaer  (französirt:  Brückner), 
Isaak.  —  Geschickter  Mechaniker,  folg- 
weise in  Basel,  Paris,  Petersburg,  London, 
Berlin,  Paris  und  wieder  in  Basel  lebend 
(LSIS)  (AR,  H), 

geb.  4  eae,  JuH  23,  Basel, 

gest.  4  762,  Apr.  6,  Basel.* 
Beschreib,  einer  Universal- Sonnenuhr,  Peters- 
burg 4785.  Nonvel  Atlas  de  la  Marine  etc. 
Berlin  4749.  Table  des  loagitudes  et  latitudes 
des  principaui  lieuz  marqnes  sur  le  grand 
globe  de  cuivre  dor^e  conatruit  4  752.  Carte 
g6n6rale  du  globe  terrestre  examin^e  et  ap- 
prouvöe  par  Mr.  Bau.  Bemoulli,  Basle  4  755. 
In  Paris  verüwrtigte  B.  eine  Maschine  sur  Auf- 
fiodung  der  Meerealfloge. 

*g«ltApr.  8(jr). 


,   Johann   Georg  An- 
dreas  von.  —  Bath  im   livländischen 
Kameralhofe,  spSter  Gollegionrath  u.  Etats- 
ratb,  Corr.  d.  Petersburger  Acad.  (RN), 
geb.   4  7ii,  MSrz  29,  Heubach im  Hild- 
burghausischen, 

gest.  4814,  Apr.  4  5  (A.St.),  Riga. 
Bestimm,  d.  Länge  u.  Breite  von  Riga  OBode'a 
Jahrb.  4  808).  über  Monddistanzen  (Ib.  4809). 
AufSsälze  in  den  Petersb.  Mem. 

Brildoror  (französirt:  Bruderer),  Jo- 
hann Jacob.  —  Gehülfe  an  der  Stern- 
warte zu  Genf  seit  4849  (Or), 

geb.  4847,  Aug.  4  0,  Heiden, Cant. Ap- 
penzell. 
Seine  Beobachtungen  finden  sich  in  E.  Plaair 
tamour's  Observat.  astronomiques  und  in  den 
Astron.  Nachricht.  XX.  XXII,  XXIII,  XXVI, 
XXVII  u.  XXVIII. 

BrilU  (auf  Martinskirchen),  Hans  Mo- 
ritz Graf  von.*  —  Kurfürstl.  sSchsischer 
wirkl.  Geheimer  Rath  und  zuletzt  Gesandi- 
ter  in  London  (M,  U), 

geb.  4  736,  Dec.  20,  Wiederau  b.  Lie- 

benwerda, 

gest.  4809,  Jan.  22,  London.** 
On  the  investigation  of  astroooipioal  cifeles, 
Lond.  4  704  (Deutach  in  Bündcnbuig's  Archiv, 
4795).  Methode  z.  Erniittl.  d.  wirkl.  Strahlen- 
brechung mittelst  astron.  Kreise  (Bode'a  Jahrb. 
4798).  Die  Gattung  der  Abweich,  d.  Miltags- 
fernrohrs  zu  bestimm.  (Ib.  4  799).  Beweis  ein. 
Verfahrens,  um  d.  wahre  Grösse  d.  Winkel  zu 
erhalten,  die  mit  einem  nicht  merkl.  fehler- 
haft. Kreis-Instr.  beobachtet  worden  Clb-  Sup- 
plmtbd.  III).  Fernere  Aufsätze  daselbst  in  den 
Jahrgg.  4  790—4794,  4  797  u.  Suppl.  I,  II  u. 
III.  —  Seine  kostbaren  Instrumente  wurden 
später  zum  Theil  der  Leipziger  Sternwarte  ein- 
verleibt. 

*  Zu  untenebeiden  Ton  Han *  Moritz  Graf  v.  Brühl 
auf  Seifersdorf  (geb.  1746,  JoU  36,  gest.  1611,  Jan. 
91),  der  nicht  bieber  gehSrt. 
**  geat.  Jan.  9  (^X). 

Bmoily  Jean.  —  Jesuit,  lebte  elnjge 
Zeit  in  Rom  und  lehrte  dann  in  Djgon 
(SBJ)  (Jh 

geb.   4  622, Paria,' 

gest.  4  670,  Apr.  27,  Dijon. 
Perspective  practica  etc.  Paris  4642.  Ars  uni- 
versalis fortifioationum,  ib.  4665. 

BrfinlagS  ( hollUndisirt :  Brunings), 
Christian.  —  General- Director  des  Wa- 
terstaats der  batavischen  Republik  (M.  \\) 
(KLA%^^)  fBWAJ, 

geb.   4736,  Nov.  8,  Neckarau,  Pfalz, 

gest.  4805,  Mai  4  6,  Haag. 
Berichte  n.  Protokolle  über  d.  Wasser  d.  über- 
stimme, iBde.  mit  Attas,  Amst.  4778.  Orer 


315 


Branings 


Bragnatelli. 


316 


de  Waarneeining  van  de  Snelheid  der  Winden 
(Verhandl.  Maatscb.  Harlem,  XIV).  Aanmerk. 
wegens  de  verechillende  hoeveelbeid  van  Re- 
gen en  uitwassening  op  verschillende  hoogten 
elc.  (Ib.  XIX).  Bericht  wegens  weerkandige 
waarneemingenopZwanenborg,  4  777 — 94  (Ib. 
XIX^XXVII) .  Over  d.  allgemeene  Grondregel 
d.  Hydrometrie  (Ib.  XXIV).  Verband!,  over  de 
Snellbeid  van  strömend  Water  etc.  (Ib.  XXVI). 
Beriebt  wegens  een  nieuwen  Hyetometer  (Ib. 
id.).  Bericht  wegens  een  nieuwen  Hydrometer 
(Ib.  XXVIl).  Bemerk,  über  d.  Widerstand  d. 
Wassers  CB«  WoltmaBB's  Bettr.  zur  hydraul. 
Arcbitect.  III). 

BrfinlBgi  (Bninings),  Christian. — 
Neffe  des  Vorigen.  Haupt -Ingenieur  des 
holländischen  Wasserstaats.  Mitgl.  d.  In- 
sütuts  d.  Niederlande  (MAI)  ^/TL.  4  826; 
(BWA)  (BS), 

geb.   1756,  Aug.  43,  Homburg  an  der 

Höhe,  • 

gest.  18t6,  MSrz  30,  Leyden. 
Verhandelingen  over  d.  voordeligsten  hoek, 
onder  welken  roen  de  puntieeren  eener  Sluize 
kann  zamenvoegen,  Hartem  4797.  Verhandl. 
over  de  vierdeeiige  molenassen  (Gekrönt  von 
d.  Genootschap  te  Rotterdam). 

*geb.  17&7...(^iri). 

Britadagl  (Brunings),  Conrad  Lud- 
wig. —  Bruder  d.  Vorigen.  Inspector  d. 
hoUänd.  Wasserstaats,  zuletzt  Haupt-Inge- 
nieur d.  Dep.  d.  Rheinmündung,  zu  Herzo- 
genbusch wohnhaft.  Mitgl.  d.  Instit.  d.  Nie- 
derlande ri#.!i;  (BWA)  (BS), 

geb.   1775,  Juli    4  3,  Heidelberg, 

gest.  18  4  6,  Aug.  1 6,  Nimwegen. 
Prove  eener  Theorie  der  staande  Scheprad- 
roolens,  Rotterdam  4  SOO.  über  verschiedene 
merkwttrd.  Bewegungen,  welche  ein  Doppel- 
kegel vermöge  d.  Schwere  darstellt,  wenn  er 
aaf  d.  Rander  zweier  in  ein.  Winkel  zusam- 
men lauf.  Selten  e.  Kanals  gelegt  wird  (Hln- 
daabnrg's  Arch.  VII.  4S00).  Über  d.  Fehler  in 
d.  Stellung  eines  Mittagsfemrohrs,  a.  Berich- 
tig, d.  beobacht.  Durchgänge  (Bodens  Jahrb. 
4804). 

Britaaleh,  MortenThrane. — Erst 
Prof.  d.  Ökonomie  und  Naturgeschichte  an 
d.  Univ.  zu  Kopenhagen,  dann  Oberberg- 
haaptmann  in  Norwegen  und  Director  d. 
Kongsberger  Silber-  und  Blaufarbenwerks ; 
von  1 8 1  i  an  wieder  In  Kopenhagen  lebend. 
Mitgl.  d.  Dan.  Gesellsch.  d.  Wiss.  (E), 
geb.   4  737,  Sept.  30,  Kopenhagen, 

gest.  4  8X7,  Sept.  4  9,  Kopenhagen. 
Forsög  til  mineralogie  for  Norge,  Tronthjem 
4777.  Mineralogie,  afbandlende  Egeoskaber  og 
Bnig  af  Jord-  og  Steenarter,  Kiöbnh.  4777. 
Litaratura  Danica  scientiarum  natoraliom  etc. 
Kiöbnh.  478t.  Om  Saltgruberne  i  Siebenbür- 


gen (Norske  Vid.  Selsk.  Skr.  V).  Uppgift  on 
Steen  Oculus  mundi  (Svenska  Vet.  Acad.  Handl. 
1777}.  OmtvenneTennmalmer(Ib.  4  778).  Von 
einer  Art  eines  siebenbürg.  Golderzes  (D.  G. 
Behreber's  Neue  Cameralschrift.  Bd.  XII,  Leip* 
zig  4769). 

Brftaaow,  Franz  Fried  rieh  Ernst. 
—  Dr.  Phil.,  Direct.  d.  Sternwarie  zu  Ann- 
Arbor  im  Staate  Michigan  seit  4  854,  früher 
erst  Gehülfe  an  d.  Berliner  Sternwarte  und 
darauf  Direct.  d.  Sternwarte  Cbarlottenrab 
zu  Bilk  bei  Düsseldorf  (Diss.), 

geb.  1824,  Nov.  48,  Berlin. 
Diss.  de  attractione  moleculari ,  Berol.  4848. 
Möm.  sur  la  com^te  elliptique  de  Da  ^ao; 
couronnö  par  la  premiöre  Classe  de  l'Inst.  de« 
Pqys-Bas.  Amsterd.  4849.  Lehrb.  d.  sphärisch. 
Astronomie,  Berl.  4  853.  Viele  Beobachtungen  u. 
Berechnungen  von  Cometen  u.  klein.  Planeten 
in  den  Astron.  Nachr.  XXII,  XXIII,  XXIV, 
XXV,  XXVII,  XXVIII.  XXIX,  XXX. 

Bmgma&fl,  Anton.  ~  Prof.  d.  jlii- 

losophie  und  d.  Naturwissenschaften  erst 

an  d.  üniv.  zu  Franeker  (4755 — 66),  dann 

an  der  zu  Groningen  (BW), 

geb.  4732,  Oct.  St,  Hantum, Friesland, 

gest.  4789,  Apr.  S7,  Groningen. 
Tentamina  pbilosophica  de  materia  magnetica 
ejusque  actione  in  ferrum  et  magnetem,  Frane- 
qaerae  4  765.  Magnetismus  seu  de  afflnitaii- 
bus  magneticis  observatiooes,  Ib.  4778  (Beide 
Werke  auch  deutsch  von  Ch.  O.  Kaehanbaeli). 
Nieuwe  manier  om  de  magnetische  kragt  der 
licbaamen  te  onderzoeken  (VaderlandscheLcl- 
teroefeningen  4775  et  76).  Specimen  machi- 
nae  veterum  per  mechanicam  recentiorem  ple- 
nius  expositum  (Comment.  Gotting.  VII). 

BrogmaaSySebald  Justin.  —  Arzt» 

erst  Prof.  d.  Philosophie  und  Physik  an  d. 

Univ.  zu  Franeker,  dann  (1795)  d.  Medicin 

und  Chemie  an  der  zu  Leyden ,  auch  Ge- 

neral-Inspector  der  HospitSler.  Sohn  von 

Anton  (BWA), 

geb.   4763,  M8rz 24,  Franeker,* 

gest.  4  8  4  9,  Juli  22,  Leyden. 
Lithologia  Groningiana  Juxta  ordinem  WaUe- 
rii  digesta,  Diss.  Gronlng.  4784.  Naturkua- 
dige  Verhandeling  over  een  ZwavelagUgen  Ne- 
vel  den  24.  Juni  4788,  Ib.  4788.  AntheU  an  d. 
Pharmacopoea  Batava  4808.  Viel  Medicini- 
sches  und  Physiologisches. 

*  geb.  1768,  UJkn  34  (ffX). 

Brvg&atelll,  L  0  d  0  V  i  g  0  (Luigi}  G  a  8- 
paro.  —  Dr.  Med.,  Prof.  d.  Chemie  an  d. 
Univ.  zu  Pavia  von  4796  an  (Tp.tt)  (BS) 
(Ttlloch,  Magax.  LIII,  4  819;, 

geb.   4764, Pavia, 

gest.  4848,  Ocl.  21,  Pavia. 
Blementi  di  chimica,  appogiati  alle  piü  raoaati 
scoperti  etc.  2^ol.  Pavia  4788—97.  Gab  her- 


317 


Brnhiif 


Bnmaeei. 


318 


aus:  Bibliotect  fisica  d'Earopa,  iO  vol.  Pavi« 
47M~-94;  Giornale  fisico-medico,  spfiter  uq- 
tar  d.  Titel :  AvaDzameati  della  Medicina  e  Fi- 
sica, 20  vol.  Ib.  4792—96 ;  Annali  di  Chimica, 
Ib.  4790^4805;  Giornale  di  Fisica,  Chimica 
eStoria  naturalis  20  vol.  4*,  Ib.  4  808—27 
(Erst  allein,  dann  mit  Bniiia«ei,  Coaflgliaehi 
und  seinem  Soho  Gasparo,  welche  beiden, 
letzten  es  auch  nach  seinem  Tode  von  4847 — 
27  fortsetzten).  —  Sehr  viele  Aa&fitze  in  die- 
sen u.  andr.  Zeitschriflen ,  z.  B. :  Sur  la  cri- 
stallisation  de  Tacide  benzoJique  etc.  (Ann. 
chim.  VI,  4790).  Sur  le  mouvemeot  de  cer- 
tains  Corps  sur  Teau  (Ib.  XII,  4  792).  Sur  Ta- 
cide  muriatique  oxyg6n^  employä  comme  pho- 
tomdtre  (Ib. id.).  Moyen  de reconnaltre  la  pr6- 
seoce  de  Tacide  nitrique  dans  l'acide  sulfurique 
du  commerce  (Ib.  id.).  Sur  le  phospbore  (Ib. 
XXIV,  4  797).  Sur  quelques  modifications  par- 
ticoli^res  de  la  lumiöre  (Ib.  XXVI,  4  798). 
Nouv.  observ.  sur  la  mani^re  de  \  'oduire  des 
fulminations  bruyantes  avec  divers  corps  par 
le  moyen  du  phosphore  (Ib.  XXVII ,  4  798  et 
XXIX,  4  799) .  Sur  la  difförence  qui  existe  entre 
loiig^ne  et  le  thermoxig^ne  (Ib.  XXIX,  4  799). 
Proc6d6  pour  properer  un  or  mussif  (Ib.  id.). 
Sur  Tammoniure  de  cobalt  et  sur  un  acide 
conteou  dans  Toxide  gris  de  ce  mötal  (Ib. 
XXXIII  et  XXXIV,  4800).  Proc^d6  pour  ob- 
lenir  l^her  nitrique  sans/eu  (Ib.  XLVII,  4  803) . 
£xp.  galvaniq.  sur  la  composition  de  l'acide 
muriatique  (Ib.  LX,  4806).  Sopra  alcuni  feno- 
meni  galvanici  (Giorn.  di  fisica  I,  4808).  Sin- 
gulare degenerazione  de!  cartone  col  galva- 
oismo  (Ib.  id.)>  Sui  trasporti  e  le  decomposi- 
ziooi  chimiche  predotte  dair  elettrico  (Ib.  id.). 
Sopra  un'  obbiezione  fatla  alla  teor ia  termos- 
sigena  etc.  (Ib.  id.).  Esame  di  una  sostanza 
crtstalHna  trovata  neir  olio  di  trementina  (Ib. 
II,  4  809) .  Osserv.  sopra  il  fosforo  (Ib.  V,  4  8 1 2) . 
Sulla  maniera  di  produrre  freddi  arteficiali 
per  mezzo  di  liquori  spirituosi  e  neve  (Ib.  VI, 
4848).  Sull  carattere  deir  arsenico  d'imbian^ 
care  co'  suoi  vapori  le  lamine  di  rame  etc. 
(Ib.  Vit,  484  4).  Sulla  costituzione  chimica  del 
gas  oliofacente  e  de'  gas  flogogeni  carburati 
(Ib.  id.).  Sul  fosforismo  di  varj  corpi  (Ib.  id.). 
Sopra  una  combinazione  naturale  di  olio  di 
pesco  e  os^iprussico  (Ib.  VIII,  4845).  Sopra 
ia  materia  colorante  de'  semi  di  caffö  (Ib.  id.). 
Facile  criterio  per  iscoprire  la  piü  piccola  quan- 
titä  d'arsenico  (Ib.  id.).  Nuövo  color  giallo 
igrometrico  (Ib.  id.).  Leghe  metallicbe  otte- 
nute  col  galvanismo  (Ib.  id.  et  Ser.  II.  T.  I. 
4848).  Etc. 

Brahas,   Carl  Christian.  —  Dr. 

Phil. ,  Gehüire  an  d.  Sternwarte  zu  Berlin, 

früher  Mechanicus  (Or), 

geb.  1830,  Nov.  92,  Ploen,  Holstein. 
De  planetis  minorlbus  inter  Martem  et  Jovem 
circa  solem  versantibus,  Diss.  inaug.  Berol. 
4856.  Entdeckte  dreiCometen:  4  853,  Sept. 
H-42;  4864,  Sept.  42  u.  4855,  Nov.  42  (Astr. 
Nachr.  XXXVII,  XXXIX  u.  XXXXll).  Viele 
Beobb.  u.  Berechnungen  von  Cometen  u.  klein. 
Planeten  (Ib.  XXXV,  4852  —  XXXXII,  4856). 


BrombeyyCarl  Christian. — Pract. 
Arzt  in  Berlin.   Mitgl.  d.  Gesellsch.  naturf. 
Freunde  daselbst  (Schrift,  dieser  GslL  \l\), 
geb.   4743,  Juni  H,  Ballenstädt, 

gest.  4  779,  Dec.  24,  Berlin. 
Dber  d.  endliche  ümwandl.  d.  ganzen  Erde 
durch  Feuer,  Berl.  4808.   Gedanken  über  d. 
Pallaa'sche  Eisenstufe  (Bescbäft.  d.  Gesellsch. 
naturf.  Fr.  II). 


tay,  Pierre.  — Jesuit,  Literat 
und  Dichter,  Lehrer  d.  Rhetorik  u.  Mathe- 
matik zu  Caen  (BEJ)  (A), 

geb.   1688, Reuen, 

gest.  4  742,  Apr.  47,  Paris. 
De  arte  vitraria  Libri  duo,  Cadomi  4742. 


I  Franz  Xaver.  —  Jesuit, 
Dr.  Phil.  u.  TheoL,  erst  Gebölfe  an  der 
Sternwarte  zu  Ofen,  später  Prof.  d.  höhr. 
Mathematik  an  d.  üniv.  zu  Pesth  (SSJ), 

geb.  4745,  Sept.  4  4,  Agram,  Croatien, 

gest.  4  847, Pesth. 

Machte  von  4785  an  regelmässige  meteorolog. 
Beobachtungen  für  die  Manheimer  Sociatllt, 
deren  Mitglied  er  war. 

BroBaooly  Vincenzo.  —  Prof.  der 
Mathematik  an  d.  Univ.  zuPavia  (seit  4  804) 
und  GeneraMnspector  des  öffentl.  Unter- 
richts im  Königreich  Italien;  früher  (4 790) 
Prof.  d.  Mathematik  und  Nautik  am  Marine- 
Institut  in  Livorno.  Mitgl.  d.  Societä  Ita- 
liana  (Tp.  lü)  (Mem,  Sog.  Ital.  XIX,  pt.  11 ;, 

geb.   4768,  März  3,  Florenz, 

gest.  484  8,  Juni  4  6,  Pavia. 
Opusculo  analitico  sopra  Tintegrazione  delle 
equaziooi  a  differenze  finite,  Livorno  4792. 
Calcolo  delle  equazioni  lineari,  Firenze  4798. 
Analisi  derivata  ossia  analisi  dedotta  da  un 
sol  principio  di  considerare  le  quantitä,  Pavia 
4  802.  Corso  di  Matematica  sublime,  4  vol. 
Firenze  4804.  Trattato  dell'  Ariete  idraulico, 
Milano  484  0,  4  84  5.  Mem.  sopra  le  pratiche 
usate  in  Italia  per  Ia  distribuzione  delle  acque 
correnti,  Verona  4  844.  Mem.  soll' uso  della 
variazione  delle  constanti  nella  integrazione 
delle  equazioni  a  coefficienti  variabili  (Mem. 
Torino,  4  805).  Sopra  l'integrazione  d'alcune 
equazioni  a  differenze  finite  (AttidiSiena,  VII). 
Mem.  sopra  i  principij  e  le  applicazioni  del 
calcolo  differenziale  e  integrale  (Atti  Istit.  Bo- 
logna, 4806).  Sull  gaileggiante  composto  (Ib. 
id.).  Mem.  per  distinguere  i  massimi  ed  i  mi- 
nimi  nell'  ordinario  calcole  delle  variazioni 
(Ib.  id.).  Sopra  le  soluzioni  particolari  delle 
equazioni  alle  differenze  finite  (Mem.  Soc.  Ital. 
XIV).  Sull'  urto  dei  fluidi  (Ib.  XVII).  Sulla 
reazione  e  spinta  indietro  dell'  acqua  che  esce 
dai  fori  dei  vasi  (Mem.  IsUt.  Milano,  4822). 
Sull  computo  delle  macchine  idrauliche  (Ib. 
id.).  Sul  salto  semplice,  sul  salto  mortale  e 
salto  tondo  (Giornale  di  fisica  I,  4808).  Della 


819 


Bnmorona 


Bnmner. 


820 


leggerezza  nel  correre  (Ib.  Id.).  Bsperieaze 
idrauliche  (Ib.  III,  4  84  0) .  Tentativi  per  aumeo- 
tare  la  porUta  de  morlaj  da  bomba  (Ib.  VI, 
484  3).  Suir  effetto  deir  ali  nelle  freccie  (Ib.  id) . 
Sul  retrocedlmento  che  lo  scappare  de'  fluidi 
produce  ne'  vasi  che  li  contengoDO  (Ib.  VII, 
4844).  Salla  dottriDa  deir  attrazlone  capillare 
(Ib.  IX,  4846).  Stti  ballerioi  di  corda  molle 
(Ib.  id.).  Sulla  forza  degli  animali  (Ib.  X,  484  7). 
Sulla  misura  della  percossa  dell'  acqua  sull' 
acqua  (Ib.  id.).  Sopra  gli  equilibri  (Ib.  Ser.  II. 
T.  I,  4  84  8).  Sulla  communicazione  de*  fluidi 
(Id.  id.). 

Branorona,  Nils.  —  Oberst  im  Dl- 
rectorio  des  schwedischen  Lootsenwesens 

geb 

gest.  4  846,  Sept.  S8,  Stockholm. 
Anmürkningar  och  uppgifter  rörande  vatten- 
minskningea  vid  Sveriges  kuster  (Vet.  Acad. 
Handl.  4823,  auch  Pogg.  Ann.  II,  4834). 

Bnuioly  Sir  Marc  Isambert.  —  An- 
fangs in  der  französ.  Marine  dienend,  dann 
(4793)  nach  New-York  auswandernd  and 
sieb  daselbst  zum  Ingenieur  ausbildend, 
als  solcher  4799  nach  England  gehend, 
wo  er  4806  für  einen  Rlobeomechanismus 
zum  Gebrauch  der  Marine  SOOOO  Lstrl.  von 
der  Regierung  erhielt,  und  ausser  mehren 
andern  öffentlichen  Bauten  den  Themse- 
tunnel (1 8S5 — iS)  nach  seinem  Plane  aus- 
führte. Mitgl.  und  zuletzt  Vicepräsident  d. 
Royal  Society  und  d.  Royal  Institution  of 
Givil-Ingineers  (An.R.f,\%k^)  ("6.4850;, 

geb.   4  769, Hacquevilie,  Nor- 

mandie, 

gest.  4  849,  Dec.  4ü,  London. 
New  Power  obtalned  by  Liquefied  Carbonic 
Acid  Gas  (Brewtter,  Journ.  of  Science  V,  4826). 

Bnuieltiy  Francesco  Saverio.  — 

Lehrer  d.  Mathematik  und  Philosophie  in 

Rom.    Caplan  der  PSpste  Clemens  XII., 

Benedict  XIV.  und  Clemens  XÜL  (Ä), 

geb.   4  693,  Nov.  4  4,  Corinaldo,  Marc 

,  Ancona, 

gest 

Trattato  deir  Aritmetica  commune  e  speciosa, 
Korn  4  734 .  Trattenimenti  scientific!  suUa  Sfera 
geograflca,  Istorica,  Meteore  ed  Astronomia, 
Ib.  4  754.  Trattenimenti  scientifici  sull*  Idro- 
grafia,  Nautica,  Blasone,  Statica,  Meccanica, 
Architettura,  Pirotecnla  e  Suono,  Ib.  4756. 
Aritmetica  binomica  e  diadica,  Ib.  4756. 

BnUttlto,  8.  Latini. 

Bnml,  Teofilo.  —  Capuziner  (Maz) 
(A),  ^ 

geb.  4569,  .  .  .  Verona, 
gest.  4  638,  .  .  .  Vicenza. 


Trattato  di  fare  gti  Orologj  ed  altri  Istrameoti 
matematici,  4647.  Armonia  astronomica  e  geo- 
metrica  dove  s'insegna  la  ragione  di  tutti  gli 
orologj ,  Venezta  4  622.  Frutti  singolari  della 
geometria ;  linea  che  quadra  il  clrcolo  ed  in- 
▼enzione  delle  tre  e  qaattro  proporzionall,  Ib. 
4628.  Novum  planisphaerium  s.  universale 
Astrolabium,  Ib.  4625. 

Bmniy  Giovanni  Battista. — Fran- 
ciscaner,  lehrte  in  den  Klöstern  seines  Or- 
dens zu  Palermo,  Messina  und  Castrogio*» 
vanni,  war  auch  Maler  (MizJ  (A), 

geb.  4  647,  Juni  2,  Enno  od.  Castrogio- 
vanni, Sicilien, 
gest.  nach  4707. 
Anatomie  della  Prospettiva,  Ottici,  Anottica  e 
Catottica. 

Bmnli  GiuseppeLorenzo.  —  Arzt 
und  Prof.  d.  Anatomie  an  d.  üniv.  zu  Tu- 
rin (BMP), 

geb Turin. 

gest.  4775,  Nov.  18,  Turin, 
Concerning  the  Bologna  Boltles  (Phil.  Tr.  4  745), 
On  Ihe  hol  batbs  of  Vinadio,  in  the  province  of 
Coni  in  Piedmont  (Ib.  4  760). 

BltUUlf  Lucas.  —  KursSchsischer 
Mathematicus  mid  Inspector  d.  Kunstkam- 
mer in  Dresden.  Lebte  lange  in  Nürnberg 
(WN)  (A), 

geb Annaberg, 

gest.  nach  4  640,  .  .  .Dresden. 
Praxis  Perspectivae  d.  i.  Von  Verzeichnungen 
usw.  Nürnberg  4645.  Snelidii  Elemente  pra- 
ctica, Ib.  4625. 

Braaner,  Balthasar.  —  Pract.  Arzt 
und  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Halle. 
Leibibedicos  d.  Anhalt'schen  Fürsten  (DK), 
geb.  4  540,  Dec.  27,  Halle, 
gest.  4  64  0,  Juli  4  6,  Halle.* 
Wandte  innerhalb  tO  Jahren  4  6000  Gulden  auf 
chemische  Versuche  zur  Auffindung  des  Steins 
der  Weisen. 

*  (eb.  1&33  .  .  .,  gMt.  1604  {/)  iäi  fidtch  {DK). 

Bnuuier  (auch  Brunn),  JohannCon- 
rad,  Baron  von.  —  Prof.  d.  Medicin  an 
d.  Univ.  zu  Heidelberg,  Leibmedicus  des 
Kurfürsten  von  d.  Pfalz.  Mitgl.  d.  Leopd- 
din.  Academie  (ANC)  (J), 

geb.   4  653,  Jan.  4  6,  Diessenhofen  bei 

Schafhausen, 

gest.  4727,  Oct.  2,  Manheim. 
De  experimento  circa  rootom  elasticum  s.  ef- 
fervescentiam  acidularum  in  antlia  pneuma- 
tica  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  Dec.  8,  Ann.  4  697 
et  98) .  De  phaenomenis  quibusdam  circa  gra- 
vitatem  aöris  (Ib.  id.).  Experimentom  de  bul- 
lamm  emergentium  productione  in  solutione 
chalybis  alionimque  terreorum  (Epbem.  Acad. 
Nat.  Cur.  Cent.  I). 


321 


Brnnner 


Briuch. 


322 


y  Joseph.  —  Kurfürstlich 
pfalzbayerscher  und  später  Königl.  Ober- 
verweser d.  fiergamts  zu  Bodenmais  (M,  \\) 

geb.   1764,  März  23,  Griesbach,  Nie- 
derbayern, 

gest.  1807,  Apr.  li,  Bodenniais. 
.Neue  Hypothese  von  d.  Entstehung  d.  Gange, 
Leipz.  1804.  Handbuch  d.  Gebirgskunde  usw. 
11).  ($02. 

Bnuiaer,  Carl  Emanuel.  —  Dr. 
(Iiil.,  Prof.  d.  Chemie  u.  Pharmacie  an  d. 
Iniv.  zu  Bern;  früher  Apotheker  daselbst 
Or , 

geb.  4796,  Jan.  25,  Bern. 

Iber  d.  Darstellung  d.  Kaliums  u.  Natriums 

Sehwiigg.Journ.  XXXVIH,  1823).  Verbessr. 

«ein.  Apparats  z.  Kaliurobereit.  (Pog^g.  Ann. 

lY J825^  Bas.  schwefeis.  Kupferoxyd  (Ib.  XV, 

4Si9,.    Bereit,  d.  Zinnobers  auf  nass.  Wege 

Ib.  id.).   Bereit,  d.  Schwefelkoblenstofls  (Ib. 

Wfl,  1829).  Bestimm,  d.  Wassergebalts  d. 

Atmosphäre  (Ib.  XX,  4830).  Bestimm,  d.  Koh- 

len^auregehalts  derselben  (Ib.  XXIV,  4  832). 

I  lH?r  d.  Analyse  organ.  Stoffe  (Ib.  XXVl,  4  832) . 

I  ber  d.  Sauerstoffgebalt  d.  Luft  (Ib.  XXVII, 

U38).  Versuche  üb.  Kudiometrie  (Ib.  XXXI, 

<^34).  Darstell,  d.  Selens  aus  Selenschiamm 

Ib.  id..    Untersuch,  einig.  Kupfersalze  (Ib. 

WXIl,  1834).    Beschreib,  e.  Barometers  (Ib. 

\.\.\IV,  4885).    tber  Stärkemehl  u.  Stärke- 

i\i*\er    Ib.  id.).   Apparat  z.  llervorbring.  e. 

I  uflzugs,  Aspirator  (Ib.  XXXVIII,  4836).  Beitr. 

7  rhem.  Analyse  (Ib.  XLIV,  4838).  Neue  Be- 

•«tinimungsmethude  d.  Kohlenstoffs  (Ib.  XCV, 

i^3j,.   Darstell,  von  Silberblech  auf  galvan. 

We;:e    Mitlheii.  d.  naturf.  Gesellsch.  In  Bern, 

'**3,.  Analyse  v.  Schicsspulv.  usw.  (Ib.  id.). 

I  b   kohlens.  Kupferoxyd  und  Schwefelkupfer 

Ib  4844).   üb.  natürl.  u.  künstl.  Ultramarin 

Ib  1845).   Bestimm,  d.  Kohlensäure  in  Salz- 

>erhind.  (Ib.  4846u.  47).  Einwirk.  d.  Zuckers 

Jiifrhromsaares  Kali  (Ib.  1847).  Beitr.  z.  Eu- 

•Icmetrie  Ib.  id.).  Quantit.  Bestimm,  d.  Gol- 

«l«-s  au^  Legtningen  (Ib.  4849).  Zur  Analyse  v. 

Meull-Leginingen  (Ib.  4  854).  Darstell,  v.  rein. 

^illier  aus  Chlorstiber  (Ib.  4852).  Fällung  von 

rein  Kupfer  usw.  (Ib.  id.).   Trenn,  v.  Kupfer 

*>   Zink  (Ib.  id.).   Bestimm,  v.  Gasgemengen 

Ib.  id.).  Reinig,  d.  Leuchtgases  (Ib.  id.).  Anal. 

')  ataiosph.  Luft  (Ib.  4  853;.   Bereit,  d.  rauch. 

•»-IpelcMäure  (Ib.  id.).    Untersuch,  d.  Wie- 

i)f>rkalks  (Ib.  id.).  Luftleerer  Raum  auf  ehem. 

^N'-se  ab.  4  854).  Üb.  Darstell,  d.  Aluminiums 

Ib  1856}. 

Braaaor  (später  Brunner  v.  Watten- 
w)!.  Carl.  —  Sohn  d.  >^rigen.  Dr.  Phil., 
l*r*»f.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Bern,  bis 
J'*"^,  auch  Tclegraphcn-Director  (Diss), 

geb.  1823,  Juni  23,  Bern. 
I*e  ratione  quae  inter  fluldorum  cohaesionem 
't  lalorem  aliasque  vires  moleculares  inter- 
'^cdit.  Diss.  insug.  Berol.  4846.  Über  Dichte 

Hofgendorff,  liandwSrlerbneh. 


d*  Eises  bei  verschiedn.  Temperatureii  (7ogg. 
Ann.  LXIV,  4845).  Üb.  Einfl.  d.  Magnetism. 
auf  thier.  Körper  (Mittbl.  d.  naturf.  Gesellsch. 
in  Bern  4  847).  Üb.  Cohäsion  d.  Flüssigkeiten 
(Ib.  id.).  Diamagnetism.  d.  Eises  (Ib.  4  848). 
Einfl.  d.  Magnetism.  auf  d.  Cohäsion  d.  Flüs- 
sigkeiten (Ib.  4849).  Über  geförbten  Schnee 
(Ib.  1850).  Productionskraft  der  Natur  (Ib. 
4  850).  Über  das  Taschenbarometer  (Ib.  4853, 
Pogg.  Ann.  XCI). 

BnmOy*  Giordano.  —  Dominica- 
ner, der  wegen  Religionszweifel  sein  Va- 
terland verliess,  von  4  586  bis  4  58B  Vor- 
lesungen in  Wittenberg  hielt,  daselbst  zur 
lutherischen  Kirche  übertrat  und,  als  er 
später  nach  Italien  zurückkehrte,  4  598  der 
Inquisition  zu  Venedig  in  die  H'ande  fiel 
und  zu  Rom  verbrannt  wurde  (BUNJ  (J) 
(B)  (BN)  (Mzz), 

geb.  Mitte  d.  XVI   Jahrb.,  Nola,  Cam- 

panien, 

gest.  1600,  Febr.  4  7,  Rom.** 

Spaccio  della  bestia  trionfante,  Parigi  4584. 

Del  infinito  universo,  Venez.  1584.  Acrotismus 

seu  rationes  articulorum  physicorum  adver- 

sus  peripateticas  Parisiis  propositorum,  Vi- 

tebergae  4  588.    Articuli  centum  et  sexaglnta 

adversus  Mathematicos  et  Philosophos,  Pra- 

gae  1588.  De  innumerabilibus,  immense  et  in- 

(igurabili  seu  de  universo  et  mundis,  libr.  VIII, 

Francof.  4591. 

*  Bruni  bei  (ITu). 

**  gesL  Febr.  9  {ZCÄ.  II)  ist  falsch,  da  er  nur  an  die- 
sem Taf  e  lum  Tode  rerurUieilt  ward. 

Bnuui^sor,  Matthias.  —  Arzt  und 
Rentamtsphysicus  zu  Burghausen  (Mj, 

geb.  172?, Ramersperg,  Baiem, 

gest.  4789, Mai 22,.  .  . 
Versuche,  mit  mineralischen  sauern  Gelstern 
aus  den  Hölzern  Farben  zu  ziehen  (Abh.  d. 
Münch.  Acad.  VIll,  4  773).  £ntdeck.  verschiedn. 
vegetabil.  Farbmalerialien,  Seiden-  u.  VVollen- 
zeuge  schön  u.  dauerhaft  zu  färben  (Ib.  id.). 
Lithologische  Beobachtungen  (Ib.  IX,  4775). 

Bmfloh  (Bruschius),  Caspar.  —  Ge- 
schichtschreiber u.  Dichter,  der  4  552  vom 
König  Ferdinand  von  Deutschland  den 
poetischen  Lorbeerkranz  erhielt,  auch  zum 
Pfalzgrafen  des  heil,  römischen  Reichs  er- 
nannt wurde  (JJ, 

geb.  4  54  8,  Aug.  4  6,  Schlackenwalde, 

Böhmen, 
gest.  1 559, zwisch.  Rothen- 
burg u.  Windsbeim.* 
Beschreib,  d.  Fichtelberges  (durch  Zaeh.  Theo- 
bald),  Wittenb.  4  64t.  Encomia  Hubae  Scbla- 
ckenwaldensis  et  Thermarum  Carolinarum 
apud  Bohemos,  Ib. 

*  Im  Schlingfiibarhschen  Walde,  daüclbst  voa  Edel- 
Iriiten  emiordct,  die  er  in  seinen  Schriften  angegrif- 


fen baUo. 


21 


3X2 


Braui 


Bnch. 


3i4 


i,  Malthe  Conrad.  —  Wegen 

polilischer  Schriften  i.  J.  4  800  aus  seinem 

Valerlande  verwiesen ,  lebte  er  darauf  in 

Paris  als  Literat  unter  dem  Namen  Halte- 

Brun  (E), 

geb.   1775,  Aug.  4  2,  Thisted,  Jütland, 

gest.  1816,  Dec.  U,  Paris. 
Mit  S.  Xontelle:  Geographie  maihöniatique, 
physique  et  politique  de  toutes  les  parties  du 
monde,  46  vol.  Paris  4808—7.  Pr^cis  de  la 
Geographie  uaiverselle,  Ib.  4  840.  Gab  heraus : 
Annales  des  voyages  etc.  S4  vol.  Paris  4  808 — 
45.  Nouv.  Ann.  des  voyages  etc.  Ib.  4824  — 
4  826.  —  B.  war  i.  J.  4840  MiUtifler  d.  Sociötö 
de  Geographie  in  Paris. 

Bmim,  Heinrich  Wilhelin.  — Dr. 
Phil. ,  Prof.  d.  Physik  und  Mathematik  am 
Richelieu'schen  Lyccum  in  Odessa  seit  4  83  4 
(Or), 

geb.    4  806,  Mai  25,  Friedrichshamn, 

Finnland, 

gest.  4  854,  Jan.  30,  Ode.s.sa. 
De  cycloidis  aequalione  atque  indole,  Göttin- 
gae  1828.  Einige  mathemat.  Werke  in  russi- 
scher Sprache,  Odessa  4838,  4  845  u.  4  848. 
Beitrag  zur  analytischen  Geometrie  (Bullet, 
scient.  de  lAcad.  Pelersb.  II,  4887  u.  VI,  1840). 
Überd.  Integrabilitat  der  Functionen  mit  meh- 
ren veränderl.  Grössen  (Bullet,  phys.  matb. 
de  I'acad.  Petersb.  VII,  4  849). 

Brayn,  Jan  van.  —  Prof.  d.  Logik, 

Mathematik  und  Physik  an  d.   Univ.   zu 

Utrecht  (J), 

geb.   4  620,  Aug.  25,  Gorcum, 

gest.  4  675,  Ocl.  24,  Utrecht 
De  corporum  gravitate  et  levitate.  Epistola  ad 
J.  Toisiiua  de  Lucis  causa  et  origine. 

Biydome,  Patrik.  — -  Erst  ODScier, 
dann  Controleor  des  Stempelamts;  lange 
Zeit  auf  Reisen  in  Italien  u.  Sicilien.  Mitgl. 
d.  Roy.  See.  in  London  und  der  in  Edin- 
burgh (GM.  4  818;  (BN)  (BS), 

geb.  1744, bei  Durabarton, 

Nord-England, 

gest.  4  818,  Juni  1 9,  Lennel-housc,  Bcr- 

wickshire. 
A  Tour  throogh  Siciiy  and  Malta,  Lond.  4778 
(Erlebte  viele  Auflagen  u.  Übersetzungen).  An 
inatance  of  the  electrica I  virtiie  in  the  eure  of 
a  Paisy  (Phil.  Tr.  4757).*  A  further  account 
of  the  elTects  of  electricity  in  the  eure  of  some 
diseases  (Ib.  4  758) .  On  a  fiery  Meteor  and  also 
on  some  new  electrieal  experiments  (Ib.  4  773). 
On  a  thunder-storm  in  Scoiland ,  with  some 
meleorological  obaervations  (Ib.  4  787). 

*  In  Titel  dletct  AuflMtiM  B«not  er  üth :  Mliüttor  of 
Coldinfbam. 

Bvftoha,  Philippe  —  Erster  Geo- 
graph des  Königs  von  Frankreich,  Mitgl. 


d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Mem.  Pm,  1772; 
(B)  (BN)  (Q), 

geb.    1700,  Febr.  7,  Paris, 
gest.  4  773,  Jan.  27,  Paris. 

Considärations  gdographiques  et  physiques  sor 
les  nouvelles  döcouvertes  de  la  grande  mer. 
Paris  4  758.  Atlas  physique,  in  30  Foliobi.  Ib. 
4754.  ConstrucUon  d'unc  nouv.  boussole  dont 
Taiguille  donne,  par  une  seule  et  m^me  Ope- 
ration, Tinclinaison  et  declinaison  etc.  (M^m. 
Paris  4732).  Essai  de  g^ographie  physique,  oü 
Ton  propose  des  vues  generales  sur  Tesp^c« 
de  cbarpente  da  globe,  coroposee  des  chaines 
de  montagoes  qui  traveraent  le§  iners  comiue 
les  terres  etc.  (Ib.  4  752).  Parallele  des  fleuve5 
des  quatres  parties  du  monde,  pour  servir  ä 
determiner  les  hanteurs  des  montagnes  etc. 
(Ib.  4  758). 

Bnmolio  (genannt  de  la  Neuville),  Jean 
Nicolas.  —  Sohn  von  Philipp.  Erster 
Geograph  d.  Königs,  Inspector  d.  Plan-  u. 
Kartensamnilung  d.  Marine.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  u.  d.  Längenbureaus  (B)  (BN)  'Q  , 

geb.  4  74  4,  Febr.  4  5,  Neuville-aa-Pont, 
gest.  4  825,  Nov.  21,  Paris. 

Geographie  eiementaire  anciienne  ei  nMiderne, 
2  vol.  Paris  4  769—72.  Verschiedene  AbhaodL 
geograph.  Inhalts  in  d.  M6m.  d.  Acad.  und  d. 
Instituta. 

Bnat,  s.  Dubuat. 

Bvbe&doy,  Georg  Heinrich.  — 
Collaborator  am  Johanneum  in  Hamburg 
seit  4830  (USL), 

geb.  4  806,  Oct.  30,  Hamburg. 

Über  d.  Ableitung  d.  Taylorseben  Theorems 
aus  den  Principien  des  Infinitesimal-Calculs 
(Progrm.  d.  Johanneums),  Hamb.  4844.  l  her 
d.  Axiome  in  d.  Elementen  d.XueliA,  Ib.  48  4.H. 

Bnool,  Antonio.  —  Lehrer  d.  Philo- 
sophie am  Gymnasium  zu  Faenza  ''7/>.  111  , 

geb.   4727,  Aug.  4  8,  Faenza, 
gest.  4793  etwa,  .  .  Faenza. 

Saggio  sopra  il  flogi$ito  e  le  differenU  sperie  di 
aria  e  di  calore,  4  783.  Specimen  ph^sicae  ge- 
neralis, 4790. 

Bnohy  Christian  Leopold  von.  — 
Freiherr,  Herr  von  Gelroersdorf,  Schöoebor.: 
usw.  in  der  Ukermark,  prcuss.  Kaminerherr 
und  seil  4  806  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in 
Berlin.  Anfangs  dem  Bergfach  sich  widmend 
und  dazu  die  Bergacademie  in  Freibon: 
(1790—93),  so  wie  die  Univ.  Halle  und 
Götlingen  besuchend ;  später  viele  wissen- 
schaftliche Reisen  unternehmend.  (Mk 
(H,  v.  Decken,  VerhandL  d.  mUurkistor, 
Vereifts  der  preu^s.  RkeinUmde  uno.  4853  ; 


325 


Buch. 


926 


Ewald,  Abhandi,  d.  Berlin,  Aead,  1854; 
v.Carnalfs  Gedächtnissrede ^  4853;  Ha i- 
dinget,  Jahrbuch  d.  geolog.  ReichsanstaU, 
»853  . 

geb.  177  i,  Apr.  26  (25),  Stolpe,  b.Aii- 

germünde,  Ukermark, 

gest.  1863,  MSrz  4,  Berlin. 

Beobb.  über  d.  Kreuzstein,  Leipz.  4  794.  Ver- 
mach einer  mineralog.  Beschreib,  v.  Landeck, 
BeH.  4797.  Geognost.  Beobb.  auf  Reisen  durch 
DeuUcbland  u.  Halten,  2  Bde.  Berlin  4  802  u. 
tü09.  Reise  durch  Norwegen  und  Lappland, 
i  Bde.  Ib.  4  840.  Physikal.  Beschreib,  d.  Ca- 
nsriscben  Inseln,  4  VoK  4^  nebst  Atlas,  Berl. 
(825  Resultat  seiner  Reise  dahin  i.  J.  4845). 
Karle  d.  Umgegend  d.  Laacher  Sees,  Ib.  4  820. 
(i«o(enost.  Karte  von  Deutschland  in  42  Blatt. 
Ib  4826,  S.  Aufl.  484S.  Beitr.  z.  Bestimm,  d. 
fiebirgsformationen  in  Russland,  Ib.  4840.  — 
Beilr.  lur  mineralog.  Beschreib,  d.  Umgegend 
V  Karlsbad  (Bergmann.  Journ.  II,  4792).  Por- 
pbyr- Aggregat  v.  Giebichenstein  b.  Halle  usw. 
N  Bergn.  Journ.  I,  4  795).  Über  d.  Basalte 
u.  Grimsteine  Otaheiti's  usw.  (Ib.  id.).  Das 
l  bergaogsgebirge  Schlesiens  dCoU'i  Jahrb.  II, 
r,n,.  üb.  d.  sttdi.  Tirol,  die  Basalte  v.  Fassa 
Ib.  in,  4799).  Neue  Krater-Öffnung  am  Ve- 
Mv  Ib.  V,  4894).  Der  Epomeo  auf  Ischia  ist 
Leio  vulcan.  Kegel  usw.  dCoU,  N.  Jahrb.  V, 
UH).  —  Geognost.  Beschaffenh.  d.  Umgegend 
T  Pergine  in  Tirol  (N.  Sehr.  d.  Gesellsoh.  na- 
turf.  Fr.  III,  4804).  Geolog.  Bemerkk.'üb.  d. 
^chY^eiz  (Ib.  id.).  Roms  Geologie  (Ib.  id.).  Die 
Meiokoblen werke  von  Entrevernes  b.  Annecy 
M$$.  d.  Geaellsch.  naturf.  Fr.  I,  4807).  Über 
Treinolit- Vorkomm,  in  Norwegen  (Ib.  4  809). 
Reifte  von  Glarus  nach Chiavenna  (Ib.  id.).  üb. 
lt.  Eisensteinlager  in  Schweden  (Ib.  IV,  4  84  0). 
Elast.  Bitumen  mi  magnet.  Eisenlager  v.  Dan- 
nemora  usw.  (Ib.  id.).  Üb.  Localgebilde  u.  all- 
cem.  Gebirgsformationen  (Ib.  id.).  Definition 
eioer  Felsart  (Ib.  id.).  Geologie  zw.  Borghetto 
u  Montanara  (Ib.  id  ).  Der  Zobtenberg  u.  d. 
(iabbrogesteine  (Ib.  id.).  Über  Gabbro  od.  Eu- 
pbotid  (Ib.  id.).  Üb.  d.  geogn.  Besehe ffenh. 
%0D  Van-Diemens-Land  (Ib.  VI,  4844).  — Üb. 
d  Irsache  d.  Verbreit.  d.  erratisch.  Blöcke 
i\.  .\lpen  (Abh.  d.  Berlin.  Acad.  f.  4804—44). 
l>t  d.  Martigny-  u.  St.-Maurice-Gneuss  nicht 
(bergangsgebirge?  (Ib.  id.).  über  Trapp-Por- 
pbyr  usw.  (Ib.  f.  4806).  Sind  d.  Schemnitzer 
u.  Kremoitzer  Feisarteo  in  Ungarn  vulcanisch? 
Ib.  id  , .  Die  Bernina-Kette  in  Graubündlen 
Ib.  f  U44— 4  5^  Drei  tiefe  Einschnitte  in  d. 
Onlralketle  der  östl.  Schweiz  (Ib.  id.).  Die 
ßdd.  d.  Alpenthaler  usw.  (Ib.  id.).  Höhenmess. 
tw.  Tirano  «.  Chur  (Ib.  id.).  Über  d.  Hagel 
•Ib.  f.  4845—46).  Übersicht  d.  Flora  d.  canar. 
losein  (Ib.  f.  4846^4  7).  Üb.  einige  Trappge- 
birge in  d.  Nahe  von  Gratz  (Ib.  f.  4  848—49). 
I  b.  d.  Zusammen  setz.  d.  basalt.  Inseln  u.  üb. 
Fj'hebao^skratere  (Ib.  id.).  Üb.  d.  Beweg,  d. 
Barometers  xa  Berlin  (Ib.  Id.).  Üb.  barometr. 
Wtndroaen  (Ib.  id.).  Ueb.  d.  Klima  d.  canar. 
Ina.  Ib.  f.  4820).  Üb.  e.  vulcan.  Ausbruch  auf 
d.  Insel  Lanaarote  (Ib.  id.).    Üb.  d.  Berg  von 


Teneriffa  (Ib.  f.  4820—24).  Obsidian  u«  Mm- 
stein  nur  in  d.  in  freier  Luft  brennend.  Vul- 
canen  (Ib.  id.).  Der  Dolomit  als  Felsart  (Ib.  f. 
4  822—28).  Trachyt  im  Herz  d.  vulcan.  Berge 
(Ib.  id.).  Üb.  d.  Temperatur  d.  Quellen  (Ib.  f. 
4  825).  Üb.  einige  geognost.  Erschein,  in  den 
Umgeb.  d.  Luganer  Sees  (Ib.  f.  4827).  Üb.  d. 
Lagerung  v.  Melaphyr  u.  Granit  in  d.  Alpen 
V.  Mailand  (Ib.  id.).  Üb.  d.  Silificalion  organ. 
Körper  usw.  (Ib.  f.  4828).  Zwei  neue  Arten  v. 
Cassidarien  usw.  (Ib  id.).  Einige  Bemerkk. 
üb.  d.  Alpen  in  Baiern  (Ib.  id  ).  Über  d.  Am- 
moniten  in  d.  alt.  Gebirgsschichten  (Ib.  f.  4  880). 
Üb.  Goniatiten  (Ib.  id.).  Üb.  Tterebratehi  (Ib. 
f.  4  833).  Üb.  Deltbyris  od.  Spirifer  u.  Orthia 
(Ib.  f.  4886).  Üb.  d.  Jura  in  Deutechl.  (Ib.  f. 
4  887).  Üb.  Goniatiten  u.  Clymenien  in  Schle- 
sien (Ib.  f.  4  888).  Üb.  Productus  u.  Leptaena 
(Ib.f.  4844).  Üb.  Granit  u.  Gneuss(lb.f.  4842). 
Ueb.  Cystideen  usw.  (Ib.  f.  4  844).  Üb.  Spiri- 
fer Keilhaviiu.  die  Bäreninsel  usw.  (Ib.  f.  4846). 
Üb.  Ceratlten  (Ib.  f.  4848).  —  Die  Gränzen  d. 
Kreidebildungen  (Monatsber.  d.  Berl.  Acad.  f. 
4849).  Üb.  d.  Auden  in  Venezuela  (Ib.  id.). 
Üb.  merkwürd.  Muschel  Umgebung  d.  Nordsee 
usw.  (Ib.  4  854).  Üb.  d.  LageniBg  d.  Braun- 
kohlen in  Europa  (Ib.  id.).  Über  Blattnerven 
und  d.  Gesetze  ihrer  Veriheilung  (Ib.  4852). 
Über  d.  Juraformation  auf  d.  Erdoberfläche 
(Ib.  4853).  —  Der  Thüringerwald  (Leonluara 
Taschenb.  4  824.  II).  Über  d.  Harz  (Ib.  id.). 
Die  Agate  d.  Ilefelder  Porphyre  (Ib.  id.).  Üb. 
d.  geognost.  Systeme  von  Deutschland  (Ib.  id.). 
Üb.  d.  Dolomit  (Ib.  id.).  Basalt  im  rotb.  Sand- 
stein b.  Wallrode,  Hessen-Cassel  (LeoBhard'B 
Jahrb.  4  832).  über  jurassische  Gesteine  bei 
Hohnstein,  Sachsen,  usw.  (Ib.  4  834).  Über  d. 
Hebungen  im  Jura  (Ib.  4  837).  Über  Dolomiti- 
sation  (Ib.  4839).  Noch  viel  Petrefactologisches 
daselbst.  —  Über  Peren'a  Schlüsse  aus  seinen 
Beobb.  über  d.  Temp.  d.  Meeres  usw.  (6üb. 
Ann.  XX,  4  805).  Über  Rom's  Temperatur  (Ib. 
XXIV,  4806).  Temp.  einiger  Quellen  b.  Neuen- 
burg (Ib.  id.).  Klimatolog.  Beobb.  üb.  d.  West- 
küste Norwegens  (Ib.  XXV,  4807).  Über  die 
Grenzen  des  ewigen  Schnees  im  Norden  (Ib. 
XXXV.  484  0).  Üb.  d.  Temp.  d.  Quellen  (Ib. 
XLI,  4  842).  —  Über  d.  Steinsalzlager  zu  Bex 
(Poffg.  Ann.  III  u.  IV,  4  825).  Über  Alpenge- 
scbiebe  (Ib.  IX,  4  827).  Zusamroenatell.  d.  noch 
thatigen  Vulcane  (Ib.  X,  4827).  Bemerk,  über 
Quelleotemperatur  (Ib.  XII,  4  828).  Üb.  d.  sub- 
tropische Zone  (Ib.  XV,  4  829) .  Üb.  Erhebungs- 
kratere  u.  Vulcane  (Ib.  XXXVII,  4836).  Über 
d.  Jura  in  Deutochl.  (Ib.  XL,  4  837).  Zu  Sef- 
Btrta'a  Aufsatz  üb.  skandinav.  Gerollfurchen 
usw.  (Ib.  XLIll,  4  888).  Gewitter  im  Norden 
(Ib.  IL,  4  840).  Üb.  Granit  u.  Gneuss  (Ib.LVlII, 
4848.  —  Besuch  u.  Entstehungsweise  d.  Monte 
nuovo  (Zeltschr.  d.  deutsch,  geol.  Gesellsch. 
zu  Berlin  1,  4  849).  ^  Considärations  sur  le 
baromötre  (Journ.  phys.  XLIX,  4799).  Sur  le 
granit  (Ib.  id.).  Sur  la  forraation  de  la  LeacHe 
(Ib.  id.)  —  Tableau  de  la  partie  mdridionale 
du  Tyrol  (Ann.  chim.  phys.  XXUI,  4828).  Sur 
la  Dolomie  du  Tyrol  (Ib.  Id.).  —  Weiteres  in 
▲.  BeuA'a  Catalog  toiner  Werke,  Almanach  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Wien  4858. 

14* 


327 


Bach 


Bacholz. 


328 


Buoh|  Johann  Jacob  Casimir.  — 
Pract.  Arzt  in  Frankfurt  a.  M.,  Mitglied  d. 
Bürgerrepräsentation,  Mitstifler  d.  Senken- 
berg'schen  naturforsch.  Gesellschaft  und 
d.  Physika!.  Vereins  daselbst  (St)  (G.  iSbiJ, 
geb.  n78,  Sept.  «7,  Frankfurt  a. M., 
gest.  1854,  März  13,  Frankfurt  a.M. 
Über  Elektromagnetismus  (Sohweigg.  Journ. 
XXXI,  4824).  Bemerkk.  über  d.  Selen  (OUb. 
Ann.  LXIX,  4824). 

Buohaiiaa,  Robertson.  —  Civil- 
Ingenieur  in  Glasgow  (MM.it)  (BS), 
geb.   4770  etwa,  .  .  Glasgow, 
gest.  184  6,  Juli  22,  bei  Taunton. 
Essays  on  the  Warming  of  MiJls  and  other 
Buildings  by  Steam,  4  807.  Essays  on  the  Eco- 
nomy  of  Fuel  and  Management  of  heat,  Glas- 
gow 4  84  0.  Practical  Essays  on  Millworks  and 
other  Macbinery  etc.  3  vol.  4  84  4.  Treatise  on 
propelling  Vessels  by  Steam,  4  846.  On  Steam 
Boats  (TUlooh'i  Phil.  Mag.  XLV,  4  845). 

B«ohaiuui|  George.  —  CiviMnge- 
nieur  in  Edinburgh.  Mitgl.  d.  Royal  Soc. 
in  Edinburgh  u.  zeit!.  Präsident  d.  Scottisb 
Acad.  of  Arts.  Schwager  von  Farad  ay 
(An.R,\%^t), 

geb 

gest.  4  852,  Oct.  30,  Edinburgh. 
On  the  wooden-bridge  at  Montrose  and  on  the 
erecting  of  a  suspended  iron-bridge  in  its  stead 
(Edinb.  pbilosoph.  Journ.  XI,  4  824).  On  the 
Strength  of  Materials,  with  an  Account  of  se- 
veral  Experiments  on  the  Transverse  Strength 
of  Wood  and  Iron  (Ib.  XII,  4825). 

Buohala,  Joseph.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik u.  Physiographie  am  Gymnasium 
zu  Amberg,  später  Pfarrer  zu  Untergeramh- 
beim  (M.  U;, 

geb.   4779,  Jan.   47,   ünterglauheim, 

Baiern, 

gest 

Anleit.  z.  Berechn.  d.  Verhältnisse,  Neuburg 
4  809.  Anfangsgründe  d.  Geometrie.  Amberg 
4844. 

Buohhols,  Georg.  —  Geistlicher, 
erst  Rector  zu  Hagy-Palugya ,  später  zu 
Kaesmark  im  Zipser  Comilat,  Ungarn.  Mit- 
glied d.  Leopoldin.  Acad. 

geb.   4  688,  Nov.  3,  Kaesmark, 

gest.  4737,  Aug.  3, 
Iber  d.  Winde,  welche  auf  dem  Gipfel  d.  Kar* 
pathen  wehen.  Relation  vom  Goldwerk  zu  Ja- 
raba  in  d.  Zolyomer  Gespannscbaft  (N.  Bres- 
laaer  Samml.  4726). 

BvohmUler,  Anton  Leopold.  — 
Prof.  am  Thierarzenei-Iiistitut  in  Wien 
/^G.  4  850;, 


geb.   4  783  etwa, 

gest.  4850,  Mai  30,  Wien, 
Anfangsgründe  d.  Naturlehre  etc.  Wien  4S32. 
Handb.  d.  Chemie  für  Thierllrzte  u.  Ökono- 
men, Ib.  4  836. 

Bvoliaeri  Johann  Andreas.  — 
Dr.  Phil,  et  Med.,  Prof.  d.  Pharmacie  an  d. 
Univ.  zu  München  und  Vorstand  d.  pbar- 
maceut.  Instituts  derselben;  früher  Prof. 
an  d.  Univ.  zu  Landshut.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  in  München  (Or), 

geb.  4  783,  Apr.  6,  München, 
gest.  4  853,  Juni  5,  München. 
Erster  Entwurf  eines  Systems  d.  chemisch. 
Wissenschaft  u.  Kunst,  München  4845.  Wür- 
digung d.  Pharmacie,  Ib.  4848.  Überd.  Trenn. 
d.  Pharmacie  von  d.  Heilkunst,  Ib.  4849.  Voll- 
ständiger Inbegriffd.  Pharmacie,  7  Bde.  Xürnb 
4  824— S7.  Einleitung  in  d.  Pharmacie,  Münch. 
4824.  Toxicologie,  Ib.  48S2.  Grundriss  der 
Physik  als  Vorbereit,  z.  Chemie  usw.  Ib.  4  825. 
Grundriss  d.  Chemie,  3  Bde.  4880^36  Die 
vier  letzten  Werke  sind  besonders  erschienene 
Tfaeile  des  Vot Island.  Inbegriffs  d.  Pharmacie  . 
Gab  heraus:  Repertorium  d.  Pharmacie,  4  40 
Bde.  Nürnb.  4  845—54;  mit  seinem  Sohn,  der 
es  nach  seinem  Tode  allein  fortsetzte :  Neufs 
Report,  d.  Pharm.  4.  Bd.  Ib.  4852.  Redigirte 
auch  von  4  84  5— 4  84  8  den  »Anzeiger  f.  Kunst 
u.  Gewerbfleiss  in  Bayern. «  —  Sehr  viele  ehem. 
u.  pharmaceut.  Aufsätze  u.  Notizen  in  seinem 
Repertorium  (siehe  Wittitein's  Regist.  zu  dem- 
selb.).  Vergleichende  Untersuchung  d.  Meer- 
zwiebeln usw.  (Bdbereiner's  Jahrb.  d.  Pharm. 
4844).  Chem.  Untersuch,  d.  Chara  hispida  u. 
Ch.  vulgaris  (Verhandl.  d.  Leopold.  Acad.  I.  . 

Bvohaer,  Ludwig  Andreas.  — 
Sohn  d.  Vorigen.  Dr.  Phil,  et  Med. ,  Prof, 
d.  Pharmacie,  früher  d.  Medicin,  an  d.  Univ. 
zu  München.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst (Or), 

geb.  4843,  Juli  23,  München. 
Diss.  de  Aqua  salsa  Rosenheimensi ,  Monacbn 
4  842.  Betrachtt.  üb.  d.  isomeren  Körper  usw 
Nürnb.  4  836.  Neue  chem.  Untersuch,  d.  An- 
goltcawurzel,  Ib.  4  842.  Versuche  üb.  d.  Ver- 
balt, d.  Auflüs.  chem.  Stoffe  zu  Reagenzien  bei 
verscbiedn.  Graden  d.  Verdünn,  usw.  Ib.  4  843. 
Viele  ehem.  u.  pharmaceut.  Aufs,  im  Reperl, 
d.  Pharm.,  von  Bd.  XLI  an.  Gab  heraus :  Neues 
Report,  d.  Pharmacie,  erst  mit  seinem  Vater, 
seit  dessen  Tode  allein. 

BuoholSy  Wilhelm  Heinrich  Se- 
bastian.—  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  u.  Apo- 
theker in  Weimar,  Hofmedicus,  Physicu^ 
und  Bergrath  (SA)  (M), 

geb.   4734,  Sept.  23,  Bernburg, 
gest.  4  798,  Dec.  4  6,  Weimar. 
De  sulphure  minerali,  Jenae  4  762.   DIm.  de 
saponibus  quibusdam  mineralibus.  Ib.  47St. 
Chy mische  Versuche  über  d.  Meyer'scfae  Act- 


329 


Bucholz 


Bac*hoz. 


330 


dum  pingue,  Weimar  1774.   Chym.  Versuche 

über  einige  d.  neust,  einheim.  antisept.  Sub- 

stanien,  Ib.  4776.   Über  d.  andsept.  Krtifte  d. 

Wolverley;   Achard's  Manier,    Bergkrystalle 

mittelst  fixer  Luft  zu  erzeugen ~usw.  Erfurt 

1785.  Über  d.  vorgebt .  giftige  Eigenschaft  des 

Witberils,  der  Schwererde  und  der  salzsau r. 

S<"hwererde,  Weimar  4792.  —  Abb.  die  Ver- 

bess.d.  Spiessglasscbwefels  betreff.  (Denkschr. 

Munch.  Acad.  VII,  47    ).  De  cortice  Ifippoca- 

Mani  ejosque  sale,  methodo  Garray ana  parato 

N.Act. Acad. Caes.  nat.  cur.  IV).  De  naphtha 

ac-eti  (Ib.  VI).  Von  d.  antisept.  Eigenschaften 

d.  entwickelten  oder  s.  g.  fixen  Luft  (Act.  Acad. 

MoguDt.  4  776).    über  d.  Verhaltn.  d.  blauen 

Farl)e  aus  verschiedn.  Knochen  (Ib.  4  778  et 

79  .  Von  destill.  Oelen,  so  über  40  Jahre  auf- 

l»ew8brt  worden  (Ih.  4  782  et  83).  Über  Fluss- 

spathsänre  (Crell'i  neust.  Entdeck.  III,  4784). 

Bereit,  d.  Ameisenüthers  (Ib.  VI,  4783).  Beitr. 

mrOesch;  d.  Selbstentzündung  (Crell'i  Ann. 

I7K5  .  Über  d.  Entfdrb.  vegetabil.  u.  salziger 

HusMgkeiten  durch  Kohle  (Ib.  IV,  4  790).  Über 

Tfinkbarmachung  des  faulen  Wassers  (Oren'i 

Joarn.  V,  4792).    Medicin.  Aufsätze,   Über- 

^tzungen  u.  Recensionen. 

Baohols,  ChristianFriedrich.— 
»fle  des  Vorigen.  Dr.  Med.,  Apotheker  u. 
Professor  in  Erfurt.  Mitgl.  d.  Acad.  gemein- 
nütziger Wiss.  daselbst  (M.  llj  (BR.  \) 
Trommsdorff,  N.  Joum,  U)  (SA), 
geb.  4  770,  Sept.  49,  Eisleben, 
gest.  4  8  4  8,  Juni  9,  Erfurt.  * 
Beiträge  z.  Erweitr.  u.  Berichtig,  d.  Chemie, 
SHtte.  Erfurt  4  799  u.  4  800.  Versuch  z.  Bereit, 
d  Zinnobers  auf  na.ss.  Wege,  Ib.  4804.  Kate- 
cbisin.  d.  Apolhekerkunstusw.  Ib.  484  0.  Theo- 
rie u.  Praxis  d.  pbarmaceut.-chem.  Arbeiten, 
iHde.  Leipz.  484  2,  2.Aufi.  4848.  Die  gemacht. 
Erfahr,  u.  Meinung,  üb.  d.  Darstell,  d.  Zuckers 
•ri4  Pflaumen,  Ib.  4848.  Chem.  Analyse  der 
<(.b«efelqueUen  d.  Güntherbades  b.  Sonders- 
hau&eo  usw.  Sondersb.  4  846.  Drei  chem.  Ab- 
haudlungen  (darunter  Versuche  über  d.  Mo- 
l>tMlan  ,  Erf.  48481  Üb.  d.  eisenblauförb.  Stoff 
m  liitlr.  Mandeln  (OeUen'i  Joum.  I,  4  803). 
Norfahren  z.  Scheid,  v.  Kupfer  u.  Silber  (Ib. 
id.  Zerleg,  e^  fossil,  kryst.  kohlcns.  Eisen- 
VI) da  (Ib.  id.).*  Versuche,  nach  Siebter  blau- 
saures  Kali  eisenfrei  darzustell.  (Ib.  id.).  Un- 
t^ouch  d.  Pyknits  {Ib.  II,  4  804).  Beitr,  zur 
Kenntn.  d.  Nickels  usw.  (Ib.  id.).  Über  Oeh- 
laa'i  Verfahr,  d.  Trenn,  v.  Eisen  u.  Mangan 
ü>  id.^.  Über  d.  Auflüs.  d.  Indigs  in  Schwe- 
(eUaure  (Ib.  III,  4  804).  Analyse  d.  Arragonits 
Ib  id.;.  Über  Biae's  Zersetz,  d.  Schwefelba- 
r>t^  durch  Manganoxyd  (Ib.  id.).  Über  Scheid. 
(1  Nickels  V.  Kobalt  (Ib.  id.;.  Über  eine  merk- 
«urd.  Absonderung  v.  Zinn  in  regulin.  Gc- 
^Ult  aus  seiner  Auflös.  in  Salzsüure  Ib.  id.). 
Aoal.  d.  Bergseife  v.  Artern  (Ib.  id.j.  Beitr.  z. 
k<*ootn.  d.  Irans  (Ib.  IV,  4805).  Beitr.  zur 
Keootn.  d.  Mineralkörper  (Ib.  id.).  Anal,  ver- 
M'biedn.  Kalkarten  (Ib.  id.).  Anal.  d.  Halli- 
v!hco  Thooerde  (Ib.  id.).  Beitr.  z.  Kenntn.  d. 
Volybdftns  (Ib.  id.).   Über  Zusammeasetz.  u. 


Auflöslichk.  des  schwefelsauren  Kalks  (Ib.  V, 
4  805).  Über  d.  Zusammensetz.  d.  Bleioxyds, 
d.  scbwefelsaur.  u.  weinsteinsaur.  Bleies  (Ib. 
id.).  Über  neutral,  u.  säur.  Weinsteins.  Natron 
(Ib.  id  ).  Anal.  d.  Hanfsamens  (Ib.  VI,  4806). 
Anal.  d.  Hyaliths  (6ehlen*i  Joum.  f.  Chem.  u. 
Phys.  I,  4  806  u.  VIII,  4809).  Üb.  Schmelzung 
d.  kohlensaur.  Kalks  (Ib.  I,  4  806).  Anal,  von 
Mineralien  (Ib.  II,  4  806).  D°  von  Eisenerzen 
(Ib.  Hl,  4  807).  Zusammensetz.  d.  salzsaur. 
Silbers  u.  salzsaur.  Natrons  (Ib.  id.).  über 
Winterrs  Andronie  (Ib.  id.).  Beitr.  z.  Kenntn. 
d.  Oxydationsstufen  d.  Eisens  (Ib.  id  ).  Üb.  d. 
Todtbrennen  d.  Kalks  (Ib.  IV,  4  807).  Anal.  d. 
kryst.  Rotheisensteins  (Ib.  id.).  Schmelzbark, 
d.  titzend.  Strontians  (Ib.  id.).  Üb.  d.  chem. 
Wirksamk.  galv.  Ketten  aus  Metall-Lösungen, 
Wasser  od.  Säure  u.  Metallen  (Ib.  V,  4808). 
Üb.  d.  eigenthüml.  Schwing,  v.  Pendeln  aus 
verschiedn.  Körpern  (Ib.  id.).  Analyse  dreier 
Schwefelkiese  (Ib.  id.).  Üb.  d.  Reduct.  v.  Kali, 
Natron  u.  Baryt  au fgewöbnl.  chem.  Wege  (Ib. 
id.).  Anal,  einig.  Min.  aus  d.  Kieselgeschlecht 
(Ib.  VI,  4 808).  Leb.  d.  Alkalimetalloide  (Ib.  VII, 
4  808).  Über  Thenard'i  vermeintl.  weisses  Ei- 
senoxyd (Ib.  id.).  Messing  auf  nass.  Wege  (Ib. 
id.).  Anal.  d.  roth.  Schörls  v.  Roschna  (Ib. 
Vni,  4  809).  Do  d.  Magnesits  (Ib.  id.).  Über 
Thomson's  schwefelhaltige  Salzsäure  (Ib.  IX, 
4  84  0).  Anal.  d.  strahlig.  Kobaltblüthe  (Ib.  id.). 
Über  d.  Kamphersäure  (Ib.  id.).  Über  John's 
Scheidung  d.  Eisens  v.  Mangan  (Ib.  id.).  — 
Untersuch,  d.  s.  g.  tibetanischen  Kautschuks 
(Sohweigg.  Journ.  1,  4  84  4).  Anal.  d.  Retinas- 
phalt V.  Halle  (Ib.  id.).  D«  d.  Pyknits  (Ib.  id. 
u.XV,  4845).  Üb.  d.  GährungsfUhigk.  d. Milch- 
zuckers (Ib.  II,  4  84  4).  Anal.  e.  manganbalt. 
Eisenoxyds  (Ib.  id.).  Üb.  d.  Wolfram  u.  seine 
Verbindd.  (Ib.  III,  4  84  4).  Zur  chem.  Kenntn. 
d.  Schorle  (Ib.  id.).  Üb.  essigsaur.  Baryt  (Ib. 
IV,  4  842).  Anal.  d.  Meteorsteins  v.  Erxleben 
(Ib.  Vll,  4842).  Üb.  d.  Löslichk.  d.  arsenigen 
Säure  in  Wasser  (Ib.  id.).  Zusammensetz.  d. 
Spatheisensteins,  Eisenkiesels,  Granats,  Stan- 
gensteins u.  Turmalins  (Ib.  XV.  4845).  D»  d. 
Andalusits,  Feldspaths,  Schwerspaths  und 
Schwefelkieses  (Ib.  XVII,  4846).  Über  Trenn, 
von  Magnesia  u.  Kalk  durch  doppelt-kohlen- 
saur.  Kali  (Ib.  id.).  Mit  Gehlen:  Verhalt,  d. 
geschmolz.  Schwefels  b.  Abkühl.  (Ib.  V,  4  84  2). 
Mit  Meiaaner:  Bestimm,  d.  Strontiangefaalts 
mehr.  Arragonite  (Ib.  XIII.  484  5).  ~  Ueb.  d. 
Agusterde,  mit  Trommsdorff  (dess.  Journ.  XII, 
4  804).  Üb.  Darstell,  d.  Kali  mittelst  Alkohol 
(Ib.  id.).  D°  d.  Essi^.säure  aus  Bleizucker  (Ib. 
id.).  —  Einige  Aufsätze  in  Bnohner's  Report. 
—  Redigirte  d.  Almauach  f.  Scheidekünstler 
usw.  von  4808—4  9. 

*  Mai  9  (Jmaer  Litt,  Zeit.), 

BvolloZi  Pierre  Joseph.  —  An- 
fangs Advocat,  dann  Ar/.t  erst  in  Nancy, 
darauf  in  Paris  (B)  (BN), 

geb.   4  734,  Jan.  27,  Metz, 

gest.  4  807,  Jan.  30,  Paris. 
Dictionnaire  des^eaux  min^rales,  2  vol.   Dict. 
min^ralogique  et  hydraulique  de  la  France, 


331 


Bück 


Bacquoy, 


332 


4  vol.  Paris  4  772  —  75.  Les  ricbesses  de  la 
France  dans  ses  productions  ^lio^ralogiques 
et  hydrauliques,  Ib.  4783.  Sehr  viele  natur- 
^istor.,  besonders  botanische  SchrifleD. 

Buok|  Friedrich  Johann.  —  Prof. 
d.  Logik,  Metaphysik  u.  Mathematik  an  d. 
Univ.  zu  Königsberg  (Or), 

geb.  4722,  Nov.  4  2,  Königsberg,* 
gest.  4786,  Aug.  4,  Königsberg. 
De  numeris  diametralibus  et  polygonis,  Regio- 
mont.  4753.  Teleolog.  Betrachtt.  üb.  d.  Rauch 
und  d.  verschiedn.  Arten  desselben,  Ib.  4  755. 
De  accurata  potentiarum  in  vectis  duplicis  hp- 
modromi  extremis  applicandarum  determina- 
tione,  Ib.  4  760.  Leben  d.  verstorb.  preuss. 
Mathematiker,  Ib.  4  764.  Geogr.-math.  Ab- 
handl.  von  einigen  in  d.  Erde  befindl.  denk- 
würd.  Höhlen  usw.  Ib.  4  768. 

•  geb.  1722,  Nov.  11,  |^t.  1786,  .  .  .  {M). 

BuoklBgham  «ad  Chaado»,  Ri- 
chard Grenville  Nugent-Temple, 
Brydges-Cbandos,  Herzog  von.  — 
Geheimer  Rath,  Lord-Lieutenant  u.  Gustos 
rolulorum  der  Grafschaft  Buckingham  etc. 
(An.R.\%^9), 

geb.   4776, London, 

gest.  4  839,  Jan.  4  7,  Stowe. 
On  the  Geological  Structure  of  the  Island  of 
Panteilaria  (Report  Brit.  Associat.  1,  4  833). 

Buoklaad,  William.  —  Dr.  Theol., 
früher  Canonicus  an  der  Christ  Church  in 
Oxford,  sowie  (seit  4  84  8)  Prof.  d.  Mine- 
ralogie und  Geologie  an  d.  Univ.  daselbst, 
,  später  Dechant  an  d.  Westminster  Abbey 
in  London  u.  Trusfee  d.  britt.  Museums. 
Mitgl.  d.  Royal  Society  u.  Präsident  d.  Geo- 
log. Society  (CR)  (^Ö.  4  866;, 

geb.   4  784, Axminster,    De- 
von shire, 

gest.  4856,  Aug.  4  4,  Clapham. 
Reliquiae  diliivianae  or  Observations  on  the 
organic  remains,  contained  in  caves,  fissures 
and  diluvial  gravel,  and  on  other  Geological 
Phenomena  attesting  the  action  of  an  universal 
deluge,  Lond.  4820.  Vindiciae  geologicae  or 
theconnexionofreligionwithgeology,  Ib.  4820. 
Geology  and  Mineralogy,  considered  with  re- 
ference  to  Natural  Theology,  2  vol.  8^  Ib.  4  836 
(Deutsch,  mitAnmerkk.  u.  Zustttz.  v.  L.Agaa- 
lii,  2Bde.  4  888).  Bridgewater  Treatise  on  Geo- 
logy and  Mineralogy,  Ib.  id.  —  Descript.  of  an 
insulated  group  of  rocks  of  slate  and  greenstone 
in  Cumberland  and  Westmoreland  (Transact. 
Geol.  Soc.  IV,  484  7).  Descript.  of  a  series  of 
specimens  from  the  plastic  clay  near  Reading, 
Berkshire  (Ib.  id.).  Descr.  of  the  Paramoudra 
etc.  (Ib.  id.).  On  the  geol.  structure  of  a  part 
of  the  Isle  of  Madagascar  etc.  (Ib.  V,  4  824). 
Descr.  of  the  quartz  rock  of  Lickey  Hill,  Wor- 
cestershire  etc.  (Ib.  id.).  On  the  excavation  of 
Valleys  by  diluviao  action  etc.  (ti^  Ser.  Ja. 


4822).  On  the.  soutb-western  Coal-District  of 
England  (Ih.  16.  4  $24).  On  the  Megalösaurus 
of  Stonesfield  (Ib.  id  ).  On  the  förmat.  of  Ibe 
Valley  of  KiogscIerc  and  other  Valleys  by  the 
elevalion  of  the  strata  etc.  (Ib.  11, 4  829).  Descr. 
of  a  peculiar  8peoimen  of  Granit  (Ib.  id.).  Geol 
Account  of  a  series  of  animal  aod  vegetable 
remains  and  of  rocks,  coliected  by  J.  Crav- 
ftird  on  a  voyage  up  the  Irawadi  to  Ava,  4816 
—27  (Ib.  id.).  On  the  Cycadeoideae . . .  of  the 
isle  of  Portland  (Ib.  id.).  On  the  supposed 
power  of  the  water  of  the  Irawadi  to  convert 
wood  to  stone  (Ib  id.).  On  the  secondary  for- 
mations  between  Nice  and  the  Col  di  Tenda 
(Ib.  111, 4  835).  On  the  discovery  of  a  new  spe- 
cies  of  Pterodactyie  in  the  Lias  of  Lyme  Regis 
(Ib.  id.).  On  the  discov.  of  Coprolilhes  or  fos- 
sil Faeces  in  the  Lias  of  Lyme  Regis  (Ib.  id.). 
On  the  occurrence  of  Agates  in  the  Dolomilic 
strata  of  the  new  red  sandstone  formation  in 
the  Mendip  Hills  (Ib.  id.).  On  the  discov.  of 
fossil  bones  of  the  Iguanodoo .  .  in  tbe  isles  of 
Wight  and  of  Purbeck  (Ib.  id.).  Oo  the  geo- 
logy of  the  neighboarhood  of  Weymouth,  Dor- 
set  (Ib.  IV,  4  886).  Oo  the  cycadeae  in  the 
dirt-bed  of  Portland  (Ib.  id.).  On  the  occur- 
rence of  nodales  (called  petrified  potatoes) 
found  on  the  shores  of  Long  Neagh,  Irland 
(Quart.  Journ.  of  the  Geol.  Soc.  II,  4846). 

Bnoklay  (Buclaeus),   William.  — 
Mathematiker,  der  am  Hofe  E  d  u  a  r  d  s  VI. 
von  England  in  grossem  Ansehen  stand  (A), 
geb Lichfield,  StaflTordshire, 

gest.  4  550  etwa,  .  .  . 
Aritbmetica    memorativa ,    s.    compendiaria 
Arithmeticae  traclatio  (K&itner,  Gesch.  d.  Ma- 
tbem.  I,  48.  —  B.  drückte  schon  Quadratwur- 
zeln in  Decimaltheilen  aus). 

Buoqvety  Jean  Baptiste  Michel. 

—  Arzt,  4  776  Prof.  d.  Chemie  an  d.  tcole 

de  Medicine,  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 

Paris;  Königl,  Censor  (B)  (Mem. Par,  4780J, 

geb.   4  746,  Febr.  4  8,  Paris, 

gest.  4780,  Jan.  24,  Paris. 
Introduction  ä  I'^tude  des  corps  naturels  tires 
du  regne  min6ral.  2  vol.  Paris  4  774.  Introduct. 
ä  r^lude  des  corps  naturels  tir6s  du  regne  v^- 
g6tal,  2  vol.  Ib.  4  773.  M^m.  sur  la  maniere 
dont  les  animaux  sont  affectäs  par  les  diffc- 
rents  fluides  a6riformes  möpbitiques,  Ib.  4  778. 
Sur  Tair  qui  se  d6gage  des  corps  dans  les  temps 
de  leur  döcomposition  etc.  (M6m.  Sav.  Strang. 
4778,  T.  VII).  Sur  quelques  circonstances  qui 
accompagnent  la  dissolution  du  sei  ammoniac 
par  la  chaux  (Ib.  IX).  Sur  plusieurs  combi- 
naisons  salines  de  I'arsenic  (Ib.  id.).  Sur  la 
zöolite  (Ib.  id.).  Sur  Tanalyse  du  sang  (Loa 
l'acad.  Par.  4  774).  Analyse  chimique  de  l'o- 
pium  (Mäm.  Soc.  roy.  M6d.  4  776). 

Buoqvoyi  Jacob  de.  —  Ingenieur 
und  Kartograph  d.  hoUänd.-ostind.  Com- 
pagnie,  als  welcher  er  von  17  49  bis  4  735 
am  Gap,  in  Ostindien  und  auf  Java  unter 


333 


Bueq&oy 


Btrg. 


334 


mannigfachen  Erlebnissen  zubrachte,  dann 

in  seinem  Vaterlande  Vorlesungen   über 

Geographie  und  Steuermannskunst  haltend 

BWA)  (BN), 

geb.  4  693,  Oct.  26,  Amsterdam, 

gest.  4760  etwa, 

Zestienjaarif^e  Reize  naa  Indien  etc.  Harlem 
fiU.  De  Waterwereld  beschouwd  en  de  bij- 
zonderheden  längs  de  Küsten  aangewezen  etc. 
Amtit.  475«. 

Bao^ttoy,  Graf,  s.  Buquoy. 

BaddaWy  Johann  Franz.  —  Ad- 
junot  d.  Philosoph.  Facullät  d.  Univ.  Wit- 
tenberg, dann  folg^eise  Prof.  d.  grtech.  u. 
latein.  Sprache  am  Gymnasium  zu  Coburg, 
Prof.  d.  Philosophie  in  Halle,  der  Theologie 
in  Jona,  Kirchenrath  in  Gotha  (Nie.  XXIJ, 
geb.  4  667,  Juni  25,  Anclam, 
gest.  4  729,  Nov.  4  9,  auf  e.  Reise  nach 

Gotha. 
Elementa  philosophiae  practicae,  inslrnmen- 
tali«  et  tbeoreticae,  Halae  4703. 

B«di    (Budacus) ,    G  u  i  1 1  a  u  m  c.    — 

.vrreUir     Ludwigs    XIl.^     Bibliothekar 

Franz'  I.  u.  Nattre  de  Requ^tes  (Nic.Wll), 

geb.   4  467, Paris, 

gest.  4  540,  Aug.  23,  Paris. 
De  asse  et  partibus  ejus,  Libr.  V,  Paris.  4  54  6, 
ihn,  1544,  4  542,4  544,  Basil.  4  556  (Beokmann, 
(>e«rh  d.  Erfind.  V.p.  582).  AriatotolM  et  Philo 
Ue  mundo,  gr.  lat.  ex  interpretatione  Onül. 
Bftdad,  Par.  4540.  Ariitotolia  Meteorologica 
ladne  versa. 

Bflohari  Christian  Bernhard. — 
Vdjunct  der  philosoph.  Facultät  der  Univ. 
\\iUenberg  (MJ, 

geb.   4734, Danzig, 

gest.  4759,  März  4  4,  Wittenberg. 
I>e  aequilibrio  fluidorum  intra  canales  com- 
luaDicaoles  contentoruro,  Viteb.  4  759. 

Btohner,  Johann  Gottfried  — 
Fürstlich  reussischer  Archivrath.  Mitgl.  d. 
Leopoldin.  Acadcmie.  Bruder  des  Folgen- 
den (ANCJ, 

geb.   4  695,  Nov.  4  2,  Erfurt,* 

gesL  1749,  Mai     8,  Greilz.  n 

tt«  Diarrooribus  in  Voigtlandia,  Lips.  4  743.  De 
MaiUhus  atque  mineralibus  in  Voigtlandia,  Ib. 
<74t.  De  prodigio  vulgo  credito  sanguinis,  in 
miute  Plauen  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  Vol.  VI). 
Ue  nolabili  quodam  terrae  motu  prope  civiia- 
lem  Greizam,  in  Variscia  (Ib.  IV).  De  vortice 
TiffeodoHiaiio  io  Voigtlandia  (Ib.  VI).  De  me- 
mortbilibos  Voigtlandiae  subterraneis  (Ib.  V, 
M.  VII). 

'  ffh,  t«fr3.  XoT.  5,  f«tt.  1740,  JuU  . .  <J). 

Bflphaar,  Andreas  Elias.  —  Prof. 
J.Mi*dicin  erst  an  d.  Univ.  zu  Erfurt,  dann 


an  der  zu  Halle.  Präsident  der  Leopoldin. 
Acad.  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  l\)  (ANC)  (M) 
(A)  (BM), 

geb.   4  704,  Apr.  9,  Erfurt, 

gest.  4769,  Juli  29,  Halle. 
Miscellanea  physico-medico-mathematica  etc. 
4 Bde.  Erford.  4734—84.  De  modoagendi  me- 
tallorum  in  corpore  humane,  Halae  4752.  Hk- 
storia  Academiae  Naturae  turiosorum,  4  vol. 
4^  Ib.  4  755.  Von  dein  annoch  sehr  einge- 
schränkten u.  zum  Theil  ziemlich  ungewissen 
Nutzen  d.  Elektricität  in  d.  Arznei  Wissenschaft 
(Hall.  Wöchentl.  Anzeig.  4  752).  Ferneres  in 
Omelin,  Gesch.  d.  Chem.  Bd.  II.  —  Einige 
hundert  meist  medicin.  Dissertationen. 

Bflohaer,  Johann  August  Wil- 
helm. —  Grossherzogl.  hessisch.  Medici- 
nal- Assessor,  Apotheker  zu  Mainz  u.  Leh- 
rer d.  Chemie  an  d.  Realschule  daselbst 
rSc.;  (Or), 

geb.   4790,  Juni   4  3,  Pegau,  Sachsen,  ^ 

gest.  4  849,  Sept.  23,  Mainz. 
Über  d.  Wirkung  d.  thierischen  Kohle  als  Rei- 
nigungs-  u.  Entfärbungsmittel  verschiedener 
Flüssigkeiten,  4  828  ( Von  d.HarlemerGeseilscb. 
d.  Wiss.  gekrönt).  Neueste  Entdeckungen  üb. 
d.  Gerbsäure  oder  d.  sogenannten  Gerbstoff, 
Frankf.  4  833  (Von  eben  derselben  gekrönt). 
Über  Licbterscheinungen  bei  Kristallisation  d. 
Benzoesäure  (Bchweigg.  Journ.  XLI,  4  824). 
Lichtentwickl.  beim  Abdampfen  d.  essigsaur. 
Kalis  (Bnohner's  Repert.  XX,  4  804).  Fermen- 
toi,  eine  neue  vegetabil.  Substanz  (Ib.  LIII, 
4  835).  Verbesserter  Kühlapparat  (Ib.  XVI, 
4824).  Fernere,  besonders  pharmaceut.  Aufs, 
tbeils  ebendaselbst,  theils  in  Brandes'  Archiv. 

Bfllflnger,  s.  Bilfinger. 
BtttgeFi  Carl  Gottfried.  —  Apo- 
theker in  Dresden  (L)  (M.  Vi), 

geb.  4768,Oct.  20,Wrietzena.d.Oder, 
gest.  4  84  3,  Nov.  6,  Dresden. 
Abbildung  u.  Beschreib,  einer  Thcrmolampe, 
Pirna  4  802  (Auch  GUb.  Ann.  XV,  4  803).  Elek- 
tricität d.  Chocolade  (Ib.  XXIII,  4806). 

Bflrgi  Johann  Tobias.  —  Erst  Prof. 
d.  Physik  am  Lyceum  zu  Klagenfurt  (4  79  4 
— 92),  dann  Adjunct  an  d,  Sternwarte  zu 
Wien,  sowie  Prof.  d.  höheren  Mathematik 
an  d.  Univ.  daselbst;  von  4  813  an  atif  dem' 
Lande  in  KSrntben  lebend  (OB)  (N), 
geb.  4  766,  Dec.  24,  Wien, 
gest.  4  834,  Nov.  25,  Wicsenau b. Kla- 
genfurt. 
Gewann  4800  auf  die  4798  vom  französ.  Na- 
tionaMnstitut  gestellte  Aufgabe  (Fiier,  d'apr^s 
nn  grand  norobred'observatiooslunaires,  cinq 
Cents  au  moins,  aociennes  et  nouvelles,  la 
hauteur  moyenne  de  I'apogäe  et  du  noeud  as- 
cendant  de  l'orbite  de  la  lune)  zwei  Drittel  des 
ausgesetzten  Preises,  wöhrend  seinem  Mitbe* 


335 


Büthner. 


336 


Werber  A. BoiiTard  ein  Drittel  zuerkannt  wur- 
de, —  eine  Belohnung,  die  indess  der  Consul 
Bonaparta  für  Jeden  von  ihnen  auf  ein  Kilo- 
gramm Gold  erhöhte.  —  Aufsiitze,  besonders 
die  Mondstheorie  und  geogr.  Ortsbestimmun- 
gen betreffend ,  in  Trieaneeker's  Ephemerid. 
astronom.  (deren  Mitberechner  er  war) ,  v. 
Zach'i  Monatl.  Corr. ,  Bohnenb.  u.  Lindenaa's 
Zeitschrift  u.  Bode'i  Jahrbuch. 

Bflrgl  (Bürgt,  Borgen,  Byrgius),  Joost 
Job  st  oder  Justus.  —  Hof-Ubrmacher 
des  Landgrafen  Wilhelm  lY.  von  Hessen 
in  Cassel  (1579  — 1603),  dann  Kammer- 
Uhrmacher  des  Kaisers  Rudolph  II.  in 
Prag,  bis  1622,  darauf  wieder  in  Cassel 
lebend  (St), 

geb.    1552,    Febr.  28,    Lichtensteig, 

Schweiz, 

gest.  1632,  Jan.  3 1 ,  Cassel. 
Erfand  vor  4  608  einen  (von  dem  0«lUei'schen 
verschiedenen)  Proportionalzirkel,  siehe  L. 
Hnlnnf  im  dritten  Tract.  d.  mechan.  Instru- 
mente :  Beschreibung  u.  Unterricht  dess  Jobst 
Bftrgi  Proportional-Cirkels  etc.  Frankf.  a.  M. 
1607  (mit  Vorrede  von  4  603).  Erfand  auch, 
ohne  Kftpier*!  Arbeiten  zu  kennen ,  die  Loga- 
rithmen, beschrieben  in  :  Aritmetischc  u.  geo- 
metr.  Progress-Tabulen ,  sambt  gründlichem 
Unterricht,  wie  solche  nützlich  in  allerley 
Rechnungen  zu  gebrauchen  u.  verstanden  wer- 
den sol,  Prag  1620  [s.  Mittheil.  d.  naturf.  Ge- 
sellsch.  zu  Bern,  1848,  S.  46,  Onmert'i  Arch. 
XV,  136;  XVI,  363);  construirte  ferner  ein 
»geometrisches  Triangulär- Instrument«,  be- 
schrieben von  seinem  Schwager  Bei^j.  Bra- 
mer,  1648.  Machte  von  1590—97  viele  astro- 
nom. Beobb. ,  siehe:  Observationes  Planeta- 
Furo  ab  lllustr.  PrincipumGuilielmi  etMauritii 
Hassiae  Landgraviorum  Organ opoeo  Jnate  Byr^ 
gio  per  Sextantem  Cassellis  institutae.  In  W. 
Bnelliu  Coeli  et  siderum  m  eo  errantium  Ob- 
servationes Hassiacae,  Lugd.  Bat.  1618. 

Bflija  (Burja),  Abel.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Academie  militaire  in  Ber- 
lin, vorher  Prediger  d.  französ.  Gemeinde 
daselbst.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  (GB, 
1795;  (M.ll), 

geb.  1752, Aug.  30,Kikebusch,b.BerI., 

gest.  1816,  Febr.  1 6,  Berlin. 
Der  selbstlehrende  Algebraiste  etc.  Berl.  1786. 
Der  selbstlehrende  Geometer  etc.  Ib.  1787. 
Grundlehren  d.  Statik  usw.  Ib.  1 789.  Grund- 
lehren d.  Hydrostatik  usw.  Ib.  1790.  Grund- 
lehren d.  Dynamik  usw.  Ib.  1791.  Anleit.  zur 
Optik,  Dioptriku.  Katoptrik.  Ib.  1793.  Ober 
Telegrapbie,  Ib.  1794.  Sprachkunde  d.  Grös- 
senlehre  oder  Übersicht  d.  Grössenlehre  mit 
deutschen  Kunstwörtern,  2  Bde.  Ib.  1799— 
1802.  —  Methode  el<>meot.  et  directe  pour  le 
calcul  numerique  des  logarithmes  (M<^m.  Berl. 
1786^87).  Essai  d'un  nouvel  algorithme  des 
logarithmes  «Ib.  1788-89  .  Sur  les  connals- 
sances  mathematiques  d'Arlatoto  (Ib.  1790 — 


91).  Sur  le  nombre  et  la  repartition  des  aste- 
rismes  (Ib.  1792— 93).  Sur  les  pyramides  nu- 
meriques  [Ib.  1794—95).  Considerat.  sur  une 
gC'ni^ration  singuli^re  des  lignes  courbes  (Ib. 
1 794—95).  Sur  le  dcveloppement  des  fonctions 
en  s^ries  (Ib.  1801).  Sur  la  certitudes  des 
sciences  malhc^matiques  ;Ib.  1802).  C her  die 
600jährige  Sonnen-  u.  Mondsperiode  (Bode's 
Jahrb.  1 797).  Ferne  rHindenbnrg*!  Archiv  1 786, 
St.  1. 

Bflrkneri  Julius.  —  Dr.  Med.,  pract. 

Arzt  und  Geburtshelfer  in  Breslau  (SS), 

geb.  1809,  Febr.  6,  Breslau. 
Populäre  Chemie  und  ihre  Anwendung  auf  Ge- 
werbe usw.  Brieg  1888. 

tfflflohi  Johann  Georg.  —  Prof.  d. 
MaOieroatik  am  Gymnasium  zu  Hamburg, 
von  1756  an  bis  zu  seinem  Tode.  Direci. 
der  1767  gegründeten  Handelsschule  da- 
selbst (HSL)  (M), 

geb.   1728,  Jan.   3,  Alten-Medtng ,  im 

Lüneburgischen, 

gest.  1800,  Aug.  5,  Hamburg. 
Enc>cIopädie  d.  historisch.,  philosoph.  und 
malhemat.  Wissenschaften  (grösstenthei Isnach 
Beimanu),  lianib.  1775.  Tractatus  duo  optici. 
Ib.  1788.  Versuch  einer  Mathematik  zum  Nu- 
tzen und  Vergnügen  usw.  3  Bde.  Ib.  1773,  90 
u.  93.  Daraus:  Wasserbaukunst,  Ib.  1796, 
2.  Aufl.  von  C.  F.  Wiebeking,  1802.  Viel  Han- 
delswissenschaftliches. 

Bflaohlng,  Anton  Friedrich.  — 
Erst  Privatdoccnt  in  Halle,  dann  ( 1 7  5  i  — 6 1  • 
Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Göltin- 
gen, darauf  Prediger  d.  luthcr.  Geiueind«* 
d.  St.  Peterskirche  in  St.  Petersburg  bi< 
1765,  wo  er  als  Privatmann  nach  Ahona 
ging  und  daselbst  lebte  bis  er  1 766  preusi». 
Ober-Consistorialrath,  sowie  Dircclor  des 
grauen  Klosters  u.  d.  CÖlnischen  Gvouna- 
siums  in  Berlin  wurde  (M)y 

geb.  Mtk,  Sept.  27,  Stadthagen,  Grfscb. 

Schaumburg, 

gest.  1793,  Mai    28, Berlin. 
Neue  Erdbeschreibnng,  5  Bde.  Hamb.  1754  ~ 
92  (Fortgesetzt  von  Ebeling).    Magazin  f.  Hi- 
storie  u.  Geographie,  22  Bde.  Ib.  1767—98. 

Btttlmory  Friedrich.  — Prof. d. Ma- 
thematik am  Gymnas.  zu  Danzig  (A,  G.  'J  , 
geb.   1622,  Juli     1 1,  Oputsch,  Böhm.. 

gest.  1701,  Febr.  13,  Danzig. 
Sciagraphia  aritbmcticae  logisticae.  Trigono- 
metria  propitia  per  tabulas  sinuum  vulg.  ei 
logaritbm.  Algebra  propitia.  Tabulae  mnemo- 
micegeometricae.  Logistica  seiagenaria.  Diss. 
de  rcrractionibus  siderum.  De  motu  solii  Spi- 
ral!. De  distantia  solis  et  lunae  a  terra.  Vt- 
teb.  1650.  Cometa  anni  1652,  Gedan.  16S2. 
Admirandi  et  rari  congressus  ecliptici  Marli> 
solaris  in  signo  Marlio-Scorpii,  brevis  conleoD* 


337 


Büttner 


Bngge. 


338 


plaUo,  Ib.  1659.  Prodigium  ignitam  die  28 
Febr.  i460  observatum,  Ib.  4  660.  De  visione 
ejusque  fallacüs ,  Ib.  4664.  Anmerkk.  u.  na- 
türl.  GedaDkeo,  nebst  astrotog.  Muthmaassun- 
gen  von  d.  Natur  d.  Cometen,  Köntgsb.  4664. 
Astronom,  u.  astrolog.  Beschreib,  d.  Come- 
tens  u.  Lichtsterns  A.  4684,  Danzig  4  684. 

Bflttaer,  David  Sigismund  Au- 
gust. —  Prof.  d.  Medicin  und  Botanik  an 
d.  Univ.  zu  Göttingen  (A), 

geb.   4  724,  Nov.  28,  Chemnitz, 

gest.  4768,  Nov.  20,  GötCingen. 
Rodera  diluvii  testes,  d.  i.  Zeichen  u.  Zeugen 
der  Sündfluth  usw.  Leipz.  4  740.  Coralliogra- 
phia  subterranea  s.  Diss.  de  Coraliiis  fossili- 
bus,  inspecie  de  lapide  corneo,  Hern-  oder 
Feuecstein,  Ib.  4  744. 

Baffy  Heinrich.  —  Dr.  Pbil.,  Prof. 

d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Giessen,  vorher 

Lehrer  d.  Physik,  Maschinenlehre  und  me- 

Chan.  Technologie  an  der  höheren  Gewerb- 

schule  zu  Cassel  (Sc)  (Or), 

geb.  4  805, Mai  23, Bödeiheim,Wetterau. 
VersQch  eines  Lehrb.  d.  Stöchiometrie,  Nürn- 
berg 4  829,  4844.  Grundzüge  d.  ehem.  Theils 
d.  Naturlehre,  Ib.  4832.  —  Zerleg,  d.  Phos- 
phorwasserstoffgases  P^ogg.  Ann.  XVI,  4829). 
Methode  zur  Bestimm,  d.  spec.  Gewichts  d. 
Gase  (Ib.  XXII,  4834).  Über  Leidenfroit'a  Ver- 
such (Ib.  XXV,  4  882).  Über  Barometerbeoh- 
achtt.  (Ib.  XXXI,  4  834).  Über  Gebläse  mit 
heiss.  Luft  (Ib.  XXXVII,  4836).  Versuch  über 
d.  Widerstand  ausströmend.  Luft  bei  Oeffnun- 
gea  in  dünn.  Wänden  u.  cylindr.  Ansätzen  (Ib. 
XXXX,  4837) .  Contract.  bei  d.  Beweg,  flüssig. 
Körper  durch  enge  Oeffnuogen  (Ib.  XL  VI, 
4839).  Üb.  d.  Eintl.  d.  Zwischenplatte  d.  gal- 
vaa.  Kette  (Ib.  LIV,  4844).  Über  d.  Maass  d. 
elektromotor.  Kräfte  (Ib.LXXIII,  4848).  Einfl. 
d.  Adhäsion  auf  d.  Kochen  d.  Wassers  (Lieb. 
Ann.  II,  4882).  Über  Abdampfung  flüss.  Kör- 
per mittelst  durchgeleit.  Luft  (Ib.  XVIII,  4  836;. 
Anleit.  z.  Beurtheil.  d.  Verhältn.  d.  Schorn- 
steine (Ib.  XXIX,  4839).  Über  voltasche  Quan- 
tität u.  Intensität  (Ib.  XXXII.  4840).  Über  d. 
trockne  elektr.  Säule  (Ib.  XXXiV,  4  840).  Üb. 
d.  Einfluss  d.  Contacts  u.  d.  Oxydation  auf 
elektr.  Ströme  (Ib.  id.).  Stärke  d.  galvan.  Er- 
regung zw.  Metallen  u.  Flüssigk.  (Ib.  XXXV, 
4844j.  Veränderl.  Einfluss  d.  Capillarität  b. 
Barometer  (Ib.  XXXVI,  4844).  Zur  Theorie  d. 
Elektrophors  usw.  (Ib.  XLI,  4842].  Über  die 
Stellung  d.  Wasserstoffs  in  d.  elektr.  Span- 
nangsreihe  (Ib. id.).  Üb.  d.  an  d.  Berührungs- 
punclen  zweier  Körper  verdichtete  Eiektrici- 
tät  (Ib.  XLII.  4  842).  Üb.  d.  elektr.  Actiou  zw. 
Metallen  u.  Flüssigk.  (Ib.  Id.).  Üb.  d.  Zusam- 
menhang d.  neu.  Elektricitätälehre  mitd.  Con- 
Ucttbeorie  (Ib.  XLIV,  4843).  Bequem.  Verfahr. 
Galvanometer  vergleichbar  zu  machen  (Ib. 
XLV,  4  848).  über  d.  Ursache  d.  Abnahme  d. 
elektr.  Stroms  (Ib.  id.).  über  d.  von  Da  Beis- 
RaTmond  entdeckte  elektromot.  Muskelkraft 
(Ib.  LXX.  4  849  u.  LXXI,  4860).  Üb.  d.  Theo- 

Pog^endorff,  Handwdrlerbuch. 


riev.  LeidonfhMfsu.  Boutigiij's Versuchen  (Ib. 
LXXVII,  4864).  Über  d.  Auflösen  d.  flüssigen 
Strahls  in  Tropfen  (Ib.  LXXVIII,  4854).  Über 
d.  Wa.ssertrommelgeblase  (Ib.  LXXIX,  4  854). 
Üb.  d.  elektr.  Beschaff,  d.  Flamme  (Ib.  LXXX, 
4  854).  Üb.  Berührungselektricität(Ib.LXXXIIl, 
4  852).  Überd.  eleklrolyt.  Gesetz  (Ib.  LXXXV 
u.  LXXXVIII,  4  858).  Tangenten bnssole  mit 
lang.  Draht  (Ib.  LXXXVI,  4  853).  Üb.  d.  Rieht, 
d.  Inductionstromes  d.  Reibungselektr.  (Ib. 
id.).  ÜberElektricitfltsentwickl.  durch  lebende 
Pflanzen  (Ib.  LXXXIX,  4  854).  Dadurch  Ver- 
dampf. (Ib.  id.).  Galvanoskop  v.  gross.  Em- 
pfindllchk.  u.  LeitungsvermOgen  d.  Flamme 
(Ib.  XC,  4  854).  Leitungsvermögen  d.  erhitzt. 
Glases  (Ib.  id.).  Galvan.  Kette  mit  Eisenchlo- 
rid (Ib.  XCII,  4864).  Galvan.  Wasserzerse- 
tzungsapparat (Ib.  XCIII,  4  855).  Überd.  Vor- 
gang b.  eiektro-chem.  Zersetz,  usw.  (Ib.  XCIV, 
4  855).  Über  Zersetz,  d.  Wassers  durch  sehr 
schwache  elektr.  Ströme  n.  durch  Maschinen- 
Elektr.  (Ib.  XCVI,  4  855).  MitPfort:  Anwend. 
d.  heiss.  Luft  in  d.  Eisenhütterei  (Ib.  XIIV, 
4835).  Mit  Zamminer:  Über  Magnetisir.  v.  Ei- 
senstäb.  durch  d.  galvan.  Strom  (Ib.  LXXV, 
4854). 

Bvffoily  George  Louis  Leclerc, 
Graf  de.  —  Intendant  d.  KÖnigl.  Gartens 
u.  d.  RÖnigl.  Naturalienkabincts  zu  Paris. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  u.  d.  Acad.  fran- 
gaise  daselbst  (Mem.  Par.  HSSJ  (B)  (BN) 
(BM), 

geb.   4707,  Sept.  7,  Monlbard,  Bour- 

gogne, 

gest.  t788,  Apr.  4  6,  Paris. 
Les  ^poques  de  la  nature,  2  vol.  Paris  4780. 
Histoire  des  minöraux,  in  seiner  Histoire  na- 
turelle, 36  vol.  4^  Ib.  4749—88.  Übersetzte 
Halee*  Vegetable  Statiks  (4  735  n.  4  780)  und 
Kewton'i  Treatise  on  Fluxions  (4  740).  —  Re- 
solutions  des  problömes  qui  regardedt  le  jeu 
du  franc-carreau  (M6m.  Par.  4  733).  Solution 
d'un  Probleme  de  roscillation  du  pendule  (Ib. 
id.).  Sur  les  effets  des  bois  de  ch^ne  pour 
tanner  les  cuirs  (Ib.  4  736).  Sur  la  force  du 
bois  (Ib.  4  740).  Sur  les  fusöes  volantes  (Ib. 
id.).  Formules  sur  les  6chelles  arithm^tiques 
(Ib.  4  744).  Sur  les  Couleurs  accidentelles  (Ib. 
4748).  R6flexions  sur  la  loi  d'attraction  (Ib. 
4  745).  Invention  des  miroirs  ardens  pour  brü- 
ler  k  une  grande  distance  (Ib.  4  747).  Letter 
concerning  bis  re-invention  of  Arehimedea' 
burning  specula  (Pbil.  Tr.  4748). 

Bnggey  Thomas.  — Erst  (4  762)geogr. 
Landmesser,  dann  (4  777)  Prof.  d.  Mathe- 
matik u.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Kopen- 
hagen. Director  d.  Sternwarte  daselbst  u. 
Mitgl.  d.  K.  Dänisch.  Gesellsch.  d.  Wiss. 
(E)  (NK), 

geb.   4  740,  Oct.  4  2,  Kopenhagen, 

gest.  4  815,  Jan.  4  5,  Kopenhagen. 
Beskrivelse  over  den  Opmaalingsmethode,  som 
bruges  ved  de  danske  geographiske  Korter, 


339 


Bngge 


Bonseii. 


340 


Kbh.  4  779.  Observatiooes  astrooomicae  annis 
4781—83  factaeetc.  Ib.  4  784.  Malheinatiske 
Fdrelasninger,  2  DL  Ib.  4795—98.  De  forste 
Grunde  til  den  sphaeriske  og  tbeoretlske  Asirü- 
nomie,  samt  den  mathenialiske  Geographie, 
Ib.  4796.  De  forste  Grunde  til  den  rene  euer 
abstracie  Matheniatik,  8  Dl.  Ib.  4  84  3—4  4.  -^ 
Om  Landmaater-Compasset  (Dansk.  Vid.  Selsk. 
Skr.  i.  Samt.  I).  Om  den  nye  Pianet  (Ib.  II). 
Beskr.  over  et  nyt  Inclinalions-Compas  etc. 
(Ib.  IV).  Obs.  paa  Magnetnaaleos  Misviisning 
etc.  (ib.  V).  Beskr.  over  et  nyt  Nivellerings- 
instrument  (Ib.  id.).  Nogle  forbedringer  ved 
Murat-Quadranten  (Ib.  III).  Om  Ecliptikens 
naervaerende  Skraahed  og  Störreisen  af  dens 
Secular-Aftagelse  (Ib.  id.).  Opdagelse  af  Sa- 
turns  spbaeroidiske  Figur  og  dens  formodent- 
lige  Omdreiningstid  om  sin  Aiei  (Ib.  IV).  Om 
RegnensstoerreMaengdepaa  de  iavere,  frem- 
for  paa  de  böiere  Steder  (Ib.  V).  Om  Formör- 
keiser  i  Almindelighed  etc.  (Ib.  3.  Saml.  III). 
Betragtninger  over  Cometer  i  Almindelighed 
etc.  (Ib.  V).  Bemärkninger  over  de  nye  Pla- 
neter Ceres,  Pallas,  Juno  og  Vesta  etc.  (Ib.  id.) . 
Forsög  over  nogle  faste  Legermes  Sammen- 
häng  eller  Adhäsionskrafl  til  flydende  Legemer 
(Ib.  II].  Noch  viele  astronom.  u.  auch  meteo- 
rolog.  Beobb.  daselbst.  —  Theorien  om  block, 
ansedde  sasom  tunga  (Vet.  Acad.  Handi.  4  787). 
Tentamen  coolinens  theoriam  macbinae  sub- 
licarum  (Phil.  Tr.  4779).  Astronom,  observat. 
on  tbe  planets  Venus  and  Mars  etc.  (Ib.  4  790). 
Determinat.  of  the  heliocentric  longitude  of  the 
descending  node  of  Saturn  (Ib.  4  787) .  Ferneres 
in  T.  Zach'i  Monatl.  Corr.  u.  Bo4e*f  Jahrb. 

Bsgge,  Matthias.  —  Sohn  von  Tho- 
mas. Observator  an  d.  Sternwarte  zu  Ko- 
penhagen (E), 

geb.   4  782,  Dec.  1 4 ,  Kopenhagen, 

gest.  4  820, 

Bemärkninger  om  de  nye  Planetar  Ceres,  Pal- 
las ,  Juno  og  Yesta ,  samt  Observatiooer  om 
Vesta  (Dansk.  Vid.  Selsk.  Skr.  f.  4807—8). 

Bfdl  7  Aznar,  Jose.  —  Jesuit,  Leh- 
rer an  verschiedenen  Coilegien  in  Arrago- 
nien;  ging  nach  Aufhebung  des  Ordens 
nach  lUlien  (BEJ,  in;, 

geb.   4718,  .  .  .  Villa  de  Montalban, 
gest.  1794,  .  .  .  Ferrara, 
Aritbroetica  especulativa  y  practica  etc.  Va- 
lencia 4  7.. 

BnlUaldw,  s.  BoulMau. 

BüDmaim, Johann  Carl. — Inspect. 
d.  Realschale  im  Franke'chen  Waisenbause 
zu  Halle  (N}, 

geb.   4761,  Apr.   7,  Niedergorb,* 

gest.  4  841,  Oct.  45,  Halle. 
Meteorolog.  Beobachtt.  (s.  Sehweigg.  Journ. 
XXXIX.  XLVIu.  LI). 

*  Bei  Kaiunboif  am  Bob«r,  Schieden. 

BiiBgUi  s.  Bongo. 


BottiTa,  Michel 
d.  Medicin  an  d.  Univ. 
bis  4  8  4  4,  dann  pract. 
Mitgl.  d.  dort.  Acad.  d. 

geb.   4764,  .  .  .  . 

gest.  1834,  Oct.  2 
Mit  Yanqnelin :  Sur  Teau 
et  de  vache  (Ann.  chim. 
nur  Medicinisches. 

*  gest.  lu  Piscina,  Pieaont 


Frangois.  —  Prof. 

zu  Turin,  von  4  790 

Arzt  daselbst,  auch 

.  Wiss.  (BN)  fJF), 

.  Pignerol, 

6,  Turin.* 

de  Tamnios  de  femme 

XXXIII,  4  800).  Sonst 


BwiO«,  Philippe.  —  Jesuit,  Prä- 
fect  d.  Collegiums  zu  Ronen,  später  Rector 
des  zu  Reunes  (BEJ,  lU), 

geb.   4  680,   .....  Ronen, 
gest.  4759,  Oct.  44,  Rennes. 
Abr^6  de  g^ograpbie  avec  un  dictionnaire 
g^ographique  etc.  Ronen  4  74  6.  Trait^  de»  ba- 
rom^tres,  Ib.  4  740. 


I  Jeremias.  —  Hofmaler, 
Munzmeister  und  Burgermeister  in  Arol- 
sen  (M), 

geb.  4  688,  Dec.  8,  Arolsen, 
gest.  4  752,  März  4  4,  Arolsen. 
Versuch  wie  die  Meteore  des*  Donners  und 
Blitzes,  item  des  Anfsteigens  der  Dünste,  in- 
gleichen des  Nordscheins  aus  elektrisch.  Wir- 
kungen herzuleiten  und  zu  erklären  sind  usw. 
Lemgo  4750.  Erklärung  d.  roagnet.  u.  elek- 
trisch. Kräfte,  Frankf.  u.  Leipz.  475S.  Von  d. 
Elektricitat  (Leipz.  Sammlungen). 


k,  Robert  Wilhelm.*  — Dr. 
Phil. ,  folgweise  Privatdoceht  in  Göttingen 
(4  833),  Lehrer  d.  Chemie  am  polytechn. 
Institut  in  Cassel  (4  836),  Prof.  d.  Chemie 
an  d.  Univ.  zu  Marburg  (4  838),  an  der  zu 
Breslau  (4  851)  und  endlich  (4  85f)  an  der 
zu  Heidelberg  (OrJ, 

geb.  4  844,  März  34,  GÖttingen. 
Enumeratio  ac  descriptio  hygrometrorum,  Got- 
ting.  4  830.  Mit  ▲.  ▲.  Berthold:  Das  Eiseu- 
oxyd,  ein  Gegengift  d.  arsenig.  Saure,  Ib.  4  834, 
2.  Aufl.  4  837.  Schreil>en  an  Benelivs  über 
seine  Reise  nach  Island,  Marb.  4846.  —  AHo- 
phan  in  d.  Format,  d.  plast.  Thons  (Pogg.  Ann. 
XXXI,  4  834).  ~  Eigenthäml.  Verbindd  d. 
Doppelcyanüre  mit  Ammoniak  (Ib.  XXXIV, 
4835).  Lütersuchung  d.  Doppelcyanüre  (Ib. 
XXXVl,  4  835).  Organ.  Verbinad.  mit  Arsen  als 
Bestondtheil  IIb.  XL  u.  XLII.  4  937).  Schmelz- 
barkeit d.  Iridiums  (Ib.  XLI,  4  837  .  Untersuch, 
d.  Uohofengase  u.  deren  Benutz,  als  Brenn- 
material (Ib.  XLV,  4  888  u.  XLVI,  4839).  SpanQ> 
kraft  einig,  condensirt.  Gase  fib.  XLVI) .  Anda- 
lusittt.  Chiastolith  idenUsch  (Ib.  XLVII,  4  839). 
Untersuch,  d.  Gichtgase  d.  Kupferschiefer- 
ofens zu  FriedricbshüUe  Jb.  L,  4840).  An- 
wend.  d.  Kohle  z.  Voltascb.  Batterien  (Ib.  LIV^, 
4  89t)  Bereit,  ein.  Kohle  als  Ersatz  d.  Platins 
in  d.  Grove  seh.  KeUe  (Ib.  LV.  484S).  Verbes- 
serte Kohlenbatterie  (Ib.  LX,  4848;.  Physikal. 


341 


BnntBen 


Baonvidno. 


842 


Beobb.  ob.  d.  Geisire  Islands  (Ib.  LXXII,  4847). 
EioOuss  d.  Drucks  auf  d.  ehem.  Natur  d.  plu- 
loo.  Gesteine  (Ib.  LXXXI.  4  850).   Üb.  d.  Pro- 
cesse  vulcan.  Gesteinsbildung  in  Island  (Ib. 
tXXXIII,  4S54).    Darstetl.  d.  metall.  Chroms 
aufgalvan.  Wege  (Ib.  XCI.  4854).   Üb.  eiek- 
troiyt.  Gewinn,  d.  Erd-  u.  Alkalimetalle  (Ib. 
XCil,  4854).   MItBoieoe:  Pbotochem.  Unter- 
sncbungen  (Ib.  XCVI.  4  855  u.  C,  4  857).  — 
Unlersach.  üb.  d.  Kakodylreibe  (lieb.  Ann. 
XXXVII,  4844 ;  XXXXII,  4848  u.  XLVI,  4843). 
Üb.  d.  steinkoblenfiihrende  Terrain  d.  toska- 
nisch.  Maremma  (Ib.  IL,  4844).  flb.  d.  Parasit, 
e.  neu.  Cerfossil  (Ib.  LIII,  4845).  Üb.  d.  Island. 
Toffgebirge  (Ib.  LXI,  4  847).  Ob.  d.  innern  Zu- 
sammenhang d.  pseudo-vulcan.  Erschein.  Is- 
lands (Ib.  LXII,  4  847).  Rechtfertig,  seiner  An- 
sichten üb.  d.  cbem.-geol.  Erschein,  in  Island 
(Ib.  LXV,  4  848).   Über  quanUt.  Bestimm,  d. 
Harnstoffs  (Ib.  id.).   Darstell,  d.  Magnesiums 
aufelektrolyt.  Wege  (Ib.  LXXXII,  4  862).  Zu- 
sammensetzung d.  Jodstickstoffs  (Ib.  LXXXIV. 
1852).  Untersuch,  über  d.  ehem.  Verwandt- 
schaa  (Ib.  LXXXY,  4853).  Volumetr.  Methode 
von  sehr  allgem.  Anwendbark.  (Ib.  LXXXVI, 
1833  .  Üb.  Sartoxivs  v.  Waltetahaufen's  Theo- 
rie d.  Gesteiosbild.  (Ib.  LXXXIX.  4854).  Dar- 
stell. V.  Chrom  auf  galvan.  Wege  (Ib.  XCII, 
1854).  Über  d.  Reduction  d.  Aluminiums  (Ib. 
id.).  Üb.  d.  Gesetz  d.  Gasabsorption  (Ib.  XCIII, 
4855).  Darstell,  d.  Lithiums  (Ib.  XCIV,  4855). 

*  Im  Kirchenbuch  aus  Yeraehen  des  taufenden  Geist- 
lichen als  Wilhelm  Eberhard  aufgeführt. 


y  Thomas.  —  Dr.  Med.,  in 
Kopenhagen  gebildet,  dann  in  St.  Peters- 
burg practlcfrend  (NK), 

geb.   4  776,  Sept.  5,  Kopenhagen, 

gest.  4  807, St.  Petersburg. 

Momente  in  variis  de  caloris  animalis  orlu  dl- 
judicandis  theoriis  etc.  Diss.  Havn.  4804.  Bei- 
träge zu  einer  künftig.  Physiologie,  Koph.  u. 
Leipz.  4805.  Verschiedn.  galvan.  Versuche  mit 
aasserordeatl.  mächtigen  Säulen  (Oüb.  Ann. 
XV,  4808).  Wtirme-Erzeogung  bei  d.  galvan. 
Wssserzersetzung;  galvanische  Batterie  aus 
FroBchpräparaten ;  Wllrme  durch  Muskelcon- 
traclion;  AthmongSTersuche  (Ib.  XXV,  4  807). 

Bnoaaaiii,  La  uro.  —  Rettore  pro- 
vinziale  deir  Ordine  de  Servi  di  Maria  (Mzz), 

geb,  4  575  etwa,  .  .  Rovato,b.firescia, 

gest.  4  658,  Febr.  5,  Rovafo. 
Breve  risoluzione  d'ArimetIca  allo  uso  Bres- 
ciano,  Brescia  4642. 


(Bonanni),  F  i  1  i  p  p  o.  —  Je- 
suit, Inspector  des  Museum  Kircherianum 
in  Rom,  vorher  Rector  des  Maroniten-Gol- 
legiams  (M%z)  (Ni.  XKX)  (J), 

geb.   4  638,  Jan.     7,  Rom,* 

gest.  4725,  März  30,  Rom. 
Ricreazione  delF  occhio  e  della  meote  nelT  os- 
servazione  delle  chiocciole,  Roma  4684.   Mi- 
crographia  curiosa  etc.  Ib.  4694.    Musaeum 
collegü  Romani  Kircherianum,  Ib.  4709.   Ga- 


binetto  armonico  pieno  d'Istromentt  sonari  in- 
dicati,  Spiegati  e  di  nuovo  corretti  ed  accres- 
ciuti,  Ib.  4  723. 

•g«b.Jan.  11(J)(OT.). 

Bvonlaeoiitro  (Bonincontro) ,  Lo- 
renzo.  —  Diente  längere  Zeil  in  d.  Ar- 
mee d.  Herzogs  Fr.  Sforza  in  Mailand, 
ging  dann  nach  Neapel,  kam  dort  beim 
Könige  Alfonso  in  Gunst  u.  hielt  astron. 
Vorlesungen  daselbst,  kehrte  4  474  in  sein 
Vaterland  zurück,  zuletzt  in  Rom  lebend 
(Mz%)  (TJ, 

geb.  4  44  0, Febr.  23,  San Miniato,  Tose, 

gest.  4  502  etwa,  .  .  Rom. 
Commentarius  in  C.  Xanilii  Astronomicon, 
Florent.  4  484.  Tractatus  astrologicus,  Norimb. 
4539.  Rerum  naturalium  et  divinarum  siva 
de  rebus  coelestibus  Libr.  III,  ab  Lncft  Oau- 
rloo  recogniti  inque  lucem  editi,  Basü.  4540. 
Opus  de  annorum  revoluttonibus  astronomi- 
cis,  Romae  4  494. 

del  Buono,  C  a  n  d  i  d  o.  —  Landde- 

chant  (Pievano)  an  S.  Stefano  zu  Campoli 

im  Val  di  Pesa,  Toscana,   Eins  der  neun 

Mitglieder  der  Accademia  del  Cimento  zu 

Florenz  (NllJ  (NIL  F), 

geb.   4  64  8,  Juli     22,  Florenz, 

gest.  4  676,  Sept.  49,  Campoli. 
Hatte  einen  Haupt-Antbeil  an  den  Arbeiten  der 
Accademia  del  Cimento.  —  Siehe  KelU,  Saggio 
di  storia  letteraria  fiorentina,  und  Antinori's 
Notizie  istoriche  zu  den  Saggi  di  Naturali  Es- 
perienze  fatte  neir  accademia  del  Cimento, 
Firenze  4  844. 

del  Bvono,  Paolo.  —  Bruder  des 
Vorigen.  Ebenfalls  Mitgl.  d.  Accademia  del 
Cimento.*  Bereiste  längere  Zeil  die  Berg- 
werksdistricte  von  Ungarn,  Steiermark, 
Böhmen  und  Polen,  war  zur  Zeit  d.  Grün- 
düng  d.  Academie(l657)  Direct.  d.  Kaiserl. 
Münze  in  Wien.  Lehrer  von  Montanari 
(NU.  F)  (A)  (T.  VIIi;, 

geb.  4  625,  Oct.  26,  Florenz,** 
gest.  4  662,  .....  Wien  oder  War- 
schau. 
War  nur  dem  Namen  nach  Mitglied  der  Aca- 
demie,  eher  Correspondent  derselben ,  da  er 
einen  Briefverkehr  mit  dem  Grossherzog  Fer- 
dinand n.  von  Toscaoa  unterhielt,  in  welchem 
er  denselben  mit  den  Fortschritten  der  physi- 
kalischen Wissenschaften  im  Auslande  bekannt 
machte. 

•  Auch  Anton  Maria,  ein  Dritter  der  Gebrüder  del 
B  a  o  n  o ,  war  durch  »ein  mechan.  Talent  der  Aca- 
demie  nütxUch,  aber  nicht  MitgUed  derBelben.  Siebe 
Targioni  Tozxetti,  Notiiie  degU  Aggirnndimenti 
deile  »cienie  fluche  accaduti  in  ToacaBa  etc.  Vol.  I. 
♦•  geb.  1620,  Oct.  26  {Nil), 

BvoBTioiao  (Bonvicino,   Bonvoisin), 
Benedetto.  —  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  In 


343 


Buot 


Burckhardt. 


344 


Turin.    Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst 

(Q)  (CUJ, 

geb.  .  .  .,  leble  noch  1810. 
Element!  di  chiroica  e  d'istoria  naturale,  2  vol. 
Torino  «810.  Sur  la  d6puration  de  Tacide 
phosphorique  tirä  des  os  (M^in.  Turin.  1, 4  786). 
Analyse  d'un  foetus  pätrifiä,  d^crit  par  Mr. 
Beynerl  (Ib.  id.)-  Öe  la  pierre  hydrophane  du 
Piemont  (Ib.  id.).  Analyse  des  principales  eaux 
minörales  de  la  Savoie  (Ib.  II).  Du  vinaigre 
radical  et  glacial  tirö  des  cristaux  de  Venus ; 
de  quelques  phänom^nes  de  sa  cristallisation 
etc.  (Ib.  IV,  4  790).  Sur  Talcali  phlogistiquö 
(Ib.  id.).  Sur  quelques  proprii^t^s  irr^guli^res 
de  la  teinture  violette  des  fleurs  de  mauve  et 
de  la  lessive  de  Prusse  (Ib.  V,  4  793).  Exp4- 
riences  propres  ä  döcouvrir  la  nature  de  quel- 
ques substances  qui  ne  sont  pas  encore  assez 
connues  (Ib.  id.).  Sur  la  veritable  nature  de 
la  turquoise  etc.  (Ib.  VI,  4  804).  Sur  la  culture 
des  produits  du  regne  mineral  en  Piäaiont(Ib. 
VII).  Sur  les  mines  de  plombagine  des  depar- 
tements  de  la  Sture  et  du  Po  (Ib.  id.)  Essai 
pour  Tamelioration  de  Thuile  de  noix  (Ib.  id.). 
Sur  le  titane  oxid6  de  la  vall^e  d'Aosta  (Ib.  XI, 
484d). 

B«ot|  Jacques.  —  Königl.  Ingenieur. 
Prof.  d.  Mathematik  des  Pages  de  la  grande 
Ecurie.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris 
(LA), 

geb.  .  ,  .,  gest.  4  675,'.  .  . 
Usage  de  la  roue  de  proportion,  avec  un  Trait^ 
d'arlthmätique,  Paris  4647.  Observ.  sur  la  di- 
latation  de  l'eau  qui  se  glace  (Anc.  Mdm.  de 
Paris  T.  I).  Sur  la  hauteur  du  pole  de  Paris 
(Ib.  id.).  Equerre  azimutale,  inventee  par  lui 
(Machines  approuv.  par  Tacad.  T.  I). 

Bnqnoy  (fälschlich  Bucquoy) ,  Georg 
Franz  August  deLongueval,  Baron 
V.  Vaux,  Graf  von.  —  K.  k.  Kämmerer, 
Herr  der  Herrschaften  Gratzen  und  Rosen- 
berg usw.  in  Böhmen ,  Besitzer  bedeuten- 
der Fabriken  u.  Glashütten  (OB)  /'G.  4  85t;, 
geb.   4784,  Sept.  7,  Brüssel,* 

gest.  4  854,  Apr.  4  9,  Prag. 
ErlMuterungen  und  ZusUtze  zum  3.  Tbl.  von 
Sehnbert'i  tbeoret.  Astronomie,  Leipz.  4  844. 
Analyt.  Bestimm,  d.  Gesetzes  d.  virtuellen  Ge- 
schwindigkeit, Ib.  4842.  Beschreibung  einer 
484  3  erbauten,  äusserst  einfachen  Dampfma- 
schine, Prag  4  84  4.  Exposition  d'un  nouv.  prin- 
cipe gönöral  de  dynamique,  dont  le  principe 
des  vitesses  virtuelles  n'est  qu'un  cas  parti- 
culter,  Paris  4  846.  Skizze  zu  einem  Gesetz- 
buch d.  Natur  usw.  Prag  484  7.  Die  Funda- 
mentalgesetze an  d.  Erscheinungen  d.  Wärme, 
Leipz.  4  849.  Neue  Methode  für  d.  Infinitesi- 
malcaicul  usw.  Ib.  4  824.  Ideelle  Verherrli- 
chung des  empirisch  erfassten  Naturlebens, 
2.  Autl.  2  Bde.  Ib.  4826.  Chronolog.  Auszug 
aus  d.  Geschichte  d.  Mathematik,  Ib.  4  829. 
Zusammenstell,  einiger  vorzügl.  scharfsinni- 
ger, schlau  erdachter  u.  subtil  durchgeführter 


Methoden  aus  d.  höh.  Analyse  usw.  Ib.  4829. 

—  Versuche  über  Corapression  des  Glases ; 
Dampfmaschine  aus  Holz  (Oilb.  Ann.  XLIll, 
4  84  3).  Über  d.  Taylor'schen  Salz  (Ib.  XLIV, 
484  3).  Instrument  zur  Bestimm,  d.  irdischen 
Strahlenbrechung  (Ib.  XLVI,  4  814).  Bezieh, 
zwisch.  Gaivanismus,  Magnetismus  u.  Pby- 
toismus  (Ib.  LXVII,  4824).  Über  Anwend.  d. 
Feldspaths  bei  d.  Glasfabrication  (Ib.  LXIX, 
4  824).  Viele  naturphilosophiscbe  Aufsätze  iu 
Oken's  Isis.  —  B.  ist  Erfinder  eines  schwarzen 
Glases,  von  ihm  Hyalith  genannt. 

*  geb.  Sept.  20  (JK.  II). 

BWH^khardt,  Johann  Karl.  —  Un- 
ter v.  Z  a  c  h  zum  Astronomen  gebildet,  kam 
er  durch  dessen  Empfehlung  4  797  zu  La- 
lande,  wurde  4799  Adjunct  d.  Längen- 
bureans  und  4  807  (nach  Lalande's  Tod) 
Director  d.  Sternwarte  d.  Kriegsschule  in 
Paris.   Mitgl.  d.  Instituts  (N)  (MAI)  (ZC, 

IV,  vm;, 

geb.  4  773,  Apr.  30,  Leipzig, 
gest.  4  825,  Juni  22,  Paris.* 
Metbodus  combinatorio-analytica,  evolvendis 
fractionum  continuarum  valoribus  maxime 
idonea,  Lips.  4  794.  Table  de  laLune,  Paris 
4  842.  Tables  des  diviseurs  pour  tous  les  nom- 
bres  du  4",  2"^  et  3«  Million.  Paris 4847.  M^m. 
sur  les  micrometres-^Mem.  sav.  6tr.  T.  1, 4805). 
Sur  les  orbites  des  com^tes  de  4  763,  4  774  et 
4773  (Ib.  id.).  M6m.  sur  la  comMe  de  4  770 
(Möm.  Inst.  4  806,  —  vom  Institut  gekrönt). 
Formules  gönörales  pour  les  perturbations  de 
quelques  ordres  supdrieurs  (Ib.  IX,  4  809).  Sur 
plusieurs  moyens  propres  ä  perfectionner  les 
tables  de  la  lune  (Ib.  id.).  Examen  des  diflf. 
mani^res  d'orienter  une  chaine  des  triangles 
(Ib.  X,  4  840).  —Über  d.  mittl.  Beweg,  d.  Pla- 
neton (t.  Zaeh's  Monatl.  Gorr.  I,  4  800).  Über 
d,  Gebrauch  d.  vollkomm.  Vierecks  statt  d. 
Bradley'schen  Rhomboidalnetzes  (Ib.  id.).  Me- 
thode zur  Reduct.  d.  alten  Distanzen-Beobb. 
(Ib.  II,  4  800).  Üb.  einige  filtere  Cometenbah- 
nen  (Ib.  id.  etX,  4804  et  XVI,  f«07).  JtthrL 
Aendr.  d.  magnet.  Declinat.  (Ib.  III,  4804). 
Einfl.  d.  Windes  auf  d.  Barometerstand  (Ib. 
id.).  Über  Pofhenofs  Aufgabe  (Ib.  IV,  4804). 
Trigonometr.  Methode  z.  genähert.  Bestimm, 
einer  Cometenbahn  (Ib.  id.).  Marstheorie  (Ib. 
Id.).  Einfl.  d.  5.  Potenz  d.  Excentricität  auf  d. 
grossen  Gleichungen  Jupiters  u.  Saturns  (Ib. 
id.).  Formel  z.  Bestimm,  d.  Zeit  aus  d.  beob- 
acht,  gleichen  Höben  zweier  bekannt.  Sterne 
(Ib.  X,  4  804).  Über  d.  Interpolireu  mittelst 
Difl'erenzen  (Ib.  XII,  4  805).  (Jber  vennjsste 
Sterne  (Ib.  XXVI,  4842).  Üb.  d.  eigenen  Bewe- 
gungen einiger  Sterne  (Ib.  XXVIII,  4  848).  Etc. 

—  Meth.  z.  Verfertig,  einer  Uhr,  die  mltÜ.  und 
Stern-Zelt  zugleich  zeigt  (Bode's  Jahrb.  4  824). 
Fernere  Aufs,  in  d.  Connaiss.  d.  temps. 

*  Sr«8t.  Juni  21  {QO.  1825). 

Bnrokhardti  Johann  Ludwig.  — 
Trat,  nach  Vollendung  seiner  Studien  in 
Leipzig  und  Göttingen,  in  die  Dienste  der 


345 


Bnrckhardt 


Bnrgadorff. 


346 


AfrikanischeD  Gesellschaft  zu  London,  in 
deren  Auftrag  er  sich  1809  nach  dem  Orient 
begab  (Oett)  (Bull.  Soc.  geogr.  X.  1 828;, 

geb.  1784,  Nov.  24,  Lausanne, 

gest.  I8i7,  Oct.  17,  Cairo. 
Travels  in  Nubia,  4  vol.  h^,  London  4819 
(Deutsch,  Weimar  4823).  Travels  in  Syria  and 
Ihe  Holy  Und,  4  vol.  4^  ib.  482S  (Deutsch, 
2 Bde.  8^  Ib.  4823—24).  Travels  in  Arabia, 
\  vol.  4*,  Ib.  4829  (Deutsch,  Ib.  4830). 

Barokhardt,  Karl  Friedrich.  — 

Lehrer  d.  Mathematik  und  d.  Nalurwiss. 

am  humanist.  Gymnas.  zu  Basel  (OrJ, 

geb.  4  830,Dec.  27,  Sissach,  Cant.  Basel. 
Beobachtungen  an  einem  Daltonisten  (Bericht 
von  d.  Verhandl.  d.  naturf.  Gesellsch.  zu  Ba- 
sel, Hft.  X,  4  852).  ÜberBinocular-Sehen  (Ver- 
baadl.  derselb.  Gesellsch.  Hfl.  I,  4  854).  Über 
d.  Gang  d.  Lichtstrahlen  im  Auge  (Ib.  II,  4855). 

B«rdaoh,  Daniel  Christian.  — 
Pract.  Arzt  in  Leipzjg  (M), 

geh.  4  739, Kahle,  bei  Guben, 

gest.  4777,  Juni  5,  Leipzig. 
De  vi  a^ris  in  sono,  Lips*.  4767. 

Bvre,  Anders.  —  Oberster  Architect 
und  General-Mathematicus,  auch  Assessor 
im  KriegS'CoUegio  zu  Stockholm  (Gz), 

geb.  4  574,  .  .  .  Säbrä,  gest.  4646,  .  .  . 
Orbis  Arctoi  imprimisque  Regni  Sueciae  nova 
et  accurata  descriptio,  Viteb.  4630.  —  War 
der  Erste,  welcher  in  Schweden  Karten  über 
Skaadinavien  herausgab. 

Bore  (Buraeus),  Olaus  Engelberti. 

—  Leibmedicus  d.  Königs  Gustav  Adolph 
von  Schi« eden, ^später  Vicepräsident  des 
Hofgerichts  zu  Abo  (SLHJ, 

geb.  4  578,  Sept.  2,  Ängermanland, 

gest.  1655,  Dec.  43,  Äbo. 
Ahthmetica  iostrumentalis  Abacus  ab  eo  ipse 
ioventus,  Heimst.  4609. 

BiU^i  Adam,  Ritler  von.  —  Direct. 
d.  polytechnischen  Instituts  (seitPrechtl's 
Rücktritt),  Prof.  d.  Mechanik  ü.  Maschinen- 
lehre an  demselben  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Wien  (OR)  (WA), 

geb.  4  797,  Jan.  28,  Wien. 
Lehrb.  d.  höhr.  Geometrie,  Wien  4824.  Ab- 
handlungen über  einige  wichtige  Gegenstände 
d.  pract.  Geometrie  nebst  einigen  Erfind,  im 
Gebiet  d.  rein.  höhr.  Mathematik  u.  Physik, 
Ib. 4825.  Lehrb.  d.  geradlin.  u.  sphär.  Trigo- 
nometrie, Ib.  4826.  Trigonometr.  Formel- 
sammlung, Ib.  4827.  Ausfübrl.  Lehrb.  d.  bohr. 
Mathematik,  3  Bde.  Ib.  4  833.  Compendium  d. 
höhr.  Mathematik,  Ib.  4  836.  Compend.  d.  po- 
pulär. Mechanik  u.  Maschinenlehre,  Ib.  4  846. 

—  tber  d.  oberschlächtige  Wasserrad  (Jahrb. 
d.  polytechn.  Inst.  IV,  4828).   Über  d.  unter- 


u.  mittelschlächt.  Wasserräder  (Ib.  VI,  4  825), 
Über  einige  Gegenstände  d.  pract.  Geometrie 
(Ib.  VII,  48«5).  Über  Windmühlen  (Ib.  VIII, 
4826).,  Über  d.  regelmäss.  Polygone  (Ib.  X, 
4827).  AUgem.  Entwickl.  d.  binom.  Lehrsatzes 
(Ib.  XVI,  4830).  Allgem.  Regel  z.  Prüfung  d. 
Convergenz  u.  Divergenz  unendl.  Reihen  (Ib. 
XVII,  4  832).  Üb.  d.  Existenz  d.  Wurzeln  ein. 
höhr.  Gleichung  (Ib.  id.).  Üb.  neue  Ovalen  u. 
Ellipsen  höhr.  Ordnung  (Ib.  XVIII,  4  834).  Üb. 
d.  Stärke  u.  Festigkeit  d.  Materialien  (Ib.  XIX, 
4887  u.  XX,  4  839).  Üb.  d.  verschiedn.  Grund- 
principien  d.  Statik  usw.  (Ib.  XIX).  Entwickl. 
trigonometr.  Functionen  in  unendl.  Reihen 
(Ib.  id.).  Über  d.  Vorrücken  d.  Nachtgleich^n 
(V.  Zach,  astron.  Corr.  Vol.  X,  auch  Annal.  d. 
Wien.  Sternwarte  V).  Über  d.  Theodolithen 
usw.  (Annal.  d.  Wien.  Sternw.  VII).  Über  d. 
geraden,  centralen  Stoss  zweier  fester  Körper 
(Sitzungsberichte  d.  Wien.  Acad.  I).  Allgem. 
Entwickl.  von  (\-ha)"  (Crelle'iJourn.  1,4826). 
Beweis  für  d.  Kräftenparallelogr.  (Ib.  id.).  Üb. 
d.  Existenz  d.  Wurzeln  einer  höh.  Gleich,  mit 
ein.  Unbekannt.  (Ib.  V,  4  830).  Beiträge  zu 
Freohtl's  technolog.  Encyclopädie. 

.Borger,  Georg  Arnold.  —  Vorder- 
ster Rathschreiber  in  Nürnberg  (WN)  (A), 
geb.    4  649,  Aug.  8,  Nürnberg, 

ge.st.  4 7  4  2,  Mai    8,  Nürnberg. 
De  angulo  in  semicirculo.    De  tetracty  Pytha- 
gorica.  Deinflnita  numerorum  ratione.  — Hielt 
mathem.  u.  astron.  Vorlesungen  in  Nürnberg. 

Bvirggrave,  Johann  Philipp.  — 
Pract.  Arzt  in  Frankfurt  a.  M.,  Zeitlang  in 
Leiden  (A), 

geb.   4700,  Sept.  4,  Darmsladt, 
gest.  4775,  Juni    5,  Frankfurt  a.M., 
Commentalio  de  aöre,  aquis  et  locis  Franco- 
furtanae  ad  Moenum,  Francof.  4  745.    Obser- 
vatio  historiam  transmutati  hydrargyri  in  au- 
rum  sistens  (Nov.  Act.  Acad.  Nat.  Cur.  T.  I). 

Burghart,  Gottfried  Heinrich. 
—  Nach  einem  sehr  unsteten  Leben,  von 
4743  an  Prof.  d.  Mathematik  und  Physik 
am  CoUegio  zu  Brieg  (M), 

geb.  4705,  Juli 5,  Reichenbach, Schles., 

gest.  <  77  6  etwa,  Brieg. 
Wohleingerichtete  Destillirkunst  usw.  Breslau 
4  736.  Neue  Zasätze  dazu.  Ib.  4  748.  Reise  auf 
d.  Zotenberg,  Ib.  id.  Historische,  phys.  u.  me- 
dicin.  Abhandl.  von  d.  warmen  Wttssern  bei 
Landeck  usw.  Ib.  4  744.  H.  F.  Teichmeier's 
Abhandl.  vom  Seignette-Salz ,  aus  d.  Latein, 
übersetzt  und  mit  mehr  als  dritthalbhundert 
Anmerkungen  erläutert,  Bresl.  n.  Liegn.  4  749. 

Burgl,  s.  Bürgi. 

BvrgimdlOi  s.  Borge n dl o. 

Bnrgsdorffy  Friedrich  August 
Ludwigvon.  —  Geheim.  Forstrath,  Ober- 
forstmeister  d.  Kurmark,  Domherr  zu  Miu- 


347 


Bnrhenne 


Bornet. 


34S 


den,  Prof.  d.  Forstwiss.  zu  Berlin,  Mitgl. 
d,  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (N.  Sehr.  GslL 
naturf.  Fr,  in  BerL  Vi)  (Abh,  d.  Bert,  Acad. 

«804— h;, 

geb.   1747,  März  23,  Leipzig, 
gest.  4  802,  Juni   18,  Berlin. 

Ahbandl.  über  die  Pottasche  (Berlin,  neuest. 

Mannigfaltigkeiten,  4782).    Viel  Forslwissen- 

scbaftlicbes. 

Bvrheaaai  Georg  Heinrich.  — 
Dr.  Phil. ,  Lehrer  d.  Mathematik  an  d.  hö- 
heren Gewerbschule  zu  Cassel  (OrJ, 

geb.  1805,  Febr.  9,  Cassel. 
De  systemate  crystallographiae  diclinometro 
et  diclinoedro,  Marburg  4  8S7.  Die  Raumge- 
stalten,  nach  ihrer  Symmetrie  dargestellt,  Cas- 
sel 4882.  Die  Mathematik,  als  System  betrach- 
tet, Ib.  4  838.  Grandriss  d.  höhr.  Analysis,  Ib. 
4849.  Zur  Theorie  u.  erweiterten  Kunde  der 
ZwlUings^tellungen ,  zunttchst  im  regulären 
Krystallsystem  (Pogg.  Ann.  XVI,  4  829).  Über 
d.  Gesetz  d.  Primzahlen  (Onineft*i  Arch.  XIX, 
4852).  Lösung  e.  Aufgabe  aus  d.  Zablentbeorie 
auf  geometr.  Wege  (Ib.  XX,  4  853).  üb.  krumme 
Flttchen,  welche  d.  Gleich.  ]C"+y'*-l-z"ss4  ent- 
sprechen (Ib.  XXI,  4  853).  Zur  Theorie  d.  ima- 
gintfr.  Grössen  (Ib.  XXII,  4854).  Brweitr.  e. 
Satzes  V.  Schwerpunct  (Ib.  id.). 

Bvijai  8.  Bürja. 

Bvrkart|  Herrmann  Joseph.  — 
Folgweise  Berggeschworner  zu  Friesenba- 
gen  (preuss.  Bergamt  Siegen)  und  Secretär 
beim  Bergamt  zu  Düren,  dann  Bergwerks- 
director  erst  der  engl.  Bergwerksgesell- 
Sühaa  von  Tlalpujahua  in  Mexico  (4  825 — 
28),  darauf  der  von  Bolanos  auf  d.  Werke 
zu  Veta  graode  bei  Zacatecas  (4828—31), 
nach  dreijähriger  Bereisung  von  Mexico  u. 
d.  Vereinigten  Staaten  aber  wieder  in  den 
preuss.  Staatsdienst  tretend  (1837),  folg- 
weise SecretSr,  Assessor  u.  zuletzt  Ober- 
bergrath  beim  Oberbergamt  in  Bonn  (Or), 

geb.  1798,  Mai  12,  Bonn. 
Aufenthalt  und  Reisen  in  Mexico  in  d.  J.  4825 
—34,  2  Bde.  mit  Kart.  u.  Profil.  Stuttg.  4  83S. 
Der  Bau  d.  Erdrinde  nach  d.  heutigen  Stand- 
punkt d.  Geognosie,  bildlich  dargestellt  (mit 
J.  ir^gsemth),  Bonn  4888.  Die  Phänomene  d. 
Geologie,  von  O.  VaattU,  deutsch,  2  Bde.  Ib. 
4889.  —  Geognost.  Skizze  u.  petrogr.  Karte  d. 
Kreises  Kreuznach  usw.  (VAggerath ,  Das  Ge- 
birge Rheinland -Westphalen,  Bd.  IV,  Bonn 
4826).  Besteigung  des  Vulcans  PopocatepetI 
(Sehweigg.  Jouro.  L,  4  827;.  Geognost.  Beobb. 
auf  Reisen  in  Mexico  (Leonherd'i  Taschenb. 
4826.  II).  Über  d.  geognost.  Verhilltn.  u.  d. 
Bergwerke  zu  Angangeo  in  Mexico  (Ib.  4827. 
II).  Iber  d.  Ausbrüche  d.  Jorullo  u.  d.  Tustia 
(LeoBb.  u.  BroBB,  Jahrb.  4885;.  Oberd.  geogn. 
Verbälln.  d.  Wackenglinge  b.  Annaberg  (Kar- 


sten'B  Arch.  XV).  Reise  nach  d.  Bergwerks- 
orten  Ramos,  Catorze,  Chareas  usw.  (Eant. 
Arch.  2.  Reibe  III).  Geogn.  Bemerkk.  auf  e. 
Reise  v.  Tlalpujahua  nach  Huetamo,  dem  Jo- 
rullo usw.  (Ib.  V).  Geogn.  Bemerkk:  über  d. 
Berge  von  Santiago  usw.  (Ib.  Vi; .  Ob.  d.  geogn. 
Verhttltn.  usw.  von  Veta  grande  (Ib.  VI  u.  VIU, 
auch  Ann.  d.  Min.  8">«  S6r.  VIII,  4885). 

Bvriaigh  (Burlaeus),  Walter.  — 
Prof.  d.  Philosophie  und  Theologie  au  d. 
Univ.  zu  Oxford  (J), 

geb.  <276,  .  .  .,  gest.  nach  <337  .  .  . 
De  Vita  et  moribus  philosophorum  et  poeta- 
rum,  Colon.  4  472.  Ein  Gommentar  zur  Phy- 
sik des  Aristoteles. 

Burouuiy  E  r  i  c  h  J. . .  —  Prof.  d.  Astro- 
nomie an  der  Univers,  zu  Upsala  (Act,  litt. 
Suec,  lllj  (Th), 

geb.  4  692, 

gest.  4  729,  Nov.  3,  .  .  . 
De  mlnerae  ferreae  per  ma^netem  investiga- 
tione,  Upsaliae  4728.  Observatio  circa  Inmeo 
boreaie  etc.  (Phii.  Tr.  4724;  Act.  litt.  Saec. 
Vol.  I).  Eclipsis  solis  partialis  Upsaliae  4714  . . 
observata  (Ib.  id.).  Meteorol.  Beobb.  zu  Lp- 
saIa47i2-28  (Ib.  T.  letll). 

Bnrmetotori  Carl  Herrmann  Con- 
rad. —  Dr.  Med.  et  Phil.,  Prof.  d.  Zoologie 
an  d.  Univ.  zu  Halle  (Extra-Ord.  seit  4837, 
Ordinär,  seit  4  842),  zuvor  Lehrer  d.  Nator- 
wiss.  erst  am  Joachimsthalischen,  dann  am 
Colin.  Real-Gymnas.  zu  Berlin,  auch  Privat- 
docent  an  d.  Univ.  daselbst.  Unternahm 
zwei  Reisen  nach  Brasilien  in  den  Jahren 
4850  und  4  856  (Or), 

geb.  4  807,  Jan.  15,  Stralsund. 
Lehrb.  d.  Naturgeschichte,  Halle  4  830.  Grand- 
riss d.  Naturgeschichte,  Berlin  4888,  7.  Aufl. 
Ib.  4854.  Handb.  d.  Naturgesch.  Ib.  4887.  Ge- 
schichte d.  Schöpfung,  Letpz.  4848,  5.  Aufl. 
4  854.  Geolog.  Bilder  z.  Geschichte  d.  Erde  o. 
ihrer  Bewohner,  2  Bde.  Ib.  4854-^58.  Reise 
nach  Brasilien  usw.  Berl.  4853.  Ok)er  d.  l>- 
sached.  TOne  d.  Insecten  beim  Fliegen  (Bvgf. 
Ann.  XXXVIII,  4  886j.  •  Viel  Zoologisch«, 
besonders  Entomologisches. 

Bornas,  Sir  Alexander.  —  Oberst- 
lieutenant in  d.  indobrittischen  Armee  uikI 
zuletzt  briltischer  Resident  am  Hofe  dr^ 
Schachs  Sudscha  in  Kabul  (G.  30^ 

geb.   4  805,  Mai  i6,  Montrose, Schott  1.. 

gest.  1841,  Nov.  2  (3),  Kabul.* 
Travels  to  Bokhara  and  voyage  up  the  Indus. 
Lond.4S34,2«*ed.  3  \oI  4889  (Deutsch,  2 Bde. 
Weimar  4  834—35).  Cabool :  being  a  personal 
narrative  of  a  Journey  to  and  residence  in  ihat 
City,  Ib.  4  842  (Deutsch,  Leipz.  4  843). 

*  Von  einem  Affhmnen  ermordet. 

BanMiy  Thomas.  —  Geiallicher,  Ma- 
ater of  the  Gharterhoose  in  LoodoD,  Ktelgl. 


349 


Barney 


Btueli. 


350 


Cabinetsprediger,  früher  Erzieher  einiger 
Lords  (BD)  (Ahr,  Vi), 

geb.  ^635, Croft,  Yorkshire, ♦ 

gest.  ni5,  Sept.  27,  Charterhouse. 
Telluris  Ifaeoria  sacra,  8-vol.  Lond.  4684  el  89 
.später auch  englisch}.   Archaeologia  philoso- 
phier seu  Doctrina  aotiqua  de  rerum  origini- 
bus,  Ib.  4G9t. 

•  g«b.  1632  .. .  (/). 


,  Charles.  —  Organist  am 
Cbetsea-Hospital  bei  London.  Mitgl.  d.  Roy. 
Society  (GM.  1 8  U;, 

geb.   4726,  Apr.   7,  Shrewsbury, 
gest.  t84i,  Apr.  4  2,  Chelsea. 
Ad  e»say  towards  the  history  of  Comets,  Lond. 
«769.  General  History  of  Music  from  the  ear- 
Hcsl  ages  to  the  present  period,    4  Vol.  Ib. 
<  779— 89. 


f  .  .  .  —  Sohn  von  Charles, 
Rear-Admiral  in  d.  engl.  Flotte.  Begleitete 
fruberCapt.  Cook  auf  seinen  beiden  letz- 
ten Reisen.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  (An,  Ä.  1 8  2  \), 

geb.  ni9  etwa, 

gest.  4  82 1,  Nov.  4  7,  London. 
History  ofVoyages  of  Discovery.   Account  of 
thf  eastem  Navigation  of  the  Russiaos. 


rf  William.  —  Dr.  Jur.  und 
Magistratsperson  in  Gosport,  Director  der 
daselbst  1794  von  ihm  gegründeten  Royal 
Academie  (PhiL  Mag.  4  832,  Vol.  XI,  p,  3  \  0), 

geb.   4  762  etwa, '.  . 

gest.  4  832,  Febr.  20,  Cold  Harbour  bei 

Gosport. 
A  new  aniversal  dictionary  for  the  Marine, 
4  vol.  4*,  4  S4  5.  Astronom,  und  vieljährige  me- 
teorolog.  Beobb.  im  Philosoph.  Magazine. 

I  8.  BorrL 

,  Reuben.  —  Lehrer  d.  Ma- 
ibemalik  am  Ingenieurcorps  der  englisch- 
'»^indischen  Compagnie,  früher  Gehülfe  an 
<ier  Sternwarte  zu  Greenwich  unter  Mas- 
^Hyne  (RGEJ  (Phil.  Mag.  (853,  VoL  V, 

geb.  1747,  Dec.30,  Hoberley,* 
gest.  1792,  Juni  7,  Buxor,  Oslind.*» 
He»titation  of  the  geometrical  treatise  of  Apol- 
Ifltiaa  PtrgMw  on  Indination,  4779.  Hints 
relative  to  friction  in  Mechanics  (Asiat.  Rese- 
arch. Vol.  Ij.  Method  of  caiculatiog  tbe  moon's 
paraJlaiaa  In  latitude  and  longitude  (Ib.  id.). 
On  trUfidal  horizoos  (Ib.  id.).  Demonstrat.  of 
a  Uieorem  conceming  the  intersections  of  cur- 
^«  (Ib.  id.).  Correction  of  the  lunar  method 
o^flndiog  the  longitode  (Ib.  id.).  On  findiog 
ibe  loogitade  by  means  of  Aniold'i  chronome* 
^r  Ib.  II)  A  proof  that  the  Hindoos  had  the 
^^oomial  theorem  (Ib.  id.).  A  demonstration 
"f  «ne  of  the  llindoo  ruies  of  Arithmetic  (Ib. 


lU).   Method  of  reducing  practical  tables  (Ib. 

id.).  —  A  Short  Account  of  the  late  B.Boxrow'i 

Measurement  of  a  degree  of  longitude  and  an- 

otber  of  latitude  near  the  tropic  in  the  years 

4794  and  4792;  by  Iiaae  Oalby,  Lond.  4796, 

*  Bei  ShadwvU,  Yorksbire. 
♦•  gMt.  1792,  Mai  . .  CaragoU  (ZC.  Xlil). 

BnrseraSy  Joachim.  —  Erst  pracl. 
Arzt  zu  Annaberg  in  Sachsen,  dann  Prof. 
d.  Medicin  und  Physik  an  d.  Ritteracademie 
zu  Soroe  auf  Seeland  (WJ, 

geb.  1583, Camenz,  Lausitz, 

gest.  «639,  Aug.  28,  Soroe. 
De  fontium  orlgine ,  Havn.  4  6»9.    Introductio 
ad  scientiam  naturalem,  Amst.  4659. 

Boplln,  Fran^oisXavier.  —  pract. 
Arzt  in  Brüssel.  Unter  Kaiser  J  o  s  e  p  h  II. 
Mitgl.  d.  Souveränen  Raths  d.  Niederlande 

geb.   1743, Maestricht, 

•  gest.  4818,  Aug.  7, • 

Des  bois  fossiles  döcouverts  dans  les  diff^ren- 
tes  parlies  des  Pays-Bas,  Harlem  4  784.  Refle- 
xlons  sur  les  progr^s  de  la  fabrique  de  fer  et 
de  l'acier  dans  la  Grande-Bretagne,  Londres 
4788.  Oryctographie de Bnixelles,  Brux.  4784. 
Mem.  sur  les  revolutions  et  Tage  du  globe  ter- 
restre,  4  vol.  4»,  4790  (Auch  in  Teylar'i  Tweede 
Genootsch.  St.  8). 

•  gest.  180S  .  .  .  {DB), 

Bmoker,  Wilhelm.  —  Mechani- 
cus  und  Opticus  in  Nürnberg  fWNJ  (M.  Ii;, 

geb.   «728, Nürnberg, 

gest.  < 80t,  Mai  20,  Nürnberg. 
Beschreibung  eines  Polymetroskopii  opticii, 
Nürnb.  4  766.  Beschreib,  einer  zusammenge- 
setzt, optischen  Nivellirwaage,  Ib.  4  769.  Be- 
schreib, eines  Universal-Mikroskops»  Ib.  4  776. 
Nachrichten  und  Unterricht  von  verschiedn! 
magnetisch,  u.  andern  Kunstsachen. 

Busch,  Georg.  —  Maler,  Liebliaber 
d.  Astronomie,  erst  in  Nürnberg,  später  in 
Erfurt  wohnhaft  (WN), 

geb Nürnberg, 

gest.  gegen  1590,  Erfurt. 
Von  dem  Cometen,  welcher  in  diesem  Jahre 
4  572  im  Monat  November  erschienen  ist,  Er- 
furt 4  572.  Beschreib,  von  d.  zugehörigen  Ei- 
genschaaen  u.  natürlichen  Influenzen  des  Co- 
meten,  so  4577  erschien. 

Buch,  Gabriel  Christoph  Ben- 
jamin. —  Diaconus  an  d.  Hauptkirche  zu 
Arnstadt  in  Thüringen,  Superintendent  u. 
Fürstl.  schwarzburg.  Kirchenrath  (M.  l\), 
geb.   «759,  Oet.  28,  Arnstadt, 
gest.  «823,  März  1 8,  Arnstadt.» 
Almanach  der  neusten  ErOndungen  und  Ent- 
deckungen, 46  Bde.  4  795—4  807   (fortgesetzt 


351 


Buch 


Buteehany. 


352 


bis  4  840  voD  J.  B.  Tromiiiidorff).  Handbuch  d. 
Erfiodungeo,  4  4  Bde.  Eisenach  4  809—24. 

*  geb.  Oet.  19,  gert.  Min  17  {If), 

Buch,  August  Ludwig.  —  Dr. 
Phil.,  Observator  und  dann,  nach  B  esse l's 
Tod,  Director  der  Sternwarte  zu  Königs- 
berg fOr;  (Zt)  (^G,4  856;, 

geb.  4  804,  Sept.  7,  Danzig, 
gest.  1855,  Sept.  30,  Königsberg. 
ReductioD  of  the  observations  made  by  J.  Brad- 
ley  at  Kew  aod  Wansted,  Oxford  4  838.  Vor- 
schule d.  darslellendeo  Geometrie,  Berl.  4846. 
Beobachtungen  der  Königsberger  Sternwarte 
seit  4846.  Aufsätze  in  d.  Astronom.  Nachr. — 
Verzeichniss  sämmtlicher  Werke  usw.  F.  W. 
Beuers,  KOnigsb.  4849. 

Btusei  Friedrich  Gottlieb  von. 
—  Dr.  Phil.,  Bergcommissionsrath,  Prof.  d. 
Ualhematik  u.  Physik  an  d.  Bergacademie 
zu  Freiberg,  seit  4  800,  vorher  Prof.  am 
Philanlhropin  in  Dessau  (M.  llj  (SA)  (N), 
geb.  4  756,  Apr.  3,  Gardelegen,  All- 
mark, 

gest.  4  835,  Febr.  4,  Freiberg.* 
Formulae  Hnearum  subtangeutiuro  ac  subnor- 
mahum  etc.  Lips.  4  798.  Neue  Erörterungen 
über  Plus  und  Minus' usw.  Cötheo  4800.  Be- 
trachtung der  Wintersobmidt'scben  und  Hölli- 
schen Wassersäulenmaschine,  4  804.  Verglei- 
chung  zwischen  Caxnot'i  und  meiner  Ansicht 
von  d.  Algebra,  Freib.  4804.  Gang  u.  Grösse 
d.  Weichheit  d.  Wassers  usw.  Leipz.  4  806. 
Neue  Methode  d.  Grössten  u.  Kleinsten  usw. 
8  Hfte.  Freib.  4  808  u.  4809.  Beschreib,  eines 
wohlfeil,  u.  sichern  Blitzableiters,  Leipz.  484  4. 
Formulae  radii  osculatoris  etc.  Dresd.  4895. 
Bündige  u.  reine  Darstell,  d.  wahrhaft.  Infi- 
nitesimal-Calculs,  3  Bde.  Ib.  4  816—97.  Die 
Qötbigsten  Lehren  d.  Maschinen-Mechanik,  Ib. 
4  898.  —  Entbehrlichkeit  d.  Tentnri'scben  Prin- 
cips  (Oüb.  Ann.  IV  u.  VI.  4800).  Parallelo- 
gramm der  statischen  Kräfte  (Ib.  XIX,  4805; 
XXIII,  4806).  Pneumat.  Paradoxon  (Ib.  XX, 
4805;  XXIV,  4806;  LVIII,  4  84  8).  tJber  Eia- 
sticität  d.  Wassers  u.  den  Stossbeber  (Ib.  XX, 
4805).  Theorie  d.  Krummzapfens  (Ib.  XXII, 
4806).  Üb.  d.  Schwungrad  am  Berghaspel  (Ib. 
LXVII,  4  894).  Üb.  Sandreaction  (Ib.  XXIV, 
4  806).  Hyetometr.  Erfahrung  (Ib.  XXV  u. 
XXVII,  4  807).  Über  obertchlächt.  Wasserrä- 
der (Ib.  XXX,  4  808).  Üb.  Barometer  (Ib.  LVIII 
u.  LIX,  4  848).  Üb.  Friction  d.  Wassers  in  Röh- 
ren (Ib.  XXXrV,  4840  u.  XXXIX,  4841).  Üb. 
CofaäsioD  u.  Adhäsion  (Ib.  id] .  Wasser hebungs- 
Mascfaine  (Ib.  XXXVII,  4  844).  Stossgesetze 
harter  Körper  (Ib.  XL.  4  819).  —  Fernere  Auf- 
sätze im  Musical.  Wochenblatt  (Über  Vogel- 
töne auf  Geigen  u.  Harfen,  Jahrg.  4  799,  No.  93 
u.  94),  in  Toigt'i  Magazin,  Hindenbiurg'i  Ar- 
chiv, Oken'i  Isis,  etc. 

*  gett.  Jan.  21  ((7.  31). 

BVMJf  Antoine  Alexandre  Bru- 
tus. —  Prof.  d.  Chemie  an  d.  £colo  de 


Pharmacie  zu  Paris  und  Director  derselben. 
Mitgl.  d.  Acad.  de  M^dicine,  d.  Soc.  d.  Phar- 
macie. Seit  4  850  freies  HitgL  d.  Instituts. 
(QC)  (Or), 

geb.  4794,  Mai  99,  Marseille. 
Mit  Boutron-CharUrd :  Tratte  des  moyens  de 
reconnaitre  les  falsifications  des  drogues  etc. 
Paris  4  899.  —  Sur  la  liquäfaction  de  Tacide 
sulfureux  (Ann.  Chim.  Phys.  XXVI,  4894. 
Nouv.  recherches  sur  Tacide  sulfurique  de 
Saxe  (Ib.  id.).  De  la  distillation  des  corps  gras» 
(Ib.  XXX,  4895).  Sur  l'existence  du  persuifate 
de  fer  anbydre  dans  le  r^sidu  de  la  conceo- 
tration  de  l'acide  sulfurique  du  commerce  etc. 
(Ib.  id.).  Mit  Leeann:  Second  M^m.  sur  la  di- 
still,  des  corps  gras  (Ib.  XXXIV,  4  897).  Al- 
lein :  Sur  le  radical  m^tallique  de  la  magn^sie 
(Ib.  XLVI,  4884).  Rech.  chim.  sur  une  racioe 
connue  dans  la  commerce  sous  le  nom  de  sa- 
ponaire  d'Egypte  (Ib.  LI,  4889).  De  quelques 
produits  nouv.  obtenus  par  Taction  des  alcatis 
sur  les  Corps  gras  ä  une  haute  temp^rature 
(Ib.  LIII,  4  883).  MitBobiquet:  Sur  Ihuile  vo- 
latile  de  moutarde  (Ib.  LXXII,  4  839).  —  Sur 
Tald^hyde  oenanthylique  (Compt.  rend.  XXI. 
4  845).  De  l'emploi  de  la  magnäsie  dans  le  trai- 
tement  de  Tempoisonnement  par  l'acide  arse- 
nieux  (Ib.  XXII,  4  846).  Nouv.  obervations  sur 
les  deux  vari^t^s  d'acide  ars^nieux  (Ib.  XXIV. 
4  847).  Sur  l'extraction  de  l'iode  des  plante« 
et  des  produits  de  la  distillation  de  la  houille 
(Ib.  XXX,  4850).  —  Noch  viele  Aubütze  im 
Journ.  de  Pharmacie. 

Buteo,  s.  Boteo. 

BuUal,  Pierre.  —  Pract.  Arzt  iu 
Genf.  Auswärt.  Mitgl.  d.  naturforscb.  Ge- 
sellschaft in  Beriin  seit  4789  (CH), 

geb.   4  759,  .  .  .  Genf, 

gest 

Nouv.  observations  et  recherches  anaJytiques 
sur  la  magn<isie  du  sei  d'Epsom,  suivies  de  re- 
flections  sur  Tunion  chimique  des  corps,  Ge- 
ncve  4  784.  Beobb.  üb.  d.  Gebirge,  auf  eiuer 
Alpenreise  gesammelt  (Sehr.  d.  Gesellsch.  oa- 
turf.  Fr.  inBeri.  Bd.  V). 


ButleroWi    Alexander    von.    — 

Edelmann  u.  Gutsbesitzer  im  Gouv.  Kasan. 

Dr.  Phil.  u.  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Uoiv.  zu 

Kasan,  wo  er  von  4  844 — 49  studirte  {Or  . 

geb.  4  898,  Sept.  6  (N.St.),  Tschislopol, 

Gouv.  Kasan. 
tber  d.  oxydirende  Wirkung  d.  Osmiamslure 
(Bullet,  phys.  math.  de  Tacad.  de  St.-Petersb 
X,  4  859).  Ober  d.  flüchtige  Oel  von  Putegium 
micranthum  (Ib.  XII,  4  854).  Ober  d.  Moao- 
Chlorhydrat  des  Terpenthindls  (Cbem.  Ceo- 
tralbl.  4  856). 

Butiohaayi  Matthias.  —  Dr.  Ptiil.. 
Zeitlang  Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  GöttiD- 
gen,  dann  privatisirend  in  Hamburg  (HSL  , 


353 


Batterflald 


Bniettgoiger. 


354 


geb.   1734,  Febr.  40,  AUsohl,  Ungarn,* 

gest.  1796,  Aug.  2,  Hamburg. 
Diss.  de  fulgore  et  tonitru  ex  phenomenis  ele- 
ctricis.  pt.  I  etil,  Gott.  4  767.  Eine  Involl- 
kommenheit  d.  Blitzableiter  nebst  ihrer  Ver- 
bes.<eruog,  Hamb.  4  787.  Die  Sommerwoiken 
«ind  Schoeewolken  (Beiträge  z.  Hannöv.  Ma- 
sBiin  4  764).  Der  Blitz  entsteht  nicht  durch 
Entzündung  einiger  brennbaren  Theilchen,  die 
in  der  Luft  schweben,  und  ist  auch  kein  Feuer 
Ib.  id.) 

*g«b.  1790..  .{M), 

Butierfleld|  ...  —  Mcchaoicus,  der 
Mch  unter  Ludwig  XIV.  in  Paris  nieder- 
liess  and  den  Titel :  Ingenieur  du  Roi  be- 
kam (B)  (BN), 

geb Deutschland  (?), 

gest.  4  724,  Mai  28,  Paris. 
Niveeud'unenouvelleconstruction,  Paris 4  677. 
Odom^tre  nouveau,  Ib.  4684.  —  The  luaking 
of  Microscopes  (Phil.  Tr.  4678).  Concerning 
niagnetical  sand  (Ib.  4  698).  —  Erlangte  gros- 
sen Ruf  inderGraduining  astronomischer  In- 
strumente, namentlich  Quadranten,  und  der 
Construction  tragbarer  Sonnenuhren  mit  Bus- 
M>len. 


i,  Philipp  Karl.  —  Folg- 
weise Gehülfe  (4789).  SecretUr  (4796)  u. 
Bibliothekar  (484  1)  d.  Königl.  Bibliothek 
zu  Berlin,  auch  Prof.  am  Joachimstharscben 
4Wmiia»iuin  daselbst  (4800 — 4  808),  sowie 

1803 — 41)  Redacteur  d.  Haude-  u.  Spe- 
ner  sehen  Zeitung.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 

OS.  4  8)5  u.  4834;  (N), 

geb.  4764,  Oct.  5,  Frankfurt  a. M., 
gest.  4  829,  Juni2  4,  Berlin. 
\  ber  d.  Benennung  einiger  Mineralien  bei  den 
.VIten,  besonders  d.  Magnet  u.  d.  Basalt,  Berl. 
1*^08.  Cber  d.  Mythos  d.  SündHulh,  Ib.  1812, 
2  Aufl.  184  9.  Die  Wasserorgel  und  die  Feuer- 
spritzen des  lloro  (Abb.  Berlin.  Acad.  18121. 
t  «»her  das  Elektron  (Ib.  4848—49).  überd.  Ent- 
stehung d.  Sternbilder  auf  d.  griech.  SphUre 

ll>.  1826).  Versuch,  die  astrognostischen  Na- 
men einzelner  Sterne  zu  befestigen  (Bode's 
Jahrb.  1822;.  Etwas  über  den  Braunstein  und 
Hniüe  Metallnamen  (Oehlen's  Journ.  1808,  Bd. 
VI;    —  Viel  rein  Philologisches. 

UmfB,  Johannes.  —  Mäkler  in  Am- 
«tprdaro.    Lange  Zeit  Haupt- Vorsteher  der 
Gesellschaft :  »Tot  Nut  van't  Allgcmcenen« 
BIVAJ, 

geb.  4764,  Juni  24,  Diemen, 
gesl.  1838,  Aug.  29,Bo<ch,b.Maarsen. 
c«ronden  der  Natuorkunde,  484  8.  Verklaring 
^an  den  Echo  te  Muiderberg  (Verb.  Maatsch. 
Harlem  .  ~  Hielt  in  d.  Gesellschaft  »Felix  .Me- 
nds«  zu  Anistenlani.  physikal.  Vorlesungen. 

Bl^S-Ballofi    Christoph   Hein- 
rieh  Diedrich.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  d. 

P«f  f  p  n  il  o  r  rr,  llaitdwiiiierbuc  li. 


Mathematik  an  d.  Univ.  zn  Utrecht,  früher 
Lector  d.  Geologie  daselbst.  Director  d. 
Königl.  meteorolog.  Anstalt  d.  Niederlande 

fOr), 

geb.  4  847,  Oct.  4  0,  RIoetingen,  Prov. 

Seeland. 
Repertoriuro  corporum  organicomm  etc.  Traj. 
adRhen.  4846.  Tabulae Repertoriae Chemicae. 
Schets  eener  Physiologie  van  het  onbei^erk- 
tuigde  ryk  der  natuur,  lltrecbt  4  849.  Los  chan- 
gements  p^riodiques  de  tempärature  döpen- 
dants  de  la  nature  du  soleil  et  de  la  lune  elo. 
d^duits  d'observations  neerlandaises  de  4  729 
-—4846,  Ib. 4847.  Uitkomsten  van  wetenscbap 
en  ervaring  aangaande  winden  en  zeestroo- 
roingen  in  sommige  gedeelten  van  den  Oceaan 
etc.  Utrecht  1853.  —  Akustische  Versuche  auf 
d.  Niederland.  Eisenbahn  z.  Prüfung  d.  Dopp- 
ler'schen  Theorie  (Pogg.  Ann.  LXVI,  4845). 
Abhängigkeit  d.  Krystallforn)  d.  Minerale  von 
ihren  Atomen  (Ib.  LXVII,  4  846).  Einfluss  d. 
Rotation  d.  Sonne  auf  d.  Temperatur  unserer 
Atmosphäre  (Ib.  LXVIII.  4846).  Wörmewir- 
kung  d.  Mondes  (Ib.  LXX,  4847).  Einfluss  d. 
Temperatur  auf  d.  Synapbie  (Ib.  LXXI,  4847). 
Bestätigung  der  Rotationszeit  der  Sonne  (Ib. 
LXXXIV,  1854).  Graphische  Methode  z.  gleich- 
zeit.  Darstell,  d.  Witterungserschein,  an  vie- 
len Orten  (Ib.  Krgänzbd.  IV,  4  854).  De  jaar- 
like  gang  van  temperatuur  en  barometerstand 
in  Nederland  (AUgem.  Konst-  en  Letterbode, 
1853). 

Bozengeiger^KarlHeribertlgna- 
tius.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Mathematik  u. 
Mineralogie  an  der  Univ.  zu  Freiburg  im 
Breisgau  (Or)  (N), 

geb.  4774,  BTarz  46,  Tübingen, 
gest.  4  835,  Sept.  7,  Freiburg. 
Leichte  u.  kurze  Darstell.  d.  Differential-Rech- 
nung, Ansbach  4  809.  Über  eine  merkwürd. 
Eigenschaft  d.  Binomial-Coiitficienten  (Hindea- 
burg'i  Archiv  Illj .  Cber  Verwandlung  unendl. 
Reiben  in  Kettenbrüche  (v.  Zaeh'i  Monatl. 
Corr.  XXII,  4840  u.  XXIII.  4844).  Auflösung 
einer  geometr.  Aufgabe  (Ib.  XXIll).  Über  d. 
slereometr.  Satz  d.  Vlkea  (Ib.  XXIV,  484  4). 
Beitrag  zur  Integralrechnung  (Ib.  id.).  Über 
Soldner'i  Th<^orie  d'une  nouv.  fonction  trans- 
cendante  (Ib.  XXVI  4842).  Über  BesiaPs  Ab- 
band I,  betreffend /-r^  (Ib.  XXVIII,   4843). 

Berechn.  d.  Länge  u.  Breite  eines  Orts  aus  ge- 
geb.  Perpendikel  und  Abstand  v.  Meridian  ei- 
nes gegeb.  Orts  (Ib.  id.  u.  XXV).  Über  einige 
Vortheile  beim  Gebrauch  mathcmat.  Tafeln 
(Zeitschr.  f.  Astron.  II,  4  84  6).  Üb^  d.  von 
Kainzy  aufgefund.  Eigenschaft  d.  EInpse  (Ib. 
Ili,  4847).  Über  Eigenschaften  rechtwinkliger 
sphörischer  Dreiecke  (Ib.  id.).  Methode  der 
griech.  Geometer,  fürf^uadralzahlen  genäherte 
rationale  Brüche  zu  finden  (Ib.  V,  4  84  8).  Ver- 
gleich, zweier  sehr  klein.  Dreiecke  von  gleich. 
Seiten  etc.  Ib.  VI,  4H4H).  Einige  gütze  üb.  d. 
Inhalt  sphär.  Dreiecke  (Ib.  id.). 

23 


355 


Bnsengeiger 


Cadet. 


356 


BoBeagelger,  Johann  Wilhelm 
Gottlob.  —  Universitäts-Mecbanicus  und 
Opticus  in  Tübingen.  Bruder  des  Vorigen 

(Or)  (N), 

geb.  1778,  Juni  25,  Tübingen, 
gest.  4  836,  Oct.  26,  Tübingen. 
Über  seine  elektr.  Uhr  u.  sein  Elektrometer 
(Gilb.  Ann.  LI,  1815).  tJber  seine  Luftpumpen 
u.  seinen  Secundenzttbler  (H.  Oehler'sWörterb. 
VI).  (Jber  Erscheinungen  beim  Barometer, 
wenn  zu  viel  Kali  im  Glase  (Astron.  Nachr. 
Vill,  1834).  Über  sein  Barometer  (Naturwiss. 
Abbdl.  einer  würtemb.  Gesellsch.  I,  4  827  u. 
Pogg.  Ann.  Vli).  Verzeicbn.  d.  von  ihm  hin- 
terlass.  Instrumente  (Astr.  Nachr.  XIV). 

Byrgliui,  s.  Bürgi. 

Byro&i  Jobn.  —  Commodore  in  der 

englischen  Marine  (BN)^ 

geb.   4723,  Nov.  8,  Newstead-Abbey, 

Nottingbamsh.,* 

gest.  4  786, London. 

Machte  von  4  764  bis  4  766  mit  zwei  Fregatten 
eine  wissenschaftl.  Reise  um  die  Welt.  Hatte 
früher  Lord  Abmui  auf  seiner  Weltreise  be- 
gleitet und  dabei,  in  Folge  eines  Schiffbruchs 
(4  744),  unglaubliche  Drangsale  erduldet,  siehe: 
Narrative  of  JohnB.,  London  4  740  (deutsch, 
Nümb.  4749). 

*  ff«b.  1732,  Not.  8  {BQS), 


Oabeo  (Cabaeus),  Niccolo.  — Jesuit, 
Zeitlang  Professor  d.  Mathematik  in  Parma 
(SBJ)  (J), 

geb.   4  585, Ferrara, 

gest.  4  650,  Juni  30,  Genua. 
Philosophie  magnetica ,  Ferrara  4  629.    Philo- 
sophie experimentalis  sive  Commentaria  in  IV 
libr.  Aristotelis  meteorologicorum,  Rom.  4644. 

Oabot  (Caboto,  Gaboto),  S  e  b  a  s  t  i  a  n  o. 
—  Seefahrer,  abwechselnd  in  englischen 
und  in  spanischen  Diensten,  zuletzt,  unter 
Eduard  VL,  Oberaufseher  d.  engl.  See- 
wesens. Sohn  von  Giovanni  G.,  einem 
venetianischen  Kaufmann,  der  sich  Ge- 
schäfte halber  in  Bristol  aufhielt  und  4  498 
in  England  starb  (BD), 

geb.  4  477,  ..  .  Bristol, 

gest.  4  557 

Machte  fm  Sommer  4  497  auf  Befehl  Etin- 
ziek's  Tm.  von  England  (wie  Einige  behaup- 
ten mit  seinem  Vater)  eine  Entdeckungsreise 
in  die  westlichen  Meere,  wobei  am  24.  Juni 
New-Foundland  und  die  Küste  von  Labrador 
(somit  das  Festland  von  Amerika  früher  als  es 
selbst  Columbiif  gesehen)  entdeckt  wurde.  Im 
Sommer  4498  beschiflle  er  auf  einer  zweiten 


Reise  die  Küsten  der  Vereinigten  Staaten  bis 
zur  Spitze  von  Florida.  Beobachtete  auf  die- 
sen Reisen  die  Verschiedenheit  der  magneti- 
schen Declination. 

Oaoolaaiao,  Antonio.  —  Oberst, 
Director  d.  Ingenieur-  u.  Artillerieschule 
zu  Modena  (Tp,  NIU), 

geb.   4  764 Mailand, 

gest.  '4  838,  Febr.  20,  Modena. 
Esposizione  di  un  principio  puramente  geome> 
trico  del  calcolo  differenziale,  4825.  Dimo- 
strazioni  di  alcuni  principali  usi  del  calcolo 
differenziale  ricavate  dal  principio  de  ma»- 
simi  e  minimi  relativ!.  4  833.  Sulla  impossibi- 
Uta  di  risolvere  leequazioni  generali  algebrlche 
superiori  al  quarto  grado  (Atti  di  Modena  . 
Teoria  delle  mine. 

OaoolatorOi  Niccolö.  —  Minont, 
erst  Lehrer  d.  Griechischen  am  Seminar 
zu  Girgenti,  dann  Lehrer  d.  Geographie  an 
d.  Normalschule  in  Palermo,  darauf  (1800 
— 4  826)  Gehülfe  von  Piazzi  und  endlich 
Nachfolger  desselben  im  Directorat  der 
Sternwarte  zu  Palermo  (Maj,  IS)  (Gn,  R.  CI 
('i^ÄS.  XXV,  4  844^, 

geb.   4  780,  Jan.  26,  Casteltermint  bei 

Girgenti,* 

gesL  4  844,  Jan.  27,  Palermo. 
Della  cometa  apparsa  in  Settembre  4807,  Pa- 
lermo 4808.  Su  i  fili  di  argento  per  uso  de'  te- 
lescopj.  Ib.  4  847.    Della  cometa  apparsa  in 
Settembre  4849,  Ib.  4849.    Osservazioni  sol 
Monte  Cuccio,  Ib.  4  828,  4824,  4825.  Sulfori- 
gine  del  sistema  solare,  Ib.  4825.  Dell*  osser> 
vatorio  di  Palermo,  4  vol.  Fol.  Ib.  4825.  Viag- 
gio  a'  bagni  minerali  di  Sdafani,   Ib.  4  82H 
Esercizio  di  goniometria  e  di  trigonometria 
sferica,  Ib.  4  887.   Raccolta  di  tavole  utili  a 
calcoli  delle  osservazioni  astronomiche.  Ib.  id 
Lettera  suUo  Scirocco  di  Palermo  (Effemeritii 
scient.  e  lett.  per  la  Sicilia,  T.  VIII,  Oct.  4  8S3 
Sülle  macchie  del  Sole  (Ib.  4  839).  —  Beohb 
d.  Cometen  von  4  841  (v.  Zaeb's  Monatl.  Corr 
XXVII,  484  8).    Lage  von  drei  Nebelflecken 
Astr.  Nachr.  V,  4  826).  tlber  d.  von  ihm  im 
sUdl.  Teleskop  entdeckt.  Nebelfleck  vib.  VII. 
4  829).    Bestimm,  d.  Höhe  d.  Aetna  (Ib.  I\, 
4  834).  Beob.  eines  Sterns  in  d.  Jungfrau  >lb. 
XIII,  4  836).    Correspondirende  Refractioo«- 
beobb.  (Ib.  XVII,  4  840)     Sur  une  nouvetie 
petite  plannte  (Compt.  rend.  II,  4  886,  aocb 
III,  4  886). 

*  geb.  1770,  Jas. 26, (etU  lS4l,Jui.2S  (.ijfr.  Sm-.  VI'. 

Oadot,  Jean  Marc.  —  Mitgl.  d.  Aca- 
demien  zu  Strassburg,  Lyon,  Vaocluse  u. 
Nancy,  sowie  des  »Athenee  des  arts«  zu 
Paris  etc.  (Q), 

geb.   4  751,  Sept.  i,  Metz, 

gest 

Mem.  sur  les  jaspes  et  autres  pierres  precteo- 
ses  de  Tlie  de  Corse  etc.  Bastia  478S.  8ar  les 


357 


Cadet*d6-OMfieoiirt 


Cag^niard  de  la  Tour. 


358 


stalions  de  la  mer  h  difliärentes  distances  du 
ceotre  de  la  terre  etc.  Ib.  1785.  Essai  sur  la 
mioe  de  plomb  de  Modane,  en  Maurienne, 
Paris  4799  (Auch  im  Journ.  d.  Mtnes).  Ana- 
lyse du  fer  pbosphatä  bleu  (Journ.  d.  Min. 
XXVIII,  4  810). 

Oadel-do  -  Oassloonrl ,  Louis 
Claude.  —  Apotheker  am  Hötel  des  In- 
valides in  Paris;  dann  (4757)  Inspect.  d. 
französ.  Hospitäler  in  Deutschland,  darauf 
Ober-Apotheker  bei  d.  Armee  in  Spanien ; 
später  Mitgl.  d.  College  'de  Pbarmacie  in 
Parts  (1759)  und  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst  (4766);  auch  Direct.  d.  chemisch. 
Arbeiten  in  der  Porzellanfabrik  zu  S^vres 
(B)  (BN)  (BM), 

geb.  1731,  Juli    2i,  Paris, 

gest.  4  799,  Ocl.  47,  Paris. 
Aoalyses  des  eaux  min^rales  de  Passy,  Paris 
nS5.  Röponse  &  plusienrs  observations  de  Mr. 
BanniA  sur  T^ther  vitriolique,  Ib.  4  775.  M^m. 
sor  la  terre  foliöe  detarire,  Ib.  4  764.  Expo- 
riences  sur  le  diamant.  —  Histoire  d'une  li- 
queur  fumante,  tir^e  de  l'arsenic  (M^m.  sav. 
Strang.  T.  III,  4  760) .  Däcomposliton  de  rdmail 
par  Talun  (Ib.  Id.).  Moyen  de  cacher  le  cnivre 
»ans  que  l'alcali  volatil  puisse  le  faire  r^con- 
naitre  (M6m.  Par.  4  772).  Sur  du  mercure  dis- 
sous  par  Tacide  nitreux  (Ib.  4  769).  Sur  le 
soude  de  Varech  (Ib.  4767).  Methode  pour 
faire  l'^ther  vitriolique  en  plus  grande  abon- 
dance  (Ib.  4774).  Fernere  ehem.  Ai^fsÜtze  im 
Journ.  de  physique. 

Oadet-de-QaMloo«rt ,  Charles 
Louis.  —  Sohn  von  Louis  Claude.  Erst 
Advocat,  nach  des  Vaters  Tode  Apotheker 
in  Paris;  Mitgl.  d.  Acad.  d.  M^dicine  da- 
selbst. Im  Feldzuge  von  4  809  Apotheker 
des  Kaisers  N  a  p  o  1  e.o  n  (BC), 
geb.  4769,  Jan.  23,  Paris, 
gesl.  4  824,  Nov.  24,  Paris. 
La  chimie  domestique,  ou  lotroduction  ä  T^- 
tude  de  cette  science  etc.  8  vol.  42^,  Paris  4  804 . 
Dtctioonaire  de  cbimie  etc.  4  vol.  8^,  Ib.  4  803. 
Formulair  magistral  et  mämorial  pharmaceu- 
tique,  Ib.  4  842,  4  844,  4  846,  4  84  9.  Pbarmacie 
domestique,  Ib.  4  845.  Voyage  en  Autriche,  en 
Moravie  et  en  Bavi^re  pendant  la  campagne 
de  4809,  Ib.  4  84  8.  Diss.  sur  le  jalap,  Ib.  4  84  7. 

—  Sur  la  formation  de  Tacide  oialique  (Journ. 
phys.  4S00,  LI).  Sur  une  propri6t6  de  l'eau 
camphr6e  (Ann.  Chim.  4  807,  LXII).  Moyen  de 
conserver  les  oeufis  (Ann.  chim.  et  phys.  XIX, 
482i].  Mehre  Aufe&tze  im  Bulletin  de  Pharroa- 
cte,  im  Journal  de  Pbarmacie  (dessen  Mitbe- 
gräoder  und  Mitredacteur  er  war)  und  im  Bul- 
let, de  la  Soci6t^  d'Encouragement,  sowie  Ar- 
tikel im  Dictionnaire  d'Agricultore  und  im 
Dict.  des  sciences  mädicales.  (Siehe  Baehner'a 
Repert.  d.  Pharm.) 

Cad«t-de-VavaB,  Antoine  Alexis. 

—  Bruder  von  Louis  Claude,   Apotheker 


und  Mitgl.  des  College  de  Pbarmacie.  Frü- 
her auch  KÖnigl.  Censor,  später  Literat 
(Gründer  des  Journal  de  Paris) ,  Präsident 
des  D^partem.  Seine-et-Oise  usw.  (BN), 
geb.  4743,  Sept.  4  3,  Paris,* 
gest.  4  828,  Juni    29,  Nogent-les-Yier- 


ges. 


♦« 


Sur  les  fosses  d'aisance  etc.  Paris  4  778.  Sor 
les  bl^s  germes;  Ib.  4  782.  Sur  les  moyens  de 
diminuer  rin8alubrit<^  des  habitations  apr^ 
les  inondations,  Ib.  4  784.  Instructions  sur  Park 
de  faire  les  vios,  Ib.  4  800.  Exp^riences  sur  les 
coupes  öconomiques  et  les  fourneaux  ä  la  Rum- 
ford, Ib.  4  804.  Sur  la  peinture  au  lait,  Ib.  4S04 
et  4802.  Moyens  de  prevenir  et  de  dätruire  le 
m6phitisme  des  murs,  Ib.  4  804.  Sur  la  g6la- 
tine  des  os  et  son  application  etc.  Ib.  4  808. 
Traitö  du  blanchissage  domestique  k  la  va- 
peur,  Ih.  4805.  Essai  sur  la  culture  de  la  vigne 
etc.  4  807.  M6m.  sur  la  mati^re  sucr^e  de  la 
pomme.  Ib.  4  808.  Des  bases  alimentaires  et 
de  la  pomme  de  terre,  Ib.  4  84  8.  Apercus  öco- 
nomiques  et  chimiques  sur  Textraction  du  Su- 
cre de  betterave,  Ib.  4842.  Conservation  du 
moüt  soustrait  ä  la  fermentation  spiritueuse. 
Ib.  4  84  9.  TraiK^s  divers  d'^conomie  rurale  all- 
mentaire  et  domestique,  Ib.  4  824.  L'art  oeno- 
logique  etc.  Ib.  4823. 

*  geb.  1742,  Sept.  13  ((?.  1828) ;  1743,  Jan.  13  {DP)  (Q). 
**  g«8t.  JuU  4  ((?.  1828) ;  Juli  5  (!}£.  XXXII). 

OaesalplOy  Andrea.  —  Prof.  d.  Me- 
dtcin  und  Philosophie  zu  Pisa^  hernach  zu 
Born,  wo  er  zugleich  Leibarzt  des  Papstes 
Clemens  VIIL  war  (J)  (B)  (BN), 

geb.   4  54  9, Arezzo,  Toscana, 

gest.  4  603,  Febr.  23,  Rom. 
De  metallicis,  Libri  tres,  Romae4  596.  —  Aus- 
gezeichneter Botaniker. 

Oaosariaao,  Caesare.  —  Herzogl. 

mailändischer  Baumeister  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  4oi2,  .  .  . 
Libri  dece  di  L.  Yitnivio  de  Architectura,  tra- 
ducti  de  iatino  in  vulgare,  affigurati,  commentati 
etc.  4  Vol.  fol.  Corao  4  524  (Das  älteste  gedruckte 
Werk,  welches  von  der  Camera  obscura  spricht, 
und  die  Erfindung  derselben  [freilich  in  der 
unvollkommnen  Gestalt,  ohne  Glaslinse]  dem : 
Monastico  Architecto  Don  Papnutio  de  Sancto 
Benedicto  zuschreibt.  Siehe  Libri,  Hist.  math. 
IV,  806). 

OaesariSi  s.  Cesaris. 

OaesluSi  Bernhardus^  s.  Cesi. 

Oaesiiw,  Guilelmus,  s.  Blaeu. 

Oag&iard  de  la  TouTi *  Charles. 

—  Baron.  Ingönieur-G^ographe.  Seit  4  854 

Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  (R.  E.  P), 

geb.  4776, 

Sur  la  Sirene  (Ann.  chim.  phys.  XII,  4849). 
Expose  de  quelques  r^snltats  obtenus  par  l'a- 
ction  combinöe  de  la  chaleur  et  de  la  com- 

23* 


359 


Cagnoli 


Cahonn« 


360 


pressioo  sur  certains  liquides,  tols  que  J'eau, 
Talcoo],  Telher  sulfurique  et  Tessence  de  pd- 
trole  (Ib.  XXI,  4  822  et  XXII,  4  823).  Expe- 
rlences  fattes  ä  nne  baute  pression  avec  quel- 
ques substances  (Ib.  XXIII,  4  821).  Sur  la  r^- 
soonance  des  liquides  et  une  nouvelle  esp^ce 
de  vibralioQ  nommöe  Vibration  globulaire  (Ib. 
LVI,  4834).  Consid^rations  diverses  sur  la 
Vibration  sonore  des  liquides  (Ib.  id  }.  Sur  la 
fermentation  vioeuse  (Ib.  LXVIII,  4  888).  — 
Sur  la  pression  ä  laquclle  l'air  contenu  dans 
la  trachi^e-art^re  se  trouve  soumis  pcndant 
l'acte  de  la  phonation  (Compt.  rend.  IV,  4  837). 
PyromMre  acoustique  (Ib.  id.).  Sur  un  nouv. 
appareil  dynamomc^trique  (peson  chronom6- 
trique) ,  destin^  ä  donner  les  moyennes  des 
effets  dynainiques  d'une  raacbine  en  mouve- 
roent,  pendanl  Tintervalle  compris  entre  deux 
observations  [Ib.  id.).  Produclions  siliccuses 
et  calcaires  obtenues  par  des  actions  lentes 
(Ib.  id.).  Sur  la  forroation  du  son  dans  les 
Cordes  vibrantes  (Ib.  XI,  4840).  Prnduclion 
artiflcielle  de  sons  graves  imitant  ceux  de  la 
voix  hnmaine  (Ib.  id.)-  Exp(^riences  sur  la 
cristallisat.  du  charbon  (Ib.  XXV,  4  847).  Sur 
le  moulinet  h  battement  di^inontrant  des  ph6- 
nom^nes  nouveaux  d'acoustique  (Ib.  XXXII, 
4  854).  Etüde  des  effets  que  Taclion  de  la  cha- 
leur  peut  produire  sur  les  bois  etc.  (Ib.  id.). 

*  Auch :  Ca^niard-Latoar. 

Oag&oUi  Andrea.  —  Erst  Attache 
bei  der  veDeliao.  Gesaodtacbaft  in  Paris 
(4  782),  dann  in  Verona,  wo  er  sich  eine 
Sternwarte  erbaut  hatte,  als  Privatmann 
lebend,  bis  zur  Grund,  d.  Cisalpiuiscb.  Re- 
publik ,  wo  ihn  Napoleon  als  Astronom 
an  die  Sternwarlc  von  Brera  nach  Mailand 
berief;  später  Prof.  d.  Astronomie  an  d. 
Kriegsschule  zu  Modena.  Mitgl.  u.  seit  L  o  r- 
gna's  Tod  Präsid.  d.  Society  Italiana  (Mem. 
Soc.ItaLXXni)  (Tp.MlJ  (LL)  (ZCMW), 
geb.  4  743,  Sept.  29,  Zanle,» 
gest.  484  6,  Aug.  6,  Verona.** 
Trigonometria  plana  e  sferica ,  4  Vol.  4*,  Pa- 
rigi  4  786,  9.  Aufl.  Bologna  4  804  (Französisch 
von  V.  M.  Ohompri,  2.  Aufl.  Paris  4808).  Degli 
inconvenienti  che  nascono  dal  regolare  gli 
orologi  al  tramontar  del  Sole  o  conie  anche 
dtcesi  air  Italiana,  Yenczia  4  787.  Methode 
pour  calculer  les  longitudes  g(^ographiques 
d'aprös  (Observation  d'eclipses  de  Soleil  ou 
d'occultation  d'^toiles  (Gekrönt  von  d.  Kopen- 
hagn.  Gesellsch  ],  Verona  4  789).  Sezione  co- 
niche,  Modena  4  804 .  Almanacco,  cod  diverse 
notizie  astronomiche,  46  Vol.  4  787  —  4  804, 
4805  u.  4806.  Delle  stazioni  de'  pianeti  (Mem. 
Soc.  Ital.  III,  4786).  Lopposizione  del  nuovo 
pianeta osservata  nel  4  788  (Ib.  IV,  4788).  Deila 
latitudine  e  dellc  refrazioni  di  Parigi  e  di  Ve- 
rona e  deir  obltquUä  dell  eclittica  Ib.  V,  4  700). 
Della  longitudinedi  Verona  etc.  (Ib.  id.).  Nuovo 
e  sicuro  mezso  par  riconoscere  la  figura  della 
terra  (Ib.  VI,  4792).  Osservaziooi  astronumi- 
che  (Ib.  id.).  Osserv.  meleorologicfae  (Ib.  V  et 


VJ) .  Cose  trigonometricbe  (Ib.  VII.  4  794).  Delle 
differenze  finite  nclia  trigonometria  (Ib.  VI  11, 
4  799).  Degli  elementispelianti  alla  leoria  della 
rotazione  solare  e  lunare  (Ib.  id.).  Deila  pm 
esatta  costruzione  delle  carte  geografiche  db. 
id.] .  Fornuile  per  correggere  le  deviazioni  dun 
istrumento  de'  transiti  (Ib.  IX,  4  802).  CaU- 
logo  di  stelle  boreali  (Ib.  X,  4  803).  Supple- 
mente al  Catalogo  di  stelle  (Ib*.  XI,  4864).  No- 
tizie astronomiche  di  Germania  oommunicaia 
air  Italia  (Ib.  XIV.  4  809).  Problemi  suH' equa- 
zione  dell'  urbltä  e  sulla  eccentricitä  de'  pia- 
neta (Atti  Istit.  Nazional.  Ital.  I,  4806).  M<>- 
thode  pour  trouver  la  Situation  de  l'^quateur 
d'une  planete  etc.  (Möm.  Sav.  6tr.  X,  4  785;. 

*  geb.  174:>,  Sept.  29  {Mem,  I»tit.  Limb.  VemH.  V). 
*♦  gem.  181b,  Aug.  C  (BS). 

CahovrSy  Auguste  Andrö  Tho- 
mas. —  Examinator  (Examinateor  de  sor- 
tic)  bei  der  polytechn.  Schule  in  Pan^: 
Wardein  bei  der  Münze  daselbst,  so  wie 
Prof.  an  d.  Centralschole  u.  an  d.  Tabak«;- 
schule  fOrJ, 

geb.  4  84  3,  Od.  2,  Paris. 
Le^ons  de  chimie  gön^^rale  öl^mentaire,  2  vol. 
4  8^  Paris  4  856.  Sur  l'huile  de  pommes  de 
terre  et  ses  combinaisons  (Ann.  chim.  pb>s. 
LXX,  4  839  et  LXXV,  4  840).  Sur  les  essences 
de  fenouil,  de  badiane  et  d'anis  (Ib.  Ser.  S. 
II,  4  841).  Recbercb.  relatives  ä  Taction  du 
chlore  sur  les  Äthers  carbonique  et  succioique 
(Ib.  IX,  4  843).  Sur  le  salycilate  de  m^hvl^ne 
et  l'ether  salycilique  (Ib.  X,  4  844).  Sur  les 
acides  volaliles  ä  six  atoroes  d'ox>g^ne  Ib. 
XIII  et  XIV,  4  845).  Sur  de  nouvelles  combi- 
naisons sulfur<$es  du  m<^thyle  et  de  Veth^le 
(Ib.  XVIII,  4846).  Sur  les  combinaisons  sul- 
furöes  du  m6thyle  (Ib.  XIX,  4847).  Sur  l'acUon 
finale  du  chlore  sur  quelques  Äthers  composen 
de  la  sörie  m^thylique  etc.  (Ib.  id.).  Sur  l'a- 
ctlon  du  bröme  sur  les  cUrates  etc.  (Ib.  id. 
Sur  la  Constitution  du  percblorure  de  pbos- 
phore  sur  les  mati^res  organiques  (Ib.  XXIIf. 
4848).  Sur  lefurfurol  (Ib.  XXIV,  4848...  Sur 
Taclion  du  mälange  d'acide  sulfurique  et  d  a- 
cide  nilrique  fumaot  sur  les  mati^res  orga- 
niques (Ib.  XXV,  4  849).  Sur  l'anisol  et  le  ph<^ 
n^tol  (Ib.  XXVII.  4849).  Sur  un  nouvel  alcaU 
däriv(^  de  la  piperine  (Ib.  XXXVIII,  4  S&3).  Mit 
Ch.  Gerhardt:  Sur  les  huiles  essentielles  It». 
I,  4  844).  Mit  Demselben  :  Nouv.  acide  derivc 
du  camphog^ne  ;lb.  id.).  Mit  Dumaa:  Sur  le» 
matidres  azolees  neutres  de  I 'Organisation  .Ib. 
VI,  4  842). —  Sur  les  types  chimiques  (Compl. 
rend.  XIX,  4  844).  Sur  la  dcnsit<^  de  la  vapeur 
de  Tacide  acotique  ä  diverses  temperaturv» 
(Ib.  id.;.  Sur  les  densitc^s  des  vapeurs  de» 
corps  composc^s  [Ib.  XX,  4  845).  Sur  la  dco- 
sit<^  de  vapeur  du  percblorure  de  pbuspbore 
ib.  XXI,  4845).  Sur  une  nouv.  productioa 
d'urOlhane  (Ib.  id.).  Sur l'action de  lacidesull- 
hydrique  sur  une  classe  de  composös  orga- 
niques design^s  sous  le  nom  d  hydramideb  ,lb 
XXV,  4  847;.  De  l'action  de  l'acide  sulfhydn- 
que  sur  les  nitryios  (Ib.  XXVII,  «649}.  5ur 
lidentit^  de  l'aposdp^dine  et  de  I*  lenciiMetc. 


361 


CaiUe 


Caldani. 


362 


(Ib.  id.).  Nouv.  rechercb.  sur  Tanisol  et  ses 
derives  (Ib.  XXVIII,  4  849).  Sur  l'^lher  saly- 
ciliqaeetc.  (Ib.  id.).  Sur  les  huiles  I^g^res  ob- 
tenues  daos  la  distillation  du  bois  (Ib.  XXX, 
4850).  De  ractioD  simullan^e  de  fa  chateur  et 
des  bases  alcalines  en  exc^s  sur  les  acides  ho- 
mologues  de  l'acide  ac^tiqiie  (Ib.  XXXI,  4850)j 
De  l'aclion  du  chlore  et  du  br6m6  sur  le  pro- 
pyl^ne,  Tethylöne  etc.  (Ib.  id.).  Recherches 
de  chimie  organique  (Ib.  XXXIX,  4  854).  Mit 
£.BMqaer6l:  Sur  le  pouvoir  r^fringent  des  li- 
quides [Ib.  XI,  4840).  Mit  A«Riohe:  Sur  le 
StaGO<^thyle  (Ib.  XXXV.  4  852  et  XXXVI,  4 853;. 
MitrCloea:  Sur  Taction  du  cblorure  de  cyano- 
gene  sor  les  bases  ammoniacales  (Ib.  XXXVIII, 
1854).  Mit  A.  Siehe:  Sur  de  nouveaux  radt- 
canx  organiques  renfermant  de  Tarsenic  (Ib. 
XXXIX,  4  854).  Mit  A.  W.  Eofinaan:  S\u  de 
Douv.  bases  phosphor^es  (Ib.  XXXXI,  4  855). 

OaUlOi  s.  Lacaille. 

Oalandrellli  Giuseppe.* —  Cano- 
nicus  vom  Lateran,  Prof.  d.  Mathematik  am 
Collegio  Romano  und  Director  der  Stern- 
warte daselbst.  Mitgl.  d.  Societä  Italiana 
(Mem.  Soc.  Hai  XXO,  pt.  i;  (Tp.  XU), 

geb.  4749^ Hai  22,Zagaro1a, Kirchenst., 

gest.  I827,Dec.  24,Rom. 
Saggio  analitico  sopra  la  riduzione  degli  archi 
circolari  ai  logaritmi  immaginarj,  Roma  4778. 
Epislola  supra  fallaciam  Galileanae  demon- 
stratioois  accelerati  motus  in  ratione  spatio- 
nim  ad  Viruni  eil.  Coraitem  Jord.  Biooati,  Ib. 
1779.  Aequilibrii  demonstratio,  Ib.  1780.  De 
motu  et  vi  soUecitante  Corpora  fune  pendula 
per  plana  inclinata.  Ib.  4  785.  Mercurii  infra 
solem  IranseuDtiB  observatio  habita  die  4  Mali 
1786,  Ib.  4  786.  Mechanicum  problema  in  prae- 
lectione  physica  propositum,  Ib.  4  789.  Mit 
A.  Conti  und  (vom  6.  Bande  an)  0.  Bieche- 
baeh:  Opuscoli  astronomici,  8  vol.  4°,  Romae 
1803—4824.  Darin  von  ihm:  Estratto  di  os- 
^ervazioni  meteorologiche  dal  4782  al  4  801 
Bd.  von  4  803).  Risultato  dl  varie  osservazioni 
sopra  la  parallasse  annua  di  Vega  o  a  della 
Lira  (Ib.  4  806).  Sopra  la  Cometa  del  Settern- 
bre  deir  anno  4807  (Ib.  4808).  Metodo  per 
correggere  le  osservazioni  fatte  con  un  retl- 
calo  noo  csatto  nella  posizione  dei  filt  (Ib.  id.). 
Osserv.  sopra  la  rifrazione  della  luce  solare 
!lb.  id.).  Osserv.  sopra  la  Cometa  del  4  84  4 
Üb.  4  84 3) .  Descrtzione  di  un  nuovo  pironietro 
per  misurare  la  dilatazione  dei  metalli  per 
qunlumque  grado  di  temperatura  (Ib.  4  84  3). 
Riflessioni  suUa  formola  barometrica  della 
Mcecanica  Celeste  (Ib.  id.).  Formole  primaric 
speltantt  alle  luce  crepuscolare  e  loro  uso 
nella  soluzione  di  diversi  problemi  (Ib.  4  818). 
—  Rinessioni  analiliche  sulla  riduzione  degli 
archi  circolari  ai  logaritmi  immaginarij.  (Mem. 
Soc.  Ital.  T.  XX.  4  828). 

*  Nich t lu  Tersr echsclo mit DomenicoCalandrelli 
<geb.  .  .  •,  fest.  .  .  .),  welcher  schrieb:  Diraosirm- 
laooe  geometriea  dell»  distaota  del  sole  dalU  term 
[friom,  arcad.  'di  Soma,  T.  XL,  1828).  Bolaxione 
delU  sperimento  della  scala,  ostia  del  nuovo  metodo 
per  raisorare  la  dittanza  del  solc  dalla  tenn  (Ib.  XLI V, 
182»). 


Calaadrlnli  Giovanni  Ludovici». 
—  Prof.  d.  Bfathematik  und  Philosphie  an 
d.  Acad.  zu  Genf,  legte  4  750  seine  Stelle 
zu  Gunsten  G.  Gramer*«  nieder,  dann 
Staalsrath  u.  Schatzmeister  d.  Genfer  Re- 
publik (B)  (BN)  (SG), 
geb.   4703,  .  .  .  Genf, 

gest.  4  758,  .  .  .  Genf. 
De  aurora  boreali  Genevae  observata  (Phil. 
Tr.  4  726).  Über  Blitzableiter,  siehe  Watson  in 
d.  Phil.  Tr.  4  764.  Bereicherte  die  Prlncipes 
mathematiques  de  Kewten,  commentes  par  Le 
Baenr  et  Jaoqnier,  mit  einem  Tratte  eiement. 
des  sections  coniques  und  mehren  Noten.  Si 
les  comeles  sont  des  planstes  etc.  (Journ.  heU 
vet.  4  736).  Theses  de  vegetatione  et  genera- 
tione  plante rum,  Gen.  4  734.  Hinterliess  Vie> 
les  handschriftlich. 

CalaU|  Friedrich.  —  Hofmaler  und 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  schönen  Künste  in  Ber- 
lin, vorher  chursachs.  Hofmaler  in  Leip- 
zig (^)> 

geb.    n24, FViedrichsstadt, 

Schleswig, 
gest.   f785,  Jan.  27,  Berlin. 
Ausrührl.  Bericht,  wie  das  Punische  od.  Eleo- 
dorische  Wachs  aufzulösen,  Leipz.  4  769,  auch 
Hallische  Literaturzeit.  4  768.  —  Siehe  Lambert. 

Caloagnini,  C  e  1  i  o.  —  Protonotarlus 
apostolicus,  Prof.  d.  Literatur  in  Ferrara 
(Gn.  R.  l)  (J), 

geb.   4  479,  Sept.  t7,  Ferrara. 

gest.  4  540  od.  1541,  Ferrara, 
Qtiod  coelum  stet  et  terra  moveatur,  Basileae 
4544  (Siehe  Montaola,  bist,  de  math.  I,  628). 
Aziatotelis  de  coloribus  Über,  €.  Calettsnino 
Interprete,  Ib.  4  538.  Do  re  nautica. 

Caldaaly  Leopoldo  Marc-Anto- 
nio. —  Arzt,  Prof.  d.  Anatomie  und  Chi- 
rurgie erst  an  d.  Univ.  zu  Bologna,  dann 
an  der  zu  Padua.   Mitgl.  d.  Societa  Italiana 
(Mem.  Soc,  ItaL  XIX,  pl.  U)  (Tp.  \), 
geb.   4725,  Nov.  2«,  Bologna, 
gest.  4843,  Dec.  24,  Padua.* 
Suir  insensitivit^  ed  irritabilitä  di  alcune  parte 
degli  animali ;  lettera  scrilta  al  Sign.  Haller, 
Bologna  4  757.  Viel  Anatomisches. 

•  gest.  Dec.  30  (3fM.  S), 

Caldaali  Petronio  Maria.  —  Prof. 

der  Mathematik  an  der  Univ.  zu  Bologna. 

Bruder  des  Vorigen  (Tp.  W), 

geb.   4  735  etwa,  .  .  .  Bologna, 
gest.  4  808 Padua. 

Della  proporzione  BernoulUana  fra  il  diamelro 

e  la  circouferenza  del  circolo,  Bologna  4  782. 

Dubbii  sopra  le  riflessioni  analitiche  del  Sign. 

O.  Pesaati.   Riflessioni  sopra  un  opuscolo  del 

Padre  Franoesohinii  dei  logaritmi  de'  nameri 


363 


Caldani 


Camerarinf. 


364 


negativ!,  Modena  4791.  Viele  math.  Aufsitze 
in  d.  Antologia  di  Roma  4  783,  4  784  u.  4  787. 

Oaldaai,  Fioriano.  —  Prof.  d.  Ana- 
tomie u.  Physiologie  an  d.  Univ.  zu  Padua 
(4800 — 4  8  \  %),  dann  in  Bologna  und  darauf 
wieder  in  Padua.  Sohn  von  Petronio  (CUJ^ 
geb.  4  772  etwa,  .  .  Bologna, 

gest.  4  836^  Apr.  4  4,  Padua. 
Über  thieriscfae  Elektnctiat  (italittntsch  in  Bra- 
fBAteUi's  Annali  di  chimica,  T.  II,  4  79S).  Über 
d.  Bewegung  d.  Kamphers  usw.  auf  d.  Ober- 
fläche des  Wassers  (Ib.  T,  4794).  —  Anato- 
mische Werke. 

Oaldeootti  John.  —  Astronom  des 
Rajah  von  Travancore  in  Ostindien,  seit 
4832  (An.B.  4849^  (G.  4849^, 

geb.   4  800  etwa, 

gest.  4  849,  März  4  6,  Trevandrum. 
Observations  of  Ihe  great  Cometof  4  843  madeat 
the  observatory  of  Trevandrum  (Mem.  astron. 
Soc.  XV,  4846).  Eclipse  of  the  Sun,  1848 
Dec.  94  observed  at  Parratt  (Ib.  id.).  Meteo- 
rolog.  observations  made  at  Trevandrum  (Re- 
port of  the  British  Associat.  4  844).  On  the 
temperature  of  the  earth  at  Trevandrum  (Ib. 
4848). 

Oalladrli  S  e  ra  f in  o.  —  Wasserbau- 
meister in  Toscana  und  im  Kirchenstaat 
(von  Boscovich  zum  Hafendirector  von 
Cherbourg  vorgeschlagen);  zuletzt,  nach- 
dem er  zwei  Mal  verheiratbet  gewesen  und 
fiinfunddreissig  Söhne  gezeugt  hatte,  Pfar- 
rer der  Landgemeinde  San  Cristoforo  bei 
Marchesato  del  Chiugi,  Diöcese  Pieve  (Tp.  U  ) 

(V.Pgh 

geb.  4733,  Dec.  . .,  Perugia, 

gest.  4  84  4, S.  Cristoforo. 

Raccolta  di  dissertazioni  matematlco-idrosta- 
tiche  de'  celebri  Padri  B.  O.  Bosoovieh,  Jae- 
qniar,  Le  Baenr,  Pio  Fantoni,  A.  Leoohl  e  F.  M. 
teadio  etc.  Roma  4769.  Lettere  varie  su  di- 
verse scoperti  di  Fosstli,  di  Vulcani  etc.  (Giorn. 
d'agricolt.  Venez.  4  775).  Trattato  suUe  mon- 
tagne  e  loro  struitura  (Giorn.  di  Bovillon). 

OalkoOB,  s.  Beek-Calkoen. 

Oaltot,  Fran^ois.  —  Prof.  d.  Hydro- 
graphie erst  zu  Yannes ,  dann  zu  Dänkir- 
chen, darauf  Prof.  d.  Ingenieur-Geogra- 
phen beim  Depot  de  la  Guerre,  zuletzt 
Privatlehrer  d.  Mathematik  in  Paris.  Nef- 
fens-Sohn  von  Descartes  (LB)  (B)  (BN), 

geb.  4744,  Oct.  25,  Versailles,* 

gest.  4798,  Nov.  4  4,  Paris. 
Tables  portatives  des  logaritbmes,  Paris  478S. 
Supplement  ä  la  Trigonom(^lrie  sph^rique  et  ^ 
la  Navigation  de  Betont.  Edirte  auch  die  Lo- 
garithmentafeln von  Oardiner,  4788. 

*  geb.  1744,  Oct.  35  {LB.  p.  804) ;  1746,  Oct.  25  {IHA, 
p.586). 


Oalloud|  Pietro.   —  Apotheker  in 

Venedig  (Tp.  III^ 

geb.   4  775  etwa,  . .  Modena, 

gest.  4  835,  Jan.  ..,  Venedig. 
Saggio  sopra  aicune  falsificazioni  ed  inesatte 
preparazione,  Venezia  4802. 

Oalmelel|  Michel  Fran^ois.  — 
Ingenieur-en-chef  des  Mines  (AM,  Vol.  II  j, 

geb.   4782, Langres, 

gest.  4847,  Jan.  28,  Pisa. 
Conjectures  sur  quelques  points  de  la  th^rie 
m^tallurgique  (Journ.  Min.  XVI,  4  804).  Sur 
un  aörolithe  tomb^  aux  environs  de  Langres 
(Ann.  Min.  I,  4  846).  —  Noch  mehre  Aufoatze 
u.  Berichte  am  ersteren  Ort. 

OalimOi  s.  Valperga  di  Caluso. 

OalTlsliUl  (Kai Witz),  Sethus.  —  Erst 
(4  580)  Musikdirector  an  d.  Paulinerkirche 
zu  Leipzig,  dann  (4  582)  Cantor  in  Schul- 
pforta  und  darauf  (4  594)  Cantor  an  der 
Thoroasschule  zu  Leipzig  (OeH  ), 

geb.   4  556,  Febr.  20,  Groschleben, * 
gest.  4  64  5,  Nov.  24,  Leipzig. 
Opus  chronologicum ,  Lips.  4  605.    Elenchus 
calendarii  Gregoriani,  Francofurt.  4642.  For- 
mula  calendarii  novi  etc.  Heidelb.  4648.   Ma- 
sikal.  Werke  u.  Compositionen. 

*  Bei  Sachtmbnrg  in  ThOrinfeo.  —  geb.  1556,  Febr. 
21,  gett.  S017,'NoT.  23  (/). 

OalTOr,  Henning.  —  Lehrer  an  der 
Schule  zu  Clausthal,  dann  Pastor  zu  Al- 
tenau  (M)  (A), 

geb.   4  636, Clausthal, 

gest.  4766,  Juli  4  0,  Altenau. 
Acta  historico-chronologico-mechanica  circa 
metallurgiam  in  Hercynia  superiori,  oder  Be- 
schreib, d.  Maschinenwesens  am  Oberharz, 
2  Bde.  Braunschw.  4769.  Histor.  Nachrichten 
von  den  Unter-  und  gesammten  Ober-harzi- 
sehen  Bergwerken  usw.  Ib.  4765. 

OamorariiUI  (Liebhard*),  Joachim. 
—  Prof.  u.  Inspect.  am  Aegidien-Gymna- 
sium  zu  Nürnberg,  dann  Prof.  d.  Griechi- 
schen u.  Lateinischen  erst  an  d.  Univ.  zu 
Tübingen,  darauf  an  d.  zu  Leipzig.   Mehr- 
mals Reichstags-Abgeordneter  (WN)  ij  , 
geb.   4  500,  Apr.  4  2,  Bamberg, 
gest.  4  574,  Apr.  47,  Leipzig. 
De  Graecis,  Latin isque  numerorum  notis  et 
pralleres  Sarracenis  s.  Indicis,  cum  indicio 
elementorum  ejus  quam  Logisticen  Graect  no- 
mine nt  (quae  est  methodus  conficiendaniin 
rationum)  et  vocabulorum  artis  interpretatiooe 
et  aliis  quibusdam  ad  hanc  pertineotibus.  Ac- 
cessit  explicatio  Arithmetices  doctrinae  Sie*- 
auMhl  et  alle  quaedam  ad  conteroptatiooem 
scientiae  istius  pertinentia  studia,  Norimb 
4SS7  (KAitner,  Gesch.  d.  Math.  I,  4S().  Cber- 
setzte  auch  den  Ftolemius,  Zuelid«  Ariatetal« 
•tc.  ins  Lateinische. 


365 


Camenuriiu 


Campanella. 


366 


*  Ycrwandrlt«  den  Nunen  Liebfaard  in  C»mera> 
riua,  veil  wine  VotfUiren  am  Hofe  des  Biichofs 
von  Bamberg  Kimmerei  geweeen. 

0«Berarl«fl|  Rudolph  Jacob. — 
Prof.  d.  Botanik  an  d.  Univ.  zu  Tübingen 
(Act  Acad.  Nät.  Cttr.  Vol.  l)  (ANC), 
geb.  4  665,  Febr.  n,  Tübingen, 
gest.  Mti,  S«pt.  4  4,  Tübingen. 
De  Sexu  plantanim  epislola,  Tobingae  4694 
[Wodurch  er  der  Vorläufer  Idxm^'s  und  Grün- 
der d.  Seiualsystems  geworden).  De  figura 
oivis  et  pruinae  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  4697 
et  98).  Deacriptio  diluvii  tempestuosi  A.  4  702 
(Ib.noi-.5).  De  grandine  (Ib.4697— 98).  De 
stationibus  barometri  sab  eclipsibus  (Ib.  4  699 
—4700).  Lintea  lucida  (Ib.  4690).  De  frigore 
iropestivo  in  medio  aestate,  ejusque  causa  (Ib. 
4701—5).  De  sonoquodam  dabio  ioqwetate 
parvuli  et  portatilia  horologii  pulsationi  plane 
simili  a  varüs  personis  simul  audito  (Ib.  id.). 
De  globo  lucidi  meteoro  (Ephemer.  Acad.  Nat. 
Cur.  Cent.  9  et  40).  Meteorolog.  Beobb.  4694 
-4747  (Ib.  Cent.  4.  2.  8.  h,  7.  8).  Diss.  I  et 
11  de  nitro,  Tub.  4748. 

Camerarlus,  Elias,  -r-  Prof.  d.  Me- 
dicin  an  d.  üniv.  zu  Tübingen  und  herz. 
Leibarzt.  Bruder  des  Vorigen  (ANC)  (Act. 
Acad.  Nat  Cur.  Vol.  yj, 

geb.  1 67  i,  Febr.  4  7,  Tübingen,  * 
ge8l.  4734,  Febr.  6,  Tübingen. 
Pbaenomena  quaedam  ad  antltam  pneumati- 
cam  spectantia  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  4  694). 
Frigida  maris  in  fundo  temperies  experimento 
comprobata  (Ib.  id.).  Moderna  barometri  aug- 
meola  (Ephemer.  Acad.  Nat.  Cur.  Cent.  4  et 
2).  Operosa  thermometrt  fabrica  (Ib.  id.).  De 
oaturalis  phosphori  phaenomenis  (Ib.  4697  et 
4698).  DissertationeaTaurinensesepistol.  phy- 
sico-medicae,  Tub.  4742  (Gegen  Woodward's: 
Aoessay  towards  a  natural  history  of  the  earth). 

*  geb.  1673,  Febr.  17  {A). 

Cameraiiiuiy  Alexander.  — Neffe 

von  Elias.    Prof.  d.  Botanik  und  Direct.  d. 

bolan.  Gartens  d.  Univ.  Tübingen  (J), 

geb.   4  696,  Febr.  3,  Tübingen, 

gest.  4  736,  Nov.  4  3,  Tübingen. 
Diss.  de  Antimonio,  Tub.  4735.    De  fontibus 
soteriis  Bulphureis  Reotlingensi  atque  Ballin- 
geosi.  Botanisches.  — 

Oamereri  Johann  Friedrich.  — 
Dänischer  Kriegsrath  und  Reitvogt  im  Amte 
Hadersleben  (MJ, 

geb.   4720, ÖttingenimRies, 

gest.  4  792,  Nov.  6, 

Cber  d.  Bernstein  an  d.  Dänischen  n.  Schles- 
wig-Holsteinischen (Nordsee-)  Küste  (Schles- 
wig-Holsteinische Provinzialberichte  v.  4  789, 
90,  94  u.  99). 

Oamereri  Johann  Wilhelm  von. 
—  Priilat,  Director  und  Prof.  d.  Mathema- 


tik am  Gymnasium  zu  Stuttgart  (N)  (M.  U) 
(G.\%il), 

geb.  4763,  Febr.  27,  Ohnastetten,Wür- 

temberg, 

gest.  4847,  März  3  4 ,  Stuttgart. 
Propositiones  nonnullae  ad  theoriam  aestima- 
tionis  erronim  in  triangults  planis  et  sphaeri- 
eis  pertinentes,  Tubing.  4  783.  Apollonini  de 
taclionlbus  quae  sopersunt  etc.  Gotha  4796. 
Tafeln  für  d.  Verändr.  d.  Aberration  u.  Nuta- 
tion  in  gerader  Aufsteigung  und  Abweichung, 
Erfurt  4  798.  B.  Simaon's  drei  erste  Bücher  von 
den  Kegelschnitten,  mit  Zusätzen  übersetzt, 
Tub.  4  809.  Mit  K.  7.  Hanbor:  EnaUdii  ele^ 
menta  graece  et  latine,  Beroi.  4824.  ^  Über 
d.  grösste  Mittelpunctsgleichung  d.  Planeten 
(Bode's  Jahrb.  4790).  Vertheid.  d.  Satzes,  dass 
jeder  Planet  seine  grOsste  Mittelpunctsgleich. 
habe,  wenn  s.  Radios  vector  d.  mitti.  Propor- 
tionale zwisch.  d.  halb,  gross,  u.  halb,  klein. 
Axe  seiner  Ellipse  ist  (Ib.  4  794).  Zwei  For* 
mein,  die  wahre  Anomalie  e.  Planet,  aus  d. 
mittl.  zu  berechn.  (Ib.  id.).  Die  Polhöhe  zu 
finden,  wenn  man  zwei  Sterne,  deren  Rectasc. 
u.  Declin.  bekannt  Ist,  zu  der  Zeit  misst,  wo 
sie  In  einerlei  Stundenkreis  kommen  (Ib.  4  797). 
Mit  welcher  Genauigk.  d.  grOsste  Mittelpuncts- 
gleich  zu  bestimmen  sey  (Ib.  4805).  Über 

d.  Verttnderungsrechn.  bei  eben.  Dreiecken 
(Ib.  Suppl.  I).  Üb.  d.  tägl.  Aberrat.  d.  Fix- 
sterne (Ib.  id.).  —  Üb.  d.  Bestimm,  d.  Lage 
ein.  Mittagsfernrohrs  (v.  Zaoh's  Monatl.  Corr. 
VI,  1802).  Überd.  MMre  (Ib.  IX,  4804).  Über 
d.  Einschlagen  d.  Gewitters  auf  zwei  mit  Blitz- 
ableitern versehn.  Häusern  (Tübing.  Blätter, 
484  5,  Bd.  II). 

OmmmMf  Ottaviano.  —  Prof.  der 

Mathematik  zu  Pisa,  Abbate  zu  Vallom- 

broso  (LL), 

geb.  .  .  .  Vercelli,  gest.  4  789,  .  .  , 
Meccanica  dei  fluid!,  4777. 

Campanai  Antonio  Francesco. 
—  Erst  Arzt  in  Florenz,  dann  Prof.  d.  Phy- 
sik, Chemie,  Botanik  und  Agraria  am  Ly- 
ceum  (ehemaligen  Universität)  zu  Ferrara 
(Tp.lJ  (Gn.R.LY), 

geb.   4  754,  Apr.  3,  Ferrara, 

gest.  4  832,  Mai   2,  Ferrara.* 
Farmacopea  ferrarese'4  799.  Elementi  di  fisica 
4  84  5.   Lezione  di  fisica  e  chimica  per  gli  aoni 
4  796—4  802.  Sulla  proprietä  del  Gesso  o  sulla 
desinfettazione. 

*  geat  Mai  6  ((710. 

CampaaoUay  Tommas o.  —  Domi- 
nikaner, lebte  folgweis^  in  Balbia,  Neapel, 
Rom,  Florenz,  Venedig,  Bologna  und  wie- 
derum Neapel,  wo  er  wegen  seiner  Frei- 
müthigkeit  4  699  von  d.  span.  Regierung 
verhaftet  und  unter  grausamen  Foltern  ge- 
fangen gehalten  wurde,  bis  Papst  Ür- 
ban  VIII.    4  626   seine  Auslieferung  be- 


367 


Campani 


Carnw. 


368 


wirkte ;  dann  in  Rom  als  pSpstlicher  und 

von  4  634  an  in  Paris  als  französ.  Pension- 

nur  lebend  (Ni.  >li;  (B)  (BN)  (T), 

geb.   1568,  Sept.  5,  Stilo,  Calabrien^ 

gest.  4  639,  Mai  2  4,  Paris,  Kloster  St. - 

Honorä. 
Philosophie  sensibus  demonstrata,  Nap.  4  594. 
Prodromus  philosophiae  instaarandae  i.  e.  Dis- 
seriationis  de  natura  rerum  Compendium, 
Francof.  464  7.  De  sensa  rerum  et  magia,  Ib. 
4620  (Beides  cdirt  von  Tob.  Adami).  Apologia 
pro  Gaiilaeo,  Ib.  46M.  Astrologicorum  libri 
sex ,  in  qoibns  Astrologia ,  omni  superstitione 
Arabum  et  Judaeoram  elimlnata,  pbilosophice 
tractatur  etc.  Lngd.  4629. 

Campattl ,  Giuseppe.  —  Mecbani- 
cos  und  Opticus  in  Rom,  der  namentlich 
durch  seine  Fernröhre  eine  grosse  Be- 
rühmtheit erlangte  und  auch  selber  astro^ 
nomische  Beobachtungen  damit  machte. 
Mit  Femröhren,  die  er  verfertigt,  entdeckte 
Dom.  Cassini  die  beiden  nächsten  Sa- 
tumsmondc.  Sein  instrumenteller  Nach- 
läse wurde  vom  Papst  Benedict  XIV.  an- 
gekauft und  dem  Institut  von  Bologna  ge- 
schenkt (Abr.  \)  (Wd). 

Lebte  in  der  t,  Hälfte  des  XVII.  Jahrb. 
Schrieb:  Raggualgto  di  due  nuove  osserva- 
zioni,  uoa  Celeste  in  ordine  alla  Stella  di  Sa- 
turno,  c  terrestre  l'allra  in  ordine  a  gl'  instru- 
roenti,  Roma  4664,  4  665.  Lettera  iotorno  alle 
ombre  delle  stelle  Medicee  ne!  volto  di  Giove 
ed  altri  nuovi  fenomeni  celesti  scopertt  co'  suoi 
occhiali ;  al  Sign.  Oiov.  Born.  Caiaiiil,  Ib.  4665. 
—  Accoantof  the  ioiprovement  of  optick  giasses 
(Phil.  Tr.  4  665).  Aoswer  to  Auont's  aoimad- 
versions  on  the  »Raggualgio«  etc.  (Ib.  id  )  ^ 
Siehe  Fongeraiiz  de  Bondajy. 

CMDpaali  Matte 0.  —  Bruder  von 
Giuseppe.  Pfarrer  des  Kirchspiels  St.  Tlioma 
in  Garione  bei  Rom.  Auch  mechanischer 
Künstler  (J)  (A). 

Lebte  in  der  2.  Hälfto  des  XVII.  Jahrb. 
Horologium  solo  naturae  motu  ac  ingenio  dime- 
tiens  momeata  temporis  aecuratissime  aequa- 
lia.  Accedit  circinos  sphaerlcos  pro  lentibus  te- 
lescopiorum  tornandis  et  polieodii ,  Roma  4  678. 

Oaapaao  (Campanus),  Giovanni.  — 
Machte  eine  Reise  nach  Arabien  u.  brachte 
von  dort  den  Euclid  u.  andere  Handschrif- 
ten mit  zurück  (JJ  (A)  (Wd)  (B)  (BN), 

geb Novara. 

Lebte  im  XIII.  Jahrhundert.* 
De  coroputo  ecclesiastico  Calendarium.  De 
qaadratura  circuli.  De  compositione  quadran- 
tis,^8pbaera  et  theoricis  planetarom.  —  Eucli- 
dis  data,  Venet.  4485.  Euclidis  elementa,  Ba- 
sti. 4  546. 

*  Jf  Ach  Aodnrn  im  XII.  und  nach  nivli  Andeiro  im 
XI.  Jahrb. 


Oamper,  Peter.  —  Arzt,  Prof.  d.  Ve- 
dicin  folg^'eise  zu  Franeker  (4  750),  Am- 
sterdam (4  755)  und  Groningen  (4763,. 
Legte  4  773  seine  Professur  nieder,  ging 
auf  Reisen  und  ward  zuletzt  Mitglied  des 
Staatsraths  im  Haag  (Mem,  Par.  4  789;  (AAM 
(Oett.), 

geb.   4722,  Hai  41,  Leyden, 

gest.  4  789,  Apr.  7,  Haag. 
Diss.  de  visu,  Lugd.  Bat.  4746.  CoDjeetores 
relative  to  the  petrifications  found  in  St.  Peter  $ 
moanlain,  near  Maestricht  fPhil.  Tr.  4786). 
De  ossibus  manionteis  (N^ov.  Act.  Petrop.  11  . 
De  roolaribus  elepbantum  giganteorom  etc. 
(Ib.  id.)  —  Viel  Anatomisches. 

OamplMUUiea I  Ludolf.  —  Associe 
des  Bankhauses  A.  u.  L.  Camphausen,  das 
er  4  825  in  Göln  gründete,  Mitgl.  d.  Stadt- 
raths  von  Cöln,  von  4  839 — 48  Präsident 
d.  Handelskammer  daselbst,  vom  März  1 8  i  h 
— 49  preuss.  Minister -President,  sp'Jter 
(4  850 — 54)  Mitgl.  d.  ersten  Kammer,  dar- 
auf wieder  Privatmann,  und  der  Astronomit* 
lebend  (CL), 

geb.  4  803,  Jan.  3,  Hünshoven,  Reg.- 

Bez.  Aachen. 
Erweiterung  des  Donwes'scben  Problems  (Eb- 
oka's  Astron.  Jahrb.  f.  4859}. 

CmdU8|  Fran^ois  Joseph  des.  — 
Abbt^,  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Pr^ri'^, 
wegen  Nicht-Erscheinens  in  derselben  ab4*r 
ami.Dec.  4723  ausgeschlossen,  worauf  er 
erst  nach  Holland,  dann  nach  England  gtni; 
(A)  (B)  (BN), 

geb.   1672,  Sept.  4  4,  Pichome,  b.  St.- 

Mihiel,  Lorraine. 

gest.  4732, England. 

Trailö  des  forces  mouvantes.  Paris  ITff 
Une  mach  ine  pour  faire  jouer  k  la  fois  plo«i<»tir« 
Tamis  (M^m.  Paris,  bist.  4  741).  Une  macfaioe 
pour  battre  des  Pilotis  (Ib.  4  7i3>.  Lo  pool 
floltant  (Ib.  id.).  Uo  carosse  d'nne  Suspension 
nouvelle  (Ib.  id.).  Un  autre  carosse  'ib.  47 IT 

CaaOBy  Charles  £tlenno  Louis. 
—  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris.  Exa- 
minator an  d.  Genie-  u.  d.  Artillerieschule, 
Prof.  d.  Geometrie  u.  Secretür  bei  d.  Ar* 
chitcctur-Academie.  Theilnehroer  an  d^T 
französ.  Gradmess.  in  Lappland  i.  i.  4736 
(Mein,  Par.  4  768;  (B)  (BN), 

geb.   4  699,  Aug.  25,'  Cressy,  Brie,* 
gest.  4768,  Febr.    2,  Paris. •• 
Cours  de  math^matiques ,  4  vol.  Paris  17S< 
De  la  mdture  des  vaisseaux  (Pikees  de  Pri5  «fr 
l'Acad.  T.  Ii;.   Manl^re  de  faire  agir  de»  ra> 
mes.  inveotee  par  lui  (Machines  approuv   p<r 
l'Acail.  T.  ir.    Du  mouvement  accet<^rr  p«r 


369 


Camiu  de  MAiiirei 


Canonica. 


370 


des  ressoHs  et  des  forces  qal  resident  dans  les 
Corps  eo  mouvement  (M^m.  Par.  4728).  Sur 
la  figure  des  dents  des  roues  et  des  alles  des 
pigDons  pour  reodre  les  borloges  plus  par- 
faites  (Ib.  4  733).  Sur  raction  d'une  balle  de 
moosqaet,  qul  perce  une  pi^ce  de  bois  d*une 
^paissear  oonsiderable  saos  lul  commuoiqtter 
de  vitesse  sensible  (Ib.  4798).  De  la  meilleare 
roani^re  d'employer  les  s^aux  pour  6l6yer  de 
reau(Ib.  4739).  Sur  les  meilleurs  propörtioDS 
des  pompes  etc.  (Ib  id.).  Sur  un  probl^me  de 
statique,  qui  a  rapport  au  mouvement  perpe- 
petoel  (Ib.  4  740).  Sur  un  Instrument  propre 
äjauger  les  tonneaux  etc.  (Ib.  4  744).  Sur  les 
tangentes  des  points  communs  ä  plusieurs 
brancbes  d'une  mdme  courbe  (Ib.  4747).  Mit 
P.  Bongner,  CsMiiii,  de  Ttarj  et  A.  6.  Fiagr^ : 
Operations  faites  par  l'ordre  de  l'Acad.  pour 
m^sorer  Tintervalle  entre  les  centres  de  py- 
ramides  de  Villejnive  et  de  Jurisy  eto.  (Ib.  4  754). 

•geb.  1710,  .  ..(Q)U). 
*'gMUM«i4(rA)(^). 

0«BV8 de Misitees,  Nicolas,  le. 
—  Baumeister  in  Paris  (BJ  (BN), 

geb.  4724,  März  26,  Paris, 

gest.  4789,  Juli    27,  Paris. 
Um.  sur  les  bois  de  cbarpente,  Paris  4  768. 
Trait^  de  la  force  des  bois,  Ib.  4  782. 


I  Armand  Gaston.  —  Jesuit, 
Generatadvocat  d.  französ.  Klerus,  dann 
auf  einige  Zeit  Ralh  d.  Kurfürsten  v.  Trier, 
später  Repräsentant  d.  Stadt  Paris  in  d.  No- 
tabeln-Versammlang,  Präsident  des  Baths 
der  Fünfhundert.  Conservator  d.  National- 
.4rchivs  und  Mitgl.  d.  Instituts  (B)  (BN), 

geb.   47  40,  Apr.  2,  Paris, 

gest.  4  804,  Nov.  2,  Paris.  ^ 
Rapport . . .  sur  les  Operations  faites  pour  com- 
parer  l'ancienne  pinte  de  Paris  aux  nouTOlles 
mesures  de  capacitä  (M6m.  l'Inst.  T.  Y).  Sur 
1  Impression  des  cartes  göograpbiques  etc.  (Ib. 
id.). 

OmuiU,  Luigi.  —  Prof.  d.  Physik  u. 
Chemie,  so  wie  Bibliothekar  an  d.  Univ.  zu 
Perugia  (V,  Pg.)  (Maj.  \), 
geb.   4759,  .  .  ,  Perugia, 

gest.  4  844, 

(/aestions  sur  la  loi  döcouverte  par  Yolta  re- 
lativementä  l'^lectricite  des  vapeurs  etc.  (M6m. 
Turin.  VI).  Observations  faites  en  4  805  sur  la 
moDtagne  de  Cesi ,  pr^s  de  Terni ,  ä  l'endroit 
nomm6  les  boucbes  d'Eole  (Ib.  XVI).  Osser- 
vazioni  ed  esperienze  riguardanti  la  prove- 
nienza  del  gaz  ammontacö  neir  atmosfera  e 
l'esito  che  ha  il  gas  idrogeno  sviluppato  dalla 
decomposizionedeicorpori  vegetabili  (Ib.  XXI]. 
Sali  OSO  che  fa  la  natura  dell'  idrogenio  che  si 
svolge  dalla  terra  (Ib.  XXII).  Sulla  classe  dei 
corpori  ai  quali  si  h  creduto  appartenere  il 
clorioo,  il  iodio,  e  sugli  acidi  che  ne  risultano 
(Giern,  arcad.  T.  XVII).  Sopra  i  paragraodini 
di  Tboiard  (Ib.  XIX) .  —  Fernere  Aufsätze  in 

Poggendorff,  HandwSrlci'bttcb. 


d.  Atti  della  Soc.  patriotica  di  Milano  (Vol. 
XVIII  et  XIX),  Magazzino  di  Scienze  e  Lottere 
di  Firenze  (Vol.  X)  und  €Klb.  Ann.  LV,  4847. 
(Versuche  mit  vermeintlich  hydroskopiscben 
und  mineroskopischen  Pendeln.)  v 

Oaaoria,  Franz  Ludwig  von.*  — 
Prof.  an  d.  Militärschule  zu  Hanau,  dann 
preuss.  Begierungsrath  zu  Altenkirchen 
(Sayn)  und  zuletzt  russischer  Bergwerks- 
director  in  St.  Petersburg  (Sc), 

geb.  4738,  Feb.  2  4 ,  Breitenbach,  Hess.- 

Darmstadt, 

gest.  4  84  2 St. Petersburg. "^ 

Pract.  Abhandl.  von  d.  Zubereit,  u.  Zugute- 
mach, d.  Kupfererze  usw.  Frankf.  4  766.  Ab- 
handl. von  d.  Grabung  u.  Brennung  d.  Gypses 
u.  LederkalkSt  Giess.  4  790.  Erste  Gründe  d. 
Berg-  und  Salzwerkskunde,  42  Bde.  Frankf. 
4  778—94.  Kleine  technolog.  Werke,  8  Bde.  Ib. 
4  788—95.  Viele  andere  berg-  u.  hüttenmän- 
nische, sowie  ökonomische  Schriften. 

*  Vater  de«  niMischen  Finannninitters,  Grafen  Oeory 
Cancrin  (geb.  1774,  Dec.  8,  Hanau,  gett.  1846, 
Sept.  22,  8t.  Petersburg). 
**  Nach  anderer  Angabe  1816. 

OaaefH,  Cesarp  Niccolo.  —  Prof. 
d.  Chemie  und  Botanik  an  d.  Univ.  zu  Ge- 
nua; hatte  in  Wien  studirt  (GL), 
geb.   4  752, Genua, 

gest.  4  800,  Juli  4  3,  Genua. 
Element!  di  Storia  Naturale  del  Prof.  Leika, 
tradotto  dal  tedesco/  Milano  4788.  Lezioni  di 
chimtca  applicata  alla  farmacia,  4798.  Analisl 
deir  olio  dolce  di  vioo  (Biblioteca  fisica  d'Eu- 
ropa). 

Caaiai|  GiuseppeMariaSimone. 
—  Abbate  in  Venedig  (LV), 

geb.  4720,  Oct.  3  4,  Venedig, 
gest.  4796,  Aug.  4,  Venedig. 
Beschäftigte  sich  viel  mit  Anfertigung  von 
künstlichen  Magneten,  Compassen  und  Incli- 
nationsnadeln ;  schrieb  auch  4785:  Lettera 
apologetica  sopra  Pazione  dell'  effluvio  magne- 
tico  sui  nervi. 

Oaaobblo,  Giambattista.  —  Apo* 
theker  in  Genua  und,  nach  Mojon's  Tode, 
Prof.  d.  medico-pharmaceut.  Chemie  an  d. 
Univ.  daselbst  (Ct), 

geb.  4  794,  Sept.  . .,  Ovada. 
Manuale  di  chimica  etc.  2  vol.  Genova  4885  et 
4887.  Sul  solfato  di  magnesia,  che  trovasi  ef- 
florescente  in  incrostaziooa  e  cristallizzato  fra 
Grognardo  etc.  Ib.  4  846.  Analisi  comparattva 
dello  smilace  salsapariglia  etc.  (Gtorn.  di  fisica 
484  8).  Sulla  composizione  chimica  di  diverse 
specie  di  borace  brutto  del  levante  (Mem.  To- 
rino,  XXVI,  4  821). 

Oaaonloai  Doroenico.  —  Abbate, 
Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Turin,  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselt>st  (Mem,  TorinoY), 

24 


371 


Capitaiiio. 


372 


geb.   4739,  Oct.    S,  Cortemiglia, 

gest.  090,  Apr.  4  6,  Borgomale. 
Führte  4768  mitBeooaxia  in  d.  Nähe  von  Tu- 
rin eine  Gradmessong  aus.  —  In  den  Mem.  di 
Torino  keine  Abhandlung  von  ihm. 

Caaoyal,  Stanislao.  —  Geistlicher 
vom  Orden  der  frommen  Schule.  Lehrer 
d^r  Ilathematik  erst  in  Cortona,  dann  in 
Parma  (CS), 

geb Florenz, 

gest.  4  84  4,  Nov.  47,  Parma. 
Element!  di  fisica  matematica  (mit  Oaeteno  dtl 
Bieoo),  Pirenze  4  788.  Sülle  vicende  delle  lon- 
gitudini  geograficbe  dai  tempi  di  Cesare  Au- 
gusto  flno  a  quelli  di  Carlo  V  (Diss.  deü'  ac- 
ca4.  di  Cortona,  T.  IX).  Sul  metodo  di  risol- 
vere  l'eqoazioni  numeriche  proposto  dal  Sign. 
D«  U  Gnuige  (Atti  di  Sieaa,  T.  VII).  Mem.  su  i 
mattoni  (Ib.  id.).  —  Mit  Bei  Bieco  und  laghl- 
nuai :  Berechnung  v.  Sternhedeckungen  durch 
d.  Mond  fUrlSIO,  4841,  4843U.  484S(v.ZmVs 
Monatl.  Corr.  XX,  XXII,  XXIV  u.  XXVI). 

OaatersanI,  Sebastiane. — Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Bologna,  Mitgl. 
u.  Präsident  d.  Instituts  daselbst,  so  wie 
Mitgl.  d.  Society  Italiana  (Mem.  Soc.  Ital. 

XIX ;  r^p.vin;  rcn.  ä.  lxxxix;, 

geb.  4734,  Aug.  25,  Bologna, 
gest.  4  8  4  9,  MSrz  4  9,  Bologna. 
De  problemate  ad  conieas  pertinente,  Bonon. 
476S.  Prima  geometriae  elementa  cum  addita- 
mento,  Ib.  4  776,  t.  Edit.  4804.  Ariihmeticae 
rudimenta,  Ib.  4  777.  Osservazioni  sul  valor 
Cardanico,  Ib.  4787.  Dimostrazione  della  ri- 
ducibilitä  d'ogni  quantitä  imaginaria  algebraica 

älla  forma  A-4-By— 4  etc.  Mem.  Soc.  Ital.  II, 
4  784).  Osserv.  sopra  il  ritomo  delle  serie  (Ib. 
V,  4  790).  Sopra  l'integrazione  delle  equazioni 
liaeari  a  due  varlabili  (Ib.  VIII,  4799).  Sopra 
una  maniera  di  cavare  i  numeri  BernouUiani 
(Ib.  XI,  4804).  Della  risoluzione  de'  problemi 
di  massimo  o  minimo  (Ib.  XIV,  4809).  Solu- 
lioQO  dl  due  problemi  appartenenti  alla  teoria 
de'  massimi  e  minimi  (Ib.  XVII).  —  De  attra- 
ctiona  sphaerae  (Comment.  Bonon.  V,  4  767). 
De  aequatiooe,  cv^us  radices  sunt  binarum 
data«  aequatioois  radicum  summae  (Ib.  VI, 
4  788).  De  aequatione,  cujus  radices  sunt  bi- 
narum alterius  aequationis  radicum  summae 
(Ib.  id.).  De  curvae  cateoariae  aequatione  (Ib. 
id.).  De  machinis  duabus  ad  metallicas  for- 
mas,  quibus  vitreae  lentes  conficiuntur  con- 
stroendas  inventis  (Ib.  id.).  —  Delle  reciproci 
delle  formule  irrazionali  (Mem.  Inst,  nat  Ital. 
I,  4806).  Mem.  in  cui  sl  espone  un  metodo 
d'iodagare  i  dlvisori  di  qualsivoglia  dato  nu- 
mero  (Ib.  II,  4840).  ^  Hinlerlless  ausserdem 
S8  Abhandlungen  unged ruckt. 

Caatorsaal,  Giovanni  Battista. 
Sohn  von  Sebastiane.  Adjunet  an  d.  Stern- 
warte und  an  der  Bibliothek  zu  Bologna. 
Mitgl.  d.  InstituU  daselbst  (Mm.  R), 


geb.  4767,  Juli S4,  Bologna,  ' 
gest.  4  846,  Mai   7,  Bologna. 
Arbeitete  mit  AlMuaiiiii,  Onglialmi  n.  Saeehetti 
an  den  von  P.  Xattouoei  für  4799  bis  4810 
herausgegebenen  Ephemeriden. 

OaatOB|  John.  —  Sohn  eines  Tuch- 
webers. Vorsteher  einer  Privalschule  (Aca- 
demy)  am  Spital-square  in  London,  von 
4  742  an,  früher  Hüifslehrer  an  derselben. 
Mitgl.  d.  Royal  Society  (BD)  (Th)  (Button, 
math.  Biet), 

geb.  4  74  8,  Juli  3  4  (A.  St.),  Stroud,  Glou- 

cestersbire, 

gest.  4772^  MSrz  2  2 ,  London. 
A  method  of  making  artiflcial  magnels  without 
the  use  of,  and  yet  far  superior  to,  any  natu- 
ral ones  (Phil.  Tr.  4  754).  Electrical  experi- 
ments,  with  an  attempt  to  account  for  their  se- 
veral  phenomena ;  also  some  observalloos  on 
thunder-clouds  (Ib.  4  753).  On  some  new  elec- 
trical experiments  (Ib.  4754).  An  attempt  to 
account  for  the  regulär  dlumal  Variation  <ä 
the  horizontal  magoetic  needle ;  and  also  for 
its  irregulär  Variation  at  the  time  of  an  aurora 
borealis  (Ib.  4  759).  Observalions  of  the  planet 
Venus  on  the  Sun's  disk,  June  6,  4  764 ;  and 
certain  reasons  for  an  atmosphere  about  Ve- 
nus (Ib.  4  764).  A  letter  to  B.  TnakMn  cod- 
taining  some  remarks  on  Delaval's  electrical 
experiments  (Ib.  4  762).  Experiments  to  prove 
that  Water  is  not  incompressible  [Ib.  Id.).  On 
the  compressibility  of  water  and  some  otber 
fluids  (Ib.  4764).  On  the  heat  of  the  Bath  and 
Bristol  water  (Ib.  4  767).  An  easy  method  of 
making  a  phosphorus,  that  will  Imbibe  and 
emit  light,  like  the  Bolognian  stone  (Ib.  4  76S,. 
Observations  of  the  transit  of  Venus,  Juoe  S. 
4769  etc.  (Ib.  4769).  Experiments  to  prove 
that  the  luimnousness  of  the  sea  arises  fron 
the  putrefaction  of  its  animal  substances  'Ib. 
id.).  -*-  Fernere  Au&tttze  in  Ladies's  DUry 
(z.  B.  on  shooting  stars ;  4  756)  and  Geotlemen  » 
Magazine  (z.  B.  on  the  electric.  properties  o( 
Tourmaline  ;  4  759),  so  wie  Beitrüge  zu  Pfieü- 
ley^s  Geschichte  d.  Optik  und  d.  ElektricHli 

—  Im  J.  4749  machte  er  mit  BoUm  u.  BUtott 
Versuche  über  die  Steighohe  von  Raketen  und 
die  Sichtbarkelt  ihres  Lichts. 

Oaalori  Johann  Chrysostomus. 

—  Gonventual  der  Abtei  Banz  in  Frtokea. 
nach  Aufhebung  derselben  Pfarrer  daselbst 

(Fl), 

geb.   4775,  März  31,  .  .  . 

gest.  4  8  45,  Aug.  29,  .  .  . 
Geschichte  d.  merkwürdigst.  Naturbegebea- 
halten  auf  unserer  Erde,  von  Christi  Geburt  bis 
auf  unsere  Zeilen,  8  Bde.  Coburg48e4u.48l} 

Oapltaaio,  Pellegrino.  — Prof.  d. 

Medicin  in  Brescia  (Pr), 

geb.  .  .  .  Brescia,  gest.  4679,  .  .  . 
I  Gerogltflci  astronomici  per  FaDDO  46M,  ma«- 
sime  i  due  piü  miguscoli  la  Cometa  «Itima- 


373 


Cappel 


Canuanel-Lobkowiti. 


374 


meoie  comparaa  etc.  Bresoia  4665.  Gerogliflci 
astroDomici  per  Tanoo  466S  etc.  Ib.  1667. 

Oappel|  Joachim  Friedrich.  — 
Apotheker  am  Friedrichshospital  in  Kopen- 
hagen (M)  (NGJ, 

geb.  4747,  Febr.  4 3,  Wismar, 
gest.  1784,  Febr.  4,  Kopenhagen. 
Om  Marsalt  som  et  oaturlig  Ladsalt  (Dansk. 
Selsk.  Skrta.  Dl.  XI).  Om  tvende  calcedontske 
Skaestykker  fra  FarOerne  etc.  (Ib.  XII.  Aas- 
zug daraus  in  d.  Schrift,  d.  Berl.  natarf.  Ge- 
sellscb.  Bd.  I). 

O*|»pelor|  Moritz  Anton.  —  Arst 
und  Mitgl.  d.  hohen  Raths  in  Luzem;  als 
Feldarzt  die  Schweizer  Truppen  llingere 
Zeit  in  Italien  begleitend  (M)  (Orj  (MB,  «846; 
(N,  AeL  Acad.  NaU  Cur.  Y), 

geb.  4  685, Juni  9,  Willisau, Gant. Lu- 
zem, 

gest.  4769, Sept.  4 6, Munster, Schweiz. 
Prodromos  crystailographiae  s.  de  crystallis 
improprie  sie  diotis,  Lucernae  4  723.  Pilati- 
moDlis  historia,  Basil.  4767.  Descnptio  atmo- 
spbaerae  Lucerneosis  (in  Behenehier's  De  Hel- 
veliae  acribus,  aqais  etc.  4  729) .  Von  den  Glet- 
scherD  auf  dem  Griroselberg  u.  den  dortigen 
Krystaligmben  (in  Altmaiin's  Versuch  e.  bist, 
u.  phys.  Beschreib,  d.  helvet.  Eisberge,  4754). 
Mit  L.  Bovrg^et:  De  crystallorum  generatione 
[AcL  Acad.  NaL  Cur.  Vol.  IV). 

Oi^pellOi  Johannes  Petrus  van. 
—  Prof.  d.  Geschichte,  d.  niederländischen 
Sprache  und  Literatur  am  Athenaeum  zu 
Amsterdam.  MitgL  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Brüssel  (AAM), 

geb.  4783,  Apr.    9,  Vliessingen, 
gest  4  829,  Äug.  26,  Amsterdam. 
De  specalis  Archtmedis  causticis,  4S4S  [Ge- 
krdnt  von   der  Harlemer  Gesellschaft,  und 
übersetzt  in  mXb,  Ann.  LIII,  4846). 

OappeTi  James.-*  Oberst  im  Dienst 
d.  engl.-ostind.  Gompagnie,  Comptroller- 
general  of  the  Army  and  Fortificatioo  Ac- 
compts  on  the  Goast  of  Coromandel ;  sptt- 
auf  seinem  Gute  in  Glamorganshlre  lebend 
(LA)  Mn.Ä.  «825;, 

geb.  1743   etwa,   England, 

gest.  4  825,  Sept.  6,  Ditchingham  Lodge.* 
Observations  on  the  wind  and  monsoons,  Lond. 
4  801 .  Meteorological  and  miscellaneous  Tracts 
applicable  to  navigation,  gardening  and  &rm- 
ing,  Ib.  4  809. 

*  Veimathlich  leiii  Gut  in  GlunoifiaaMn. 

fteprfti  Baldassare.  —  Graf,  pract. 
Arzt  in  Mailand  (A)  (BN), 

geb Mailand, 

gest  4  626,  Mai  8,  Mailand. 
Considerazione  astronomica  sopra  la  nuovo 
Stella  de  4604,  Padova  4606.  Tyrocinia  astro- 


nomica, in  quibus  non  solam  calcuhis  eolypsis 
solaris,  ab  astronomo  magno  Tyoho&a  Brataa 
restitutus,  clarissiroe  expKcatur,  sed  etiam  fa- 
cillima  methodus  erigenfli  et  dirigendi  coeleste 
thema  ad  ipsius  Ptolamei  mentem  tradftur, 
Ib.  4607.  De  usu  et  fabrica  circini  cujusdam 
proportionis,  Ib.  4607.  ^  Dagegen:  Oalilai, 
Difese  contra  alle  calamnie  e  impostare  di  Bal- 
dassare Oapra,  Venez.  4607. 

OaraooloU,  Giovanni.* —  Jesuit, 
Prof.  d.  Mathematik  in  Neapel  (A)  (CBJ.s), 
geb.  4724,  Juni  8,  Neapel, 
gest.  4798,  Nov.  26,  Neapel. 
De  tubis  capillaribus  dissertatio,  cui  adnectun- 
tur  de  hydrostatica  positiones,  Neapel  4758. 
Introduzione  alta  matematica  per  mezzo  del 
calcolo  universale,  VelUernis  4769.« 

*  In  (A)  Ut  noch  ein  Qiofanni  Bnttiitn  Cftrne- 
cioli  aufgeführt,  ohne  weitere  LebensiUta,  all  Ver- 
faeter  Ton :  De  lineii  eorrit,  Piea  1740. 

Oaraflk  (Carafa),  Giovanni,  Duca 
di  Noja.  —  Königl.  Kammerberr  und  In- 
fanterie-Oberst in  Neapel,  früher  Prof.  an 
d.  Univ.  daselbst  (Tp,  l), 

geb.  4  64  5,  ....  Neapel, 

gest.  4768,  Juli  8,  Neapel. 
Sur  la  tourmaline,  lettre  ä  Mr.  Bnifon,  Paris 
4  759.  Ein  TratUto  di  Ottica. 

Oaraffa,  Andrea.— Jesuit  (GA%i  6>l, 

geb 

gest.  4845,  Dec.  9,  Tivoli  bei  Rom. 
Elements  matheseos,  zuletzt  erschienen  als: 
Elementi  di  matematica,  tradott.  e  illustrat 
con  note  da  P.  YolpioaUi,  5  Vol.  Romae  4886. 

Oaramuel-IiObkowitZy  *  J  u  a  n.  — 

Cisterzienser.  Prof.  d.  Theologie  in  Alcala, 
dann  Abt  zu  Melrose  in  Schottland,  Gene- 
ralvicar  seines  Ordens  in  Grossbrittannien 
usw.,  zuletzt  Bischof  zu  Vigevano  in  Spa- 
nien (Ni.  xxix;, 

geb.   4  606,  Mai  23,  Madrid, 

gest.  4  682,  Sept.  8,  Vigevano.** 
Coelestes  metamorphoses  sive  circulares  Pla- 
netarum theoricae,  in  alias  formas  transfigura- 
tae,  Bruxellis  4680.  Mathesis  audax,  rationa- 
lem, naturalem,  supernaturalem,  divinamque 
sapientiam  Arithmeticis,  Catoptricis,  Staticis, 
Dioptricis,  Astrooomicis ,  Musicis,  Chronicis 
et  Architectonicis  fundamentis  substruens  ex- 
ponensque,  Lovani  4  642.  De  novem  sideribus 
circa  jovem  visis.  Ib.  464S.  Solis  et  artts  ad- 
ulteria  s.  de  horologiis,  Ib.  4643.  Ut,  Re,  Mi, 
Fa,  Sol,  La,  Si:  Nova  muslca,  Viennae  4645. 
Arte  nueva  de  Musica  inventada  Anno  600  per 
B.  Oregorio,  desconcertada  Anno  4022  por 
Ouidon  Aretino ,  restituida  a  su  primera  per- 
feccion  Anno  4620  por  7r.  Pedro  de  Tlreima, 
reducida  a  este  breve  compendio  Anno  4644 
por  Juan  Caramael,  Rom  4669. 

*  Seine  Mutter  war  eine  Lobkowltz. 
**  feit.  1683,  Sept.  7,  Madrid  {ON). 

S4* 


375 


CaraTsggio    — 


Cardaao. 


376 


Oaravagglo,  Pietro  Paolo.  — 
Kriegsbaumeister  in  Mailand,  trug  4  655 
zur  Vertbeidigung  von  Torlona  bei,  wurde 
spSter  Prof.  d.  Mathematik  a.  d.  Griechi- 
schen am  palatinisch.  Gymnasium  u.  t  676 
Aufseher  aller  Schlösser  im  Herzoglhum 
Mailand  (A)  (Ag), 

geb.   4  6  47,  ..  .  Mailand, 

gest.  4  688, 

Geometria  appIicatioDum  deficientiam,  figura 
data  specic,  MedioL  4659.  Metbodus  resol- 
vendi  omnes  aequatiooes  cubicas  et  quadrato 
quadraticas,  Ib.  (ohne  Jabrzahl).  Fragmentum 
prolusionis  geometricae ,  Ib.  (ebenfalls  ebne 
Jahrzahl).  Della  Facclata  dt  Duomo. 

Oaravaggio,  Pietro  Paolo.  — 
Sohn  des  Vorigen,  erst  Adjunct  und  dann 
Nachfolger  desselben  in  dessen  Professur 
(Ä)  (Ag), 

geb.   4  658,  .  .  .  Mailand, 

gest.  4783, 

Li  prlmi  sei  libri  degl'  elementi  d'Snelido,  Mi- 
lane 4  674.  Hinterliess  viel  Mathematisches 
handschriftlich. 

OaraTelll,  Yito.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  der  Accademia  di  Marina  und  am 
Gorpo  volontario  di  Artigliera  in  Neapel 
(BUN)  (MRh 

geb.  4724, Monte  Peluso, 

gest.  4  800,  Nov.  26,  Neapel. 
Elemeoti  di  Matematiche,  8  vol.  8*,  NapoH 
4769.  Corso  di  Matematiche,  42  vol.  8*.  Ib. 
4769.  Element!  di  Artigliera,  t  vol.  4*,  Ib. . . . 
Elemenli  di  Fortificaziooe,  6  vol.  Ib. . . .  SuW 
astronomia,  3  vol.  Ib.  4789.  Opuscoli  vari, 
Ib.  4  789.  Theoremata  Archimedis  de  circuli 
dimeosione,  sphaera  ei  cylindro,  faciliori  me- 
thodo  damonstrata,  Ib.  4  750. 

ChtfboBe,  Giovanni  Battista.  — 
Jesuit  aus  Italien,  den,  gemeinschaftlieh 
mit  seinem  Ordensbruder  DomenicoCa- 
passo  aas  Neapel,  der  König  Johann  V. 
von  Portugal  an  die  4722  von  ihm  zu  Lis- 
sabon gegründete  Sternwarte  als  Astronom 
berief;  der  aber  später  nach  China  gegan- 
gen zu  sein  scheint  (WdJ  (A), 

Astronom.  Beobachtungen  in  d.  Phil.  Tr. 
4724,  26,  27,  28,  80,  Goinmeni.  Peirop.  T.  I 
(4  728)  und  d.  Act.  Erud.  4  725  u.  4  726. 

OarboBoll  j  Brave ,  Francisco. 
—  Dr.  Med.,  Apotheker  und  Prof.  d.  ange- 
wandten Chemie  an  d.  Real  Junta  de  Com- 
mercio  in  Barcelona  (EC,  U), 

geb.   4768,  Oct.    5,  Barcelona, 
gest.  4837,  Nov.  4  5,  Barcelona. 
Pharmaciae  Elementa,  Chemiae  recentioris 
ftmdamentis  innixa,  Barcelonae  4  796.  Sur  un 
proc^dd  nonveau  au  moyen  duquel  on  peut 


obtenir  une  pelnture  de  conleur  de  pierre,  qot 
.rösiste  aux  interop<iries  de  Tair  (Ann.  Chim. 
XLV,  4  808). 

Oarlmrly  Marco,  Graf.  —  Prof.  der 
Chemie  an  d.  Univ.  zu  Padoa ;  Mitglied  d. 
Academie  daselbst  (Tp.  VIII  j, 

geb.   4734, auf  CefaloDia, 

gest.  4  808,  Dec,  5,  Padua.* 
Sopra  un  ignoto  prodotto  ricavato  dalla  de- 
composizione  del  tartaro  vidriolato  (Saggi  di 
Padova,  T.  I}.  Sopra  Tacido  vitriolico  glaciale 
etc.  (Ib.).  Osserv.  sulle  dlfferenze  dell*  intrin- 
seca  attivita  di  diverse  spezie  di  aale  marino 
(Ib.  T.  III).  Espertmenti  sopra  il  ferro  crudo 
e  sopra  il  ferro  malleabile,  Padova4780  (Crell, 
ehem.  Entdeck.  VIII).  —  Dagegen:  Apolop« 
del  Sign.  6iov.  Ardnino  contra  il  manilesio 
fatto  dal  M.  Carbnri  circa  la  fusione  del  ferro 
roaleabile,  4780.) 

*  reit.  Dec.  4  (£X)  (JVbv.  Saff.Pad.  I). 

OaroaTi,  Pierre  de.  —  Parlameots- 
rath  erst  in  Toulouse,  dann  in  Paris,  Con- 
servator  (Garde)  d.  Königl.  Bibliothek.  Ein.< 
der  Stamm-Mitglieder  d.  Acad.  d.  Wiss.  in 
Paris  (BJ  (BN), 

geb Lyon, 

^gest.  4  684,  ..  .  Paris. 
Erwiess  4  645  die  Unmöglichkeit  der  Quadratur 
des  Kreises..  —  Stand  mit  Deacartaa  im  Brief- 
verkehr. 

OardaaOy  Facio.  —  Prof.  d.  Medicin 
und  Jurisprudenz  in  Mailand.  Vater  des 
Folgenden  (J), 

geb.   tiii, Mailand, 

gest.  4  5S4,  Aug.  29,  Mailand. 
Gab  heraus :  Perspective  communis  D.  Joaanis 
Archiepiscopi  cantaariensis.  —  Siehe  Peekkam. 

Cardaao  (Cardanus),  Geronimood 
Giroiamo.  —  Dr.  Med.,  pract.  Arxt  und 
Prof.  d.  Mathematik  in  Mailand  (4  634—59). 
dann  Prof.  d.  Medicin  erst  in  Pkvia  und 
darauf'in  Bologna  (4  562 — 70),  von  wo  er 
(nach  fast  einjähriger  Haft)  nach  Rom  ging 
und  daselbst  bis  zu  seinem  Tode  too  et* 
ner  pSpstl.  Pension  lebte  (Ni.JüL^ )  (BM 
(HL), 

geb.  4  504,  Sept.  24,  Pavia,» 
gest.  4576,  Sept.  24,  Rom.*» 
Practica  aritbmeticae  generalis  et  mensoraoät 
singularis,  Mediol.  4  589.  Computos  mioor»  Ib. 
4  589.  Artis  magnae  sive  de  regnlls  Algebra« 
LIber  unus.  Ib.  4848  (Worin  er  die  Ihm  4  539 
versteckt  von  Tartaylia  mitgetheilte  R«iel  zar 
Auflösung  der  Gleichungen  dritten  Gradies,  dM 
s.  g.  Cardanische  Regel,  veröffentlichte,  gegea 
TartagÜA'a  Willen,  der  übrigens  auch  nur  der 
zweite  Entdecker  ist ;  der  erste  ist  Sel^eae  ial 
Ferro).  De  revolutione  annorum,  meosiom  ei 
dierum  ad  dies  criticos  et  ad  eleettooes  Über. 


377 


Cardano 


Carl. 


378* 


Nureinb.  4547.  De  lemporum  et  motuam  er-  i 
raUcarum  resUlutione,  Ib.  4  547.  Aphorismo- 
nim  sskronomicoram  segmenta  Septem,  Ib. 
4547.  De  »ttbtititate,  4  vol.  fol.  Ib.  4550,  4  vol. 
%\  Paris  4552.  CUndU  Ptolemaei  Pelusleosis 
libr.  IV  de  astrorum  judiciis,  Basil.  4  554.  De 
Septem  erraticia  stellia,  Ib.  4664.  De  rerum 
varietate.  Ib.  4  557.  Über  de  vitali  aqua  seu 
deelhere,  Ib.  4566.  De  regula  aliza  Itbellus, 
Ib.  4570.  Opus  Qov.  de  proportiooibus  nome- 
rorum,  rootuum,  ponderam,  Bonorum  alia- 
nimque  renim  roensarandarum  etc.  Ib.  4  570. 
Über  unas  de  gemmis  et  colortbus,  Ib.  45S3. 
Encomium  geometriae  recitatum  aooo  4  585 
etc.  Ib.  4  588.  —  Alles  uod  nocb  vieles  Ande- 
res, oamentl.  Mediciniscbes ,  gesammelt  io: 
Caraaai  Opera,  40  vol.  fol.  Lugd.  4668  (welche 
418  Tractate  enthalten). 

*  Er  wllMt  riebt  tax :  1500,  Sept.  24  (De  Tita  propria, 
C«p.  II)  and  1502,  Sept.  23  (De  utUiUte  ex  adverai« 
cMfitadM^  Libr.  III,  cap.  II). 

**  fnt.  1576,  Sept.  2  {Oett.);  1575,  Sept  21  (ITil);  am 
Eode  1570,  da  er  teine  Lebensbeachreibung  bii  tum 
Octobcr  dSeaoa  Jahrw  fortführt  (BM ) ;  1570,  Sept.  21 
(ÄX). 

Oarda&o,  Giovanni  Battista.  — 
Pract.  Arzt  in  Mailand.    Sohn  des  Vorigen 
.Vi.  XIV;, 

geb.   4  634,  Mai  4i,  Mailand, 

gest.  4  560,  Apr.  4  3,  Pavia.* 
De  fülgore  (Im  t.  Bde.  d.  Werke  seines  Vaters). 

*  Hingerichtet  (nach  de§  Vaten  Angabe  am  7.  Apr.), 
weil  er  (Mtne  (ihm  antreu  gewordene)  Frau  Tergiftet 


Oardell,  Franz  Paula.  -^  Jesuit, 
Beichtvater  zu  Loretlo,  4  6  Jahre  lang  Leh- 
rer d.  Köoigl.  Infanten  zu  Neapel  (Plz), 

geb.   47  47, Prag, 

gest.  4768,  Jan.  6,  Trient.^ 
Oposculum  philosophicum  de  attractione  ma- 
coetis,  Olomutiae  4  780. 

*  Auf  der  Bachreiae  von  Ne^Ml. 

OardaU,  Karl.  —  Jesuit,  Lehrer  der 
Htimaniora  und  Philosophie  in  Prag  (PlsJ, 

geb.   47  4  9, Prag, 

gest.  4757,  Juli  S7,  Prag. 
Anertiooes  Physicae  speciales,  Dotis,  animad- 
rersionibus,  scholüs,  coroUariis  et  phaenome- 
oift  illustratae,  Olomut.  4  756. 

OardoiMy. Fernando.*  —  Pract.  Arzt 
erst  in  Vailadolid,  dann  (um  4  640)  in  Ma- 
drid, darauf  in  Venedig  (wo  er  Jude  ward 
und  den  Namen  Isaak  annahm)  und  end- 
lich in  Verona  (BMJ, 

geb.  .  .  .  Celorico,  Prov.  Beira,  Portugal, 
gest..  .  .  (Verona?). 
DiAcorso  sobre  el  Uoote  Vesuvio  instgoe  per 
«0«  rainas,  famose  per  la  muerte  de  Pliaio ; 
del  prodigioto  inceodio  del  aDDO  4634,  y  ftus 
c«Dsas  oatorales,  y  el  origen  verdadero  de  los 
terremotos  y  tempestades,  Madrid  46St. 

'  Vcnehieden    von  Fernando  Kodrignei  Gar- 
de to,  Prof.  d.  Medlein  aa  d.  XTniT.  ni  Coimbn  o. 


■ptter  pract.  Ant  in  Lliaabmi,  geb. . . .  Visen,  gatt. 

16ü8,  Juni  20,  liwabon. 

Oarena,  Angelo  Paolo.  —  Mitgl.  d. 
Gesellschaft  der  Wissenschaften  zu  Turin 
(Mem,  Turin.  Ij, 

geb.   4  740,  März  6,  Carmagnola, 

gest.  4769,  Oct.  4  6,  Turin. 
Observation»  sur  le  cours  du  Po,  avec  des  re- 
cherches  sur  les  causes  de  changemens  qu'il 
a  soulTerls  (Mise.  Taarin.  II).  • 

Oarena,  Giacinto.  —  Prof.  extr.^d. 
Physik  an  der  Militär-Academie  zu  Turin. 
MitgL  und  Secretär  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst (CtJ, 

geb.  4778,  Apr.  ..,  Carmagnola,  Piem. 
Description  d'un  instrument  propre  ä  indiquer 
et  ä  mösurer  rinclinaison  des  veots  ä  Thorizon 
etc.  (Mem.  Torino,  XVIII).  Descript.  d*0D  nouv. 
barom^tre  poar  les  aörooaates  (Ib.  XX).  Sur 
le  givre  flgurö  dont  se  couvrent  les  vitres  pen- 
dant  des  fortes  göl^es  (Ib.  XXII,  4846). 

Oaretle,  Antoine  MicheL  —  Ba- 
taillonschef im  franz.  Geniecorps;  zuletzt 
verabschiedet  (Qr.  4  865. No.  t), 
geb.   4772, 

gest.  4855,  Jan  . .,  Paris. 
G^omötrie  du  compas  (Obersetzung  von  Xaa- 
oheroni's  Werk),  Paris  4798.  Problömes  pour 
les  arpenleurs  avec  diff^rents  Solutions  (eben> 
falls  Uebersetzung  von  M.'s  Werk) ,  Ib.  4  803. 
Eine  Biographie  von  Xaieheroni. 

Carlo,  Johann.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  ehemal.  Univ.  zu  Frankfurt  an 
d.  Oder  und  Mathematicus  des  Kurfürsten 
J  0  a  c  h  i  m  I.  von  Brandenburg  (J), 

geb.  4  499,  März  22,  Bietigheim,  Wür- 

temberg, 

gest.  1538, Berlin. 

Practica  Astrologiae.    Ephemeriden  fUr  45S6 
bis  4  550. 

Carisi,  Pellegrino  Felicc.  —  Car- 
melitermönch,  der  vom  Herzog  R  i  n  a  I  d  o  I. 
von  Modena  den  Titel  eines  herzogl.  Arith- 
meticus  bekam  (TM), 

geb.   4  675,  Oct.    23,  Correggio,  Her- 

zoglh.  Modena, 
gest.  4733,  Sept.  4  6,  Gonzaga. 
La  scuola  d'Afitroetica  pratica,  4  vot  Parma 
4707—4726.   Trattato  di  Geometria  practica. 

Oarl,  Johann  Samuel.  —  Dänischer 
Leibmedicus  in  Kopenhagen,  vorher  Phy- 
sicus  erst  in  Oehringen,  dann  in  Büdingen. 
Mitgl.  d.  Leopold.  Acad.  (M)  (A)  (ANC), 

geb.   4  676, Ohringen,  Frank., 

gest.  4757,  Juni  13,  Meldorf,  Ditmar- 

sehen. 
De  analysi  chemico-mediea  regolt  antimonii 
medicinalis,  Halae  4  698.  Lapis  Lydius  philo- 


379 


Carl 


Carliile. 


380 


sophtco-pyrotechnicuB  ad  ossiam  fossitiam 
Docimasiam  analytice  demonstraDdam  adhi- 
bitus  ei  per  malta  expertmeata  chymico-phy- 
sica  in  lucem  pablicam  roissus,  Francof.  a.  M. 
1704.  Zeugniss  chymischer  Storcherey  usw. , 
sammt  einer  Nachrede  von  Fatis  chymicis, 
Ib.  4788.  De  triplid  cinnabahs  convenientia 
(Epfaem.  Acad.  Nat.  Cur.  Cent.  I  ei  II).  De 
alcaii  viiriolato  (Ib.  id.).  De  martialium  se- 
lecta  (Ib.  id.).  De  Unciuria  alcalinis  (Ib.  id.). 
—  Vi»l  Medicinisches. 

Oari|  Anion  Joseph.  —  Prof.  der 
Physik,  Chemie,  Botanilc,  Materia  medica 
und  Geburishülfe  an  d.  Univ.  zu  Ingol- 
stadt (M), 

geb.  4725,  Aug.    3,  Benedictbeureo, 

gest.  4  800,  MttrzSS,  Ingolstadt."^ 
De  ignis  gravitate,  Ingolsi.  4  7(9.  Zymotechnia 
vindicata  et  applicata,  Ib.  4789.  De  palinge- 
neaia,  Ib.  4759.  De  olets,  Ib.  4760.  De  igne  et 
gravitate  calcis  metallicae,  Ib.  477S.  Vom  Ge- 
Bundbrunneo  Heilbmnn  und  vom  Sulzerbrun- 
neo  in  Bayern  (Abb.  Bayr.  Acad.  II,  4764). 

*  B«tt.  1791,  M&n  21  {BM). 

Oarilnl,  Francesco.  —  Dr.  Phil., 
Director  der  Sterdwarte  zu  Mailand  (seit 
4  805  Hülfsastronom  an  derselben),  Präsi- 
dent n.  Mitgl.  d.  Lombard.  Instituts  daselbst, 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Wien  (WA), 

geb.  4783,  Jan.  8,  Mailand.* 
Della  rifrazione  astronomica  (Efferoeridi  di  Mi- 
lano  4807).  Osservazioni  e  tavole  della  rifra- 
zione astronomica  (Ib.  4  808).  Tavole  per  la 
rldozione  delle  altezze  circummeridiane  (Ib. 
4809).  Metodo  facile  per  calcolare  le  oeculta- 
zioni  delle  stelle  sotto  la  lana  (Ib.  4809).  Della 
nutazione  solare  in  Asceosione  rette  ed  in  De- 
clinazione  (Ib.  4840).  Tavole  de!  sole  pel  me- 
ridiano  di  Hilano  (Ib.  4844).  Sul  grado  di  con- 
vergenza  delle  diverse  serie  che  servono  ad 
esprlmere  le  ineguagUanze  della  longitudine 
della  luna  (Ib.  4  84  2) .  Sülle  formale  della  pa- 
rallasse  e  della  latitudine  della  luna  (Ib.  4  84  3) . 
Tavole  dell*  equazione  del  centro  e  della  ridu- 
zione  del  pianeta  Cerere  (Ib.  484  5).  D«  del 
pianeta  Yeata  (Ib.  4846).  D«  dei  pianeti  Pal- 
lade e  Giunone  (Ib.  4  849).  Ricerche  aulla  con- 
vergenza  delle  serie  che  servono  alle  soluzione 
del  Probleme  di  Keplero  (Ib.  4848).  Ascensione 
rette  della  stelle  polare  (Ib.  4849  ei  t4).  Sülle 
ineguagUanze  della  longitudine  della  luna  uaate 
nelle  tavole  di  BvoUuurdt  (Ib.  4 SSO).  Tavole 
per  calcolare  il  coefflcienta  del  quadrato  del 
iempo  neila  precessione  delle  stelle  in  Ascen- 
sione retta  ed  In  Declinazione  (Ib.  id.).  Tavole 
pel  calcolo  delle  altezze  barometriche  (Ib. 
48t4).  Osservazioni  della  lunghezza  del  pen- 
dolo  semplice  fatto  al  monta  Cenisio  (Ib.  id.). 
Cottsiderazioni  snlle  ineguagUanze  a  longo  pe- 
riodo  del  moto  della  luna  (Ib.  48)5).  Osserv. 
dei  segnall  a  fuoco  dati  sul  Monte  BaMo  e  sul 
Monte  di  Fenera  (Ib.  4SS6).  Valore  del  coeiB- 
oiente  numerioo  del  tormine  prlncipaie  della 
variazione  della  luna  (Ib.  4897).  Della  irrega- 


larlta  che  osservano  nel  livelli  a  bolla  d*arta 
(Ib.  id.).  Osserv.  dei  segnali  a  polvere  accesi 
sul  Monte  Baldo  e  sul  Monte  Clmone  4  895  (Ib. 
4838  et  29).  Snlla  piccola  Ineguagliaoza  del 
moto  della  terra  etc.  (Ib.  48S0,  4884,  4889  ei 
4834).  Nuove  tavole  dei  motl  apparenti  nel 
soleete.  (Ib.  4883).  Calcolo  delle  coordioato 
oHogonali  del  sole  riferite  all'  eclItUco  ed  air 
equatore  (Ib.  4884).  Valore  del  coseno  della 
latitudine  della  luna  dedotto  dalla  teorra  dei 
moti  lunari  (Ib.  4886).  Delle  operaziooi  ese- 
guite  per  assicnrare  i  termini  della  base  iri- 
gonometrica  in  Lombardia  (Ib.  4887).  Nacva 
determinazione  della  rifrazione  astronomica 
(Ib.  4  860).  Etc.  —  Sopraalcune  funzioni  espo- 
nenziali  (Atti  dell'  Istit.  d.  Regno  Lomb.  Ve- 
neto,  T.  I).  Algoritmo  pel  calcolo  delle  per- 
turbazioni  lunari  (Ib.  T.  V).  —  Di  aicune  leggi 
che  appariscono  nella  distribozione  de'  corpi 
del  sistema  solare  (Mem.  Istit.  Regn.  Lomb. 
T.  Y).  Über  d.  Logarithmentafeln  mit  40  De- 
cimalen  (Jahrb.  d.  polyt.  Inst,  in  Wien  X).  — 
Sulla  luce  zodtacale  (Giorn.  Istit.  Regn.  Lomb. 
T.  I).  Inlorno  al  calcolo  dell'  umidiiä  risul- 
tante  dalle  osseryazioni  fatte  coUo  steaao  psi- 
crometro  (Ib.  lll).  Sulla  determinaz.  dflle  co- 
stonti  arbitrarle  dell'  orbita  lunare  (Ib.  XI  . 
Suir  ineguale  distrtbuzione  del  calore  nel  globo 
solare  (Ib.  XII).  Notizia  della  separazione  della 
cometa  di  Bieta  in  due  distinti  nudei  etc.  Ib. 
XIII).  Etc.  —  Sülle  legge  delle  variaziool  or»- 
rte  del  barometro  (Mem.  Soc.  Ital.  XX).  — 
Tavola  per  le  livellazionl  bafometriche  (Bibl. 
ital.  T.  VII).  Cenni  solle  teoria  dei  moti  lu- 
nari (Ib.  XVIIl).  Suir  aumento  delle  pioggi 
(Ib.  LH).  Sulla  legge  matematica  dell*  Inser- 
zione  delle  foglie  nelle  plante  (Ib.  LXXXVI\ 
Formula  atta  a  rappresentare  rintoositä  dei 
raggi  chimici,  luminosi  e  coloriflci  nell  spettro 
prismatico  (Ib.  LXXXXVII).  Etc.  —  Über  die 
Art,  die  Aenderuogen  d.  um  d.  Mittag  herum 
beobacht.  ScheitelabstSnde  in  allgem.  Tafeln 
zu  bringen  (v.  Zaeh's  Monatl.  Corr.  XVIII  . 
Sur  r^qualion  Innaire  etc.  (r.  Saeh,  Corr.  asir. 
IV).  Sulla  compensazione  dei  pendoli  pd  Va- 
riete peso  deir  aria  (BmgBateUi,  Giorn.  d.  Fis. 
e  Chim.  VIII).  Sul  decrescimento  del  calore  a 
varie  altezze,  osservata  i  alconi  luoghi  d'lialia 
e  dl  Savoja  (Hanuwil,  Annuario  geogr.  I).  For- 
mole analitiche  pel  prolnngamento  della  ta- 
vola del  meto  delle  oomete  (Paleab«,  Racc 
scienttf.  4845). 

*geb.  17S3fJani7(CO. 

OarllBto,  Sir  Anthony.  —  Ober- 
Chirurg  am  Westminster-Hospital  \n  Lon- 
don, Mitgl.  u., mehrmals  PrUsidenl  d.  Cd* 
lege  of  Surgeons;  früher  (4  808 — S4)  Prof. 
d.  Anatomie  an  d.  Royal  Academy;  Chi* 
rurg  d.  Prinzen  v.  Wales  (Th)  (An,  i?.  I  $10 ' 
(Abstr.Vf)  (G,t6J, 

geb.  4768,  Febr.  15,  Süllingtoo, Dwh., 
gest.  4840,  Nov.     t ,  London. 
Machte  am  80.  April  4800  bei  gemoüischall- 
lich  mit  W.  HIabelsoa  unternommenen  Ver- 
suchen die  wichtige  Entdeckung  der  Wasier- 


381 


CundiiAti 


Catpov. 


382 


zereetfUDg  durch  die  VolU'tche  Sllule  (XiolMl* 
Nii'8  Journ.  IV  u.  QOb.  Ann.  VI,  S.  840).  — 
Sonst  nur  Physiologisches  u.  Anatomisches. 

Oandaati,  Bassiano.  —  Prof.  der 
Pathologie  uod  gerichtl.  Arzneikunde  an  d. 
Univ.  zu  Pavia,  zuletzt  emeritirt  (Tp.  IX J 
(BJ, im  J  (CUJ, 

geb.  4750   etwa,   Lodi, 

gest.  4  830,  Jan.  8,  Pavia. 
Memorie  suir  Elettricitä  animale  (Brngnatelli's 
Giorn.  di  fisica  479i).    Delle  acque  minerali 
artefatte  e  nattvedel  RegnoLombardo-Yeneto, 
Hilano18S9. 

OaimoirOi  Antonio  Mariz. —  Hof- 
cavalier  und  Cosmograph  des  Königs  von 

Portagal  (NN), 

geh Lissabon, 

gest.  4  648,  Aug.  5,  Lissabon. 
Regimento  de  pllotos  6  roteiro  das  navegacaos 
da  ladia  oriental  etc.  Lisboa  4642.  Hidrogra- 
fla  la  mas  curiosa  qae  haste  hoy  A  la  lux  ha 
salido  etc.  Ib.  4675.  —  Glaubte  ein  Mittel  ge- 
funden zu  haben,  die  Magnetnadel  zu  fixiren 
(weshalb  er  scherzweise  o  AgaUn  ftaa  genannt 
warde)  und  machte  zu  dem  Ende  eine  Reise 
nach  Indien  (A) . 

Oanuiti  Lazare  Nicolas  Margue- 
rite.  —  Erst  Ingenieur- CapH 'an ,  dann 
während  der  Revolution  successive  Mitgl. 
des  Convents,  des  Wohlfahrtsausschusses, 
des  Directoriums,  spSter  Kriegsminister 
etc.;  unter  Napoleon's  hunderttägiger 
Regierung  Commandant  von  Antwerpen, 
Graf  u.  Pair,  darauf  Mitgl.  d.  provisor.  Re- 
«gierung,  bald  aber  verbannt  und  nach 
Deutschland  gehend.  Mitgl.  d.  Instituts  (BS) 
(BN)  (Seme Biogr. inArago's Oeuvres, T. l), 
geb.  4  753,  Mai  4  3,  Nolay,  Bourgogne, 
gest.  4  8S3,  Aug.  8,  Magdeburg.* 
Essais  sar  les  machines  en  g^nöral,  Paris  4786. 
Oeavres  mathömatiqoes,  Ib.  4797.  R^flexions 
ror  la  m6taphysiqoe  du  calcul  infinitesimal, 
Ib.  4797  (8.  Aufl.  4818).  De  la  corrölation  des 
figures  de  g6om6trte.  Ib.  4804  (8.  Aufl.  4806). 
Principes  fondamentaux  de  P^uiÜbre  et  du 
moavement,  Ib.  4808.  Göom^triede  position, 
Ib.  4803.  Sur  la  relation  qui  existe  entre  les 
dtstances  respectives  de  cinq  points  quelcon- 
ques  pris  dans  l'espace,  suivi  d*nn  Essai  des 
transversales,  Ib.  4  806. 

'  fett.  Mai  13  («),  JuU  2  (<20,  Ang.  2—3  (OO.  tS23). 

Camoi}  Sadi.  —  Sohn  des  Vorigen. 
iDgenienr-CapiUln  (Ann,  Chim,  Phys.  LU), 

geb.   4  796, Paris, 

gest.  4838,  Aug.  (am  Ende),  Paris.* 
R^flexions  sor  la  puissance  rootrice  du  feu  et 
les  macbines  propres  ä  dövelopper  cette  puis^ 
saoce,  Paris  4884  (Grundlage  der  mechani- 
schen Würmetbeorie) . 

*  An  der  Cholera. 


Omtp6hi6j  N^Sl  Simon.  —  Mecfaa- 
nicus  in  Paris.  Mitglied  d.  LSngenbureaus 
seit  der  Gründung  desselben  im  J.  4795 

(ME,n91,lY), 

geb.  4744,  Juni  83,  Paris, 

gest.  4 84 8 od.  4  3, .  .  Paris. 
Verfertigte  ein  Teleskop  von  88  Fuss  Ltfnge, 
welches  dem  von  Hersehel  gleichgekommen 
sein  soll ;  verfertigte  auch  ein  7-füssiges  mit 
Platin^piegel.  Beobachtete  einen  Vulcan  im 
Monde  (Conn.  d.  Tems.  4  799). 

Oaroti,  Johann  Philipp  von.  — 
Polnischer  Hauptmann  und  Bergwerksdi- 
reotor  in  Warschau,  später  auf  seinem 
Gute  Schellatsch,  bei  Beuthen,  in  (H>er- 
schlesien  lebend  (M-  U)  (Nov.  AcL  Acad. 
Petrop.  XV;, 

geb.   4744,  .  .  .  Rom, 

gest.  4  804,  .  .  .  Mogila  bei  Krakau. 
Essai  d'one  lithographie  de  Mlozin ,  Dresden 
4  778.  Beitrage  z.  Naturgeschichte  der  Ober- 
lausitz,  Leipz.  4  779.  Mineralogische  Reisen 
durch  Polen,  8  Bde.  Ib.  4  784  u.  8«.  Sur  la  g6n«- 
ration  du  silex,  Cracovie4  788  (Auch  deutsch) . 
Observations  mät^orologiques  faltes  en  4786 
ä  Mogila  pr^s  de  Cracovie  (Nov.  Act.  Aead. 
Petrop.  V). 

Oarevgei  Bertrand  Augustin.  — 
General-Administrator  der  Posten  in  Paris 

(LB)  (B)  (BN), 

geb.   4741,  Oct.     8,  Dol,  Bretagne, 

gest.  4798,  März 89,  Paris. 
Astronom.  Aufsätze  in  d.  Connaiss.  des  temps 
f.  4  784,  4789,  4794  (Formule  de  parallaxes)  u. 
4  798.  Tafel  für  die  Mondsphasen  auf  60  Jahre 
voraus,  vertfffentl.  von  Lala&de  in  d.  Conn.  d. 
temps  f.  4804.  Anderweitige  astron.  Rechnun- 
gen, die  Lalande  seiner  Astronomie  einverleibt 
hat.  Siebe  Bode'a  astr.  Jahrb.  4788  u.  4798.  . 

Oarori,  Friedrich  Wilhelm.  — 
Dr.  Phil..,  folgweise  Licencie  en  droit  in 
Coblenz  (4  809),  Advocat  u.  Conseiller  au- 
diteur  in  Trier  (4  84  4),  Controleur  zu  Züt* 
phen  und  Leer  (4848),  Zolleinnehmer  zu 
Gemsheim  (4  84  4),  dann,  nachdem  er  in 
Heidelberg  studirt  und  promovirt  hatte 
(4  8  4  8),  Repetent  unter  Hegel  in  Berlin, 
Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Breslau  (4  84  9 
— 80),  darauf  Privatmann,  meist  in  Hei- 
delberg und  Frankfurt  a.  M.  lebend,  viel 
auf  Reisen  (CL), 

geb.  4789,  Juni  80,  Coblenz. 
Galileo  OalilM,  sein  Leben  und  seine  Werke, 
aus  Libzl'a  Hlst.  math.  übersetzt  mit  Anmer- 
kungen, Siegen  u.  Wiesbaden  4  848.  —  Viel 
Philosophisches,  Politisches,  Aesthetisches  etc. 

OarpoT|  Jacob.  —  Prof.  d.  Ifalhe- 
matik  am  Gymnasium  zu  Weimar  (1748), 


383 


Carra 


Cartheiuar. 


384 


dann  Director  desselben  (1745),  früher 

PrivatdoceDt  an  d.  Univ.  zu  Jena.  Mitgl.  d. 

Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin  (M)  (A), 

geb.   4  699,  Sept.  S 9,  Goslar, 

gest.  4768,  Juni     9,  Weimar. 
De  qaaestione :  utrum  tellus  sit  machina,  an 
antmal?»  Jenae  4  7S5.  Disp.  math.  de  princi- 
piis  artis  nauticae  in  matbesi  quaerendis ,  Ib. 
4733.  Viel  Theologisches  u.  Philosophisches. 

Oarra,  Jean  Louis.  —  Zeillang  Se- 
cretSr  des  Hospodars  der  Moldau  (da  er 
sein  Vaterland  wegen  Diebstahls  hatte  ver- 
lassen müssen),  dann  in  der  Revolution 
Journalist,  wüthender  Clubbist,  Urheber 
der  Sans-CuloUes  (B)  (BN), 

geb.   1743, Pont-de-Ves!e, 

gest.  4  793,  Oct.  34,  Paris.* 
Nouveaux  principes  de  physiqoe,  4  vol.  Paris 
4  78S— 83.  Essai  sur  la  nautique  a^rienne.  Ib. 
4784.  Dissertation  6l6mentatre  sur  la  natore 
de  la  lumiäre,  de  la  chaleur,  du  feu  et  de  l'ö- 
lectriciU^,  Ib.  4  787.  —  Histor.  Schriften. 

*  OuUlotlDirt. 

Oarradorl,  Gioachimo.  —  Pract. 
Arzt  in  Prato,  Prof.  d.  Philosophie  am  Se- 
minar zu  Pistoja.  Prof.  honorar.  d.  Univ. 
zu  Pisa.  Milgl.  d.  Soc.  Italiana  (BP)  (Tp.W) 
(Mem.  Soc,  Hai  XIX,  pt.  l)  (BS), 

geb.  4  758,  Juni  6,  Prato,  Toscana, 
gest.  48  4  8,  Nov.  2i,  Prato  oder  Pisa. 
La  teoria  del  calore,  Prato  4  787,  Firenze  4  789 
(Auch  Journ.  de  Phys.  XXXVI).  Lettera  sopra 
I'elettricitä  aoimale,  Firenze  4  799.  Della  fer- 
tilitä  della  terra,  Ih.  4  803.  Opuscolo  sui  fluide 
elettrico  e  sui  galvanlsmo,  Ib.  4  84  7.  Del  prin- 
cipio  dolce  degli  Olj,  Modena  4805.  —  (Jeber 
S40  Aufsätze  in  verschiedn.  ital.  Zeitschriften 
(zum  gross.  Theil  übersetzt  in  d.  Ann  deChim., 
Journ.  de  Phys.,  Gehlen's  Journ.,  Oilbert's  An- 
na!.) z.  B. :  Spiegazione  d'un  curioso  feoomeno 
osservato  da  Fnuüdin  (Opusc.  scelti  di  Milano, 
VII).  Sopra  le  apparenti  repulsloni  fra  aicuni 
fluidi'(lb.  4804).  Dell'  attrazione  di  superficie 
(M^nn.  soc.  ital.  XI,  XII  et XV).  Sui  movtmenti 
della  canfora  suir  acqua  (BmgBateUi»  Giorn. 
di  fisica  I,  4  807).  Sulla  forza  di  coesione  o 
«ggregazione  dell'  acqua  (Ib.  id.).  Sopra  la 
distruzione  del  cotor  verde  operata  dalla  luce 
in  atcuoi  vegetabile  viventi  (Ib.  III,  4  809).  Sulf 
attrazione  di  superficie  del  fosforo  col  mercu- 
rio  (Ib.  id.).  Deir  evaporazione  del  ghiacco  e 
della  neve  (ib.  id.).  Sulla  maravigliosa  pron- 
tessa  con  cui  Tacqua  absorbe  il  termossigenio 
deir  atmosfera  (Ib.  V.  4841).  Se  TaUrazione 
di  superficie  si  possa  considerare  una  repul- 
sione  (Ib.  Vlü,  484  4).  Sui  movimento  sponta* 
neo  di  aicuni  corpi  galleggianti  soll'  acqua  (Ib. 
IX,  4845  et  X,  4846).  ^  Medicioisches  and 
Pflaozenphysiologisches. 


»,  Louis.  —  Anfangs  Copist  bei 
Malcbranche,  dann  Privatlehrer  d.  Ma- 


thematik und  Philosophie  in  Paris ,  spiter 
Mitglied  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (Mm, 

Paris  n  \  i)  (B)  (BN), 

geb.  4  663,  Juli  26,  Ciofontaine b.Nan- 

gis  en  Brie, 

gest.  4  74  4,  Apr.  4  4 ,  Paris. 
Methode  pour  la  mesure  des  surfaces,  la  di- 
mension  des  solides,  leurs  centres  de  pesan- 
teur,  de  percussion,  d'oscillatiOD  par  l'appli- 
cation  du  caicui  integral,  Paris  4  700.  Sur  la 
rectification  des  courbes  (M6m.  Paris  4  704  . 
Pierre  aimant,  peeant  4  4  onces  et  levant  fS 
livres  de  fer  (Ib.  4  70S).  Reclifications  des  cau- 
stiques  (Ib.  4703).  Exp^rieoces  sur  la  force 
magnötique  de  trois  laifies  d'acier  (Ib.  id.). 
Sur  une  propriötä  du  nombre  6  (Ib.  4  704,. 
Sur  les  tuyaux  capillaires  (Ib.  4  705).  Probleme 
d'hydrostattque  (Ib.  id.).  Quadratare  de  la 
courbe  appelläe  Folium  (Ib.  4  706).  Les  lois 
du  roouveoient  (Ib.  id.).  Experiences  sur  le 
ressort  de  l'atr  (Ib.  4  740).  Sur  la  theorie  ge- 
nerale du  son,  sur  les  diff.  accords  de  la  mu- 
siqueetsur  le  inonochorde  (Journ.  des  Savaos  . 

Oarrirei  Fran^ois.  —  Arzt  in  Bar- 
celona ,  dann  am  Hofe  in  Madrid ,  darauf 
erster  Arzt  bei  der  spanischen  Armee,  zu- 
letzt von  Karl  II.  pensionirt  (A), 
geb.   4  6S2,  März  4  4 ,  Perpignan, 
gest.  J  695,  Mai    4  4,  Barcelona. 
De  vario  omnique  falso  astrologiae  coooepta» 
Barcelonae  4657. 

OMrAre,  Joseph  Barth^lemy 
Frangois.  —  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ. 
zu  Perpignan  u.  General-Inspeclor  d.  Mi- 
neralwässer zu  Roussillon,  später  Arzt  in 
Paris,  Rönigl.  Leibarzt,  Censor  u.  Milgl.  d. 
Society  de  Medicine  (B), 

geb.   4740,  Aug.  24,  Perpignan, 
gest.  4802,  Dec.  20,  Barcelona. 
Catalogue  raisonne  des  ouvrages  qui  ool  et^ 
publi^s  sur  les  eaux  min^rales  en  g^neraJ  et 
sur  Celles  de  la  France  en  particulier,  4  785.  * 

*  Auch  tein  Vater  Thomas  (geb.  17H,  Febr.  11,  Per- 
pipaan,  ffett.  1764,  Juni  26)  «chrieb:  Traitf  de«  «au 
minirale«  de  KgumUIod,  1756. 

Oarte«lt|  Jean.  —  Premier  Commis 
de  la  Marine  (LB), 

geb.  .  .  .,  gest.  4784,  Oct.  26,  Paris. 
Viele  astronom.  Rechnungen,  namentlich  für 
die  Connaissance  des  tenips  p.  4774. 

Ouiasiu,  s.  Descartes. 

Oarllievfleri  Johann  Friedrich. 
—  Dr.  Med.,  Prof.  d.  Chemie,  Pharmacie 
und  Materia  fnedica  (4740 — 59),  dann  der 
Therapie  u.  Pathologie  an  d.  Univ.  zu  Frank- 
furt a.  d.  0.  Mitgl.  d.  Beri.  Acad.  d.  Wiss  'M  . 
geb.    1704,  Sept.  29,  Hayne,  Grafsch. 

Stolberg, 
gest.  4777,  Juni    22,  Frankfurt«. d.O. 


385 


Carthonaer 


Casatl. 


386 


£leiDMta  chymiae  inedicae  dogmatico-expe- 
rimeDtalis,  Halae  4  736,  Francof.  4766.  Phar- 
macologia  theoretico-praclica  ratiooi  et  expe- 
rientiae  superstructa  etc.  Berol.  4745,  4  770. 
Diss.  chymico-phys.  de  genericis  quibusdam 
plantaram  prineipiis  bactenus  plerumque  ne- 
ßlectis,  4754.  Dissertatt.  pbysico-chemico- 
medicae,  Francof.  4  774.  Dissertatt.  d**  d«  se- 
lectiores,  Ib.  4775. 

Cartheuer,  Friedrich  August. 
—  Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Med.  Erst  Do- 
cent  d.  Mineralogie,  Botanik  u.  Chemie  an 
d.  Univ.  zu  Frankfurt  a.  d.  0.  (4  754—66), 
dann  Prof.  d.  Naturlehils  an  d.  Univ.  zu 
Giessen,  darauf  darmstädtischer  Bergrath 
und  nassauischer  Geheimer  Rath,  später 
privatisirend,  bei  Idstein^  in  Birkenbach  u. 
zuletzt  in  Schierstein  in  Nassau  (M), 

geb.   4734, Halle, 

gest.  4796,  Dec.  12,  Scbierstein. 
Elemeota  roineralogiae  systematice  disposita, 
Francof.  a.  0. 4  755.  Rudimenta  oryctograpbiae, 
Ib.  4  755.  Rudimenta  hydrologiae  systemati- 
cae,  Ib.  4758.  Yerfnischte  Schriften  aus  der 
Naturwisseaschafl,  Chymie  u.  Arzeneygelahrt- 
heit,  Leipz.  u.  Magdeb.  4  759.  Mineralog.  Ab- 
haodlungen,  %  Bde,  Giessen  4  774  u.  73.  Über 
d.  Verfölsch.  d.  Weine,  Ib.  4  779.  —  Observa- 
tlo  de  crystallisatione  saltum  alcalium  fixorum 
I.Act.  Acad.  Mogunt.  1,  4776).  Observ.  de  depu- 
ratione  salis  Yolatilts  succini  [Ib.  id.).  De  rela- 
tionesuccini  versus  nitrum  (Ib.  T.  II,  4  786—87). 
De  apbronitro  seu  nitro  murario  (Ib.  id.).  Ob- 
serv. cbym.  circum  mercurium  vitae  (Ib.  id.). 
Examen  cbym.  visci  betulini  (Ib.  id.) .  De  prae- 
cipilaiione  metalloruin  per  vegetabilia  adstrin- 
genlia  (Acta  Hassiaca,  4  774).  De  terra  quadam 
coerulea,  salibusalcaiicisfixisiinmixta  (Ib.  id.). 

Cariwrighty  Edmond.  —  Pfarrer 
(Rector)  von  Goadley  Merewood  in  Leice- 
stershire  und  Präbendar  von  Lincoln,  frü- 
her (1785 — 96)  in  Doncaster  (wo  er  sein 
tuechanisches  Talent  zuerst  entwickelte), 
später  in  London  lebend  (BS)  (M.  M.  4  823;, 

geb.  4743, .  .  .  Marsham,  Nottingham- 

shire, 

gest.  4  8^3,  .  .  .  Haslings. 
Construirte  4  786  eine  Webemaschine,  wofür 
er  im  J.  4  84  0  vom  Parlament  eine  Belohnung 
von  40,000  Lstrl.  erhielt.   Suchte  auch  schon 
Schiffe  u.  Wagen  durch  Dampf  zu  bewegen. 

Oarralho  da  Costa,  Antonio.  — 
Priester  vom  Orden  St.  Petri  (A), 

geb.    4  650, Lissabon, 

gest.  47  4  5,  Nov.  27,  Lissabon. 
Via  astronomtca,  Pt.  I  dividida  em  2  trata- 
dos;  Pt.  II  dihturbida  em  k  tratados,  Lissabon 
1676.  Astronom ica  niethodica  comprehendida 
em  tres  tratados.  Ib.  4  683.  Compendio  geogra- 
fico  etc,  Ib.  4  686.  Prognosticos  desde  o  anno 
4684  at6  4  704. 

Poggcndorff)  llMiiüwör(vi*liucli. 


Casanova,  Giovanni  Giacomo  de 
Sein  galt.  —  Abenteurer,  der  anfangs 
Jurisprudenz  studirte,  dann  auf  kurze  Zeit 
Priester  war,  und,  nach  mancherlei  roman- 
haften Erlebnissen  in  fast  allen  Ländern 
Europa's,  die  Aufsicht  über  die  Bibliothek 
des  Grafen  von  Waldstein  zu  Dux  in  Böh- 
men übernahm,  wo  er  sich  ganz  den  Wis- 
senschaften widmete  (QC)  (CL)  (Oett.), 
geb.   4  726,  Apr.  12,  Venedig, 

gest.  4803,  Juni  4  2,  Wien.*      . 
Solution  du  problöme  deliaqoe  demonstr^, 
Dresde  4  790.    Corollaire  ä  la  duplication  de 
rhexa^dre  donn^  ä  Dux  en  Boheme,  Ib.  4790. 

•gest.  1799  ..  .  {QCj. 

Casall  -  BeaÜTOglU  -  Paleottl, 

Gregorio  Fiiippo  Maria.  —  Marchese, 
Senator  und  Prof.  d.  MilitSr-Architectur  am 
Institut  zu  Bologna,  Mitgl.  u.  einige  Jahre 
auch  Secretär  dieses  Instituts,  später  Prof. 
d.  Elementar-Malhematik  an  d.  Univ.  da- 
selbst (Tp.  l)  (Mz), 

geb.  4724,  März  4,  Bologna, 

gest.  4  802,  Juli  31,  Bologna. 
De  figuris  quibusdam  solidis  in  sphaera  inscri- 
bendis  (Comment.  Bonon.  III,  4  755).  De  Co- 
chlea (Ib.  id.).  De  conrcarum  sectionum  focis 
(Ib.  lV/4  757).  De  machinula  quadam  ad  pro- 
jeclilium  theorias  per  experimenta  probandas 
(Ib.  V,  4  767).  De  ictu  pulveris  pyrii  (Ib.  id.). 
De  vi  pulveris  pyrii  per  machinas  dimetienda 
(Ib.  id.).  De  quorundam  vitrorum  fracturis 
miris  (Ib.  III  et  V).  De  seriebus  geometricis 
(Ib.  VI,  4  783).  De  figuris  angulos  introeuo- 
tes  habentibus  (Ib.  VII,  4  794).  De  polygo- 
noidum  area  (Ib.  id.).  De  polygonoidum  pe- 
rtmetro  curvilinea  (Ib.  id.). 

Casatl y  Curtio.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik am  palatin.  Gymnas.  zu  Mailand  (A), 
geb.  Mitte  XVI.  Jahrb.,  Mailand, 

gest 

Geometricum  problema  demonstratum ,  Me- 
diolan.  (ohne  Jahrzahl). 

Casatly  Paolo.  —  Jesuit,  Lehrer  der 
Mathematik  u.  Theologie  zu  Rom,  zuletzt 
Rector  d.  Colleg.  in  Parma,  bewirkte  den 
übertritt  d.  Königin  Christine  v.  Schwe- 
den zum  Katholicismus  (TJ  (NU)  (B)  (BN), 
geb.   4  617, Piacenza, 

gest.  4  707,  Dec.  22,  Parma. 
Vacuum  proscriptum  s.  Disput,  physica,  qua 
nulium  esse  in  rerum  natura  vacuum  ostea- 
ditur,  Genuae4  649.  Terra  machinismotaejus- 
que  gra Vitas  et  dimensio,  Romae  4655,  4  668. 
Fabrica  ed  uso  del  compasso  di  proportione, 
Bologna  4  664.  La  tromba  parlanle,  Parma 
4  673.  Mcchanicorum  libri  VItl,  in  quibus  uno 
eodemque  principio  vectis  vires  physice  ex- 
I  pLicantur  et  geometrice  demonblraotur,  Lug- 

25 


387 


Casbois 


Cassini. 


388 


dunH684.  De  igne  dissertationes,  pl.  I,  Venet. 
4686,  pt  II,  Parm.  4695.  Hydrostaticae  dis- 
sertationes,  Parm.  4695.  Opticae  disputatio* 
nes,  Ib.  4  705. 

Oasbolfly  Nicolas.  —  Benedictinef, 
Prior  der  Abtei  zu  Beaulieii,  dann  der  von 
St.-Symphorien  zu  Metz,  darauf  Präsident 
d.  Congregation  von  St.-Vanne,  lange  Zeit 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  in  Metz ;  wan- 
derte während  der  Revolution  aus  (BSJ, 
geb.  .  .  .  Dep.  Meuse  od.  Ardennes, 

gest.  ...  im  Auslande. 
Cours  de  fnath^matiques  etc.  2  vol.  8^,  Metz 
4  774.  Sur  les  causes  des  affinit^  (Journ.  pbys. 
4  779,11).  Nouv.  maniöre  de  graduer  roeno- 
mdtre  (Ib.  4  780,  T.  I).  Sur  un  hygrom^lre  ä 
boyau  de  ver  ä  soie  (Affiches  des  Evöch^s  et 
Lorraine,  4  784,  No.  29).  Sur  un  hygromdtre 
forrn^  d'une  lani^re  de  parcbemin  (Dictionn. 
encyclop6d.  T.  XVII). 

Oasoariolo  (Casciorolo,  Casciarolo), 
Vincenzo.  —  Schuster  in  Bologna,  der 
bei  dem  zu  alcbemistischen  Zwecken  un- 
ternommenen Glühen  des  bituminösen 
Schwerspaths  vom  benachbarten  Berge  Pa- 
terno  zufällig  den  Bologneser  Leucht- 
stein entdeckte,  nach  Einigen  4630,  nach 
Anderen  und  wohl  richtiger  4  603  oder 
4  604  (Siehe  Ch,  Mentzel,  Lapis  Bono- 
niensis  in  obscuro  lucens  etc, ,  MiscU.  Acad. 
Nat.  Cur.  Dec,  I,  4  673  et  4  674).* 

*  Auch  redet  LaOallain  seinem  Buche :  De  phae- 
nomenie  in  orbe  lunae,  Venet.  1612,  schon  von  die- 
sem Leuchtsteio. 

Oasohnbliui,  s.  Kaschube. 

Oasella,  s.  Gasse  Ha. 

Oaslaellly  Luigi. — Prof.  an  d.  Univ. 

zu  Bologna,  erst  der  Algebra  u.  Geometrie^ 

später  d.  Mechanik  u.  Hydraulik.  Mitgl.  d. 

Instituts  daselbst  (Mz,  RJ, 

geb Bologna, 

gest.  4846,  Dec.  24,  Bologna. 
DemoD6tratioquorundam  theorematum  ad  po- 
lygona  circulo  inscripta  vel  circumscripta  per- 
tinentlum  (Nov.  Comment.  Bonon.  II,  4836). 
Disquisitt.  analyllcae  de  numeris  trian^Iari- 
bus  (Ib.  id.).   Öbservatt.  analyticae  in  forma- 

laro/t (Ib.  III,  4  839).  Disquisit.  analytica 

J  log.  X 

in  functionem  [Ior.(«  +x)]»"  (Ib.  IV,  4  840).  Nova 
methodus  evehendi  ad  potentiam  quamcum- 
queqaantitatespolynomias  (Ib.  id.).  Deaequa- 
tionum  algebraicarum  resolutione  obscrvatio- 
nes  analyticae  (Ib.  V,  4  842).  De  innumeris 
aequationibus  algebraicis,  quae  pecuHari  arti- 
ficio  resoivi  possunt  (Ib.  id.).  Disquisitt.  variae 
saper  resolntionera  nonnullarum  aequationam 
algebraicarum,  praesertim  quinti  gradas  (Ib. 
VI,  4  844).  Disquisitt.  analyticae  soper  aequa- 
tionibus trinomialibus  formae  x**  ±  Ax  ±  B  =s  0 


(Ib.  Vin,  4844).  De  aequationibos  algebraicis 
quarum  radices  constant  quatuor  elementis 
(Ib.  Id.).  De  formls  radicum  aequationum  al- 
gebraicarum (Ib.  VIII,  4  846). 

Oasrio  (Casraeus,  Cazraeus),  Pierre. 
—  Jesuit,  Lehrer  d.  Theologie  u.  Mathe- 
matik folg^'eise  zu  Metz,  Dijpn,  Nancy  u. 
a.  0. ;  längere  Zeit  in  Rom  lebend,  zuletzt 
Provincial  der  Champagne  (SBJ)  (J), 

geb.   4  589, Rennes, 

gest.  4  664,  Apr.  20,  Dijon. 
Demonstratio  physica,  qua  ratio ,  mensura, 
modus  ac  potentia  accelerationis  motus  in  na- 
tu rali  descensu  gravium  determinatur,  Parisiis 
4  645.  Vindiciae  demonstrationis  physicae  de 
proportione,  qua  gravia  decidentia  acceleran- 
tur  (in  Gaiaandi,  Opp.  T.  III). 

Oassella  (Gasselli,  Casella),  Giusep- 
pe. —  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Neapel  und  d.  Mechanik  an  d.  Artillerie- 
schule  daselbst  (Tp.  l), 

geb.   4755, Cusano,  Terra  dt 

Lavoro, 

gesL  1808,  Febr.  8,  Neapel. 
Saggio  di  an  tentavio  per  risolvere  Tequazioni 
di  tutti  i  gradi ,  Napoli  4788.  Metodo  per  tro- 
vare  le  radici  numericbe  d'ogni  equazione 
(Mem.  soc.  Ital.  XI,  4  804).  Metodo  sicuro, 
onde  determinare  le  longitudtne  in  mare  (Ib. 
XllI,  4  807).  Astronom.  Beobacbtt.  daselbst 
(Ib.  VIII,  4799  u.  inBode'i  Jahrb.  4798,  4  799, 
4800,  4802,  4803  u.  4807). 

Oasselmaaa,  Wilhelm  Theodor 

Oscar.  —  Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Chemie  am 

Real  -  Gymnasium  zu  Wiesbaden,   früher 

Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Marburg  (Or), 

geb.  4  820,  Aug.  4,  Rinteln. 
Die  galvanische  Kohlenzinkketle,  Marb.  4  843 
(Auszug  daraus  Pogg.  Ann.  LXIII).  Leitfaden 
für  d.  wissenschaftl.  Unterricht  in  d.  Chemie, 
zwei  Curse,  Wiesbad.  484  7—60.  Überd.Ein- 
fluss  d.  Gewitter  auf  d.  Drähte  elektromagnet. 
Telegraphen  (Pogg.  Ann.  LXXllf,  4  848).  Ana- 
lyse d.  Mineralwttss.  v.  Tarasp  u.  Fideris  in 
Graubünden  (Lieb.  Ann.  LI,  4  845). 

Oasslali  Giovanni  Domenico.  — 
Erst  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Bologna  (1G50),  auch  (1663)  Ober-Inten- 
dant d.  Befestigungen  d.  Forts  SL  Urbano 
und  von  d.  päpstl.  Regierung  mit  Arbeilen 
zur  Rectification  d.  Chianaflusses  beschäf- 
tigt, darauf  (1669)  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
in  Paris  u.  Direct.  d.  daselbst  4  667 — It  er- 
bauten königl.  Sternwarte  (Mem.  Par.  474^/ 
fNi.  \U)  fVJ)  (J)  (B)  (BN), 

geb.  4  625,  Juni     8,  Perinaldo,  Grfsrh. 

Nizza, 

gest.  «7  4  2,  Sept.  4 4,  Paris. * 


389 


CaBsini. 


390 


De  commeta  anni  4653  et  4658,  Matinee  4653. 
Speclmen  observationucn  Bononiensiam^  quae 
Dovissime  in  D.  Petroiiii  templo  ad  ästrono- 
miae  novae  construetionem   baberi  caepere, 
videlicel  obscrvatio  aequinoxH  verni  antii  4  656 
etc.  Bononiae4  656.  Novissimao  motuum  solis 
epbenierides  ex  recentiorib.  tabulis  V.  Cl.  J. 
C.  Casiini  a  ICaroliione  XalTaaia  supputatae 
etc.  Matinae  4  663.    Theoriae  motus  comelae 
aoni  4  664  etc.  Romae  4665.   Lettere  astron. 
alSign.  AbbateO.Falcoaierisopra  il  confronto 
daJcune  osservazioDi  delle  comete  di  que&t' 
anno  4665,  Ib.  4665.    Lettera  astron.  al  Sign. 
Abbate  0.  Faloonieri  sopra  le  ombre  de  pia- 
netti  Medice!  in  Giove,  Ib.  4665.    Astronomi- 
cae  epistolae  diiae  etc.,  in  quibus  continentur 
noQDullae  diiBcultates  circa  eclipses  in  Jove 
a  Mediceis  planetis  effectas  cum  earum  soiu- 
tionibus,  Bonon.  4  665.  Lettere  astron.  alSign. 
0.  Falcoaiezi  sopra  la  varietä  delle  maccbie 
osservate  in  Giove  e  loro  diurne  revoluzioni, 
Ib.  4665.    Tabulae  quotidianae  revolutionis 
macularum    nuperrime   adinvenlae,    Romae 
1665.  De  solaribus  hypothesibus  et  refractio- 
Dibas,  Epistolae  tres,  Ib.  4665.   De  solis  hy- 
pothesibus et  de  refractionibus  siderum  ad  du- 
bia R.  P.  Joan.  B.  Biccioli,  Bonon.  4666.  Dis- 
ceptalio  apologetica  de  maculis  Jovis  et  Martis, 
Ib.  4  666.   Martis  circa  proprium  axem  revo- 
lubilis  observationes  Bononiae  babitae,  Romae 
4666.   Lettre  ä  Mr.  Petit,  Intendant  des  forti- 
fications,  iouchant  la  döcouverte  du  mouve- 
nient  de  la  plannte  Venus  autour  de  son  axe 
[Journ.  d.   Sav.   4667).    Ephemorides  bono- 
njeoses  Mediceorum  siderum  ex  hypothesibus 
et  tabulis  J.  D.  Casiini  etc.  deductae,  Bonon. 
466S.   Apparizioni  celesti  dell'  anno  4  668  os- 
.servate  io  Bologna,  Ib.  4668.   Spina  Celeste, 
roeteoro  osservato  in  Bologna,  Ib.  4668.  Nova 
ratio  inveniendi  geometrice  etdirecte  apogaea, 
eiccntricitates  et  anomalias  motus  planeta- 
rum,  Ib.  4  669.  Dicouverte  de  deux  nouvelles 
planstes  autour  de  Saturne,  Paris  4  673.    Re- 
glement des  temps  par  une  m^thode  facile  et 
nouvelle  etc.  Ib.  4679.    Observations  et  rene- 
xioos  snr  la  comöte  de'  4680,  Ib.  4  684.  Plani- 
spherc  fait  et  präsentö  au  Roi  etc.  Ib.  4684. 
LaMeridiana  del  Tempio  di  S.  Petronio,  tlrata 
e  preparata  per  le  osservazioni  astronomiche 
J'anno  4655,  rivista  e  ristaurata  Tanno  4695, 
Bologna  4695.  —  4  76  Abhandlungen,  z.  B. : 
Sor  une  nouv.  progression  des  nombres  (Anc. 
M^m.  Paris.  T.  I).   Snr  une  balance  arithm^- 
tique  (Ib.  id.).    Sur  la  mani^re  de  faire  des 
puils  et  des  jets  d'eau  ä  Modene  (Ib.  id.]^  Sur 
la  quantit^  d'eau  n^essaire  pour  faire  aller 
tin  moulin  (Ib.  id.).    Methode  de  trouver  la 
parallaxe  de  Venus  (Ib.  id.).   Sur  la  parallaxe 
de  Mars  (Ib.  I,  VII  et  VIII).  Sur  les  taches  des 
eatellites  de  Jupiter  (Ib.  I) .  Observation  sur  le 
plannte  de  Saturne  (Ib.  id.).  Dicouverte  d'un 
nonv.  satellite  de  Saturne  en  4674   (Ib.  id.). 
^  do  en  4  672  (Ib.  id.).  Sur  le  cinquiöme  sa- 
tellite de  Satorne  (Ib.  id.).  Premiere  idäe  d'un 
zodiaque  des  com^tes  (Ib.  Id.).  Sur  la  comete 
de  4  684  (Ib.  id.).  Table  des  refractions  et  des 
parallaxes  de  soleil  (Ib.  id.).    Sur  un  nou- 
veau  ph^nomdne  ou  sur  une  lumi^re  Celeste 


[4  8.  März  4688  —  das  Zodiacallicbt]  (Ib.  id., 
auch  T.  VIII  et  X).  Sur  l'^toile  qui  parait  de 
tems  en  teros  dans  le  col  de  balaine  (Ib.  I).  Sur 
uneastronomieindienne{Ib.  II).  SurdifT^rentes 
taches  de  soleil  vues  en  4688  et  une  nouv.  m6- 
thode  de  d^terminer  avec  justesse  la  r^volu- 
tion  du  soleil  autour  de  son  axe  (Ib.  II  et  X). 
Sur  difTdrentes  (Steiles  d^couvertes  en  4674 
(Ib.  II).  De  la  figure  de  la  neige  (Ib.  II  et  X). 
De  i'origine  et  du  progr^s  de  l'astronomie  etc. 
(Ib.  VIII).  Des atmosph^res des astres  (Ib. id.). 
Sur  les  distances  du  Mars  et  du  Soleil  ä  la 
terre  (Ib.  id.).  Table  des  r^volutions  du  qua- 
trieme  satellite  du  Jupiter  (Ib.  id.).  Recher- 
cbes  de  la  parallaxe  du  soleil  etc.  (Ib.  id.).  Sur 
la  grandeur  du  soleil  (Ib.  id.l*  Usage  des  ephe- 
morides etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  diff^rence  enlre 
les  planMes  principales  et  les  satellit^s  (Ib.  X). 
Observat.  faite  en  plein  jour  d'une  öclipse  du 
Venus  par  IMnterposition  de  la  lune  (Ib.  id.). 
Nouv.  thäorie  de  la  lune  (Ib.  idj.  Värificat.  de 
la  Periode  de  la  rövolution  de  Jupiter  autour 
de  son  axe  (Ib.  id.).  Comparaison  des  r6vo- 
lutions  des  satellites  de  Saturne  et  de  Jupiter 
(Ib. id.).  Observations  nouv.  toucfaant  leglobe 
et  Tanneau  de  Saturne  (Ib.  id.).  S'il  est  arriv6 
du  changement  dans  la  hauteor  du  pole  ou 
dans  le  cours  du  soleil  (Ib.  id.).  —  De  la  m6- 
ridienne  de  l'observatoire  roy.  de  Paris,  pro- 
longöe  jusques  aux  Pyr6n6es  (M6m.  Par.  4704). 
M<^tbode  pOur  faire  servir  les  öclipses  du  soleil 
au  möme  usage  que  Celles  de  la  lune  pour  la 
connaussance  des  longitudes  (Ib.  4  700).  Les 
observations  de  T^quinoxe  du  printemps  d'an- 
n6e  4  703  comparOes  avec  les  plus  anciennes 
(Ib.  4  703).  Des  irregulariti^s  de  Tabaissement 
de  l'horizon  de  la  mer  (Ib.  4  707).  Du  mouve- 
ment  apparent  des  plaoäles  ä  l'ögard  de  la 
terre  (Ib.  4  709).  —  C.  entdeckte  4  der  8  Sa- 
turnsmonde, den  8.  (4  674,  Oct.).  den  5.  (4672, 
Dec.  t$),  den  3.  u.  4.  (4684,  März). 

*  gest.  Sept.  11  (Devie,  hüt»  de  la  viestc,  de  Caa- 
eini,  IV,  Paris  1851). 

Oassinl,  Jacques.  —  Sohn  des  Vo- 
rigen. Mitglied  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris 
(schon  seit  4  694)  und,  nach  dem  Tode  des 
Vaters,  Dircctor  d.  K.  Sternwarte  daselbst 
(Mem.  Par.  t756;  (BJ  (BN)  (A), 

geb.  I6'77,Feb.  4  8,Paris, 

gest.  4756,Apr.  4  6,Tburyb.  Clermont, 

in  Beauvoisis.  ^ 
Trait^  de  la  grandeur  et  da  la  figure  de  la  terre, 
Paris  4  720  (Resultat  d.  vom  Vater  begonnenen 
u.  unter  seiner  Direct  vollendeten  Gradmess. 
von  Dünkirchen  bis  zum  Canigou).  Reponse 
ä  la  dissert.  de  Mr.  Celatai  sur  les  observa- 
tions faites  pour  ddterminer  la  figure  de  la 
terre,  Ib.  4  738.  EI6mens  d'astronomie ,  Ib. 
4  740.  Tables  astronom.  de  la  lune,  des  pla- 
nstes, des  öloiles  et  des  satellltes,  Ib.  4  740.  — 
Mehr  als  90  Abhandlungen ,  z.  B. :  Observa- 
tions de  taches  dans  le  ^oleil  (M^m.  Par.  4704, 
4  708,  4  705,  4  707).  Sur  la  mesure  de  la  terre, 
rapportce  par  Snellins  (Ib.  4702).  Sur  les  r^ 
gles  de  la  condensation  de  l'air  (Ib.  4  705). 
Methode  de  ddterminer  les  longitudes  des  lieux 

J5» 


39  f 


Cassini  de  Thnry 


Cassini  de  Thnry. 


392 


de  la  terre  par  les  6clipses  des  ^toiles  fixes  et 
des  planetes  par  ia  lune  etc.  (Ib.  4705).  E\p<^r. 
8ur  les  armes  ä  feu  difT^rement  charg^es  (Ib. 
4  707).  Exp^r.  de  Teffet  du  vent  ä  F^gard  du 
thermomMre  (Ib.  4  74  0).  De  la  näcessil^  qu'il 
y  a  de  bien  centrer  le  verre  objectif  d'une  lu- 
nette  (Ib.  id.).  Du  flux  et  du  reflux  de  la  mer 
(Ib.  4  74  2<-4  4.  4  720).  De  la  figure  de  la  terre 
(Ib.  474  3).  Sur  les  taches  de  soleil  (Ib.  4  704  — 
3,  4743  u.  4  4).  Des  rf^fractioDS  astronomtques 
(Ib.  4  74  4).  Nouv.  döcouverles  sur  les  mouve- 
meus  des  satellites  de  Saturne  (Ib.  id.).  Ob- 
servat.  nouv.  sur  Saturne  (Ib.  4  74  5).  Theorie 
du  raouvement  des  satellites  de  Saturne  (Ib. 
4746).  De  la  grandeur  des  ^tolles  ßxes  et  de 
leur  distance  ä  la  lerre  (Ib.  4  74  7).  Methode  de 
d^terroiner  la  premi^re  equatton  des  planstes 
suivant  l'bypoth^se  de  Kepler  (Ib.  474  9).  Sur 
les  hauteurs  apparentes  des  astres  (Ib.  4  749). 
De  la  libration  apparente  de  la  lune  ou  de  la 
r^volution  de  la  lune  autour  de  soa  axe  (Ib. 
4  724).  Sur  la  recherche  des  iongitudes  en  mer 
(Ib.  4  722).  De  diverses  methodes  de  d^termi- 
ner  Tapogöe  et  le  perig^e  ou  Taphelte  et  le  pe- 
ribelie  des  pianMes  (Ib.  4  723).  Descript.  dun 
nouveau  microm^tre  universel  (Ib.  4724).  Sur 
la  thöorie  du  mouvement  des  com^tes  etc.  (Ib. 
4  725).  De  la  th^orie  des  com^es  (Ib.  4  727). 
Du  mouvement  de  Saturne  (Ib.  4  728).  De  la 
comete  du  mois  de  Juillet  4  72^  (Ib.  4729).  Du 
mouvement  väritable  des  comötes  ä  l'^gard  du 
soleil  et  de  la  terre  (Ib.  4  734).  De  la  rävolu- 
tion  de  Venus  autour  de  son  axe  (Ib.  4  732). 
De  la  perpendiculaire  ä  la  m^ridienne  de  Pa- 
ris prolong^e  vers  l'orient  (Ib.  4  734).  De  l'in- 
cllnatson  du  plan  de  l'^cliptique  et  de  Torbite 
des  planetes  par  rapport  ä  T^quateur  du  soleil 
(Ib.  id  ).  De  la  r6volution  du  soleil  et  des  pla- 
nlos autour  de  leur  axe;  et  de  la  mani^re  que 
Ton  peut  coocilier  le  Systeme  des  tourbüloos 
avec  la  r^gle  de  Kepler  (Ib.  4  735).  Methode 
pour  la  determination  de  la  figure  de  la  terre 
(Ib.  4  733  et  4  735).  De  la  maniäre  de  concilier 
dans  rhypoth^se  des  tourbillons  les  deux  r^- 
gles  de  Kepler  etc.  (Ib.  4  736).  Des  Operations 
göomälriques  que  Ton  emploie  pour  d^termi- 
ner  les  distances  sur  terre  etc.  (Ib.  4  736).  Du 
mouvement  apparent  des  ^toiles  fixes  en  lon- 
gitude  (Ib.  4738).  Recbercbe  de  la  parallaxe 
de  la  lune  etc.  (Ib.  4  739).  Recherche  du  dia- 
m^tre  de  la  lune  (Ib.  id.).  Sur  la  bauteur  du 
baroroetre,  observ6e  sur  diverses  montagnes 
(Ib.  4733  et  4740).  Moyens  deconstruire  un 
pendule  qui  ne  puisse  point  s*allonger  par  la 
chaleuretc.  (Ib.  4  744).  Methode  de  seservir des 
miroires  concaves,  de  m(^tal  ou  de  verre,  pour 
tenir  les  mötaux  en  fusion  etc.  (Ib.  4  747).  Viele 
astronomische  Beobachtungen. 

'  jeb.  1877,  Febr.  8,  gert,  1756,  Apr.  18  (Z>erie,  hisU 
ete,  de  Castini,  IV,  Paris  1851) ;  gest.  1759,  Apr.  15  (Q). 

Oasslal  de  Thnry,  Cesar  Fran- 
gois.  —  Sohn  des  Vorigen.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Paris  (seit  4  736)  und,  nach  dem 
Tode  des  Vaters,  Direct.  d.  Sternwarte  da- 
selbst (Mem.Par.MSi)  (B)  (BN)  (Devic, 
hist.  de  la  vie  etc.  de  Cassini  IV,  Paris  4  854;, 


geb.   4  74  4,  Juni  17,  Paris, 

gest.  4  784,  Sept.  4,  Paris. 
Avertissement  ou  Introduetion  ä  la  carte  e,6- 
ncirale  et  particuii^re  de  la  France»  Paris  4  744 
(An  dieser  Karte,  seinem  Hauptwerk,  arbei- 
tete er  bis  4  756  auf  Kosten  d.  Regierung,  spä- 
ter durch  Unterstützung  einer  Privatgcsell- 
schad).  Cartes  de  triangles  de  la  France ;  mit 
Maraldi,  Ib.  4744.  La  mc^ridienne  de  Tobser- 
vatoire  roy.  de  Paris,  verifice  dans  toule  I'e- 
tendu  du  royaume  etc.  Ib.  4  744.  Additions 
aux  tables  astronomiques  de  Jaeq.  Caumi,  Ib. 
4  756.  Relation  de  deux  voyagcs  faites  en  Al- 
lemagne  qui  comprennent  les  Operations  rela- 
tives ä  la  figure  de  la  terre,  ä  la  gcograpbie  et 
ä  Taslronomie,  Ib.  4  763,  2"»«  edit.  4  775.  Ob- 
serv8tt.  faites  sur  la  comete  de  4  534  pendant 
le  lemps  de  son  retour  ^n  465S,  Ib.  4  769.  De- 
script. d'un  Instrument  pour  prendre  la  hau- 
teur  et  pour  trouv^r  l'heure  vraie  sans  aucun 
calcul,  Ib.  4  770.  Opuscules  divers,  Ib.  4  774. 
Description  g6ometrique  de  la  terre,  Ib  4  775. 
Descript.  g^omötr.  de  la  France,  Ib.  4  784.  — 
Sur  la  propagation  du  son  (M^m.  Par.  4738). 
Recherches  de  la  parallaxe  du  soleil  par  Tob- 
servation  de  Mars  etc.  (Ib.  4  739).  Sur  la  de- 
termination des  solstices  (Ib.  4  744).  Sur  la 
refraction  astronomique  (Ib.  4  748  et  43).  Sur 
les  variations  dans  les  hauteur  solsticiales  etc. 
(Ib.  4  748,  52,  59  et  67).  Determination  des  va- 
riations dans  Tobliquite  de  Tecliptique  (Ib. 
4  755).  Recherches  sur  la  theorie  de  Mercure 
(Ib.  4  753).  Sur  la  parallaxe  de  la  lune  'Ib. 
4760).  Observations  de  la  comete  de  4  759  et 
reflexions  sur  le  retour  des  cometes  (Ib.  4  767). 
Sur  le  mouvement  des  etoiles  en  longitude  et 
latitude  (Ib.  4  769).  Methode  directe  pour  de- 
terminer  les  refraclions  etc.  (Ib.  4773  etMem. 
Berlin  4  773).  Sur  Tobliquite  de  Tediptique 
(Mem.Par.  4  7SO).  Si  Tont  peut  espererlameme 
precision  dans  la  determination  des  Iongitudes 
des  observations  des  occultations  des  etoiles 
fixes  que  des  eclipses  des  satellites  de  Jupiter 
(Mem.  Berlin  4  749).  Mehre  Gradmessuogcn, 
viele  Breitenbestimmungen  und  Beobachtun- 
gen von  Finsternissen,  Ocoiiltationen ,  Con- 
junctionen  usw. 

Oassiniy  Jacques  Dominique,  Graf 
von  Th  u  ry.  *  —  Sohn  des  Vorigen.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (seit  4779)  und 
nach  des  Vaters  Tod  Director  d.  R.  Stern- 
warte bis  1793,  wo  ev  ins  GefUngriiss  ge- 
rieth  und  nach  seiner  Entlassung  daraus 
(4  794)  sich  nach  Thury  zurückzog;  später 
(1799)  Mitgl.  d.  Instituts  u.  d.  Längenba- 
reaus,  auch  andere  ÖfTenlHche  Aemter  be- 
kleidend ;  zuletzt  wieder  in  Thury  privati- 
sirend  (Devic,  hist.  de  la  vie  et  des  travaux 
de  J.  D.  Cassini  IV,  Paris  i  854;  (Phü.  Mag. 
4  846.  XXVIIi;  (ThJ  (G.\Si 6), 
geb.   4748,  Juni  30,  Paris,** 
gest.  4  845,  Oct.  4  8,  Thury-sur-CIer- 

inont,Döp.Oise. 


393 


Cassias 


Castelvetro. 


394 


Voyage  feit  par  ordre  du  roi,  en  4768»  poar 
oprouver  ies  roontres  marines  de  Leroy,  Paris 
(770.  Hisloire  de  la  parallaxe  du  soleil  (An- 
hanj?  zur  Reise  von  Chappe).  Exposii  des  opä- 
ratioos  foites  en  France  en  4  787,  pour  la  jon- 
ction  des  ro^ridiens  de  Paris  et  de  Greenwicb, 
Ib.  n9S  (angehängt:  Description  et  usage  du 
cercie  r^p^titeur  de  Borda).  De  la  d^clinaison 
et  des  variations  de  Taiguille  aimant<^e,  Ib. 
ilU.  Dicouverte  de  l'innuence  de  I'^quinoxe 
du  phntemps  et  du  solstice  d'6tö,  sur  la  d6- 
cltDaison  et  Ies  variations  de  l'aiguille,  Ib. 
n9i  [?/  —  auch  Journ.  de  phys.  4  792,  T.  XL. 
Mem.  sur  Ies  exp<^riences  faites  par  Borda  sur 
la  loDgueurdu  pendule.  Ib.  4792.  M6moires 
pour  servir  k  l'histoire  des  sciences  et  ä  celle 
de  Tobservatoire  roy.  de  Paris,  suivie  de  la 
vie  de  Jacq.  Dom.  Cassini,  preoiier  du  nom. 
ib  1840.  —  Sur  la  tömperature  des  Souter- 
rains de  Tobservatoire  royal  (M6m.  Par.  4786). 
—  HiDterliess  viel  Astronomisches  im  Manu- 
script.  Er  vollendete  seines  Vaters  Karte  von 
Frankreich,  die  4  793  in  4  80  Blatt  erschien. 

*  Mit  seinem  Sohn,  Alexandre  Henri  0»brlel 
Ifrb.  17^1,  Mai  9,  geat.  1832,  Apr.  16),  Vicomte, 
Pur  TOD  Fiankreich  u.  Mitgl.  d.  Inatitute  (fttr  BoU- 
Dik  und  rflanxcnphjsiologie)  erlosch  da«  berOhmte 
Q«Mhlecht. 

••  gtb.  1747,  Juni  30  (QC). 

CaMlllfli  Andreas.  —  Arzt  in  Ham- 
burg, Leibmedicus  des  Herzogs  von  Hol- 
slein  und  des  Bischofs  von  Lübeck,  Sohn 
desberzogl.  Secretärs  Andreas  Cassius 
io  Schleswig  (J.  Beckmann,  Beitr,  I,  380^ 

geb.   4  6 Schleswig, 

gest.  4  673,  Mai  27,  Hamburg. 

Aogeblicher  Erfinder  des  nach  ihm  benannten 
(ioldpurpurs,  beschrieben  in  der  von  seinem 
*v)hn  fauch  Andreas  heissend  und  Arzt  in 
Lübeck)  herausgegebenen  Schrift :  De  extreme 
illo  et  perfectissimo  naturae  opiflcio  ac  prin- 
cip«  terrenorum  sidere,  Auro,  et  admiranda 
•>j>i<  natura,  Keneratione,  aflTectionibus,  effectis 
aique  ad  operationes  arlis  habltudine,  cogi- 
tdta,  eipertmentis  ülustrata,  Hamburgi  4  685. 

Castborg,  Peter  Atke.  —  Dr.  Med., 
Vorsteher  und  Prof.  am  Taubstummen-In- 
stitut in  Kopenhagen  (E)y 

geb.   1780,  Aug.   3,  Norwegen, 
gest.  4823,  Apr.  30,  Kopenhagen. 

<^m  Galvanismens  mediciniske  Nytte  (Bafii's 
.N>tBibl.  IV).  Gm  Fata  Morgana  (Ib.  id.,  auch 
loOUb.  Ann.  XVU.  4804).  Noch  einige  phy- 
*ik.  Notizen .  z.  B. :  Ober  eine  glühende  Har- 
n>oDica ;  über  Zambeceaxi's  Luftfahrt;  über  d, 
Temperatur  d.  Meeres  in  d.  Tiefe  (Gilb.  Ann. 
XVII  u.  XIX,  4  805).  —  Medicinisches. 

Cattely  Louis  Bertrand.  —  Jesuit, 
.inHinglich  in  Toulouse,  später  in  Paris  le- 
bend. Mitarbeiter  am  Journal  de  Trevoux. 
Mitgi.  d.  Roy.  Society  (B)  (BN)  (AJ, 


geb.   4  688,  Nov.  H,  Montpellier, 

gest.  4757,  Jan.  4  4,  Paris. 
Trait<^  de  la  pesanteur  universelle,  2  T.  Paris 
4  724.  Plan  d'une  math^matique  abregne  etc. 
Ib.  4727.  Matfaämatique  universelle  abregne 
etc.  Ib.  4  728.  La  göom^trie  naturelle  en  dia- 
logues,  Ib.  4739.  L'optique  des  couleurs  fon- 
d^e  sur  Ies  simples  observations  et  tourn^e 
surtout  ä  la  pratique  de  la  peinture,  Ib.  4740. 
Le  vrai  Systeme  de  physique  g^n^rale  de  Mr. 
I.  Newton  exposö  et  analys^  en  parallele  avec 
celui  de  Seioartes,  Ib.  4  743.  Sur  le  fand  de  la 
musique,  Ib.  4  754.  Clavecin  oculaire  (Journ. 
de  Trevoux  4  725  et  4735).  Noch  an  300  Auf- 
sätze in  diesem  Journal. 

Oastelliy  Benedetto.  —  Benedicti- 

ner  von  der  Congregation  des  Monte  Cas- 

slno.    Prof.  d.  Mathematik  am  CoUegio  di 

Sapienza  zu  Rom  (B)  (BN), 

geb.   <577,  Mai  25,  Brescia,* 

gest.  4  644, Rom. 

Riposta  alle  opposizioni  del  Sign.  L.  delle  Combe 
e  del  Sign.  V.  di  Orasia,  Firenze  4  645  (worin 
er  die  hydrostat.  Entdeckungen  seines  Lehrers 
Galilei  vertheidigt).  Demostrazioni  geometri- 
che  della  misura  dell'  acque  correnti ,  Roma 
4  628  et  4  629.  Osservazioni  iotorno  alla  Bilan- 
cetta  di  Oalüeo  GalUei  (In  GalUei'i  Werken, 
wo  noch  Mehres  von  ihm) .  Er  soll  schon  das 
Helioskop  erfunden  haben. 

*  geb.  1577,  Juni  24  (VIfl  Cal.  Quimi,)  (FJ,) 

Oastelliy  Pietro.  —  Prof.  d.  Medicin 
am  Collegium  der  Mammertiner  in  Rom, 
dann  Prof.  d.  Botanik  u.  Director  des  von 
ihm  gegründeten  botanischen  Gartens  in 
Messina  (B)  (BN), 

geb Messina, 

gest.  1656  oder  4  658,  Messina. 
Chalcantinum  dodecaporion  s.  duodecim  dnbi- 
tationes  in  usum  olei  vitrioli  etc.  Romae4  649. 
Breve  ricordo  dell'  /slettione ,  qualitä  e  virtü 
dello  spirito  e  dell'  oljo  acido  del  vitriolo,  Ro- 
ma 4624.  Incendio  del  monte  Vesuvio,  Ib. 
4  632.  Responsio  cbymiae  de  effervescentia  et 
mutatione  colorum  in  miitione  liquorum  chy- 
micorum,  Messinae  4654. 

Oastello-Braaoo,  Antonio.  —  Je- 
suit, Lehrer  d.  Moraltbeologie  u.  Mathema- 
tik, Superior  d.  Professhauses  in  Villa- Vi- 
^osa,  dann  Rector  d.  CoUegien  zu  Braga 
u.  Lissabon  (BEJ.Vl), 

geb.  4  556  etwa,  Lissabon, 

gest.  4  643,  Sept.  6, 

De  Comosthecia,  Libr.  11.  De  Astronomia, 
Libr.  III.  (Beides  handschriftlich.) 

OastehretrOy  Gian-Antonio  An- 
drea. —  Priester  und  hernach  Pfarrer  in 
Bologna.  Freund  u.  Gehülfe  von  Eusta- 
chioManfredi  (T)  (LL), 


395 


CastüloB 


Cataldi. 


396 


geb Bologna, 

gest.  1766,  .  .  .  (zieml.alt),  Bologna. 
Lucts  cujusdam  septentrionalis  per  plures  no- 
des  (A.  i  783)  observatae  descriplio  (Comment. 
BoDon.  I,  4734).  De  quadam  generali  nume- 
roniro  proprietate  (Theoremate  Fonteneltiano) 
(Ib.  IV,  4757).  De  proprietate  namerorum  di- 
visibilium  per  2,  8,  4,  5  aliorumqiie  hujusmodi 
(Ib.  V,  4  767). 

Oastllloa  (Castilhon,  Castillioneus*), 
Giovan  Francesco  Mauro  Melchior. 
—  Prof.  d.  Mathematik  am  Artiüeriecorps 
in  Berlin,  seit  1763,  Mitgl.  u.  zuletzt  Di- 
rector  d.  math.  Klasse  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daseibat,  vorher,  seit  1751,  Prof.  d.  Ma- 
thematik, Physik  u.  Astronomie  an  d.  Univ. 
zu  Utrecht ;  noch  früher  in  Lausanne  und 
Bern  lebend   {Mem,BerLil9tu.93J  (VJ) 

(Thh 

geb.  1708,  Jan.  15,  Castiglione,Tosc., 
gest.  1791,  Oct.  11,  Berlin.  •• 
De  curva  cardioide  (Phil.Tr.  4744).  Solutio  for- 
mulae  Nev^tonianae ,  qua  polynomium  quod- 
cuDqne,  ope  binomii  assuroti,  ad  quamvis  po- 
testatero  extollitur  (Ib.  4749).  Sur  une  con- 
gelation  remarquable  (M^m.  Berlin  4762). 
Propositiens  de  göomötrie  et  de  trigonom^trie, 
demonsträes  d'une  manidre  nouv.  (Ib.  4766). 
Sur  les  öquattons  n^solues  par  A.  de  Moivre 
etc.  (Ib.  4774).  Sur  un  probltoe  de  gäom^- 
trie  plane  etc.  (Ib.  4  776).  Sur  une  nouv.  pro- 
pri<^t^  des  aections  coniqaes  (Ib.  id.).  Sur  les 
conducteors  destinös  ä  garantir  de  la  foudre 
las  ödiflces  (Ib.  4777).  Sur  la  dlvision  des  In- 
struments (Ib.  4780).  Sur  la  r^gle  de  Cardan 
etc.  (Ib.  4  783).  Sur  les  paralleles  d'Enelide 
(Ib.  4786—87  et  4788— 89). 

*  EifenUich  SalTemini,  nur  genannt  d»  Catti- 

(lione  nach  leloeffi  Oeburtsort  im  Val  d'Arno. 
**  pb.  1709,  Jan.  16,  Florenz,  gest.  17»5,  Oct.  11  (Jf) 
ist  falsch. 

OaslillOB,  Friedrich  Adolph  Ma- 
ximilian Gustav.  —  Sohn  d.  Vorigen. 
Prof.  an  der  Mililär-Acad.  in  Berlin  (seit 
1787)  u.  Director  d.  philosoph.  Klasse  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (M.U), 
geb.   1747,  Sept.  22,  Laosanne, 

gest.  18U,  Jan.  27,  Berlin. 
El^mens  de  g<^om^trie  etc.  Berl.  4  767.  —  Sur  un 
globe  mouvant  qui  reprösente  les  mouvements 
de  la  terre  (M^m.  Berl.  4779).  Sur  la  divisioo 
des  Instruments  de  göom^trie  et  d'astronomie 
(Ib.  4780).  Sur  la  gnomonique  (Ib.  4  784). 
Examen  philosophlque  de  quelques  principes 
d'Algöbre  (Ib.  4790—94).  —  Philosophische  u. 
literarische  Schriften. 

Oasteer,  Caspar.  —  Jesuit,  ging  als 
Missionar  nach  China ,  wo  er  vom  Kaiser 
als  Mandarin  eines  matheoiatischen  Tribu- 
nals und  als  Lehrer  d.  Mathematik  für  den 
Kronprinzen  angestellt  wurde  (ZC.  l), 


geb.  1665,  .  .  .  München, 

gest.  1709,  ..  .  China. 
Nahm  vorzüglichen  Antheil  an  einer  Mappi- 
rung  des  chinesischen  Reichs. 

OastrOi  Stefano  Rodriguez  de. — 
Arzt,  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Pisa, 
genannt  der  Phönix  der  Mediciner  fB), 
geb.   1559  etwa,  .  .  .  Lissabon, 

gest.  1637, (Pisa?). 

De  meteorls  microcosmi,  Libr.V,  Yenet.  46S4. 
Viel  Medicinisches. 

OasCro-Sameato,  Jacob  de.  -- 

Jüdischer  Arzt  in  London ;  Mitgl.  d.  Royal 

Society  (B)  (BN)  (ThJ, 

geb.   1692  etwa,  .  .  (Lissabon?), 

gest.  1762,  Sept.  14,  London. 
Materia  medica  physico-historica  mechaoica, 
2  vol.  Lond.  4  758.  On  Diamonds  fouod  in  Bra- 
ztl  (Phil.  Transact.  4  784). 

Oat|  s.  Lecat. 

Oatelatti  Eug6ne  Charles.  — 
Professor  (Privat lehrer)  der  Mathematik  iu 
Paris ;  früher  Repetitor  an  der  Ecole  poly- 
technique,  deren  Schüler  er  war  (R,  £.  P.  \ 

geb.  1814  etwa, 

Elömens  de  g(^om6trie,  Paris  4  843.  Co^mo- 
grapbie,  im  Nouv.  manuel  des  aspirants  au 
baccalaurcat  ös  sciences  par  J.  Langlebert  et 
E.  Catalan.  Mit  Lafr^moire :  Traitc  Hemeot. 
de  göomötrie  descriptive,  2"'*  6dit.  4  852.  — 
Solution  d'un  probl^me  de  probabilit<»  etc 
(Lioaville,  Joum.  II,  4837).  Sur  un  probl.  de 
combinaison  (Ib.  III,  4  888).  Sur  uoe  equat. 
aui  diff^rences  finies  (Ib.  IU  et  IV;.  Sur  U 
thdorie  des  nombres  (Ib.  IV,  4  839).  Sur  la  re- 
duct.  d'une  ctasse  d' integrales  multiples  Ib. 
id.).  Probleme  de  combinaison  (Ib.  V  et  VI  . 
Deux  probl^mes  de  probabilites  (Ib.  VI,  4  841  . 
Theorie  sur  la  räduct.  d'une  integrale  mulUpie 
(Ib.  id.).  Probl^mes  de  calcul  intt^^ral  (Ib.  id.  . 
Sur  la  sommation  de  quelques  söries  (Ib.  YII, 
4842).  Sur  les  surfaces  röglees  dont  l'aire 
est  un  minimum  (Ib.  id.).  Sur  une  formul«  de 
combinaisons  (Ib.  id.).  Sur  une  formule  n>i»- 
tive  aux  inU^rales  multiples  (Ib.  VIII,  4  84J  . 
Sur  une  formule  d'Evler  (Ib.  IX.  4844).  Sur  ao 
Probleme  de  m^cani^ue  (Ib.  XL  4  846;.  Sur 
les  trajectoires  orthogonales  des  sectionscircu- 
lairesd*un«llipsoide(Ib.  XIL  4847).  Surlapro- 
jection  steräographique  (Ib. XIX,  4  854).  Thoo* 
r^^me  sur  les  surfaces  döveloppables  (Compt. 
rend.  XVH,  4  843).  Dömonstr.  dun  nouv.  tb^»- 
r6me  de  sUtiquo  (Ib.  XXIV.  4847).  Sur  Im 
surfaces  dont  les  rayons  de  courbure,  en  cba- 
que  poInt,  sont  ^gaux  et  de  signes  contraire» 
(Ib.  XXXXI,  4855).  Sur  T^quaüou  x«-.>«"ai 
(CreUe*i  Joum.  XXVII,  4844).  Sur  les  sorfac«« 
gauches  ä  plau  dir^cteur  (Journ.  «coto  poht. 
No.  29). 

OaiaUU  (CaUldo),  Pietro  Antonio. 
—  Prof.  d.  Mathematik  u.  Astronomie  ao 


397 


Cataneo 


Cktoregli. 


398 


d.  üniv.  zu  Bologna  (von  1584  an  über 
30  Jahr),  früher  in  Florenz  (4  563)  und 
Perusa  (1572)  r^;  (Mz.R)  (Libri)  (A), 

geh Bologna. 

gest.  4  686,  Febr.  4  4,  Bologna. 
Practica  aritmetica,  Bologna  4  602.  Trattato 
dei  numeri  perfetti,  Ib.  4603.  Opusculum  de 
lineis  reclis  aequidistantibus,  Ib.  4  603.  Qua- 
dratura  del  cerchio,  Ib.  4  642.  Trattato  del 
modo  brcvissimo  di  trovare  la  radice  quadro 
delle  nuineri,  Ib.  464  3  (worin  die  continuir- 
liehen  Brüche  zaersl).  Begola  della  quanlitä 
n  cosa  di  cosa,  Ib.  4648.  Nuova  algebra  pro- 
portionale, Ib.  464  9.  Elementi  della  quantitä 
irnttionaii,  Ib.  4680.  Trattato  geonoetrico,  Ib. 
UtO.  —  Im  Ganzen  über  30  Werke. 

CateaeOy  Girolamo.*  —  Baumei- 
ster und  Ingenieur  (B)  (Ä), 

geb.  zu  Anfange  d.  XVI.  Jahrb.,  Novara, 

gest 

Libro  di  fortificare,  oflendere  e  diffendere, 
Brescia  4564.  Opera  del  misurare,  Ib.  4  572. 
Dell'  arte  iniiitare,  libr.  V,  Ib.  4  584,  lateinisch : 
De  arte  bellica,  Lugduni  4600. 

*  Nicht  tu  Terwechseln  mit  wiDem  Z«itfenoM«n,  dem 
AnrbitecteD  Pietro  C»taneo  »u«  Siena,  welcher 
Kbrieb :  rArchitettun,  1567. 

Oalel,  Jobann  August  Friedrieb. 

—  Apotheker  in  Bemburg,  Schüler  von 

Klaproth  (SA)  (NJ, 

geb.  4  783,  Aug.  26,  Haibersladt, 
gest.  4  830,  Dec.  26,  Nienstedt b. Qued- 
linburg. 

Iber  Essifsflther  (Oehlen'i  Journ.  4  805,  Bd.  V).  ' 

( t>er  Starkeayrup  u.  Starkezucker  {Bernburg. 

«orhenü.  Anzeig.  4  842).  tber  Chaerophyllum 

Mbonum  (Ib.  4824).    über  brenzl.  Holzstture 

iToaa'sche  Zeit.  484  9,  No.  77). 

Oatolaoel,  Orazio.  —  Prof.  d.  Phy- 
sik und  Mathematik  am  Collegio  Cicognini 
in  Prato  (Ct), 

geb.   4  8  4t, S.  Casciano, 

gest.  4  839,  Oct.  4  8,  Prato. 
A  a.  Ort  keine  Schritten  genannt. 

Oatoaa,  Pietro.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Padua  fJ)y 
geb.  4501  etwa,  .  .  .  Venedig, 

gest.  4  577 

De  npbaera»  libr.  IV.  De  calculo  astronomico. 
De  priroo  mobili.  Ephemerides  aonorum  XII 

• 

0«tlaaaO|  Antonio.  —  Dr.  d.  Rechte 
ond  d.  Chemie  in  Mailand  (G.  48i5J, 

geb.   4786,  Jan.    4, 

ge^t.  4  845,  März  2,  Mailand. 
ConMderaziooi  generali  »ui  minerali»  4  836.  II 
Latte  e  suoi  prodotti,  4839.  Istrumenti  per 
Uzricoltora  pratica,  4  842.  Del  tabacco,  4  843. 
'>(ini  sa  la  vita  di  Gal.OalUai,  4843.  Ileraus- 
>ther  dea  Giornale  dl  agrlcuHura,  arte  e  com- 


mercio,  des  Giornale  di  farmacia  chimica  und 
der  Biblioteca  di  farmacia. 

Oatteav-Oalloville ,  Johann  Pe- 
ter Wilhelm.  —  Von  4783  bis  4788 
Prediger  der  französisch- reform irten  Ge- 
meinde in  Stockholm,  dann  lange  auf  Rei- 
sen in  Schweden,  Dänemark,  Deutschland, 
der  Schweiz  und  Frankreich ;  von  4  8  4  0  an 
in  Paris  lebend  (RNJ  (GG.  484  9;  (BJ  (BN) 
(HFP), 

geb.  4769, Angermünde,  üker- 

mark, 

gest.  4 8 49, Mai  4  9,  Paris. 
Tableau  de  la  mer  baltique,  considdräe  sous 
les  rapports  pbysiques,  göographiques,  bisto- 
riques  et  commerciaux  etc.  2  Tom.  Paris  4  84  2 
(Deutsch  von  Ph.  Ch.  Weyland).  Geographi- 
sche und  historische  Schriften. 

Oattoa,  Thomas.  —  Geistlicher,  Fel- 
low  u.  Senior  d.  St.  Johns-College  in  Cam- 
bridge. Mitgl.  d.  Astronomical  u.  d.  Cam- 
bridge Philosophical  Society  (An,R,  4  838^, 

geb.  4  760  etwa, 

gest.  4  838,  Jan.  6,  Cambridge. 
Stellte  von  4  794—4882  viele  astronom.  Beob- 
achtungen an,  welche,  reducirt  von  Aizy,  in 
d.  Mem.  of  the  Astroo.  Soc.  Vol.  XXII  (4854) 
veröfTeotlicbt  worden  sind. 

Oatvllo,  Tommaso.  —  Dr.  Med., 
Prof.  d.  Naturgeschichte  in  Padua.  Mitgl. 
d.  Societfh  Italiana ,  der  Soc.  in  Padua  und 
des  Instituts  in  Venedig  (CtJ, 

geb.  4784  etwa,  .  .  .  Belluuo. 
Manuale  di  Mineralogie,  4  84  2.  Sopra  le  rovine 
accadute  nella  commune  dl  Bolca  nel  Cado- 
rina,  4  844.  Quesiti  di  chimica  e  di  storia  na- 
turale scelti  dal  corso  di  lezione  date  dall'  au- 
tore  l'anno  4846  nell'i  r.  liceo  convilto  di  Ve- 
rona 4846  (Ein  D«  von  484  7).  Osserv.  iotorno 
ai  monti  che  circonscrivono  11  distritto  di  Bel- 
luno etc.  Verona  484  8.  Mem.  min.  e  chim. 
sopra  Tacqua  marziale  di  Civillina  nel  Vicen- 
tino,  Ib.  484  9.  Mem.  soll'  arenaria  grigia  e 
verde  del  Betluneae  etc.  Ib.  4  880.  Saggio  di 
zoologia  fossile  delle  Prov.  Austro-Veoete,  Pa- 
dova  4827.  Elementi  di  Mineralogie,  applicati 
alia  Medicina  e  alia  Farmacia,  2  vol.  Ib.  4883. 
—  Sopra  le  acque  termaii  del  territorio  pado- 
vano  (N.  Sagg.  dt  Padova  IV,  4888).  Fernere 
Aufsatz^  daselbst  (T.  III  et  V)  und  im  Giorn. 
deir  ital.  letteratura  (4840),  Giorn.  scient.  di 
Pavia  (4848-23).  Attt  dell'  Ateneo  di  Treviso 
(vol.  III),  Giorn.  delle  prov.  veoele  (4  828—29), 
Annali  di  storia  nat.  di  Bologna  (4829,  80,  83, 
34),  etc. 

Oataregli,  Pietro.  —  Prof.  d.  Optik 
und  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Bologna. 
Director  d.  Sternwarte  u.  Mitgl.  d.  Insti- 
tuts daselbst  (Mz)  (Mm.  R), 


399 


Caachy. 


400 


geb.  1772  etwa,  .  .  Bologna, 
gest.  1833,  Apr.  28,  Bologna.* 
Ephemeridej^motuum  coelestium  ab  anno  4847 
ad  annum  4882,  8  vol.  4^  BoDoniae4849— 28. 

•  gett.  Apr.  13  {M«m,  tuir.  8o€.  VIII). 

OavoholXy  Robert  Agla^.  —  Opti- 
cus in  Paris  (GrunerfsArch,yi), 

geb.  4  776,  Apr,  24,  Cormeilles-en- 

Parisis, 
gest.  4  845,  Febr.  8,  Deuil  b.  Mont- 

morency. 
Berühmt  durch  Anfertigung  achromatischer 
Fernröhre,  in  welchen  ,das  Kronglas  durch 
Bergkrystall  ersetzt  ist.  Über  die  Leistnngen 
dieser  und  anderer  von  ihm  dargestellten 
grossen  Fernrohre  vergl.  Astronom.  Nachricht. 
(4836)  XIII,  273.  auch  [4884)  IX,  854  und  An- 
nal.  de  l'industr.  franc.  et  Strang.  T.  XI. 

Oavohy,  Augustin  Louis.  —  Erst 
Repetitor,  dann  Prof.  d.  MaChematik  an  d. 
polytecbn.  Schule  in  Paris,  deren  Zögling 
er  war.  Seit  184  6  Mitgl.  d.  Instituts.  In- 
g^nieur-en-chef  des  Ponts-et-Chauss^es. 
Nach  der  Julirevolution  als  Erzieher  des 
Herzogs  v.  Bordeaux  in  Österreich  lebend, 
spMer  wieder  nach  Paris  zurückkehrend 
und  daselbst  im  Ordenshause  der  Jesuiten 
Mathematik  lehrend  (R,  E.  P.), 

geb.  4  789  etwa,  .  .  .  Paris.* 
Methode  pour  determiner  ä  priori  le  nombre 
des  racines  reelles  n^atives  d'une  equation 
d'un  d^rö  quelconque,  Paris  4  812.  Cours  d'a- 
nalyse  de  T^cole  polytechn.  Pt.  I.  Ib.  4834. 
Resumö  des  le^onsdonnöes  ä  Tdcole  polytechn. 
sur  le  calcul  infinitesimal,  T.  I,  Ib.  4823.  Sur 
Tanalogie  des  puissances  et  des  diff^rences  et 
sur  lint^ration  des  equations  Unfaires,  Ib. 
4825.  Sur  les  integrales  definies  prises  entre 
des  limites  imaglnaires,  Ib.  4825.  Legons  sur 
les  applications  du  calcul  infinitesimal  ä  la 
geometrie,  2  vol.  Ib.  4  826—28.  Sur  l'applica- 
Uon  au  calcul  des  residus  ä  la  Solution  des 
probl^mes  de  physique  mathematique ,  Ib. 
4827.  Exercicesmathematiques,  54  Livraisons, 
Ib.  4  827  etc.  Nouveaux  exercices  mathema- 
tiques,  Prague  4  885—36.  Sur  la  rectificaUon 
des  coarbes  et  la  quadrature  des  surfaces  cour- 
bes,  Paris  4838.  Resumes  analytiques,  5  nu- 
roeros,  Turin  4883.  Exercices  d'analyse  et  de 
physique  mathematiqoe ,  2  vol.  Ib.  4  839.  — 
Mero.  sur  la  Iheorie  de  la  propagation  des  on- 
des  ^  la  sttrfaoe  d'un  fluide  pesant  d'une  pro- 
fondeur  inflnie  (Mero.  sav.  etrang.  T.  I,  ge- 
krönt vom  Institut  484  5).  M^m.  sur  les  inte- 
grales definies  (Ib.  id.).  Sur  les  developpements 
des  fonotions  en  series  periodiques  (Mem.  Acad. 
Scienc.  VI,  4828).  Second  Mem.  sur  Tapplica- 
tion  du  calcul  des  residus  aux  questions  de 
physique  mathematique  (Ib.  VII,  4827).  Sur 
divers  pointa  d'analyse  Ib.  VIII,  4  829).  Autre 
Memoire  (Ib.  id.).  Sur  la  Polarisation  de  la 
lumiere  (Ib.  X,  4834).  Sur  la  Ibeoriedes  nom« 
bres  (Ib.  XVII,  4838-39).  Sur  la  polarisation 


recttligne  et  )a  double  refraction  (Ib.  XVIII« 
4  839—44).  —  Mem.  aui  rapporU  che  esistono 
fra  11  calcolo  di  residui  e  il  calcolo  dei  limiti 
(Mem.  Soc.  Ital.  XXII,  pt.  I,  4  839).  Calcolo 
degli  indici  delle  funzioni  (Ib.  id.).  —  Sur  I  e- 
galite  des  poly^dres  composes  des  memes  laces 
etc.  (Journ.  Min.  XXXI,  4  842).  Sur  les  poly- 
gones  et  les  polyedres  (Ib.  id.).  Recherche« 
sur  les  nombres  (Ib.  id.).  Demonstr.  generale 
du  theoröme  de  Fennat  sur  les  nombres  poh- 
gones  (Ib.  XXXVI,  4  845;  auch  in  d.  Mem.  de 
rinst.  pour  4  84  3— 4  5).  —  Sur  le  nombre  des  %a- 
leurs  qu'une  fonction  peut  acquertr,  lorsqu'ao 
y  permute  de  toutes  les  ro antares  possible% 
les  quanUtes  qu'elle  renferme  (Journ.  Ecoie 
polytechn.  4  84  5).  Sur  les  fonctions  qui  ne 
peuvent  obtenir  qoe  deux  valeurs  egales  et  de 
signes  contraires  par  suite  des  tpanspositions 
etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  determination  da  nombre 
des  racines  dans  les  equations  algebriques  'Ib. 
id.).  Sur  les  racines  des  equations  (Ib.  XI, 
4  820).  Sur  une  espdce  particuüere  du  mou- 
vementdes  fluides  (Ib.  XII,  4  828).  Sur  Tinte- 
gration  des  equations  lineaires  aux  difTerences 
partielles  et  ä  coUft.  const.  (Ib.  id.).  —  Einige 
Abhdll.  im  Bull.  soc.  philom.  —  Mem.  sor  l'in- 
terpolation  (Lieuville,  Journ.  II,  4  837).  Sur  la 
Variation  des  constantes  arbitralres  dans  les 
problömes  de  mecanique  (Ib.  id.).  Methode 
simple  et  nouv.  pour  la  determination  com* 
piete  des  sommes  altemees,  formees  avec  les 
racines  primitives  des  equations  binömes  (Ib. 
V,  4  840).  Sur  la  sommation  de  certaines  puis- 
sances d'une  racine  primitive  d'une  equat.  hi- 
n6me  (Ib.  id.).  Sur  la  reflexion  de  la  lumicre 
ä  la  surface  des  metaux  (Ib.  VII,  4  842j.  Sur  le 
developpement  des  fonctions  en  serie  etc.  ^Ib. 
XI,  4846).  —  Mehr  als  500  AufsaUe,  NoUzeo. 
Briefe,  Berichte  usw.  in  d.  Compt.  rend.  de 
l'acad.,  z.  B. :  Sur  l'integration  des  equat.  dif- 
ferentielles  (II.  4  836).  Sur  la  theorie  roathe- 
mat.  de  la  lumidre  (Ib.  id.).  Sur  la  resolutioo 
des  equations  (IV  et  V,  4  837).  Sur  les  vihra- 
tions  de  l'ether  etc.  (Ib.  VII,  4888).  Sur  la 
propagation  du  mouvement  par  ondes  plane» 
etc.  (Ib.  id  ).  Sur  la  reflexion  et  la  refraclitto 
de  la  lumicre  (Ib.  VII  et  VIII,  4  839).  Sur  !>- 
gaUte  des  refractions  de  deux  rayons  lumi- 
neux  qui  emanent  de  deux  etoiles  situees  dao9 
deux  portionsopposeesderecliptiqoe  :Ib.  V11I> 
Sur  les  mouvements  infiniment  petita  des  sy- 
stemesde  molecules  etc.  (Ib.  id.;.  Sur  la  quao- 
Ute  de  lumiere  reflechie  sous  diverses  inci- 
dences  par  les  surfaces  des  corps  opaquee  etc. 
(Ib.  id.).  Sur  la  natura  des  ondes  lumineu^f« 
(Ib.  id.).  Sur  Tintensite  de  la  lumicre  polan- 
see  et  reflechie  par  des  surfaces  metalliqu» 
(Ib.  id.).  Sur  Integration  des  equat.  lineaires 
(Ib.  id.).  Sur  la  refleiion  et  la  refractiMi  d*uB 
mouvement  simple  etc.  (Ib.  VIII  et  IX).  >ur 
l'integrat.  des  equat.  difTereoUelles  des  mou- 
vements planetaires  (Ib.  IX,  4889).  Mem  ou 
Ton  montre  comment  une  seule  et  meroe  Ih^«»- 
rie  peut  fournir  les  tois  de  propagation  d^  la 
lumiere  et  de  la  chaleur  (Ib.  IX).  Sur  la  theo- 
rie des  nombres  etc.  (Ib.  id.).  Sur  les  forme» 
qnadratiques  des  puissances  d'un  nombtp  prä- 
mier etc.  (Ib.  id.j.  Sur  la  cou»titutioa  des  mo- 


401 


Canchy. 


402 


Iteoles  int^aDte^eisar  les  moavements  ato- 
miqaes  des  Corps  cristallisös  (Ib.  id.}.   Sor  la 
coovergeoce  des  s^ries  etc.  (Ib.  id.).   Sur  les 
pressioos  et  tensions  dans  un  double  systdme 
de  moltoules  etc.  (Ib.  id.).  Sar  la  Polarisation 
des  rayoos  r^fltebis  oa  röfract^  par  la  sur- 
foce  de  Separation  de  deax  corps  isophaoes  et 
traosperents  (Ib.  id.).  Sar  les  milieux  dans 
lesquels  un  rayon  simple  peut  ötre  compl^te- 
ment  polaris^  par  röflexion  (Ib.  id.).   Sur  la 
Polarisation  incomplMe  produite  ä  la  surface 
de  s4^paration  de  denx  milieux  (Ib.  id.).   Sur 
laröQexion  des  rayons  lumineux  produits  par 
)a  secoade  surface  d'un  corps  isophane  et 
traospareot  (Ib.  id.).  Sur  les  conditions  rela- 
tives aux  limites  des  corps  etc.  (Ib.  X,  1840). 
Considerations  nouv.  relatives  ä  la  reflexion 
et  ä  la  refraction  des  mouvements  simples  (Ib. 
id.).  Tbeorömes  divers  sur  les  räsidus  et  non- 
r^idos  quadratiques  (Ib.  id.).   Sur  la  tbeorie 
des  suites  etc.  [Ib.  id.).   Sur  quelques  series 
qoi  se  preseotent  dans  la  theorie  des  nombres 
(Ib.  id.).  Sur  les  deux  systimes  d'ondes  planes 
qui  peuveot  se  propager  dans  un  syst^rae  iso- 
trope des  poiots  materiels  (Ib.  id.).  Sur  l'in- 
t^rat.  des  syst^mes  d'äquat.   differentielles 
(Ib.  X  et  XI,  4840).  Metbodes  generales  pour 
la  determinat.  des  mouvements  des  planstes 
et  de  leur  satellites  (Ib.  XI).  Meth.  generale 
poar  la  determinat.  numerique  des  coefficients 
qae  renferme  le  developpement  de  la  fonction 
perturbatrice  (Ib.  id.).  Integrales  generalesdes 
^aat.  diff.  qui  representent  le  mouvement  de 
ootre  Systeme  planetaire  (Ib. id.).  Sur  lesper- 
tarbations  des  mouvements  planetaires  etc. 
(Ib.  Id.).  Sur  la  Variation  des  elemens  ellipti- 
qoes  dans  le  mouvement  des  planstes  (Ib.  id.). 
Sar  la  convergence  et  la  transformation  des 
s6ries  (Ib.  id.).  Sur  les  fonctions  interpolaires 
(D).  id.).    Sur  la  resolution   numerique  des 
^at.  algebriques  et  transcendantes  (Ib.  id.). 
Sur  les  moyens  d'eviter  les  erreurs  dans  les 
calcols  numeriques  (Ib.  id.).,Methodes  propres 
ä  simplifier  le  calcul  des  inegalites  periodiques 
et  seculaires  des  mouvements  des  planstes  (Ib. 
XII,  4841).   Sur  les  varialions  seculaires  des 
4iemeDts  elHptiques  dans  le  mouvement  des 
planstes  (Ib.  id.).   Sur  les  form u les  generales 
qui  se deduisent  du  calcul  des  residus  (Ib.  id.). 
Sur  la  determinat.  et  la  transformat.  d'un  grand 
Dombre d'integrales definies  nouvelies  (Ib.  id.). 
Sor  rintegration  des  syst^mes  d'equations  aux 
differeoces  partielles  etc.    (Ib.  XIII,  4  844). 
Methode  nouv.  pour  le  calcul  des  inegalites 
des  mouvements  planetaires  (Ib.  id.).   Sur  la 
surface  des  ondes  ium'ineuses  dans  les  cri- 
staux  ä  deux  axes  optiques  (Ib.  id.).   Sur  le 
developpement  du  reste  qui  complMe  la  serie 
de  Taylor  en  une  serie  nou volle  (Ib.  id.).  Sur 
UQ  theoreroe  fondamental  dans  le  calcul  inte- 
gral >(Ib.  XIV.  484a).   Sur  remploi  du  nouv. 
caicul,  appeie  calcul  des  limites,  dans  Tinte- 
grat.  d'un  Systeme  d'equat.  diff.  (Ib.  XV,  4  842). 
Sur  les  systömes  d'equations  aux  derivees  par- 
tielles d'ordres  quelconques  etc.  (Ib.  id.).  Sur 
ies  variations  des  eiemeots  du  mouvement  el- 
liptlque  des  planstes  (Ib.  id.).    Sur  le  nouv. 
developpement  de  la  fonction  perturbatrice  etc. 

Posffeadorff,  IlajudwBrterbvch. 


(Ib.  id.).  Determinat.  rigonreuse  des  termes 
seculaires  dans  ce  nouv.  developpement  (Ib. 
id.).   Decomposition  de  la  fonction  perturba« 
trice  etc.  (Ib.  id.).   Meth.  abrege  pour  la  re- 
cberche  des  lois  suivant  lesquelles  la  lumiere 
se  trouve  reflechie  ou  refractee  par  la  surface 
d'un  corps  transparent  ou  opaque  (Ib.  id.). 
Sur  la  diffraction  (Ib.  id.).  Sor  les  phenon>ene8 
des  ombres  et  de  la  diffraction  (Ib.  id.).   Sur 
les  rayons  diffractes  qui  peuvent  etre  transmis 
au  renechis  par  la  surface  de  Separation  de 
deux  milieux  diapbanes  (Ib.  id.).    Sur  deux 
nouv.   phenomenes  indiques  par  le  calcul, 
principalement  reiativement  ä  la  diffraction 
da  son  (Ib.  id.).  Sur  les  differences  principales 
qui  existent  entre  les  ondes  lumineuses  et  les  * 
ondes  sonores  (Ib.  id.).  Sur  les  lois  generales 
de  la  Polarisation  circulaire  (Ib.  id.).  SuV  les 
lois  de  la  dispersion  plane  et  de  la  dispersion 
circulaire  dans  les  milieux  isopbanes  (Ib.  id.). 
Sur  les  dilatations,  les  condensations  et  les  ro- 
tations  produites  par  un  changement  de  forme 
dans  un  Systeme  des  points  materiels  (Ib. 
XV  et  XVI).  Sur  les  pressions  ou  tensions  in- 
terieures  etc.  (Ib.  XVI,  4843).   Sur  la  theorie 
des  integrales  definies  singulieresetc.  (Ib.  id.). 
Sur  rintegration  par  serie  des  equations  li- 
neaires  aux  derivees  partielles  etc.  (ib.  id.). 
Sur  la  syntbese  algebrique  (Ib.  id.).   Sur  l'a- 
nalyse  Infinitesimale  et  le  calcul  des  variations 
(Ib.  XVII,  4843).  Sur  les  integrales  euieriennes 
(Ib.  id.).   Sur  l'emploi  des  equatioos  symbo- 
liques  dans  le  calcul  infinitesimal  etc.  (Ib.  id.). 
Sur  les  factorielles  geometriques  (Ib.  id.).  Sur 
les  rapports  entre  les  factorielles  reciproques 
etc.  (Ib.  id.).   Sur  l'application  du  calcul  des 
limites  ä  l'astronomie  (Ib.  id.).  Sur  le  module 
des  series  (Ib.  id.).   Sur  ies  fonctions  conti- 
nues  (Ib.  XVIII,  4844).  Sur  les  valeurs  moyens 
des  fonctions  (Ib.  id.).  Sur  le  calcul  des  in- 
egalites des  mouvements  planetaires  (Ib.  id.). 
Sur  la  theorie  de  la  Polarisation  chromatique 
(Ib.  id.).  Sur  la  methode  logarithmique  appli- 
quee  au  developpement  des  fonctions  en  serie 
(Ib.  XIX,  4  844).   Sur  l'applicat.  de  la  meth. 
logaritb.  ä  la  determinat.  des  inegalites  perio- 
diques dans  les  mouvements  des  corps  Cele- 
stes (Ib.  id.).   Sur  quelques  propositions  fon- 
damentales  du  calcul  des  residus  et  sur  la  theo- 
rie des  integrales  singulieres  (Ib.  id.).  Sur  les 
progressions  de  divers  ordres  (Ib.  XX,  4  845). 
Sur  des  formules  et  des  theorömes  remarqua- 
bles,  qui  permettent  de  calculer  tres-facile- 
ment  les  pertorbations  planetaires  dont  Tordre 
est  tres-eieve  (Ib.  id.).   Sur  la  pression  que 
Supporte  un  element  de  surface  plane  dans  un 
corps  solide  ou  fluide  (Ib.  XXI,  4  845).   Sur  la 
resolution  des  equat.  lineaires  symboliques 
etc.  (Ib.  id.).  Sur  les  substitntions  pernmtables 
entre  elles  (Ib.  id.).    Sur  un  nouveau  calcul 
qui  permet  de  simplifier  et  d'etendre  la  theo- 
rie des  permutations  (Ib.  XXII,  4  846).  Sur  an 
theoreme  fondamental  reiatif  ä  deux  systemes 
de  substitutions  conjuguees  (Ib.  id.).  Sur  les 
fonctions  de  variables  imaginaires  (Ib.  XXIII, 
4  846).  Sur  la  determination  compiete  des  va- 
riables propres  k  verifier  un  Systeme  d'equa- 
tions differentielles  (Ib.  id.).  Sur  les  integrales 

S6 


403 


Oaadiy 


Caiu. 


404 


iroaginaires  des  ^qfuatlons  difförentiellea  etc. 
(Ib.  id.) .  Mätbodes  nouv.  pour  la  ddiermina- 
tion  des  orbites  des  Corps  erstes  etc.  (Ib.  id.). 
Sur  rapplication  de  la  aoav.  formule  d'iater- 
polation  ä  la  dötermiaation  des  orbites  des 
t    Corps  Celestes  (Ib.  id.).  Sur  les  moavements 
des  systömes  de  mol^cules  (Ib.  XXIV,  4  847). 
Sur  les  maxima  et  minima  conditionels  (Ib.  id.). 
Sur  les  lieux  anaiytiques  (Ib.  id.).   Sar  une 
nouv.  th^orie  des  imagioaires  etc.  (Ib.  id.). 
Sur  Ja  däcomposition  des  nombres  entiers  eo 
facteurs  radicaux  (Ib.  XXV,  4847).  Sur  la  d^ 
terminatioQ  des  orbites  des  planstes  et  des 
comMes  (Ib.  id.).  Methode  g^oörale  pour  la- 
r^solution  des  systömes  d'^quations  simulta- 
nes (Ib.  id.).   Sur  la  lumi^re  r^fl^bie  par  la 
surraced'un  corps  opaque  et  sp^ialementd'un 
m^tal  (Ib.  XXVI,  4  848).   Sur  quelques  pro- 
pri^t^s  römarquables  des  polyädres  räguliers 
(Ib.  id.).  Sur  le  mouvement  d'un  Systeme  des 
moläcules  (Ib.  XXVII,  4848).  Sur  les  condi- 
tions  relatives  aux  liroites  des  corps  etc.  (Ib. 
id.).    Sur  les  trois  espöces  de  rayons  lumi- 
neux  qui  correspondent  aux  roouvements  sim- 
ples du  fluide  ^Iheröe  (Ib.  id.).  Sur  les  rayons 
simples  et  sur  les  rayons  övanescents  (Ib. 
XXVUI,  4  849).  Surla  röflexion  et  la  refraction 
de  la  lumi^re  et  sur  de  nouveaux  rayons  rö- 
flöchis  et  röfractös  (Ib.  id.).  Sur  les  rayons 
räfl^his  et  räfracl^s  par  des  lames  minces  et 
sur  les  anneaux  color^s  (Ib.  id.)-  Sur  les  io- 
tägrales  conlioues  et  les  integrales  disconti- 
nuesdes6qttat.  diffärentielles(Ib.  XXIX.  4  849). 
Sur  les  vibrations  inflniment  petites  des  sy- 
st^mes  de  points  matöriels  (Ib.  id.).   Sur  les 
vibrations  d'un  doiible  Systeme  de  molöcules 
et  de  r^ther  conlenu  dans  un  corps  cristalHsö 
(Ib.  id.).  Sur  les  syst^mes  isotropes  de  poiats 
malöriels  (Ib.  id.).    Sur  la  tbtorie  de  la  lu- 
mi^re  (Ib.  XXX,  4  850).  Sur  la  propagation  de 
la  lumiäredans  les  milieux  isopbanes  (Ib.  id.). 
Sur  les  vibrations  de  l'^tber  dans  les  milieux 
qui  sont  isopbanes  par  rapport  ä  une  direction 
donnäe  (Ib.  id.).  Sur  un  Systeme  d'atomes  iso- 
tropes aulour  d'un  axe  et  sur  les  deux  rayons 
lumineux  que  propagent  les  cristaux  ä  un  axe 
optique  (Ib.  XXXI,  4  850).    Sur  la  r^flexion  et 
la  r^fraction  des  rayons  lumineux  ä  la  surface 
extörieure  ou  int^rieure  d'un  cristal  (Ib.  id.). 
Sur  un  nouv.  ph(inoro^ne  de  räflexion  (Ib.  id.). 
Sur  la  dispersion  des  couleurs  (Ib.  id.).    Sur 
les  fonctions  mouotypiques  et  monogenes  (Ib. 
XXXII,  4  854).   Methode  nouv.  pour  la  d6ler- 
roination  des  mouvements  des  corps  ehestes 
(Ib.  XXXin,  4  854).    Sur  Tapplication  du  cal- 
cui  infinitesimal  ä  la  dcterminalion  des  fon- 
ctions impliciles  (Ib.  XXXIV.  4  852).    Sur  les 
clefs  algöbriques  (Ib.  XXXVI,  4  853).  Sur  l'eva- 
luation  d'inconnues  determioöes  par  un  grand 
nombre  d'^quations  approximatives  du  pr^ 
mier  degr6  (Ib.  id.).    Sur  la  probabiiit^  des 
erreursetc.  (Ib.  XXXVII,  4  853).  Sur  les  rayons 
vecteurs  associ6s  etc.  (Ib.  XXXVIII,  4854). 
Recherches  nouv.  sur  la  torsion  des  prismes 
(Ib.  id.).   Sur  les  Services  que  la  Spirale  loga- 
ritbmique  peut  rendre  ä  Tastronomie  (Ib.  id.). 
Sur  rinduction  en  analyse  et  sur  l'emploi  des 
formules  symboliques  (Ib.  XXXIX,  4  854).  Sur 


les  variations  int^gralee  dea  foDCliont  (Ib. 
XXXX,  4855).  Sur  les  rapporlt  dilMreotiels 
des  quantitös  gdomötriqaes  et  sur  Im  iBtdgntes 
syneotiques  des  öquat.  difförentieUes  (Ib.  id.). 
Sur  la  recherche  des  int^rales  mooodromes 
et  monogenes  d'un  Systeme  d'i^uat.  diffi^ren- 
tielles  (Ib.  id.).  Sur  les  compteurs  logaritb- 
mtques  (Ib.  id.).  Considärations  noav.  sur  ies 
r^idus  (Ib.  XXXXI,  485&). 

*  ffeb.  1780,  . . .  (QC). 

Oavobjfi  FraoQois  Philippe.  — 
Ing6nieur-eD-cbef  des  Mines.  Prof.  d.  Mi- 
neralogie u.  MMallurgie  am  Athenäum  zn 
Namur.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Brüssel 

geb.  4  796,  Jan.  48,  Abbeville, 
gest.  4842,  Juni  6,  Namur. 
M^m.  surcette  question  :  D^crire  la  Constitu- 
tion göologique  de  la  Province  de  Namur  etc. 
Bruxelles  4  826  (Von  der  Brüsseler  Acad.  ge* 
krOnt).  Principes  g^nöraux  de  cbimle  inorga- 
nique,  Ib.  4888.  Tableau  synoptique  des  mi- 
n6raux  et  des  roches  de  la  Belgique.  Carte 
miniere  de  la  belgique.  Sur  les  gites  m6talU- 
föres  de  l'Ardenne  (Ann.  Min.  IV,  4  888).  Noch 
mehre  mineralog.  u.  geolog.  Anfstftze  in  den 
M^moires  u.  d.  Bulletin  d.  Brüss.  Academie 
und  im  Bullet,  de  la  Soc.  g^ol.  de  France. 

Oawi  (Caux,  Gauls,  Caulx),  Salomon 
de.*  —  Veriiess,  als  Protestant,  sein  Va- 
terland und  war  eine  Zeit  lang,  vermuth- 
lich  von  4  612  bis  1620,  Baumeister  und 
Ingenieur  des  Kurfürsten  Friedrichs  V. 
von  der  Pfalz,  als  solcher  in  Heidelberg  la- 
bend, viro  noch  in  der  AntiquitSten-Galle- 
rie  sein  Bildniss  mit  einer  biograph.  Notiz 
autbewahrt  sein  soll;  spSter  nach  Frank- 
reich zurückkehrend  (HFP),  \ 

geb.   4676, Frankreich,  ♦♦ 

gest.  1630  etwa,  .  .  .  Normandie. 
La  perspective  avec  la  raison  des  ombres  et 
miroirs,  Lond.  u.  Frankf.  4613.  Les  raisons 
des  forces  mouvanles  avec  diverses  macbines 
tant  utiles  que  plaisanles  auxquelles  sont  ad- 
joints  plusieurs  desseings  des  grottes  et  fon- 
taines,  Francfort  4  64  5.  •*♦  (Auch  deutsch  un- 
ter d.  Titel:  Von  gewaltsamen  Bewegungen, 
Beschreibung  etlicher  so  wol  nützlichen  alss 
lustigen  Maschinen  usw.).  Institution  barmo- 
nique  etc.  Ib.  4<615.  La  pratique  et  la  dömon- 
stration  des  horloges  solaires  etc.  Paris  4  624. 

*  Ein  Verwandter  von  ihm,  Isa»o  de  Csus  aiu 
Dicppe,  ebenfalls  Baumeister  u.  Ingenieur,  schrieb: 
NouvcUc  invention  de  lever  Teau  plus  haut  que  a 
Bource,  Lond.  1644. 
**  Nach  {B)  in  der  Normandie ;  ist  nicht  gewiss  {HFFy. 
***  Das  Werk,  welches  Arago  (Annuaire  1829  u.  ]>37) 
ohne  hinreichenden  Grund  veranlasst  hat,  die  Ehre 
der  Erfindung  der  Dampfmaschinen  für  seinen  Land»- 
mann  lu  beanspruchen.  Aus  der  deutschen  Über- 
setzung desselben^  auf  deren  Titel  es  heisst :  ),er  sC- 
lieh  in  Französischer,  Jetsundt  aber  in 
unsro  deutsche  Sprach  an  Tag  gegeben** 
wird  in  Baum  gart  ner^s  Zeitschr.  f.  Physik  (1833) 
II,  1S2  feschloMen,  das«  Gaus  ein DvuMkcr  gvw«- 


105 


Ca'raUsri 


Ckvtiidiah. 


406 


MB  Mi{  M  bt  ftbsr  oBgOTri«,  wer  die  Worts  fe- 
braodbt  hat,  der  Veifueer  oder  der  Übenetier« 

Oavallaii  (nicht Ca^aleri),  Bonaven- 
tura. —  Jesuit,  Prof.  d.  Mathematik  an  d. 
Doiv.  zu  Bologna,  von  4  629  an;  Schüler 
Galilei's  (P,  Frist,  Vita  di  B.  CavaUeri, 
Milano  1776;  fP.Predari,  Bella vitaedelle 
operediB.  Cavalieri,  Milano  4813;  (G.  Pio- 
la,ElogiodiB,Cavalien,MiliaxoiSiiJ  (B) 
(BN), 

geb.  4  698, Bologna, 

gest.  4  647,  Dec.  3,  Bologna. 
Lo  specchio  ustorio,  ovvero  Trattato  delle  set- 
tiooi  coaiche,  ed  alcani  loro  mirabili  effetti 
iotorno  at  lume,  caldo,  freddo,  suoAo  e  meto 
ancora,  Bologna  4  68i.   Directorium  generale 
urtDonietricam,  In  quo  Trigooometriae  loga- 
rithmicae  fundamenta  ac  regalae  demonstran- 
Ittr,  astronomicaeque  sapputationes  ad  solam 
fere  valgarem   additionem   reducuntur^   Ib. 
4S3i.  Geometria  indivisibilibus  conti nuorum 
nova  qnadam  ratione  promota,  Ib.  4  635  (Ver- 
besserte Auflage  4658).   Compendio  delle  re- 
gole  dei  triangoli  colle  loro  dimostrazioni,  Ib. 
1638.  Centnria  di  varii  problemi  per  dimo- 
strare  Toso  e  la  facilit^  dei  logaritnai  nella  Gno- 
iDonica,  Astronomia,   Geografia,    Ib.  4  6^9. 
Noova  pratica  astrologica  di  fare  le  direttioni 
secoodo  la  via  rationale,  Ib.  4639.  Appendice 
della  noova  pratica  astrologica,  Ib.  4640.  Trat- 
tato della  mota  planetaria  perpetua  e  dell'  uso 
dt  quelle  etc.   (Unter  dem  fingirten  Namen : 
Uno  FUoniuisia) ,  Ib.  4  646.    Excercitaliones 
geometricae  sex,  Ib.  4  647   (Darin  zuerst  die 
Brennweiten  aller  Glaslinsen  bestimmt) . 

Oav»lIerl|  Antoine.  —  Jesuit,  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  üniv.  zu  Cahörs  und 
darauf  d.  Theologie  zu  Toulouse  (A), 

geb.  4  698,  Nov.  %%,  Bayonne, 

gest.  nach  4763. 
Sor  la  cause  pbysique  da  flox  et  du  reflux  de 
lamer  (Pikees  de  l'acad.  de  Paris  T.  IV).  Sur 
la  catise  de  la  diaphaneite  et  de  Topacit^  des 
Corps  (Prix  de  l'acad.  de  Bordeaux  T.  V). 

CavallOi  Francesco.  —  Pract.  Arzt 

zu  Girgenti  (Agrigent)  in  Sicilien  (A), 

geb.  Ende  d.  XVI.  od.  anfangs  d.  XVII. 

Jahrb.,  Grirgenti, 

gest.  4  660,  .  .  .  Naro,  Sicilien. 
Opascolum  de  objecto  pbysicae,  Panormt  4  638. 

CatsIIo,  Tiberio.  —  Mitgl.  d.  Roy. 
Society.  Kam  nach  London  um  sich  als 
Kaufmann  oder  Banquier  auszubilden,  ent- 
sagte aber  bald  diesen  Geschäften  und 
scheint  als  Privatmann  gelebt  zu  haben  (Th), 
geb.  4  749,  März  30,  Neapel, 

gest.  4809,  Dec.  24,  London.* 
A  oonplete  Treatise  on  Electricity,  with  ori- 
glDal  experiments,  Lond.  4777,  3  vol.  4795. 
An  Essay  on  the  theory  and  practice  of  medi- 


cal  electricity,  Ib.  4  780.  A  Treatise  oo  the  na- 
ture  and  properties  of  air  etc.  Ib.  4  784.  The 
history  and  practice  of  Aärostation,  Ib.  4  785. 
Mineralogical  Tables,  Ib.  4  78^.  A  Treatise  on 
Magnetism  etc.  with  original  experiments,  Ib. 
4  787.  Description  and  use  of  the  telescopial 
Mother-of- Pearl  Micrometer,  Ib.  4  798.  An  Es- 
say on  the  medical  properties  of  factitioos  air. 
Ib.  4  798. —  Extraord.  electricity  of  the  atmo- 
sphere  observed  at  Islington  (Phil.  Transact. 
4  776).  New  elecfcrical  experiments  and  obser- 
vations,  zweiAufeätzetib.4777).  New  electri- 
ca! experiments,  with  an  improvementofOan- 
ton's  electrometer ;  experiments  on  Vplta'a 
plates  (Electropbor) ;  experiments  on  coiours 
(Ib.  id.).  Some  new  exprm.  in  electricity,  with 
the  descript.  and  use  of  two  new  electrical  In- 
struments (Ib.  4780).  Tbermometrical  experi- 
ments and  observations  (Ib. id.).  Experiments 
relating  to  the  cold  produced  by  the  evapora- 
tion  etc. ;  d»  relating  to  the  expansion  of  mer- 
cury;  description  of  a  tbermometrical  baro- 
meter  (Ib.  4  784).  Account  of  a  luminous  ap- 
pearance  in  the  heavens  (Ib.  id.).  Descript. 
of  an  improved  air-pump  etc.  (Ib.  4  786  et  87). 
Descript.  of  a  new  electrical  Instrument  [Col- 
leotor]  (Ib.  4  788).  On  the  methods  of  mani- 
festing  the  presence  of  small  quantities  of  na- 
tural and  artificial electricity  (Ib.  id.).  Descript. 
of  a  simple  micrometer  etc.  (Ib.  4  794). 

*  gest.  Dec.  26  (BD)  (BS). 

OaTeadishy  Lord  Charles.  — MitgL 
und  Präsident  der  Roy.  Society.  Vater  des 
Folgenden  (Th.), 

geb.   4703  etwa, * 

gest.  4  783,  Apr.  28,  .  .  . 

On  some  thermometers  for  particular  uses 
(Phil.  Transact.  4  757). 

*  g«b.  1693  etwa  (O.M,  1812,  II,  14). 

OaTOadisby  Henry. — Privatmann, 
der  4  773  durch  den  Tod  eines  Oheims  zu 
einem  solchen  Vermögen  gelangte,  dass  er 
4,200,000  Lstri.  hinterliess,  der  dennoch 
aber  nur  den  Wissenschaften  lebte.  Mitgl.  d. 
Roy.  Society  u.  d.  Instituts  in  Paris  (BD), 

geb.   4734,  Oct.    40,  Nizza, 

gest.  4  810,  Febr.  2  i,  London. 

Experiments  on  factitious  air  (Phil.  Transact. 
4  766) .  An  attempt  to  explain  some  of  the  prin- 
cipal  phenomena  of  electricity  by  means  of  an 
elastic  fluid  (Ib.  4  774).  An  account  of  the  me- 
teorolog.  Instruments,  used  at  the  R.  Society's 
house  (Ib.  4  776).  On  a  new  Eudiometer  (Ib. 
4788).  On  Th.  HutchSai'  experiments  for  mer- 
curial  congelation  (Ib.  4788).  Experiments  on 
air  (Ib.  4  784  et  85).  On  the  conversion  of  a 
mixture  of  dephlogisticated  air  into  nitrous 
acid,  by  the  electrical  spark  (Ib.  4788).  Solu- 
tion of  a  Problem  in  the  Nautical  Astronomy 
(Ib.  4  797) .  Experiments  to  determine  the  den- 
sity of  the  earth  (Ib.  4798).  On  an  improve- 
ment  in  dividing  astronomical  Instruments 
(Ib.  4809). 

26* 


407 


OaTonton 


Cayley. 


408 


OaTOato«!  Jean  Baptiste.  — Apo- 
theker und  Prof.  d.  Toxicologie  an  d.  £cole 
de  Phnrmacie  in  Paris ;  Mitgl.  d.  Acad.  roy. 
de  M^dicine  daselbst  (QJ, 

geb.  n95,  Juni  30,  St.-Omer. 
Tratte  dl^mentaire  de  pharroacie  th^rique, 
Paris  484  9.  Sur  l'action  qu'exerce  Tacide  nl- 
trique  sur  las  calculs  et  sur  Tacide  choläste- 
rique  qui  en  r^sulte  (Ann.  cbim.  phys.  VI, 
4  847).  Examen  cbimlquede  la  Cochenille  (Ib. 
VIII,  4818).  D^ouverte  de  la  strychnine  (Ib. 
id.  et  X,  4849).  Sur  la  roati^re  yerte  des  feuil- 
les  [Chlorophyll]  (Ib.  IX,  4  84  8).  Sur  une  nou- 
irelle  base  saliflable,  la  brucine  (Ib.  XII,  4  849). 
Examen  chtmique  de  plusiears  veg^taux  de  la 
famille  des  colchici^es  et  du  principe  actif  qu'ils 
renferment  [la  c^vadille]  (Ib.  XIV,  4  8iO).  Re- 
cherches  chiroiques  sur  les  quinquinas  (Ib. 
XV,  4  890).  Examen  chimique  des  upas  (Ib. 
XXVI,  4  894).  Recherches  chim.  sur  I'aroidon 
et  les  diverses  substances  föculentes  du  com- 
merce (Ib.  XXXI,  4826).  Mit  PeUetier:  Sur  la 
fabrication  de  sulfate  de  quinine  (Ib.  XXXIV, 
4  897) .  Mit  Demselben:  Nouv.  principe  amer 
acide,  crislallisö,  contenu  dans  l'ecorce  de  la 
racine  kahin^a  (Ib.  XLIV,  4  830).  Recherches 
chim.  sur  quelques  mali^res  animales  seines 
et  morbides  (Ib.  9">*  Sär.  VIII,  4843). 

OaTessall,  G  i  r  o  1  a  m  o.  —  Ober-Apo- 
theker (Direttore  della  Farmacia)  des  Hospi- 
tals zu  Lodi  (Tp,  Ii;, 

geb.   1755,  März  8,  Lodi, 

gest.  4  830,  März  9,  Lodi. 
Saggio  di  esperieoze  e  riflessioni  sul  modo  di 
ottenere  il  termossido  Idrosolforato  d'Antimo- 
nio  (Kermes  minerale) ,  Piacenza  4  802 .  Espe- 
rieoze suir  etere  solforico  per  determinare  la 
teoria  deir  eteriflcazione  dell'  alcool  di  vino, 
Lodi  4  805.  Sulla  natura  de'  sali  alcalioi  soda 
e  potassa.  Ib.  4807.  Sugli  idrosolfuri,  Milaoo 
4  808.  Metodo  di  preparare  in  grande  il  siroppo 
e  lo  zucchero  deH'uva,  Ib.  4814.  Proc^d^ 
pour  pr^parer  Toxide  de  fer  noir  (Ann.  chim. 
XLIII,  4  809etXLlX,  4  804). 

OaTlaSi  Virgilio. — Jesuit,  Lehrer 
d.  Mathematik  im  Collegio  zu  Parma,  dann 
eine  Zeit  lang  in  Cagliari,  Lehrer  d.  Königs 
von  Sardinien ,  darauf  in  Bologna  und  zu- 
letzt in  Palermo  lebend  (CBJ,  $), 
geb.   1734,  Nov.  43,  Faenza, 
gest.  4  808,  Febr.   9,  Palermo. 
ElemeoU  di  matematica,  8  vol.  Bologna  4768. 
Tre  problemi  matematici,  Ib. 

Oayleji  Arthur.  —  Recbtsgelehrter 
(Barrister  atLaw)  in  London.  Mitgl.  d.  Cam- 
bridge Philosophical  Society  und  d.  Royal 
Society  (Or), 

>  geb.  4  894,  Aug.  4  6,  Richmond,  Surrey. 
Oo  the  theory  of  Detarminanls  (Cambridge 
Transact.  VIII,  pt.  1, 4844).  Analytical  resear- 
ches  connected  wltb  ■teiiier'a  exstensioo  of 
XaUMti'a  Problem  (Phil.  Tr.  4859).  Oo  the  io- 


tersection  of  curves  fCambridge  matb.  Jouro. 
III,  4  848).  On  the  geometrical  relatioosdoe  to 
the  rotation  of  a  solid  body  (Ib.  id.).  Oo  cer- 
tain  expansions  in  series  of  multiple  sioes  and 
cosines  (Ib.  id.).  On  the  properties  of  certain 
symbolical  expression  (Ib.  id.).  On  certain  de- 
fiolte  Integrals  (Ib.  id.).  On  Iftgnutge'a  theo- 
rem  (Ib.  id.).  Demonstration  of  Piaaoal'a  theo- 
rero  (Ib.  IV,  4845).  On  the  theory  of  a%Bbraic 
curves  (Ib.  id.).   Chapters  in  the  aoalyt.  geo- 
metry  of  ^n;  dimensions  (Ib.  id.).  On  the  theor)' 
of  linear  transformatlons  (Ib.  id.).   On  forma- 
lae  relative  to  spherical  coordtoates  (Cam- 
bridge and  Dublin  matb.  Journ.  L  4846).    Oo 
the  reduct.  of  du  when  17  is  a  funct.  of  the  4'^ 
Order  (Ib.  id.).   On  homogeneoos  functioosof 
the  l^  Order  with  8  variables  (Ib.  id.).  Od  li- 
near transformatlons  (Ib.  id.).    On  the  geo- 
metr.  representat.  of  the  motion  of  a  solid  body 
(Ib.  id.).   On  the  rotat.  of  a  solid  body  round 
a  flxed  point  (Ib.  id.).  On  the  diametricat  pla- 
nes of  a  surface  of  the  secood  ordre  (Ib.  id.^. 
On  the  theory  of  involution  in  geometry  Ib. 
II,  4  847).  On  certain  formulae  for  differeotia- 
tion  (Ib.  id.).    On  the  caustic  by  reflection  of 
a  circie  (Ib.  id.).  On  the  differential- equations 
wich  occur  in  dynamical  probleros  (Ib.  id   . 
On   a   multiple  integral  connected  with  tbc 
theory  of  atlractious  (Ib.  id.).   On  the  theory 
of  elliptic  functions  (Ib  id.  et  III,  4848).   De- 
monstr.  of  a  geometr.  theorem  of  Jaeobi's  Ib. 
III).  On  the  Abelian  Integrals  (Ib.  id.).  On  ae 
tbeory  of  elimination  (Ib.  id.).    On  geometr. 
reciprocity  (Ib.  id.).  Oo  the simultaneous  traos- 
format.  of  two  homogen,  functions  of  the  t' 
Order  (Ib.  IV,  4849).  On  the  attract.  of  an  el- 
lipsoid  (Ib.  id.).   On  tbe  triple  tangent  planes 
of  a  surface  of  the  3'^  order  (Ib.  id.).   On  tbe 
Order  of  certain  Systems  of  algebraioal  aqua- 
tions  (Ib.  id.).  On  a  System  of  equations  con- 
nected with  Xalfktti'i  problem  etc.  (Ib,  id   . 
On  curves  of  double  curvature  and  developable 
surfaces  (Ib.  V,  4850).  On  the  transformat.  of 
an  elliptic  integral  (Ib.  id.).   On  a  doabla  in- 
fittite  series  (Ib.  VI,  4854).  On  certain  dellnile 
Integrals  (Ib.  id.).  On  the  theory  of  permo- 
tants  (Ib.  VIL  4  859).   On  cerUin  multiple  In- 
tegrals connected  with  the  theory  of  atlracüoos 
(Ib.  id.).   On  the  rationalization  of  certain  al- 
gebraical  equations  (Ib.  VIII,  4858).    Ca  tbe 
transformat.  of  a  trigonometr.  expresaioa  Ib 
IX,  4854).  —  Sur  deux  formules  dODO^et  par 
SlaaBSteia  et  Keaaa  (CraUa's  Journ .  XXIX,  4  S  4  s 
Sur  quelques  tb<^or6mes  de  g^om^lrie  de  Posi- 
tion (Ib.  XXXI,  XXXIV,  XXXVIII  et  XXXXl 
Sur  quelques  propriette  des  d^terminaDla  ja- 
ches (Ib.  XXXII,  4  846  et  XXXVIII.  4849 
Sur  hyperd^terminanto  (Ib.  XXXIV,  1847  et 
XXXXII,  4854).    Sur  le  probl^me  des  con- 
tacto  (Ib.  XXXIX,  4  859).   Sur  qoelqim  for- 
mules qui  se  rapportent  k  la  mallipUcatioa 
des  fonctions  elliptiques  (Ib.  XXXVI,  4 84 Set 
XXXXI,  4854).   Sur  r^quat.  x""-4«e  ib 
XXXXI).  Nouv.  recherches  sur  lescovarianls 
(Ib.  XXXXVll,  4854).  Sept  diCr^rente  m^noi- 
res  d'analyse  (Ib.  L,  4855).  —  Oq  quanttcs 
(Proceed.  of  tbe  Roy.  Soo.  vol.  VII,  48S6,.  Oa 
the  partiUoos  of  oumbait  (Ä.  id.). 


409 


Caial0t 


Oehias. 


410 


Owalel,  Jean  Andrö.  —  Prof.  der 
Physik  u.  Chemie  za  Bordeaux  (BS)  (BN), 
geb.  4750  etwa, . .  M^doc, 
gesL  1825»  Oct.  ..,  Bordeaux. 
Thtorie  de  la  natore,  4796.  Sur  l'bygromMre 
I  boyau  de  ver  ä  aoie  de  Mr.  Casbeia  (Journ. 
dephys.  XXIX,  1786).  Description  d'unenouv. 
macbtne  pneumatique  (Ib.  XXXIV,  4789]. 

Oeooo  d'Asooll  (Cicfaas  Ascolanus), 
eigeotlich:  Francesco  degli  Stabil! 
(Cecco  ist  nur  das  Diminutivum  von  Fran- 
cesco). —  Prof.  d.  Astrologie  und  Philoso- 
phie an  d.  Univ.  zu  Bologna  (NL  XXKJ  fJ), 
geb.  1250  etwa,  .  .  Ascoli,  Romagna,* 
gest.  4327,  Sept.  4  6,  Florenz.»* 
Commentarius  in  Spbaeram  Joannia  de  BaerO' 
boieo,  Basil.  4  485.  L'Acerba,  Venez.  4  476  (Ein 
Gedicht  üb.  d.  Physik,  s.  Libri,  Hist.  II,  p.  492). 

* f«b.  1258,  gwt.  1328  (Vd). 
**  Wefen  Waluwgeni  uad  Ketseroi  Terbrannt. 

Celinskjr,  ...  —  Apotheker  u.  Prof. 
d.  Chemie  zu  Warschau  (G,  iS3t), 

geb. . . .,  gest.  4  832,  Mai  4  6,  Warschau. 
Bemerkungen  über  Semen  Cocognidii,  den 
Samen  von  Daphne  mezereuro  (Berlin.  Jahrb. 
d.  Pharm.  4  804). 

CoUariwiy  Conrad.*  —  Ton  4649 
bis  4  636  Prof.  d.  Physik  in  d.  philosoph. 
FacultSt  d.  Univ.  zu  Tübingen  (AJ  (Or), 

geb.  .  .  .,  gest.  .  .  . 
Positiones  meteorologicae,  Ib.  4627.   Instita- 
tiooes  pbysicae,  Tab.  4632. 

*  Von  einem  Daniel  Cellariue  batman:  Bpeculom 
orbifl  terramm ,  Antrerp.  1578  (einen  der  betten  At- 
lanten seinerzeit);  und  Ton  Andreas  Cellariua: 
Harmonie  macroeoemica  ■.  Atlas  nnlTertalis  et  no- 
▼Qf  totias  nnirerai  creati,  Amst.  1661 ;  Architectura 
nuUtaris,  1656.  Von  Beiden  sind  weder  Oeborts-  u. 
Todei^ahi«,  noch  oonati^  Lebenaumstlnde  bekannt. 

OellarliiSi  Christoph.  —  Prof.  der 
Geschichte  und  Beredsamkeit  an  d.  üniv. 
zu  Halle  (4  693—4  707),  früher 'Schuldi- 
rector  successive  zu  Weissenfeis,  Zeitz  u. 
Merseburg  (J), 

geb.   4  638,  Nov.  22,  Smalkalden, 

gest.  4707,  Juni    i,  Halle. 
Elmnenta  astronoroica,  cum  Behiokardl  Astro> 
skopia,  Mer8eburgi4  689.  Geographie  antiqua, 
Cizae  4686.   Geograpbia  nova.  Ib.  4  687.  Eine 
Ausgabe  des  PUaina.  Philologisches. 

Oellarlwi,  s.  Borrhaus. 

Oellio  (Celio),  Marco  Antonio.  — 
Prof.  d.  Astronomie  an  d.  physico-math. 
Academie  zu  Rom  (A)  (Prosp.  Mando- 
sius,  BibUoth.  romana,  Romae  4692J. 

In  d.  zweit.  Hälfte  d.  XYII.  Jahrb.  lebend. 
U  fosforo  owero  la  pietra  bolognese  preparata 
per  for  rilacere  fra  Tombre,  Roma  4  680.  Lett. 
al  Sign.  Dom.  OMsiiii;  Sopra  l'osaervazioni  e  i 


moti  apparenti  d*ana  cometa  vednta  yerso  il 
fino  di  novembre  dell'  anno  4680,  Ib.  4684. 
Descrizione  d'un  nuovo  modo  di  traaportar 
qualsisia  figura  disegoata  in  carte  mediante  i 
raggi  riflesai  solari  in  un'  altro  foglia  di  carte, 
Ib.  4686  (Siehe  Act.  Eroditor.  4687,  p.  704). 

Oelslwii  Magnus  Nicolaus.*  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Üniv.  zu  Upsala, 
vorher  Pastor  von  Gamla-Upsala  bei  Upsala. 
Grossvater  von  Anders  (SJ  (J), 

geb.  4  624^  Jan.  4  6,  Alfla  Socken,  Hei- 

singland, 

gest.  4  679,  Mai  6,  upsala. 
Almaoacb  för  är  4658,  4659.  4660,  och  4664. 
Compulus  ecciesiasticus,  Dpa.  4  664 — 78.  Ob- 
servationes  circa  cometam  in  finem  A.  4664 
(Act.  litt,  et  acient.  Suec.  Vol.  II).  —  45  Dis- 
sertationen von  4674—78,  z.  D. :  De  cometis; 
De  comparalione  corporum  coetestium  ad  tel- 
lurem  ;  De  eclipsibus ;  De  principiis  astrono- 
micis  communibus ;  etc. 

*  Sein  Vater,  Pfarrer  in  AUta  und  üfvanlker,  achrieb 
sichNicolausMagniTraTillagaetis.  Er  selbst 
nannte  sich  anfimgs  Magnus  Nicolai  Helsin- 
f  US,  dann  Metagrius  und  zuletst  Celsius  nach 
dem  Pfkrrhof  Höger  von  OfraD&fcer. 

Oelstas,  Nils.  —  Erst  Leclor  d.  Ma- 
thematik in  Gothenburg,  dann  Rector  der 
Schule  in  Upsala ,  endlich  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  daselbst.  Vater  von  An- 
ders (S), 

geb.  4  658,  Apr.  4  5,  Upsala, 
gest.  4724,  März  24,  Upsala. 
Almanacb  förär  4679, 4680,  4694—4700,  47(h4 
— 24  (worin,  wie  in  denen  des  Vaters,  kleine 
natarwiss.  Aufsatze  enthalten  sind ,  z.  B.  in 
den  von  4  704—21  ein  Blütbenkalender) .  24 
Disputationen  von  4  688—4  722. 

Oolslwi,  Anders.  —  Prof.  d.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  zu  Upsala  seit  4730. 
Von  4732  an  einige  Jahre  in  Dentsdiland, 
Italien  und  Frankreich  lebend.  Mitglied  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  u.  d.  Societöt 
zu  Upsala  (Vetensk.  Acad.  HandL  4  746; 
(Act.  Soc.  Upaal.  4  7  4 4— 60;  (ZC.  Xffl;  (SJ 
(A)  (BN), 

geb.  4704y  Nov.  27,  Upsala, 
gest.  4  744,  Apr.  25,  Upsala.* 
Nova  methodus  distantiam  solis  a  terra  deter- 
minandl,  üpsai.4780.  Tankar om CometerDes 
igenkommst,  Ib.  4785.  Bref  om  jordens  figur, 
Ib.  4786.  De  observationibus  pro  figura  tellu- 
ris  determinanda  in  Gallia  babitis,  Ib.  4  738. 
Om  Calendarii  fdrbttttrande,  Ib.  4  788.  De  lana 
non  habitabili,  Ib.  4740.  CCCXVI  observatto- 
nes  de  lumine  boreali  ab  4  746  usque  ad  4782 
in  Sueciae  habitae,  Norimb.  4758  (postb.).  — 
20  Abhdl.  in  d.  Vetensk.  Acad.  Handl.,  z.  B. : 
Ron  om  trastäng^rs  utvidgange  i  kOld  (Ib. 
4739).  jamförelse  emellan  den  Sveoska  foten 
och  ätskiUiga  uilttndska  matt  (Ib.  4740).   ROa 


411 


Ceporinas 


Ceiarii. 


411 


om  magnetaiftlens  ttaDdeliga  forttodringar  uU 
dess  misByisDing  (Ib.  id.)>  Om  magnetnaleas 
mUsvisoiog  eller  afvikende  fr&n  norrstrecket, 
obaerverad  in  üpaala  (Ib.  id.).  Omddme  oß 
WhifloB'a  bok,  anglende  attttet  at  finna  longi- 
tudeo  pä  ajön  (Ib.  id.)-  Om  barometerns  sti- 
gande  in  Fabln  grnfva  (Ib.  4744).  Om  nyitan 
at  yeta  Jordans  rtttta  storlek  ocb  figor  (Ib.  id.). 
Observatianer  om  tvenne  beständlga  grader  pä 
en  tbermometer  (Ib.  4742).  Om  en  ovanlig 
tredubbel  regenb&ge  (Ib.  id.).  Om  vattnets  för- 
minskning  sä  i  OstersjOn  som  Vesterhafvet  (Ib. 
4  74S).  Magnetn&lens  inclination  observerad  i 
Upsala  (Ib.  4  744).  Om  iyngdens  tilltagande 
ifrän  London  tili  üpaala  etc.  (Ib.  id.) .  Obaer- 
vationer  pä  den  atora  cometen  är  4744  (Ib. 
4  745).  —  49  Abhandl.  in  d.  Act.  litt.  Suec, 
X.  B. :  Elevationem  veram  poli  octante  circuli 
non  minorem  sine  cogniiione  refractionis  si- 
derum  in  venire  (Ib.  4  739).  Observatio  de  lu- 
mine  in  baromelro  (Ib.  4  734).  Viele  astron.  u. 
meteorol.  Beobb.,  geogr.  Ortsbestimmungen 
usw.  —  Nouvelle  idöe  sur  la  mesure  de  la 
lumiöre  (M6m.  Paris  4  735) .  Observationes  de 
lumine  boreali  a.  4  789  factae  (M6m.  Sav.  6tr. 
IV) .  Observatio  vebementissimi  frigoris  Sue- 
oiam  mense  Jan.  473S  vexantis  (Mise.  Berolin. 
V).  ~  C.  war  Urheber  und  Mitausfübrer  der 
französ.  Gradmessung  in  Lappland. 

*  g«tt  Mai  4  (HL)  (AirC). 

Oeporiawi  (Wiesendanger),  Jacob. 
—  Studirte  in  Cöln,  Wien  und  Ingolstadt, 
war  dann  Corrector  in  der  Bucbdruckerei 
von  A.  Cratandro  in  Basel  und  wurde 
wenige  Monate  vor  seinem  Tode  Prof.  d. 
Theologie,  d.  Griechischen  u.  Hebräischen 
in  Zürich  (LSL), 

geb.  4  499, Dynhard,  Cant. 

Zürich, 

gest.  4  525,  Dec.  20,  Zürich.* 
fleholi«  in  IHenjiii  periegeain  et  in  äxtM  astro- 
nomicon,  Basil.  4528,  4534  et  4547. 

Dm.  23  (/). 


ki  Thomas.  —  Jesuit,  Prof.  der 
Mathematik  am  Colegio  de  Nobles  in  Bar^ 
celona  (EC), 

gel).  4746,  Dec.  22,  Tarragona, 

gest 

Lecciones  de  materoaticas  6  Elemeotoe  gene- 
rales  de  aritmetica  y  algebra,  2  vol.  8»,  Bar- 
celooa  4758. 

O^tImI,  Giuseppe.  ^  Dr.  d.  Mathe- 
matik und  Ingenieur  (Ingegnere  censuario) 
in  Mailand  (Ct), 

geb.  1794,  .  .  .  Mailand. 
Rapport!  fra  Teffeto  delle  ruote  idrauliche  etc. 
48t6.  ImpoasifoUitä  Isico-chimiea  del  para- 
grandiae,  4824.  Delle  pressioDe  idrostatico,  a 
cai  sono  aogetto  le  aequo  sotteranee  anche  in 
localilä  Don  domfauate  da  moati  saperiori, 
4884.  Idea  di  uo  siatema  idranlieo  pei  torri- 
toftt  moDtuoai,  4881.  Maccbiaa  k>eomollva  a 


pressione  atmosferica  per  uso  della  atrade  lar- 
rate,  proposta  etc.  4844. 

Oeriolli  Gaspare.  -^  Prof.  d.  Che- 
mie und  Naturgeschichte  am  Lyceo  zu  Cre- 
mona  (Ct), 

geb.  4784,  Aug.  42,  Cremona. 
Analisi  del  tabaoco  (Nuova  scelta  di  opuscoli, 
4  809,  —  darin  soll  schon  die  Entdeckung  des 
Nicotins  enthalten  sein) .  Analisi  deUa  pleira 
rossa  usati  dai  pittori  (Giorn.  di  fisica  4808). 
Sopra  il  principio  coagulante  del  presame  o 
caglio  (Ib.  4809).  Caratteri  dl  un  aostaoia  ar- 
teficiale  analoge  alle  sarcecella  (Ib.  4840). 

OorqverO|  Don  Jos6  Sanchez.  — 
Officier  in  d.  spanischen  Kriegsflotte ;  von 
4  825  an  Director  d.  Sternwarte  von  San 
Fernando  bei  Cadix.  Mitgl.  d.  Astronom. 
Society  in  London  (ÄSM.XXlü), 

geb.  4784  etwa,  .  .  J,  gest.  4850,  .  .  . 
Observaciones  hechas  en  el  observatorio  real 
de  San  Fernando  etc.  San  Fernando  4885.  AI- 
manaque  näutico  y  efem^rides  astronömtcos 
para  el  anno  de  4880—84  etc.  4  0  Vol.  Madrid 
4827 — 38.  Schrieb  in  d.  Zusätzen  zum  Nauti- 
cal  Almanac :  über  die  verschiedenen  Metho- 
den die  Breite  zur  See  durch  Höhenbeobach- 
tungen zu  finden,  über  die  Formeln  zur  Re- 
duction  der  Beobachtungen,  und  über  die  Be- 
rechnung der  Finsternisse.  VertfflfenUicbtein  d. 
Almanaque  näutico  von  4  828  neue  Formeln  zur 
Berechnung  der  Aberration  der  Planeten  in 
Länge  und  Breite  (v.  Zaeh'aCorr.  astron.  XIli; 
und  lieferte  in  Qaetelet's  Corresp.  einen  Auf- 
satz über  d.  Fehler  d.  Mittagsrohrs.  —  Beob- 
achtungen in  d.  Astron.  Nachr.  IX,  XIII,  XYII. 

Oesaris,  Giovanni  Angelo.  —  Je- 
suit, später  Abbale.  Erster  Astronom  an 
der  Sternwarte  zu  Mailand.  Director  d.  In- 
stituts daselbst  und  Mitgl.  d.  Societi  Ita- 
liana  (Mem,  Soc.  ItaL  XXII,  pt.  ü)  (CBJ.  sj 
/'G.  4832;  (BS), 

geb.  4749,  Oct.  30,  Casale  Pusterlengo 

(Territorio  Lodigiano), 

gesL  4  832,  Apr.  4  8,  Mailand. 
Redigirte  von  4  775  an  die  Bffemeridi  di  Milano. 
welche  sehr  viele  astron.  Berechnungen,  Be- 
obachtungen u.  Aufeätze  von  ihm  entbalteo, 
z.  B. :  De  phaenomeno  meteorologico  (4794* ; 
De  telescopio  Herscheliano  et  de  praeeipoi» 
telescopiorum  elemeotis  (4  798) ;  De  uau  oh- 
servationum  stellarum  circumpolarinm  (4  882; ; 
Sulla  paralasse  delle  stelle  (4807) ;  Mtilodo  per 
veriflcare  la  posizione  della  macchina  eqaa- 
toriale  (4809);  Riflesstoni  sul  limiU datier- 
rori  probabili  nelle  ossenraztoni  astronomiche 
(484  4) ;  Sul  movimento  oscillatorio  e  periodico 
delle  fabbriche  (4  84  8);  RiQessioni  sopra  gfi 
orologi  astronomici  (4  84  4) ;  Riflessiooi  prall- 
che  Sulla  misora  del  diametre  del  aole  (4849). 
—  Sopra  la  eoogtansione  iaforiore  di  Veaera 
col  Sole,  29  Mano  47U  jMem,  8oo.  Ital.  U. 
4784).  Osiervasiooi  dl  sMa  pel  Güalaia  dl 


413 


CeaoU 


ChalMttti  la  Tour. 


414 


CafBoU  (1%.  X,  4803  ei XI,  4804).  Del  clima 
dt  LoiDbardia  (Ib.  XYIII,  4820).  —  Brevi  cenoi 
intoroo  alla  costnizione  della  Carta  topografica 
di  Lombardia  (Mem.  di  Religione,  Morale  e 
Letteratura,  T.  Y.  —  Er  vermass  die  Lombar- 
dei). —  Htnlerliess  einige  im  Mailtfnd.  Institiit 
gelesene,  aber  oicbt  gedruckte  Abhandl.,  z.  B. : 
Soi  caanochiali  Galiteani  (gelesen  4  84  4) ;  Sa 
la  misora  della  refrangibililä  della  laoe  (eben- 
feiis  4844) ;  Sui  vetri  periflcopioi  di  WollMton 
(4849). 

OesoU,  Gaetano.  —  Prof.  d.  Astro- 
nomie und  Optik  an  d.  Univ.  zu  Bolog;na 
(Mg.»)  (Maj.XYUl), 

geb Bologna, 

gest.  4845,  Jan.  3,  Bologna. 
Observationes  m^töorologiques  boraires  (Bul- 
let. Acad.  Broxelles  VII,  4  840). 

OmI  (Cesio,  Caesias) ,  Bernard o.  •—* 
Jesuit,  Prof.  d.  Phiiosopbte,  Theologie  und 
Moral  erst  zu  Parma,  dann  zu  Modena 
(TM)  (B), 

geb.  4681  etwa, .  .  .  Modena, 
gest.  4630,  Sept.  4  4,  Modena.* 
Hioeralogia  sive  naturalis  pbilosophiae  The- 
sauri, in  quibus  metallicae  concretionis,  me- 
dicamentonimque  fossiiium  miracula  terra- 
nim  pretium,  colomm  et  pigmentorum  appa- 
ratus  etc.  Lagduni  4636.  De  triplici  spbaera 
armfllari,  Araetaea  et  Geographica,  atque  adeo 
de  universa  Astrologia  etc.  Compendlum  cos- 
mographiae. 

*  gnt.  Sept.  4  (/).  —  ^n  der  Pett. 

Cesl|  Federigo.  —  Herzog  v.  Acqua- 
Sparta,  in  Rom  residirend  (NU)  (B)  (BN), 

geb.  4586, Rom, 

gest.  4  630,  Aug.  4,  Rom. 
Gründete  4  603,  Aug.  4 7  die  Accademia  de'  Lin- 
cej  zu  Rom,  iwelche  unter  dem  Schutz  des 
Cardinais  Barberini  bis  4654  bestand  (Siebe 
Baldaaearo  Odelsealchi,  Duca  di  Cesi :  Memorie 
istorico-critiche  dell'  accademia  de'  Lincej  e 
del  Principe  7ederigo  Ceti,  Roma  4  806).  — 
Versachte  parabolische  Glaslinsen  zu  schlei- 
fen, nahm  sich  des  Copernicanischen  3yste- 
mes  an  und  verlieb  Galllei  seinen  Schutz. 

Ce«i,  Innocenzo.  —  Möncl^  des 
HoDte  Cassino  (B)  (BN), 

geb.   4  652, Mantua, 

gest.  4704,  Aug.  5,  Pavia. 
Universalis  barmonia  mundi,   Venet.  4684. 
Meteorologia  artificialis  et  naturalis,  Parmae 
16S7.   De  meteoris  dissertatio,  Mantuae  4  700. 

OispedeSy  Andr6  Garcia  de.  — 
Königl.  spanischer  Kosmograph  (B)  (BN) 
(NN), 

geb 

gest.  4  64  4,  Mai  S 9,  Madrid. 
Hidrografia  y  theoricas  de  Planetas,  Madrid 
4606.   Libro  de  Instrumentes  nuevos  de  Geo- 
Qietria  DHjy  necessarios  para  medir  distan- 


cias  y  alturas,  Tb.  4606.  Btegimiento  de  Nave- 
gaeion  y  de  la  Hidrografia,  Ib.  4606. 

Oevlea  (Keulen,  Collen)»  Ludolph 
van.  • —  Pl*of.  der  Kriegsbaukunst  an  der 
üniv.  zu  Leyden,  seit  4  600,  vorher  Lehrer 
der  Mathematik  in  Breda,  Anntardaai  Bnd 
auch  Leyden  (J)  (SLJ  (B), 

geb.  4639, Hildesheim, 

gest.  4610,  Dec.  31,  Leyden. 
Van  de  Circkel,  daarin  geleert  wird  te  finden 
de  naeste  proportie  des  Circkels-diameter  te- 
gen  synen  Omloop,  Delft  4596.  De  arithmeti- 
sche en  geometrische  fondamentea  ete.  Leydea 
4646  (In  dem  ersten  dieser  Werke  wird  die 
Zahl  n  auf  SO,  und  in  dem  zweiten  auf  88  De- 
cimalstellen  berechnet).  Fundamente  arith- 
metica  et  geometrica,  Lugd.  Bat.  4645. 

06Ttt|  Domenico«  —  Dominikaner 

geb.  4  542  etwa,  .  .  .  Genua, 
gest.  4  642, Genua. 

De  arte  gnomonica.    De  cometa  4  580  viso. 

De  mensurationibtts  geometricis.  Cinometria 

contra  Leviai  Knlaii  circum  proportionaieoi 

Chaos  matbematicum. 

Oerai  Tommas o.  —  Jesuit,  Lehrer  d. 
Mathematik  in  d.  Collegio  seines  Ordens  zu 
Malland  (J)  (VI)  (BßJ)^ 

geb.  4648,  Dec.  20,  Mailand, 
gest.  4  737,  Febr.  3,  Mailand.* 
De  natura  gravium,  Mediol.  4669.  De  ratione 
aequilibri.  De  sectioae  geometrieo-barmouic« 
et  arithaaetica.  De  cycloide;  de  lineig  phan* 
tasticis;  de  flexibilibus,  Ib.  4699.  Opiiscult 
mathematica,  Ib.  4699.  —  Erfand  4695  ein  In- 
strument zur  mechanischen  TriseoMon  •  der 
Winkel  (Vid.  Act.  ErudiL  4695). 

*  gert.  1736,  Febr.  8  (JB)  (MJf). 

Gera,  Giovanni.  —  Bruder  des  Vo- 
rigen. Commissar  d.  erzherzogl.  Kammer 
zu  Mantua  (Ä)  (B)  (BN), 
geo.  .  •  ■,  gedt.  ... 
De  lineis  se  invicem  secantibus,  Mediol.  4678. 
Opusc.  math.  de  potenliis  obliquis,  de  pendo- 
lis  et  vasis ,  et  de  fluminibus.  Ib.  4  682.  Geo- 
metrie motus,  in  qua  de  miotu  tam  simplici 
quam  composito  traduntur,  quae  ad  motam 
aquarum  explicandum  utilia  sunt,  Bonon. 
4  692.  Tria  problemata  geometrica  proposita, 
Mantuae  4  740.  De  re  numeraria,  quaidfleripo- 
tuit,  geometrice  tractata.  Ib.  4  744.  De  mundi 
febrica,  unico  gravitatis  principio  innixa ,  de- 
que  fluminibus  etc.  Ib.  4  74  5.  Hydrostatica 
etc.  Ib.  4  728. 

Ohabavd  la  Tour,  Antoine  de. 
—  Genie-Officier  in  der  französ.  Armee, 
zuletzt  Direcleur  du  genie  in  Cette.  Mitgl. 
d.  Acad.  zu  Montpellier  (HN), 

geb.  4727,  Febr.  3,  Nfsmes, 

gest.  4794,  Aug.  5,  Getto. 


415 


Chabert 


Ohallii. 


41« 


Mtfmoires  sur  les  Volcans  ai  les  tremblemeots 
de  terre,  I7S5.  Observatioa  sur  la  dispositioo 
des  pierres  de  paremeot  de  maQonnerie  bai- 
gn^es  par  des  masses  d'^eaa  quelconqae  et  plus 
particultöremeot  de  Celles  qui  soat  exposöes  a 
lamer,  4787. 

OhalMrli  Joseph  Bernard,  Mar^ 
quis  de.  —  Unter  Ludwig  XYI.  Lieutö- 
nant-g^n^ral  des  arm^es  navales  und  am 
nordamerikan.  Freiheitskriege  Theil  neh- 
mend ;  beim  Ausbruche  d.  Revolution  nach 
England  wandernd,  aber  1802  nach  Frank- 
reich zurückkehrend.  Mitgl.  d.  Bureau  des 
Longitudes  u.  d.  Roy.  Society  (B)  (BN), 
geb.  1723,  Febr. 28,  Toulon,* 

gest.  1805,  Dec.  1,  Paris.** 
Voyage  lait  eo  1750  et  4754  sur  les  c6tes  de 
r Amtfrique  septentrionale ,  Paris  4  758.  Atlas 
göDörale  des  c6tes  de  la  mar  Möditerran^e. 
Ib.  4  794 .  Sar  deux  violens  ouragans  öprouv^s 
k  Malte  (Möm.  Par.  4758).  Sur  l'usage  des  bor- 
loges  maritimes  etc.  (Ib.  4786).  Astronom. 
Beobb.  (OrtslMstimmungen)  in  d.  M^m.  Par. 
4756,  57,  60,  67  und  d.  M6m.  Sav.  6tr.  T.  I. 
Macbine  pour  remonter  plusieurs  bateaux  ä 
la  fols  (Mach,  approuv.  par  l'acad.  T.  II). 

•  g«b.  1724,  Febr.  28  {Tk). 
•*  smU  De«.  S  (Q). 

Ohabrol  de  Mvrolf  Michel.  — 

Astronom  an  d.  Sternwarte  zu  Paris  (LB), 

geb.  4777,  Nov.  48,  Riom, 

gest 

Methode  analyt.  pour  le  calcul  des  Klipses 
(Connalss.  d.  tems.  p.  4807).  Noch  viele  Recb- 
noogen  daselbst. 

OhaoomaOf  Jean.  —  Adjunct  an  der 
Stern warie  zu  Marseille  bis  4854,  dann 
Adjunct  an  der  zu  Paris  (Or), 
geb.  4823,  Juni  24,  Lyon. 
Entdeckte  fünf  der  kleinen  Planeten:  Pho- 
caea  (4  858,  Apr.  6),  Polybymnia  (4854, 
Oct.  98),  Circo  (4855,  Apr.  6),  Lada  (4856, 
Jan.  42)  und  Laetitia  (4856.  Febr.  8),  den 
ersten  auf  der  Marseiller,  die  übrigen  auf  der 
Pariser  Sternwarte.  Sah  ausserdem  die  M  a  s- 
silia  nur  einen  Tag  spilter  als  Da  Oasparis, 
und  die  Ampbitrlte  zwei  Tage  später  als 
A.Xajt]i.  Verfertigte  einen  »Atlas  «cllptique«, 
von  dem  im  Mttrz  4857  die  2.  Lief,  erschien. 

Oluils,  Joseph.  —  Yicedirector  der 

königl.  Sternwarte  zu  Madrid  (LB), 

geb.  4766,  Febr.  2,  St.-Philippe;  bei 

Valence, 

gest 

Nahm,  mit  Sodiignaa,  Tbeil  an  d.  Fortsetzung 
d.  franzos.  Gradmessung  in  Spanien. 

Oh«llof|  s.  Deschales. 

OhalUSf  James.  —  Geistlicber,  Prof. 
d.  Astronomie  und  Bxperimenlaipbysik  an 


d.  üniv.  zu  Cambridge,  Mitgl.  d.  Philosoph. 
Society  daselbst  und  der  Roy.  Society  in 
London  (Or), 

geb.  4803,  Dec.  42,  Bramtree,  Essex. 
Mit  O.  B.  äixji  Astronomical  otMervatioos 
made  at  the  Observatory  of  Cambridge,  for 
the  years  4828  to  4845,  46  vol.  4*,  Cambridge 
4829—50.  —  On  the  exlenston  of  Borda^a  em- 
pirical  law  of  tbe  distances  of  the  planet«  from 
the  sun  to  tbe  distance  of  tbe  satellites  fron 
their  respective  primaries  (Cambridge  Soc. 
Tr.  III,  4829).  On  tbe  theory  of  tbe  sroall  vi- 
bratory  motions  of  elastic  fluids  (ib.  id.).  Od 
the  general  equations  of  the  moUon  of  flolds, 
botb  incompressible ,  and  on  the  pressure  of 
fluids  in  motion  (Ib.  id.).  Researcbes  in  tbe 
theory  of  tbe  motion  of  fluids  (Ib.  V.  4  8SS). 
On  tbe  decrement  of  atmospberic  temperatore 
depending  on  tbe  beight  above  tbe  eartb*s  sur- 
face  (Ib.  VI,  4888).  On  the  motion  ofa  small 
sphere  acted  upon  by  tbe  vibrations  of  an 
elastic  medium  (Ib.  YII,  4842).  A  general  in- 
vestigation  of  tbe  diflierential  equations  appli- 
cable  to  the  motions  of  fluids  (Ib.  Id.).  On  a 
new  fundamental  equation  in  bydrodynamics 
(Ib.  YIII,  pt.  I,  4848).  A  theory  of  luminoos 
rays  on  the  hypothesis  of  uodulations  [Ib. 
pt.  III,  4846).  A  theory  of  the  Polarisation  of 
light  etc.  (Ib.  id.).  A  theory  of  the  traosmi»* 
sion  of  ligbt  through  transparent  media,  and 
of  double  refraction  eto.  (Ib.  pt.  IV,  4847;.  A 
matbematical  theory  of  lurainous  vibratioof 
(Ib.  pt.  y,-4848).  —  On  the  course  of  a  ray  of 
light  from  a  celestical  body  to  tbe  earth's  sur- 
face  (Phil.  Mag.  XXXII,  4  848).  On  the  vekn 
City  of  sound  (Ib.  Id.,  XXXIV,  4849  et  4>^Ser. 
I,  4  854).  On  a  method  of  calculating  the  orbit 
of  a  planet  or  comet  from  three  observed  places 
(Ib.  XXXIII,  4849  und  Mem.  astr.  Soc.  XVII  . 
On  the  vibrations  of  an  elastic  fluid  (Ib.  id.  . 
On  a  method  of  correcting  equatoreal  obser- 
vations  for  refraction  (Ib.  Id.).  On  spherical 
waves  in  an  elastic  fluid  (Ib.  XXXIV,  4  849  . 
On  some  points  of  the  theory  of  fluid  motion 
(Ib.  id.).  On  tbe  modiflcation  of  sounds  by  di- 
stance of  propagalion  (Ib.  XXXV,  4849).  Oa 
a  method  of  correcting  the  errors  due  to  tb« 
forms  of  the  pivots  of  a  transit  Instrument  (Ib. 
XXXVI ,  4850  und  Mem.  astr.  Soc.  XIX).  On 
a  new  equation  (n  hydrodynamica  ;ib.  id  . 
On  the  principles  of  hydrodynamica  (Ib.  IV. 
Ser.  I,  4  854  ;  IV,  4852  et  V,  4858).  On  the 
cause  of  the  aberration  of  light  (Ib.  III,  «852  . 
On  a  matbematical  theory  of  7oaeaalt'a  peo- 
dulum  experimeut  (Ib.  id.).  On  two  new  theo- 
rems  relaUng  to  tbe  moon's  orbit  (Ib.  VII  et 
VIII,  4854).  On  the  theory  of  the  moon's  mo- 
tion (Ib.  VIII  et  XI,  4855).  Delerminat.  of  the 
longiiude  of  the  Cambridge  Otiservalory  by 
galvanic  Signals  (Ib.VlIl).  On  tbe  excentricity 
of  tbe  moon's  orbit  (Ib.  IX,  4855).  On  tb« 
aberration  of  ligbt  (Ib.  id.).  On  the  composi- 
tion  of  colours  on  the  hypothesis  of  ondola- 
tions  ;lb.  XII.  4856).  On  the  transmuUtioo  <if 
rays  of  Ilght  (Ib.  Id.)  —  An  account  of  obser- 
vations  undartaken  in  search  ofthe  planet  dts- 
covered  at  Beriin  on  Sept.  28  4  846  (Mem.  aslr 


417 


Chalman 


Cbapman. 


418 


Soc.  XVF,  4847).  Report  on  tbe  presentstäte 
of  aoaJyUcal  theory  of  ^ydrostatics  and  Hy- 
drodynamics  (Report  Brit.  Assoc.  4  834  et  4  837 ; 
deutsch  von  Xlöden,  Berl.  4  838).  Rep.  on  tbe 
theory  of  capillary  attractioa  (Ib.  4885). 

Chalmen,  Thomas.  —  T'oigweise 
Lehrer  der  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  St. 
Andrews,  Pfarrer  zu  Kilmany,  an  der  St. 
Jobn's  Kirche  in  Glasgow,  Prof.  d.  Moral- 
pbilosopbie  an  d.  Univ.  zu  St.  Andrews, 
Prof.  der  Theologie  an  der  zu  Edinburgh, 
zuletzt  Pastor  primarius  der  Dissidenten  in 
Schottland  (CL)  (GA%il), 

geb.  1780,  März  17,  Anstnither,  Grfs. 

Fife,  Scbottl., 
gest.  4  847,  März  34,  Morningside  bei 

Edinburgh. 
Discourses  oa  Astronomy,  Edinb.  4817. 

Ohamboriayne,  John.  —  Königl. 
Historiograph.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BD), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  723,  Oct.  .  .  . 
Od  tbe  efTeet  of  thunder  and  lightning  at Samp- 
ford Courtney  in  Dovonshire  (Phil.  Tr.  1742). 
Ad  account  of  the  sunk  island  in  the  Humber, 
recovered  from  the  sea  (Ib.  4  719). 

Ohamboni  Ephraim.  —  In  seiner 
Jagend  Lehrling  bei  einem  Mechanicus  u. 
Globusfabrikanten  in  London,  später  Schrift- 
steller daselbst.  Mitgl.  d.  Roy.  Society.  Quä- 
ker (BDJ, 

geh Eendal,  Westmo- 

reland, 
gest.  4710,  Mai  4  5,  Canonbury-bouse, 

Islington. 
Cyclopaedia  or  an  universal  Dictionary  of  Arts 
and  Science,  London  4728  (With  Supplements 
and  modern  improvements  etc.  by  A.  Beed, 
Ib.  4786).  -^  Man  betrachtet  ihn  als  Erflnder 
der  Encyclop&dien  in  alphabetischer  Form. 

Ohambon,  Joseph.  —  Arzt,  Zeitlang 
Leibmedicus  d. Königs  Johann  Sobiesky 
von  Polen,  später  wieder  in  Paris,  in  Mar- 
seille und  anderen  Orten  lebend  (B), 
geb.   4  647,  .  .  .  Grignan,  Provence, 

gest.  nach  4  732 

Suite  des  principes  de  Physique  ou  Trait^  des 
metaux  et  des  min^raux  et  des  rem^des  qu'on 
peut  en  tirer,  Paris  1744.  Principes  de  phy- 
sique rapport^  ä  la  mödicine  pratique,  Ib. 
1712,  4744  et  4746. 

OhambrOi  s.  Cureau  de  la  Cham- 
bre. 

Ohambrier,  Pierre  Andrö.  — 
Goldschmidl  in  Genf  (GS), 

geb.  4  748,  .  .  .  Genf,  gest.  .  .  . 
M^ni.  sur  le  laiton  (M6m.  Soc.  des  arts  de  Ge- 
n6ve,  T.  I,  gekrönt  von  dieser  Societlit). 

Poggendorfr,  Handwiirtorbuch. 


OhamlMOi  Adaibert  (eigentL  Louis 
Charles  Adelaide)  von.  —  Erst  preus9. 
OflScier,  darauf  längere  Zeit  in  Frankreich 
u.  d.  Schweif  lebend,  von  (84  1  an  wieder 
in  Berlin,  184  5 — 4  8  Begleiter  d.  russisch. 
Expedition  zur  Reise  um  die  Welt  unter 
0.  v.  Kotzebue;  später  Conservator  des 
königl.  Herbariums  in  Berlin,  seit  1836 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (G, B.  1825; 
(M,  W)  (N)  (G.  4 1), 

geb.   1781,  Jan.  27,  Schloss  Boncourt, 

Champagne, 

gest.  4  838,  Aug.  24,  Berlin. 
Bemerkungen  und  Ansichten  auf  einer  Ent- 
deckungsreise in  d.  Jahren  4  845->48  (Als  8. 
Theil  des  Reisewerks  von  O.v.Koteebu).  No- 
tices  sur  les  lies  de  Coraii  (In  L.  Ohoris :  Yoy- 
age  pittoresque  autour  du  Monde).  Über  d. 
Torf  (Karsten'!  Arch.  XI).  Nordlicht-Beobach- 
tung (Pogg.  Ann.  XXII,  4  834).  Über  Xaldoxuir 
do^s  Reise  (N.  Geogr.  Ephemerid.  X).  —  Bo- 
tanisches. Dem  grösseren  Publicum  als  Dich- 
ter bekannt. 

Ohamplaey  Anastase  Louis  Cadet 

de.  —  Präsident  des  Conseils  für  Brücken- 

U.Wegebau,  früher  Divisionschef /^G.  1 847^, 

geb.   1769,  Jan.  1 4,  Paris, 

gest.  4  847,  Juni    i,  Passy  bei  Paris. 
Schriften    über    Hydraulik,    Strassen-  und 
Brückenbau. 

OhangeUy  Pierre  Nicolas.  — 
Scheint  in  Paris  gelebt  zu  haben,  vielleicht 
als  Privatmann  (Bj  (BN), 

geb.   4740,  Jan.  26,  Orleans, 

gest.  4  800,  Oct.  3,  Paris.* 
Trait6  des  extrdmes  ou  Elämens  de  la  science 
de  la  r6alit«,  2  vol.  4  2*,  Paris  4767.  M6t«oro- 
graphie  ou  l'art  d'observer  les  ];)h^nom6nes  de 
l'atmosphöre,  Ib.  4  784.  Des  effets  de  r^lectri- 
cM  sur  le  baromMre  (Journ.  Phys.  XII,  4778). 
Sur  le  baromätrographe  (Ib.  XV,  4  780).  Sur 
deux  barom^trographes  (Ib.  XVI,  4  780).  Ba- 
romötre  ä  appendice  [Ib.  XXIII,  4  78.3). 

*  geb.  1740,  Fobr.  26,  gect.  1803,  Oct.  3  (Q). 

Oliapellei  Abbö  de  la,  s.  Lacha- 
pelle. 

OhapeUOyAuneJeanPascalChry- 
sostome,  s.  Duc-de-la-Chapelle. 

Ohapmaiii  Fredrik  Henrik  af.  — 
Vice-Admiral  in  der  schwedischen  Marine. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  und  d.  kriegswiss. 
Acad.  in  Stockholm  (S)  (Or), 

geb.   1721,  Sept.  9,  Golhenburg, 

gest.  1808,  Aug.  19,  Carlscrona. 

Architectura   navalis   raercatoria  etc.    Holm. 

4  768.   Om  ratta  söttet,  at  ffnna  beltigenheten 

af  ett  skepps  Centrum  gravitatis  i  höjden  etc. 

27 


419 


Chapman 


Chaptal. 


420 


(Vet.  Acad.  Handl.  4787).  Pbysiska  rön  om 
det  fDotst&ad  Kroppar  lida,  som  fOras  ratt  fram 
genom  vattnet  (Ib.  4  795).  Om  rätta  formen  p& 
sUepps-ankrar  (Ib.  4  796,  auch  Gilb.  Ann.  VI, 
4  800).  Noch  vier  Abhandlungen  daselbst. 

Ohapmaili    Robert   WilliaiQ.    — 
'  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  (G,  33;, 

geb.  4  808  etwa, 

gest.  1 8  42,  Aug.  3,  Guisborougb,  Yorksh. 
Soll  über  Chemie ,  namentlich  über  Agricul- 
turchemie  geschrieben  haben. 

Ohapmaii,  Edward  J...  —  Prof.  d. 

Mineralogie  und  Geologie  am  University- 

College  zu  Toronto  in  Canada,  früher  Prof. 

am  Üniversity-College  in  London  (Or), 

geb.  4  824,  Febr.  22  London.- 
Practica  1  Mineralogy,  4843.  On  essay  on  the 
fundamental  relations  of  Mineralogy  to  Che- 
mistry  andPhysics,  4854.  On  the  Constitution 
of  tbe  needle  ore  of  bismuth  (Phil.  Mag.  XXXI, 
4847).  On  the  discrimination  of  the  protoxide 
of  iron  from  tbe  sesquioxide  by  the  blowpipe 
(Ib.  XXXII,  4  848).  On  the  detection  of  lead  in 
the  presence  of  bismuth  In  blowpipe  experi- 
menls  (Ib.  XXXIII,  4848).  On  the  notation  of 
crystals  (Ib.  XXXV.  4849).  Identity  of  breis- 
lakit  and  augit  (Ib.  XXXVII,  4850).  Employ- 
ment  of  right  rhomboidal  prisms  in  crystatlo- 
graphy  (Ib.  id.)  On  the  Classification  of  Silicates 
(Ib.  4<^  Ser.  III,  4  852).  Noch  verschiedene 
mineralog.  Aufsätze,  auch  mathemat.  Tafeln. 

Ohappe,  Ignace  Urbain  Jean.  — 
Vor  der  Revolution  Beamter  im  französ. 
Finanzministerium,  später  mit  seinem  Bru- 
der Claude  Director  der  franz.  Telegra- 
phen-Linien, auch  nach  dessen  Tode  noch 
in  dieser  Stellung  bis  4  823  (BS)  (BN), 

geb.  4760,  ..  .  Rouen, 

gest.  4  828, * 

Histoire  de  la  t^I^graphie,  2  vol.  8^  Paris  4  824. 

*  gest.  1829,  Jan.  28,  Parte  (QG.  1829);  Jan.  26  (CLf 
heim!  dort  JeanJoacph). 

Ohappe,  Claude.  —  Bruder  des  Vo- 
rigen. Abb^  (0)  (BN), 

geb.   4  763, Brüton,  Le  Maine 

(D^p.  Sarthe). 

gest.  4  805,  Jan.  23,  Paris.* 
Sur  un  appareii'  propre  ä  distinguer  les  deux 
esp^ces  d'^lectrisalion  (Journ.  Phys.  XXXIV, 
4  789).  Sur  un  ^lectromjitre  (Ib.  id.).  Nouv. 
expäriences  qui  tendent  ä  prouver  que  l'de- 
ctj*icit6  ne  favorise  pas  sensiblement  l'accrois- 
sement  des  parties  animales  (Ib.  XXXX,  4  792) . 
Exposition  des  principes  d'oü  decoule  la  pro- 
priel6  qu'ont  les  pointes  pour  recevoir  et 
^mettre  ä  des  grandes  distances  la  mati^re 
^lectrique  (Ib.  id.).  Description  d'un  appareii 
pour  la  däcomposition  de  Teau  (Ann.  chim. 
VI.  4  789).  —  eil.  wird  gewöhnlich  als  Erfin- 
der des  optischen  Telegraphen  betrachtet,  weil 
er  das  Glück  hotte,  seine  4792  dem  National- 


Convent  übergebene  Idee  zuerst  im  Grossea 
ausgeführt  und  sich  dabei  als  Ing^nieor-T^lö- 
graphe  angestellt  zu  sehen ;  Oh.  F.  Bvpiiif  und 
S.  K.  H.  Ungaet,  so  wie  J.  A.  B.  BergitdUmr 
haben  ihm  aber  die  Priorität  streitig  gemacht, 
und  lange  vor  diesen  hat  Sobert  Hook  das  Prin- 
cip  des  opt.  Telegraphen  ausgesprochen  (Siebe 
J.  L.  Boeckmaim :  Über  Telegraphie  u.  Tele- 
graphen, Carlsruhe  4794). 

*  StUnt«  sich  aus  MitsmuUi  in  einen  Brunnen. 

Ohappe  d* Aüteroiihe y  Jean.  — 
Abb^;  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris. 
Oheim  d.  Vorhergehenden  (Mem,  Par.  4  7 69J 

(B)  (BN), 

geb.  4722,Ml»rz2, Mauriac, Auvergne, * 

gest.  4769,  Aug.  4 ,  St.  Lucar,  Califomien. 
Voyage  en  $ib<^rie,  8  vol.  4^,  Paris  4763  (Un- 
ternommen im  Auftrage  d.  Academie,  um  den 
Durchgang  d.  Venus  durch  die  Sonnenscheibe 
am  6.  Juni  4  764  zu  beobachten).  Voyage  en 
Califoroie,  4  vol.  4®,  Ib.  4  772  (Ebenao,  om  den 
Venusdurchgang  vom  3.  Jan.  4  769  zu  beob- 
achten). M6m.  sur  le  passage  de  Venus  sur  le 
soleil  etc.  Petersb.  4  762.  —  Sur  Torage  da 
6  Aout  4767  et  d'un  coup  de  foudre  qui  s'est 
61^v6  de  la  terrasse  de  robservatoire  (M^m. 
Par.  4  767).  Sur  la  theorie  des  deux  com^tes 
de  4760  (Ib.  4  760).  Noch  Sehr  viele  astron. 
Beobachtungen  daselbst. 

*  ^eb.  1728,  M&n  2,  {HL), 

Ohaptali  Jean  Antoine  Claude, 
Graf  von  Chanteloup.  —  Sohn  eiues 
Apothekers,  folgweise  Arzt  u.  Prof.  d.  Che- 
mie in  Montpellier,  Besitzer  grosser  che- 
mischer Fabriken,  unter  Napoleon  Mi- 
nister des  Innern  (4  800 — 4),  Mitglied  des 
Erhaltungssenat  (1805);  Graf  und  später 
Pair  von  Frankreich.  Mitglied  des  Instituts 
(4  798)  u.  d.  spätem  Acad.  d.  Wiss.  (BS) 
(BN), 

geb.  4756,  Juni  4,  Nogaret,  Dep.  Lo- 

zÄre, * 

gest.  4832,  Juli  30,  Paris. 
El^mensde  chimie,  8  vol.  8^,  Paris  4  790,  neue 
Aufl.  4796  u.  4808.  Trait^  des  salp^tres  et  des 
goudrons,  Ib.  4  796.  Tableau  des  principaui 
sels  terreux  etc.  Ib.  4  798.  Essai  sur  le  perfe- 
ctionnement  des  artst;himiques  en  France,  Ib. 
4  800.  Essai  sur  le  blanchfment,  Ib.  4  804.  Art 
de  faire,  de  gouverner  et  de  perfectionner  les 
vins,  Ib.  4804,  neue  Aufl.  4849.  Trait^  th^>r. 
et  prat.  de  la  culture  de  la  vigneetc.  Ib.  4  803, 
neue  Aufl.  4  81 4 .  La  chimie  appliquöe  aui  arts, 
4  vol.  8^  Ib.  4  806.  Art  de  la  teinture  duco- 
ton  en  rouge,  Ib.  4807.  Art  des  principes  chi- 
miques  du  teinturier  degraisseur,  Ib.  4808. 
L'Industrie  francaise,  2  vol.  8^  Ib.  4849.  Chi- 
mie appliquöe  ä  Tagriculture,  2  vol.  8^  Ib. 
4  823,  neue  Aufl.  4829.  —  Sur  quelques  pro- 
pri^tbs  de  Tacide  muriatiquo  oxig^nö  (Ann. 
chim.  I,  4  789).  Moyen  de  fabriquer  de  bonne 
poterie  ä  Marseitle  (Ib.  II,  4789).  Sur  quelques 
phönom^nes  que  präsente  la  combustion  du 


421 


Okarante 


Oharpratiar. 


422 


soufre  (Ib.  id.) .  Combi nai^n  directe  des  prin- 
cipesd'aluo  (Ib.  lU,  4  789).  Sur  la  dissolutioa 
des  o&ides  mercuriel  par  le  gas  oiyg^ne  (Ib. 
IV,  4790).  Vues  gönärales  sur  la  formatioD  du 
salp^tre  (Ib.  XX,  4  794).  Sur  le  savon  de  laine 
etc.  (Ib.  XXI,  4  797).  Sur  la  fabrication  de  Ta- 
cetite  de  cuivre  (Ib.  XXV,  4  798).  Sur  la  ne- 
cessit^  et  le  moyen  de  cultiver  la  barille  en 
Fraoce  (Ib.  XXVI,  4798).  Sur  Teffet  des  mor- 
dans  dans  la  teinture  en  rouge  du  coton  (Ib. 
XXVIII.  4  798).  Sur  les  diff^rences  entre  I'a- 
ekle  ac6teu.\  et  Tacide  ac^tique  (Ib.  id.).  Sur 
la  mani^re  dont  on  fertilise  les  mootagnes  dans 
lesCövenes  (Ib.  XXXI,  4799).  Anal yses  des 
diverses soudes  (Ib.  XXXXIX,  4804).  Surladi- 
stiilatioo  des  vins  (Ib.  LXIX,  4809).  Sur  quel- 
ques Couleurs  trouvöes  ä  Pomp^ia  (Ib.  LXX, 
4  809) .  Sur  la  peinture  encaustique  des  anciens 
(Ib.  XCIII,  4  845).  Sur  le  sucre^de  betterave 
(Ib.  XCV,  4845).  Verschiedene  Berichte  da- 
selbst. 

*  geb.  Juni  5  (CZ),  geit.  JuU  20  {ACP.  LH). 

OharantOy  Nicolaus  Henrik  van. 
— -  Dr  Med.,  pract.  Arzt  in  Rotterdam  (Or), 

geb.  48SI, .  .  .  Rotterdam, 

gest.  4847,  .  .  .  Rotterdam. 
Diu.  bist.  med.  de  AntoniiLeeuwenhoekü,  me- 
ritis  in  quasdani  partes  anatomiae  microsco« 
picae,  Lngd.  Bat.  4  844.  Diss.  phys.  inaug.  con- 
tineosdisquisitiones  experimentales  et  theore- 
ticas  circa  magnetismum  rotatione  excitatum, 
Ib.  4844. 

CharaSy  Moise.  —  Arzt,  Apotheker, 
Demoostrator  d.  Chemie  am  Jardin  royale 
(bdan.  Garten).  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  (B)  (HPP), 

geb.  4  618, Uz^s,  Languedoc, 

gest.  4  698,  Jan.  47,  Paris. 
Histoire  naturelle  des  animaux,  plautes  et  mi- 
neraux,  qui  entreot  dans  la  composition  de  la 
Tböriaque  d'Andromachus,  Paris  4  669.  Phar- 
macopee  royale  gal^nique  et  chimique,  Ib. 
4676.  Sur  la  pr^paration  de  l'encre  de  Chine 
Adc.  M6m.  Par.  T.  II).  Sur  la  natura  des  sels 
(Ib.  id.).  Methode  de  tirer  un  liqueuracide 
de  raotimoine  (Mäm.  Paris  4  700). 

Charlard,  Louis  Martin.  —  .... 

. . . (Qh 

geb.  .  .  .  Peronne,  gest.  4798  .  .  . 
Mit  P.  Bajen :  Recherches  chimiques  sur  Tä- 
tain,  Paris  1784. 

Okarle«!  Jacques  Alexandre  C^- 
sar.  —  Prof.  d.  Physik  am  Conservatoire 
des  Arts  et  Metiers ,  Mitgl.  u.  Bibliothekar 
d.  Acad.  d.  Wißs.  zu  Paris;  frnber  Beam- 
ter im  Finanzministerium  und  viele  Jahre 
lang  Privatvorlesangen  über  Experimental- 
physik in  Paris  haltend  (BS), 

geb.   1746,  Not.  \%,  Beaugency, 

gest.  4823,  Apr«    7,  Paris. 


Th^or^me  sur  les  öquations  en  difliärences 
finies  (M^m.  Par.  4  783).  Recherches  sur  le 
caicui  integral  (Ib.  4  784).  Sur  Tint^ration 
d'une  esp^ce  singuliöre  d'^quations  ä  diffä- 
rences  finies  (Ib.  4  786).  Essai  sur  les  moyens 
d'ötablir  entre  les  tbermom^tres  une  compa- 
rabillt^  etc.  (Ib.  4  787).  Sur  les  principes  de 
la  dlff^rentiation  et  sur  les  integrales  particu- 
li^res  (Ib.  4788).  Nouv.  recherches  sur  les 
äquations  en  diffärences  finies  eto.  (Ib.  id.). 
Sur  lesint<^gralesdes  dquations  aux  difförences 
finies  et  sur  d*autres  sujets  (M^m.  sav.  Strang. 
T.  X).  Pr^is  de  quelques  expörienoes  6lectri- 
ques  (Journ.  Phys.  XXX,  4787).  —  Oh.  ist  Er^ 
finder  der  mit  Wasserstoffgas  gefüllten  Atfro- 
staten  (Charlidres) ,  und  mit  einem  solchen 
machten  er  und  Sobert  am  4.  Dec.  4783  zu 
Paris  zuerst  eine  Luftfohrt;  er  erfand  ferner 
ein  Hydrom^tre  thermom^trique  und  verbes- 
serte den  Gravesand'schen  Heliostat  (Biet» 
Traitei,  444  u.  III,  875). 

01|«mUro«y  de  .  .  .  —  Marine-Of- 

ficier  (Q)  (BN), 

geb.  anfangs  XYIII.  Jahrh., 

gest.  kurz  nach  1772. 
Memoire  sur  l'observation  des  longitudes  en 
mer,  Paris  4767.  Expäriences  sur  les  longi- 
tudes faites  ä  la  mer  en  4  767  et  68,  Ib.  4768 
(Darin  d.  Beschreib,  d.  Megameters).  Theorie 
et  pratique  dos  longitudes  en  mer,  Ib.  4  772. 

Oharpentior,  Fran^ois  Philippe. 
—  Erst  Kupferstecher,  dann  Mechanicus 
(mit  dem  Titel :  Königlicher)  in  Paris  (BN), 

geb.   4  734,  Oct.  3,  Blois, 

gest.  4  8  47,  Juli  22,  Blois. 
Erfand  eine  neue  Feuerspritze,  eine  neue  Si> 
gnal- Laterne,  einen  neuen  Leuchtthurm,  eine 
Metallschneide-Maschine,  eine  Maschine  zum 
gleichzeit.  Bohren  mehrer  Flintenläufe  usw. 

Oharpentler,  Johann  Friedrich 
Wilhelm  Toussaint  von.  —  Von 
4766  bis  4785  Prof.  d.  Mathematik  u.  auch 
Physik  an  der  (4766  eröffneten)  Bergaca- 
demie  zu  Freiberg,  dann  Mitgl.  d.  Oberberg- 
amts, Director  d.  Alaunwerks  zu  Schwem- 
sal  und  zuletzt  Berghauptmann  in  Freiberg 
(WS)  (M,U), 

geb.  4  738,  Juni  24,  Dresden, 
gest.  4  805,  JuU  27,  Freiberg. 
Mineralogische  Geographled.  Kursttchs.  Lande, 
Leipz.  4778.  Beobachtungen  über  d.  Lager- 
statten d.  Erze  usw.  Ib.  4  799.  Beitrag  zur  geo- 
gnost.  Kenntniss  d.  Riesengebirges,  Ib.  4804. 
Von  den  ursprönglich  und  neu  entstandenen 
Bergen  (Beschäft.  Gesellsch.  natnrf.  Freande 
in  Berlin,  II).  Briefen  Aehard  über  mineralog. 
Gegenstände  (Ib.  III).  Vom  Granit  u.  Gneuse 
(Ib.  id.).  Dne  lottere  orittologiche  (Atti  di  Sie- 
na,  T.  VI).  Über  d.  Aufbereit,  d.  Erze  auf  d. 
St.  Anna-Schacht  zu  Kremnitz  (Bergbaukunde, 
11).  Vom  Gang  d.  Amalgamirwerke  In  Sach- 
sen (Ib.  Id.).  —  In  Folge  der  auf  einer  Reise 

27* 


423 


Charpentier 


Chaitalat. 


424 


nach  Ungarn  im  J.  4785  gemachten  Erfahrun- 
gen, wurde  nach  seinem  Plan  d.  grosse  Amal- 
gamirwerk  in  Preiberg  angelegt.  —  Notizen  in 
eüb.  Ann.  XII,  XIV  u.  XXII. 

Charpentleri .  .  .  Toussaint  von. 

—  Berghauptmann  von  Schlesien,  in  Brieg 
wohnhaft,  früher  Berghauptmann  in  Dort- 
mund, Sohn  d.  Vorigen  (M,  U)  (G,  <  8 47;  (N), 

geb.   nso,  Nov.  28,  Freiberg,* 

gest.  1847,  März  4,  Brieg. 
Kurze  Beschreib,  stimmtlich^r  beim  Aroalga- 
mirwerke  auf  d.  Halsbrücke  b.  Freiberg  vor- 
kommend. Arbeiten,  Halle  1802.  Obersetzung 
V.  Biaauui'a  Allgm.  Bergwerks-Lexicon,  Leipz. 
4808.  Darstell,  d.  Höben  verschiedn.  Berge, 
Flüsse  u.  Orte  Schlesiens,  Breslau  4842.  Be- 
merk k.  auf  e.  Reise  v.  Breslau  über  Salzburg 
u.  Tyrol,  d.  südl.  Schweiz  nach  Rom,  Neapel 
u.  Paestum,  2  Bde.  8*.  Leipz.  4820.  Oberd. 
Gletscher  (OUb.  Ann.  LXIII,  4849). 

•  geb.  J779,  Nov.  22  (Jf)  {N8). 

Cnuurpontler ,  Johann  G...  F... 

—  Director  der  Saline  zu  Bex  im  Waadt- 
lande,  Honorarprof.  d.  Geologie  an  d.  Aca- 
demie  zu  Lausanne.  Bruder  des  Vorigen 
(Or)  1^^.4866;, 

geb.   4786,  Dec.     7,  Freiberg,* 

gest.  4  855,  Sept.  4  2,  Bex. 
Mdm.  sur  la  natureetlegisementdaPyroxöne 
en  röche,  connu  sous  le  nom  d'Herzolithe, 
Paris  4  842.  Bericht  über  d.  Sicberheitsmaass- 
nahmen  gegen  den  unteren  Getroz-Gletscher 
(Mit  Sseher  u.  Treehsel),  Zürich  4824.  Essai 
sur  la  Constitution  g^ognostique  des  Pyrtoöes, 
Paris  4823.  Sur  la  cause  probable  du  transport 
des  blocs  erratiques  de  la  Suisse,  Ib.  4  885  (auch 
Ann.  Mines  VIII  u.  deutsch  in  Frdbel  u.  Heer's 
Mittheil,  aus  d.  Gebiet  d.  theoret.  Erdkunde). 
Essai  sur  les  glaciers  et  sur  le  terrain  erratique 
du  bassin  du  Rh6ne,  Lausanne  4844.  Obser- 
vations  sur  le  terrain  granitique  des  Pyr<^ntes 
(Journ.  Min.  4  84  3).  (jber  d.  Granit  in  d.  Py- 
renäen (OUb.  Ann.  XLV,  4  84  3).  Ober  d.  Py- 
roxenfels  daselbst  (Ib.  LXVII,  4  84  4).  Dicou- 
verte de  Tiode  dans  le  sei  de  Bex  (Ann.  Min. 
X,  4  825) .  Sur  la  nature  et  le  gisementdu  Gypse 
de  Bex  (Ib.  V,  4820).  Sur  la  position  g^ognost. 
du  terrain  salif^re  des  environs  de  W impfen 
sur  le  Neckar  (Ib.  Vlir,  4823).  Über  d.  Sehen 
d.  Sterne  bei  Tage  aus  tiefen  Schachten  (Mit^ 
t&eil.  d.  naturf.  Gesellsch.  zu  Bern  4854). 

*g«b.  17b7,  Dec.7(jr.II). 

ChaslMy  Michel.  —  Prof.  d.  Geo- 
däsie u.  Maschinenkunde  an  d.  £cole  po- 
lytechnique  (seit  4  8i4),  auch  Prof.  d.  hö- 
heren Geometrie  an  d.  Facultät  d.  Wiss. 
in  Paris.  Mitgl.  d.  Institute  seit  4  854.  Frü- 
her Prof.  in  Charlres  (Or), 

geb.   4793,  Nov.  4  5,  Bpemon   (Döp. 

Eure  et  Loire). 
Recherches  de  gi^om^trie  pure  sur  les  lignes 
et  les  surfoces  du  2"^  degr<^,  4829.   M^m.  sur 


les  propri<^l<s  g^n.  des  c6nes  du  2"^  ordre. 
4830.   M^m.  sur  les  propr.  g<^n.  des  contqne^ 
spbt^riques,  4834.   Sur  le  passage  du  premier 
livre  de  la  g^m^trie  de  Be4ee,  r^Iatif  k  un 
nouv.  syst,  de  num^ration,  Bruxeltes  483(. 
Apercu  historique  sur  Torigine  et  le  d<^vclop- 
pement  des  m^thodes  en  göomötrie  etc.  4  vol. 
4^  Ib.  4  837  (Deutsch  von  L.  A.  Sehneke:  Ge- 
schichte d.  Geometrie,  Halle  4889).   TraiK"  Je 
g(^om4lrie  sup^rieure.  Ib.  4  852.  —  Explication 
de  Tabacns  de  Bo6ee  etc.  (Compt.  rend.  IV. 
4  837).   Solution  synthi^tlque  du  probl^me  de 
Tattraction  des  ellipsoides  etc.  (Ib.  V,  4887  et 
VI,  4  88S).   De  la  connaissance  qu'ont  eue  les 
anciens  dune  numöration  d<H;imale  ^rite  et4\ 
(Ib.  VI).  Sur  l'origine  de  notre  Systeme  de  nu- 
m^ration  (Ib.  VlII,  4  839).    Enonc^  de  deu\ 
thdordmes  gdn^raux  sur  l'attraction  des  corps 
et  la  th(^orie  de  la  chaleur  (Ib.  id.).   Sur  les 
apparitions  pdriod.  d'ötoiles  Alantes  observee«^ 
du  VI«  au  XII«  siöcle  (Ib.  XII.  4844).   Sur  U 
nature  des  Operations  alg^briques  attribuees 
ä  FiboüAoei;  sur  les  droits  de  TUte  m<^connus 
(Ib.  id.).  Sur  quelques  pointsde  i'hist.  de  Tal- 
göbre  (Ib.  XIII,  4844).   Sur  le  trait«  d'Areki- 
mkde:   de  numero  arenae  (Ib.  XIV,   484j  . 
Explication  des  trait^s  de  Tabacus  (Ib.  XVI  et 
XVII,  4  843).   Proprietäs  göomdtr.  relatives  au 
mouvement  infiniment  petit  d'un  Corps  solide 
libre  dans  l'espace  (Ib.  XVI).    Propriet^s  goo 
des  arcs  d*uoe  section  conique,  dont  la  diff*»- 
rence  est  röctiflable  (Ib.  XVII).   Constnictioo 
göom^tr.  des  amplltudes  dans  les  fonctions  el- 
liptiques  etc.  (Ib.  XIX).  Sur  la  lemniscate  Ib 
XXI,  4845).    Sur  les  lignes  göod^iques  etc. 
(Ib.  XXII.  4846).   Thöor^me  g<^n.  sur  la  de- 
scriptlon  des  lignes  de  courbure  des  surfaces 
du  i»«"  degrd  (Ib.  id.).   G«n6ralisation  de  U 
th^orie  des  foyers  des  sections  coniques  etc. 
(Ib.  id.).  Recherches  sur  l'astronomie  iodienne 
(Ib.  XXIII,   4846).    Diverses  propri^tos  de« 
rayons  vecteurs  et  des  diam^tres  dune  section 
conique  etc.  (Ib.  XXVI,  4848).  Constnict.  de 
la  courbe  du  S">"  ordre  d^termin<^e  par  oeuf 
pointo  (Ib.  XXXVI,  4853).  Sur  les  courbes  do 
4»«  ordre  (Ib.  XXXVII,  4853).   Viele  Au&atie 
in  LioQTÜle's  Journ.  math.,  2.  B.:  Sur  quelqu^ 
propri^t^  g^n^rales  des  surfaces  gauches   II. 
4  887).   Th^ur^mes  g^n^raux  sur  les  System«» 
des  forces  et  leur  moments  (XII,  4847.  etc. 

Ohastol,  C  h  a  r  1  e  8.  —  Baron,  Artülerie- 
GapitSn  erst  im  Dienst  d.  Genfer  Itepublik, 
dann  in  dem  der  Königin  v.  Cngani  (SG  . 

geb.  4  743,  .  .  .  Genf,  gest.  .  .  . 
Description  d'une  machine  pour  s^parerTor 
et  rargeot  des  terres  et  scories  par  le  mo^ea 
de  la  trituratiou  et  de  ramalgamalioo  ;Me». 
Soc.  des  arts  de  GenÖve,  T.  I). 

Ohastelety*  Gabriele  £miHe  Le 
Tonnelier  de  Breteuil,  Marquise  da. 
—  Tochter  des  Barons  de  Breteuil  ilii- 
troducteur  des  ambassadeors)  o.  GemahUn 
des  General-Lieutenante,  Marquis  de  Cht* 
stelet-Laumont  (BN)  (Q)  (LB), 


425 


ChatoUard 


Chanvelot. 


426 


geb.  n06,  Dec.  17,  Paris, 
gest.  ni9,  Aug.  10,  Lun^ville. 
lostitutioos  de  physique,  Paris  4740.  Röponse 
a  la  lettre  de  Mr.  Mainui  sur  la  questioD  des 
forces  Tives,  Brni.  4744.  Diss.  sur  la  nature 
et  la  propagatiOD  du  feu ;  gekrönt  von  der  Pa- 
riser Acad.  (Möm.  de  Prix,  T.  IV,  4  738,  anch 
für  sich  anonym) ,  Paris  4744.  Kewton'i  Phi- 
tosophiae  naturalis  principia  roathematica,  ins 
Französische  übersetzt,  Ib.  4756  (posthum). 

*  In  neueren  Werken  Chfttelet  geschrieben. 

Oluitellardy  ...  —  Jesuit,  Prof.  der 
Hydrographie  zu  Toulon  (Q), 

geb.  .  .  .,  gest.  1757,  Oct.  4  5,  .  .  . 
Recueils  des  trait^  de  matbämatiques  ä  Tu- 
sage  des  gardes  de  la  marine,  4  vol.  42^,  Tou- 
lon 4  749.* 

*  Dandbe  Werk  wird  in  (Q)  auch  zugetehrieben  dem 
Prof.  d.  Hydrographie  in  Toulon  J.  J.  Duchatel- 
Ikrd,  geb.  1693,  Dee.  21,  Lyon,  geat  1733,  Oet.  15, 
.  *  • 

OluMidelf  Laurent  Jean.  —  War- 
dein an  der  Münze  zu  Paris  (Or),. 

geb.  1783,  Mai  49,  Paris, 

gest Paris. 

Sur  quelques  exp^riences  tendant  ä  ddtermi- 
Der  par  la  coupellation  et  le  döpart  seulement, 
le  titre  exact  d'un  Hitgot  contenant  de  Tor,  du 
ptatine,  de  l'argent  et  du  cuivre  (Ann.  cbim. 
pbys.  II,  4  84  6) .  Sur  raclion  de  Tacide  hydro- 
chlorique  sur  les  alliages  d'^tain  etd'antin[ioine 
(Ib. in.  484  6).  Sar  l'essai  d'or fin  (Ib.  IV,  4 84 7) . 
Sor  raction  de  l'acide  hydrochlorique  sur  les 
alliages  d'^tain  et  de  bismuth  (Ib.  V,  484  7). 
Sur  le  cuivre  jaune  (Ib.  id.)-  Sur  la  fabrica- 
tioD  des  mödailles  coul^es  (Ib.  VI,  484  7).  De 
raction  de  Tacide  hydrochlorique  sur  les  al- 
liages de  cuivre  et  d'ätain  (Ib.  VII,  4  848).  Sur 
Temploi  du  bismuth  dans  la  dötermination  da 
titre  des  matteres  d*or  et  d'argent  (Ib.  VIII, 
4848).  Sur  la  volatilisation  du  bismuth  (Ib.  IX, 
4848).  Des  pbönom^nes  que  pr^sentent  quel- 
ques m^tau\  lorsqu'on  les  soumet  ä  la  coupel- 
lation etc.  (Ib.  XII,  4849). 

Cluiildoiri  A  n  1 0  i  n  e.  —  Prof.  d.  Phi- 
losophie, Astronomie  und  experimentellen 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Franeker  (KL.  182i;, 
geb.   17i9,  Oct.      8,  Spaab.  Luttich, 

gest.  182i,  Febr.  20,  bei  Harlem. 
A.  a.  Ort  keine  Schriften  genannt. 

0hanlae8,MicbelFerdinandd*Al- 
bertd^Ailly,  Duo  de.  —  Pair  von  Frank- 
reich, General-Lieutenant  in  d.  fraoz.  Ar- 
mee, Gouverneur  d.  Picardie.  Ehrenmitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Parfs  (Mem,  Par,  4  769^ 
(B)  (BN), 

geb.   17  4  4,  Dec.  31,  Paris, 

gest.  4769,  Sept.  23,  .... 
Noavelle  möthode  pour  diviser  les  Instruments 
de  math^matique  et  d'astronomie,  Paris  4  768. 
Description  d'on  microscope  et  de  difföreos 


micromMres  destin<^8  ä  m^anrer  des  parties 
circulaires  ou  droites  avec  la  plus  graode  pr6- 
cision,  Ib.  4  768.  —  Observations  sur  quelques 
exp6riences  de  l'optique  d'Iiaao  Jfawton  (Mäm. 
Par.  4  755).  Sur  uae  plate-forme  pour  diviser 
les  instrun^ents  de  roathömatique  (Ib.  4765). 
Sur  quelques  n^oyens  de  periäctionner  les  in- 
strumenta d'astronomie  (Ib.  id.).  Sur  quelques 
exp^riences  relatives  ä  la  dioptrique  (Ib.  4767 
—  betreffend  die  Construction  achromatischer 
Femröhre).  Astron.  Beobb.  (Ib.  4765  u.  4769). 

Ohaolna«,  Marie  Joseph  Louis 
d'Albert  d'Ailly,  Duo  de.  —  Sohn  des 
Vorigen ,  bis  zum  Tode  seines  Vaters  deo 
ntel  Duc  de  Pecquigny  führend.  Oberst  in 
der  französ.  Armee,  später  privatisirend. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  (B)  (BN), 

geb.   1741, 

gest.  nach  1789,  .  .  . 

Nou volle  m^thode  de  saturer  d'air  fixe  ä  la 
fois  et  en  moins  d'une  minute  30  pintes  d'eau 
etc.  Paris  4778.  Expöriences  sur  Fair  fixe  qui 
se  dögage  de  la  bi^re  en  fermentation  (Möm. 
sav.  Strang.  T.  IX).  Effet  de  Tacide  nitreux  et 
de  Talcali  sur  les  inseotes  qui  nagen t  dans  le 
vinaigre  (M^m.  Par.  4  765).  On  the  method  of 
preparing  pure  and  white  fusible  salt  of  urine 
and  perfectly  transparent  phosphoric  acid 
(Phil.  Tr.  4783). 

OhavMieri  Frangois.  —  Prof.  der 
medicin.  Facultät  zu  Paris.  Erster  Arzt  am 
Hospice  de  la  Matemitö.  Zeitlang  auch  Prof. 
d.  Chemie  an  d.  £cole  polytechnique.  Mitgl. 
d.  Instituts  und  d.  Acad,  roy.  de  Mödicine 
zu  Paris  (BN), 

geb.  4746, Dijon,* 

gest.  4  828,  Juni  9,  Paris. 

Mit  Onyton  de  Korveau  a.  JBartrand:  Descrip- 
tion de  Taröostat  de  Tacad.  de  Dijon,  Dijon 
4784.  —  M6ro.  sur  l'air  inflammable  (Joum. 
phys.  4777).  Sur  le  berate  de  roercure  (Ib. 
id.).  Sur  l'acide  de  ver  ä  soie  (Ib.  4  788).  Sur 
quelques  moyens  d'äconomie  et  de  perf6ction- 
nementdans  les  fabriquesde  chapeaux  (Joum. 
de  r^coie  polytechn.  Gab.  U,  4795).  Viel  Me- 
dictnisches. 

*  geb.  1750  etwa,  .  . .  «). 

CniaiiTeloty  Sylvestre.  —  Capitän 
im  Geniecorps  d.  franz.  Armee,  emigrirte 
4792  nach  Deutschland,  verkehrte  mit 
Kästner,  Gauss,  v.  Zach  u.  A.,  und 
ging  4  805  nach  Frankreich  zurück  (BN), 

geb.   4747,  ..  .  Beaune, 

gest.  1840  etwa,  ..... 
Introduction  ä  r^lectrlcitö,  avec  des  explica- 
tions  ä  nombre  de  ph^noro^nes  de  chimie.  de 
pbysique  etd'^conoroie  animale,  Madrid  (Bay- 
onne)  4  788.  Nouvelle  introduction  ä  la  g^o- 
mötrie  ou  thöorie  exacte  et  lumineuse  de  T^- 
teoduo)  BruDSvic  1802. 


427 


Ohauvenel 


Gh0B6viz 


428 


OliaVTeiiel,  William.  —  Prof.  der 
Mathematfk  an  d.  United  States  Naval  Aca- 
demy  zu  Annapolis  in  Maryland,  früher  an 
d.  Naval  School  in  Philadelphia  (J.  U,)  (Or), 

geb.  48^0,  Mai  34,  Philadelphia. 
A  treatise  of  plane  and  spberical  tngonomelry, 
Philadelphia  4  850.  Solution  of  a  problem  in 
sailing  (SiUiaiaa'i  Journ.  XLVI,  4844).  On  de- 
terroinaiion  of  longilude  by  the  moon  (Ib.  New 
Ser.  VIII.  4  849).  New  method  of  correcting 
lanar  distances  (OoiUd,  Astr.  Journ.  II,  4852). 
New  formulas  of  spberical  trigonometry  (Ib. 
III,  4854).  On  the  Solution  of  some  trigono- 
metric  equations  by  series  (Ib.  id.). 

OhailTltty  £  t  i  e  n  n  e.  —  Verliess  bei 
Aufhebung  des  Edicts  von  Nantes  sein  Va- 
terland, ging  erst  nach  Rotterdam,  dann 
nach  Berlin,  und  ward  hier  Prediger  der 
französ.-reform.  Gemeinde,  Inspector  des 
College  frangals  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
(HN)  (B)  (BN)  (J), 

geb.   1640,  Apr.  4  8,  Nimes, 
gest.  47J25,  Sept.  6,  Berlin.* 
Oab  heraus :  Noaveau  Journal  des  S^avans, 
4  694— '98,  die  ersten  Bflnde  in  Rotterdam,  die 
spUleren  in  Berlin.    Lexicon  philosophicum, 
Rotlerd.  4698.   De  nova  circa  vapores  hypo* 
thesi  (Mise.  Berolin.  T.  I,  4740). 
*  ptt.  Apr.  6  {HL)  (BFI). 

OhavMUiM,  Daniel  Alexandre. 
—  Honorarprof.  d.  Zoologie  an  d.  Acad. 
zu  Lausanne.  Mitgl.  d.  grossen  Raths  d. 
Ganton  Waadt  (VGS,iSi^), 

geb.  nes,  Juli  26,  Vevey. 

gest.  4846,  Oct.  29,  Lausanne. 
U6m.  sur  les  paragröles  (Bibl.  unrv.  XXVIII, 
4  8S4).  Ausserdem  Geologisches  und  Zoologi- 
sches. —  War  Mitstifter  d.  allgem.  Schweizer 
Naturforsch.  Gesellschaft  im  J.  4  845. 

OliaTignaiid ,  Pierre  Löon.  — 
Lehrer  d.  Mathematik,  d.  engl.  u.  deutsch. 
Sprache  in  Paris,  dann  Lehrer  d.  Mathema- 
tik in  Chateauroux ,  endl.  Direct.  d.  Lan- 
casterschule  zu  Saintes,  Döp.  Charente  in- 
förieure  (Tq), 

geb.  4  794,  ..  .  Saintes, 

gest.  4  837,  .  .  .  Saintes. 
Nouv.  arithmötique  appliqu^e  au  commerce 
et  ä  la  marine,  mise  en  vers,  Toulouse  4  843 
(6"«edit.  Lyon  4  847). 

OhaselleSf  Jean  Mathieu  de.  — 
Prof.  d.  Hydrographie  bei  d.  Galeeren  in 
Marseille,  als  solcher  von  4  693  bis  4  695 
eine  astronom.  Reise  nach  d.  Levante  u. 
Aegyptcn  machend.  AuswSrt.  Mitglied  d. 
Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  (Mem,Par.  HIOJ 
(B)  (BN), 


geb.  4  657,  Juli  24,  Lyon, 

gest.  47  40,  Jan.  4  6,  Paris. 
Remarques  sur  la  difförente  maniöre  de  voguer 
des  rames  ordinaires  et  des  rames  touruantes 
nouvel  lernen  t  propos6es  par  Mr.  duOiMt  (Möm. 
Par.  4  702).  Sur  la  construction  des  cartes  hy- 
drograpbiques  et  des  ^helles  de  iatitude  (Ib. 
id.).  Viele  astron.  Beobb.  (besonders  Ortsbe- 
stimmungen), auch  einige  magnetische,  auf 
seiner  Reise  und  in  d.  M6m.  Par.  4  704  —4  709. 
Unterstutzte  4683  u.  4700  Cutmi  bei  d.  Grad- 
messung  in  Frankreich. 

OhelivSy  Georg  Caspar. — Erster 
Rechenei-Schreiber  d.  Stadt  Frankfürt  a.  M., 
früher  Schullehrer  daselbst  (J.  P,  Hau- 
schild, a,  a,  0.), 

geb.   4764,  März 22,  Obersteden,  bei 

Homburg  v.  d.  Höhe, 

gest.  4  828,  März    8,  Frankfurt  a.  M. 
Maass-  und  Gewichtsbuch,   Frankfurt  4805, 
8.  Aufl.  von  J.  F.  Haiuehüd,  Ib.  4830.   Über 
d.  wahre  kölnische  Mark,  Ib.  4820.  Noch  ei- 
nige metrolog.  Schriften. 

CniennilBi  Johann  Hieronymus. 
—  Pastor  d.  deutschen  Garnison-Gemeinde 
in  Kopenhagen,  vorher  Gesandtschaftspre- 
diger in  Wien  und  Compastor  in  Rends- 
burg. Milgl.  d.  Gesellscb.  naturf.  Freunde 
in  Berlin  (W)  (NK)  (NGB), 

geb.  4730,  Oct.  4  0,  Magdeburg, 
gest.  4  800,  Oct.  4  8,  Kopenhagen.* 
Vermuthung  über  d.  Entstehung  d.  Chalce- 
don-Dmsen  (Beschfifl.  d.  Gesellscb.  naturf. 
Fr.  I).  Beschreib,  einer  Heise  nach  Faxoeu. 
Stevens  Klint  (Ib.  II).  Von  d.  Kienholz  in  d. 
Seeland.  Torfgruben  (ib.  III).  De  quibusdam 
testaceis  et  crustaceis  deperditis  etc.  (Skrilt. 
Kiöbnh.  Selsk.  N.  Samt.  III).  Viel  Zoologisches. 

*  gcvt.  Oet.  12  (Br), 

OheaeviSy  Richard.  —  Vermögen- 
der Privatmann  von  einer  aus  Frankreich 
stammenden  protestantischen  Familie.  Mit- 
glied d.  Roy.  Soc.  (TD)  (ABO)  (BS)  (UFP)» 

geb.   4  774, Dublin, 

gest.  4  830,  Apr.  5,  Paris. 
Remarks  upon  chemical  nomenclature  etc. 
Lond.  4  802.  On  mineratogical  Systems,  Ib. 
484  4  (zuerst  in  d.  Ann.  chim.  LXV,  4808).  — 
Analysis  of  the  arseniates  of  copper  aod  iron 
from  Cornwall  (Phil.  Tr.  4804).  On  Dr.  JamM* 
powder  (Ib.  id.).  Observ.  and  exprm.  upon 
oiygenized  and  hyperoxygenized  muriaticacid 
(Ib.  4802).  Analysis  of  the  corandam,  and  od 
the  affinities  the  earths  are  supposed  to  have 
for  each  other  in  the  humid  way  (Ib.  id.).  Od 
the  Chemical  natura  of  the  humours  of  the  eye 
(Ib.  4  808).  On  the  nature  of  a  metalfic  sub- 
stance  lately  sold  in  London  as  a  new  metal 
uoder  the  title  Palladium  (Ib.  id.).  On  the  aetion 
of  platina  and  oMrcnry  upon  eaeh  oUier  (Ib. 
4805).  —  Analyse  de  quelques  pierres  magn^ 


4S9 


Chenot 


Choralier. 


480 


sieones  (Ann.  chim.  XXVIIl,  4798).  Surun 
priocipe  v^'^tal  particalier  contenu  dans  le 
cafö  (Ib.  XLIII,  4802).  Sur  la  propri6(6  ma- 
go^tique  du  nickel  et  du  cobalt  (Ib.  XLIY,  4  802). 
Sur  uoe  nomenclature  chimique  etc.  (Ib  .id.). 
Remarques  sur  un  buvrage  (de  Winterl)  inti- 
lul^:  Mat^riaux  pour  servir  de  base  ä  une  chi- 
mie  du  dix-neuvi^me  siöcle  (Ib.  L,  4804).  Sur 
un  Memoire  du  Dr.  Weiis  etc.  (Ib.  LH,  4  804). 
Sur  laluffline  pure  de  Halle  (Ib.  LIV,  4  805). 
ReQe&ions  sur  quelques  m^thodes  minäralo- 
giqucs  (Ib.  LXV,  4  808).  —  Analysis  of  a  new 
lead  ore  (Kipliolion^i  Journ.  4804).  Analysfs  of 
Btoflachanite  from  Botany  Bay  (Ib.  id.).  On 
thequantity  of  sulphur  contained  in  sulpburic 
acid  (Ib.  4  802).  Rcsearches  on  acetic  aeid  (Ib. 
48iO). 

Oha&ot,  Adrien.  —  Zu  Glichy-la- 
Garenne  wohnhaft,  wahrscheinlicfa  Fabri- 
kant (Die  biogr.  Notiz  von  Nie  kies  in 
Sülm.  Journ.  N.  Ser.  T.  XXI  sagt  nichU 
darüber), 

geb.  1805  etwa, 

gest.  4835,  Nov.  27,  .  .  .♦ 
Les  chaudiöres  ä  vapeur  sont  des  machioes 
^lectriques  etc.  Paris  4844.  —  Sur  l'oxide  de 
carbon  pur,  coosiderö  comme  poison  (Compt. 
read.  XXXVIII,  4854).  Pouvoir  fulminant  du 
silicium  (nach  späterer  Berichtigung  nicht  Si- 
licium,  sondern  Silber)  ä  l'^tat  d'öponge  ro6- 
tallique  (Ib.  XL,  4  855).  —  Legte  4  840  zu  Cli- 
cby  eine  Fabrik  zur  Darstellung  von  schwamm- 
förmigem  Eisen  an  (durch  Reduelion  des  Oxyds 
mittelst Koblenoxydgases),  wovon  ersieh  gros- 
sen Nutzen  bei  def  Stahlfabrikation  nsw.  ver- 
sprach (Darüber  seit  4849  viele  Notizen'  in  d. 
Compt.  rend.), 

*  Stünte  vier  Stock  hoch  von  einem  Balcon  herab,  in 
Folge  einet  Schwindels,  den  er  sich  durch  Einath- 
men  too  KcAilenozjrdgai  lugvsogien  hatte. 

Chereaii,  A  n  t  o  i  n  e.  —  Apotheker  zu 
Paris,  Hembre  adjoint  d.  Acad.  roy.  de  M^- 
dicine  daselbst  (Q), 

geb.  4776,  Dec.  4  2,  Paris. 
Repertoire  du  pharmaclen  etc.  Paris  4  84  3.  Auf- 
sitze im  Jonro.  de  Pharmacie  und  Journ.  de 
chimie  mädicale.  Über  d.  Aeseolin  (Baehaer'a 
Ilepert.XX,  4835). 

Ohintbla-Sandollnl,  .  .  .  —  Ca- 

pnziner  (B)  (BN), 

geh üdine. 

Lebte  im  XVI.  Jahrh. 
Taalemma  cherubicum  catholicum,  universa- 
Üa  ac  particularia  continens  principia  sive  in- 
strumenta ad  horas  omnes  italicas,  bohemi- 
cas,  gallicas  atque  babylonicas,  diurnas  atque 
noclurnas  dignoscendas,  et  ad  componendum 
p€r  Universum  orbem  earum  multiformia  ho- 
rologia  exquisitissimum ,  4  vol.  fol.  Venetiae 
<598.  Nova  horologiorum  inventio,  Ib.  4  599. 

CUrabla,  ...  —  Capuziner  d.  Pro- 
vinz Toaraine  (BJ  (BN), 


geh Orl^aDs. 

In  d.  2.  Hälfte  d.  XYIL  Jahrh.  lebend. 
La  dioptrique  oculaire  ou'la  thäorie,  la  positive 
ei  )a  m^canique  de  l'oculaire  dioptrique  en 
toutesses  esp^es,  Paris  4  674 .  La  vtsion  parfaite 
ou  le  concours  des  deux  axes  de  la  vision  en  un 
seul  point  de  I'objet,  Ib.  4  677.  La  vision  par- 
faite ou  la  vue  distincle,  Ib.  4  684  (Fortsetzung 
d.  vorig.  Werks).  Effets  de  la  force  de  la  con- 
Ugu'it^  des  Corps ,  par  lequel  on  r^pond  aux 
exp^riences  de  la  crainte  du  vuide  et  ä  Celles 
de  la  pesanteur  de  l'air,  Ib.  4  679.  Exp^rience 
justifi^e  pour  l'^^vation  des  eaux  par  t»  neu- 
veau  moyen  ä  teile  faauteur  et  en  teile  quan- 
tit^  que  ce  soit,  Ib.  4  684.  Diss.  en  laquelle 
sont  rösolues  quelques  difficult^  pr^endues 
au  sujet  de  i'invention  du  binocle. 

OhiseaiUBi  s.  Loys  de  Cheseaux. 

OhesaeoopiMnMi*  Niels.  —  Nach 
vollbrachten  Studien  auf  d.  Collegiam  Hau- 
rilianum  in  Cassel,  4  593  Magister  u.  4599 
Prof.  d.  Mathematik  aii  d.  Univ.  zu  Mar- 
burg, 4  602  aber  vom  König  CarllX.  vob 
Schweden  zorückberafen  und  zum  Hof- 
kanzler ernannt ;  später  schwedischer  Ge- 
sandter in  DeuUchland  (S)  (St)  (A), 

geb.  4  5**,...  Rumla  Socken,  Nerik«, 

gest.  4  63i, 

Rosarium  mathematicum ,  Cassel  4600.  Isa- 
goge  optica  cum  disceptatione  de  universogeo- 
metriae  magisterio,  h.  e.  geodcsia  rectamm 
per  radium  et  aliis  quaestionibus  phHosophi- 
eis  juxta  auream  P.  Band  methodum  concin- 
nata,  Frankf.  4  593. 

*  Auch:  Liljerus. 

OhesaeopphenM,  Johann.  —  Prof. 
d.  Medicin  und  Anatomie  an  d.  Univ.  zu 
Upsala.  Bruder  des  Vorigen  (S)  (JJ^ 

geb.   «584, Prov.  Nerike, 

gest.  4  635,  Jan.  34,  Upsala. 
Schrieb  an  50  Dissertationen,  tvorunter  f  6  phy- 
sikalische und  mediciniscbe,  z.  B. :  De  coelo, 
Upsal.  4644  ;  De  natura.  Ib.  4645;  Isagoge  me- 
teorologica ;  De  tempore ;  De  mundo ;  De  stel- 
lis  in  specie ;  De  eclipsi  solis  et  lunae ;  De  ele- 
mentorum  qualitatibus ;  De  metallis ;  Do  lapi- 
dibus  (sömmtlich  Upsala  4624). 

OheiiTrevMe,  N . . .  —  Prof.  d.  Che- 
mie an  d.  Artillerie-  u.  Genie-Schule  zu 
Metz,  Sohn  eines  Apothekers  daselbst  (I>€), 

geb.  4778,  •  .  .  Metz.* 
Cours  de  chimie  appliqu^e  aux  arts  militaires, 
Metz  4  8S3.  Recherches  physico-chirniques  sur 
le  charbon  (Ann.  chim.  phys.  XXIX,  4  825). 

•geb.  1788,  ..  .(Q). 

OhevaUer,  Frangois.  —  Prof.  der 
Mathematik  am  Collie  royal  de  France. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (CF), 

geh St.-Maure,  Toaraine, 

gest.  4  748,  Jan. .., Paris. 


4SI 


Oho¥ali«r 


Chavrenl. 


432 


Sur  une  Doavelle  mani^re  de  leyer  la  carte  d'un 
pays  (M6m.  Paris  i  707) .  Sur  les  effetsde  poudre 
äcanoo,  principalemeatdaDslea  mioesflb.id.). 

ObmwMetf  Jacques  Louis  Vin- 
cent. —  Opticus  in  Paris  (QC), 

geb.  1770,  Dec.  23,  Paris. 
Avertissemont  sur  Tusage  du  microscope 
achromatique  vertical  et  horizontal,  coDstrait 
pour  la  premi^re  fois  en  48SS  etc.  Paris  1834. 
Noüce  compl^mentaire  et  description  pratique 
des  proc^^  du  Daguerr^otype  etc.  Ib.  1844. 

Oheralleri  Charles  Louis.  —  Op- 
ticus (Ingönieur-oplicien)  in  Paris.  Sohn 
des  Vorigen  (QC), 

geb.  4804,  ..  .  Paris. 
Notice  sur  i'usago  des  chambres  obscures  et 
descbambres  claires  etc.  Paris  1839.  Notice 
sur  les  gisemeots  houiilers  et  les  travaux  des 
mines  claires  etc.  Ib.  18S9.  Des  microscopes 
et  leur  usago,  Ib.  1889.  Manuel  des  myopes 
et  des  presbytes  etc.  Ib.  1841.  M^langes  pbo- 
tographiques,  Ib.  1844.  Nouvelles  Instructions 
sur  l'usage  duDaguerrtotype ;  description  d'un 
Bouyoau  photograpbe  etc.  Ib.  4  84 4.  Sur  un 
microscope  composö  ä  foible  grossissement 
(Compt.  rend.  rv,  4837).  Microm^tre  pour  les 
instmmeots  astronomiques  conslruit  sur  un 
■ouveau  Systeme  (Ib.  VIII,  4839).  Sur  une  mo- 
dificaUoo  apport^  au  doublet  de  WoUaaton  etc. 
(Ib.  XII,  4844).  Sur  quelques  modifications 
apport^s  ä  des  instrumonts  optiques  (Ib.  XIII, 
4  844).  Nouv.  lunette  ä  objective  compos^  etc. 
(Ib.  XIX,  4 844).  Sur  l'emploi  de  l'^lairage 
oblique  pour  les  objets  observds  au  micro- 
scope (Ib.  XXIV,  4847).  Röclamation  de  prio- 
rit^  relativement  k  Tapplication  aui  tölescopes 
des  oculaires  ä  verres  achromatiques  placä  ä 
des  distances  indiqudes  par  HujgbaBt  et  Bams- 
«•B  (ib.  XXXI,  4850). 

OhevaliM»!  Victor  Ars^ne,  s.  Le- 
Chevalier. 

Obeimlller,  Jean  Gabriel  Augu- 
stin. —  MechanicuB  und  Opticus  (Ing^- 
nieur^opticien  du  Roi)  in  Paris  seit  4796 
(DC)  (QC), 

geb.  4778)Sept.  43,Mante8,D^p.Seine- 

et-Oise. 
Iliütruction  sur  les  cadrans  solaires  horizon- 
teaux  et  universels,  Paris  4805.  Instructions 
sur  les  microscopes  etc.  Ib.  4807).  Le  c»nser- 
vateur  de  la  vueetc.  lb.4840  (4'°«6dit.  4820). 
Essai  sur  Tart  de  1' Ingenieur  en  Instruments 
de  pbysique  expi^ri mentale  en  verre.  Ib.  484  9. 
Instruction  sur  les  paratonnerres ,  Ib.  4815. 
Instruction  sur  Temploi  du  tbermomMre  et  de 
Var^m^tre  ou  p^se-sirop  etc.  Ib.  4884.  In- 
struction sur  la  mani^re  de  se  servir  de  la 
chambre  claire.  —  Mitgrüader  der  See.  d'En- 
couragement  pour  1' Industrie  nationale  und 
Mitherausgeber  d.  Journ.  des  arts. 

CJhttfvmlUttr,  Jean  Baptiste  Al- 
phonse.  —  Apotheker  in  Paris,  Prof.  an 


d.  ifecole  de  Phannacie  n.  MitgL  d.  Acad. 
roy.  de  M^dicine  (DC)  (QC), 

geb.  4  793,  Juli  4  9^  Langres. 
Mit  A. Siehard:  Dtctionnaire  des  drognes  sim- 
ples et  composites ,  5  vol.  Paris  4827.  MitA. 
Payen:  Traitö  ölömentaire  des  rdactifs  etc. 
2  vol.  Ib.  4829— 30.  Allein :  Supplement  dam, 
Ib.  4844 .  L'ari  de  prdparer  les  chlorures  des^ 
infectants  etc.  Ib.  4  829.  Mit  Wie:  Manuel  de 
pharmacie  etc.  2  vol.  Ib.  4  834.  Mit  Hanxy: 
Möm.  sur  le  lait  etc.  Ib.  4889.  —  Sur  la  bile 
humaine  et  sur  la  pr^sence  du  picromel  dan«« 
ce  liquide  (Ann.  chim.  phys.  IX,  4  848).  Ana- 
lyse de  la  bile  du  coaita  fauve  (Ib.  XI,  4849. 
Examen  chim.  de  Tacide  particulier  form^ 
pendant  la  distillation  de  Tacide  urique  etc. 
(Ib.  XIII,  4820).  Sur  la  pr^sence  de  Tammo- 
niaque  dans  les  oxydes  de  fer  naturels  Ib. 
XXXIV,  4827).  De  l'action  du  cbarbon  aar  Ir» 
Solutions  mötalliques (Compt.  rend  XIX,  4844 . 
Sur  la  prösence  de  I'arsönic  dans  certaioeH 
eaux  min^rales  de  rAlg^rie  (Ib.  XXIII.  4  846 
D»  du  Haut-Rhin  et  du  Bas-Rhin  (Ib.  XXVI. 
4848).  Noch  viele  Aufsätze  daselbst  und  im 
Journal  de  pharmacie,  etc. 

Ohevandier,  Jean  Pierre  Eugene 
Napoleon.  —  Director  der  Glas-Manu- 
factur  zu  Cirey,  Döp.  Meurthe  in  Frank- 
reich; Mitgl.  d.  Society  d'Agriculture    Or  , 
geb.  4  810,  Aug.  4  5,  St.-Quirin,  Dt-p. 

Meurthe. 
Recherches  sur  la  composition  ^l^mentaire  des 
diff^renU  bois  etc.  M6m.  No.  I,  Paris  4844, 
No.  II  et  III,  St. -Germain  4846  et  4847  tauch 
Compt.  rend.  XVIII,  XX,  XXU).  Mit  W.  Wert- 
heim:  Sur  l'^Iasticit^  et  sur  la  cohMon  des 
diff^rentes  espdces  de  verre  (Compt.  rend.  XX, 
4845).  Mit  Demselben:  Sur  les  proprietes 
m^caniques  du  bois  (Ib.  XXIll,  4846). 

Ohovllloti   Pierre   Frao^ois.    — 
Dr.  Med.,  (Maitre  en  phannacie).   Probirer 
bei  d.  königl.  Münze  in  Paris  (SUP), 
geb.  4776,  Febr.  2,  Grisy-sur-Seine, 

Dep.  Seine-et-Manie. 
Mit  W.  F.  Bdwarda:  Sur  le  camölten  min^nl 
(Ann.  chim.  phys.  IV,  4847  et  Ylll,  4S4i 
Allein :  Sur  Toxidation  de  l'argent  pendant  >a 
fusion  (Ib.  Xlll,  4820). 

Ohevreuli  Michel  Eugene.  — 
Folgweise  Lehrer  der  Chemie  an  dem  ^oo 
Fourcroy  gegründeten  Privat* loNtiiut 
(4  809),  Gehülfe  am  Museum  d'histoir«  a»- 
turelle  (1810),  Prof.  der  Physik  an  L>cre 
Charlemagne,  Ofücicr  d.  Universität,  Exa- 
minator an  d.  £cole  polytechnique ,  Prof. 
d.  Chemie  am  Museum  d'histoire  natorrll^. 
Director  d.  Fürbereien  u.  Prof.  der  auf  Fir- 
berei  angewandten  Chemie  bei  d.  komd 
Gobelins'Manufaclur.  Mitgl.  d.  Acad.  J. 
WIss.  zu  Paris  seit  4  826  (DC)  (Q)  (QC,    Or 


433 


Chayne 


OkiEj. 


434 


geb.  1 7  8  6»  Aug.  2  f ,  Angers,  Dep.  Maine- 

et-Loire. 

Consid^rationf  gönörales  sar  Tanalyse  orga- 
niqoe  etc.  4  vol.  8^  Paris  4  824.  Recherches 
cbimiques  sur  les  corps  gras  d'origine  aoimale,* 
4  vol.  8',  Ib.  4896  (Auch  Ann.  Mus.  d'hist.  nat. 
XX,  4843  n.  M6m.  Mus.  d'hist.  uat.  I>-IV, 
1845—47,  so  wie  Ann.  chim.  XCV).  Le^ons 
de  cbimie  appüquöe  h  la  petnture,  faites  k  la 
manufacture  roy.  des  Gobelins,  8  vol.  8,  Ib. 
4834.  De  la  loi  du  contraste  simultan^  des 
couleurs  etc.  4  vol.  8^  Strasb.  4839.  Theorie 
des  effets  optiques  que  prösentent  les  Stoffes 
de  soie,  Lyoa  4846.  De  la  baguette  divioatoire, 
da  peodule  explorateur  et  des  tables  tournan- 
teselc.  4  vol.  8*,  Paris  4  854.  -^  Sur  l'influence 
de  i'oxidat.  dans  les  combinaisons  des  oxides 
d'^tain  avec  la  couleur  du  campöche  (Ann. 
Mus.  d'bist.  nat.  XVII,  484  4).  Sur  le  bois  du 
caiDpöcfae  ei  sur  la  nature  de  son  principe  co- 
toranl  (Ib.  id.)  Analyse  du  Mispickei  (Ib.  XVIII, 
4844).  Sur  un  ph6nom6ne  que  pr^sentent  la 
barite  et  la  strontiane  lorsqu'elles  se  combi- 
neot  rapidement  au  gaz  muriatique  (Ib.  id., 
auch  Ann.  chim.  LXXXIV,  4  848).  Sur  le  sulfite 
decaivre  (Ib.  XIX,  4  848).  Surlescombinaisons 
de  Toxide  de  plomb  jaune  avec  les  acides  oi- 
triqae  et  nitreux  (Ib.  id.).  Des  diff^rentes  ma- 
oi^res  dont  les  corps  agissent  sur  l'organe  du 
goüt  (Möm.  Mus.  d'hist.  nat.  X,  4  888,  auch  Ann. 
chim.  phys.  XXVI,  4  884).  Sut  plusieurs  points 
de  cbimie  organique  et  sur  le  sang  (Ib.  id.). 
Sur  la  pr^ence  de  la  Cholesterine  dans  la  bile 
de  l'homme  (Ib.  XI,  4884).  De  l'influence  que 
I'eao  exerce  sur  plusieurs  substances  azotäes 
solides  (Ib.  XIII,  4825,  auch  Ann.  chim.  phys. 
XIX}.  —  Sur  l'influence,  que  deux  couleurs 
peuvent  avoir  l'une  sur  l'autre  quand  on  les 
voit  simultanöment  (M6m.  Acad.  XI.  4  838). 
Recherches  sur  la  teinture  (Zehn  Abhand- 
lungen, Ib.  XV,  XVI,  XVII,  XIX,  XXIII  et 
XXIV,  4838—4854).  —  De  I'aclion  de  l'acide 
Dilrique  sur  le  li^e  (Ann.  chim.  XLII,  4  807). 
Sur  l'indigo  (Ib.  LXVI,  4  808).  Sur  les  bois  de 
Br^il  et  de  Campdche  (Ib.  id.).  Sur  les  urines 
de  cbameau,  de  cheval  etc.  (Ib.  LXVII,  4  808). 
Analyse  de  risalts  tinctorie  etde  l'indigofera  anil 
(Ib.  LXVIII,  4808).  Sur  les  substances  am^res 
formöes  par  la  r^action  de  l'acide  nilrique  sur 
l'indigo  (Ib.  LXXII,  4  809).  Sur  les  substances 
tannantes  formlos  par  la  röaction  de  l'acide 
nitrique  sur  plusieurs  mati^res  vägötales  (Ib. 
LXXIII,  4  84  0).  Sur  diff.  coropos^s  formes  par 
la  r^acUon  de  l'acide  sulfurique  sur  le  cam- 
phre  (Ib.  id.).  Sur  le  bois  de  Campdche  (Ib. 
LXXXII  et  LXXXIII,  4  842).  Sur  les  nilrates  et 
les  nitrites  de  plomb  (Ib.  LXXXIII  etLXXXIV, 
4842).  Sur  la  production  de  l'oxide  brun  de 
plomb  etc.  (Ib.  LXXXIV.  4848).  Des  corps 
qu'on  appelle  adipocires  (Ib.  XCV,  4  84  5).  Sur 
le  rooyen  d'analyser  plusieurs  matiöres  v6gö- 
tales  et  le  li^e  en  particulier  (Ib.  id.).  —  Exa- 
men des  graisses  d'homme,  de  mouton  etc. 
(Ann.  chim.  phys.  II,  4  84  6).  Sur  la  cause  des 
changements  de  couleur  que  präsente  le  ca- 
malten  minöral  (Ib.  IV,  4847).  Sur  la  c^tine 
(ib.  VII,  484  8).   Sur  rhuile  du  Delphinus  glo- 

Poggendorff,  Handwörterbnch. 


biceps  (Ib.  id.).  De  l'acide  delpbiniqu»  (Ib. 
id.).  Sur  l'acide  eUagiqne  (Ib.  IX,  4848).  Sur 
la  zircone  (Ib.  XIII.  4880).  M6m.  r^latif  ä  la 
th6orle  des  alcalis  (Ib.  XVTII,  4884).  Sur  les 
causes  des  difförences  que  Ton  observe  dans  les 
savons  etc.  (Ib.  XXIII,  4  883.  >>  Viele  Berichte, 
Bemerkungen  u.  Notizen  in  d.  Compt.  rend., 
z.  B. :  Sur  les  roati^res  grasses  de  la  laine 
(XIV,  4  848).  Sur  la  pr^ence  du  plomb  etc. 
dans  divers  produits  artificiels  (XIX.  4  844). 
Sur  plusieurs  röactions  cbimiques  qui  Inter- 
essent I'hygi^ne  publique  (XXIII,  4  846).  Sur 
une  classe  particuliöre  de  mouvements  mus- 
culaires(Ib.  id.)  Sur  l'action  de  la  lumiäre  sur  le 
bleu  de  Prusse  expos^  au  vide  (XXIX,  4849). 
Sur  la  peinture  k  l'huile  (XXXI,  4850).  Expose 
d'un  moyen  de  definer  et  de  nommer  les  cou- 
leurs d'apr^s  une  m^thode  rationelle  et  exp6- 
rimentale  (XXXII ,  4  854).  Considöratlons  g6- 
n^rales  sur  les  sciences  occultes  etc..  sur  le 
pendule  dit  explorateur,  la  baguette  divina- 
toire  et  les  iables  tournantes  (XXXVIII  et 
XXXIX,  4854).  Comparaison  de  l'analyse  mi- 
n6rale  avec  l'analyse  organique  imm^diate  eto. 
(XXXXII,  4856). 

Chejae,  James.  —  Prof.  d.  Philoso- 
phie und  Reclor  des  Schottenkloslers  zu 
Douay,  Canonicus  u.  Gros.s-PÖnilentiar  an 
d.  Kathedrale  zu  Tournay  (A)  (BD), 

geb.  I5i5, . .  .  Aniagies,  Aberdeensh., 

gest.  4  602,  . . .  Tournay. 

De  sphaera  s.  globi  coelestis  fabrica ,  Douay 
4  675.  De  geographia,  Libr.  II,  Ib.  4676.  Ana- 
lysis  in  Philosophiam  Aristoteiis,  Ib.  4578, 
4  595. 

OheynOi  George.  —  Nach  vollbrach- 
ten Studien  in  Edinburgh,  pract.  Arzt  in 
London  seit  4725,  später  zur  Sommerzeit 
in  Bath  lebend.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BD), 

geb.   4  674, Kinross,  Schottl., 

gest.  4743,  Apr.  4  8,  Bath. 

Fluxionum  methodus  inversa  sive  quantitatum 
fluentium  leges  generaliores.  Lond.4704.  Ru- 
dimentorum  methodi  fluxionum  inversae  spe- 
cimina,  adversus  Abr.  de  Koivra.  —  Medici- 
nisches. 

OhizYi  Antoine  de.  —  Director  d. 
£co1e  des  ponts-et-chaussöes  und  Gene- 
ral-Inspeclor  des  Strassenpflasters  in  Paris. 
Schwiegervater  der  bekannten  Schriftstel- 
lerin (BN),  « 

geb.  4718, Ch&lons-sur-Mame, 

gest.  4798,Oct.  44,Pari8.* 

Exposition  d'une  möthode  pour  la  construction 
des  ^quations  ind6termin6es  relatives  aux  se- 
ctions  coniques  (Edirt  von  Prony),  Paris  4794. 
M6m.  sur  quelques  Instruments  propres  k  ni- 
veller,  nommös  niveaux  (Möm.  Sav.  Strang.  V, 
4768). 

*  gest.  Oct.  4  (£}. 

88 


435 


Chianunonti 


Chaton. 


436 


OMaramonti  (Claramonlius) ,  Sci- 
pione.  —  Zeitlang  Prof.  d.  Philosophie 
an  d.  Univ.  zu  Pisa,  grösstentheils  aber  in 
Cesena  in  der  Romagna  lebend ;  ward  im 
80.  Jahre  Priester  ^M'.XXX;  (J)  (NU), 

geb.   1665, Cesena,*^ 

gest.  1659,  Oct.  3,  Cesena. 

Antitycho,  in  quo  contra  Tyehonem-Brahe  et 
nonnullos  alios,  rationibiis  eorum  ex  oplicis  et 
fteumclricis  principiis  solutis,  demonstratur 
ConietaH  esse  sublunares.  non  coelestes,  Ve- 
net.  4  6i1.  Apolof<ia  pro  Antilychone  8U0  ad- 
versus  Hyperaspi<len  JoaaxiiKepleri,  Ib  4  696. 
De  Iribus  novis  stelÜs,  quae  annis  1572,  4600 
el  1604  coniparuere,  libri  tres,  Ccsenae  4  6:28 . 
Difesa  di  S.  Chiaramonti  da  Cesena  al  suo  An- 
tilicone,  e  libro  delte  tre  nuove  stelle,  d'alle 
oppositione  dell'  autore  de'  due  massimi  si- 
stemi  Toleniaico  e  Copernicano,  nclla  quale 
si  üoslicne,  che  la  nuova  Stella  del  72  non  fu^ 
Celeste,  si  diTende  Aristotile.  ne'  suoi  princi- 
pHli  do^ini  del  rielo  e  se  rifiiitano  i  principia 
ilella  nuova  ßlosnfia,  e  l'adolto  in  difesa  eprova 
del  sisleina  Copernicona.  Firenze  1633  (Ver- 
fasste  diese  Schrift,  weil  Galilei  die  drei  vor- 
her ;!enannten  satyrisch  beurtheilt  hatte ;  er 
wurde  ein  Hanpt^egner  desselben).  De  sede 
snhiunari  coinelarum  opuscula  Iria,  Amsterd. 
4  686  Philnsophia  naturalis  methodo  resolu- 
tiva  tradita  etc.  Ce«enae4652.  Opuscula  varia 
malhemalica  (Darin  unter  Anderem  :  Ex  in- 
speclione  iniaginissuhjecti  per  retlexionem  ex 
aqua  quiescente  in  vase  investigare  quanta  sit 
diametor  terrae),  Romae  1653. 

*  geUuft  1565,  Juni  22  {Ni.  X\X). 

Ohlarantano,*  Paolo.  —  Jesuit, 
Rector  des  Collegiums  seines  Ordens  zu 
Piazza  in  Siciiien  (B), 

geb.   4  613, Piazza, 

gest.  4  704,  Jan.  22,  Piazza. 

De  horologiis  rotalibus  ei  solartbus.  De  se- 
gnienlis  seu  partibus  circuli.  Do  sphaera.  De 
modo  erigendi  figuram.  De  astronomia  (Alles 
handschriftlich). 

'Chiaranda  (ChianuidaDUt) ,   Giovanni  Paolo 
{BEJAH). 

Ohiarello  (Cliarellus),  Benedetto. 

—  Jesuit,  Prediger  (BEJ.  \\l), 

geb.    4  658,  Apr.  10,  Alessina, 

gest.  47  28  etwa, 

Cbimica  filosofica  overo  Problem!  natural! 
scioUi  in  uso  morale  Vbri  tre,  Messina  4696, 
4704  ei  4702. 

Ohlldren,  John  George.  —  Wohl- 
habender Privatmann  bis  4  8  4  6,  dann,  nach 
Verlust  seines  Vermögens,  Beamter  am 
brittisclien  Bluseum.  Mitglied  und  Zeitlang 
Secretär  d.  Roy.  Society  (An,R,  4  852;, 

geb.  4778 

gest.  1852,  Jan.  4,  ilalsteadplaco, Keiit. 


An  account  of  some  experiments  perfM*ined 
with  a  view  toascertain  the  most  advanla^eo*js 
melhod  of  constructing  a  Voltaic  apparatus  for 
the  purpose  of  chemical  research  (Phil.  Tr. 
4  809).  Account  of  some  experimenCs  U'ith  a 
lar{^e  Voltaic  battery  (Ib.  4  815).  On  Sir  DaTy's 
Safety-Lamp(TiUooVaPhil.Mag.XLVIIi,i8t6. 
AnsNver  to  Mr.  Longmire'a  objections  to  ^^ir 
Davy*!  Larop  (Ann.  of  Phil.  VIII,  4  816).  Ob- 
servations  on  the  chemical  properlies  of  cad- 
mium  ,Quait.  Journ.  of  Science  VI,  4849).  On 
the  nature  of  the  pigmenl  in  the  hieroglyphics 
etc.  (Ann.  of  phil.  II,  4  821).  On  diaspore  'Ib. 
HI  et  IV,  1832).  On  the  characters  of  some 
minerals  before  the  blowpipe  (Ib  VIII,  482«  . 
Chem.  examination  of  baryto-caicite,  of  ro<e- 
lite,  of  brochantilc  (Ib.  id.).  On  Sir  H.  DaTj^t 
method  of  protecting  the  copper  sheetin}^«^  of 
ship's  bottoms  (Ib.  id.).  Summary  \iew  of  the 
atomic  theory  (Ib.  IX,  4  826).  On  torrelite.  on 
selenium  from  Anglesea,  on  tilanium  in  mica. 
on  silica  in  sponges  (Ib.  id.).  —  übersetzte 
Thenard'a  Chemie,  mit  Zusätzen  (unter  d  Ti- 
tel :  An  essay  on  chemical  analysis,  London 
1819),  BerzeUu'  Löthrohrbuch  (Lond.  4  8tt 
und  J.  Eej'a  ^r  la  calcination  des  m<^laat 
(Lond.  4  »2t).  —  Nach  ihm  nannte  Brooka  den 
Childrenit. 

OhUdroy,  Joshua.  —  Anfangs   in 

Oxford   lebend   und  dann  Schullehrer   in 

Kent,   nach   der  Restauration  Caplan  bei 

Lord  Henry  Herbert  und  Pfarrer  (Reclor, 

zu  üpway  in  Dorsetshire  (BD), 

geb.    4  623, 

gest.  4  670,  Aug.  26,  üpway. 
Indago  astrologica,  1652.  Syzvgiasticoa  io- 
slauratum  or  an  Ephemerts  of  the  places  and 
aspects  of  the  planets  etc.  Lond.  1653.  Bri- 
tannia  Baconica.  Ib.  4661  (Worin,  abgerech- 
net eine  Andeutung  bei  Eothmami,  die  ültoie 
Nachricht  vom  Zodiacat-Licht  vorkommt,  siehe 
A.  ▼.  Humboldt*!  Kosmos  1 ,  409  u.  Fiaeher*t 
Gesch.  d.  Ph\s.  II,  527).  Animadversions  on 
Wallia'  Hypothesis  about  the  flux  and  reflu\ 
of  Ihesea  (Phil.  Tr.  4  670). 

OUlmead,  Edward.  —  Musiklehror 

in  London,  vorher  Caplan  an  der  Christum- 

kirche  zu  Oxford,  von  4  632  bis  4  6i8,  wo 

er  dieser  Stelle  entsetzt  wurde  (BD,  '7  , 

geb.   4  64  0, Slow  in  the  woKI. 

Glocesler, 

post.  4  65  4,  März  4,  London.* 
Learncd  lrcaU.«e  of  globes,  bolh  celeslial  ai.*} 
terrestrial,  with  Iheir  several  uses,  Lonil«  u 
1639.    De  musica  anliqua  graeca  (DerO\f«-r> 
der  Ausgabe  des  Aratna  beigefligtr,  4  671. 

*  fett.  1053,  .  .  .  {BD), 

Ohlllo&y  George.  —  Techni$chof 
Chemiker,  der  4797  in  die  Vercinigf«'n 
Staaten  einwanderte,  4  803  Vorlesungen 
vor  einem  gemischten  Publicum  in  Ne»  • 
York  hielt;  eine  Fabrik  chemischer  Pro- 


437 


Chimenti 


Chladek. 


438 


ducte  anlegte ,  18S3  eine  Zeit  lang  den 
Prof.  Si  1 1 i  m  a  n  am  Yale-College  vertrat  u. 
norh  1836  öfTeud.  Vorlesungen  über  Geo- 
logie in  New -York  veranstaltete  (Sillim. 
Joum.\\\h  «837;, 

geb.   1767  etwa,  .  .  .  England, 
gest.  1836, New-York. 

Improved  raiogauge  (Sillim.  Journ.  VII,  4  834). 
Analysis  of  Ihe  principal  brioe  Springs  of  New- 
York  (Ib.  id.).  Aoalysis  of  the  Clinton  mineral 
waler  (Ib.  XVllIJSSO).  —  Erfand  ein  Hydro- 
roeter,  ein  Baronseier,  und  veröfTentlichte  in 
A.  Brnoe'i  Jouni.  einige  mineralog.  Aulsülze. 

Ohimentl,  Antonio.  —  ProL  der 
Chemie  an  d.  Sapienza  zu  Rom  (G.  «843^, 

geb.  -  .  .,  gest  4843,  Nov.  ..,  Kom. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  genannt. 

Ohlmlaello ,  Vincenzo.  —  Nach 
dem  Tode  seines  Onkels  Toaldo,  Prof.  d. 
Astronomie  u.  Meteorologie  an  d.  Univ.  zu 
Padua;  vorher  4  8  Jahre  lang  Adjunct  bei 
d.  Sternwarte  daselbst.  Milgl.  d.  Soc.  Ita- 
liana  und  d.  Acad.  zu  Padua  (Mem.  Soc, 
ItaLXWU)  (Tp.Mll)  (LL), 

geb.  47  41,  Juni   30,  Afarostica,  b.  Vi- 
ce nza, 
ges4.  4815,  Febr.  16,  Alarostica.* 

Compendio  dl  architettura  navale,  Ven.  4  778. 
Suir  aumento  secolare  delle  pioggie  (Atti  di 
SIena  VI,  4  784).  Osservazioni  baromelriche 
di  sedeci  mesi  notturne  e  diurne  per  le  quali 
risulta  un  doppio  flusso  e  riflusso  cotidiano 
deir  atmosfera  (Sagg.  di  Padova  I,  4786).  Sulla 
causa  del  doppio  flosso  e  nflusso  atmosferico 
etc.  (Ib.  id.)  Nuove  ricerche  sulla  marea  dell' 
Oceano  (Ib.  II,  4  789).  Della  maggior  marea 
del  Plenilunio  sopra  quella  del  Novilunio  etc. 
(Ib.  id.).  Observata,  digesta  etcogitata  ad  novi 
Planetae  theoriam  constituendam  (Ib.  III, 
1792)  Metodo  di  falsa  posizione  per  calcolare 
il  passaggio  di  Mercurio  sul  Sole  etc.  (Ib.  id.). 
Novae  tabulae  aestus  atmosphaerici  (ib.  IV, 
1794).  Della  necessitä  di  far  eotrare  la  diversa 
irradiazione  del  lume  lunare  nel  calcolo  delle 
occultazioni  delle  stelle  etc.  (Ib.  id.).  Un  cbiaro 
simile  al  chiaro  d'Orione  osservato  in  Febbrajo 
1790  sopra  le  g^mbe  posteriori  del  Gran  Cane 
(Ib.  id.).  Nuovo  metodo  per  istabilire  i  con- 
6oi  dei  terreni  (Mem.  Soc.  Ital.  VIII,  4  799). 
Osserv.  del  passaggio  di  Mercurio  pel  disco 
del  Sole.  6~-7  Maggie  4799  (Ib.  id.).  Osserv. 
di  Uercurto  e  di  Venere  (Ib.  IX,  4802).  Sopra 
una  doppia  Iride  a  rovescio  ed  a  contatto  (Ib. 
X,  4803).  Congetture  suUe  cagioni  delle  di- 
verse variazioni  dell'  ago  magnetico  dal  Nord 
(Ib.  XI,  4804).  Calcolo  del  passaggio  di  Mer- 
cario  pel  disco  del  Sole,  8—9  Nov.  4  802  (Ib. 
id  ).  Nuova  ipotesi  per  ispiegare  la  discesa  del 
barometro  in  tempo  piovoso  (Ib  XIII.  4  807). 
Suir  anaua  parallasse  di  a  della  Capra  (Ib. 
XIV,  4  809).   Sopra  sei  Archi-baleni  cootem- 


poranei  o  concentrici  (Ib.  id.).  Fenomeoo  de' 
barometri  nel  loro  scuotimento  e  trasporto  da 
luogo  a  luogo  (Ib.  XV,  4814).  Osserv.  igrome- 
triebe  falle  in  pianura  e  all'  olevazione  di  580 
pertiche  contemporaneamenle  (Schrift.  Man- 
heim.  Soc).  Tabula  caJoris  perpetua  (Ib.  id.). 
Dedescensu  barometri  coelo  pluvio  hypothesis 
nova  (Ib.  id.).  Della  necessitä  del  termometro  ai 
Sole  per  corregßere  le  rifrazioni  astronomiche 

(OpuscoliscienliücidiMilano).Diunadiflrerenza 
di  obliquilä  dell'  ecclitlica  dal  verno  all'  estate 
elc.  (Ib.id.).  Descrizione  di  Ire  aurore  boreall 
singolari  dl  ottobro  4  786  (Ib.  id.).  Risposta  al 
Sign.  Frisi  intorno  all'eiretto  della  Luna  sul  Ba- 
rometro da  esso  contradello  (Giorn.  enciciop. 
di  Vicenza  4  783).  Memoria  sull'  Igrometro  (Ib. 
4  785).  Apologie  dell'  igrometro  dell'  Autore  in 
risposta  al  Sign,  de  Sansrare  (Ib.  ib.).  Sur  Tu- 
sage  du  barom^tre  pour  mesurer  les  bauteurs 
(Journ.  phys.  4  779).  Fernere  Aufsatze  in  Gior- 
nali  astro-meleorologici,  z.  B. :  Esame  di  una 
prelesa  differenza  d'influsso  della  Luna  della 
parte  auslrale  alla  parle  boreale  dell'  equatore 
(Ib.  4  800).  Avvertenze  per  l'uso  pratico  delP 
ago  magnetico  (Ib.  4  804).  Dubbietä  sul  Saros 
meleorologico  e  Risposta  (Ib.  4802).  Relazione 
di  un  aurora  auslrale  osservata  ai  47  Marzo 
4  803  (Ib.  4  804).  Prova  del  sistema  meleoro- 
logico di  Toaldo  o  suo  Saros  del  ritorno  delle 
metcore  (Ib.  1804).  Precauzione  di  applicare 
il  secondo  conduttore  ossia  Temissario  per 
preservare  gli  edifizj  dai  fulmini  (Ib.  4806). — 
An  allen  diesen  Orten  viele  meteorolog.  und 
astronom.  Beobb.  zum  Tbeil  mit  Toaldo. 

*  gest.  Febr.  15  {N.  Sagg»  di  Padova  I). 

Ohlosole,  Antonio.  —  Prof.  der  Ma- 
thematik an  d.  Univ.  zu  Salzburg,  dann 
Hofmeister  des  Grafen  Carl  v.  Castelbarco, 
mit  diesem  einen  grossen  Theil  von  Europa 
durchreisend,  zuletzt  wieder  in  seine  frü- 
here Stellung  eintretend  (B)  (BN), 

geb.  4  679,  Oct.  4  8,Lagarob.Roveredo, 
gest.  1755,März13,Roveredo. 
La  geometria  commune,  legale  ed  aritmelica, 
espota  in  pratica  colle  sue  dimostraziont. 

Ohlzewskl,  Stanislaus.  —  Jesuit, 
Lehrer  d.  Rhetorik  zu  Jaroslaw,  dann  d. 
Philosophie  zu  Lemberg,  Lucko  und  Kros- 
nyslaw  (BEJ,  IIi;, 

geb.   1727,  Oct.  27,  .  .  -  Polen, 
(lebte  noch  1770  zu  Lemberg). 
Physica  experiment^Iis  figuris  aere  incisis  de- 
picta  et  illuslrala,  Lublini  4767. 

Ohlailek,  Peter.  —  Jesuit,  Lehrer 
an  d.  Scminarien  zu  Olmütz  u.  Prag,  dann, 
von  1773  an,  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ. 
zu  Prag,  darauf  Canonicus  an  der  Kathe- 
drale zu  St.  Joseph  in  Livland  und  (1788) 
Dechant  zu  Ziebrak  (Plz)  (M.W), 

geb.   1735,  Oct.  19,  Klattau,  Böhmen, 
gest 

28* 


439 


Chladni 


Chompri. 


440 


Institationes  philosophicae  CMpariSe^tri  etc. 
oamadditamentisetcommentattonibusauclae. 
Pragae  4773  et  4  774.  Diss.  isagogica  in  pby- 
sicam  dogroattcam  de  iaquisilione  naiurae  cor- 
porum,  Ib.  4780. 

(JUadaly  Ernst  Florens  Fried- 
rich. —  Dr.  Phil.  u.  Jur.,  in  Kemberg  bei 
Wittenberg  wohnhaft,  aber  fast  beständig 
auf  Reisen,  ohne  amtliche  Stellung,  nur 
vom  Ertrage  seiner  Werke  und  alcustischen 
Vorlesungen  lebend  (M,ll)  (N)  (WS)  (Au- 
tobiogr.  in  seiner  Akustik)  (Biogr,  von  Dr. 
W,  Bernhardt,  Wiltenb.  4  856;, 
geb.  4  756,  Nov. 30,  Wittenberg, 
gest.  4  827,  Apr.  3,  Breslau. 
Entdeckungen  über  die  Theorie  des  Klanges. 
Leipz.  4787.  Über  den  Ursprung  der  von  Pal- 
iM  gefundenen  und  anderen  ähnlichen  Eisen- 
massen,  Ib.  4794.  Überd.  Longitudinalschwin- 
gungen  der  Saiten  u.  Stäbe.  Erfurt  4  796  (Aus 
d.  Act.  Acad.  Mogunt.  A.  4794  et  95).  Die  Aku- 
stik, 4  vol.  4^  Leipz.  4802.  Neue  Beitrüge  zur 
Akustik.  4  vol.  4*.  Ib.  484  7.  Tratte  d'Acoustik. 
4  vol.  8*,  Paris  4  809.  Über  Feuermeteore  und 
die  mit  denselben  herabgefallenen  Massen, 
Wien  4  849.  Beiträge  zur  pract.  Akustik  u.  zur 
Lehre  vom  Instrumentenbau,  enthaltend  die 
Theorie  u.  Anwend.  zum  Bau  d.  Clavicylin- 
ders  u.  verwandt.  Instrumente,  Leipz.  4824. 

—  Beltr.  z.  Befördr.  eines  besseren  Vortrags 
d.  Klanglehre  (Neue  Sehr.  d.Gesellsch.  naturf. 
Fr.  in  Berl.  I,  479S).  Über  d.  durch  Brennen 
d.  entzündbar.  Luft  in  e.  Rtfbre  hervorzubring. 
Töne  (Ib.  id.).  Über  drehende  Schwingungen 
eines  Stabes  (Ib.  11.  4  799).  Geschichte  d.  Er- 
findung des  (seines)  Euphons  (liohtenberg  u. 
Toigt'i  Magaz.  IX.  4794).  Über  LongitudinaN 
Schwingungen  etc.  und  Über  d.  Fortleitung  d. 
Schalls  in  festen  Körpern  (Voigt'i  Magaz.  I, 
4797).  über  d.  Töne  einer  Pfeife  in  verschie- 
denen Gasarten  (Ib.  id.).  Über  entgegenge- 
setzte Elektricität  einer  Katze  (Ib.  id.).  Vom 
Clavicylinder,  einem  neu  erfundenen  musikal. 
Instrumente  (Ib.  II,  4800).  Über  d.  Schwin- 
gungen einer  Rectangelscheibe  (Ib.  III,  4  804). 

—  Neue  Art,  die  Geschwindigk.  d.  Schwingg. 
bei  jedem  Ton  durch  d.  Augenschein  zu  be- 
stimm., nebst  Vorschlag  zu  einer  festen  Ton- 
höbe (OUb.  Ann.  V.  4800).  Über  d.  Bau  d.  von 
ihm  erfundenen  Instrumente ,  des  Clavicylin- 
ders  u.  d.  Euphons  (Ib.  LXIX,  4824).  Über  d. 
Hervorbringung  d.  menschlichen  Sprachlaute 
(Ib.  LXXVI,  4824).  Verzeicbniss  gefallener 
.Stein- u.  Eisenmassen,  Feuerkugeln  etc.  (Ib. 
in  vielen  Bänden,  u.  in  Pogg.  Ann.  II,  VI  u. 
VIII.  auohKaiteer'sArch.  IV).  Merkwürdige 
meteorische  Erschein,  bei  SaarbrUck  (Pogg. 
Ann.  VII,  4826).  Über  d.  Wetterharfe  zu  Ba- 
sel (Ib.  III,  4  828).  Bemerkk.  über  d.  Klang- 
flguren  d.  Scheiben  (Ib.  V.  4  825) .  über  Töne 
ohne  klingende  Körper  (Ib.  VIII,  4826).  Über 
Widmanstättische  Figuren  (Sehweigg.  Journ. 
XXVI,  4849).  Wahrscheinl.  Erklärungsart  d. 
vormaU  wärmeren  Klimas  von  Gegenden,  die 
jeUt  kälter  sind,  usw.  (Ib.  XXXIV,  4822).  Üb. 


d.  Meteoreisen  v.  Bitburg  (Ib.  XLIII.  1825). 
Bemerk  untren  über  X.  H.  u.  W.  Weber's  Wel- 
lenlehre (Xastiier*s  Arch.  VII,  4826).  Erklä- 
rung d.  verschiedn.  Scballverbreitung  bei  ei- 
ner Stimmgabel  (Ib.  id.).  MitW.  SämmeiiBg: 
Versuche  über  diesen  Gegenstand  (Ib.  VIU, 
4826).  —  Bemerkk.  über  d.  grossen  Kometen 
von  4  84  4  (Lind.  u.  Bohnenb.  Zeilschr.  f.  Astr. 
11,4846).  Über  Dinge  im  Weltenraume,  ver- 
schieden von  d.  bekannt.  Weltkörpem  (Ib. 
IV,  484  7  u.  V,  4  848).  ~  Fernere  AufeäUe  m 
d.  Berliner  musikal.  Zeitung  (z.  B. :  über  die 
wahre  Ursache  des  Consonirens  und  Dissoni- 
rens,  4  798) ,  X6eh*s  Journ.  f.  Tonkunst,  6er- 
ber's  Tonkünstler-Lexicon,  usw. 

Ohmol  (Chmeiin),  Adam  Matthias. 

—  Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  am  Lyceo 
zu  Linz,  vorher  ständischer  Lehrer  d.  Ma- 
thematik zu  Olmtitz  (M.  \l)  (ON), 

geb.   4770,  Aug.  27,  Teschen, 

gest 

Institutiones  mathematicae ,  II  Tom.  Liocii 
4807.  Logarithmische  DifTerentialien  (Allgem. 
europäisch.  Journ.  4  798). 

ChodneWi  Alexius.  —  Mitglied  d. 
Kriegsgelehrten-Gomit^  in  St.  Petersburg, 
früher  Prof.  der  Chemie  an  der  Univ.  zu 
Charkow  (Or), 

geb.  4  84  8, Feb.  4  8  (N.St.), St. Petersburg. 
Untersuch,  eines  Glimmers  vom  Vesuv  (Vogg. 
Ann.  LXI,  4844).  Über  d.  rothen  Albit  ilb. 
id.).  Analyse d.  Benzonitrils  (lieb.  Ann.  XLLX. 
4844).  Pectin,  Pectinsäure  u.  MetapectiosAare 
(Ib.  LI,  4845).  Untersuch,  d.  organ.  Säuren  in 
unreifen  Zwetschen  u.  Stachelbeeren  (Ib.  LIll. 
4  845).  Beitrag  zur  Kenntn.  d.  Alcoholate  etr 
(Ib.  LXXI,  4850). 

Ohomeli   Pierre  Jean  Baptisle. 

—  Arzt  u.  Prof.  d.  Medicin  in  Paris.  MitgL 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (BN), 

geb.   4  674,  .  .  .  Paris, 

gest.  4  740,  ..  .  Paris. 
Untersuchte  die  Mineralwässer  von  Bourbon- 
nois,  der  Auvergne  und  anderen  Gegenden 
von  Frankreich  (Mem.  Paris,  bist.  4  703  et  4  74  3  . 
Proc^de  pour  composer  une  eau  spiritueose 
aromatique  (Ib.  4  74  3). 

OlMBiprAy  Nicolas  Maarice.  — 
Französischer  Consul  in  Malaga,  später  Mit- 
glied des  »Conseil  des  Prises«,  zuletzt  Pri- 
vatmann (BS)  (Q)  (BN), 

geb.   «760,  Sept.  23,  Paris, 

gest.  1825,  Juli  23,  Ivry-sur^-Seioe. 
El^mens  d'arithm^tique ,  d*alg^bre  el  de  la 
g^om^trie,  Paris  4  776,  Lyon  4 788.  Bsperieoce» 
sur  la  coropressibilit^  de  Keau  par  le  galva- 
nlsme  (Gelesen  in  d.  Acad.  und  veröffentliclit 
in  laan,  Manuel  du  galvanisme,  Paris  4 SO« 
Sur  la  formation  de  Tacide  muriatique  oxige»^ 
et  la  Separation  de  la  soude  du  muriale  de 
soude  par  le  moyen  de  la  pile  de  Toll»  ;Aoa. 


441 


Choqoel 


Christison. 


442 


chim.  LXI,  4807).  MitXiftult:  Mömoires  sur 
la  decompositioQ  des  sels  par  la  pile  de  Yolta 
(Ib.  LXIII.  4807).  —  Übersetzte  OagnoU's  Tri- 
gonometrie plana  e  sferica  ins  Französische. 

Choqvely  ...  —  Advocat  beim  Par- 
lament der  Provence  (B), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  764,  .  .  . 
La  mosique  rendu^sensible  par  la  möcaniqae, 
Paris  4759. 

OhossalyCharlesJacquesfitienDe. 

—  Dr.  Med.,  pracl.  Arzt  in  Genf  (SNG)  (Or), 

geb.  n96,  Apr.  28,  Carouge  bei  Genf. 
Sur  le  pouvoir  r^fringent  des  milieux  de  l'oeil 
(Ano.  chim.  phys.  VUI,  4  848).  Sur  la  cour- 
bore des  milieux  r^fringens  de  Toeil  chez  le 
boeuf  tib.  X,  4  84  9) .  Sur  l'influence  du  systäme 
oerveux  sur  la  chaleur  animale  (Ib.  XV,  4810). 

Okovet,  Jean  Robert.  —  Prof.  der 
Philosophie  an  d.  Schule  zu  Saumur  (1 66i 
—69),  dann  an  d.  Acad.  zu  Genf  (4  669 
—86),  darauf  Mitgl.  d.  Kleinen  Ratbs,  4  690 
SecrelSr  u.  später  Syndicus  dieser  Repu- 
blik (BN)  (NFP), 

geb.   1642,  Sept.  30,  Genf, 

gest.  473  4,  Sept.  4  7,  Genf. 
Tbeses  physicae  de  varia  astrornm  luce,  Gen. 
4874.  De  materia  et  forma  corporum,  Ib.  id. 
De  iridOp  Ib.  4675.  De  quatuor  elementis  vulgo 
^sicdictis.  Ib.  4  676.  De  vacuo,  Ib.  id.  Lettre 
sur  nn  phönomöae  Celeste  (Nouv.  de  la  rdpu- 
blique  des  lettres  4685). 

Ohovlaati  Ludwig.  —  Dr.  Med., 
Geh.  Medicinalrath,  Prof.  d.  Klinik  u.  Di- 
rect.  d.  medicin.-cbirurg.  Acad.  in  Dres- 
den, früher  Pharmaceut  (CL), 

geb.  4  794,  Nov.  42,  Dresden.* 
Versuche  über  die  krystallisirbaren  Bestand- 
theile  des  Opiums  (Ollb.  Ann.  LVI,  4  84  7).  Dar- 
stell.  von  koblensaur.  Morphin  (Ib.  LIX,  484  8). 
Ob  kohlensaures  Ammoniak  das  salzsaure  Na- 
tron zersetze  (Ib.  LXVIII,  4824).  Jodschwefei- 
wasserstoffstture  (Ib.  id.).  Oilbert'a  Leben  u. 
Wirken  (Ib.  LXXVI,  4824).  —  Viel  Medici- 
Discbes. 

*  geb.  1801,  Not.  12  (£). 

Ohrifltlaa,  G^rard  Joseph.  —  Di- 
rector  des  Conservatoire  des  arts  et  m^ 
tiers  in  Paris,  vorher  Prof.  am  Athenaeo  zu 
Brüssel  (Q)  (Ann.  chim.  phys,  Lll), 

geb.  4776, Verviers,  Belgien, 

gest.  1832,  Juni  4  8,  j^rgenteuil  b.  Paris.* 
Description  des  machines  et  des  procöd^s  sp^- 
cifi^s  dans  les  brevets  d'invention . . .  dont  la 
dur^  est  expiröe,  48  Vol.  4^  Paris  4842—47. 
Sur  le  Systeme  gönöral  des  Operations  indu- 
strielles DU  Plan  de  tecbnomanie,  Ib.  4  84  9. 
Tnii6  de  möcanique  industrielle  etc.  8  vol.  4^, 
Ib.  4822.  War  auch  Herausgeber  des  Jour- 
nals :  L'Industriel. 

*  An  dar  Cholera. 


Ohrlstlaa  Friedrioh.  —  Kronprinz 
von  Dänemark,  nachmaliger  König  Chri- 
stian YIIL,  vom  3.  Dec.  4839  an  (E), 
geb.   4786,  Sept.  4  8,  Kopenhagen, 

gest.  4  848,  Jan.   20,  Kopenhagen. 
Osservazioni  sulla  lava  del  Vesuvio  del  26  Gen- 
najo  4  820  (Atti  dell' Accad.  delle  Scienze  di 
Napoli,  Vol.  II,  4825).  —  Nach  ihm  der  Ch ri- 
stiaoit  benannt. 

OhrUtiaiil,  David.—  Erst  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Marburg  (4  642 
— 50),  dann  an  der  zu  Giessen  Prof.  der 
Theologie  u.  Mathematik,  auch  Superinten- 
dent von  St.  Goar  4  659—8  4  (J)  (St), 

geb.  4  610,  Dec.  25,  Greiflenberg,  Pom- 
mern, 

gest.  4  688,  Feh.  i  3,  Giessen. 
Disp.  de  triplici  mundi  systemate,  Ptolemaico, 
Copernicano  et  Tychonico,  Marp.  4645.  Sy- 
Stoma  geographiae  universalis,  Ib.  id.  Astro- 
nomie hassiaca,  sive  descriptio  triplicis  mundi 
Systemalis,  Giessae4  654.  Tract.  phys.  astro- 
nomicus  de  cometarum  essentia  ;  accedit  no- 
varum  stellarum  et  cometarum  490  a  Christi 
nativitate  ad  hunc  praesentem  recensio,  Ib. 
4653. 

OhrUliaai,  Conrad.  —  Apotheker 
in  Kiel  (M)  (Trommsdorff,  JournAV ,  4  797;, 

geb.   4732,  Aug.    9,  Kiel, 

gest.  4795,  Dec.  22,  Kiel. 
Über  d.  auflöslichen  Weinstein,  Tartarus  bo- 
raxatus  (CrelTs  Ann.  4789).   Über  d.  kausti- 
schen Salmiakgeist  (Ib.  4  790).    Bereitung  des 
versüssten  Essiggeistes  und  Aethers  (Ib.  id.). 

OhristlOy  Alexander  TurnbuU. 
—  Dr.  Med.,  Arzt  des  Civildepartements 
im  südlichen  Mahrattenlande  (Edinb.  N. 
pÄi/./otim.XV,  4  833;, 

geh Schottland, 

gest.  4  832,  Nov.  3,  Nilgherry-Gebirge, 

Indien. 
Sketches  of  the  Meteorology,  Geology,  Agri- 
culture,  Botany  and  Zoology  of  the  Southern 
Mahratta  Country  (Jameson,  Edinb.  N.  phil. 
Journ.  V,  4828 ;  VI  et  VII,  4829).  On  Indien 
hail-storms  (Ib.  X,  4884).  Notice  of  the  Ho- 
tham  Island  Volcano  (Ib.  XI,  4834). 

OhrUtlsotty  Robert.  —  Dr.  Med., 
Prof.  d.  Materia  medica  und  früher  der  ge- 
richtlichen Medicin  an  d.  Univ.  zu  Edin- 
burgh. Mitgl.  u.  Vicepräsident  d.  Roy.  So- 
ciety of  Edinburgh  (Or), 

geb.  4797,  Juli  4  8,  Edinburgh. 
A  Treatise  on  Poisons  in  relation  to  Medical 
Jurisprudence,  Physlology  and  the  Practica  of 
Medicine,  4  vol.  8^  Edinb.  4829.  —  Chemical 
examination  of  the  petroleum  of  Rangoon  (Tr. 
Edinb.  Soc.  XIII,  pt.  I,  4  886).  On  the  poiso- 
nous  properties  of  Hemlock  and  its  alcaloid 


An 


Cbristmann 


Cibot. 


444 


Conia  (Ib.  pt.  II.  ISBG^  Or  Ihe  acUoD  of  water 
lipon  Jead  (Ib.  XV,  pt.  II.  184i).  Anal>sis  of 
tlie  vegotable  milk  of  Ibe  Hya-ilya  Tree  of  De> 
inerara  (Jameion,  Edinb.  N.  phil.  Journ.  IX, 
1830).  On  the  coinposUion  and  properlies  of 
cerlain  concrete  Juices  resembling  gaoiboge 
(Ib.  XXII,  1837).  On  the  alcoholic  strengtb  of 
wines  (Ib.XXVII,  4  839>.  On  tbecircumstances 
modifying  tbe  physiological  actions  of  plants 
(Ib.  XXVIII,  4840).  On  tbe  Assam  and  Chinese 
tea-plants  (Ib.  XXXIV,  1843]  On  tbe  taste  of 
arsenic  and  on  its  property  of  preserving  the 
bodies  of  persona  who  have  been  poisoned 
wilb  it  (Brewstor,  Journ.  of  Science  VII,  4827). 

Ohrlstmana,  Jacob.  —  Prof.  d.  Lo- 
gik an  d.  Univ.  zu  Heidelberg  (J)f 

geb.  4  55i, Johannisberg, Erz- 
slift Mainz, 

gest.  4  64  3,  Juni  4  6,  Heidelberg. 
Observaiionum  solarium  libri  Ires,  in  quibus 
explicatur  verus  motus  solis  in  zodiaco  etc. 
Basil.  4  604.  Tractatio  geometrica  de  quadra- 
tura  circuli,  Francof.  4  595.  Knhamedii  Alfra- 
gmni,  Arabis,  chronologica  et  astronomica  ele- 
menta ,  Ib.  4590  et  4648.  Theoria  lunae  ex 
novis  hypothesibus  et  observationibus  demon- 
strata,  Heidelb.  4  644.  Nodus  gordios  e\  do- 
ctrinae  sinuum  explicatus ;  accedit  appendix 
observationum,  quae  per  radium  artificiosum 
habitae  sunt  circa  Saturnuin,  Jovem  et  luci- 
diores  stellos  flxas.  Ib.  4642. 

Ohriftmaim,  Wilhelm  Ludwig. 
—  Pfarrer  erst  zu  Thailfingen  (bei  Tübin- 
gen), dann  zu  Graibingen  in  Würtemberg, 
4  826  pensionirt  (MAI)  (N)  (Or), 

geb.    4780,  Juli      6,  Kloster  Hirsau, 

Würlemberg, 

gest.  1835,  Sept.  24,  Stuttgart. 
De  centro  oscillationis  per  Hngeaii  regnlam 
analytice  investigando  teotamen,  Tub.  4  799. 
Ars  cossica  pronnota,  Francof.  484  A.  Pbiloso- 
pbia  cossica  sive  praeparationes  ad  resolulio- 
neni  sursolidae,  Sluttg.  484  5.  Aetas  augustea 
cossae,  Tub.  4849.  Appollonius  Suevus,  sive 
tactionum  problema  nunc  demum  restitutum. 
Ib.  4822.  Cabbala  algebraica  sive  aequationum 
4*gradietaU.  resohitio  algobraica,  Sluttg.  4  827. 

Cnu^ologvei  Noi^l  Andr^. *  — 
Capuziner  in  Paris,  unter  Lemonnier  zum 
Astronomen  ausgebildet,  viel  auf  Reisen, 
besonders  in  den  Alpen,  den  Vogesen  und 
dem  Jura  (LB)  (B)  (BS), 

geb.  4728,  Dec.  8,  Gy,  Franche-Comle, 

gest.  4  808,  Sept.  8,  Gy. 
Planispheres  cölestes  projetc^s  sur  le  plan  de 
r<^quateur,  avec  un  Abn^gä  d'Astronomie  pour 
leur  usaiie,  Paris  4  778  (Neue  Ausgab.  4779  u. 
4  780).  Th^rio  de  la  surface  actuelle  de  la 
ierre,  ou  pidtot,  Recberches  impartiales  sur 
le  iemps  et  Tagen! de  Tarrangement  actuel  de  la 
surface  de  1«  terre,  fondöes  uniquement  sur  les 
faita,  »ans  Systeme  et  saos  hypolhöse,  Ib.  4806. 


Description  d'un  harotnMre  portattf  (Joarn.  d. 
Min.  VIII).  Plan  dune  carte  physique,  inine- 
ralo^ique  et  ecclesiastique  de  la  Franche- 
Comle  (Journ.  phys.  XXX,  4787).  Idees  geo- 
loglques  etc.  (Ib.  LVII,  4  803). 

*  Nach  seinctn  Geburtsort  auch  Aadr£  de  Oy  fe- 
nannt. 

Ohydenio« ,  Samuel.  —  Docent  d. 
Chemie  an  d.  üniv.  zu  Abo  (TF), 

geb.  17  27,  Febr.  22,  Euraäminne  Presl- 

gärd,  Finoland, 

gest.  4  757,  Juli  4  4,  in  der  Kümo  Elf.  * 
Observatt.  de  decrementis  aquaruoi  in  siou 
Bolhnico,  Upsal.  4749.  Erfand  verschiedene 
mechanische  Vorrichtungen,  z.  B. :  »en  vüder* 
och  vattenmachine  atl  bara  berg  med«  und 
»en  Forspyndare  tili  utrönande  af  vattnets 
tyngd  elier  tryckande  i  vatlenfall.« 

*  Ertrank  darin  durch  UnvortichUgkeit. 

Olamplnl,  GiovanniGiuslino.  — 
Dr.  Juris.  Bi;kleide(e  folgwclsc  mehre  pSpst- 
liehe  Verwaltungs'amler,  war  zuletzt  Hof- 

Abbreviator  (J)  (Ni.  \S )  (VJ), 

geb.   4  633,  Apr.  4  3,  Rom, 

gest.  4  698,  Juli  12,  Rom. 
Discorso  tenuto  nell  Accademia  fisico-male- 
matica  romana  (die  er  4677  unter  dem  Schutz 
der  Königin  Olurlgtine  von  Schweden  gegrun- 
det  hatte)  in  occasioiie  della  Comela  apparM 
il  mese  d'Agosto  deil'  Anno  4  689,  Roma  46!(i. 
Nuove  invenzioni  de  tubi  ottici  dimostrate,  IK 
4686.  De  incombustibili  lino  sive  lapide  Ami- 
anti  deque  illius  filandi  modo,  Ib.  4694.  Letter 
concerning  a  late  comet  seen  at  Borne  39  June 
4  684  (Phil.  Tr.  4685).  —  Stiftete  4  685  in  Ver- 
bindung mit  einigen  andern  Gelehrten  das 
Giornale  de  Dotti. 

Olassiy  Giovanni  Maria.  —  Arzt 

(BN), 

geb.   4  664,  .  .  .  Treviso, 

gest.  1679  etwa, 

De  aequilibrio  praesertim  fluidorum  et  de  le- 
vitate  ignis,'*  am  Schlüsse  seines  Werkes: 
Meditationesde  natura  planlarum,Venet,  4  677 

*  Prof.  AbM  Fi  colai  bat  geglftubt  darin  ein«  VJbfung 
der  berühmten  Auf^b«  von  den  lebendigen  Kr&Ura 
XU  erblicken,  die  L  o  i  b  n  i  i  erat  neun  Monat«  »pUer 
auffand. 

Oiboly  Pierre  Martial.  —  Jesuit. 

der  1758  als  Missionar  nach  China  reiste, 

und  von  4  760  an  bis  zu  seinem  Tode  in 

Peking  lebte  (BEJAW), 

geb.  4717, Limoges, 

gest.  4  789,  Aug.  4,  Peking.* 
Viele  Aufsjitie  in  d.  Werke :  ülemoirea  concer- 
nant  Thistoire,  les  scienoes,  le«  arta,  le*  moear». 
les  U!i8ges  etc.  des  Chinois,  par  les  miiüion«»- 
res  de  P^kin,  4  6  vol.  4%  Paris  4  776— 4  84  4. 
z  B. :  Sur  les  pierres  sonores  de  Chine  (T.  VI 
sur  la  poterie  de  Chine  (T.  VIII) ;  »or  le  cioa- 
bre,  le  vif-argent  et  le  Ling-cha  .T.  XI  ;  »«r 
le  borax  (Ib.) ;  sur  les  pierres  de  Yu  :T.  Xlli  . 

*  ffett.  1780,  Aof .  4  {Blf), 


445 


CicüoUai 


Clairavlt. 


446 


Oiooolialy   Lodovigo.   —  Abbato, 

Malleser-Ritter,  Director  d.  Sternwarte  zu 

Bologna.    Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ. 

daselbst  von  1 8  0 1  —  1 5  ('La;  (VCG)  (Mz.  R), 

geb.   t767,  Nov.  22,  Macerata, 

gest 

Fürmule  analitiche  pel  calcolo  della  pasqua, 
4Sf7.  Über  dreifache  Regenbogen  (v.  Zaeh'i 
Monatl.  Corr.  XX,  Ao9).  Achtzehn  Briefe 
astronom.  Inhalts  in  v.  Zaoh'i  Corr.  astron. 
Berechnungen  der  aslronom.  Beobachtungen 
A.  ▼.  Homboldt'f  in  d.  Connaiss.  d.  lemps.  Ein 
Aufsatz  über  d.  ringförm.  Sonnenfinstcrniss 
vom  H.  Febr.  4  804  in  d.  EfTemeridi  di  Milano 
1806.  Ephemeriden  u.  Ortsbeslimmungen. 

Ciermaas,  Johann.  — Jesuit,  Prof. 
d.  Malhematik  in  Löwen  und  Antwerpen. 
Wollte  als  Missionar  nach  China  gehen, 
starb  aber  auf  dem  Wege  dahin  in  Portu- 
gal (Jj  (BEJ)  (SBJ), 

geb Herzogenbuscb, 

gest.  1648,  ..  .  Portugal. 
Theoreoiata  mathematica  scientiae  staticae, 
Lovaai  4  624.  Oisciplinae  matheniaticae,  Ib. 
4640.  —  Machte  zum  ersten  Theil  der  Philo- 
sophie von  Deseartei  in  Betreff  d.  .Meteore  u. 
d.  Geometrie  Bemerkungen ,  die  mit  der  Ant- 
wort von  Besoartei  in  dessen  Briefen  an  Cler- 
•elier  veröffentlicht  wurden. 

Ciohnfl  Asoalanas,  s.  Cecco  d'As- 

coli. 

Cigna I  Giovanni  Francesco.  — 
Prof.  der  Anatomie  an  d.  Univ.  zu  Turin, 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  und  auch 
der  früheren  Privatgesellschaft,  aus  wel- 
cher dieselbe  hervorging.  NefTe  von  fiec- 
caria  (Mem,  Turin.  \)  (LL)  (Th)  (BS), 

geb.   1734,  Juli    2,  Mondovi, 

gest.  1790,  Juli  t  6,  Turin. 
De  aoalogia  magnetismi  et  electricitalis  (Mise. 
Sog.  Taurinens.  T.  I,  4  759).  De  colore  san- 
guinis eiperimenta  (Ib.  id  ).  De  causa  e\- 
tinctionis  flammae  et  animalium  in  at^re  inter- 
clusonim  (Ib.  11, 4  760) .  De  frigore  ex  evnpora- 
tione  et  afflnibus  phaenoroenis  nonnullis  (Ib. 
id.).  De  motibus  electricis  experimentum  (Ib. 
id  ).  De  novis  quibusdam  experimentis  electri- 
cis ;lb.  III,  4  762-65).  De  eleciricilate  (Ib.  V, 
4770—73).  De  respiratione  (Ib.  id  ).  —  Sur 
un  ph6nomäne  de  rebullition  (Journ.  pbys.  III, 
4774.. 

OUaao  de  Matemiifl,*  GeorgChrl- 
slian.  —  Arzt,  der  in  Halle  u.  Helmstiidt 
studirt  hatte  und,  nach  mancherlei  Schick- 
salen, 1738  Sladtphysicus  in  Altona,  so 
wie  Prof.  d.  Physik  und  Alterthums Wissen- 
schaft am  dortigen  Gymnasium  wurde. 
Milgl.  d.  Leopold.  Acad.  (M)  (A)  (N.AcL 
Acad  NaL  Cur.  MIJ, 


geb.   t696,  Dec.  4  8,  Pressburg, 

gest.  1773,  Juli  9,  Altona. 
De  terrae  concussiooibuä  A.  4  739  in  Anglis 
observatis,  Altona  4  744.  De  causis  lucis  W 
realis  etc.  Ib.  4  743.  De  vi  centripeta  corporum 
sublunarium,  Ib.  4  744.  De  causis  graodinom 
nocturnis  horis  descendeotium,  Ib.  4755.  — 
Archäologisches. 

*  Vater  und  OrosBTater  schrieben  sich  einfach  Ma- 
tern; früher  führte  die  Familie  in  Italien  den  Na- 
men C  i  11  a  n  o  {HL). 

Cirla,  Ami  loa  r.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik u.  Astronomie  zu  Cremona  fJ)  (HH), 
geb.  434  8  etwa,  .  .  .,  gest.  4  378,  .  .  . 
De  fluxu  et  refluxu  maris.   Astronomia  judi- 
caria.  De  usu  ephemeridum. 

OlrlUo,  s.  Cyrillus. 

Olmelo,  Pedro.  —  Prof.  d.  Theolo- 
gie und  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Alcala, 
später  Canonicus  an  der  Kalhedrale  von 
Salamanca.  Lehrer  P  b  i  11  p  p's  IL  van  Spa- 
nien (B), 

geb.  t500  etwa,  .  .  .  Daroca,  Aragon., 
gest.  4  580  etwa,  .  .  .  Salamanca. 
Liber  arithmeticae  practicae  qui  dicitur  algo- 
rithmus,  4  495.  Cursus  quatuor  mathematica- 
rum  artium  liberalium,  AlcaIae4S46.  Apote- 
lesmata  Astrologiae  humafiae  etc.  Ib.  4  514.  — 
EdirteBradwardin'f  De  arithmetica  speculati  va. 

Clsa  dl  Oresy,  Tommaso  Asi- 
nari.  —  Prof.  d.  Mechanik  an  d.  Univ.  zu 
Turin.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst 
(Mem.TorinoW,  4  848^, 

geb 

gest.  t846,  Dec.  23,  Turin. 
Sur  requilibre  des  surfaces  flexibjes  et  inex- 
tensibles  (Mem.  Turin.  XXIII,  4  84  8).  Demon- 
stration des  formules  de  Mr.  Oansa  pour  de- 
termJncrlejourdePäqueetc  (I(i.XXIV,  1820). 
Sur  le  mouvement  de  rotation  d'un  corps  au- 
tour  de  son  centre  de  gravite  (Ib. id.).  Sur  les 
integrales  detinies  (Ib.  XXM.  4  824).  Sur  la 
decomposition  des  fractions  exponentielles  en 
fractions  partielles  ä  Tinfioi  (Ib.  XXXI.  4  827). 
Sur  le  Probleme  de  la  perturbalion  des  pla- 
netes  (Ib.  XXXUl,  4829  et  XXXV,  4884). 

OlBternay  da  Fay ,  s.  D  u  f a  y . 

Clalraalt,  Jean  Baptiste.  —  Leh- 
rer d.  Mathematik  in  Paris.  Correspondent 
d.  Berliner  Academie.  Vater  der  beiden 
Folgenden  (B), 

geb 

gest.  (kurz  nach  dem  Tode  seines  Sob- 

,  nes  Alexis). 
Trois  problämes  de  g^ometrie  (Miscell,  Bero- 
iineos.  IV«  4  734).  De  nova  quadam  tractoriae 
spccie  (Ib.  V,  4  737).   Methodus  generalis  in- 
veniendi  catenarias  (Ib.  VII,  4  743). 


447 


ClaiTMlt 


Clapeyron. 


448 


Olainmlt,  Alexis  Claude.  — Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  von  seinem  4  8. 
Jahre  an*;  Tbeilnebmer  an  der  französ. 
Gradmessung  in  Lappland  im  J.  1736 — 37 
(Mem.Par.  1766;  (Th)  (FD), 

geb.   nn,  MaiU,  Paris,  ♦♦ 

gest.  1765,  Main,  Paris. 

Recherches  sur  las  courbes  ä  double  courbure, 
Paris  1781.  ^l^mens  de  göomölrie,  Ib.  4  741 
(Nouv.  6dit.  p.  H.  Begodt,  Ib.  1858).  Theorie 
de  la  Agare  de  la  terre,  Ib.  1748  (Nouv.  6dit. 
1808).  Elömeots  d'alg^bre,  Ib.  4  746  (Nouv. 
ödit.  par  Theveneau,  8  vol.  8*.  4  797  et  4  804). 
Tb^rie  de  la  luoe  d^duite  d'un  seul  principe 
de  TattractioD  (4  75S  von  d.  Petersburger  Aca- 
denaie  gekrönt) .  Theorie  du  mouvement  des  cor 
niötes,  Paris  4  760 .  Recherches  sur  les  com^tes 
desann«es  1584,  4607,  168Set1759,  Peterab. 
17 62  (Gekrönt  von  der  dort.  Acad.).  —  Nouv. 
maniäre  de  trouver  les  forrnules  des  cenlres 
de  gravilö  (Mdm.  Paris 4 784).  Des  öpicycloides 
sphdriques  (Ib.  4  788) .  Maniöre  de  trouver  des 
courbes  alg<^briques  et  rectiflables  sur  la  sur- 
face  d'un  c^ne  (Ib.  id.).  Sur  quelques  que- 
stions  de  maKimis  et  minimis  (Ib.  4  733).  Dd- 
termination  göomötrique  de  la  perpendiculaire 
ä  la  möridienne  trac^e  par  Caiiiiii  etc.  (Ib.  id. 
et  4  739).  Trouver  des  courbes,  dont  la  pro- 
priötö  consiste  dans  une  certaine  relation  entre 
leurs  branchesetc.  (Ib.  4  784).  Sur  la  methode 
de  Fontaine  etc.  (Ib.  id.).  Examen  des  diff. 
oscillations  qu'un  corps  suspendu  par  un  fil 
peut  faire  etc.  (Ib.  4  735).  Sur  la  nouv.  mö- 
thode  de  Caiiini  pour  connattre  la  figure  de  la 
terre  (Ib.  id.).  Sur  la  onesure  de  la  terre  par 
plusieurs  arcs  de  roöridien  pris  ä  diff.  latitudes 
(Ib.  4  786).  Solution  de  quelques  probtömes  de 
dynamique  par  rapport  aui  tractions  (Ib.  id.). 
De  raberralion  apparente  des  steiles  etc.  (Ib. 
4737).  Des  centres  d'oscillation  dans  des  mi- 
lieux  resistants  (Ib.  4  788).  Recherches  g6n^- 
rales  sur  le  calcul  int^ral  (Ib.  1789).  Sur  la 
niaoidre  la  plus  simple  d'examiner,  si  les  ötoiles 
fixes  ont  une  parallaxe  elc.  (Ib.  id.).  Sur  les 
explications,  Cartesienne  et  Newtonienne,  de 
la  r^fraction  de  la  lumldre  (Ib.  id.).  Sur  Tin- 
tegralion  ou  la  constniction  des  equations  dif- 
ferentielles  du  premler  ordre  (Ib.  1740).  De 
la  Spirale  d'AroUmMe  elc.  (Ib.  id.).  Probleme 
phyiico-mathematique  (Ib.  id.).  Sur  quelques 
prtncipes  qui  donnent  la  Solution  d'un  grand 
nombre  de  problömes  de  dynamique  (Ib. 
1748).  De  Torbite  de  la  lune  dans  le  Systeme 
de  Vewton  (Ib.  1748).  Du  Systeme  du  monde 
dans  les  principes  de  la  gravitation  universelle 
(Ib.  1745).  Reponse  aux  röflexions  de  Bnilbn 
sur  la  loi  de  Tatlraction  (Ib.  id.).  De  l'aber- 
ration  de  la  lumt^re  des  planMes,  des  com^les 
et  des  satelljtes  (Ib.  4746).  De  Torbite  de  la 
lune  en  ne  oegligeant  pas  les  quarr<i8  de  quan- 
tites  de  m^me  ordre  que  les  forces  perturba- 
trices  (Ib.  4748).  Constructton  des  tables  du 
mouvement  borai rede  la  lune  (Ib.  1758).  Gon- 
stniot.  des  tables  de  la  parallaxe  horizontale 
de  la  lune  etc.  (Ib.  id.).  Tables  de  la  lune, 
caiculees  suivant  la  th(K>rio  de  la  gravitation 


universelle  (Ib.  id.).  Sur  Torbite  apparente 
du  soleil  autourde  la  terre  etc.  (Ib.  1754).  Sur 
les  moyens  de  perfectionner  les  luoetles  elc. 
(Ib.  1756, 1757  et  1768).  Möm.  sur  la  comMe 
de  1759  etc.  (Ib.  1759).  Nouv.  soIntioD  da 
quelques  problömes  sur  la  manoeuvre  dei 
vaisseaux  etc.  (Ib.  1760).  —  Quatre  probl^mei 
sur  de  nouvelles  courbes  (Miscell.  Berollo. 
IV,  1784).  —  Investigationes  aliquot,  exqni- 
bus  probatur,  terrae  figuram . . .  maxime  ad 
ellipsin  accedere  debere  (Phil.  Tr.  1787).  Ut- 
ter .  ! .  concerning  the  difference  of  refraogi- 
bility  of  the  rays  of  light  (Ib.  1754). 

*  Lm  tebon  im  12.  Jahre  to^  der  PariMr  Academie  ciar 
Abhandl.  Ober  neue  Carren,  die  sich  un  SdüoMe  A. 
Abhmndl.  eeines  Vaten  in  d.  lliMclL  Bcrolin.  T.  IV 
^druckt  befindet. 

♦•  geb.  Mai  7  {B)  (BN). 

Olalravlt,  ...  —  Bruder  von  Alexis 

Claude  (BN), 

geb.  1716,  ..  .  Paris, 

gest.  1738,  ..  .  Paris.  • 
Las  4  780  (in  seinem  14.  Jahr)  vor  der  Pariser 
Academie :  Methode  de  former  tant  de  Iriangks 
qu'on  voudra,  de  sorte  que  la  somme  dct 
quarrös  des  deux  cötes  seit  double,  tnple  elc. 
du  quarre  de  la  base  d'oü  suiveot  des  qua- 
dratures  de  quelques  esp6ces  des  lunules.  -- 
Traite  des  quadratures  circulaires  et  h)per- 
boliques,  Paris  4  734 . 

*  An  den  Blattern  im  16.  Jahre,  ein  Jahr  Bark  d«a 
Erscheinen  eelnea  TraitA,  also  1732;  danweh  wtn 
er  1710  geboren  {BIf).  —  Nach  (Q)  starb  er  I7M  la 
12.  Lebensjahr. 

Olumy,  William  Reid.  —  Arzt;  aus- 

serordenü.  Leibarzt  des  Herzogs  v.  Sassex 

und  consultirender  Arzt  am  Krankenhau^e 

zu  Sunderland  in  Durbam.    Mitgl.  d.  Rot. 

Irish  Acad.  und  d.  Roy.  Society  in  Edin- 

burgh  (An.R.  1850J> 

geb.   1777  etwa, 

gest.  4  850,  Jan.  10,  Sunderland. 
Erfand  im  J.  484  8  (früher  als  H.  DaTy)  eiae 
Art  Sicherfaeitslampe  :  On  procuriog  •  stead% 
light  In  coal  mines  without  the  daoger  of  et- 
plosion  (Phil.  Tr.  1813). 

01ap«yrM.Benoit  Pierre  £mile. 

—  Prof.  an  d.  Ecole  des  Ponts-et-Cbaus* 

söes,  Ing^nieur-en-cbef  des  mines  in  Pa* 

ris;  früher  einige  Jahre  Oberst  im  Corps 

der   Wegebaumeister    zu   St.   Petersburg 

(R.  E.  P.)  (AM), 

geb.  1799,  Jan.  S6,  .  .  . 
Mdm.  sur  la  poisMnce  motrice  de  la  chalmr 
(Journ.  de  IVcole  polytechn.  No.  \l,  4SS4 
Mit  Lami:  Sur  T^quiÜbre  Interieur  des  corp* 
solides  homogenes  (M^m.  Sav.  etr.  IV.  4S3I 
Mit  Demselben:  Sur  la  solidlficatioo  par  re- 
froidissement  d'un  ^lobe  liquide  (Ann.  chim 
et  phys.  XLV1I,  4634).  —  Sur  une  nouv.  ma- 
chine  soufllante  (Ann.  Min.  VII.  48SS;.  5or  S« 
ciment  russe  (Ib.  VIII,  4Si8).  Sur  les  balcüat 
ii  vapeur  (Ib.  V,  4  880).   Sur  les  engreseiT» 


449 


Clapi^s 


Clarka. 


450 


Ib.  id.;.  Surun  Ib^ordme  de  m^canique  (Ib. 
2"^S«r.  III,  4«28).  Sur  le  röglement  des  tw 
mir»  dsRS  ies  machines  h  vopeur  (Compt. 
reod.  XIV,  4848  et  XVII,  4843),  Mit  Lami: 
Nouv.  formale«  analogues  aux  s^ries  de  Taylor 
etKsdaariB  (CrtUa'f  Journ.  f.  Math.  VI,  4  880). 

CUpUSy  Jean  de.  —  Prof.  d.  Mathe- 
oialik  in  Montpellier;  vorher  Director  der 
Chaus.fecn  in  Languedoo.  Correspondent 
«1.  Acod.  in  Paris  und  Mitgl.  der  zu  Mont- 
pHlier  (EM), 

geb.  4  670.  Aug.  28,  Montpellier,^ 
gest.  4740,  Febr.  t9,  Montpellier. 
DL<5.  sur  les  diverses  apparences  de  la  lune 
eclipst^e,  Montpellier  4  740  (Auch  Möm.  Tou- 
louse T.  1).  Aoalogies  pour  les  angles  faits  au 
rf  ntre  des  cadrans  solaires . . .  d^inonlr^es  par 
ianalyse  des  triangles  recülignes  (M^m.  Par. 
4707).  Sur  la  luani^re  de  riiveller  et  mäsurer 
les  eaus  d'une  aource  etc.  (M^m.  de  Montpel- 
lier T.  I).  Observ.  de  l'äclipse  totale  de  soleil, 
n  Mai  4  706,  mit  Plantade  (Ib.  id.  —  Die  erste 
Beoh.  der  Art  seit  Wiederherstell.  d.  Astrono- 
mie .  Eph^m^rides  ou  Journ.  du  mouvement 
de»  astres  poor  4708,  Mootp.  4706.  —  Astr. 
Beobb.  io  d.  M^m.  Paris, 
•p*.  I«J71,.  .  .(B)  {ßJf). 

OlapperCoB,  Hugh.  —  Lieutenant, 
später  Capilän  in  d.  britt.  Marine  fAn,R, 

iKi«   ,BNJ, 

pob.  4788, Annan,  County  Dum- 

frics,  Schottland, 

pest.  1887,  Apr.  i  3,  Tschangary,  b.Sacca- 

tuh,  Innor-Afrika. 
Kiy:hloHS  zuerst  das  Innere  von  Afrika  durch 
i«ei  Reisen,  die  eine  4882—85  von  Tripolis 
aus  io  Begleitung  von  Ondney  und  Deiiham,  die 
andere  4  H85— 87  von  der  Bucht  von  Benin  aus 
Ml  Begleitung  von  Paaree,  Bieksoa  und  Moni- 
iM.  —  Uariiber :  Narrative  of  travels  and  dis- 
coveries  in  nortbern  and  central  Africa  in  the 
}e«rK48t8,  88  and  84.  Lond.  4886.  Journal 
'•f  a  »econd  expedition  into  tho  interior  of 
Vfrira  froni  tbe  bij|;lit  of  Benin  to  Saccatoo, 
il>  «88».  Beide  Werke  von  Barrow  edirt. 

01ar«aiOBli«S,  s.  Chiaramonti. 

OlaroldAFIevrlMiy  Charles  P... 
—  Graf,  Officier  in  d.  franz.  Marine,  t776 
IHrector  d.  Marinehäfen  u.  Marine-Arse- 
»»•«Ic,  4  790 — 98  Marinemini.sler,  später 
""ii/iNralh  u.  Senator,  zuletzt  Privatmann. 
MtiKl-  d.  Instituts  und  d.  LSngenbureaus 
Ä.V  rQ>, 

geb.   1738, Lyon. 

iiPsX.  4810,  Aug.  18,  .... 
^»Najte  tait  pM  ordre  du  Roi  en  4  768^69  (mit 
•t'Mii  von  ihm  cominandirten  Schiffe  Iris)  eii 
'SifTrrcnles  parlicn  du  mondc  pour  c^prouver 
'n  incr  le»  horh»«^ps  marines,  inventöes  de 
^r  BtttiMad,  8  vol.  4\  Paria  4773.*  Examen 
rnliqoe  d'uQ  memoire  publik  par  Mr.  Leroy 

1**86^0 tlorfr,  IbnilwSricrliurh. 


sur  r^preuve  des  horloges  propres  ä  döter- 
miner  les  longitudes  en  mer  etc.  Lond.  et  Pa- 
ris 4768.  Alias  hydrographique  ou  Neptone 
des  Mers  du  Nord  (wofür  er  über  800,000  Fr. 
verausgabte).  Edirte:  Marobaod,  Voyage  au- 
tour  du  Monde,  4  vol.  4^  Paris  4  798. 

*  In  (LB)  heisst  der  Verfus.  dieses  Werks :  d'£  t  e  u  x 
de  Fleuriea. 

Olark,  WilliamTierney.  —  Clvil- 
Ingenieur.  Erbauer  der  Kettenbrücke  in 
Pesth.  Mitgl.  d.  Astronom.  Society  (Mem. 
astr.  Soc,  XXII ;, 

geb.   1783,  Aug.  23,  Sion  House,  So- 
merset, 

gest.  4  858,  Sept.  28 

Scheint  nichts  Astronomisches  geleistet  zu 
haben. 

Olarke  (Clark);  Samuel.*  -—  Dr. 
Theol. ,  Reclor  (Pfarrer)  von  Drayton  bei 
Norwich,  darauf  von  St.  Bennets  in  Lon- 
don, 4  706  Caplan  d.  Königin  Anna  und 
4  709  Rector  von  St.  James,  Westminster 
(BD)  fJ),  . 

geb.  4  675,  Oct.  H,  Norwich, 
gest.  4  789;  Mai  4  7,  Westminster. 
On  the  presenl  controver^y  among  Malbema- 
ticians  concerning  the  proportion  of  velocity 
and  forces  in  bodies of  niotion  (Phil.  Tr.  4788). 
Übersetzte  4  697  Bohanlfs Physik  ins  Englische, 
übersetzte  auch  4  706  auf  Vewton's  Wunsch 
dessen  »Opticks«  aus  d.  Englischen  ins  Latei- 
nische (wofür  er  von  Newton  für  jedes  seiner 
fünf  Kinder  ein  Geschenk  von  4  00  Lstrl  bekam). 

*  Sein  Bruder  John,  Doan  von  Ssrum  {geb.  16S9 
etwa,  gest.  1 769  etwa)  schrieb :  Demonstration  of  the 
principal  sections  of  Sir  I.  Newton.  —  Ein  anderer 
SamuelClark  vcrfasste :  An  easy  introduction  to 
the  theory  and  practice  of  mechanics  etc.  Lond.  176U 
—64. 

Olarke,  Edward  Daniel  —  Geist- 
licher, Prof.  d.  Mineralogie  an  d'.  Univ.  zu 
Cambridge,  von  4  808  an;  machte  vorher 
mehre  Reisen  durch  fast  ganz  Europa, 
durch  Syrien,  Palästina,  Aegypten  etc.  Mit- 
stifter  d.  Cambridge  Philosophical  Society 
(Phil.  Mag.  VIII,  4  824;  (An.  R.  4  882;, 

geb.  4  7 G9,  Juni  5,  Willingdon,  Sussex, 

gest.  1822,  März  9,  Cambridge.* 
Methodical  dislribution  of  tbe  mineral  king- 
dom  into  classes,  Orders,  genera,  species  etc. 
Lond.  4  806.  Travels  in  various  countries  in 
Europe,  Asia  and  Africa,  II  Pt.  Ib.  4  84  0  et  48. 
On  the  purple  precipitate  of  GaniBa  (Cam- 
bridge Phil.  Soc.  1,  pt.  1,  4884).  On  the  native 
natron  (Ib.  id.).  Upon  the  regulär  crystallisa- 
tion  of  waler  and  upon  the  form  of  Its  pri- 
mary  crystals  (Ib.  pt.  II,  4838).  Some  obser- 
vations  respecting  the  new  metals  obtaioed 
from  barytes,  strontian  etc.  (Ann.  of^Phil, 
VIII,  484  6).  Experiments  with  the  oxygen  and 
bydrogen  blow-pipe  ilü.  I\,  4  84  7).  Improve- 
nient  of  Ibis  blow-pipe  (Ib.  IX  und  X,  484  7). 

29 


451 


Clarke 


Clanieii. 


452 


Fusion  of  wood  lin  (Ib.  X) .  Accoant  of  Green- 
land  minerals  (Ib.  XI,  4818).  On  the  aphlo- 
gistic  lamp  (Ib.  id.).  Analysis  of  petalil  and 
leelit  (Ib.  id.).  Account  of  the  diamond  rock 
(Ib.  id  ).  On  the  colouring  constituent  of  roses 
(Ib.  XII,  4848).  On  the  discovery  of  pearl  sin« 
ter  (Ib.  id.).  On  a  newly  discovered  vartety 
of  green  fluor  spar  (Ib.  XIV,  4  849).  On  a  me- 
thod  of  obtaining  pure  nickel  (Ib.  id.).  On  Geh- 
lenit  (Ib.  id.).  On  the  alloy  of  platinum  and 
lead  (Ib.  id.).  On  the  head  produced  by  gas 
blow-pipe,  [Ib.  id.).  On  the  ores  containing 
cadmium  (Ib.  XV,  4  820).  On  the  er y stall isa- 
lion  of  olive  oil  (Ib.  id.)  On  Arragonite  (Ib. 
KewSer.  II,  4  814).  On  magnesian  carbonate 
of  lime  (Ib.  id.).  On  crystallized  plumbago  (Ib. 
id.).  On  sooie  Cumberland  minerals  (Ib.  id.). 
On  cadmium  and  his  ores  (Ib.  III,  4  832).  — 
Archäologisches. 

*  gent.  Apr.  9  (B8). 

OlarkOi  Henry.  —   Prof.  d.  Astro- 
nomy  and  Physik  an  dem  königl.  Militär- 
Collegiuni  zu  Marlow  (GM.  4  8  4  8;  (LAD), 
geb.   4  743, Salford  bei  Man- 
chester, 

gest.  4  84  8,  Apr.  30,  Islington. 
The  seamen's  desiderata  or  concise  practical 
rules  for  Computing  the  apparent  time  at  sea, 
4  800.  A  new  concise  and  correct  Operation 
for  Clearing  the  apparent  dislance  of  the  moon 
from  a  star  or  the  sun  of  the  effects  of  re- 
fraction  and  parallax,  4  800.  Theory  of  the  In- 
finitesimal Caloulus,  4  804.  Treatise  on  per- 
spective. Treatise  on  circulating  numbers. 

ClaraS|  Johann  Christian  Au- 
gust. —  Dr.  Med.,  Geb.  Modicinalrath, 
Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Leipzig, 
Physicus  u.  Vorsteher  d.  klinischen  Insti- 
tuts daselbst  (Cll)  (G,  4  854^, 

geb.   4  774,  Nov.  5,  Buch  am  Forst,  im 

Coburgischen, 

gest.  4  854,  Juli  4  3,  Leipzig. 
Diss.  de  zoochemiae  notione  et  usu,  Lipsiae 
4  804.  Der  Gewitter-Orkan  am  8.  Juli  4  84  9, 
und  Einiges  zur  Naturgeschichte  d.  Gewitier 
(OUb.  Ann.  LXV,  4  8J0).  Über  d.  Gebrauch  d. 
Jods  als  Heilmittel  (Ib.  LXVIII,  4  821).  ^  Viel 
Medicioiscbes. 

Clanberg,  Johann.  —  Prof.  d.  Phi- 
losophie an  d.  (ehemaligen)  Univ.  zu  Duis- 
burg (JJy 

geb.    4  623,  Febr.  34,  Solingen, 

gest.  4  665,  Jan.    34,  Duisburg. 
Physica  contracla,  4  vol.  4®,  Amstelod.  4  664. 
Ausserdem  viele  philosophische  Schriften. 

Clanderi  Gabriel.  —  Pract.  Arzt  in 
Altenburg  y  Leibarzt  mehrer  sächsischen 
Fürsten.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  Acad.  (ANCJ 
(Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  4  69  4  j, 

geb.   4  633,  Od.  4  8,  Altenburg,* 
gest.  4  691,  Jan.    9,  Altenburg.** 


Diss.  de  Unctura  universal!,  volgo  lapls  pbilo- 
sopborum  dicta,  etc.  Altenb.  4678.  Methodik 
balsamandi  corpora  humaoa  etc.  Ib.  4679.  lo- 
ventum  cinnabartnam  s.  de  cionabari  oativa 
hungarica  etc.  Jenae  4  684.  Thermoscopiaro 
noviter  inventum  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.4G87). 
Thermometrum  vivum  ex  pisoe  lampreta  (Ib. 
id.).  Impenetrabilitas  armorum  veritas  et  va- 
nitas  (Ib.  4  688).  Speculorum  confectio  (Ib.id.). 
Ezplosionis  tormentorum  bellicorum  prohibi- 
tio  etc.  (Ib.  id.).  Horrendus  bomborum  et 
carcassorum  militarium  effectus,  an  et  quo- 
modo  irritus  reddendus,  per  rationes  physi- 
cas  inquisitio  (Ib.  46S9).  —  Viel  Naturhislor. 

*  geb.  Aug.  28  {BIT). 
••  gert.  Oct.  10  (/). 

Olavs,  Carl  Ernst.  —  Dr. Phil.,  folg- 
weise  Apotheker  in  Kasan  (4824 — 31), 
Assistent  der  ehem.  Professur  in  Dorpat 
(4834—37),  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ. 
in  Kasan  (4  837 — 52)  und  seitdem  Prof.  d. 
Pharmacie,  sowie  Director  d.  pharmaceut. 
Instituts  d.  Univ.  zu  Dorpat  (OrJ, 
geb.  4  796,  Jan.  4  4,  Dorpat. 
Über  die  Platin rückstttnde  und  das  (von  ihm 
entdeckte)  Ruthenium,  Kasan  4  844  (In  ru59. 
Sprache;  erhielt  den  D«midoiPschen  Preis). 
Beitrag  zur  Chemie  der  Platinmetalle,  Dorpat 
4  854.  Localfloren  d.  Wolga gegenden,  2  Liefr. 
Petersb.  4  852.  Über  Flora  und  Fauna  der  kas- 
pischen  Steppe  (In  C.  Ch.  T.  F.  Odbel'i  Reise). 
—  Beiträge  zur  näheren  Kenntn.  d.  Schwefel- 
cyanmetalle  (Bull,  scient.  Acad.  Petersb.  IV, 
4  838).  Über  d.  Verhalten  d.  Kampbers  zu  d. 
Haloiden  (Ib.  IX,  4842).  Gegenwart  des  Was- 
serstoffs im  Schwefelcyan  (Ib.  id.).  Über  den 
Platinrückstand  (Bull.  phys.  matb.  Acad.  Pe- 
tersb. III,  4  845).  Entdeckung  eines  neuen  Me- 
talls, des  Ruthenium  (Ib.  id.).  Über  die  voo 
Oaaan  in  dem  Platinrückstande  aufgefundeoeo 
neuen  Metalle  (Ib.  V,  4847^.  Über  d.  ehem. 
Verhältnissed.  Rutheniums  verglichen  mit  de- 
nen des  Iridiums  (Ib.  id.).  Beitr.  zur  Chemie 
der  Platinmetalle  (Ib.  VI,  4  848).  Über  eine 
merkwürdige  Steinart  d.  mittl.  Russlands  (Ib 
X,4852).  Überd.  Platinbasen  (Ib.  XIU,  4S55:. 

Olavsberg,  Christlieb  von. — Re- 
visor d.  Privatkasse  König  Christian*s  VI. 
von  Dänemark,  vorher  Rechenmeister  fotg- 
weisc  inLeipzig,  Hamburg  U.Lübeck  (WjiAj, 
geb.  4  689,  Dec.  27,  Clausthal, 
gest.  4  751,  Juni  6,  Kopenhagen. 
Demonstrative  Rechenkunst,  Leipz.  4  732. 

Olansea,  Thomas.  —  Folgweise  As- 
sistent bei  der  Sternwarte  in  Altena  (4  824 
— 27),  Gehülfe  im  optischen  Institute  von 
Utzschneider  in  München  (4  897 — 40)  umi 
darauf,  seit  4  842,  Obervator  an  der  Stern- 
warte in  Dorpat  (OrJ, 

gob.  4  801,  Jan.  46,  Nübel,  Schleswig. 
Berecbnimgsmetbode  der  Sternbedeckungen 
vom  Monde  zur  Bestimm,  geogr.  Längen  (Astr. 


453 


Clauier 


Claiuiiu. 


454 


N'acbr.  ir,  48S4).  Auflös.  e.  geomelr.  Aufgabe 
V.  Vobiu  (Ib.  id.).    De  reductione  temporis, 
quo  oscillatioucs  quotcunque  pcoduli.  ab  am- 
plitudinibus  rnagnis    incipientes,    absolvun- 
tur,  ad  tempns,  quo  totidem  oscitlationes  am- 
plitudiois  infinite  parvae  perficiuntur  (Ib.  V, 
f8i7;.  De  resistentia  a^ris,  quomodo  in  mo- 
Ühw  leotibus  a  celerilate  pendel  (Ib.  id.).  Re- 
docUoDStafeln  fUr  Piator'sche  Barometer  (Ib. 
id.).  De  praecisionis  gradu  per  tabulas  Mat- 
tbissen ia  na  soblinendodisq.  (Ib.  id.).  Ent- 
deckung des  Cometen  IV  von  1 826  am  26.  Oct. 
d.  J.  (Ib.  id.).   Wahrscheinl.  Identität  d.  bei- 
den Cometen  von  I74S,  Jan.  und  1819,  Nov. 
Ib.  X,  1883).  Vermuthl.  Identität  d.  Cometen 
1819,  No.  121  mit  dem  1766,  No.  69  (Ib.  id.). 
l'ber  d.  sechs  Constanten  d.  elliptischen  Be- 
wegung (Ib.  XMI,  1840).    Beweis,  dass  d.  al- 
gebraisch. Gleichungen  Wurzeln  von  d.  Form 
a+bi  haben  (Ib.  id.).  Beschreib,  eines  neuen 
Mikrometers  (Ib.  XVIII,  1841).  Beweis  d.  bei- 
den ersten  Haupttheoreme  d.  Dioptrik  (Ib.  id.). 
Beweis  des  Jaeobi'schen  Satzes  v.  flüss.  Sphä- 
roiden  mit  drei  verschiedn.  Hauptaxen  (Ib. 
id.\  Geometr.  Auflös.  d.  Hamen'scben  Pro- 
blems :  Aus  d.  Lage  zweier  bekannt.  Puncto  d. 
Lage  zweier  unbekannt.  Puncto  zu  finden  (Ib. 
id.;.   Bestimm,  d.  Bahn  d.  Cometen  von  1770 
ib.  XIX,  1 842 .  Von  d.  Kopenbagn.  Gesellsch.  d. 
Wiss.  gekrönt),  über  e.  Integral  in  Legendre's 
Trait^d.  fonct  öllipt.  (Ib.  id.).    Rectiflcat.  d. 
Lemoiscat.  u.  Beitr.  z.  Theorie  d.  ellipt.  Trans- 
ceodenten  (Ib.  id.).  Ob.  d.  Construct.  d.  1 7-Ecks 
d.  Lemniscata  (Ib.  id.).    Üb.  Bestimm,  geogr. 
Uogeo  aus  beobacht.  Mondazimuten  (Ib.  id.). 
Lb.  Längenbestimmungen  durch  beob.  Monds- 
boben  (Ib.  id.) .  Neuer  Beweis  des  v.  Oanaa  ge- 
fond.  Theorems  in  d.  Trigonometrie  auf  be- 
lieb, krummen  Flächen  (Ib.  XX,  1843).   Über 
d  Gesetz  d.  Gleichgewichts  frei  schwimmend. 
Kurper,  und  Berichtig,  d.  Fernrohrs  am  Spie- 
celseit«nien  (Ib.  id.).   Beweis  d.  Lagrange'- 
«chen  Theorems  (Ib.  id.).   über  Jaeobi's  Auf- 
los, d.  Problems  d.  drei  Körper  (Ib.  id.).  Neue 
Methode,  Seitantenspiegel  zu  berichtigen  (Ib. 
id.).   Ein  analyt.  und  ein  geometr.  Theorem 
Ib  XXI,  1844).   Überd.  Gebrauch  e.  Passa- 
gen-Instruments ohne  Wasserwaage  (Ib.  id.). 
Berechtt.  d.  Abplatt,  d.  Uranus  (Ib.  id.).   De 
lineanim  tertli  ordlnis  proprietatibus  (Ib.  id.). 
Iber  Bestimm,  d.  Abplatl.  d.   Erdsphäroids 
Ib. id.;.  über  d.  Lichtwechsol  Algols  (Ib.  id.). 
Beweis  eines  Satzes  v.  tfanis  in  d.  Attractions- 
tbeorie  (Ib.  Id.).  über  d.  Identität  d.  Cometen 
^00  1770  mit  zwei  neuen  Cometen  (Ib.  XXII, 
U4S).  Berechn.  von  n  auf  250  Decimalstellen 
Ib.  XXV,  1847).  Zwei  Theoreme  über  Krüm- 
mongfthalbmess.  d.  Fläch.  2.  Grades  (Ib.  Id.). 
BesUmm.  einer  Perihelzeit  (Ib.  XXIX,  1849). 
( her  d.  Einfl.  d.  Refraction  auf  geodät.  Höhen- 
mess.  (Ib.  XXXI,  1851).   Noch  viele  astron. 
Beobb.  a.  Berechn.  daselbst.  —  Bettrag  zur 
Theoria  d.  Reihen  (Cralle's  Journ.  III,  1828). 
ll)er  Interpolation  (Ib.  V,  1830).  Über  Centri- 
fuplpendei-Ühren  (Ib.  id.).   Summirung  von 
Reihen  (Ib.  IV  u.  V).   Demonstratio  duarum 
cel.  Gaaadi  propositionum  (Ib.  Illu.  VI,  1880). 
l  ber  d.  Stutstand  d.  Planeten  u.  Cometen  usw. 


(Ib.  YI).  Neue  Art,  Zeit  u.  Polhöhe  zu  bestimm. 
(Ib.  VII,  1881).  Überd.  Formirung  d.  Bedin- 
gungsgleichungen zur  Verbessr.  einer  Plane- 
ten- oder  Cometenbahn  (Ib.  VII,  1831).  Über 
d.  Zerleg,  reeller  gebrochn.  Functionen  (Ib. 
VIII,  1832).  Vier  neue,  quadrirbare,  mond- 
förm.  Flächen  (Ib.  XXI,  1840).  Im  Ganzen  86 
Aufsätze  daselbst.  —  Überd.  Bestimm,  d.  Lage 
d.  Haupt-Umdrehungsaxen  eines  Körpers  (Bull, 
phys.  math.  Acad.  St.  Pelersb.  III,  1845,  auch 
Grelle's  Journ.  V)*.  Über  d.  Vervollkommn.  d. 
Pendeluhren  (Ib.  id.).  Über  d.  Werth  d.  En- 
ler'schen  Kettenbruchs  (Ib.  IX,  1851).  Über  d. 
Form  architecton.  Säulen  (Ib.  id.).  Über  den 
Einfluss  d.  Umdrehung  u.  d.  Gestalt  d.  Erde 
auf  d.  scheinbar.  Bewegungen  an  d.  Oberflä- 
che derselb.  (Ib.  X,  1852).  Über  Olber's  Me- 
thode,. Cometenbahnen  zu  berechnen  (Ib.  id.). 
—  Einige  dieser  und  andere  Aufsätze  in  Om- 
nert's  Arch.  Bd.  2,  8,  9,  13,  15,  20  u.  21. 

Clansler,  Jean  Loiiis.  —  Practi- 
scher  Arzt  in  Paris  (ß)  (BN)  (A), 

geb Abeim,  Bayern, 

gest.  Mitte  d.  XVIll.  Jahrb.,  Paris. 
Introduction  ä  la  chymie  etc.  Paris  1 741 .  Prln- 
cipes  gän^raux  de  la  th^orie  et  de  la  pratique 
de  la  pharmacie,  oü  Ton  voit  les  affin it^s  des 
Corps  et  une  explication  de  la  nature  et  de  l'a- 
ction  du  feu,  Ib.  1747.  Pharmacop<^e  univer- 
selle raisonn^e  etc.  Ib.  1749. 

Clanslus,  Rudolph  Julius  Em- 
manuel. —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Physik  an 
d.  polytechn.  Schule  (seit  1855)  u.  d.  Uni- 
versität (seit  1857)  in  Zürich;  vorher  Leh- 
rer d.  Physik  an  d.  Artillerie-Schule  zii  Ber- 
lin u.  Privaldocenl  an  d.  Univ.  daselbst  (Or), 

geb.  1822,  Jan.  2,  Cöslin,  Pommern. 
Über  d.  Lichtzerstreuung  in  d.  Atmosphäre  u. 
d.  Intensität  des  durch  d.  Atmosph.  reflect. 
Sonnenlichts  (Pogg.  Ann.  LXXII,  1847,  auch 
CreUe'i  Journ.  XXXIV,  1847  u.  XXXVI,  1848). 
Nöthige  Verändr.  in  d.  bisherig.  Formeln  für 
d.  Gleichgewicht  u.  d.  Bewegung  elast.  Kör- 
per (Pogg.  Ann.  LXXVI,  1849).  Natur  der  Licht 
reOectirenden  Bestandtheile  d.  Atmosph.  (Ib. 
id.).  Überd.  blaue  Farbe  d.  Himmels  u.  die 
Morgen-  u.  Abendröthe  (Ib.  id.).  Über  d.  be- 
wegende Kraft  d.  Wärme  usw.  (Ib.  LXXIX, 
1850).  Über  d.  Einfluss  d.  Drucks  auf  d.  Ge- 
frieren der  Flüssigkeiten  (Ib.  LXXXI,  1850). 
Verhalt,  d.  Daroprs  bei  d.  Ausdehn,  unter  ver- 
schiedn. Umständen  (Ib.  LXXXII,  1 851 ) .  Theo- 
ret. Zusammenhang  zweier  empirisch.  Gesetze 
über  d.  Spannung  u.  d.  latente  Wärme  ver- 
schiedn. Dämpfe  (Ib. id.).  Überd.  Morgen-  u. 
Abendröthe  (Ib.  LXXXIV,  1851).  Anordn.  d. 
Elektricität  auf  e  sehr  dünn .  Platte  u .  d .  beiden 
Belegen  d.  Franklin'schen  Tafel  (Ib.  LXXXVI, 
1852).  Mechan.  Aequivalent  e.  elektr.  Entla- 
dung u.  dal>ei  stattfindende  Erwärm,  d.  Leit- 
drahtes (Ib.  id.).  Überd.  bei  e.  Leiter  gethane 
Arbeit  u.  erzeugte  Wärme  (Ib.  LXXXVII,  1852). 
Über  d.  von  Orova  beobacht.  Abhängigkeit  d. 
galvan.  Glühens  von  d.  Natur  d.  umgebend. 

29  • 


455 


ClavioB 


Clarselior. 


456 


Gases  (Ib.  id  ).  Dasein  von  Dampfblttschen  in 
d.  Atroosph.  u.  Einfluss  derselb.  auf  Licht- 
reflex, u.  Farben  (Ib.  LXXXVIII,  4853).  Be- 
merkk.  zu  Helmholts*!  Schrift  über  Erhalt,  d. 
Kraa  (Ib.  LXXXIX.  1853  u.  XCl,  1854).  An- 
wend.  d.  mechan.  VVärmetheorie  auf  thermo- 
elektr.  Erscheinungen  (Ib.  XC,  4  853).  Über  e. 
veränderte  Forno  d.  zweit.  Hauptsatzes  d.  me- 
chan. Wärmetheorie  (Ib.  XCIII,  4854).  Über 
d.  Anwend.  d.  mechan.  Wttrmelheorie  auf  d. 
Dampfmaschine  (Ib.  XCVII,  4  856).  Über  d.  Zu- 
sammenhang zwisch.  d.  Satz  von  d.  Aequiva- 
lenz  V.  Wärme  u.  Arbeit  u.  dem  Verhalt,  d. 
permanent.  Gase  (Ib.  XCVIII.  4856).  Über  d. 
Art  d.  Bewegung,  die  wir  Wärme  nennen  (Ib. 
G,  4  857).  —  Die  Lichterschein ungen  d.  Atmo- 
sphäre (Onmert'i  Beitr.  zur  meteorol.  Optik, 
4.  Hft.  4850). 

OlaTivfl, Christoph. — Jesuit;  nach- 
dem er  in  Coimbra  studirt,  Lehrer  der 
Mathematik  am  Collegiuni  seines  Ordens  zu 
Rom  (J), 

geb.   1537, Bamberg, 

gest.  4  64  2,  Febr.  6,  Rom.* 
Seine  Opera  mathematica,  5  Vol.  fol.  Mogunt. 
4642»  enthalten:  Vol.  I:  In  Enolidem  et  in 
Theodoiinm  Commentarii ;  De  sinibus  et  lineis 
tangentibus  et  secantibus;  Triangula  rectili- 
nea;  Triangula  sphaerica.  Vol.  II :  Goometria 
practica  ;  Arithmetica  practica  ;  Algebra.  Vol. 
III .  In  sphaeram  Joannis  de  Baoro  ^oico  com- 
mentarius;  Astrolabium.  Vol.  IV:  GnoQioni- 
ces  libri  octo ;  Fabrica  et  usus  instrumenti  ho- 
rologiorum ;  llorologiorum  nova  descriptio. 
Vol.  V :  Romani  calendarii  a  Oregorio  XTTT. 
P.  M.  restitutio  (Cl.  arbeitete  mit  an  d.  Kalen- 
derverbesserung) ;  Jos.  Bcaligeri  Elenchus  et 
castigalio  cal.  gregor.  castigata;  Responsio  ad 
convicia  et  calumnias  7of.  Soaligeri  in  Cal. 
gregor.;  Confutatio  calendarii  Georg!  Oermaani 
Warte nbergensis  Borussi. 

*  Von  einem  wild  gewordenen  Ochsen  auf  der  Strasse 
fetödtet. 

OMmeat,  Dom  Franko! s.  —  Bene- 
dictiner  von  d.  CoDgregation  von  St.-Maur 
(LB), 

geb.   4  74  i,  Apr.    7,  D^ze,  Bourgogne, 

gest.  4793,  März  29,  Paris. 
L'art  de  v^rifier  les  dätes  etc.  2'"*  6dit.  Paris 
4  770,  8"«  6dit.  8  vol.  fol.  Ib.  4788  (Die  erste 
Ausgabe,  Paris  4750,  ist  von  den  Benedicti- 
nern  d'Antiiie,  unterstützt  von  Dom  Durand 
und  Dom  Cltoeneet). 

OUmoat-DisormM ,  ...  —  Prof. 
d.  angewandten  Chemie  am  Conservaioire 
des  Arts-et-Mötiers  zu  Paris,  hatte  mit 
D^sormes  eine  Alaunfabrik  zu  Verberie 
(G.  34;  (Bull  Soc,  dEncour.  AnntiXXXXi;, 

geb Dijon, 

gest.  4  8i4,  Ende  Nov..  Paris.* 
Mit  Diformei :  Dicouverte  d'un  gaz  nouveau 
(des  Kohleiioiydgases,  Ann.  cbim.  XXXVIII, 
4  804).   Sur  la  r^duction  de  l'oxide  blanc  de 


zinc  par  )e  cbarbon  ei  sur  le  gaz  o\yde  de 
carbone  qui  s'en  dögage  (Ib.  XXXIX,  4801). 
Exp^riences  sur  ie  charbon  (Ib.  XLII,  4  802). 
Sur  l'eau  contenue  dans  les  gaz  et  gnr  quel- 
ques sels  barytiques  (Ib.  XLIIl,  4802).  Heo). 
sur  l'outremer  (Ib.  LVII,  4  806).  Sur  lalun 
(Ib.  id.).  Thc^orie  de  la  fabrication  de  l'acide 
sulfuriques  (Ib.  LIX,  4  806).  Appareii  ^tabli  h 
la  Monnaie  pour  faire  consumer  la  fum^  des 
machines  (Ib.  LXIX,  4809).  Sur  le  nouv.  pro- 
Code  de  cong6lation  de  Mr.  Leilie  et  sur  les 
applicationsdeceproc<^d6(Ib.  LXXVIII,  48H). 
Fabrication  de  blanc  de  plomb  (Ib.  LXXX. 
4  84  4).  De  rc>puraUon  descorps  par  la  crislal- 
lisation  (Ib.  XCll,  4  84  4).  Du  z^ro  absolu  de  ia 
chaleur  et  du  calorique  sp^cifique  (Jouro. 
phys.  LXXXIX,  4849).  MitD^somasu.Leliot: 
Sur  la  r^sislance  que  le  mouvementde  l'air 
6prouve  dans  les  tuyaui  d*une  grande  loa- 
gueur  (Ib.  LXXIII,  4844).  —  Allein:  Re- 
marque  sur  i'^vaporatlon  de  Teau  par  Tair 
chaud  (Ib.  LXIX,  4809).  Sur  la  quaotit^  de 
mati^re  ligneuse  existente  dans  quelques  ra- 
cines  et  dans  quelques  fruits  (Ann.  chim.  phys. 
I,  4  84  6).  Sur  la  distillation  de  l'eau  de  mer 
etc.  (Ib.  IV,  4  84  7).  Sur  la  fermentatioo  alcoo- 
lique  (Ib.  V,  4  84  7).  Sur  un  proc6dä  pour  d^- 
couvrir  la  magn^sie  (Ib.  XX,  4822).  Sur  la 
d^couverte  d'une  pierre  propre  k  la  fabrication 
du  ciment  romain  (Ib.  XXIV,  4  823).  Sur  les 
lingots  de  cuivre  oblenus  par  la  voie  humide 
(Ib.  XXVII,  4  824).  Cascade  chimique  (Ann. 
Mio.  IX,  4  824). 

*  ge«t.  1812,  .  .  .  (QC). 

Clemm,  Heinricfa  Wilhelm.  — 
Erst  RIosterprofessor  und  Prediger  zu  Be- 
benhausen, dann  Prof.  d.  Mathematik  am 
Gymnasium  zu  Stuttgart  und  Consistorial- 
bibliotbekar,  endlich  4767  Dr.  u.  Prof.  d. 
Theologie ,  Superintendent  u.  Stadtpfarrer 
zu  Tübingen  (MJ, 

geb.    4  725,  Dec.  43,  Hoben-Asperg, 

Würtembei^, 

gest.  4775,  Juli  27,  Tübingen.* 
Chronologia  mathematica,  Berol.  1752.  Let- 
tres  ä  Mr.  Euler  sur  quelques  paradoxes  du 
calcul  analytique,  Tubing.  4  752.  Lettre  sur 
Tobservatoire  de  Tubingue  mis  en  parallele 
avec  celui  de  Berlin,  Ib.  4753.  Mathem.  Lehr- 
buch usw.,  nebst  einem  Anhang  von  d.  Na- 
turgeschichte und  Experimentalphysik,  Heil- 
bronn 4  764.  Mathemat.  u.  physikal.  AufsäUe 
in  d.  Tübinger  Berichten. 

*  geb.  1723,  Dec.  3t,  gest.  1775,  JuU  28  {A), 

Olerseller  (Clersellier ,  Clerceiier), 
Claude. —  Parlaments-Advocat  in  Paris //^, 

geb.   464  4,  März24,  .  .  . 

gest.  4  686,  Apr.  4  3,  .  .  .* 
Lettres  de  Deseartei  sur  la  murale,  la  physi- 
que,  la  mädicioe  et  les  matb^matiques,  3  vol. 
4^  Paris  4667.  Principes  de  la  philosophie  de 
Deieartei,  Ib.  4  684.  Oeuvres  posthumes  de 
llohanlt,  Ib.  4682. 

*  gevL  16M,  Apr.  13  {BX), 


457 


ClichtoYe 


CocUaenf. 


458 


CUoMoire  (CUch(ovaeus),  Josse  (Jo- 
docus).  —  Dr.  d.  Sorbonne  und  Canonicus 
an  Sl.-Jean  in  Charlres  (J), 

geb Nieuport,  Fland., 

gest.  1543,  Sept.  22,  Charlres. 
Pbjlosophiae  natoralis  paraphrasis  (eine  Op- 
tik), Paris  4  504 .  De  mystica  mimerorum  signi- 
ficatione  oposculum,  Ib.  4513. 

Cniaohamp,.    Francois   £tienne 

de.  —  ...  (Q), 

geb.  4  787,  .  .  .  Toulon. 
Elements  de  perspective  linäaire  et  a^rienne, 
Paris  4820.  Nouv.  Traitä  de  la  perspective  des 
ombres  et  de  la  th^orie  des  reHets,  auquel  on 
a  Joint  la  description  duHyalographe,  in- 
veDl6  par  l'auteur  pour  dessiner  Tes  perspectiv 
ves,  Toulon  48S5. 

Clovdy  Joseph.  —  Director  d.  che- 
mischen Arbeiten  in  der  Münze  der  Yer- 
eioigten  Staaten.    Mitgl.  d.  American  Pbil. 
Society  (Proceed.  Americ.phiL  Soc), 
geb.   1770  eiwa, 

gest.  4  8i5,  .  .  .  Philadelphia. 
Sur  la  d^coaverte  du  palladium  daos  Tor  de 
Br^il  (Ann.  Chim.  LXXIV,  4840;  auch  OUb. 
Aon.  XXXVI).  Versuche  mit  rohem  Platin  u. 
Verfahren  daraus  Palladium  u.  Rhodium  dar- 
zustellen (Oilb.  Ann.  LXXII,  aus  Transact. 
Americ.  Phil.  Soc.  4809). 

Clovet,  Louis.  —  Prof.  d.  Chemie  an 
d.  fcoie  du  Genie  zu  M^zi^res ,  dann  Di- 
rect.  d.  Eisenwerke  zu  Daigny  bei  Sedan. 
Milgl.  d.  Conseil  des  Arts,  und  Associ^  des 
Instituts  (BBA)  (B)  (BN)  (Ann,  chim,  y^LSl), 
geb.  4761,  Nov.  1 4 ,  Singly,  b.  M6zi^res, 
gest.  4  804,  Juni  4,  Cayenne.  * 
Nouv.  methode  de  faire  l'acier  fondu  (Bullet. 
Soc.  philomat.  An  VI).  Sur  la  composition  de 
la  mati^re  colorante  du  bleu  de  Prasse  (Ann. 
cbim.  XI,  4  794).  Sur  les  differents  etats  du  fer 
et  la  con Version  du  fer  en  acier  fondu  (Ib. 
XX VIII,  4  798).  Sur  la  combinaison  du  dia- 
mant  avec  lo  fer  (Ib.  XXXII,  1799).  Sur  la 
composition  des  6maux  (Ib.  XXXIV,  4800). 
HitLttTeitier :  Sur  les  terres  naturellement  sal- 
pötröesen  France  (Mäm.  sav.  etr.  XI,  4  786). 

*  Wohin  er  sich  begeben  hatte ,  um  Versuche  über  die 
dortige  Vegetation  lu  machen. 

OMirer,  Philipp.  —  Zeitläng  Prof. 
d.  Geographie  an  d.  Univ.  zu  Leyden;  viel 
auf  Reisen  durch  verschiedene  LSnder  Eu- 
ropa's  (J), 

geb.   4  580,  ..  .  Danzig, 

gest.  4  623,  .  .  .  Leyden. 
Introductionis  in  uDiversam  geographiam  tarn 
veterem  quam  oovam  Libri  sex,  Leyd.  4  629. 

Olttver,  Detlef.  —  Neffe  des  Vori- 
gen; Zeitlang  in  London  lebend,  wie  es 


scheint,  vom  ünterrichien  in  der  Mathema- 
tik, ward  auch  Mitgl.  d.  Roy.  Society;  zu- 
letzt iii  Hamburg  wohnhaft  (J)  (HSL), 

geb.   4  6**, Schleswig, 

gest.  4708,  Febr.  S4,  Hamburg. 
Tabulae  astronomicae  in  R.  Xoaia  ICalnumidis 
Librum  de  consecratione  calendarum  etc.  ad- 
ditae,  Lond.  4683.  Philosophia  divina  etc. 
Hamb.  4692.  Geologia,  sive  Pbilosophemata 
de  geoesi  ac  stnictura  globi  terreni,  Ib.  4  700. 
Philosophie  mathematica,  Ib.  4748.  Sohe- 
diasma  geometricum  de  nova  inflnitorum  seien- 
tia.  Qiiadratura  circuli  infinitis  roodis  demon- 
strata  (Act.  Erud.  4686).  Monitum  adgeome- 
tras  (Ib.  4687). 

OnoUea,  Adam  Andreas. — Dia- 
Conus  zu  Förth  von  4704  an  (J)^ 

geb.  4  674,  Sept.  1 2,  Wirscbnilz,  Volgtl., 

gest.  174  4,  Febr.  18,  Fürth. 
De  geometria  talmudica.  De  algebra  Hebraeo- 
rum. 

Cooooliy  Domenico.  —  Prof.  der 
Mathematik  und  Physik  am  Lyceum  zu 
Brescia  (BN)  (Fr), 

geb.  4  747,  Aug.  12,  Brescia, 
gest.  1812,  Nov.  27,  Brescia.* 
Element!  di  geometria  e  di  Irigonometria,  Bres- 
cia  4  777.  Esposizione  cosroografica  deir  ipo- 
tesi  copernicana  etc.  Ib.  4  778.  Proposizioni 
fisico-matematiche,  Ib.  4778  et  4783.  Elementi 
di  statica,  Ib.  4  788.  Diss.  sopra  il  quesito  per 
Stabilire  la  vera  teoria  deir  acqua  uscente  dai 
fori  de'  vasi  etc.  Mantova  4  783. 

*  gest.  Nov.  7  iß), 

Oooooaoelll,  Antonio.  —  Prof.  d. 

Hydraulik  an  d.  Univ.  zu  Parma  (Maj.  XXV ^, 

geb 

gest.  4847,  ..  .  Parma. 
Istituziooi  d'idraulica  teorica-pratica ,  2  vol. 
8^  Parma  4885.  Esposizione  compendiata  de' 
varj  sistemi  intorno  la  velocit^  dell  acque  cor- 
renti  e  particolare  confronto  delle  formole  degli 
Idraulici  Eytalwein  e  Tadisi  (Mem.  Soc.  Ital. 
XXn,  4  839). 

Ooohet,  Jean.  —  Rector  d.  Univ.  von 

Paris  (Q)  (DF), 

geb.  .  .  .,  gest.  4771,  Juli  8  .  .  . 
La  physique  exp^rimentale  et  ratsonn^e,  4  vol. 
8*^,  Paris  4756.  El^mens  de  mathämatiques. 

Ooohlaeus  (eigentlich  Dobneck),  Jo- 
hann. —  Prediger  folgweise  in  Nürnberg, 
Frankfurt  a.  M.,  Mainz  u.  Meissen,  zuletzt 
Canonicus  in  Breslau.  Widersacher  d.  Re- 
formation (J)^ 

geb.  4  479,  ...  Wendelstein b.Nümb., 

gest.  1552,  ...  Breslau. 
Gab  den  PoaipoiiiQa  Meto  mit  einem  Gommen- 
tar  heraus. 


459 


Cocbra&e 


Colk. 


460 


Ooohraae,  Archibald,  Graf  von 
Dundonald.  —  Privatmann,  in  seiner  Ju- 
gend Officier  in  d.  engl.  Flotte  (LDA)  (BS), 

geb.   1749,  Jan.  I,  .  .  . 

gest.  4831,  Juli  4,  .  .  . 
The  present  state  of  tbe  maoufacture  of  salt 
eiplained,  4785.  Od  tbe  qualities  and  uses  of 
ooal  tar  and  coal  varnish,  4785.  A  treatlae 
shewiog  the  intimate  connexion  that  subsiats 
belween  agriculture  and  cheroistry,  4  795.  The 
principales  of  chemistry  applied  to  the  impro- 
vemeot  of  tbe  practica  of  agricolture,  4799. 
DirectioDS  for  extractiog  gam  from  liehen  etc. 
CKeholaoii'i  Journ.  V). 

Ocohraae,  Alexander  Thomas, 
Graf  von  Dundonald.*  ~  Sohn  des 
Vorigen.  Adroiral  in  d.  engl.  Flotte,  als 
aolcber  längere  Zeil  in  Westindien  statio- 
nirt;  stand  484  8  in  chilesischen,  4  822  in 
brasilianischen  und  4  827 — 28  in  griechi- 
schen Diensten  (CL), 

geb.  4776,  Dec.  4  4,  .  .  . 
Notices  OD  tbe  Mioeralogy ,  Government  and 
Condition  of  tbe  BriUsh  West-India-Islands, 
Lond.  4854. 

*  Der  bertthmte  Fiusreisende,  CapitiLn  JobnDandftt 
Cochranef  der  Frankreich,  SpanieB  und  Portugal, 
•o  wie  RuMland  bia  Kamtschatka  durchwanderte 
(Narrative  of  a  pedeitrian  joumey  throagh  Bateia 
eto.  1820—23,  Lond.  1824)  und,  beim  Beginn  einer 
Ähnlichen  Beiae  durch  Sttdaraerika,  1825  in  Colum- 
bia atarb,  war  sein  Neffe. 

Oookia,  William.  —  Esquire,  in 
Lancaster  wohnhaft  füGE), 

geb.  4736, 

gest.  4  804,  Mai  30,  Kendall,  Westmo- 

reland. 
On  aritbmetic,  47...  Account  of  an  extraordi* 
nary  appearance  of  a  mist  (Phil.  Tr.  4  780). 

OodleUfau^aTBUohova,  Petrus. 
—  Prof.  d.  Griechischen  u.  d.  Mathematik 
an  d.  üniv.  zu  Prag  von  4  660  an  (A)  (KB), 
geb.  4  533,  Febr.  24,  Sedlczan,  Kr. Be- 
raun, Böhmen, 
gest.  4589,  Oct.    26,  Prag. 
Diss.  de  cometa ,  4572.   Chasma  portentosum 
A.  4575,  Sept.  28.  conspeclum,  Pragae  4  575. 
Carmen  de  eclipsibns  lanae  4  577 , 4  578  et  4  580 . 

*  Dbertetianf  de«  BOhmiaehen :  K  nj  i  ka ,  Bfichlein. 

Ooddlagtoa,  Henry.  —  Yicar  von 
Ware  in  Hertfordshire ,  früher  Fellow  des 
Trinity  College  in  Cambridge  (An,R,  4  845; 
(Mem.  Astr.  Soc.  XW), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  845,  März  3,  Rom. 
Treatise  od  optica,  Cambridge  4821.   On  the 
improvement  of  the  Microscope  (Cambr.  Tr. 
111,  4829). 

Ooehora,  Menno,  Baron  von.  — 
Holländiscber  General-Lieutenant  u.  Ober- 
Ingenieur,  General-Gouverneur  von  Hol-  I 


lUnd.  Flandern.  Erbauer  fast  alter  bollSnd. 
Festungen,  besonders  von  Bergen -op- 
Zoora  (J), 

geb.  4  634  etwa,  b.  Leuwarden,  Friesl.,* 
gest.  4  704,  M'ärz  4  7,  Haag. 
Versterkinge  des  v^fhoeks  oiet  alle  »ijoe  batj- 
tenwerken,  Leuwarden  4  682.  Nieuwe  Vestiog* 
Bouw,  Ib.  4685. 
*  geb.  1641, . . .  (CL). 

Ooifla,  James  H...  C...  —  Prof.  d. 
Astronomie  an  d.  Naval-Academy  d.  Ver- 
einigten Staaten  zu  Annapolis  in  Maryland ; 
vorher  Astronom  an  der  Sternwarte  zu 
Washington  (J.  U), 

geb.  4  8  4  5,  Sept.  4  5,  Wiscasset,  Maine. 
Secular  acceleration  of  tbe  Moon'a  mean  mcH 
tion  (SUlimaB'aJourn.XLVU,  4  844).  Vanatioa 
or  tbe  alternate  acceleration  and  retardation 
of  the  Moon  in  tbe  different  quadranta  of  Ms 
orbit  (Ib.  N.  Ser.  I,  4846).  On  the  winds  <A 
tbe  nortbern  bemispbere  (Ib.  VI,  4  848  aod 
XVIII,  4854).  On  some  errors  peculiar  to  tbe 
observer,  whicb  may  affect  determioations  of 
tbe  declinatioos  of  stars  (Ooidd'a  astr.  Journ. 
III,  4  853). 

OohavsMi,  Johann  Heinrich.  — 

Bischöflich  Münslerscher  Amts-Arzt  (M  , 

geb.   4  665, Hildesheim, 

gest.  4750,  Juli  4  3,  Münster. 
Bentberoo-Crene  oder  Abhandl.  von  d.  Beni- 
heimischen  Gesundbrunnen,  Coesfeld  I7U 
Lumen  novum  phosphoro  accensum  etc.  sive 
Exercitatio  de  causa  lucis  in  phoaphoris  tarn 
naturalibus,  tarn  artlflcialibus  exarata,  Amstld 
474  7.  Diss.  de  glossopetris  lapldtboa  cordifor- 
mihtts,  Franoof.  4  746.  Mercurias  sopbicus  de- 
larvatus  etc.   (Act.  Aead.  Nat.  Cur.  Vol.  VII . 
Mercurii  sophici  deUrvati  (Ib.  VUI,  IX,  X  ei 
Nov.  Act.  I). 

OohB,  Wilhelm  —  Dr.  Phil.  (Di».  , 
geb.  4  8t8,  Apr.  4  5,  Breslau. 
De  caicis  et  hydratit  cupri  actione  In  aaccba- 
ram  lactis,  Berol.  4854. 

Colgaet,  Michel.  —  Mathematictts 
d.  Herzogs  Albert  von  Brabant  (J)  (Fpp  . 
geb.  4  549  etwa,  .  .  Antwerpen, 
gest.  4  623,  Dec.  t4,  Antwerpen. 
L' Instruction  des  points  les  plus  eicelleDl«  et 
necessaires  toucbant  Tart  de  naviger  etc.  Ab- 
vers  4584. 

Oolb|  Christoph.  «^  Astronom.  Ge- 
hulfe erst  ein  Jahr  lang  bei  G  o  1 1  f  r.  K  i  r  c  h 
in  Berlin,  dann  bei  Hevel  in  Danzig,  bis 
zu  dessen  Tode,  darauf  Docent  an  d.  Univ. 
zu  Königsberg  (Am), 

geb.   1657,  Juli  40,  Königsberg, 
gest.  4  689,  Juni  tO,  Königsberg. 
Disp.  de  paraselenis,  coronia,  cruco  «Kisqne 
arcubus,  Lips.  4684.   Disp.  de  ecltpsi  lunan. 
Regiomont.  4685. 


461 


Colberg 


CoUa. 


462 


Colbergi  Christoph  Hei n rieb  Ju- 
lius Ton.  —  Prof.  d.  Yermessungskonde 
an  d.  UdIv.  and  d.  Forstschule  zu  War« 
scbau  (N), 

geb.  f776,  Juli    7,  Woldegk,  Heckl.- 

Strelitz, 

gest.  1831,  Sept.  5,  Warschau. 
Neue  Auflösung  verschiedn.  Aufgaben  d.  Geo- 
däsie. Theorie  der  Bergzeichnung  nach  Leh- 
fflum.  Beschreib,  eines  neu  erfundn.  Instru- 
ments z.  Messung  d.  Entfernungen  u.  Höben. 
Atlas  von  Polen  in  9  gross.  Blatt.  Dresd.  4838. 

Oolberiy  Jean  Baptiste.  —  Pre- 
mier-Mioister  Ludwig*s  XIY.  von  Frank- 
reich (B)f 

geb.  1619,  Aug.  39,  Rheims, 
gest.  1683,  Sept.  6,  Paris.* 
Stifter  d.  Academie  d.  Wissenschaften  in  Paris. 

*  gest.  ISSü,  Sept.  6  {BN)^  offenbar  Druckfehler. 

Oolbarly  Jean  Baptiste,  Marquis  de 
Torcy.  —  Neffe  des  Vorigen.  Französi- 
scher Gesandter  an  verschiedenen  Höfen. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  (B)  (BN), 

geb.  1665,  Sept.  U,  Paris, 

gest.  1746,  Sept.    3,  Paris. 
Relation  de  la  fontaine  sans  fond,  de  Sabie,  en 
Afljoa(M6m.  Paris  4744). 

Colbyy  Thomas.  —  OiHcier  in  der 

brittischen  Armee,  zuletzt  GeneralrMajor. 

Mitgl.  d.  Roy.  und  d.  Roy.  astron.  Society 

(Mm.  astr,  Soc.  XXU)  (G,  S.  IX  ;, 

geb.  4  784,  Sept.  4,  Rochester, 

gest.  4  852,  Oct.  9,  Liverpool. 
Nabm^Theil  an  den  Basis-Messungen  d.  Ge- 
oeral-Majors  Xndge  in  England  4803  u.  4  806; 
befetiligte  die  von  d.  Regierung  angeordnete 
trigononnetr.  Vermessung  von  Irland,  von  4  834 
an,  in  Folge  welcher  (4834—47)  ein  Atlas  von 
Irland  in  4939  Blatt  erschien;  veranlasste 
FluUibeobachtungen and.  irland.  Küsten,  wor- 
über Airy :  On  the  laws  of  tides  on  Ihe  coasts 
oflreland,  (Phil.  Tr.  4844.) 

Coldatty  Ca dwa Hader.  — Arzt,  der 
sieb  in  New- York  niederliess,  und  von 
1764  bis  4  775  Vice-Gouvemeur  dieser 
Provinz  war  (CÄL)  (B), 

geb.  4  688,  Febr.  4  7,  Dunse,  Schottl., 
gest.  4776,  Sept.  21,  New- York. 
Cause  of  gravitalipn,  umgearbeitet  4754  unter 
d.  Titel :  Principles  of  action  in  matter,  ver- 
mehrt mit  einem  Treatise  on  fluxlons.  On  tlie 
eartbquake  feit  at  New-York  4  755,  Nov.  48 
(Phil.  Tr.  4755). 

Coldiagy  Ludwig  August.  —  Can- 
didat  d.  polylechn.  Schule  In  Kopenhagen, 
In«ipeclor  d.  Wasserwerke  daselbst  (Or), 
geb.  1815,  JuJi  4*3,  auf  Seeland. 


An  examioation  of  steamengines  and  the  power 
ofsteam,  Copenhag.  4854.  Undersögelse  over 
Vanddarapene  og  deres  bevaegende  Kraft  i 
Dampmaskioen  (Danske  Vid.  Selsk.  Skriften 
4852).  ündersögelser  om  de  a Im i adelige  Na- 
turkräfter  og  deres  gjensidige  afbfiogigbed  og  i 
sttrdelesbed  om  den  ved  visse  faste  Legennes 
Gnidning  utviklede  Varme  (Ib.  4  854).  Om  Ma- 
gnetens  Indvirkning  paa  det  blöde  Jern. 

Colebrook(e)y  Josiah.  —  Mitgl.  d. 

Roy.  Society  (RGE)  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  4775,  Aug.  4  6,  .  .  . 
Experiments  concerning  the  encaustic  painting 
of  the  Ancients  (Phil.  Tr.  4759).   On  a  Meteor 
seen  at  Batb  (Ib.  id.). 

Oolebrooke,  Henry  Thomas.  — 
Lebte  im  Dienste  der  engl.-ostind.  Com- 
pagnie  von  4782  bis  gegen  4  84  7  in  In- 
dien, und  bekleidete  mehre  hohe  Civiläm- 
ter,  wurde  z.  B.  4800,  wo  er  nach  Caicutta 
versetzt  ward ,  President  of  the  Board  of 
Revenue,  Membre  of  the  Supreme  Council 
und  Honorar-Professor  des  Sanscrit  im  Fort 
William.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc,  d.  Roy.  Asia- 
tic  Soc,  Mitgl.  u.  Mitgriind.  d.  Astron.  Soc. 
(BN)  (Abstr,  IV;, 

geb.  4  765,  Juni  4  5,  London, 
gest.  4  837,  März  40,  London. 
Astron.  observallons  made  on  a  survey  tbrough 
the  Carnatic  and  Mysore  country,  4794  (Asiat. 
Research.  IV,  4  799).  Do  made  in  the  Upper 
parts  of  Hindustan  etc.  4794-^94  (Ib.  id.).  D» 
on  a  voyage  to  the  Adaman  and  Nicobar  Is- 
lands etc.  (Ib.  id.).  On  Darren  Island  and  its 
volcano  (Ib.  id.).  On  indian  weigbts  and  mea- 
sures  (Ib.  V).  On  the  notions  of  the  Hindu 
astronomers  concerning  the  precession  of  the 
equiooies  and  motlons  of  the  planets  {Ib.  XII, 
484  6).  On  the  heights  of  the  Himalaya  mono- 
tains  (Ib.  id.).  On  the  camphor-tree  ef  Suma- 
tra (Ib.  id.).  On  the  valley  of  Sutluj  River  in 
the  Himalaya  Mountains  (Tr.  Geol.  Soc.  sec. 
Ser.  I,  4  88S).,  On  the  Geology  of  the  north- 
eastern  Border  of  Bengal  (Ib.  id.).  —  Veröf- 
fentlichte 484  7  eine  tJbersetzung  von  »Lilawati« 
und  »Vija-Ganita«,  Sanscritlehrbüchern  der 
Arithmetik  und  Algebra ,  denen  er  eine  Ge- 
schichte dieser  Wissenschaften  in  Indien,  Ara- 
bien und  Italien  voranschickte. 

Goll|  Francesco.  —  Prof.  d.  phar- 
maceüt.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Bologna 
(Mz), 

geb Bologna, 

gest.  4  828,  Aug.  4  2,  Bologna. 
Schrieb  ein  pharmaceutisches  Werk. 

Oollai  Antonio.  —  Direct.  d.  Stern- 
warte in  Parma  (Cosmos  4857,  Vol.  X^, 

geb.    1806  etwa, 

gest.  4  857,  März  ..,  Parma. 


463 


CoUadon 


CoUin. 


464 


Ent4eckte  einen  Cometen  am  S.  Juni  4845  u. 
einen  änderen  am  7.  Mai  4847,  siebe  Afitron. 
Nachricht.  XXIII  u.  XXV,  auch :  Cenni  sopra 
la  cometa  scoperta  a  Parma  nel  giorno  3  giun- 
gno,  Parma  4845.  Cenni  sopra  le  quattro  Co- 
mete  telescopiche  apparse  nel  principio  dell' 
anno  4845,  Ib.  id.  Cenni  sopra  le  otto  Comete 
telescopiche  apparse  nelf  anno  4  846,  Venezta 
4847.  Sulla  temperatura  atmosferica  notata  a 
Parma,  Parma  4  846.  Beobb.  von  Sternschnup- 
pen u.  Nordlichtern  in  Parma  (Compt.  rend. 
iX,  XI,  Xlll,  XV,  XVIII.  XX,  XXVU). 

GolladoBi  Jean  Antoine.  — Apo- 
theker in  Genf;  hatte  seine  Studien  in 
Deutschland,  besonders  in  Berlin,  gemacht 
(Mem,  de  Geneve  \), 

geb.   4  758, Genf, 

gest.  4  830,  Jan.  . .,  Genf.* 
Eine  ehem.  Untersuch,  d.  Oscillatoria  ruhes- 
cens,  des  Saftes  von  HypophaS  rhamnoides 
und  der  (die  Hortensien  blaufarbenden)  Erde 
von  SuavabeUn. 

r*  geb.  1756,  . .  .,  g«tt.  1930,  Jan.  2  (VSK), 

OoUadoB,  Jean  Daniel.  —  Prof.  d. 

Mechanik  an  d.  Aead.  zu  Genf,  früher  Prof. 

an  d.  Ecole  des  Arts  in  Paris  fOrJf 

geb.  4  802,  Dec.  4  5,  Genf. 
M6m.  sur  la  pbotomdlrie,  4826.  Mit  Sturm: 
M6m.  sur  la  compression  des  liquides  et  la  vi- 
tes£»e  du  son  dans  l'eau,  Paris  4  837  (Auch  Ann. 
chim.  phys.  XXXVI).  Mit  Demselben:  Sur 
l'emploi  de  la  vapeur  d'eau  pour  6teindre  les 
incendies  dans  les  usines  et  les  bateau  ^  va- 
peur, Genäve  4840.  —  Deviation  de  Taiguille 
aimant^e  par  le  courant  d'une  machine  öle- 
ctrique  etc.  (Ann.  chim.  phys.  XXXIII,  4826). 
Mit  Cluuiipoiiaüra :  Sur  les  maohines  ä  vapeur 
de  Savexy  (Ib.  LIX,  4835),  —  Expäriences  sur 
la  torpiile  {Compt.  rend.  III,  4  836).  Mit  Su- 
oliafne :  Sur  l'emploi  de  la  vapeur  d'eau  con- 
tra les  incendies  (Ib.  IX,  4  839).  Sur  la  pro- 
duction  et  la  propagation  du  son  sous  l'eau 
(Ib.  XIII, 4844).  Nouv.  m^thodepour  mesurer 
la  force  de  travail  räalisd  sur  Tarbredes  roue» 
k  aubes  d'nn  batiment  k  vapeur  par  sa  ma- 
chine (Ib.  XUl.  4  844  ;  XV,  4  842;  XiX,  4844). 
Sur  les  r^flexions  d'un  rayou  de  lumiöre  ä 
rintörieur  d'une  veine  liquide  parabolique  (Ib. 
XV,  4842). 

OoUalto,  Antonio.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik und  Physik  am  Lyceo  in  Venedig 
(4795 — *97),  dann,  nach  längerem  Aufent- 
halt im  Auslände  und  in  Mailand,  Prof.  d. 
höheren  Malheoiatik  an  d.  Univ.  zu  Padua, 
von  4  806 — li,  wo  er  in  den  Ruhestand 
versetzt  ward.    Mitglied  d.  Society  italiana 
(Mem,  Soc.  Ital  pt.  Ii;  (PL)  (Tp.  l), 
geb.   4  765,  Apr.  2  4,  Venedig, 
gest.  4  820,  Juli    4  6,  Padua.* 
Metodo  analitico  per  conoscere  la  fallacia  dt 
alcune  dimostrazione,  Veuczia  4792.  Annolo- 


zioni  matematiche  alla  fisicadel  Pali,  Ib.  4797. 
IdentUli  del  calcolo  differenziale  con  quelle 
delle  serle  ovvero  il  metodo  degF  infinitamente 
piccoli  di  Leibniiio  spiegato  e  dimostrato  colla 
teoria  delle  funzioni  di  Lagraage,  Mikino4802. 
Deir  istruzione  teorico-pratica  doli'  Ingegneri, 
Padova4  804.  Geometria  analilica  a  due  coor> 
dinate,  Ib.  4806.  Nuove  Lezioni  di  Geometria^ 
a  due  ed  a  tre  coordinate,  2  vol.  ib.  4809.' 
Nuovo  Saggio  di  Poliodrimetria  analitica ,  Ib. 
4  810.  Halte  zuletzt  in  Arbeit:  Descrizione. 
maneggio  ed  uso  dei  principali  strumenti  di 
matematica  etc.  6  vol.  4®. 

*  gest.  Juli  20  {BS)  {BIT). 

Gollet-DesootiLiy *  Hippolyte  Vi- 
ctor. —  Ing^nieur-en-chef  und  Prof.  d. 
Chemie  im  Corps  roy.  des  Mines ;  beglei- 
tete als  Chemiker  die  Expedition  nach  Ae- 
gypten  und  war  Mitgl.  d.  Instituts  d^£g)'pte, 
auch  Mitgl.  d.  Söciet^  d'Arcueil  (Ann,  chim. 
phys.W), 

geb.   4  773,  Nov. 24,  Caen, 

gest.  4  84  5,  Dec.  6,  Paris. 
Analyse  de  la  ceylanite  (Aon.  chim.  XXIII, 
4  797).  Sur  les  procödös  suivis  ä St.-Domingue 
et  cn  Egyple  pour  la  fabrication  de  Tindigo 
(Ib.  XXXIII,  480^0).  Sur  la  cause  des  couleura 
difTörentes  qu'affectent  ceriains  sels  de  Platin 
(Ib.  XLVIII,  4808;  Entdeckungdes  Iridiums). 
Analyse  de  Tobsidienne  du  Mexique  (Ib.  LIII, 
4  80ö).  Analyse  de  Tötain  en  grains  du  Guana- 
xato  (Ib.  id.).  Analyse  de  la  mine  brune  de 
plomb  de  Ztmapan,  dans  laquelle  Mr.  del  Bio 
dit  avoir  decouvert  un  nouveau  mätal  (Ib.  id. 
—  später  auch  als  Vanadin  erkannt).  Sur 
les  mines  de  fer  spalhique  (Ib.  LVU  et  LVIII, 
4  806).  Möm.  sur  ie  fer  spathique  (Ib.  LXII, 
4  807).  Sur  une  combinaison  fulminante  d'ar- 
gent  (Ib.  LXII  et  LXIII,  4  807).  Sur  la  purifi- 
cation  du  platine  (Ib.  LXIV,  4  807,  auch  Möm. 
d'Arcueil  I).  Sur  le  fer  arglleux  (Ib.  LXXXIV, 
4  84  2).  —  Sur  le  sulfure  de  plomb  (M^m.  d'Ar- 
cueil II,  4  809).  —  Analyse  de  laThallite  (Journ. 
min.  V,  4797).  Sur  la  con  Version  du  fer  eo 
acier  seien  Mr.  Mnshett  et  sur  la  facile  fusion 
de  fer  (Ib.  XIII,  4  809—3).  Sur  le  Rhodium  ei 
Palladium  (Ib.  XVIII,  4805).  Analyse  de  la 
yenite  (Ib.  XXI,  4807).  Sur  un  proc6d6  de 
söparer  le  fer  du  mangan^se  (Ib.  XXni,  4  806} . 
Sur  les  aluni^res  de  Montione  et  de  la  Tolfa 
(Ann.  min.  I,  4  846). 

*  Meistens  bloss  Descotils  genannt. 

Collia,  Gabriel.  —  Opticus  u.  Me- 
chanicus  in  Stockholm.  Mitgl.  d.  Acad.  d« 
Wiss.  daselbst  (Vet.Äcad.Handl.{S%nj, 

geb.  4  761,  Apr.   2  4 ,  Julita  Socken,  Sö- 

dermanland, 

gest.  1825,  Febr.  25,  Stockholm. 
Beskrifning  öfver  ett  nytt  stttt  att  i  en  vanlig 
svarfslol  med  bjul  förfürdiga  dref  och  bjul  tttl 
ur  och  Hera  behof  (Vet.  Acad.  Handi.  4  842}. 
Ett  niedel,  hvarigenom  en  del,  som  äro  an- 
grilpnc  af.gra  Starren,  i  dct  langsta  kunna  bi- 
hohalla  cn  nägarlunda  hjelplig  syn  (Ib.  48I4J. 


465 


CoUina 


ColoniiE. 


466 


CoUiB«!  Abbondio.  —  Camaldalen- 
$er;  Prof.  d.  Geographie  u.  Nautik,  spater 
auch  d.  Geometrie  u.  Mechanik  am  Institut 
zu  Bologna  (F)  (LL), 

geb Bologna. 

gest.  1753,  Dec.  21,  Bologna. 

De  acus  itauticae  inventore  (Comment.  Bonon. 
II,  1746). 

OolUai,  Cosimo  Alessandro.  — 
Dr.  Juris,  Voltaire's  Secretär  in  Berlin, 
zuletzt  kurpfalz.  Geheim.  SecretSr,  Histo- 
riograpb  u.  Director  d.  Mineralienkabinets 

iD  Manheim  (M,  Ii;  (BJ  (BN), 

geb.   <7J7,  Oct.   U,  Florenz, 
gest.  1806,  März  22,  Manheim. 

Joornal  d'un  voyage  qui  conlient  difTörentes 
observations  min^ralogiques,  particuli^remenl 
sur  les  agates  et  le  baaaite  etc.  Manheim  1776. 
Coosid^rations  sur  les  montagnes  volcaniques, 
Ib.  1781.  Sur  la  pierre  ^lastique  de  Brasil  et 
sur  les  marbres  flexibles  qui  sont  ä  Roma  dans 
\t  palais  Borgb^se,  Ib.  4  806.  Effet  causö  par 
le  grand  froid  de  4  789  sur  un  crystal  de  röche 
elr.  Comm.  Acad.  Theod.  Palat.  VI).  Sur 
quelques  zeolithes  etc.  (Ib.  V).  Remarques  et 
(l^oQveries  sur  les  mines  ro^talliques  (Ib.  II). 
DescriptioD  de  plusieors  mines  de  mercure  du 
Paiatinat  du  Duchd  de  Deui-ponts  (Ib.  I).  Sur 
les  transmutations  des  substances  du  regne  mi- 
o^ral  fib.  V}.  Von  einer  Art  Seireoerde  bei 
BerK-eiler  (Bemerkk.  d.  pfälz.  Ökonom.  Ge- 
y>llsch.  4  774). 

CoIUaSy  John.  —  Anfangs. Lehrling 
bei  einem  Buchhändler,  später  Rechenmei- 
ster (Accountant)  u.  Civil-Ingenieur.  Mitgl. 
u.  Secretär  d.  Roy.  Society  (BD)  (Th)  (J) 
Abr), 

geb.   1625,  März   5,  Wood -Eaton  bei 

Oxford, 

gest.  1683,  Nov.  10,  Malmsbury,  Wilt- 

shire. 

An  introdoction  to  merchants  accouot,  4652. 
The  »ector  on  a  Quadrant,  4  658.  Geometrical 
iMalliog,  4659.  The  mariner's  piain  scale  new 
plained«  4659.  Account  concerning  the  reso- 
lution  of  equations  in  numbers  (Phil.  Tr.  4  669). 
K  <x>laiion  of  a  chorographical  problem  (Ib. 
<<'l,.  On  some  defects  in  algebra  (Ib.  4684). 
^täh  ferner  heraus  einen  Auszug  von  Arohima- 
in'  Werken  und  Apolloniof'  Kegelschnitten  ; 
Bnakar'a  Übersetzung  von  Bhoniai'  Algebra, 
i:<it  PeU's  Zuftiitzen  ;  Xeri«7'i  Algebra ;  Wallii' 
Msehra ;  ■trode's  Combinations«  etc.  —  Coro- 
'•'•rcium  epistolirum  Dr.  JoaBnia  Collins  et 
\liorum  de  analysl  promota :  jussu  societatis 
r'"iflae  io  lucem  editum,  Lond.  4742. 

Collia«!  Eduard  Albert  Christoph 
Ludwig.  —  War  Lehrer  d.  Kaisers  Ale- 
xander II.  und  seiner  Geschwister.  Mit- 

Poff  cadorff,  HaadwSrltrteeb. 


glied  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  St.  Petersburg, 
Director  der  deutschen  Centralschule  von 
St.  Peter  daselbst  (R.P.  I840J  (Or), 

geb.  4794,  Juli  3  (A.  St.),  St. Petersburg, 
gest.  4  840,  Aug.  4  (A.  St.),  St.  Petersburg. 
Grundlinien  d.  typischen  Calcüls,  St.  Petersb. 
4  828.  Grundriss  d.  allgem.  Arithmetik  u.  Al- 
gebra, Ib.  4  824.  Lehrb.  d.  Geometrie.  Ib.  4  836. 
—  Abhandl.  z.  Begründ.  eines  streng  zusam- 
menhäng. Systems  d.gesammt.  Analysis(M6m. 
acad.  St.  Petersb.  6"'«S6rieX,  4  826).  Th^o- 
r^mes  sur  la  diff^rentiat.  des  produits  dont  les 
facteurs  sont  les  termes  consecutifs  d'une  särie 
quelconque  (Ib.  S'^^sör.  I,  4834).  Recherches 
j^en^rales  sur  la  transformat.  des  fonctions  par 
Substitution  (Ib.  id.).  Du  d^veloppement  des 
fonctions  en  säries  suivant  les  facultas  nume- 
riques  des  variables  (Ib.  id  ).  Solution  d'un 
probiöme  gänäral  sur  le  deveioppement  des 
fonctions  (Ib.  II,  4833).  Du  retour  des  suites 
(Ib.  id.).  Du  d^veloppement  d'une  fonclion 
donnäe  suivant  ies  puissances  d'autres  fon- 
ctions donnöes  (Ib.  id.).  Sur  les  faculies  num^- 
riques  au  second  ordre  (Ib.  III,  4  838).  Nouv. 
recherches  sur  la  th6orie  des  puissances  fon- 
ctionales  (Ib.  id.)  —  Sur  la  forme  des  r^sidus 
des  polynomes  entters  (Bull,  scient.  Acad.  Pe- 
tersb. I,  4  836).  Thc^or^mes  sur  les  fonctions 
entt^res  ä  deux  variables  (Ib.  II,  4  887).  Nouv. 
dömonstration  dlementaire  de  la  r^solubilite 
des  fonctions  enti^res  en  facteurs  r^els  du  prä- 
mier ou  du  second  degrä  (Ib.  id.,  auch  Crelle's 
Journ.  XVIII,  4  838).  Über  d.  Kewton'schen 
Lehrsatz  von  d.  Potenzsummen  d.  Wurzeln 
algebr.  Gleichungen  (Bull,  scient.  III,  4  838). 
Zur  Theoried,  symmetr.  Gleichungen  (Ib.  id.). 
Ein  Paar  Folgerungen  aus  dem  Vandermonda'- 
sehen  Binomialsatz  (Ib.  VI,  4  840).  Über  die 
Zertällung  ganzer  Zahlen  in  ihre  Factoren  (Ib. 
id.).  über  die  aus  Wurzelgrössen  entsprin- 
genden Kettenbrüche  (Ib.  VII,  4  844). 

CoUlnsoily  Peter.—  Kaufmann  (Mer- 
cer  by  Trade)  in  London;  Mitgl.  d.  Roy. 
Society  (BD)  (Abr.  VIi;  (Th), 

geb.   4  694,  Jan.   14,  Hugal  Hall,* 

gest.  1768,  Aug.  H,  London. 

An  Observation  of  an  uncommon  gleam  of  light 
proceeding  from  the  sun  (Phil.  Tr.  4  747).  Bo- 
tanisches. —  In  Briefen  an  ihn  machte  Frank- 
lin seine  ersten  elektrischen  Versuche  bekannt. 

*  Bei  Wiodennere  Lake,  unweit  Kendall,  Weetmore- 
Und. 

Colon&a  (tolumna),  Fa b  i o.  —  Practi- 
scher  Arzt  in  Neapel  (BÜN)  (J), 

geb.   f  567, Neapel, 

gest.  1647  oder  1650,  Neapel. 

Schrieb  einen  Commentar  zu  Hero'i  Spiritalia 
(der  aber  ungedruckt  blieb)  und  erfand  ein 
mit  50  Saiten  bezogenes  rousikal.  Instrument, 
von  ihm  aSambuca  Lincea«  genannt  und  ))e-' 
schrieben  in :  Sambuca  lincea ,  ovvero  dell' 
istrumento  musico  perfetto,  libr.  III,  Napoli 
464  8.    Uistoria  lapidum  figuratorum,  Venet. 

30 


467 


ColoBBa 


COBlbM. 


4«8 


4  708.  Dissertatio  de  glossopetris,  Romae  4  747, 
4752  u.  4  759. 

Ctolonaa,  Francesco  Maria  Pom- 
peji. —  Graf  von  Samo,  Pompeji  u.  Co- 
ionna,  natürlicher  Sohn  d.  Fürsten  v.  Gal- 
licano  (J), 

geb.  1644,  Sept.  4  0,  Rom, 

gest.  4  7«6,  März    6,  Paris.» 
Trai(6  de  la  mattere  et  da  mouvement.  Traitö 
des  raisons  physiques  de  rastroDomie.    Hi- 
stoire  naturelle  de  Tunivers,  4  vol.  8*,  Paris 
4784. 

*  Verbimnoie  Atta  UnTonichti^eit  in  Minem  Bett. 

OolsoBy  John.  —  Prof.  d.  Mathema« 
tik  an  d.  Univ.  zu  Cambridge  (4  769 — 60), 
vorher  Master  of  Sir  Joseph  Wiüiamson's 
free  mathematical  school  at  Rochester.  Mit- 
glied d.  Roy.  Society  (Abr.  Y), 

geb.  .  .  .,  gest.  17 60,  Dec.  20,  .  .  .* 
The  Melhod  of  fluxions  and  infinite  series  elc, 
translated  from  the  Original  d.  Vawton)  with 
a  perpetual  comment,  4786.  Aequationum  cu- 
btcarum  et  biquadraticarum,  tum  analytica, 
tum  geometrica  et  mechanicap  resolutio  uni- 
versalis (Phil.  Tr.  4  707).  A  Short  account  of 
negativo-affirroative  arithmetiek  (Ih.  47S6).  On 
the  construction  and  use  of  spberical  maps 
(Ib.  4  785). 

/  ffnt.  1760,  Jftn.  20  (Th). 

Oolombvs  (ital.  Colombo,  span.  Colon), 
Christoph  (Christoval,  Christobal). — Vom 
4  4.  Jahre  an  Seefahrer;  nachdem  er  den 
spanischen  Hof  für  seine  PlSne  gewonnen 
hatte,  Gross-Admiral  und  Vicekönig  aller 
von  ihm  zu  entdeckenden  Länder  (A.  v. 
Humboldt,  Krit,  Untertuch.  über  d.  hist. 
EtUwickL  d.  geogr.  Kenntn.  von  d.  Neuen 
Welt,  Bd.  I— in;  (OettJ, 

geb.  1436, Genua,* 

gest.  1506,  Mai  20,  Valladolid,  Spanien. 
Entdecker  von  Amerika  (der  ersten  Insel,  San 
Salvador  oder  Guanahani,  449t,  Oet.  48,  der 
Terra  firma,  beim  Vorgebirge  Paria,  4498, 
Mai  34,  nachdem  dieselbe  freilich  schon  von 
Seteitiaa  Cabet  am  24  Juni  4  407  in  Labrador 
betreten  worden).  Entdecker  der  Ortlichen 
Verschiedenheit  d.  magnet.  Declination,  4  492, 
Sept.  4  3.  —  Seine  vier  Reisen:  I.  4  402,  Aug.  8 
bis  4 498.  Mttn45;  II.  4  493,  Sept.  25  bis  4  406, 
Juni  44;  III.  4  498,  Mai  80  bis  4  500,  Nov.  5; 
IV.  4  502,  Mai  9  bis  4  504,  Nov.  7. 

*feb.  USOMchRamatio;  1436  Mch  Aodr.  Ber- 
nald«t,Napioo0,N«TBrrete  a.  A.  v.  II um« 
boldt;  1441  omchCharleToiz;  1445  nach  Boa- 
•  i;  1446  nach  llnnoi;  1447  nach  Sobertton  vu 
Spotoroo;  1449  nach  Willard,  endlich  1455 
nach  ComblDationen  aas  Daten  in  einem  Briefe  des 
Colurabue  vom  7.  Jnli  1503.  »-  Eben  to  renchie- 
den  lauten  die  Angaben  Über  den  Oeburtaort :  Co* 
(oleto,  Bufiaico,  Finale,  Quintou.Nerri 
(»Ammtlich  in  der  Riviera di OenoTa),  8aTona,Pa- 
lestrrlla  u.  Arbiioli  (in  der  N&hr  von  Sarona), 
Coeeeria  (twiacben  Milleeimo  and  Careere),  daa 


Thal  von  Onegliai  Caatello  di  C«c««r«  tnri- 
•eben  Aletcandria  und  Caaale),  Placaaxa  o.  Pra- 
d  e  1 1  o  (im  Stadtfebiet  Ton  Piaeean) ;  die  aidbentra 
stammen  aber  f&r  die  Stadt  Oenua  s^lit  (iL  v.  J7nf»- 
holdt^a,a.O,)  (^JV). 

Gombaoh,  J  o  b  a  n  n.  —  Prof.  d.  Phi- 
losophie an  d.  üniv.  Marbarg  (1610 — 25, 
dann  Prediger  in  Felsberg  (bis  4  63i)  und 
darauf  Prof.  d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu 
Marburg,  die  damals  nach  Cassel  verlegt 
war  (StJ, 

geb.   4  585,  Dec.    5,  Wetter,  Hessen, 
gest.  1654,  Juni  10,  Cassel. 
PhysicoruRi  Libr.  IV,  Marp.  4620.    Uetephy- 
sicorum  Liber,  Ib.  4620.   Edirte  Bogett  Bm^ 
nis  Perspectiva.  Viele  Dissertationen. 

Oombaoh,  Ludwig.  —  Bruder  des 
Vorigen.  Dr.  Med.  (in  Padua  promovirt , 
Leibarzt  d.  Landgrafen  Wilhelm  V.  und 
Wilhelm  VL  von  Hessen  (Si), 

geb.  1590,  Mai  5,  Wetter,  Hessen, 

gest.  1657,  Mai  5,  Cassel. 
Gab  heraus:  Scripta  cbymica  Biplaei,  Cassel 
4649,  und  übersetzte  aus  d.  Französischen 
De  vero  sale  secreto  philosophorum  et  de  nni- 
versali  mundi  spiritu,  von  Dom.  J.  Bajaeaeat, 
Cassel  4654. 

Oombe«,  Cha rles Pierre  Math ieo. 

—  Ing^nieur-en-chef  des  Mines  und  Prof. 

d'exploitation  an  der  £coIe  des  Mines  zu 

Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbsi  seit 

1847  (AMJ, 

geb.  1804,  Dec.  26,  .  .  . 
Aerage  des  Mines,  Paris  4844.  Rechercbes 
tbäoriques  et  expöriment.  sur  les  roues  k  rt- 
action  ou  h  tuyaux,  Ib.  4S43.  Traiie  de  Tei- 
ploitation,  8  vol.  8*,  Ib.  4  845  (Eine  SammhiDic 
seiner  wichtigsten  Abhandl.  in  d.  Ann.  d.  Mi- 
nes). Sur  le  terrain  calcalre  du  Dep.  de  rAve>- 
ron  (Ann.  Min.  VIII,  4828).  Sur  les  roecfaioe^ 
ä  vapeur  (Ib.  IX,  4824).  Sur  les  leves  de  plan« 
Souterrains  et  description  d'un  noav.  iostni- 
ment  propre  k  remplacer  la  boussole  etc.  Ib. 
S'^'Ser.  IX,  4886).  Sur  le  theodolita  propre 
ä  lever  des  plana  Souterrains  etc.  (Ib.  XII, 
4  887).  Sur  le  mouvement  de  Tair  daos  les  tv- 
yaui  de  conduite  etc.  (Ib.  id.).  Sur  un  noav 
anemom^tre  propre  au  jaugeage  des  coorani« 
d'airetc.  (Ib.  XIII,  4888).  Sur  les  eflets  d^  U 
conicite  des  jantes  des  roues  elc.  flh.  4"**S^r 
II.  4842).  Sur  le  degagement  du  grisou  davi 
les  mines  de  charbon  de  terre  etc.  (Compt 
rend.  II,  4886).  Sur  la  Ventilation  des  mine« 
(Ib.  IV,  4887  et  VI,  4888  .  Sur  les  nme«  i 
reaction  (Ib.  VII,  4888  ;  X,  4S40  et  XII.  IS«« 
Sur  un  ajoutage  mobile  capable  de  rendre  nn 
maximum  de  la  d^pense  d'un  li<iuide  etc.  Ib 
VIII,  4  839).  Sur  une  nouv.  forme  de  rooe«  « 
poires  ou  danaides  (Ib.  XVII,  4848).  Snr  Hd- 
fluence  des  enveloppes  dans  les  maehioc»  « 
vopeur  (Ib.  id.).  Sur  Temploi  da  coton  avc- 
tique  pour  le  tirage  des  rocfaes  (Ib.  XXIII. 
4  846) .  Sur  les  dispositions  propres  k  anAalftrr 


469 


Comien 


Condamine. 


470 


rinfluence  de  Tespace  nuisible  dans  les  ma- 
Chinas ä  vapeur  (Ib  XXfV,  4847).  Sar  les  ap- 
pareils  fumivoras  (Ib.  id.).  Sur  la  mani^re 
d'employer  le  pyroxyle  dans  Texploitation  des 
mines  (Ib.  XXVI,  4  848).  Etc.  Sur  uoe  m6- 
tbode  g6aörale  d'övaluer  le  travail  dd  aa  froU- 
lemeot  entro  les  pitees  des  mach  Ines  etc. 
(LioBTille'flJoum.  11,  4837). 

OomierBi  Claude.  —  Propst  des  Ca- 
pitels  zu  Ternant  im  Dauphin^,  dann  Prof. 
d.  Matbeinatik  in  Paris ;  zuletzt  blind  und 
vom  Könige  pensionirt,  sich  deshalb  Aveugle 
royal  nennend  (B), 

geh Embrun, 

gest.  1693,  .  .  .  Quinze-vingts.  * 
Labagnettejttstifi^.  La  nature  et  les  prösages 
des  oom^tes,  Paris  4664.  La  duplication  du 
cnbe,  la  trisection  de  Taagle  et  rinscription  de 
rheptagofie  regulier  dans  le  cercle,  Ib.  4  677. 
Lbomme  artificiel  an^moscope  (Mercure  de 
France  4688).  Traitö  des  lunettes  (Ib.  4  683). 
Reflexions  sur  les  changements  de  la  surface 
de  la  terre,  et  faci^e  constniction  de  toutes 
sortes  de  cadrans  solairea  (Ib.  id.).  Yerscbie- 
deoe  Aufsütce«  %.  B.  Beschreib,  mehrer  von 
ihm  erfundn.  Maschine n,  im  Journ.  des  Sa- 
viDs4676,  4  677  u.  4678. 
*  gML  1700, . . .  (/). 

Oonlaalay  Cetestino.  —  Arzt  und 
Prof.  der  Medicin  an  der  Univ.  zu  Neapel 

(BVS)  (MR), 

geb.  17 ft,  Oct.  t9,  Uggiano,  Neapel, 
gest.  1785, üggiano. 

Anti-Newtooianismus,  in  quo  de  colorifoos  sy- 

ftlema  ex  propriis  georoetrice  evertitnr,  4  vol. 

.Nipoli  4754.    Praeledio  academica  de  lentt- 

bos,  4  voL  1769. 

OoamaadiaOy  Federigo.  —  Arzt, 
Matbecnatiker  des  Herzogs  Guido  Ubaldi 
von  Urbino  und  des  Cardinais  R  a  n  u  c  c  i  o 
in  Born  (Ni.  Vi;  (Gn.R,  XXXIV;  (OettJ, 

geb.   1609, Urbino, 

gest.  1675,  Sept.  3,  Urbino. 
De  centro  gravilaUs  soltdoruro,  Romae4  666. 
Über  de  borologtonim  descriptfone,  Ib.  4  57S. 
Edirte  und  comroentirte  mehre  Werke  der  Al- 
ten, z.  B. :  Comment.  in  FtolonUMi  planispbae- 
ham,  Venet.  158$;  Ptolemaana  de  analem- 
mate,  Romae  4668;  Arebimedia  de  iis  quae 
%ehttotur  in  aqua,  libr.  II,  Bonon.  4565;  Apol- 
IciU  Pergaei  Conicorom  libr.  IV  etc.  Ib  4  566 ; 
lacttdia  element.  libr.  XV ;  Arif tarchoa  de  ma- 
gDltadioiboo  et  distantlia  aolis  et  lunae,  cum 
Poppt  Alexattdrioi  explieationfbus"quibu8dam, 
Pisaurt  157f  ;  Foffi  Alexandrini  collectiooom 
mathematicarum  Libr.  VI  superstites,  Ib. 
4588;  Herooia  Alexandrini  Sptritaliom,  Ur* 
bioo  459f . 


iy  Andrea.  —  Erst  pract. 
Arzt  in  Venedig,  dann  Prof.  d.  Medicin  an 
d.Cmv.zuPadua  (ONJ  (LLj  (BM)  (B)  (BN), 


geb.   1746, Vicinale,  Friaul, 

gest.  1801,  Dec.  22,  Padua. 
Observationes  opticae  de  luce  inffexa  et  colo- 
ribus,  Patav.  4  787.  Observationes  dloptHcae 
et  anatomicae  comparatae  de  colortbus  appa- 
renUbus,  visu  et  oculo,  Ib.  4  798.  La  dinamica 
aoimale  degl'  insetli,  Ib.  4800. 

OoneliM ,  Andreas.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Univ.  zu  Königsberg  und 
Rector  des  altstädlischen  Gymnasiums  da* 
selbst  (Am)  (J), 

geb.  1628,  Nov.  25,  Narzim,  b.  Soldau, 

Preussen, 
gest.  1682,  Mai  16,  Königsberg. 
De  Iride,  4649.  De  vanitate  ex  astris  de  rebus 
arbitrarüs  et  fortuitls  divinandi.  De  modo  de- 
monstrandi  et  docendi  conclusiones  astrono- 
micas,  4653.  De  ventorum  natura,  4655.  Ma- 
thematico-hislorica  Geographie  sen  totins  or- 
bis  habitabilis  descnptio,  Regiomont.  1656. 
Desuccino,  4  660.  Beschreib,  über  den  aus- 
ser der  NaturzeU  geschehenden  Donnerschlag. 

Oandamine,  Charles  Marie  de  la. 
—  Anfangs  Militär  (als  solcher  die  Belage- 
rung von  Rosas  mitmachend),  von  1730 
an  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris.  Mit 
Bougueru.  A.  Theilnehmer  an  d.  franz. 
Gradmessung  in  Peru  und  in  Folge  dessen 
von  1735  bis  1746  in  Amerika  lebend 
(Mem  Par.illi)  (B)  (BN), 

geb.   1701,  Jan.  28,  Paris,* 

gest.  1774,  Febr.  4,  Paris. 
The  distance  of  the  Iropicks,  4  788.  Estrato  de 
observaciooes  en  al  viage  del  Rio  de  Amazo- 
nas, 4  745.  Relation  abrög^e  d'un  voyage  fait 
dans  Tint^rleur  de  TAin^rique  möridionaie, 
Paris  4  745.  La  figure  de  la  Terra  d^terminöe 
par  les  observations  de  Mrs.  da  la  Condamino 
etBonguar,  Ib.  4  749.  Mesure  des  trois  Pre- 
miers dögr^s  du  märidien  dans  rh^mispb6re 
austrat,  ib.  4  754.  Journ.  du  voyage  fait  par 
ordre  du  Roi  ä  i'öquateur,  Ib.  4  754.  —  Sur 
une  nouv.  mani^re  de  considerer  les  sections 
coniques  (M^m.  Par.  4  734}.  Observ.  astrono- 
miques  et  mötc^orologiques  failes  dans  un  voy- 
age de  Levant  cn  4734  et  31  (Ib.  4782).  De- 
script.  d'un  Instrument,  pour  döterminer  sur 
la  surface  de  la  terre  tous  les  pointa  d'un  cercle 
parallöle  ä  T^quateur  (Ib.  4788  et  84).  Nouv. 
manidre  d*observer  en  mer  la  dectinaison  de 
raiguille  almant^e  (Ib.  1783  et  84).  De  la  me- 
sure du  pendule  ä  St.-Doroingue  (Ib.  4785). 
Maniöre  de  d^terminer  la  diff.  en  longltude  de 
deui  Keux  peu  öloignäs  Ton  de  Tautre  (Ib. 
4785).  Exlrait  des  Operations...  faites  pour 
It  meaure  des  degres  du  m^ridieo  aux  envi- 
rons  de  l>quateur  (Ib.  1746).  Nouv.  projet 
d'une  mesure  invariable  propre  ä  servir  de 
mesure  commune  ä  toutes  les  nations  (Ib. 
4747).  Observat.  sur  l'hiver  de  176S  et  68  etc. 
(Ib.  1763).  Snr  une  canne  gnomonique  etc. 
(Ib.  4770).  Sur  la  toise-etalon  du  Chalelet  etc. 
(Ib.  4  772).  Machine  pour  executer  sur  le  tour 

30» 


471 


Condorcat 


Conring. 


472 


toules  sortes  de  contours  röguliers  et  irrägu- 
liers  (Macbin.  approuv.  par  l'Acad.  T.  V).  De- 
clinaiiones  quarundam  steHarum  australium 
primae  et  secuodae  magoitudiais  etc.  (Phil. 
Tr.  <749). 

*  (cb.  Jan.  21  (TA). 

Ooadoroeti  Marie  Jean  Antoine 
Nicolas  Carilat,  Alarquis  de.  —  Mitgl. 
(t  769)  und  spSter  (t  773)  SecreUr  d.  Acad. 
d.  Wiss.  in  Paris.  Girondist  (BN), 

geb.  l743,Sept.t7,Ribemont,  bei  St.- 

Quentin,* 

gest.  1794,  März   8, b. Bourg-Ia-Reine.** 

Essai  d' Analyse  (darin:   Probleme  des  trois 

Corps),  Paris  1768.    Eloges  des  acadcmiciens 

etc.  morts  depuis  4  666  jusqu'en  1 699,  Ib.  \  773. 

Eloges  des  acadcmiciens  morts  depuis  t771~ 

90,  5  vol.  42^  Ib.  4  799.   Eloge  et  pens<ies  de 

Paaeal,  Londr.  1776.  Essai  sur  rapplication  de 

Tanalyse  ä  la  probabilite  des  decisions  etc. 

Paris  1785  (als  :  Eiemens  du  caicul  des  proha- 

bilitös  edirt  von  FajoUe,  Ib.  1805j.  —  Analyse 

de  la  Solution  du  probldme  des  trois  corps 

(Möm.  Par.  4  767).  Sur  la  nature  des  suUes  in- 

finies  etc.  (Ib.  4  769;.   Sur  les  äquat.  diCTören- 

tielles  (Ib.  1770).  Sur  les  öquat.  aux  di(T<irences 

partielles  (Ib.  id.).   Sur  les  öquat.  aux  difTC- 

rences  finies  (Ib.  id.).  Theoremes  sur  les  qua- 

dratures  (Ib.  1774).    Recherches  de  caicul  in- 

t<^gral  (Ib.  4  77S).  Sur  les  fluides  aöriformes  (Ib. 

4777).  Sur  le  caicul  des  probabilitCs  (Ib.  1784 

— 84).  Dcmonstrat.  d'un  th^oröme  de  Mr.  La- 

graage  (M(^m.  Iterlin  1768).  Sur  difT.  questions 

d'analyse  i.Misc.  Taur.  V).    Trouver  Tinti'grale 

d'une  Cquut.  difT.  aux  dilTcrences  infiniment 

petitcs  etc.  (Ib.  IV  et  V).    Sur  quelques  söries 

infiniesetc.  (Act.  Pctrop.  I,  4778i,  Sur  les  fon- 

clious  indefinies  ilb.  III,  1 782) .  De  integralione 

cdu      gdu      hdu 
aequationis  a  +  bu  ' 


dx.        dy 


dz 


+  .. . 


(Comm.  Bon.  VI,  1783).  Dissertalions  sur  la 
tbCorie  des  cometes,  qui  ontconcouru  au  pri\ 
proposö  par  l'acad.  de  Prusse  pour  1 777  (Darin 
d.  Abhandl.  von  Hennert,  Tempelhoff  u.  Con- 
doreet,  welcber  d.  Preis  erhielt),  Utrecht4  780. 
—  Oeuvres  complt^tes  (worin  auch  viel  Politi- 
sches u.  Philosoph.)  i4  vol.  8^  Paris  1804. 

•  ^b.  1744,  Sept.  17  (Q). 

**  gett.  M&rx  21»  (B)  (Q);  Apr.  b  {Arago^  Biofr.  11). 
Vergiftet«  tioh,  um  der  OuUlotioe  lu  entgehen. 

CtonflgllaoU,   Pietro.   —   Abbale, 
saccessive  Lehrer  d.  Theologie  an  d.  Gol- 
legien  S.  Darnaba  u.  S.  Alessandro  in  Mai- 
land, dann  Lehrer  d.  Philosophie,  Physik 
u.  Mathematik  in  Crema,  1800  in  Cremona 
u.  4  804  (nach  Volla's  Tod)  Prof.  d.  Phy- 
sik  Q.  Dircetor  d.  phtlosophisch-mathemat. 
Studien  an  d.  Univ.  zu  Pavia.    Mitglied  d. 
Soo.  Italiana  u.  d.  Mailand.  Inst.  (GL.XJ, 
geb.   1777,  Nov.  7,  Mailand, 
gest.  4  844,  Juni  14,  Pavia.* 
Intorno  alla  cosiruzione  dei  parafulmini  (Mem. 
Soc.  Ilal.  XX,  pl.  II,  4  889).   Süll  freddo  pro- 


dotto  dair  evaporazione  del*  acqua  ele.  (Giorn. 
di  fisica  II,  1809h   Suir  analisi  deir  aria  con- 
tenuta   neila  vesica   natatoria  dei  pesci  (Ib. 
id.).    Suir  importante  questioni  sulla  natura 
det  calorico  (Ib.  V,  184 2).   Sulla  pretesa  aoa- 
logia  fra  alcuni  fenomeni  fisici  (Ib.  VI,  4843 
Sopra  l'identitä  dei  fluido  elettrico  col  com 
detto  fluide  galvanico  (Ib.  VII,  4  84  4).  Sulia 
pila  elettrica  ä  secca,  e  sulla  batteria  porta- 
tile  da  caricarsi  colla  medesima   (Ib.  Vlli, 
4815).  Suir  iodo  (Ib.  VIII  et  X,  4817).  lotoroo 
alla  reciproca  azione  elettrica  e  magnetica  Ib 
S.Dec.  111.1820  et  IV,  4824).  MitBmgMtoUi: 
Sui  conduttori  elettrici  applicati  alla  pila  Toi- 
tüuia  detti  galvanici  (Ib.  4.  Dec.  I,  4807).- 
Mitherausgeber  d.  Glornale  di  fisica  etc.;  siehe 
Bmgnatalli. 

*  geb.  1777,  Sept.  7;  gest.  1844,  Juni  23  (0, 1844). 

OoBgreve,  Sir  W  i  1 1  i  a  m.  —  Oberst- 
lieutenant in  d.brittiscben  Armee  bis  1820, 
wo  er  seinen  Abschied  nahm.  Mehrmals 
Parlamentsmitglied.  Mitgl.  d.  Roy.  Socieh 
(An.R.  1828;  (BS)  (Cll), 

geb.   4  772,  Mai  20,  Staffordsbire, 

gest.  1828,  Mai  15,  Toulouse. 
A  description  on  the  construction  and  pro- 
perties  bf  the  hydro-pneumatical  lock.  4*. 
Lond.  4815.  A  treatise  on  the  general  pria- 
ciples ,  powers  and  facility  of  explicatioo  oo 
the  Congreve-Racket-System,  Ib.  1827.  —  Kr- 
fand  um  4  804  die  nach  ihm  benannten  Rake- 
ten und  4  823  den  Buntdruck,  der  indesa  scboo 
vor  ihm  von  ApplegAtli  mit  hölzernen  Formeo 
ausgeübt  worden  war. 

Ooaoiiy  s.  Konen. 

Conrad,  Baltbasar.  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Mathematik  zu  Olmutz,  zuletzt  Re- 
clor  in  Glatz  (SBJ)  (J), 

geb.  4  599, Neisse, 

gest.  1660,  Mai  47,  Glatz. 
Propositiones  physico-mathematicae  de  flam- 
ma  viridi,  de  ortu  et  interitu  flammae.  Olomui 
4  639.  Nova  tabularum  Chronograph icanioi  n- 
tio,  edila  ad  speciroen  tabulae  utrtu«que  be- 
misphehi,  in  cono  rectangulo,  cujus  basts  e»t 
aequator  terrae,  vertai  vero  polus,  Prag.  4€5t 

Oonradi,  Jobann  Michael.  —  Zeit- 
lang Lehrer  am  Gymnasium  zo  Coburg« 
dann  französ.  Sprachmeister  der  Hofpageo 
in  Dresden  (A), 

geb 

gest.  4742,  .  .  .  Dresden. 
Der  dreifach  geartete  Sehe-Strabl  mit  einer 
kurzen  doch  deutlichen  Anweisung  zur  Optica 
oder  der  Sehe-Kunst,  Coburg  4740  (Siebe  9^ 
the'f  Farbenlehre  II,  498). 

Coarlag,  Herrmann.  —  Prof.  der 
Philosophie  u.  Medictn  an  d.  Univ.  zu  Helm- 
stedt. Leibarzt  d.  Königin  Christine  voa 
Schweden  (J)  (Ni.  XIX)  (OeU), 


473 


Contarini 


Cooke. 


474 


geb.  1606,  Nov.  9,  Norden, Ost friesl., 
gest.  1681,  Dec.  42,  Uelmslüdt.* 
De  optirnis  naturalis  philosopbiae  autoribus, 
Heimst.  1637.  Inlroductio  in  naturalem  pbi- 
losophiam  ac  naturalium  instituUonum ,  Ib. 
1638.  De  terris  earumque  ortu  et  dilTerentiis, 
Ib.  1638.  Deaquis,  Ib.  1638.  De  fermenta- 
tione,  Francof.  1643.  De  hermelica  Aegyptio- 
roni  vetere  et  nova  Paracelsiorum  medicina, 
Heimst.  1648.  De  sale,  nitro  et  alumine,  Ib. 
167i. 

*  ^t.  8epL  12  (/). 

Coatarini,  Gasparo.  —  Gesandter 
d.  Republik  am  Hofe  Kaiser  Carls  V.,  spä- 
ter Cardinal  und  päpstlicher  Legat  auf  dem 
Reichstage  zu  Regensburg  (Ni.  XXII J, 
geb.    1483, Venedig, 

gest.  15i2,  Aug.  24,  Bologna. 
De  eiemenlis  et  eorum  mi&tionibus,  Par.  1 548. 
De  bomocentricis  ad  Hieronymnin  Fraoaato- 


Ooat^y  Nicolas  Jacques. —  Por- 
traitmalcr,  Mechanicus,  dann  Director  der 
aerostatischen  Schule  zu  Meudon ;  Chef  d. 
A^ronauten  bei  d.  französ.  Armee  in  Ae- 
gypten  (B), 

geb.  1755,  Aug.  i,  St.-Göneri, b. S^ez, 

Normandie, 

gest.  1805,  Dec.  6,  Paris. 
Erfand  drei  verschiedenartig  construirte  Ba- 
rometer, worunter  eins  dem  neueren  von  Vidi 
äholicb  (Gilb.  Ann.  II,  1799),  eine  hydrauli- 
srhe  Maschine,  einen  verbesserten  Telegra- 
phen, eine  künstliche  Bleistiftmasse  u.  a.  m. 

Ooati,  Antonio  Schinella.  —  Ab- 

bäte«  Zeitlang  Priester  der  Congregation  des 

Oratoriums;  von  1715  bis  1726  in  Paris, 

London,  Holland  und  Deutschland  lebend, 

dünn    nach    Italien   zunickkehrend.     Auf 

N>wton*s  Vorschlag  zum  Mitgl.  d.  Roy. 

Society  erwählt  (Tp.  VIIi;  (B), 

geb.    1677,  Jan.  22,  Padua, 

gest.  1749,  Apr.  6,  Padua. 
RiOfssiooi  sopra  Taurora  boreale  e  sopra  la 
fata  roorgana,  Venez.  4^789.  Dialoghi  sopra  U 
siitema  delle  monadi  del  Leibniaio.  —  Letter 
to  Mr.  LeUniti  concerning  the  dispute  about 
tbe  invention  of  the  metbod  of  fluxions  or  dif- 
ferential  metbod.  with  Leibnita'  answer  (Phil. 
Tr  1719).  Sor  le  haussement  vrai  oa  appa- 
rent  de  la  mer  aupr^s  de  certaines  cötes  (Möm. 
Paris  4  748). 

O0ttll|  Andrea.  —  Abbate,  Prof.  der 
Astronomie  am  Collegio  Romano  zu  Rom 
•6n.Ä.LXXXV;  (G.ti), 

geb.  1777, Riofreddo, 

gest.  1840,  Febr.  4  2,  Rom. 
Mit  O.  CalandreUi  u.  (vom  6.  Bd.  an)  O.  Bicohe- 

:  Opuscoli  astronomici  e  flslci,  8  vol.  4*, 


Roma  4  803—24.  —  Auch  v.  Zaeh'i  MooatL 
Corr.  XI,  XII  u.  XIX. 

Ooiltil  Carlo.  —  Prof.  d.  Physik  an 

d.  Univ.  zu  Padua,  früher  Adjunct  an  der 

Sternwarte  daselbst  (AAV.l), 

geb.   1802,  Oct.    9,  Legnago, 

gest.  1849,  Apr.  23,  Padua. 
Della  generazione  deile  linee  piane  etc.  (Nuov. 
Sagg.  Padova  II,  4  825) .  Della  generazione  delle 
linee  nello  spazio  e  delle  superficie  (Ib.  UI, 
4  834).  Sopra  aicune  questioni  di  matematica 
pura  (Ib.  id.).  Considerazioni  intorno  al  dif- 
ierenti  roelodi  di  esposizione  del  caleolo  diffe- 
renziale  e  Teorema  generale  per  la  determi- 
nazione  dei  differenziali  delle  fuozioni  conti- 
nue  (Ib.  id.).  Del  calcoIo  sublime,  8  Mem. 
(Ann.  Scienze  del  Regn.Lomb.  Venel. 1, 4834). 
Deilo  sviluppo  delle  funzioni  in  serie  (Ib.  id.). 
Deir  analogia  nel  caleolo  (Ib.  4  832).  Sopra  la 
nuova  cometa  (Ib.  id.).  Sopra  un  principio  di 
generale  applicazione  nel  caleolo  differenziale 
(Ib.  III,  4833).  Sopra  la  integrazione  delle 
equazioni  Hneari  (Ib.  V,  4  835).  Delle  projezioni 
e  delle  equipollenze  (Ib.  VII,  4  887).  —  Beobb. 
in  d.  Astron.  Nachr.  XIII,  XIV,  XVIII,  XX  etc. 

Ooaybearo,  JohnJosiah.  —  Folg- 
weise Canonicus  von  York ,  Prof.  des  An- 
gelsächsischen und  der  Poesie  in  Oxford, 
Pfarrer  von  Cowley  bei  Oxford,  Vicar  von 
Bath-Easton.  Mitgl.  d.  Geolog.  Sog.  (BS), 
geb.  4779,  Juni  .  .  London, 
gest.  1824,  Juni  4  0,  Blackheatb, Lond. 
Memoranda  relative  to  Clovelly  (Tr.  Geolog. 
Soc.  II,  4  84  4).  Memoranda  relative  to  the  por- 
phyritic  veins  of  St.  Agnes,  Cornwall  (Ib.  IV, 
4847). 

Cook,  James.  —  CapitSn  in  d.  brit- 
tischen  Marine  (BD)  (B)  (BN), 

geb.  1728,  Oct.  27,  Marlon,  Yorksli., 
gest.  1779,  Febr.  14,  Owaihi. 
Berühmt  durch  die  drei  in  d.  Jahren  4  768 — 
74,  4772-75  und  4  777—79  im  Auftrage  der 
brittischen  Regierung  unternommenen  Reisen 
um  die  Welt,  auf  deren  letzter  er  zu  Owaiht 
von  den  Wilden  erschlagen  ward.  —  Voyage 
towards  the  Soutb  Pole  and  round  the  World, 
performed  in  the  years  4  772—75,  2  vol.  4*, 
Lond.  4  777.  A  voyage  to  the  PaciflcOcean  etc. 
performed  etc.  in  4777-79,  8  vol.  4*,  Ib.  4784 
—85.  —  Observation  of  an  eclipse  of  the  sun 
at  New-Foundland  (Phil.  Tr.  4  767).  An  Ac- 
count of  the  flowing  of  the  tides  in  the  South 
Sea  (Ib.  4  772). 

Gooke,  George  Leigh.  —  Prof.  d. 
Physik  (Natural-Philosophy)  an  der  Univ. 
zu  Oxford,  Pfarrer  zu  Cubbington,  War- 
wickshire  und  Wick  Bissington,  Gloucester 
(An.R.K%^Z), 

geb.   1780, 

gesL  1853,  März  29,  Cubbington. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  geoannt. 


475 


Cookson 


Coqaebert  de  Montbrat. 


476 


CookSMI,  Jolin.  —  Dr.  Med.  zu 
Wakeüeld  in  Yorkshire  (ftGE), 

geb.  4700, 

gest.  «779,  Mai  i,  Wakefield. 
Of  an  eitraordioary  effect  of  lighlniog  ia  com- 
muaicaUog  xnagDetism  (Pbil.  Tr.  4  785). 

Oooper,  Thomas.  —  Wegen  demo- 
kratischer Umtriebe  aus  England  verbannt, 
wanderte  er  nach  den  Vereinigten  Staaten 
aus,  ward  dort  erst  Prof.  d.  Chemie  am 
Dickinson  College  zu  Carlisle,  dann  484  6 
Prof.  d.  Mineralogie  u.  Chemie  an  d.  Univ. 
von  Pennsylvanien,  darauf  4  84  9  Prof.  d. 
Chemie  am  Soulh-Carolina-College u.  4 820 
President  desselben  bis  4834,  wo  er  zur 
Legislatur  dieses  Staates  Oberging.  Freund 
von  Priestley  (CAL), 

geb.  4759,  Oct.  22,  London, 
gest.  48iO,  Mai  4  4,  Süd-Carolina. 
The  Bmporium  of  Arts  and  Sciences ,  5  vol. 
Philadelphia  4849— 44.  On  tbe  tests  for  arsenic 
(SUlim.  Jouro.  IV,  48Si).   Oo  volcaooes  and 
volcaoic  substaaces  (Ib.  id.) 

Ooopori  John  Thomas.  —  Lehrer 
d.  Chemie  erst  an  der  Russell  Institution, 
später  an  der  AJdersgate  School  of  Medi- 
cine  in  London.  Hielt  auch  Vorlesungen  für 
ein  grösseres  Publicum  und  fabricirte  che- 
mische Producte  (Ch.  S.  VIII ;, 

geb.  4790,  Juni  S9,  Greenwich, 

gest.  4854,  Sept.  S4,  London. 
A  descriptioD  of  a  hydropneumatic  baroscope 
(Phil.  Tr.  4  889) .  On  sorae  combinatioDS  of  pla- 
tinam  (Quart.  Journ.  of  Science  HI,  484  7).  On 
tbe  Separation  of  Urne  and  magnesia  (Ib.  VII, 
4849).  Analysis  of  zinc-ores  (Ib.  IX,  4820).  D« 
of  an  ancient  ruby-glass  (Ib.  XVII,  4  824).  De- 
Script,  of  a  lamp-furnace  for  tbe  analysis  of 
organic  bodies  (Ib.  id.).  Improvements  in  the 
iattruments  invented  by  Dr.  Wollaitoa  for  as- 
certainingtbe  refracting  indices  of  bodies  (Mem. 
Cham.  Soc.  4841).  On  catechulc  acid  (Ib.  id.). 
—  Er  ond  der  Mechanicus  Cartj  verbesserten 
auch  4815  das  Oxyhydrogen-Microscope. 

Oopondovs  (Koppernick *) ,  Nico- 
laus. —  Dr.  Med.  u.  Canonicus  am  Dom 
zu  Prauenburg  in  Ostpreussen;  studirte 
Astronomie  erst  zu  Krakau  unter  A.  Brud- 
zewski,  dann  zu  Wien  unter  Peuer- 
bach  und  Regiomontan,  ging  darauf 
zum  Astronomen  Domenico  Maria  in 
Bologna  und  später  nach  Rom,  wo  er  ma- 
themat.  und  astronom.  Vorlesungen  hielt. 
Wann  er  von  dort  zurückgekehrt,  wann  er 
zum  Domherrn  erwählt,  wo  er  zunächst 
nach  der  Rückkehr  gelebt  usw.,  ist  unge- 
wiss (G.  Ch.  Lichtenberg,  vermischte 


Schrift.  Bd.  VI,  4  803;  Wesiphai,  NicKo- 
})emik,  1822;  (S c hu b er t^  Berliner  Kalen- 
der f.  4  834;  (J,  Czynski,  Kapemiket  m 
travaux,  Paris  4  847;  (L.  Prowe,  xurBiogr. 
von  AT.  Copertiicus,  Thom  4853;, 

geb.  4  473,  Febr.  49  (A.St.),  Tbora, 
gest.  4  543,  Mai,zwisch.7.u.  24  (A.St.), 

Frauenburg.  •• 
De  lateribas  et  angulis  triangulorum  et  Canon 
semissium  subtensarum  rectarum  lineamoi  io 
circulo,  Vitebergae  4  542.  De  revolntionibos 
orbium  coelestium  Libr.  VI,  Norimb.  4541. 
Neueste  Aufl.  mit  poln.  Übersetzung  voo  Bv 
raaowiki,  Warschau  4  854  (Dieses Werk,  worin 
das  nach  ihm  benannte  Weltsystem  nieder- 
gelegt ist,  soll  der  Hauptsache  nach  schon  45^7 
in  der  Handschrift  vollendet  gewesen  sein.  Di« 
Vorrede  dazu,  in  welcher  das  System  eine 
Hypothese  genannt  wird,  ist  nicht  von  ihm 
selbst,  sondern  von  A.  4Ndaiii«r,  der  mit  J. 
Behoner  den  Drnck  des  Werks  besorgia). 

*  Aach :  Koppemik,  Koppemigk,  Koppemif ,  Koppi^ 
Dik,  Kopperingk,  Kvpernik,  Coppmnaik,  Cowcnif, 
Cöppernick,  CsOpperoick,  Cieppemick,  Caperate, 
Cuppemiek  (/*ro  v«,  «.  «.  0.). 

**  Die  ^wohnliche  Angabe  Mal  2i  itt  nicht  vcrbttii^ ;  iM 
in  Z  e  r  n  e  e  k  e^s  Thomtcher  Chronik« :  Jaul  1 1  aw  ei- 
nem  Droekfehler  entitandoi ;  nickt  einmal  fantäfhw 
ob  C.  in  FraoenbuiY  fettorben  (Proipe,a.a.  0.). 

Oqpp^I«,  Nicola.  —  Wellpriester, 

vorher  barmherziger  Bruder  (BSJ, 

geh Palermo, 

gest.  4  697,  .  .  .  Madrid. 
Resolutto  geometrica  duarum  proporttoonm, 
Madrid  4  690.  Clave  geometrica  de  la  resaha 
y  demonstrada  operacion  de  la  trtseoion  de) 
angulo,  por  medio  de  las  llneas  commensara- 
Irices  de!  quadraote,  4693.  La  formadoo  y 
medida  de  todos  los  cielos,  obra  architeclo- 
nica  por  el  Viviasi,  academico  florentino,  ul- 
timo discipulo  del  Oalileo,  corregida  y  emeo- 
dada,  4694. 

Ooppfllvs,  s.  Koppyl. 

OQqvobert  de  Moatbret,  Charles 

£tienne.  —  Folgweise  französ.  Marine- 
Agent  in  Hamburg  und  in  Dublin,  dann  ver- 
schiedene Verwaltungsämler  bekleidend, 
Lehrer  am  Lyc^e  r^publicain,  SecreiSr  der 
Agence  des  Mines  und  Herausgeber  des 
Journ.  des  Mines,  GeneralsecrelSr  des  Han- 
delsministeriums usw.  Freies  Mitglied  d. 
Acad.  d.  Wiss,  zu  Paris  fBS)  (BN), 

geb.  4755,  Juli  3,  Paris,* 

gest.  4834,  Apr.  9,  Paris. 
Sur  rinflammation  du  m^lange  de  soslk«  avec 
diff^rents  mätaul,  sans  concours  de  Tair  \ital 
(Journ.  Min.  I,  4  794).  Htstoire  de  la  decom- 
position  du  sei  marin  (Ib.  id.).  Sor  la  Witbe- 
rithe  et  la  Strootianite  (Ib.  id.).  Sar  lea  ABiDes 
des  environsde  Lyon  (Ib.  111, 4  795).  Descript 
göogr.  et  min^ralog.  du  D^p.  de  TAin  (Ib.  IV. 
4796).  D«  des  Döp.  de  rAlaae  et  de  rAlUer 


481 


Coronalli 


Coflflali. 


482 


oDonical  vilriolique  (Ib.  i  766) .  Sur  la  döcom- 
posilion  da  sei  ammooiac  (Ib.  4  788).  Etc.  — 
Mit  Banm^,  BerthoUety  Cadet,  Lavoisier  und 
Mteqner:  Rapport  sur  rop6ration  du  depart 
Ib.  1780). 

Coronellli  Marco  Vincenzo.  — 
Minorit,  Cosmograph  der  Republik  Vene- 
dig, Prof.  der  Geographie  und  Slifter  der 
geogr.  Academie  der  Argonaulen  in  Vene- 
ilig  (B)  (BN), 

geb Venedig, 

gest.  1718,  Dec.  ..,  Venedig. 
Verfertigte  mehr  als  400  Landkarten  und,  vom 
Cardinal  d'Eitriet  dazu  nach  Paris  berufen, 
die  beiden  fast  zwölf  Fuss  im  Durchmesser 
baltendeo  Globen ,  welche  Lahire  im  J.  4704 
tieschrieb. 

Oorradi  dAnstria,  D  o  m  e  n  i  c  o.  — 
Mathematiker  d.  Herzogs  v.  Modena,  später 
General-Major  in  dessen  Diensten  (TM), 

geb.   4  680,  ....  Modena,  * 

gest.  1756,  Mai  8,  Modena. 
II  calcolo  diflerenziale  ed  integrale,  2  Tom. 
Torino  1748  et  44.  Considerazioni  sopra  la 
proporzione  del  vigor  delle  polveri  da  fuoco 
etc.  Modena  4  708.  Diss.  sulle  forze  moventi 
iD  genere  di  quantitä  etc.  (Giorn.  di  Lett. 
T  VIII).  Esposizione  dt  alcune  esperienze  idro- 
»tatiche  (Ib.  XIV).  Della  forza  di  gravitä  in 
genere  dt  prandezza  esercitata  da  fluidi  sopra 
i  fondi  de'  vasi  (Ib.  XXIII).  Lettera  sul  mate- 
ria  ottica  e  diottrica  (Im  Werke  des  Marchese 
Oni).  Fernere  Aufsätze  io  d.  Raccolta  di  Scrit- 
t«ri  d'acque,  T.  IV. 

*  feb.  1679,  .  .  .  (ZZ). 

Oorrea  de  Serra,  Jose.  —  Mitgl. 

u.  SecretSr  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Lissabon. 

Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Th). 

geb.  1754,  Juni  5,  .  .  .,  gest.  .  .  . 
On  a  submarine  forrest  on  the  east  coast  (Lin- 
colD&hire)  of  England  (Phil.  Tr.  1799). 

Oorsl,  Faustino.  —  Abbate  des  Ca- 
maldulenser  Ordens,  SecretSr  im  pSpstl. 
Miriisterio  des  Aeussern  (Gn,  R.  CVIIIj, 

geb.   477  4,  Febr.  4  5,  Rom, 

gest.  4  845,  Dec.  28,  Rom. 
Sulle  pietre  anliche,  Roma  1828,  8.  Ed.  1845. 
[>e'  vasi  murrini  etc.  Ib.  1830. 

Oomiai,  Odoardo.  —  Piaristen-Ge- 
neral,  Prof.  d.  Metaphysik  u.  Moral  an  d. 
Univ.  zu  Pi'^a  (VJj  (TM)  (Tp,X)  (B)  (BN), 

geb.  4  702,  Oct.    5,  Fonano, *  Modena, 

gest.  4765,  Nov,l7,  Pisa.** 
lo^tituttones  pbilosopbicae,  metapbysicae  ac 
matbematicae  elc.  6  Tom.  Bonon.  1781.    Ele- 
ment! di  roathematica  etc.  Firenze  1735. 

*  FuMno  (TIT),  Fanacio  {HL), 

••  fwU  17M,  Dec.  \  {Tp)\  1763,  Nov.  1  (A), 

Poggeodoffr,  IltndwSrterbach« 


OQrtenoTiSi  Angelo  Maria.  — 
Barnabit,  Lehrer  in  den  Coilegien  seines 
Ordens  zu  Macerata,  Pisa  und  Mailand, 
zuletzt  Präfect  des  Collegiums  zu  Udine 

(Tp.\\)(B), 

geb.  4  727,  März    4,  Bergamo, 

gest.  1801,  Febr.  26,  üdine. 
Che  la  Piatina  Americana  era  un  metallo  co- 
nosciuto  dagii  antichi  etc.  Bassano  1790  (Aus- 
zug: Ann.  chim.  XII,  1792).  Dialoghi  tre  deir 
elettricismo  conosciuto  dagli  antichi  etc.  (Giorn. 
letterar.  di  Venezia  1790).  Sul  volo  degli  uo- 
mini  conosciuto  dagli  antichi  etc.  1800. 

Ooriifl,  Martin.  —  Lehrer  d.  Steuer- 
mannskunst in  Cadix  (J)  (NN), 

geb Bujaroloz,  Aragon., 

gest.  vor  1582,  .  .  .  Cadix. 
Breve  compendio  de  la  esfera  y  de  la  arte  de 
navigar,  Cadix  1546  (Worin  die  bis  dahin  noch 
häufig  geleugnete  Ungleichheil  d.  magnet.  De- 
clination  an  verschiedenen  Orten  als  Thatsache 
anerkannt  iwird). 

Oortesiiis,  Petrus.  —  Arzt  u.  Astro- 
nom zu  Neapel  (J), 

In  der  Mitte  des  XVII.  Jahrb.  lebend. 
Discursus  astronomicus.   De  diebus  decreto- 
riis.   De  excellentia  astronomiae  et  de  neces- 
sitato  ejus  ad  medicam  facultatem. 

Ooriiy  Bonaventura.  —  Prof.  und 
später  Rcclor  d.  Collegio  dei  Nobili  in  Mo- 
dena (Ll^)i 

geb.   4  729, Viano,  b.  Scandia- 

no,  Modena, 

gest.  1813,  Febr.  3,  Reggio. 
Sperienze  sulle  minuge  o  corde  d'intestini,  e 
sulle  funi  o  corde  di  canapa  (Mem.  soc.  ital. 
XI,  1804). 

OosmaSy  genannt  Indicopleustes, 
wegen  seiner  ausgedehnten  Reisen  in  In- 
dien und  dem  Orient.  Kaufmann  von  Ale- 
xandrien,  später  Mönch  (J)  (B), 

geb.  .  .  .,  gest.  um  547,  ..  . 
Topographia  christlana,  vollendet  585' (Findet 
sich  in  Montfaaeon'i  Collectio  nova  Patrum  et 
Scriptorum,  1706,  T.  II;.  Schrieb  auch  astro- 
nomische Tafeln  und  eine  Cosmographie. 

Ooflsali,  Pietro.  —  Prof.  d.  höheren 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Padua,  seit  4  806, 
früher  Prof.  d.  theoret.  Physik,  d.  Astro- 
nomie, Hydraulik  und  Meteorologie  an  der 
Univ.  zu  Parma.  Mitgl.  d.  Acad.  zu  Padua 
und  d.  Soc.  Italiana  (Mem.  Soc.  Ital.  XIX,  4^ 
(Nov.  Sagg.  Päd.  l)  (LL)  (BS), 

geb.   4748,  Juni  29,  Verona,* 

gest.  1815,  Dec.  20,  Padua. 
Diss.  suir  assoluta  irredimibilitä  del  binomio 
cubico  etc.  Verona  4782.  Diss.  sull' equilibrio 
esterno  ed  interno  delle  maccbiae  areostati- 

34 


483 


Co08igny 


Coftte. 


484 


che,  Ib.  1784.  Storia  critica  deir  origine,  tras- 
porto  e  primi  pro^ressi  in  Italia  dell'  Algebra, 
9  vol.  4*^,  Parma 4  797.  Sulla  misteriosa  Alember- 

tianaequazlone(1  +  hv'  — 1  )"»=(< -h}/^)™ 
(Mem.  Soc.  Ital.  IX,  4  802).  Dilucidamenti  teo- 
rici  ed  esperienze  su  ia  lension^  clelle  funi  (Ib. 
X,  1803).  Suir  opinione  delle  piogge  dei  sassi 
dai  vulcani  lunari  (Ib.  XIII,  4  807).  Sui  baro- 
metri  luminosicon  appendicedimostrante  nel 
barometro  una  maccbina  elettrica  singolare 
(Ib.  XV,  4  841).  Indagini  per  sottoinettere  a 
calcolo  il  barometro  nelle  diverse  sue  forme, 
nelie  sue  dipendenze  ne'  suoi  usi  (Ib.  XV  et 
et XVIII,  4  820).  Limite  non  comunemente  av- 
vertito  della  consueta  regoia  di  doppia  falsa 
posizione  (Ib.  XVI,  4  84  3).  Libaratti  mercan- 
tili  ridotli  e  dimostrati  per  algebra  (Ib.  id.). 
Disquisizione  sui  vari  metodi  di  eliminazioiie 
(Ib.  id.) .  Artificii  degli  anticbi  per  evitare  nelle 
soluzioni  dei  probfemei  requaziooi  al  secondo 
grado  (Ib.  XVII,  4  84  5).  Metafisica  dell'  equa- 
zioni  (Nuov.  Sagg.  Padov.  I,  4  84  7).  Sui  corso 
dei  fiume  Po  (Mem.  Ist.  Rcgn.  Lomb.  Venet. 
11,  4  824).  —  In  (Tp.l)  werden  noch,  ohne  nä- 
here Angabe,  angeführt:  Quattro  lettere  apo- 
logetiche  dell'  analisi  algebraica  contra  il  Ki- 
colai.  Controversia  analitica  contra  il  Sign. 
Lorgna  etc.  Particulares  methodi  de  cubica- 
ram  equationum  solutione  a  Cardano  luci  tra- 
dlta  etc.  Osserv.  su  di  un  fulmine  accompagnata 
da  strani  fenomeni.  Trattato  sopra  le  Ogure 
isoperimetre.  La  virtü  dei  acqua  e  l'impotenza 
dei  mercurio  a  salire  lungo  i  tubi  capillari. 
Soluzione  genorale  dei  problema  di  determi- 
nare  Ia  capacitä  d'una  hotte  circulare  o  con- 
colare  elettrica  con  i  fondi  uguali  oppure  dis- 
uguali.  Dipendenza  dei  moviraenti  dei  baro- 
metro dalla  elettricitä  arti/iciale  e  dalla  natu- 
rale. Lett.  al  Sign.  A.  Cagnoli  sui  problema 
di  determinare  in  un'  orbita  ad  un  tempo  dato 
qualunque  piccolo  cangiamenlo  geocentrico  di 
un  pianeta,  cou  emendazione  di  una  formula 
delFriii.  Etc. 

*  geb.  3md2i  {Tp.l). 

CoBHlfpxYj  Jean  Fran^ois  Char- 
pentier  de.  —  Ingenieur^  zulelzt  Mard- 
chal  de  Camp;  machte  im  Auftrage  d.  fran- 
zös.  Regierung  drei  Reisen  nach  Isle  de 
France.  Correspond.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  fB)y 

geb.  .  .  .,  gest.  4  778,  .  .  . 
Observations  du  th^rmom^tre  faites  k  Tlsle  de 
Bourbon,  ä  l'lsle  de  France,  äMadagascar  etc. 
(M6m.  Par.  4  733).  Observat.  pour  s'assurer 
si  Teau  de  mer  penölro  dans  une  bouteille 
bouchäe  etc.  (Ib.  4737).  Sur  une  huile  cau- 
Btique  pour  marquer  les  linges  (Ib.  4  743].  Sur 
Ia  glacidre  naturelle  de  Ia  Gräce-Dieu,  chez 
Besangen  (M6m.  Sav.ätr.  1, 4  750).  Expöriences 
räiter^es  pour  assurer  si  les  filtrations  de  Teau 
de  Ia  mer  au  travers  des  pores  de  verre  sont 
possibles  (Ib.  III,  4  760) .  Sur  Ia  mani^re  de  con- 
server  ä  Ia  mer  l'eau  potable  elc.  (Ib.  VI,  4  774). 
Diss.  sur  les  caux  ml  murales  de  Luxeuil  et  de 
Plombiöres  (M^m.  acad.  Besangon). 


Oeflfligny  de  Palmai  J  o  s  e  p  h  F  r  a  n- 

^oisCharpentier.  —  Sohn  des  Vori- 
gen. Ingenieur,  lebte  abwechselnd  auf  Isle 
de  France  und  in  Frankreich.  Mitglied  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (B)y 

geb.   4730, Palma,  Isle  de  Fr., 

gest.  4  809,  März  29,  Paris. 
Essai  sur  Ia  fabrication  de  l'indigo,  Isle-de- 
France  4  779.  Recherches  physiques  et  chi- 
miques  sur  Ia  fabrication  de  Ia  poudre  ä  es- 
non,  Paris  4  806.  Sur  le  Sucre,  que  Ton  pour- 
rait  extraire  de  plusieurs  v6g6taux  etc.  (Mem. 
Soc.  d'agricult.  de  Paris). 

Costa y  Emanuel  Mendes  da.  — 

Mitgl.  d.  Roy.  Society  (von  4  747 — 63)  und 

d.  Leopold inischen  Academie  (Th)  (ÄNC), 

geb.   4  74  7,  Juni  4  (N.St.),  London, 

gesl 

Natural  history  of  fossiles,  Lond.  4  757.  Hisio- 
ria  naturalis  testaceorum  Britanniae  etc.  Ib. 
4  778.  On  belemnites  (Phil.  Tr.  4747).  On 
tincturing  marble  (Ib.  4  759).  Remarkson  terra 
tripolitana  (Ib.  id.).  On  son>e  productions  of 
natura  in  Scotiand  resembling  the  Giant's  caa- 
seway  in  Irland  (Ib.  4762).  On  native  tin  found 
in  Cornwall  ilb.  4  766). 

Costa,  s.  Carvalbo  da  Costa. 

Costardy  George.  —  Vicar  von 
Twickenham  in  Middlesex  (Abr.lJi)  (BD), 
geb.  474  0  etwa,  .  .  Shrewsbury, 
gest.  4  782,  Jan.  4  0,  Twickenham. 
A  farther  account  of  the  rise  and  progress  of 
Astronomy  amoog  the  Ancients,  Oxford  4  74S. 
History  of  astronomy  etc.  4  vol.  4*,  4  767.  Use 
of  astronomy  in  history  and  chronology  (be- 
wiesen durch  eine  Untersuchung  über  den  an- 
geblich von  Anaxagorai  vorhergesagten  Stein- 
fall am  Aeges-Potamos),  4  764.  On  a  flery  me- 
teor  Seen  in  the  air  4  745,  Juli  44  (Phil.  Tr. 
4  745).  On  the  Chinese  chronology  and  astro- 
nomy (Ib.  4  747).  On  the  year  of  the  eclipse 
foretold  by  Thalei  (Ib.  4  753).  On  the  eclipse 
mentioned  by  Xenophon  (Ib.  4753). 

CostaZy  Louis,  Baron.  —  Prof.  der 
Mathematik  an  d.  Miiitärschule  za  Thiron; 
später  verschiedene  Verwaltungsamler  be- 
kleidend, Präfect,  Direcleur-gen^ral  des 
ponts-et-chaussees.  Freies  Mitgl.  d.  .\cad. 
d.  Wiss.  zu  Paris,  früher  auch  Milgl.  d. 
ägypt.  Instituts  (BC)  (Q)  (CR.  XIV;, 

geb.  4  767,  Mai    4  7,  Belley,  Dep. TAin, 
gest.  4  842,  Febr.  4  5,  Foutainebleau. 
Observations  sur  Ia  couleur  de  Ia  mer  (M6m. 
sur  TEgypte).  —  Legislator,  u.  administrative 
Schriften. 

CostOy  Pierre.  —  Literat  und  Buch- 
händler; (loh,  als  Protestant,  zu  Anfange 
des  XVIII.  Jahrb.  nach  England,  kehrte  aber 
späler  nach  Frankreich  zurück  (BN), 


^S5 


Costo 


Cotto. 


4S6 


geb.   1668, Uz^s,  Languedoc, 

gest.  17  47,  Jan.  84,  Paris. 
( Itersetzte  1 732  Hewton'i  Optik  ins  Franzö- 
sische. 

Oostey  Pierre.  —  Prediger  d.  fraii- 
zös  -refumiirlen  Gemeinde  in  Leipzig  (J) 

geb.   1697  etwa,  .  .  Halle, 
gest.  1751,  Nov.  25,  Leipzig. 

Priocipe  de  la  science  et  des  matbömaüques, 

Dresde  4750. 

Costoy  Jean  Fran^ois.  — Arzt  folg- 
weise bei  den  Militärhospilälern  zu  Ver> 
soix,  Nancy  u.  Calais,  später  Arzt  bei  der 
französ.  Armee  in  Nord-Amerika,  bei  der 
Marine  usw.  (BC), 

geb.    1741,  Juni    4,  Villebois,  Dep.  de 

TAin, 

gest.  184  9,  Oct.3l,  Paris.* 
Essai  botanique,  chimique  et  pharmaceutique 
Hur  la  substHution  des  substances  indigönes 
üuiexotiques,  Nancy  1775.  Compendium  pbar- 
mareuticum  militaribus  Galtoniin  nosocomiis 
in  orbe  novo  boreali  adscriptum,  Newport 
nso.  —  Viel  .Medicinisches. 

*8«0t.!«OT.  8  (B5)  (J?.l/). 

Oostely  Jean  Baptiste  Louis.  — 
Apotheker,  Prof.  am  College  de  Pliarmacie 
zu  Paris ;  Zeitlang  Feldapotbekcr  bei  der 
fninzös.  Armee  in  Deutschland  (B)  (BS) 
Mrm,  de  la  Soc,  dAgricult  du  Dep,  de  la 
Seine,  T.  III ;, 

geb.   4729, Meaux. 

gest.  1800,  Febr.  26,  Paris. 
Analyse  des  eaux  de  Pougues,  Paris  4 769.  Md- 
moires  tiir  la  poudre  vdgötative  inodore  de 
Mr.  Bridtt.  Sur  le  parti  qu'on  peut  tirer  du 
ni  f  t  de  la  pomme  de  terre  dans  les  temps  de 
diaetle.  —  Übersetzte  die  Werke  von  lUrggraf 
ms  Französische. 

Ootos,  Roger.  —  Von  1706  an  Prof. 

«J.  Astronomie  und  Physik  an  d.  Univ.  zu 

Cambridge*  (T)  (Abr.M)  (BD), 

geb.  1682,  Juli  fO,  Burbach (Burbage), 

Leicestershire, 

gest.  4716,  Juni  5,  Cambridge. 
Ilarmunia  mensurarum  (worin  der  bekannte 
Oilesiscbe  Lehrsatz  enthalten) ,  Cambridge 
ilti.  Opera  roiscellanea,  sive  aestimatio  er- 
rorum  in  mixta  mathesi  etc.  Ib.  4  722.  Theo- 
remata,  tum  logoroetrica,  tum  trigonometrica 
elr.  Ib.  4  722.  Hydrostatical  and  pneumatical 
I^N-tares,  London  4  798  (Alle  diese  postbumen 
Werke  von  seinem  Vetter  und  Arotsnacbfol- 
per  Sob.  Sodth  herausgegeben).  —  Logome- 
tria  etc.  (Phil.  Tr.  4  743).  Description  of  the 
ftreat  fiery  meteor,  seen  Marcb  6,  4  74  6  (Ib. 
f7t6..  ~  C.  edtrte  4  74  8  die  2.  Ausgabe  von 
i'i  Priocipia  mathematica,  verseben  mit 


cioer  vortrefflichen  Vorrede.  —  Pemberten, 

Epistola  ad  amiciim  de  Cotesii  inventis,  4  722. 

*  Und  zwar  riumian  Profeuor,  d.  h.  Inhaber  der  kurz 
luvor  vom  Dr.  Plume,  Archidiacoous  von  Koche- 
0ter,  feBtifteten  Frofeuur,  die  er  tuent  bekleidete. 

Ctothenliuiy    Christian  Andreas 
von.  —  Leibarzt  Friedrichs  d.  Gros- 
sen, Direclor  d.  Colleg.  chirurgico-medi- 
cum  und  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Ber- 
lin, Präsident  d.  Leopold.  Academie  (M), 
geb.   4  708,  Febr.  4  4,  Anclaro, 
gest.  4  789,  Jan.      5,  Berlin. 
Analyse  du  Sei  de  Canal  pr^s  de  Turin  (Mäm. 
Berlin  4  775,  auch  Bescbäft.  d.  Geseilsch.  na- 
turf.  Fr.  Bd.  II}.   Stiftete  bei  d.  Berlin.  Acad. 
einen  Preis  auf  Ökonom.  Arbeiten. 

CQtta,  Bernhard.  —  Dr.  Phil.,  Prof. 
d.  Geologie  an  d.  Bergacademie  zu  Frei- 
berg, seil  4  842;  früher  Lehrer  an  d.  forst- 
wiss.  Anstalt  zu  Tharand  (CL), 

geb.  4  808,  Oct.24,  auf  d.  kl.  Zillbach.* 
Geognost.  Wanderungen ,  2  Thle.  Dresden  u. 
Leipz.  1836—38.  Anieit.  zum  Studium  d.  Geo- 
gnosie  und  Geologie,  Ib.  4  839.  Grundriss  der 
Geognosie  u.  Geologie,  Ib.  1846.  Gangstudien, 
Freiberg  1847u.  IT.  Geologische  Briefe  aus  d. 
Alpen,  Leipz.  4  850.  Geognostische  Karten  un- 
seres Jahrhunderts,  Freib.  4850.  Über  d.  in- 
ncrn  Bau  d.  Gebirge,  Ib.  1854.  Deutschlands 
Boden,  sein  gcolog.  Bau  usw.  Leipz.  1854.  Die 
Gesteinslehre,  Frcibcrg1855.  Koblenkarte  von 
Sachsen  nebst  Erlüuterung  8^  Ib.  4  856.  — 
Aufsätze  in  Leonh.  u.  Bronn'i  Jahrb.  d.  Minera- 
logie. Mitarbeiter  an  d.  geognost.  Karte  v.  Sach- 
sen. Herausgeber  d.  Forst- u.  Land  wirthschafll. 
Jahrb.  d.  Acad.  zu  Tharand,  4  Bde.  4  842—47. 

*  Einem  jetzt  abgetraffenen  Ja^hause  bei  Eiaenach. 

Oqüo,  Louis.  —  Priester  von  d.  Con- 
gregation  des  Oratoriums,  Prof.  erst  d.  Phi- 
losophie, dann  d.  Theologie  am  Collegio  zu 
Monimorency,  unweit  Paris,  darauf  Cano- 
nicus  zu  Laon,  Pfarrer  zu  Montmorency, 
Gustos  d.  Bibliothek  von  St.-Genevi^ve  u. 
endlich  auch  der  zu  Montmorency.  Corre- 
spondent  d.  Pariser  Acad.  (BS), 
geb.  4740,  Oct.  20,  Laon, 
gest.  4  845,  Oct.  4,  Montmorency. 
Trait<^  de  m^t^orologie,  4  vol.  4^,  Paris  4  774. 
Methode  quc  Ton  peut  suivre  dans  la  rödaction 
desobservationsm^töorologiquesetc.  Ib.  4  784. 
Description  d'un  nouv.  hygromötre  etc.  Ib. 
4787.  M6moires  sur  la  mätc^orologie,  Supple- 
ment au  Traite,  2  vol.  4^,  Ib.  4  788.  LcQons 
öl^mentaires  de  physique,  d'astronomie  et  de 
m<^t(^orologie,  Ib.  4  788.  Notices  sur  des  grands 
hivers  dont  il  est  parU  dans  Ihistoire  etc.  Ib. 
4  800.  Rcrherches  relatives  ä  Tinfluence  des 
constitutioiis  lunairos,  bor<^ales  et  au&trales, 
sur  la  tenipcrature  et  les  variations  de  Tatmo- 
sph^re,  Ib.  4  804.  Vocabulairc  portatif  des  me- 
caniques  etc.  Ib.  4  804.  Sur  la  pi'Tiude  luoaire 
de  49  ans  etc.  Ib  4  805.  —  Sur  des  modiflca- 

34* 


487 


Cotteraaa 


ConrtuiTaiix. 


4SS 


tions  de  T^lectricit^  des  nuages  pendant  un 
orage  etc.  (M^m.  Par.  1769).  Observation  quo 
la  neige ,  tombaot  d'une  nu6e  orageuse ,  est, 
comme  la  pluie  un  vöritable  conducteur  de 
rölectricitö  (Ib.  1773).  Resaltat  des  öpreuves 
faites  sur  les  dilatations  et  condensations  ro- 
Bpeclives  du  mercure  et  de  T^sprit  de  vin  dans 
le  th^rmomötre  (Möm.  Soc.  M^dicine  1776— 
78).  Ann^  moyenne  conclue  des  observ.  m6- 
töorol.  faites  h  Paris  pendant  83  ans  et  ä  Mont- 
morency  pendant  29  ans,  mitMeiiier  (M6m. 
rinst.  IV).  —  Ferner:  58  Aufsätze  imJourn. 
de  phys. ,  80  im  Journ.  des  Savans,  15  im 
Journ.  gänäral  de  France  etc.,  sämmtlicb  me- 
teorologischen Inhalts. 

OQttereao,  8io«r  D«  OIob,  s.  D  u- 

clos. 

Ootagao,  Domenico.  —  Prof.  der 
Anatomie  an  d.  Üniv.  zu  Neapel,  Arzt  am  Ho- 
spital d.  Unheilbaren  daselbst  (BN)  (Tp,  IJ 
(AJN.  \), 

geb.  1736,  Jan.  29,  Ruvo,  Neapel, 

gest.  182J,  Ocl.  6,  Neapel. 
De  aquaeductibus  auris  humanac)  internae, 
Napol.  1761.  —  Wird  in  physikal.  Schriften 
oft  genafuit  wegen  eines  Üriefes  an  Vivenzio, 
vom  t.  Oct.  1784,  worin  er  Nachricht  giebt 
von  einer  beim  Anatomiren  einer  lebendii^en 
Maus  erhaltenen ,  angeblich  elektrischen  Kr- 
schUtterung  (Siehe :  Teoria  e  pratica  dell'  elet- 
tricitä  medica  del  Sign.  Tib.  Cavallo,  NapoÜ 
1784). 

OQOdrayey  siebe  Lacoudraye  und 
Tronson. 

OovlQBlby  Charles  Augustin.  — 
Ingenieur  (als  solcher  neun  Jahre  in  West- 
indien) ,  zuletzt  Oberst-Lieulcnant  im  Ge- 
niecorps, als  \\clcher  er  beim  Ausbruche 
der  Revolution  seinen  Abschied  nahm  und 
ins  Privatleben  trat;  später  General-In- 
spector  d.  Universität.  Mitglied  d.  Pariser 
Acad.  d.  Wiss.  (seit  1781)  und  d.  späteren 
Instituts  (Mem,  Flnst  VIi;  (B)  (BN), 

geb.   1736,  Juni  li,  Angoul^me, 

gest.  1806,  Aug.  S3,  Paris. 
Application  des  r^gles  de  maximis  et  minimis 
ä  quelques  probl^mes  de  stalique  etc.  (Möm. 
präsentes  ä  l'acad.  T.  VII,  1 776, .  Sur  la  meil- 
leure  mani^re  de  fabriquer  les  aiguilles  ai- 
mant^es  etc.  (Ib.  IX,  1780).  Theorie  des  ma- 
chines  simples,  en  ayant  ögard  au  frottement 
de  leurs  parties  et  ä  la  roideur  des  cordages 
(Ib.  X.  1785,  auch  für  sich,  Paris  1779,  neue 
Aufl.  1810).  Observ.  th^riques  et  e!ip<^rimen- 
lales  sur  Teffet  des  moulins  ä  vent  et  sur  la 
figure  de  leurs  ailes  (M<^m.  Par.  1781).  Re- 
cberches  thöoriques  et  exp<^ri mentales  sur  la 
force  de  torsion  et  sur  r6lasticit<>  des  ßls  de 
m^tal  etc. ;  conslruction  de  difTerentes  balances 
de  torsion  pour  mc^surer  les  plus  p^tits  degrös 
de  force  etc.  (Ib.  1784).  Descriptton  dune 
bottssole,  doni  raiguille  est  suspendue  par  un 


fil  de  soie  (Ib.  1785).  Sur  röleciricit<^  et  le  ma- 
gn<^tisme,  sieben  Abhandll.  (Ib.  1785-89. 
Sur  les  frottemenlsde  la  poinle  des  pivots  Ib 
1790).  Expäriences  destinöes  k  determioer  \a 
coh^rence  des  fluides  et  les  lois  de  leur  resi- 
stance  dans  les  mouvements  trte-lents  {Htm. 
rinst  III,  An  IX).  Determination  thtorique  rt 
exp^rim.  dos  forces  qui  ramönent  differentei 
aiguilles  aimant<^es  h  Saturation  ä  leur  men- 
dien  magn^tique  (!b.  id.).  Nouv.  m^tboded« 
döterminer  rinclinaison  d'une  aiguille  aiman- 
tee  (Ib.  IV,  An  XI) .  Resultats  des  diff.  metbo- 
des  employäes  ä  donner  aux  barres  de  l'aber 
le  plus  haut  degre  de  magn^tisme  (Ib.  VI, 
1806).  Nouv.  moyen  pour  m^urer  rinclinai- 
son de  l'aiguille  aimantöe  (Bull.  soc.  pbilomat 
An  III). 

Oonplety  Claude  Antoine.  —  Hitgl. 

d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  u.  Gustos  ihres 

Maschinen-Cabinets.   Prof.  d.  Mathematik 

des  Pages  de  la  grande  £curie  (Mm.  Par. 

ntt)(B)(BN), 

geb.   1642,  Apr.  20,  Paris, 

gest.  1722.  Juli  25,  Paris. 
Description  d'un  niveau  (M^ro.  Par.  4699  . 

Cooplet  des  Tartreavs,  Pierro. 

—  Sohn  des  Vorigen.    Mitgl.  (Mecanicien 
d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris.  Prof.  d.  Matbe- 
matik  des  Pages  de  la  grande  £curie  ;B. , 

geb 

gest.  1744,  Dec.  ..,  Paris. 
De  la  poussöe  des  terres  contre  leurs  re%«te- 
ments  etc.  (M<^m.  Par.  1726—98).  De  la  pou«- 
s6e  des  voutes  (Ib.  1799  et  1780).  Sur  la  coo- 
struction  des  combles  de  charpents  (Ib.  1711 
Sur  les  mouvements  des  eaux  (Ib.  1739;. 

Oovroiery  Pierre.  —  Jesuit,  Lehrer 
d.  Theologie,  Philosophie  u.  Mathematik  in 
mehren  Collegien  seines  Ordens  in  Frank- 
reich, zuletzt  Provinzial  der  Champagne 

(J)  (BS), 

geb.   1604 Troyes. 

gest.  1692,  Mai  5,  Auxerre. 
Astronomia  practica.  Nancy  1 658.  De  sectioae 
superficiei  sphaericao  per  superficiem  sphae- 
ricam,  cylindricae  per  cyltndricam  et  cooica« 
per  conicam,  Dtvionae  1669.  Supplementam 
sphaerometriae,  Mussiponti  (Pont-A-Moossoo 
1675. 

OonrCanTaaz,  Fran^ois  C^sar  le 
Tel  Her,  Marquis  de  Courtanvaui,  Dur 
de  Doudeauville.  —  Capitain^Colonel  de5 
cents-suisses  de  la  garde  du  Roi ;  Mitgl.  d 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Mem.Par,  1781  . 

geb.  1718,  ....  Paris, 

gest.  1781,  Juli  7,  Paris. 
M<^m.  sur  T^tber  marin  (M^m.  pNfsent.  k  Tmcmd 
T.  V).  Sur  la  concentration  et  cong^latioB  du 
Tinaigre  radical  (Ib.  id.).   Pr^cis  d'oa  voyacf 


489 


Conrtivron 


Cowper. 


490 


eotrepris  pour  la  v^rification  de  .quelques  in- 
stromenls  destinös  ä  d^terminer  les  longitudes 
sur  mer  (M^m.  Par.  1767). 

OoortlTroii,  Gaspard  le  Compas- 
seur  de  Cröqui-Montfort,  Marquis 
de.  —  Mestre-de-camp  de  cavalerie  und 
pQnsionaire  v^t^ran  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Püris  (Mem.  Par.  I785J  (B), 

geb.  4715,  ....  Schloss Courtivron, 

Bourgogne, 

gest.  1785,  Oct.  4, 

Trait^  d'opHque  oü  Ton  donne  la  thöorie  de  la 
lumi^re  dans  le  systdme  Newtooienne,  avec 
de  nouvelles  Solutions  des  principaux  probI6- 
mes  de  dioptrique  et  de  catoptrique,  Paris 
1 752.  L'arl  des  forges  etc.  Ib.  1 761.  Nouv.  66- 
monslratioQ  des  principales  propriöt^s  de  la 
cycloide  (Möra.  Par.  1743).  Sur  uoe  maniöre 
de  r^oudre  par  approximation  les  ^quations 
de  tous  les  degrds  (Ib.  1744).  Sur  les  oscilla- 
tions  des  pendules  dans  des  arcs  de  cercie 
etc.  ;ib.  id.).  Rechercbes  de  catoptrique  sur 
la  comparatson  de  Teffet  des  miroirs  plans  et 
des  miroirs  sph^riques  ä  des  distances  quel- 
conques  (Ib.  1847).  Rechercbes  de  statique  et 
dedynamique  oü  l'on'donne  un  nouv.  prin- 
cipe g^n^ral  pour  Ja  consid6ration  des  corps 
anim^s  par  des  forces  variables  etc.  (Ib.  174S 
et 4 9).  Nouv.  mötbode  pour  d^ternniner  la  hau- 
leur  du  pole  etc.  (Ib.  1755). 

ConrtoiSy  Bernard.  —  Erst  Phar- 
roaceut  in  Auxerre  (bei  Frömy,  dem 
Gross valer  des  Prof.  Edmond  Frömy), 
dann  Gehülfe  folgweise  in  d.  Laboratorien 
von  Fourcroy,  vonThönard  und  von 
Segutn,  darauf  (1804)  Salpeterfabrikant 
bis  4  815,  wo  diese  Fabrication  durch  die 
Einfuhr  des  chilesiscben  Salpeters  gänz^ 
Üch  vernichtet  wurde.  Von  der  Zeit  an 
kümrneHich  von  der  Fabrication  anderer 
rhemiscber  Producte  lebend  (P.  A,  Cap, 
Etudes  biograph,  Ser.  /.  Paris  1857^, 

geb.   4  777, Dijon, 

gest.  4838,  Sept.  27,  Paris. 
Entdeckte  im  J.  181S  das  Jod,  worüber  C14- 
■MAt  am  6.  Dec.  1818  dem  Institut  die  erste 
Nachricht  gab«  und  er  selbst  bald  darauf  in  d. 
Ann.  de  chimie  (T.LXXXVIII)  eine  Notiz  ver- 
ofTeoÜichte.  Er  machte  auch  im  J.  1S04  bei 
I4tni^  eine  Untersuchung  des  Opiums,  die  letz- 
terer zehn  Jahre  darauf  in  den  Ann.  de  chim. 
rr.  XCII)  veröfTentlichte,  und  die  Vanqnelin 
\eranJasst6,  ihm  die  Entdeckung  des  Mor- 
phins zuzuschreiben. 

Cevrtonaey  Jean.  —  Baumeister  u. 
Prof.  an  d.  Acadcniie  d'Archilecturc  zu  Pa- 
ris (B), 

geb.   4  670  etwa,  .  .  .  Paris, 

gest.  4738, Paris. 

Traitd  de  la  perspective  prattqae  etc.  Paris  1 7S5.  | 


OqosIii,  Jean.  —  Bildhauer  u.  Maler, 

besonders  Glasmaler,  in  Paris  (BN), 

geb.   1500 od.  1504, ..  .Soucy,b.SenSy 

gest.  1 590  etwa, Paris. 

Livre  de  perspective,  Paris  1560.  Auch  eine 
Geometrie. 

Consiiiy  JacquesAntoineJosepb. 
—  Prof.  d.  Mathematik  erst  am  College  de 
France  (20  Jahre  lang),  dann  (15  Jahre) 
an  d.  £co!e  mililaire  in  Paris.  Mitglied  d. 
Acad.  d.  Wiss.  und  d.  späteren  National- 
Instituts  (LB), 

geb.   1739,  Jan.  18,  Paris,* 

gest.  1800,  Dec.  28,  Paris,** 
LeQons  de  caicul  difT6rentiel  et  de  calcul  inte- 
gral, 2  vol.  Paris  1777  (Später,  1794,  alsTraitö 
de  caicul  diff^rentiel).  Introduction  ä  T^tude 
de  I'astronomie  physique,  Ib.  1787.  Tratte 
61ömentaire  de  physique,  An  III.  De  figura 
terrae  commentatio  (Act.  Acad.  Mogunt.  1 777) . 
Sur  l'intdgration  des  äquations  difTörentielles 
(M^m.  Par.  1778).  Sur  la  maniöre  dMnt6grer 
par  approximation  les  ^quat.  di froren tielles  et 
les  ^quat.  aux  diff^rences  partielles  (Ib.  1788 
et  1784).  Sur  la  th^orie  math.  des  fluides  (Ib. 
1783).  Sur  l'int^gration  des  ^quat.  aux  diffö- 
rences  partielles  (Ib.  1784). 

*  geb.  Jan.  28  (Sr) ;  Jan.  20  (27)  {BN)  {Q), 
**  gest.  Dec.  29  {B)  {BN)  (Q). 

Covelliy  Niecola.  —  Prof.  d.  ange- 
wandten Chemie  bei  d.  Behörde  d.  Stras- 
sen- u..  Brückenbaus  in  Neapel;  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  fTpAl)  (BS), 
geb.   1790,  Jan.  20,  Cajazzo,  Terra  di 

Lavoro, 

gest.  1829,  Dec.  15,  Neapel. 
Mit  T.  Kontieelli:  Storia  de'  fenomeni  del  Ve- 
suvio,  avvenuti  negli  anni  1821,  1821  e  parte 
del  1823,  Napoli1823  (Übersetzt  von  J.  Kögge- 
ntth  u.  J.  F.  Pauli,  Elberfeld  1 824) .  Mit  D  e  m- 
selben:  Prodrome  della  mineralogia  vesu- 
viana,  Ib.  1825.  —  Osservazioni  igromelriche, 
fatte  in  compagnia  del  chiariss.  fisico  O.  Her- 
lohel.  Ricerche  suUo  stato  termometrico  della 
grande  correntedi  Lava  del  1822.  Osserv.  geo- 
logiche  sulla  struttura  del  cono  del  cratere  di 
Vesuvio.  Su  la  natura  de'  fumaioli  e  delle  ter- 
manlili  dei  Vesuvio  (Attt  Acad.  di  Napoll  IV, 
1889).  Sul  bisolfore  di  rame,  che  formasi  at- 
tualmente  al  Vesuvio  (Ib.  id.).  Sa  la  Beudan- 
tina,  nuova  specie  minerale  del  Vesuvio  (Ib. 
id.).  Relazione  di  due  escursioni  fatte  sul  Ve- 
suvio (Ib.  id.).  Materiale  alla  costituzione  geo- 
gnostica  della  Campania  etc.  (Ib.  id.). 

Oowper,  Spencer.  —  Dr.  Tbeol., 
Dechant  von  Durham,  vorher  Rector  (Pfar- 
rer) zu  Fordwich,  Kent,  und  Prübendar  von 
Canterbury  (BD)  (B)  (LB), 

geb.  1713, London, 

gest.  4774,  März  25,  Durham. 


491 


Cowper 


Cramor. 


492 


A  trealise  on  the  parallactic  angle,  to  winch  is 
added  aa  appendix  containiog  a  compleat  set 
of  solar  and  lunar  tables,  entitled  »Tabulae 
Bunelmenses«,  for  Computing  the  place  of 
those  luminaries,  Lond.  1766. 

Cowper,  Edward.  —  Prof.  d.  Me- 
chanik u.  Maschinenkunde  am  Kings  Col- 
lege in  London;  früher  mit  Applegath 
Besitzer  einer  Buchdruckerei  (An.R.  1852^ 

geb 

gest.  1852,  Oct.  17,  Kensington. 
Verbesserte,  tbeils  allein,  tbeils  mit  Applegath, 
die  Buchdruckerpresse ;  siehe  unter  anderen  : 
On  the  recent  iraprovements  in  the  art  of  prin- 
ting  (New  Quart.  Journ.  III,  4  828). 

Oozzi|  Andrea.  —  Prof.  d.  Chemie 
und  Pharroacie  am  Hospitale  (Arcispedale) 
Santa  Maria  Nuova  in  Florenz  seit  1840, 
früher  ein  pharmaceut.  oder  (echn.  Insti- 
tut daselbst  haltend  (Ct)  (G.  1857;, 
geb.  1795  etwa,  .  .  Florenz, 
gest.  1856,  Nov.  27,  Florenz. 
Nuovo  processo  economico  per  ottenere  il 
creosoto,  18S8.  Storia  dei  piii  grandi  pro- 
gressi  della  scienza  elettrica ,  1838.  Suir  ap- 
plicazioni  della  forza  elettro-cbiroica  della  pila 
air  anatisi  dei  sali  metallici  scioUi  in  liquidi 
organici  vegeto-animali ,  1838.  Ricerche  sui 
metodi  diversi  per  effettuare  le  inbalsamazioni 
dei  cadaveri,  1840.  Trattato  element.  di  cht- 
mica  medico-farmaceutica,  1840.  Relazioni  ai 
corsl  di  farmacologia,  1842.  Fasi  della  nomen- 
clatura  cbimica,  1842.  Untersuch,  d.  Acqua 
della  Lama  bei  Poggibonsi  und  anderer  italie- 
nischer Heilquellen. 

Orabiree,  William. —  Vermögen- 
der Privatmann,  der  zu  Brougthon  bei  Man- 
chester lebte,  von  1636  bis  1638  gemein- 
schaftlich mit  Horrox  astronomische  Be- 
obachtungen machte  und,  nach  Weidler*s 
HisL  astronomiae  p.  473,  wenige  Tage  nach 
dessen  Tode,  d.  h.  1641,  nach  Robert 
Granfs  Eist  of  physic.  Astronomy  (Lon- 
don 1852)  aber  erst  1652  starb.  —  Siehe 

Horrox. 

Letter  of  Ciabtree  in  the  Year  1 640  upon  the 
spots  of  the  sun  ;  Derham  in  Phil.  Tr.  1711. 

Orahay,  Jacques  Guillaume.  — 

Prof.  d.  Physik  u.  Astronomie  an  d.  Univ. 

zu  Löwen,  vorher  (1818 — 34)  Prof.  der 

Physik  am  Athenaeum  zu  Maestricht.  Mitgl. 

d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Brüssel  seit   1835 

(BABJ  (Bull, Acad, Brux.iH^^)  i^G.  1856J, 

geb.  1789,  Apr.    3,  Maestricht, 

gest.  1855,  Oct.  21,  Löwen. 
Ohserv.  m^t^orologiques  faites  ä  Maestricht  de 
1818  k  1883  iNouv.  M6m.  Brux.  T.  X).    D« 


faites  k  Louvain  de  f  836  ä  4  848  (Ib.  Xlf— XVI 
et  XXV).  Mäm^  sur  les  oscillations  diurnes  du 
baromötre  (Ib.  X  et  XVI).  Sur  la  visioo  (BuU. 
Acad.  Brux.  II,  1835).  Sur  l'inf6riorit6  de  la 
temperature  de  galeries  souterr.  de  la  moo- 
tagne  de  St. -Pierre,  prds  Maestricht  etc.  (Ib. 
VII,  1840).  Descript.  d'une  machine  servaat  ä 
la  d6moD8trat.  exp6riment.  du  thäoröme  du 
Parallelogramme  des  forces  (Ib.  id.).  Sur  une 
modificat.  dans  la  construct.  des  piles  galva- 
niqnes  (Ib.  VIII,  1841).  Sur  quelques  phc^no- 
m^nes  6lectriques  (Ib.  X,  4  843).  Sur  l'^lectri- 
cit6  atmosph6rique  (Ib.  id.).  Sur  des  modifi- 
cations  apportäes  ä  la  machine  ^lectr.  &  double 
fluide  de  YanlCanun  (Ib.  id.).  Sur  le  psychro- 
melre  (Ib.  XI,  1844).  Sur  la  th^orie  de  la  Vi- 
sion de  Mr.  Sturm  (Ib.  XII,  1845).  Descript. 
de  quelques  appareils  de  physique  (Ib.  XI V\ 
1847).  Sur  les  actions  6lectr.  ä  distance  (Ib. 
XV,  1 848).  Sur  une  anomalie  dans  les  röactions 
ölectr.  (Ib.  id.).  Demonstrat.  ^läment.  de  la 
vilesse  de  döviation  du  plan  d'oscillat.  du  pen- 
dula k  diverses  latitudes  (Ib.  XIX,  4  852). 

Oraig,  John.  —  Pfarrer  zu  Gillingbam 
(in  Schottland  ?) ,  meistens  in  Cambridge 
wohnhaft  (BD)  (Abr.  \j  (HL)  (A), 

geb.  . . .  Schottland,  gest.  nach  1718,  ... 
Methodus  figurarum  lineis  rectisetcurviscom- 
prehensarum  quadraturas  determinandi,  Lon- 
don 4  685  (Durch  diese  u.  die  folgende  Schrift 
wurde  die  Leibnix'sche  Differentialrechnung 
zuerst  in  England  bekannt).  De  figurarum  cur- 
vilincarum  quadraturis  et  locis  geometricis. 
Ib.  4  693.  Theologiae  christianae  principia  tna- 
thematica,  Ib.  4699  (Worin  er  das  Ende  des 
Cbrislenthums  auf  das  Jahr  4  699+4  454  pro- 
phezeiht).  De  calculo  fluentium  Libr.  II  et  de 
optica  analytica  Libr.  II,  Ib.  4  74  8.  —  Quadra- 
ture  of  the  logarithmic  curve  (Phil.  Tr.  4698). 
On  the  curve  of  the  quiekest  descent  (Ib.  4700). 
On  the  solid  of  leasl  resistance  (Ib.  4  700).  Ge- 
neral method  of  determining  the  quadrature 
of  figures  (Ib.  4  703).  Solution  of  Benio!ilIi*a 
problem  on  curves  (Ib.  4  704).  On  the  length 
of  a  curve  (Ib.  4  708).  Method  of  making  lo- 
garithms  (Ib.  4740).  Aufsätze  in  d.  Act.  Erudit. 

Gramer,  Johann.  —  Prof.  d.  Physik 
an  d.  Univ.  zu  Leipzig,  dann  Physicus  za 
Halberstadt  (J), 

geb.  4  530, Halberstadt, 

gest.  1602,  Apr.  23,  Halberstadt. 
Keine  physikal.  Schriften  genannt. 

Oramer,  Caspar.  —  Prof.  d.  Medi- 
ein  an  d.  Univ.  zu  Erfurt  (J), 

geb.   1648, Bautzen,  Lausitz, 

gest.  1682,  Aug.  8,  Erfurt. 
De  transmutatione  metallorum,  Erford.  4675. 
De  ioundatione  microcosroi,  Ib.  1682.    Celle- 
gium  chymicum,  Francof.  et  Lips.  4688. 

Oramer,  Johann  Daniel.  —  Dr. 
Theo].,  Rector  erst  d.  Gymnasiums  zu  Ha- 
nau, dann  des  zu  Zerbst  (DK), 


493 


Cnanar 


Oniio« 


494 


geb.   467S,  Mai    5,  Hanau, 

gesl.  ni5,  Oct.  23,  Zerbst. 
Stricturee  physicae  de  vi  aiiris  elastica,  d.  i. 
von  der  Drück-  und  Treibgewalt  der  Luft, 
Hano\iae  4697.  — Viel  Theologisches. 

Oraaier,  Christian.  —  Erst  Schul- 
meister in  Aarhuus  (Jüiland),  dann  Rüster 
an  der  Domkirche  daselbst  (fVJ, 

geb.   1699,  Febr.  26,  Hadersleben, 

gest.  1764,  Jan.    24,  Aarhuus. 
Arithmelica  tyronica,  Copenh.  4  785,  5.  Aufl. 
4766.   Algebra  tyronica,  Ib.  4  744.   Geometrie 
lyronica.  Ib.  4  760.  Colloquium  arithmeticum, 
li).  476S.  Sphaera  tyronica,  Ib.  4  763. 


Oramer,  Gabriel.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik und  Philosophie  an  d.  Acad.  zu 
Genf  (von  4724  an  abwechselnd  mit  Ga- 
la ndrin  i,  später  [1734]  ersleres  allein), 
darauf  Mitglied  des  Raths  der  Zweihundert 
und  des  der  Sechszig  daselbst  (A)  (SG) 
HFPJ, 

geb.  4  704,  Juli  31,  Genf. 

gest.  4  752,  Jan.  4,  Bagnols, b.  Nismes. 
Tticses  de  sono,  Genevae  4  722.  De  motu  et 
qaiete«  Ib.  4724.  Degravitate,  Ib.  4731.  De 
M«temate  globi  terrestris,  Ib.  4  735.  Mdm.  sur 
le  svsteme  de  Beaoartai  et  sur  le  moyen  d*en 
dHuire  les  orbites  et  les  aphölies  des  Plann- 
te«, Ib.  4  734.  A  qui  est  due  l'invention  des 
cbilTres  arabes,  Ib.  4  739.  S'il  est  vraie  qu'Ar- 
chiaede  att  mis  le  feu  ä  des  vaisseaux  enne- 
mi<%  avec  des  miroirs  concaves  etc.  Ib.  4  744. 
Introduction  ä  Tanalyse  des  lignes  courbes  al- 
gchraiqaes,  4  vol.  4*,  Ib.  4  750.  —  Account  of 
an  aarora  borealts  attended  witb  unusual  ap- 
pearance  (Phil.  Tr.  4  780}.  Probleme  de  göo- 
nietrie  r^solu  par  divers  math<^maticiens  (M<im. 
p4r.  4  732;.  Sur  les  anciens  math^maticiens 
Mem.  Berl.  4748).  Sur  le  mathömaticien  Hip- 
poerate  (Ib.  4750).  Memoire  posthume  de  g^o- 
metrie  Ib.  4  752).  Trouver  le  foyer  des  rayons 
rompas  par  un  nombre  quelconque  des  ver- 
re^  convetes  ou  concaves  (M(^m.  de  Montpel- 
lier T.  II;.  Lettre  h  Mr.  Mainui,  sur  l'analogie 
du  son  avec  la  lumiöre  (Journ.  d.  Sav.  4  744). 
TMb  heraus:  Wolfs  Element,  matb.  (5  vol.  4*, 
nji — 44;,  die  Werke  von  Jobaim  Bemoulli 
4  vol.  4*.  474S),  Jaeob  BemonUi  (t  vol.  4^ 
4  744  u.  d.  Commercium  epistol.  von  Leibnis 
0  Job.  B«caoiiUi  (4  vol.  4^  4745). 

Orsaier,  Johann  Christoph.  — 
Prof.  d  Metaphysik  u.  Mathematik  am  Gym- 
na.4ium  zu  Coburg  (M), 

geb.  173*, Schmon,Thüring., 

gest.  1765,  Sept.  40,  Coburg. 
t)i^.  matb.demonstratam  chronologiam  theo- 
reliram  elementarem  exhibens,  Jenae  4  759. 


j  Johann  Andreas.  — 
Braunschweigischer  Kammerralh  für  Berg- 
u.  llüUeDwesen,  in  Blankenburg,  von  4  743 


bis  4773,  vorher  einige  Jahre  in  Leyden 
und  in  London  lebend ,  daselbst  docima- 
stische  Vorlesungen  haltend  (MJ  (Cr eil, 
i4nn.  4  786,Ii;, 

geb.   474  0,  Dec.  4  4,  Quedlinburg, 
gest.  4777,  Dec.    6,  Berggiesshübel  b. 

Dresden. 

Elemente  artis  docimasticae ,  Leyden  47B9, 
2.  Aufl.  4744  (Neue  Aufl.  von  J. F.  A. Oöttling 
unter  d.  Titel :  Anfangsgründe  d.  Probirkunst, 
Leipz.  4  794).    Anfangsgründe  der  Metallurgie, 

3  Thle.  Blankenb.  u.  Quedlinb.  4  744—47. 

Oraxaer,  Joseph  Anton.  — >  Ex- 

Jesuit,  Präfect  d.  fürstlichen  Gymnasiums 
zu  Hildesheim,  auch  Prof.  d.  Mathematik 
an  demselben  (M.llJ, 

geb.   4737,  Febr.  4  31,  Paderborn, 
gest.  4  794,  Dec.  24,  Hildesheim. 

Über  die  Entstehung  des  Nordlichts,  Bremen 

4  785.  Bericht  von  einer  am  5.  Nov.  4784  zu 
Hildesheim  beobachteten  feurigen  Lufterscbei- 
nung,  Ib.  4  786.  Physikalische  Briefe  über  die 
Gegend  von  Hildesheim,  Hannov.  4  798.  Be- 
stimmung d.  geogr.  Breite  u.  Ltinge  von  Hil- 
desheim (Hildesbeimer  Wochenblatt  4780). 

Oramer,  Ludwig  Wilhelm.  — 
Nassauischer  Oberbergrath  u.  Hofgerichts- 
rath  zu  Dillenburg  (N), 

geb.  4755, Oct.  9, Schloss Friede wald,* 
gest.  4832,  Mai  28,  WeUlar. 

VoUständ.  Beschreib,  d.  Berg-,  Hütten-  nnd 
Hammerwesens  in  d.  sämmtl.  Nassau-Usingi- 
sehen  Ländern,  4.  Bd.  4.  Abtbl.  Frankf.4805. 
Metallurg.  Aufsätze  in  d.  Neu.  Schrift,  d.  Ge- 
sellsch.  naturf.  Fr.  zu  Berlin  und  d.  Schrift, 
d.  mineral.  Gesellscb.  zu  Jena. 

*  Grafschaft  Sayn-Altenkirehen. 

CraaCy  David.  —  Prediger  der  Brü- 
dergemeinde zu  Gnadenfrei  in  Schlesien, 
machte  4  764 — 62  eine  Blissiofisreise  nach 
Grönland  (M), 

geb.  4723,  Febr.  3,  Neugarlen,  Pomm., 
gesl,  4777,  Juni    6,  Gnadenfrei. 
Historie  von  Grönland  ;  Barby  u.  Leipz.  4  765. 

OraMQy  Gustav  Ludwig.  —  Area- 
nist  oder  Betriebs-Inspector  für  das  che- 
mische Fach  bei  d.  königl.  Porzellan fabrik 
in  Meissen,  früher  Pharmaceut  (OrJ, 

geb.  4  8  4  0,  MSrz  4  4,  Meissen. 
Untersuchung  d.  zersetzt.  Feldspatbkryslalle 
von  Ilmenau  (Pogg.  Ann.  XLIX,  4840).  Über 
d.  Verhalt,  d.  Citronensäure  in  höhr.  Tempe- 
ratur und  d.  daraus  hervorgehend.  Producta 
(Lieb.  Ann.  XXXIV,  4  840).  Analyse  d.  Asche 
d.  Weinrebe  (Ib.  LVH,  4  846  u.  LXII,  4  847). 
Über  d.  Gahruug  d.  Weins  iu  offenen  Gefiis- 
sen  (Ib.  LIX,  4  847). 


495 


Crassbt 


Cr6ll6. 


496 


Orassot,  Jean.  —  Prof.  d.  Philosophie 

am  College  St.-Barbe  in  Paris  (B), 

geb Langres, 

gest.  1616,  Aug.  U,  Paris. 
Physique,  4618  (postbam). 

Oranse  (Krause),  Rudolph  Wil- 
helm. —  Dr.  Phil.  u.  Med.,  Erbherr  auf 
Mellingen,  Prof.  d.  Philosophie,  Medicin  u. 
Chemie  an  d.  Univ.  zu  Jena  (J)  (SpgJ, 

geb.  U42,  Oct.  22,  Naumburg, 

gest.  MiS,  Dec.  26,  Jena. 
De  studio  botanico  et  chimico,  Jenae  4  681. 
Diss.  de  metallorum  principiis  et  transmuta- 
tione,  Ib.  4  686.    De  fulmine  toctis ,  ib.  4  694. 
Diss.  de  regulo  aatimonii,  Ib.  4708. 

Orairford,  Adair.  —  Arzt  am  St. 
Thomas-Hospital  in  London  und  Prof.  der 
Chemie  an  d.  Hilitär-Academie  zu  Wool- 
wich.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (RGE), 

geb.  4  749, Irland, 

gest.  4  795,  Juli  29,  bei  Lymington.* 
Experiments  and  observatioos  on  animal  heat 
and  the  inflammation  of  combustible  bodies 
etc.  LoDd.  4  779,  t.  Aun.  4  788  (Darin  seine  viel 
besprochene  Warmelbeorie  u.  d.  ersten  Ver- 
suche zur  Bestimm,  d.  spec.  Wttrme  d.  Gase). 
—  Power  of  animals  to  produce  cold  (Pbil.Tr. 
4  784 ).  On  the  atrial  fluids  extricated  from  ani- 
mal  substaoces  by  distillation  and  pulrefaclion, 
together  witb  some  remarks  on  sulphureous 
hepatic  air  (Ib.  4  790). 

*  Auf  dem  lAQdiiti  des  Marquii  Ton  Lansdown. 

CreUIng,  Johann  Conrad. — Prof. 
d.  Physik  und  Mathematik  an  d.  Üniv.  zu 
Tübingen,  von  4701  bis  1745,  wo  er  sei- 
nen Abschied  nahm  fM), 

geb.  1673,  Juli  9,  L()chgau,Würtemb., 
gest.  4  752,  Sept.  4  3,  Tübingen. 
Method.  de  maximis  et  minimis,  Tub.  4  704. 
Statera  universalis,  Ib.  4  708.  Antliae  pneu- 
malicae  phaenomena  etc.  Ib.  4  705.  Pbaeno- 
mena  laternae  magicae  etc.  Ib.  4705.  Proble- 
ma  Schickardianum,  s.  Trigono-circalare  so- 
lutum.  Ib.  4708.  De  motu,  Ib.  4708.  De  motu 
et  materia  cometarum.  Ib.  4  708.  Ehrenret- 
tung der  Alchymie,  Ib.  4  730. 

Orelly  Lorenz  Florenz  Friedrich 
von.  —  Dr.  Phil.,  Bergrath,  erst  Prof.  d. 
Chemie  und  Mineralogie  am  Carolinum  zu 
Braunschweig  (4774 — 73),  dann  Prof.  d. 
Philosophie  u.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Helm- 
stadt,  bis  zu  deren  Auflösung  im  J.  4  84  0, 
endl.  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  GÖt- 
tingen  (M.  II J  (EB)  (P), 

geb.   4744,  Jan.  2  4 ,  Helmstädt, 
gest.  4  8  4  6,  Juni   7,  Götlingen. 
Diss.  de  zinco  medico,  Heimst*  4  780.   De  aci- 
dornm,  nitrosi  imprimis  et  muriatici,  dulcifi- 
catione,  ib.  4782.   De  sale  vitrioli  volatili,  ib. 


4  785.  Gab  heraus :  Chemisches  Journal,  6  Bde. 
Heimst.  4  778—84 :  Chemisches  Archiv,  2  Bde. 
Ib.  4  788 ;  Neues  chemisches  Archiv,  8  Bde.  Ib. 
4  783—94;  Neustes  chemisches  Archiv,  4  Bd. 
Ib.  4  798 ;  Chemische  Annalen,  40  Bde.  Ib.  4  784 

—  4803  ;  Beiträge  zu  d.  ehem.  Annaleo,  6  Bde. 
Ib.  4  786—99  ;  Auswahl  aller  eigentbiiml.  Ab- 
handll.  aus  d.  neust.  Entdeckungen  d.  Che- 
mie, 5  Bde.  Ib.  4  785  u.  86;  Auswahl  vorzügl. 
Abhandll.  aus  d.  französ.  Annal.  d.  Chemie, 
4  Bd.  Ib.  4  804.  —  Some  experiments  on  pu- 
trefaction  (Phil.  Tr.  1774).  Experimente  quae- 
dam  novum'  acidum  animale  spectantia  (Ib. 
4  780  et  4  782).  Bemerkk.  über  d  Phosphor  u. 
dessen  Salz  (Act.  Acad.  Mogunt.  4  778  et  79). 
Comment.  novae  nomenclaturae  chemicae  con- 
dendae  necessitatem  et  leges  lustrans  (Nov. 
Act.  Acad.  Petrop.  VII).  De  acidi  pinguedtnis 
concentratione  etc.  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  VII). 
Anmärkn.  over  syrenes  forsödelse  i  besyn- 
derlighed  over  salpeter-  och  saltsyren  (Skr. 
Kiöbnh.  Selsk.  N.  Saml.  II).  Supplement  h  la 
method e  donn^e  par  H.  Vanqaelm  de  preparer 
l'acide  malique  (Möm.  Soc.  sav.  et  litt.  I).  Che- 
mische Bemerkk.  (Sehr.  d.  Berlin.  Gesellscb. 
naturf.  Fr.  IV).  Viele  Aufsätze  in  sein.  Zeit- 
schriften,  z.  B. :  Versuche  über  d.  Wachsen 
einiger  Pflanzen  durch  blosses  Wasser  (Annal. 
4  799).  Versuche  über  d.  Zerleg,  d.  Borasstiare 
(Ib.  Id.).  —  Übersetzte  die  Werke  von  Kinran 
u.  Anderen. 

Orell,  Carl  Justus  Ludwig  von. 

—  Sohn  des  Vorigen.  Studiosus  medicinae 
zu  Helmstädt  (M), 

geb.   4772,  Dec.  12,  Braunschweig, 

gest.  4793,  Sept.  i,  Helmstädt. 
De  optima  extracta  parandi  methodo,  Gotting. 
4  793.  Übersetzungen  in  Crell'a  Ann.  4  794  u.  93. 

Grelle,  August  Leopold.  —  Dr. 
Phil.,  Geheimer  Oberbauralh,  Mitglied  der 
Oberbaudeputation  und  seit  4  828  MitgL  d. 
Acad.  d.  Wiss.  in  Berlin  (M,  U)  (G.  17. 4  8  2  5; 
(Monatsb.  d.  BerL  Acad.  4  8557> 

geb.  4780,  März  4  4 ,  Eichwerder,  Wrie- 

zena.  d.O.,^ 

gest.  4  855,  Oct.  6,  Berlin. 
Theorie  d.  Windstosses  in  Anwend.  auf  Wind- 
flügel  usw.  Berlin  4  802.  Versuch  e.  rein  alge- 
braischen usw.  Darstell,  d.  Rechn.  mit  ver- 
ändert. Grössen  usw.  4.  Tbl.  Gott.  4  84  3.  Über 
d.  Anwend.  d.  Rechn.  mit  veränderl.  Grössen 
auf  Geometrie  u.  Mechanik,  Berl.  4  846.  Über 
Parallelen-Theorie  und  d.  System  in  d.  Geo- 
metrie, Ib.  4  846.  Vom  Cathetoroeter ,  einem 
neuen  Winkel- Instrumente,  usw.  Ib.  4  84  8. 
Rechentafeln,  welche  alles  Multipliciren  u.  Di- 
vidiren  mit  Zahlen  unter  4  000  ganz  ersparen, 
usw.  2  Bde.  Ib.  4  820.  Sammlung  mathemat. 
Aufsätze  usw.  2  Bde.  Ib.  4  824  u.  22.  Legendre's 
Geometrie,  deutsch,  Ib.  4  822.  Lagraiige's  ma- 
themat. Werke,  deutsch,  3  Bde.  Ib.  1823  u. 
24.  Versuch  e.  alldem.  Theorie  d.  analyt.  Fa- 
cuitäten  usw.  Ib.  1823.  Lehrbuch  d.  Arith- 
metik u.  Algebra  usw.  Ib  4825.   Handb.  d. 


497 


Crest 


CxüU. 


498 


Feldmessens  und  Nivellirens  usw.  Ib.  48f6. 
Lehrb.  d.  Elemente  d.  Geometrie,  Trigonome- 
trie, Polygooomelrie,  Stereometrie  u.  Polyö- 
drometrie,  i  Bde.  Ib.  4  815  u.  S7.  Einiges  usw. 
über  Eisenbabnen  usw.  Ib.  483S.  Erleicbte- 
roDgstafel  für  Jeden,  der  zu  rechnen  hat,  Ib. 
1836.  Über  verschiedn.  Arten  von  Eisenbah- 
nen usw.  Ib.  48S7.  —  Grunzen  für  d.  Wertbe 
d.  Reste  d.  allgem.  Entwicklungsreihe  mit  Dif- 
ferenzen (Abb.  d.  Berl.  Acad.  1828).  Üb.  iihnl. 
i[nimme  Linien  u.  Flachen  (Ib.  4  828) .  Beweis, 
dass  d.  numerisch.  Wertbe  d.  Wurzeln  algebr. 

Gleichungen  immer  durch  p+qy^— 1  ausge- 
drückt werden  können,  wenn  usw.  (Ib.  48S9). 
Zar  Theoried.  Potenzen  (Ib.  48i9).  Fortsetz.  d. 
Bemerkk.  üb.  d.  Entwickl.  beliebig.  Functionen 
in  Reihen  (Ib.  4880).  Üb.  d.  Zerlegung gebrochn. 
polygonisch.  Functionen  (Ib.  4834).  Von  einigen 
Sätzen  aus  d.  Theorie  d.  Zahlen  (Ib.  4  83i).  Üb.  d. 
Principieo  d.  Vartationsrechn.  (Ib.  4  888).  Zur 
Theorie  d.  Ebenen  (Ib.  4  834).  Bemerkk.  zu  d. 
Mitteln,  algebr.  Gleichungen  ntf  herungsweise  zu 
lösen  (Ib.  4  835).  Über  unbestimmte  Gleichun- 
gen 4.  Grades  zwisch.  zwei  ganzen  Zahlen  (Ib. 
1836).  Über  d.  Theilbarkeit  eines  Potenzen- 
Polynoms  usw.  (Ib.  4  839).  Über  d.  Werth  u. 
d.  Eigenschaften  d.  Brüche,  deren  Zähler  u. 
Nennend,  verschiedn.  zusammengehörig.  Wur- 
zeln einer  Gleich,  vom  4 .  Grade  zwisch.  S  gan- 
zen Zahlen  sind  (Ib.  4840).  Über  d.  analyt.  Re- 
sultate d.  Aufgabe  d.  Apollonius  von  d.  Berüh- 
rung von  Kreisen  (Ib.  4844).  Eine  Anwend. 
d.  Facultäten-Theori^  usw.  (Ib.  4848).  Über 
d.  Anwend.  d.  Polynome  in  d.  Zahlentheorie 
(Ib.  id.).  Zur  Theorie  d.  Elimination  usw.  (Ib. 
1843  u.  45).  —  Gab  heraus:  Journal  für  die 
reine  u.  angewandte  Mathematik,  50  Bde.  Ber- 
lin 48S6— 55  (Dann  44  Aufsätze  von  ihm) ;  und 
Journal  für  d.  Baukunst,  80  Bde.  Ib.  4829—54 
(Auch  darin  viele  Aufsätze  von  ihm). 

*  geb.  Uln  17  (CL). 

Oresty  8.  Micheli  du  Crest. 

Orenls,  Friedrich.  —  Pharmaceat, 
erst  in  Berlin,  dann  In  Mitau,  wo  er  auch 
Vorlesungen  hielt  (BN), 

geb Magdeburg, 

gest.  4  806,  ..  .  Mitau. 

Über  d.  Verfertigung  d.  künstl.  Selterwassers 
etc.  (Oziadal,  Russ.  Jahrb.  d.  Pharm.  IV).  Vor- 
schlag z.  Bereit,  d.  concentr.  Essigsäure  usw. 
(Ib.  id.).  Über  d.  Eieröl  (Ib.  id.). 

Creuzar,  Carl  Friedrich. — Dr. 
Phil,  in  Marburg  (M.  l\), 

geb.  4  800,  Juli  25,  Marburg. 
Versuch  einer  Übersicht  d.  geognost.  Beschaf- 
fenh.  d.  Umgebung  Marburgs,  Marb.  48S5. 

Oriiwm^  Johann  Caspar  Ignaz  An- 
ton. —  Dr.  med.,  Prof.  d.  Medicin  an  d. 
(ehemal.)  Univ.  zu  Mainz ,  später  Prof.  an 
d.  medicin.  Specialschule  zu  Frankfurt  a.  M., 
t847  nassauscher  Ober-Medicin -Ratb  u. 

Poggendorff,  llandwOrlcrboch. 


aosserordentl.  Mitglied  d.  Landesregiening 
(Str)  (MAI)  (G.  1853;, 

geb.  4  769,  Oct.  28,  Coblenz,* 
gest.  4  853,  Juli  7,  Eltville,  Nassau. 
Beiträge  z.  Galvaai'i  Versuchen  über  d.  Kräfte 
d.  thierisch.  Elektricität  auf  die  Bewegung  der 
Muskeln,  Frankf.  u.  Leipz.  4798.  Vom  Metall- 
reize, e.  neu  entdeckt,  untrügl.  Prüfungsmittel 
d.  wahr.  Todes.  Leipz.  u.  Gera  4  796.  Ober  d. 
Chemismus  d.  Respiration,  Frankf.  484i.  Über 
d.  Bewegung  d.  Augensterns  (Blamenbaeh,  me- 
dicin. Bibl.  III,  4795).  Von  der  thier.  Elek- 
tricität (Sehr.  d.  Berl.  Gesellsch.  naturf.  Fr. 
XI,  4794). 

*geb.Oet.  20  ((7.1853). 

Orlfltefore  (Cristofaro),  6  i  a  c  i  n  t  o  d  e. 
—  Advocat  in  Neapel  (MR), 

geb.  4  650,  ...  Neapel,  *  gest.  47..,  ... 
De  constructione  aequationoro,  Neapel.  4700. 
Della  dottrina  da'  triangoli,  Ib.  470S. 

*  geb.  1664,  .  .  .  (Col). 

OriTollI,  Giovanni.  —  Provinzial 
des  Ordens  von  d.  Congregation  d.  Paters 
Somaschi.  Lehrer  d.  Philosophie  u.  Moral 
in  Venedig  (Tp)  (J)  (BS), 

geb.  4  690,  Sept.  20,  Venedig,* 
gest.  4743,  Febr.  4  4,  Venedig. 
Elemente  mathematicae  numericae  et  litera- 
lis,  Venet.  47S8.  Elementi  dl  fisica,  Ib.  4  784. 
Algorismo,  ossia  Metodo  di  determinare  le 
quantitä  espresse  coUe  cifre  numeriche  e  coUe 
lottere,  Ib.  4789.  SuUe  forze  motrice.  SuUe 
forze  vive  (Gran  Giorn.  del  Europa,  4  726). 

*  g«b.  1621,  SepL  20  (ßB)  {BN)  (/). 

OrlTelli,  Antonio. — Erst  beim  Berg- 
wesen angestellt,  dann  Prof.  d.  Mathema- 
tik folgweise  in  Bergamo  und  Mailand; 
machte  4  817  eine  Reise  in  d.  Orient  um 
d.  Fabrication  d.  Damascener  Klingen  ken- 
nen zu  lernen  (BS)  (BJ.  LVi;, 
geb.   4783,  Febr.  2,  Mailand, 

gest.  4  889,  Aug.  18,  Mailand. 
Nuovo  roeccanismo  per  ottenere  la  piü  yan- 
taggiosa  combustione  dell'  idrogenio  medianto 
Tossigenio,  Milano  4848.  Descrizione  di  nna 
nuova  toppa  sicura  per  costruzione  e  non  per 
secreto,  Ib.  4  848.  Sulla  nuova  toppa  sudetta 
(Bibl.  ital.  XIV;  4849).  L'arie  di  fabbricare  lo 
sciabole  dl  Damasco,  Mil.  4824 .  Lampada  idro- 
barometro-statica  (Bibi.  ital.  XLVIU,  4827, 
auch  Jahrb.  d.  polytechn.  Inst,  zu  Wien  XIV). 

OroU,  Oswald.  —  Leibarzt  d.  Fürsten 

Christian  von  Anhalt-Bemburg  (J)  (St), 

geb.  4  580  etwa,  .  .  .  Wetter,  Hessen, 

gest.  4  609 , 

Basillca  chymica,  continens  phllosophicam 
propria  laborum  ezperientia  confirmatam  da- 
scripttonem  et  usum  remediorum  cbymicorum 
selectissimorum  et  lumine  gratiae  et  naturae 
desumptorum,  Francof.  4609  (Erlebte  48  Auf- 
lagen bis  4858,  daneben  drei  Obersetzungeo 

32 


49d 


Crome 


Cronaai. 


500 


ins  Französische,  eine  ins  Englische  und  zwei 
ins  Deutsche). 

Orome,  Georg  Ernst  Wilhelm. 
—  Prof.  d.  Chemie  am  landwirlhscbaftl. 
Institut  zu  Mögiin  in  d.  Mitleimark  (MAI), 

geb.   1780,  .  .  .  .  Eimbeck,  Hannov., 
^     gest.  t8U,  Mai  3,  Mögiin. 

Disp.  chemico-pbysiologica  alimentorum  ho- 
minis et  animalium  domesticorum,  Gott.  4  844. 
Der  Boden  und  sein  Verhttltniss  zu  den  Ge- 
wachsen, Hannov.  4  842.  Gab  heraus  mit  8.  F. 
Hermbitaedt:  Archiv  d.  Agriculturcheroie.  — 
Aufsätze  im  Magaz.  d.  Gesellsch.  naturf.  Fr. 
in  Berlin. 

Oroastedt,  Axel  Fredric.  — Frei- 
herr, Bergrath  und  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Slockholm  (Or), 

geb.   n02,  Dec.  23,  SÖdcrmanland, * 
gest.  4  765,  Aug.  19,  Stockholm. 

Försok  tili  Mineralogiens  ellcr  Mineral-Rikets 
upstailning,  Stockh.  4  758.  Ron  om  trenne 
jernnialms-arter  (Vet.  Acad.  Handl.  4  754).  Om 
en  malroart  frän  Los  kobolt-grufvor  i  Helsing- 
land,  som  tyckes  vara  en  förut  obekannt  half- 
metall  (Ib.  4  754  u.  4  754  —  Entdeckung  des 
Nick  eis).  Ron  och  anmtirkningar  om  gips 
(Ib.  4  753).  Ron  om  ett  vatteo  1  en  af  Kungs- 
bergs  grufvor,  som  fiillar  silfver  (Ib.  4  755). 
Beskrifning  pa  en  obekannt  bergart,  som  kai- 
las Zeolltos  (Ib.  4  756).  Ron  om  en  blä  förg, 
som  erballes  utur  Pukhvets-graset  eller  Me- 
lampyrum  Jh.  4  757).  Försök,  att  nyttja  t»lg- 
sten  tili  bottnar  i  ugnar  vid  bly-smältningar 
(Ib.  4  760).  Om  jern-hällars  nytta  i  bakognar 
(Ib.  4  760).  Om  trad,  spunnen  af  Meliloti  stjel- 
kar  (Ib.  4  764).  Anmärkningar  vid  slaggtegels 
gjutning  (Ib.  4  763).  Anmärkn.  vid  JSmtlands 
mineral-htstoria  (Ib.  4  763).  Run  och  anmbrkn. 
vid  Piatina  di  Pinto  (Ib.  476«). 

*  geb.  1722,  ..  .(Ch)  (Ä)  (BD), 

Oronstrandi  Simon  Anders.  — 
Mitgl.  und  Astronom  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Stockholm.  Prof.  beim  topograph.  Corps 
(Vet,  Acad,  HandL  I850;, 

geb.  4784,  Jan.    «4,  Tömeby,Calmar, 

gest.  1850,  Febr.  24,  Slockholm. 

Handbok  i  practiska  Astronomien,  Stockholm 
4840—43.  Om  bestämmandet  af  tiden  da  ano- 
matia  vera  är  giften  och  baoan  ej  mycket  afvi- 
kande  frän  en  parabel  {yd.  Acad.  Handl.  484  3). 
Om  magnetnulens  misvisiiing  i  Stockholm  (Ib. 
484  7).  FOrsOk  att  F5rklara  tnderna's  Verlds 
ftldrar  (Ih.  4822).  ~  Führte  von  4  845  bis  1835 
eine  Triangulation  durch  den  grössteo  Theil 
von  Schweden  aus,  woran  4839  u.  4  840  noch 
eine  Basismessung  auf  Oeland  angescbtossen 
ward.  Machte,  gemeinschaftlich  mit  J.  Sraa- 
berg,  Pendelbeobachtungen  zum  Behufc  d.  Re- 
gulirung  d.  !ich\hed.  Mua>se  u.  Gewichte.  — 
Verschiedene  anlronom.  Aufsätze  in  Sehinm- 
ehar'i  Nachrichten. 


drQOne  (Grone  od.  trenne),  William. 

—  Pract.  Arzt  in  London,  und  eine  Zeit 

lang  Prof.  d.  Rhetorik  am  Gresham  College. 

Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Th)  (BD), 

geb London. 

gest.  1684,  Oct.  12,  London. 
Fundirte  die  jährlich  in  d.  Roy.  Society  ttber  d. 
Natur  und  d.  Gesetze  d.  MuskelbewQgang  zo 
haltende  Vorlesung,  Croonian  LectaregeDaoBt 

Crosse y  Andrew.  —  Esquire  von 
Broomfield,  bei  Taunton>  in  Sonunersel 
(Athenaeum  vom  2 1 .  Juli  1855^, 

geb 

gest.  1855,  Juli  . .,  bei  Bridgewatcr.  * 
Description  of  some  experimeots  made  with 
the  Voltaic  Battery  for  the  purpose  of  pro- 
ducing  crystals,  in  the  process  of  which  eipe- 
riments  certain  Insects  constantly  appeared 
(Transact.  of  the  Electrical  Society  of  Londoo 
4  838;  Billiman*!  Joorn.  XXXV ;  über  diese  ao- 
geblicbe  Insectenbildung  auf  galvao.  We^ 
auch:  SUlim.  Journ.  XXXII,  XXXIII,  XLIII 
u.  XLIX).  On  the  tenslon  spark  from  tbe  vol- 
taic battery  (Phil.  Mag.  XVII,  4840).  On  tbe 
Perforation  of  non-conducting  sabstances  by 
the  mechanical  action  of  tbe  electric  fluid  flh. 
XIX,  4  844).  On  the  transfer  of  roineral  sab- 
stances through  fluids  by  electric  ageney  (Ib. 
XXI,  4842). 

*  Ilaving  paned  Uie  threeaeore  yean  and  ten  allooeri 
to  man. 

Oroosaz  (Crouzas),  JeanPierre.  — 
Nach  längerem  Aufenthalt  in  Frankreich  u. 
Holland  erst  Prof.  d.  Philosophie  (1700;. 
Prediger  (1707)  und  Prof.  d.  Mathematik 
(1710)  in  Lausanne,  dann  Prof.  d.  Math, 
an  d.  Univ.  zu  Groningen  (1724— 18\ 
darauf  Hofmeister  d.  nachmalig.  Lanilgra- 
fen  Friedrich  II.  von  Hessen  in  Cassel, 
endlich  (1735)  wieder  Prof.  d.  Philosophie 
in  Lausanne.  Correspondent  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Paris  (Mem.Par.  1750;  (B)  (BS 
(BD)  (St), 

geb.  1663,  Apr.  4  3,  Lausanne, 
gest.  1750,  März  22,  Lausanne.* 
Geom<^trie  des  lignes  et  des  surfacea  rertn 
lignes  et  circulaires,  3  vol.  Amsterdam  4741 
Commentaire  sur  Vanaly^se  des  inflnimeDS  pe- 
tits  de  l'Hapital,  Paris  4  724.  Diss.  sur  le  pna- 
cipe,  la  natura  et  la  communication  dg  moo- 
vement,  Ib.  4722  (GekrOnt  4720  von  d.  PaH$«r 
Academie).  Essai  sur  le  mouvemeot,  Gronin- 
gen 4  725.  Traitö  de  l'alg^bre,  Parts  4726.  Sur 
la  natura ,  l*action  et  la  propagation  da  feo. 
Bordeaux  4  729.  Sur  la  natura  et  les  cause»  de 
la  liquldil^  et  de  la  solidit«.  Ib.  i7U.  Dies. 
sur  les  causes  du  ressort  (Die  letaten  drei  Ab- 
handl.  von  d.  Acad.  zu  Bordeaux  gekröot,  und 
in  deren  Prcrsscbriften  T.  II,  III  u.  IV  \frU- 
fcntlicht.  —  Philosopbiscbaa. 

*  fett.  1750,  Febr.  21  (JCB.ISIS);  174S,  FAr.  l^  aU 
115  Jahre  (St)» 


501 


Crosier 


Cognot. 


502 


^mimTf  Francis  Rawdon  Moira. 

—  Capital}  ia  der  brltlischen  Marine,  war 

bei  der  dritten  Expediiion  des  Capt.  Parry 

»Master«  auf  d.  Schiffe  Fury,  u.  befehligte 

bei  d.  antarctischen  Expedition  des  Capt. 

James  Ross  das  Schiff  Terror.   Mitgl.  d. 

Roy.  u.  d.  Astroo.  Society  (ASM.  XXIVJ, 

geb.  . . .  Bainbridge,  County  Down,  Irl., 

gest.  1 8 45, ...  in  d.  arctisch.  Regionen.^ 
Meteoroiogical  observations  taken  od  board  of 
H.  M.  S.  Terror  (Phil.  Tr.  484«).  —  Nach  ihm 
der  Mount  Crozier.io  d.  antarct.  Regioa  be- 
nanni. 

*  Als  Theilneluner  an  der  angl&cklichen  Expedition 
des  Sir  John  Franklin. 

OHIger,  Peter.  —  Prof.  d.  Mathema- 
tik u.  Poesie  am  Gymnasium  zu  Dauzig  von 
*607  an.  War  Hevers  Lehrer  (AGJ  (JJ, 
geb.    1580,  Oct.  20,  Königsberg, 

gest.  4  639,  Juni   6,  Danzig. 
Tetragonismus  circuH  perlineas,  Lips.  4  607. 
Trigonometria,  4642.  Disp.  de  hypotbetico  sy- 
stemale  coeli,  4  645.   Disp.  de  motu  magnetis. 
464  5.   De  quotidiana  Telluris  in  orbem  revo- 
iutiooe,  vulgo  de  primo  mobili ,  4  646.   Logi- 
stica  sexagenaria  methodice  conformata ,  Ge- 
dan.  4  646.  Uranodromus  cometicas.  Ib.  4649. 
Kescriptum  aaf  Petri  Hagel'i  Buch,  dessen  Ti- 
tul:  Astrooomia  Nageliana,  Ib.  4  622.   Cupe- 
diae  astrosophiae  d.  b.  Frag  und  Antwort, 
darinnen  die  aller  kunstreichsten  und  tiefsten 
Geheimnisse  d.  Astronomie  usw.  dermaassen 
deutlich  u.  verständlich  ausgeführt  sind,  dass 
dieselben  beydes  von  Gelehrten  und  Ungelehr- 
ten gar  leicht  können  gefasst  u.  begriffen  wer- 
den, Breslau  4680.   Praxis  trigonometriae  lo- 
garithmicae ,  cum  logarithroorum  tabu|is  etc. 
Amstelod.  4  634. 

Orfli^r,  Jobann  Bartholomäus. 

—  Prof.  d.  Medicin  u.  Physik  an  d.  Dniv. 

zu  Königsberg  (J), 

geb.   4  608^  Dec.  4  2,  Wittenberg, 
gest.  4  638,  Nov.    2,  Königsberg. 

De  atomis.  De  succino.  De  spiritibus. 

Orttger,  Daniel.  —  Pract.  Arzt  erst 
zu  Colberg,  dann  zu  Stargard.  Leibarzt  d. 
Kurfürsten  von  Brandenburg.  Mitglied  d. 
Leopold  in.  Academie  (ANC), 

geb.   4  639^  Dec.  4  0,  Stargard, 

gest.  474  4,  MUrz  46, 

De  cuneo  metallico  et  saxeo,  lapide  ceraunio 
^eu  cuneo  füTmineo  e  particulis  metallicis 
saxeisque  conatanti,  describitur  in  testimo- 
niam  rei  veritatis  (MiscelJ.  Acad.  nat.  cur. 
Dec.  III,  4699—4700). 

Omg  (Crugias,  Krug),  Nicolaus.  — 
Prof.  d.  Logik  und  Metaphysik  am  Gymna- 
sium zu  Cassel  (St)  (A), 

geb.  4575, Spangenberg,  Hess., 

gest.  4  648,  MSrz  26,  Gasse). 


Frlederioi  Biineri  (eigentl.  Petri  Rami)  Opticae 
Libr.  IV  edid.,  Cassel  4606.  Brevis  scientiae 
astronomicae  Synopsis,  Ib.  4649. 

Orniokshailks  (Cruikshank) ,  Wil- 
liam. —  Wundarzt  und  Lehrer  d.  Ana- 
tomie in  London ,  auch  Chemiker  bei  der 
engl.  Artillerie.  Mitglied  d.  Royal  Society 
(BD)  (RGE), 

geb.   4745, Edinburgh, 

gest.  4800,  Juni  27,  London.* 
On  the  nature  of  sugar  (Hioholson'i  Journ.  I  et 
II).  On  galvanic  electricity  (Ib.  IV).  On  diffe- 
rent  hydrocarbonates  and  combinations  of  car- 
bone  wilh  oxygene  (Ib.  V).  On  (he  doctrine  of 
phlogiston  (Jb.  4  80i).  —  Viel  Medicinisches 
und  .anatomisches. 

*  geft.  Juni  16  (TA) ;  Juni  17  {Bit). 

Cmmpe,  Samuel.  —  Pract.  Arzt  zu 
Limmerick  in  Irland  (BM)f 

geb.  4  766, 

gest.  4  796,  Jan.  27,  Limmerick. 
Inquiry  into  the  nature  and   properties  of    * 
Opium,    wherein   its  component  principles, 
mode  of  Operation  and  use  or  abuse  in  parli- 
cular  diseases  are  experimentally  investigated 
etc.  Lond.  4  793. 

Cnuins,  Paul.  —  Prof.  d.  Mathema- 
tik an  d.  Univ.  zu  Jena,  dann  Pastor  da- 
selbst und  später  in  Orlamünde  (J), 
geb Coburg, 

gest.  4  572,  Jan.  4,  (Orlamünde?). 
De  epochis  sive  aerls  temporum. 

OnUEiger   (Cruciger),    Caspar,   se- 
nior.* —  Prof.  d.  Theologie  an  d.  üniv.  zu 
Willenberg.  Luther's  Freund  und  Gehülfe 
bei  der  Bibelübersetzung  (J), 
geb.   4  504,  Jan.     4,  Leipzig, 
gest.  4  548,  Nov.  4  6,  Willenberg. 
Machte  gemeinschaftlich  mit  Erasmns  Beishold 
astronom.  Beobachtungen  und  Hess  die  Instru- 
mente dazu  zum  Theil  auf  seine  Kosten  ver- 
fertigen ;  siehe  Oratio  de  Caspare  Cruoigero  ab 
Srasmo  Beinhold  recilata  in  Selectarum  de- 
claroalionum  Fhilippi  llelaathonis  Tom.  IIL, 
Argentor.  4  562  (K&Btii.,  Gesch.  d.  Math.  II,  467). 

*  Zur  Unteraeheidung  von  «einem  Sohne  flriches  Nar> 
mens,  der  ebenfalls  Prof.  d.  Thcol.  in  Wittenberg  war. 

Ctosibins.  —  Erst  Barbier,  dann  Me- 
chanicus  zu  Alexandrien,  unter  der  Regie- 
rung von  Ptolemäus  Evergotes  IL, 
im  zweiten  Jahrhundert  vor  Christus.  Leh- 
rer des  Uero. 

Erflnder  der  Wasserorgel,  einer  künstlichen 
Wasseruhr   (Klepsydra) ,    einer  Windbüchse 
(Belopoeeca),  angeblich  auch  der  Druck-  und 
Saugpumpe.  —  Siehe  u.  a.  Veterura  scriplo- 
rum  loci  aliquot  physici  proposlti  labuVisfiue 
illustrati  a  O.  Walthero,  Wismarlac  4  84*. 

Ongaoty  Nicolas  J OHO pb.  —  MUi- 

tär-Ingenieur  (B)  (BN)  (0), 

32  • 


503 


Collen 


Cnrandan. 


504 


geb.  47S6,  Febr.  tS,  Void, Däp.  Mause, 

gest.  1804,  Oct.  8,  Paris. 
Fortificalioo  de  campagne  ete.  Paris  4  769. 
Thterie  de  la  fortificalioo,  Ib.  4  778.  —  Erfand 
und  baute  4  770  einen  Dampfwagen,  der  noch 
im  Depot  des  französ.  Kriegsminfsteriums  auf- 
bewahrt sein  soll. 

OmUmii  William.  —  Erst  pract.  Arzt 
and  Apotheker,  dann  Prof.  d.  Cbemie  an 
d.  Univ.  zu  Glasgow,  darauf  Prof.  d.  Che- 
mie, Materia  medica  und  Medicin  an  der 
Univ.  zu  Edinburgh  (BDSj  (BD), 

geb.  47  40,  Apr.  46,  Hamilton, Lanark- 

shire,  Schottl.,  * 
gest.  4790,  Febr.  5,  Edinburgh. 
Od  the  cold  produced  by  evaporating  fluids 
and  of  some  other  means  of  producing  cold 
(Essays  and  observations,  pbysical  and  lite- 
rary,  of  a  Society  at  Edinburgh,  vol.  II,  4755. 
—  Enthttit  die  ersten  Beobachtungen  über  die 
Verdampfungskttlte).  —  Medicioisches. 

*  g«b.  1712,  Dec  11  {MJ>)  ^  irt  ftdach  (BDS). 

Oallooh,  s.  Mac-Culloch. 

Ovttberla&d,  George.  —  Wohlha- 
bender Privatmann.  Mitgl.  d.  geologischen 
Gesellschaft  in  London  (G,S.  iSi9), 

geb.  4  7 BS,  Dec.  9,  London, 

gest.  4  848,  Aug.  8,  Bristol. 
Reliquiae  conservatae  from  the  primitive  ma- 
terials  of  our  presentglobe  etc.  Bristol  4648. 
Aubtftze  in  d.  Tr.  of  the  Geol.  Soc.  Ser.  II, 
▼ol.  I.  —  C.  ist  Erfinder  des  Verfahrens  Schiffs- 
holz mittelst  Dampf  zu  biegen. 

CNunming  (Cuming),  Alexander.  — 
Erst  Uhrmacher,  dann  Mechaniker  u.  Ma- 
thematiker in  London.  Mitgl.  d.  Royal  So- 
ciety (GM.iSii)  (IVB), 

geb.  4732  etwa,  . .  Edinburgh, 

gest.  4  8U,  Mttrz  8,  Penlonville. 
Elements  of  Clockaod  Watchwork,  adapted  lo 
practice,  Lond.  4766.  Dissertation  on  the  in- 
fluence  of  gravitation,  coosidered  as  roecha- 
nical  power,  Edinb.  4801.  The  destructive  ef- 
fects  of  the  conical  broad  wheel  of  carriages 
cootroverted  etc.  Ib.  4804  (Siehe  auch  dar- 
tlber:  Communicat.  to  the  Board  ofAgricult. 
vol.  11). 


^y  James.  —  Prof.  d.  Che- 
mie an  d.  Univ.  zu  Cambridge.  Mitglied  d. 
Royal  and  d.  Cambridge  Society  (OrJ, 

geb.  4777,  Oct  ti,  London. 
On  the  connexion  of  galvanisro  and  magnetlsm 
(Tr.  Cambr.  Soc.  I,  4 Sit).  On  the  application 
of  magnetism  as  a  measure  of  electricity  (Ib. 
Id.).  On  the  developement  of  electro-magne- 
tum  by  heat  (Ib.  II.  4  8i8,  auch  Phil.  Mag.  V, 
4831).  List  of  substances  arranged  according 
to  their  thermo-electric  relations,  and  de- 
scriptloB  of  Instruments  for  eihlbiting  rotatioo 


by  thermo-electriclty  (Phli.  Mag.  VI,  48ta  . 
Description  of  the  galvanoscope  (Ib.  id  '.  Od 
some  anomalous  appearances  on  the  tbemio- 
electric  series  (Ib.  id.).  On  thermo-magDciic 
rotation  (Ib.  id.).  On  a  new  thermo-electhc 
Instrument  (Ib.  VII,  4  884).  Apparatus  for  pro- 
ducing inslantaneous  light  (Ib.  id.).  l'se  of 
^old  leaf  as  a  lest  for  electro-magnetism  (Ib. 
VIII,  4  884). 

Oiwhai  Jos^  Anastasio  da.  —  Por- 
tugiesischer OflScier,  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Coimbra  fBJ, 

geb.  4  744, Lissabon, 

gest.  4787,  Dec.  31, 

Ensaio  sobre  os  princlpios  da  mecanioa,  Lis- 
boa  4  788. 

Ovnha,  Christoval  da,  s.d*AcuDba. 

(hmitz  (Cunitia),  Maria.  —  Aelteste 
Tochter  des  Dr.  Heinrich  Cunitz,* 
und,  von  1630  an,  Gemahlin  des  Dr.  E. 
von  Löven**  (J)  (Kästner,  Gesch.  d, 
Math,  IS,  iZO), 

geb.  nicht  vor  4  64  0,  Schweidnitz, 
gesL  4  664,  Aug.  24,  Pitschenb.Bricg. 
Machte  astronomische  Beobachtungen ,  und 
trieb  nicht  allein  Mathematik,  sondern  auch 
alte  Sprachen,  Geschichte,  Medicin,  Poesie. 
Malerei  und  Musik.  Schrieb:  Urania  propitu, 
sive  tabulae  astronomicae  mire  laciles,  vim 
hypothesium  physicarum  a  Xepplaro  corople- 
xae  etc.  d.  i.  Neue  und  langgewünschte  leichte 
Astronomische  Tabellen  usw.  den  Kunstlie- 
benden  deutscher  Nation  zu  gute  herfiirgege- 
ben,  Pitschen  4650. 

*  FüntenUiunii-Ant  in  Schwddnits  (bis  1600  oder  t» 
in  WobUu  wobobaft) ,   Herr  auf  KuntisDdorf  and 
Giertdorf,  («at.  I62S,  Auf.  &,  Liefnits. 
**  Siebe  dieeeo. 

ChuramUy  Joachim.  —  Arzt  u.  Stadt- 

physicus  in  Glogau,  nachdem  er  einen 

grossen  Theil  von  Europa  bereist  (J), 

geb.  4  538,  Oct.  22,  Freystadt,  Schles., 

gest.  4  573,  Jan.  84,  Glogau. 
Libellum  physicum  de  natura  et  dilforeDtiis 
colorum,  sonorum,  odorum,  saporum  et  qua- 
litatum  tangibiliumf  Viteb.4S67.  Physica,  se« 
de  sensibus  et  sensibilibus.  Ib.  4585. 

OvTAoda«,  Frangois  Ren^.  — 
Apotheker  erst  in  Venddme,  dann  in  Puis 
(BN)  (DC), 

geb.  4766, Seez,  Nonnandae, 

gest.  4  84  3,  Jan.  85,  Paris. 
Trait^  sur  le  blanchissage  k  la  vapeur,  Paris 
1806.  —  Sur  la  dteomposition  do  sei  mana 
per  l'oiyde  de  plomb  (Journ.  Phys.  XLl,  479t, 
Journ.  Min.  1, 1794).  Sur  la  nature  et  les  oou) 
propri^l^s  du  radical  prussique  (Ann.  Cbioi. 
XLVI,  4803;.  Nouv.  procM^  poar  liü>riqver 
l'aluo  (Ib.  Id.).  Sur  les  foumeaux  d'^vaport- 
tion  etc.  (Ib.  id.).  Observ.  pyrotecbniques  et 
leur  application  aux  föuroeaux  d'6vaporattoa 


505 


Cnroaa  de  la  Chambra 


Caihbertton. 


506 


;fb.  L,  1804).  Sur  les  propriöt^s  particuli^res 
de  l'alun  de  Rome  (Ib.  LI,  4804).  Descript. 
dun  proc<k]ä  k  la  faveur  duquel  on  peut  m6- 
talliserla  potasse  et  la  soude  sans  le  concours 
du  fer  ni  de  ia  pile  (Ib.  LXVI,  1808).  Sur  le 
soufreetsa  dteomposition  (Ib.  LXVII,  4  808). 
De  rinflaenceque  la  forme  des  alambics  exerce 
sur  la  qualilö  des  produits  de  la  distillation 
(Ib.  Id.).  Etpöriences  qui  confirment  la  d^- 
composUton  du  soufre  et  celle  de  la  potasse  et 
de  la  soude,  sulvies  d'un  procädö  ä  la  faveur 
duquel  on  peut  fabriquer  du  phosphore  avec 
des  subslances  qui  n'en  contiennent  que  les 
^l^meas  (Ib.  LXVIII,  4  808).  Constructtons  py- 
rolecbniques  (Ib.  LXXI,  4  809).  Sur  I'övapo- 
retioD  par  Fair  cbaud  (Ib.  LXXX,  4844).  — 
Siehe  Oflb.  Add.  XLII,  S99. 

OmremM  de  la  Clhambrei  Marin. 
—  Arzt  in  Paris,  zuletzt  Leibarzt  Lud- 
wigs XIY.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  fNi.  XXYU;  fB)  (BN), 

geb.   4  594, MaDS,* 

gest.  4  669,  Nov.  319,  Paris.  ♦• 
Nouv.  pens^es  sur  les  causes  de  la  lumi^re, 
du  debordement  du  Nil  et  de  l'amour  d'incli- 
DatioQ,  Paris  4634.  Conjectures  sur  la  dige- 
stion,  Ib.  4  6B6.  Nouv.  observations  et  con- 
jectares  sur  Tiris,  Ib.  4  650.  Trait^de  la  lu- 
mi^re,  Ib.  4  657  (Siehe  Oötbe,  Farbenlehre  II, 
S88; .  Nouv.  pens^s  sur  les  causes  de  la  lu- 
mi^re,  Ib.  4  662. 

*  pb.  1613,  .  .  .  {Condorett^  ihge$). 
**  rft.  1671,  ..  .  {LA)\  1675,  Not.  29  {HM). 

Ovrrla,  James.  —  Pract.  Arzt  zu  Li- 
verpooL  Mitglied  der  Royal  Society  (BD) 
'Ahr.  XVIi;, 

geb.  4  756,  Mai  2  4,  Kirkpatrick-Flem- 

mingjDumfriessh., 

gest.  1805,  Aug. 3 4,  Sidmoutb. 
Arcount  of  tbe  remarkable  effects  of  a  Ship- 
wreck  OD  tba  Mariners,  witb  experiments  and 
ohMrvatiODS  od  the  influence  of  immersion  in 
fre»h  and  salt  water,  bot  and  cold,  on  the 
po^er  of  tbe  living  body  (Phil.  Tr.  4791).  Me- 
dical  reports  on  tbe  effects  of  water,  cold  and 
«arm,  In  febrile  diseases,  Lond.  4  797  (Oft  auf- 
(relegt;  deutsch  i  Bde.  Leipz.  4  807). 


k,  Pieter. — Mitdirector  d.  Ba- 
taafsch  Genootschap  der  proefondervinde- 
iijke  Wijsbegeerte  zu  Rotterdam  (KL  .4840^, 
geb.   4767  etwa, 

gest.  4  840,  Apr.  8,  Rotterdam. 
Jets  over  de  gang  en  de  breking  van  het  licht 
door  het  straalbrekeod  prisma  ( Verband  1.  Ge- 
Boot«cb.  Rotterd.) .  Eene  schets  en  proeve  eener 
cipoDeot-rekening  (Ib.). 

Osrtfu,  Albert,  s.  Curtz. 

0«rtfaM|  Joachim.  —  Pract.  Arzt  in 
Bambüfg  (HSL)  (J), 

geb.   4  585,  Febr.  S6,  Hamburg, 
gest.  4  642,  Apr.     7,  Hamburg. 


De  certitudlne  malbeseos  etastrononoiae,  cum 
decisione  quaestionis  astrologicae :  Utrum  ali- 
quid certi  ex  astrorum  cursu  praecognosci 
possit  et  pracdici,  Hamb.  4  646.  Edirte:  Ty- 
ehonis  Brahei  Oratio  de  disciplinis  mathenia- 
ticis  etc.  Ib.  4624. 

Ovrtliis,  Sebastian,  s.  Kurz. 

0«rtz  (Curtius),  Albert.  —  Jesuit, 
Lehrer  der  Philosophie  und  Mathematik  an 
verschiedenen  Ordens-Collegien,  folgweise 
Rector  der  Collegien  zu  Eichstädt,  Luzem, 
Neuburg  usw.  (J)  (Wd), 

geb.  4  600  etwa,  . . .  München, 
gest.  4  674,  Dec.  49,  München. 
Novura  coeli  systema,  Dillingae  4  626.  Pro- 
bleme architecturae  militaris,  Monach.  4  654. 
Historie  coelestis,  ex  libris  commentariis  ma- 
nuscriptis  observationum  vicennalium  Tyoho- 
nis  Brabe,  Yiennae  4  666  (Unter  dem  Namen 
LnoU  Barrett!,  der  anagrammat.  Versetzung 
von  Alberti  Cnrtii).  Beobb.  d.  Cometen  von 
4665  im  Werke  von  St.  Lvbienitiky. 

Onsanns  od.  de  Onsay  s.  Nicolaus. 

OüBtanoe,  ...  —  Zimmermann  in 
London,  der  sein  Handwerk  niederlegte, 
um  teleskopische  und  mikroskopische  Be- 
obachtungen zu  machen,  der  auch  viele 
Geschicklichkeit  im  Pr'äpariren  mikrosko- 
pischer Gegenstände  besass  (B^), 

geb. . . .,  gest.  4800,  Jan.  4  4 ,  (London ?]. 

Ootbvshy  James.  — Prof.  d.  Chemie 
an  d.  Milk'ar-Academie  zu  West-Point,  vor- 
her in  Philadelphia  (ÄÄB), 

geh 

gest.  4823,  Dec.  4  5,  West-Point. 
Philosophy  of  ezperimeotal  cbemistry^  2  vol. 
4  84  3.  An  improvement  in  the  electrical  lamp 
(Sillim.  Journ.  II,  4  820).  On  the  formation  of 
cyanogen  (Ib.  VI,  4823).  On  tbe  Greek  Are 
(Ib.  id.).  On  tbe  composition  and  properties 
of  the  Chinese  fire  and  on  the  so-called  brilliant 
flres  (Ib.  VII,  4  828). 

OnthbeiiSQBi  John Mechanicus 

erst  in  Amsterdam,  darauf  in  London  (RGE), 
geb.  vermuthlich  in  England, 
gest.?  [lebte  noch  4  84  6  (LAD)], 
AUgemeene  Eigenscbappen  van  de  Eldktrici- 
teit,  2Deele,  Amst.  4782.  Description  of  an  im- 
provedair pump.  Lond.  4787.  Practica lEIectrl- 
city  and  Galvanism  etc.  Ib.  4807.  Account  of 
some  experiments  to  detennine  the  power  of 
Electrical  macbines  (ITleholson't  Journ.  4*  II, 
4  798).  Account  of  inaprovements  in  Electrical 
batteries  etc.  (Ib.  III.  4  790  et  V,  4804).  Ac- 
count of  Sign.  Volta'a  experiments  (Ib.  8*  II, 
4802).  On  some  improvements  in  Electrical 
macbines  (Ib.  XXVI,  .484  0).  New  method  for 
lucreasing  the  cbarging  capacity  of  coated 
Electrical  jars  [Ib.  XXVII,  4840). 


507 


Cavier 


Daehn«. 


508 


Gawler,  Georg  LeopoldChrislian 
Friedrich  Dagobert.  —  Auf  d.  Karls- 
schule  in  Stuttgart  gebildet,  schon  t795 
Prof.  d.  Naturgeschichte  an  d.  £coIe  nor- 
male in  Paris,  dann  1800  Prof.  am  College 
de  France,  später  auch  am  Museum  d'hi- 
stoire  naturelle,  1802  General  -  Inspector 
des  ößenti.  Unterrichts,  18t i  Staatsrath, 
1820  Baron,  1831  Pair  v.  Frankreich.  Seit 
1795  Mitglied  d.  Instituts  und  d.  späteren 
Acad.  d.  Wiss.  in  Paris,  auch  Mitgl.  d.  Acad. 
fran^aise  und  d.  Acad.  des  Inscriptions 
(BS)  (BN)  (HPP), 

geb.  4769,  Aug.  23,  Mömpelgard,* 

gest.  1832,  Mai  13,  Paris. 
Rapport  bistorique  sur  les  progr^s  des  sciences 
naturelles  depuls  1 789  et  sur  lear  dtat  actuel 
(4808),  Paris  4827.  Discours  sur  les  r^volu- 
tions  de  la  surface  du  globe  etc.  Ib.  t8l2  (8"^ 
ödit.  Ib.  4840]  als  Einleitung  zu  seinem  gros- 
sen Werke :  Recberches  sur  les  osscments  fos- 
siles. —  Mit  A.  Brongniart :  Description  göo- 
logique  des  enviroos  de  Paris «  Ib.  1835.  Mit 
Biot:  Sur  quelques  propri^täs  de  l'appareil 
galvanique  (Bullet.  Soc.  Philomat.  Ann.  IX). 
Sur  les  instrumens  de  la  voix  des  oiseaux 
(Journ.  Phys.  L,  4800).  Rapport  folt  ä  Host, 
nat.  sur  le  galvanisme  (Ib.  LH,  4  804).  —  Viel 
Zoologisches,  auch  viele  Elogen. 

*  UootbiUard ,  im  Jetilgen  Dip,  da  Doabt ,  damals 
wQrtemberg^äeb.  —  (eb.  Aug.  25  (Q)  (QO* 

0y|irüui,  .Johann.  —  Prof.  d.  Phy- 
sik (4676)  und  später  (47  4  0)  d.  Theologie 
an  d.  Univ.  zu  Leipzig,  dann  Canonicus  zu 
Zeitz  und  Meissen  (J), 

geb.   4  642,  Oct.   2i,  RawiUch,  Polen, 
gest.  4723,  März  4  2,  (Meissen?). 
De  quaotitatibus  occuUis.   De  medüs  tnvesti- 
gandi  veritates  rerum  oaturalium. 

Ojrlaqve  de MaaslB ,  Clement. 
—  Arzt  in  Paris,  der  vor  seiner  Niederlas- 
sung daselbst  einen  grossen  Theil  von  Eu- 
ropa durchreiste  (A), 

geb.  4  570  etwa,  .  .  Gigny-sur-Sa6ne, 

bei  Ghalons, 

gest.  4  642,  Oct.  24,  Paris. 
Problemata  duo  ndbilissima,  qaoram  nee  aoa- 
lysin  geometricam  videntor  teouisse  J.  Begio- 
nostanBs  et  P.  Himiiii,  nee  non  demonstratio- 
nem  satis  accuratam  representasse  F.  Vi«ta  et 
XarivBS  OJiataldiu  nunc  demum  a  ClMBanto 
Cyriaeo  diligenter  elaborata  et  novis  analyseos 
formis  ezculta,  Paris  4646. 

OyrlUw  (CiriUo),  Nico  laus.— Leib- 
arzt des  Papstes  Innocenz  XIL,  Prof.  d. 
Physik  u.  Medicin  erst  in  Rom,  dann  in 
Neapel  (BÜN)  (J), 

geb.  4  674,  Sept.  42,  Grumo  b.  Neapel, 
gest.  4735,  Juli      2,  Neapel. 


De  argcnto  vivo.  De  ferro.  Historia  terrae 
iQotus  Apuliam  et  totum  fere  Neapolitanum 
regDum  Anno  4731  ve\antis  (Phil.  Tr.  4785). 
A^ris  terraeque  pbysica  historia  Anni  biss. 
4  782  (Ib.  id .) .  Meleorolog.  Beobb.  von  4  71 8  aa. 

Oysat  (Cysatus^),  Johann  Baptist 
—  Jesuit,  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  üniv. 
zu  Ingolstadt  (Scheiner*s  Nachfolger;, 
4  624 — 27  Rector  in  Luzem,  dann,  nach 
einer  Reise  nach  Spanien,  wiederum  in  In- 
golstadt lebend,  darauf  folgweise  Rector  in 
Inspruck,  Eichstädt  und  wieder  in  Luztw 
(J)  (SBJ), 

geb.  4688, Luzem,** 

gest.  4  657,  März  3,  Luzern. 
Matbemata astronomica delooo,  mota,  magni- 
tudine  et  causis  Coroetae  qui  sub  fioem  Anoi 
1618  et  initium  Anni  4649  in  coelo  fulsit  etc 
Ingolstadt  1619.  Enthält  die  ersten  teleskopi- 
schen Beobachtungen  an  einem  Cometeo  aad 
die  erste  Nachricht  vom  Orion-Nebel ;  C.  giebt 
darin  auch  dem  Saturn  zwei  Blonde,  weshalb 
ihn  B.  Wolf  (Mitth.  d.  naturf.  Gesellscb.  io 
Bern4  8&8)  als  Entdecker  derselben  betrach- 
tet. —  Zu  Inspruck  beobachtete  er  am  7.  Nov. 
1631  den  von  Keppler  vorausgesagten  Mercur- 
durchgang,  die  erste  Beobachtung  ihrer  Art, 
die  ausser  ihm  nur  von  OMiendi«  Qnietam 
und  einem  Ungenannten  in  Ingolstadt  gemacht 
wurde. 

*  Sein  OroMvater,  der  «ich  1549  in  Lutem  niederiiai, 

war  TermuUillch  ein  Gesa ti  aua  Mailand. 
**  geb.  1586,  .  .  .  {Mitth,  d,  natvurf,  OetäUeJL  fo  Bn 
1S&3). 

C^xek,  Johann.  —  Oesterreicfai- 

scher  wirklicher  Bergrath  (G.  4  855^, 

geb.  4  805  etwa 

gest.  4  855,  Juli  4 7,  Alzgersdorf  b.  Wien. 
Geogn.  Karte  d.  Umgebungen  Wiens  (SitznngH 
her.  d.  Wiener  Acad.  I,  4848).  Geognost.  C»- 
tersuch.  d.  Manharlsberges  (Ib.  IV,  4  849.  Die 
geolog.  Verhältnisse  d.  Umgebungen  v.  Krem» 
(Ib.  VII,  4  851).  Beiträge  zu  Haidiagv's  na- 
turwiss.  Albhandlungen. 


D»bUy  Florian.  —  Exjesuit,  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  (ehemaligen)  Univ.  n 
Mainz,  dann  Lehrer  am  JesuitencoUegtuin 
zu  Wetzlar  (M.  ü), 

geb.  4727,  ..  .  Camberg, 

gest.  4804,  ..  .  Wetzlar. 
Institutlones  arithmeticae,  Fuldae  4766.  Geo- 
metria  tbeoretico- practica,  llogunt  1767.  )^' 
chanica  et  Hydrodynamica  etc.  1p.  f  768.  Op- 
tica, Ib.  1769.  Elemente  geograpiifae,  Ib.  4  77« 

DaehB^i  Johann  Christoph.  ^ 
Prorector  der  StÜUschule  in  Zeiti  (M*  n, , 


50§ 


DUbarg. 


510 


geb.  1776,  Jan.  49,  Teiit, 

gest. 

Über  d.  Knochen  tii^'eltliclierThlere  za  Tbiede 
(OUb.  Ann.  LVII,  484  7).  Ober  d.  natürl.  Alaun 
zuTscbermig  (Ib.  LVIII,  484  8). 

Dattlwe,  Job.  Christian  Conrad, 
s.  Dehne. 

Daatsl  (Daezel),  Georg  Anton.  — 
Dircctor  d.  Forstschule  zu  Weihenstephan 
bei  Freysingen,  dann  (4  807)  Prof.  d.  Forst- 
wissenschaft an  d.  Univ.  zu  Landshut,  spä- 
ter in  München.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
u.  geistlich.  Ralh  (Jli.Uj  (G.  i%kl), 

geb.  4752,  Febr.  5,  Fürth,  Grafschaft 

Chaift,  Bayern, 
gest.  1847,  Apr.  3,  Regensburg.* 
Theorie  d.  Wasserschraube,  München  4775. 
LebrbegrUt  d.  gesammt.  neuest.  Nalurlebre, 
Ib.  4790.  Theorie  d.  ailgero.  cbenaiscb.  u.  pby- 
siscb.  Eigenschaften  d.  Körper,  Ib.  4793.  An- 
fangsgründe d.  Goniometrie  usw.  Ib.  4  800.  Er- 
Idulerougd.  Lambert'scben  Methode,  Sonnen- 
finsternisse zu  verzeichnen  (Neue  Abbandl.  d. 
Baicr,  Acad.  HI,  4  788).  Von  d.  respectiven 
Festigkeit  d.  Körper  (Bemerick.  d.  pfälz.  Öko- 
nom. Gesellscb.  4784).  Von  d.  Gewölben  a. 
Schwibbogen  usw.  (Leipz.  Mag.  f.  Naturkunde, 
4784,.  Freimüth.  Gedanken  überHeU'aWift- 
terongtf lehre  (L.  H&ba^,  phys.  Tagebuch,  I, 
4784,  auch  für  sich,  Salzburg  4  788).  Erfind, 
einer  neuen  Ifteibenformel  usw.  (!b.  Id.).  Leichte 
Art,  unzugSngliche  Weiten  ohne  Instrunnent 
za  messen  (Ib.  III,  4788).  — Forstwissenschaft- 
liebes. 

Apr.  S  C^V). 

s.  Abbaco. 

►,  Tb,...  —  Arzt  (Q), 

geb.  4  7  6f ,  Dec.  1 4 ,  Loaviers,  Döp.  Eure, 

gest 

Essai  sur  le  gaz  azote  atmospberique ,  consl- 
der6  dans  ses  rapports  avec  Texislence  des 
aoimaux,  Paris  4816. 


»I  Loais  Jacques  Mandö. 
—  Vednien-  und  Decorationsmaler  in  Pa- 
ris fDC)  fBNj  (äDSO), 

geb.   4  789, CorroeilleSy    Döp. 

Seine-et-Oise, 

gest.  1 85 f .  Juti  f  0,  Petft-Brie,  b.  Paris. 
Erfinder  des  Diorama  und,  in  Gemeinschaft 
mit  2.  H,  VUpea,  auch  der  Photographie  auf 
Xetall,  der  s.  g.  Daguerröotypie ,  die  In  der 
Silzung  d.  Pariser  Academie  vom  49.  Aug.  4  839 
durch  Ango  zuerst  öCrentlich  bekannt  gemacht 
«-urde.  —  J.  K.  Hi^ee  ist  wohl  als  erster  Er- 
finder d.  Photographie  zu  betrachten,  da  seine 
Verbuche  bis  zum  Jahre  4  844  hinaufreichen 
and  er  schon  4  827  der  Royal  Society  in  Lon- 
don Bilder  aof  Metall  ttbergelnsn  hat.  Dagnerro 
verband  sich  mit  ihm  zuerst  im  J.  4826  und 
dann  genauer  durch  einen  gerichtlichen  Act 


vom  44.  Dec.  462$.  Nach  J.  t.  KiVpee'a  Tode 
[1 833,  Juli  5)  vervollkommnete  er  das  Verfah- 
ren, wie  aus  spateren  Contracteri  mit  dessen 
Sohn  I  s  i  d  0  r  e  hervorgeht.  Siehe  Compt.  rend. 
T.  VIII,  p.  4  72  et  884,  T.  IX,  p.  15Ö ,  femer 
Dagnerre :  Historique  et  description  des  pro- 
cedes  du  Daguerreotyp  et  du  Dioranaa,  Paris 
4  839,  und :  Nouv.  moyen  de  preparer  la  couche 
sensible  des  piaques  destinees  h  recevoir  les 
Images  pholograpbiques ,  Ib.  4844.  Ausser 
mehren  Notizen  über  die  Photographie  ent- 
balten  die  Compt.  rend.  von  D.  noch:  Sur  la 
phosphorescence  du  sulfate  de  Baryte  ca leine 
(T.  VIII,  4  889).  —  Siehe  KUpee. 

Dagnet,  Theodore.  —  Optiker  in 
Solothurn  (Or), 

geb.  4795,  Juni  22,  Vuippens,  Cant. 

Preiburg. 
Lieferte  Krön-  und  Flintglfiser  bis  zu  44  Zoll 
4  Un.  Durchmesser,  wofür  er  auf  der  Indu- 
strie-Ausstellung In  Bern  4  848  und  auf  der  in 
London  4  854  den  ersten  Preis  zuertheilt  bekam. 

Dalberg,  Carl  Theodor  Anton 
Maria,  Freiherr  von  ulid  zu.  —  Erz- 
kanzler und  Kurfürst  von  Mainz  (4  802),  auch 
Erzbischof  daselbst,  Bischof  von  Worms 
und  Conslanz,  dann  (1806)  Erzbischof  und 
Primas  zu  Regensburg,  Pi)rslpnmas  des 
rheinischen  Bundes,  souverainer  Fürst  von 
Regensburg,  AschafTenburg,  Frank  fürt  a.  M. 
u.  Wetzlar,  4  8  4  0  Grossherzog  von  Frank* 
fürt,  endlich  von  4  8 4  3  an  Privatmann  in 
Regensburg.  Präsident  d.  Acad.  gemein- 
nütz. Wiss.  zu  Erfurt  (M.U), 

geb.  1744,  Febr.    8,  Hernsheim  bei 

Worms, 

gest.  4  817,  Febr.  40,  Regensburg. 
Beitrage  zur  allgemeinen  Naturlehre,  4778. 
Betrachtungen  über  d.  Universum,  Manheim 
4777  (6.  Aufl.  4849).  Recherches  sur  Tirre- 
ductibilite  des  nombres ,  4808.  Untersuchun- 
gen über  d.  arithmet.  u.  geometr.  Unbestimm- 
barkeit  d.  Zahlen  u.  ibrer  Potenzen  usw.  (Aus 
d.  Französ.  v.  J.  J.  J. Hoi&naim,  Frankf.  1824). 
Neue  chemische  Versuche,  um  die  Aufgabe  zu 
lösen,  ob  sich  das  Wasser  in  Erde  verwandein 
lasse  (Act.  Mogunt.  4  782 — 83.  auch  für  sich, 
Erfurt  4  784).  Anemom(;tro  prnpose  aux  ama- 
teurs de M<^teorologie  (Ib.  4780—84).  Surl'em- 
ploie  de  la  steatite  dans  Tart  du  graveur  en 
pierres  fines  (Jooro.  d.  Min.  XV,  4  804). 

Dalberg,  Johann  FriedrichHugo, 
Freiherr  von  und  zu.  —  Bruder  des  Vo- 
rigen. Kurtrierscher  Geheimer  Rath,  Dom- 
herr zu  Trier,  Speyer  und  Worms ;  spfter 
in  AschafTenburg  lebend  (M,  U), 
geb.   4760,  Mai  17,  .  .  .* 
gest.  181«,  Juli  «6,  .  .  .*• 
Cber  Meteorcnltus  d.  Allen,  vorzüglich  in  Be- 
zug auf  die  Steine,  die  vom  Himmel  gefallen 


511 


Dalby 


Dalton. 


512 


sind.  Heidelb.  1814.  Versacbe  den  Dreiklang 
und  d.  harmonischen  Mitlaute  vermittelst  Glas- 
slttbe  an  Metallsaiten  hervorzubringen  (Allgem. 
musikal.  Zeitung  1799).  Ober  griechische  In- 
strumental-Musik und  ihre  Wirkung  (Ib.  Jahrg. 
IX). 

*  g«b.  1752, .  . .  Coblens  (Q). 
**gMt.l803,  ...  {CL), 

Dalby,  Isaac.  — Prof.  d.  Mathematik 
am  Royal  Mllitary-CoUege  zu  Marlow;  frü- 
her Gehülfe  bei  der  vom  General  R  o  y  dl- 
rigirten  Vermessung  (RGE), 

geb 

Lebte  noch  J  8  4  6  (LAD), 

Account  of  the  Operation  for  accomplishing  a 
trigonometrical  survey  of  England  and  Wales, 
from  4784  to  4796,  Lond.  4  799.  A  course  of 
mathematics  etc.  Ib.  4805.  Remarks  on  W. 
Bot's  accountof  the  trigonometrical  Operation, 
whereby  the  distance  between  the  meridians 
of  the  roy.  observalories  of  Greenwich  and 
Paris  has  been  determined  (Phil.  Tr.  4790.  — 
Darin  eine  geodätische  Methode,  welche  C.  F. 
Anger  [Astr.  Nachr.  IX,  4  884]  naher  erOrtert 
hat).  The  longitude  of  Dünkirk  and  Paris  fronl 
Greenwich  etc.  (Ib.  4794).  —  Siehe  Bnrrow, 
Reuben. 

DalMme,  Andrö.  —  Mitgl.  (Möcani- 
cien  pensionnaire)  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  (LA), 

geb.  .  .  .,  gest.  4727,  ..  . 
Crics  nouveaux  (M6m.  Paris  4747).  Mani^re 
de  fondre  les  tuyaux  de  ptomb  pour  des  con- 
duites  d'eau  etc.  (Ib.  4706  et  4728).  Daselbst 
noch  fünf  Abhandll.  techn.  Inhalts. 

D«lh«m  a  8.  Theresia,  Florian. 
—  Piari8t,  Prof.  d.  Philosophie,  Mathema- 
tik und  Geschichte  zu  Wien,  dann  Hofbi- 
bliothekar in  Salzburg  (M), 

geb.  474  3,  Juli  22,  Wien, 
gest.  4795,  Jan.  4  9,  Salzburg. 

Institutiones  physicae,  8  Tom.  Viennae  4758 
—54. 

Dalla  Deelm»!  Angelo,  Graf.  — 
Prof.  d.  Naturgeschichte,  später  auch  der 
Materia  medica  und  Pathologie  an  d.  Univ. 
zu  Padua.  Mitgl.  d.  Acad.  daselbst  (N.  Sagg. 
Padovam)  (Tp.W), 

geb.  4752,  Febr.  4  2,  Argostoli, 

gest.  4  825,  Febr.  4  4,  Padaa. 

De  trium  corponim  celeberrimo  problemate, 
TicinI  Regit  4  780.  Riflessloni  per  determtnare 
ilparametrodellesezionl  coniche,  NapoH  4784. 
Trattato  di  Geologie,  Venezia  4846.  Lettera  al 
Sign.  O.Toaldo  sugll  accidenti  del  moto  di  plü 
corpi  fra  loro  unill  per  meno  dl  vergbe  in- 
flesülbili,  ed  obligati  a  marciare  per  due  sca- 
naiature  fra  loro  inclinate  (Giorn.  enciciup.  di 
Vlceosa  4  785).  —  Medicinisches. 


Delrfmple,  Alexander.  —  Zuletzt 
Hydrograph  d.  englisch-ostindischen  Com- 
pagnie,  nachdem  er  zuvor  in  deren  Dienste 
verschiedene  andere  Stellungen  eingenom- 
men hatte  (BD), 

geb.  4  7 37,  Juli  24,New-Hailesb.Edinb., 

gest.  4 8 08, Juni 4 9, London.* 
Discoveries  made  in  the  South  paciOc  Oceao 
previons  to  4764,  Lond.  4767.  Historical  col- 
lection  of  South  Sea  Voyages,  2  Vol.  Ib.  477« 
et  4  774 .  Essay  on  the  most  commandioas  Ue- 
thodes  of  Marine  Surveying,  Ib.  4  774.  Col- 
lection  of  Voyages,  chiefly  in  the  Southern  At- 
lantic Ocean  etc.  Ib.  4  775.  On  the  formatloo 
of  Islands  (Phil.  Tr.  4767). 

*  fMt.  Jttiu,0  (BDS). 

DalteB|  John.  —  Sohn  eines  armen 
Wollenwebers,  erst  (4784)  Hülfslebrer  in 
der  Schule  seines  Neffen  Bewiey  in  Kendal. 
dann  (4785)  mit  seinem  Bruder  Jonathan 
Vorsteher  derselben,  darauf  (1793)  Lehrer 
d.  Mathematik  und  Physik  am  New-College 
zu  Manchester  bis  4  801,  von  wo  er  Privat- 
unterricht in  d.  Mathematik  und  Chemie 
ertheilte,  und  zeitweise  Vorlesungen  hielt 
in  London,  Edinburgh,  Glasgow,  Birming- 
ham u.  Leeds.  Mitgl.  u.  später  Vicepräsideot 
d.  Litt,  et  Philosoph.  Soc.  in  Manchester. 
(Henry,  Life  of  Dalton,  Lond.  4  854;  (R.  A. 
Smith,  Mem.  of  Dalton,  Mem.  ofManchetL 
Soc.  XIII,  4  856;, 

geb.  4766,  Sept.  5,  Eaglesfieid,  b.  Co- 

ckermooth,  CumberlM 

gest.  4  844,  Juli  27,  Manchester. 
Meteorological  observations  and  essays,  Maa- 
chest.  4  793  (Nene  Aufl.  4884).  A  new  9)$ten 
of  Chemical  philosophy,  Vol.  I,  pl.  I,  4  SM 
(Neue  Aufl.  484S},  pt.  II,  4840,  VoL  11.  pt.  1, 
4  827  (Dieses  Werk,  namentlich  der  Theil  tod 
4808,  enthalt  Datton'a  Atomentheorie,  von  der 
indess  schon  Thomsen  in  seinem  System  o( 
Chemistry  4807  einen  Abriss  wrOffentlidit 
hatte) .  Essay  on  the  Phosphates  and  Arseaia* 
tes,  4840.  On  microcosmic  salt,  4849.  Oo  tb« 
mizture  of  sulphate  of  magnesia  and  the  bi- 
phosphate  of  soda,  4  840.  Essay  on  the  qnao- 
tity  of  acids,  bases  and  water  in  the  diff.  rt- 
rieties  of  salts,  with  a  new  method  of  mea- 
auring  the  water  of  crystallisation  etc.  4S49. 
On  a  new  and  easy  melbod  of  analysiog  sugar. 
4840.  —  Extraordinary  facta  relating  U>  tba 
Vision  of  colours  (Mem.  Manchest.  Soc  V,  pt  I. 
4  798,  gelesen  4794).  Experiments  and  obser- 
vations to  delermine  whether  the  qaantity  of 
rain  and  dow  is  equal  to  the  quantity  of  «alcr 
carried  off  by  the  rivers  and  raised  by  evap^- 
raUon  etc.  (Ib.  pt.  II,  4809,  gelesen  4  799,.  Oo 
Ibe  power  of  fluids  to  condoet  heat,  müh  re- 
ference  to  Count  Samford'a  seventh  essa)  od 
the  sanie  subjoct  (Ib.  id  ,  geles  4  799).  On  tbe 
heat  and  cold  produced  by  the  mochanio«> 
condensation  and  rarefaction  of  air  ilb.  iJ . 


513 


Dambonmey 


Damoisean. 


öU 


ßeleseo  1800).  On  tbe  Constitution  of  mixed 
gases;  oo  tbe  force  of  steain  er  vapour  from 
water  and  otber  liquids,  in  difTerent  tempera- 
tures,  bo(b  in  Tomcelllan  vacuutn  and  in  air; 
00  evaporation  ;  and  on  tbe  etpansioo  of  gases 
by  best  (Ib.  id.,  geles.  4  804).  Experimental 
inquiry  into  tbe  proportions  of  tbe  several  ga- 
ses orelastic  fluids  constituting  tbe  atmospbere 
(Ib.  New  Ser.  I,  4805,  geles.  4  802).  On  tbe 
tendency  of  elaslic  fluids  to  diffusion  tbrougb 
eacb  otber  (Ib.  id.).  On  tbe  absorption  of  ga- 
ses by  water  and  otber  liquids  (Ib.  id.,  geles. 
4803.  —  In  diesem  Aufsatz  giebt  D.  zuerst  eine 
Tafel  über  die  Atomengewicbte).  Remarks  on 
Mr.  Qough's  two  essays  on  tbe  doctrine  of 
mixed  gases  and  on  Prof.  Behnidt's  exprni.  on 
Uie  expansion  of  dry  and  qaoist  air  by  beat 
(Ib.  id.,  geles.  4805).  On  respiration  and  ani- 
mal  beat  (ib.  II,  4843,  geles.  4806).  On  phos- 
pboric  acid  and  tbe  salts  denominated  pbos- 
phates  (Ib.  III,  4849,  geles.  4843).  On  tbe 
combioat.  of  carbonic  acid  and  ammonia  (Ib. 
id.,  geles.  484  8).  Remarks  tendig  to  facilitate 
the  analysis  of  spring  and  mineral  water  (Ib. 
id.,  geles.  484  4).  On  sulpburic  etber  (Ib.  id., 
geles.  4849).  Meteorolog.  Observatt.  from4  794 
lof84  8  (Ib.  id.).  On  oil  and  tbe  gases  obtained 
from  it  by  beat  (Ib.  IV,  4  824,  geles.  4  820).  Ob- 
servatt. in  Meteorology,  particularly  witb  re- 
gard  to  tbe  dewpoint  etc.  (Ib.  id.,  geles.  4  824). 
On  tbe  saline  impregnalioo  of  tberain  etc.  (Ib. 
id.,  geles.  4  822).  On  Ihe  nature  and  properties 
of  Indigo  etc.  (Ib.  id.,  geles.  4  823).  On  tbe  na- 
ture of  tbe  rock  strata  of  Manchester  (Ib.  V, 
4834,  geles.  4  827).  On  tbe  quantity  of  rain  etc. 
(Ib.  id.,  geles.  4  828).  On  tbe  mecbanical  ef- 
fects  of  atmospberlc  pressure  on  tbe  animal 
frame  (Ib.  id. ,  geles.  4880).  On  tbe  quantity 
aod  cbemical  elements  of  food  compared  wilh 
the  secretions  in  a  bealtby  person  (Ib.  id., 
geles.  4830).  Meteorolog.  observati.  from  4  794 
to  4840  (Ib.  VI,  4842).  On  tbe  luminous  arcb 
accompanying  tbe  aurora  borealts  of  4  884, 
Nov.  8  (Ib.  id.).  —  On  tbe  Constitution  of  tbe 
atmospbere  (Pbtl.  Tr.  4826  et  4  887).  On  tbe 
heigbt  of  the  aurora  borealis  (Ib.  4  828).  —  On 
tbe  consCitut.  of  mixed  elastic  fluids  and  tbe 
atmospbere  (Vioholson'i  Journ.  Quart.  V,  4  804 ). 
On  tbe  tbeory  of  mixed  gases  (Ib.  Octav.  111). 
On  tbe  zero  of  temperature  (Ib.  V).  Correct. 
of  a  mistake  in  Xirwan'i  essay  on  tbe  State  of 
vapour  in  tbe  atmospbere  (Ib.  VI) .  On  cbemi- 
cal  affinity  as  applied  to  atmospberic  air  (Ib. 
VIII).  Oo  Oengh's  strictures  on  tbe  tbeory  of 
mixed  gases  (Ib.  IX).  Facts  tending  to  decide 
at  wbat  poiot  of  temperature  waler  possesses 
tbegreatest  density  (Ib.  X).  Remarks  on  Count 
BniBdtord's  experiments  on  tbe  maximum  den- 
sity of  water  (Ib.  XII).  On  tbe  maximum  den- 
sity of  water  in  reference  to  Hope'i  experi- 
raeols  (Ib.  XIII  et  XIV).  On  tbe  signiflcaUoa 
of  tbe  Word  »particle«  as  used  by  cbemists 
(Ib.  XXVIII).  On  Boatoek'i  review  of  tbe  ato- 
mic  princtples  of  cbemistry  (Ib.  XXIX).  --  On 
oxymuriate  of  Urne  (Thomsoii,  Aon.  of  Phil.  I 
ein,  484  3).  Remarks  on  the  essay  of  Borse- 
liBi  on  tbe  cause  of  cbemical  proportions  (Ib. 
Ul,  484  4).  Vindication  of  tbe  tbeory  of  tbe  ab- 


sorption of  gases  by  water  aga inst  tbe  conoiu- 
sions  of  Mr.  de  Raasaure  (Ib.  VII,  484  6).  Oo 
tbe  cbemical  Compounds  of  azot  and  oxygen 
and  on  ammonia  (Ib.  IXetX,  484  7).  Onpbos- 
phurretted  bydrogen  (Ib.  XI,  4  84  8).  On  tbe  com- 
bustion  of  olcobol  by  tbe  lamp  witbout  flame 
(Ib.  XII,  4848).  Oo  tbe  vis  viva  (Ib.  id.).  On 
tbe  analysis  of  atomspberic  air  by  bydrogen 
(Ib.  New  Ser.  X,  4825). 

DanbounMiy,  L...  A...  —  Kauf- 
mann in  Rouen,  Secretär  der  durligen  Aca- 
demie  und  Intendant  des  botanischen  Gar- 
tens daselbst  (B)  (BN), 

geb.  4722,  Mai  4  0,  Ronen, 

gest.  4795,  Juni  2,  Reuen. 
Recueil  des  procöd^s  et  d*exp6riences  sur  las 
teintures  solides  que  nos  vögätaux  indig^nes 
communiquent  aux  laines,  Paris  4  786  (3"*'  ödit. 
4  793) .  Instruction  sur  la  culture  de  la  garance 
et  la  mani^re  d'en  properer  les  racines  pour 
la  teinture.  Ib.  4  788.  Verschiedene  Abbandl. 
in  d.  Mäm.  de  la  soc.  d'agriculture  von  Ronen 
und  der  von  Paris. 


Poggeodorff,  UMidw8rt«rbueh. 


iy  Christiaan  Hendrik.  — 

Prof.  d.  Mathematik  und  Wasserbaukunst, 

später  auch  der  Physik  an  der  Univ.  zu 

Leyden  (SL), 

geb.   4  755  etwa, * 

gest.  4793,  Apr.  3,  Leyden. 
De  montium  altitudine  barometro  metlenda ; 
accedit  refractionls  astrunomicae  tbeoria.  Ha- 
gae  4  783.  Mit  Bteexittra,  Blaaai^re,  Tan  B win- 
den u.  A. :  Rapport  over  de  nieuwe  Rotter- 
damscbe  Stoom- machine  (Nieuwe  Verhandl. 
Genootsch.  Rotterd.  I). 

*Marhard,  Gesch.  d.  Naturlehre,  8.  717. 

Danoisea«!  Marie  Charles  Theo- 
dor, Baron  de.  — Artillerie-Officier,  wan- 
derte 4  792  nach  Deutschland  aus,  trat 
4795  in  piemontesische  und  spiter  in  por- 
tugiesische Dienste  (Marine-Artillerie),  wo- 
bei er  zugleich  als  Unterdircctor  d.  Stern- 
warte zu  Lissabon  fungirte  bis  zum  Ein-r 
marsch  d.  Napoieonischen  Heere  kn  J.  4  807. 
Nach  d.  Restauration  Arlillerie-Oberst,  Di- 
rector  d.  Sternwarte  d.  MilitSrschuIe  in 
Paris,  Milgl.  d.  LSngenbureau  und  d.  Acad. 
d.  Wiss.  daselbst  (QC)  (DC)  (G.i^k^), 

geb.   4  768,  Apr.  9,  Besan^on. 

gest.  4  846,  Aug.  8,  Issy  bei  Paris.* 
Tables  de  la  Lune  formös  par  la  seule  tb^orie 
de  l'attraction,  Paris  4  824.  Tables  öcliptiques 
des  satellites  de  Jupiter  etc.  Ib.  4836.  M6m. 
sur  la  tböorie  de  la  Lune  (M6m.  Sav.  ^tr.  I, 
4  827).  Sur  la  comäte  pörlodique  de  6  ans  '/« 
(M6m.  l'acad.  T.  VIII,  4829).  Möm.  sur  T^po- 
que  de  la  retour  au  p6rihdlie  de  la  com&te  de 
l'annc^e  4  759  (M6m.  Turin  XXIV,  4820).  For- 
mules  de  la  longitude,  de  la  latitude  et  de  la 
parallaxe  de  la  lune  calcul^es  d'apr^  le  seul 

33 


515 


Dftmonr 


Dana. 


516 


principe  de  ia  pesanteur  (Coonaiss.  d.  tems 
p.  48t4).  Sur  la  com^te  pöriodique  de  184  9 
(ib.p.  4  8S7).  Sur  la  coniMe  pöriodiqite  de  6,7 
ans  (Ib.  p.  4  8aO).  Sur  la  comMe  p^riodique 
de  8,3  ans  (Ib.  id.).  Sur  les  perturbations  des 
comMes  (Ib.  p.  4  885).  Abhandl.  in  d.  M6m. 
de  ia  Soc.  maritime  u.  d.  Mem.  de  Lisboa. 
*  ffMt.  Au(.  6  (C.  M,  xxui). 


lOVTi  Augustin  Alexis.  — 
Unter-Direclor  des  Ministeriums  der  aus- 
wärtigen Angelegenheiten  in  Paris  (Or), 

geb.  4  808,  Juli  4  9,  .  .  . 
Sur  le  plomb  vanadiatö  zinciföre  et  cupriföre 
(Ann.  Min.  8»«  S&r.  XI,  4887).  Sur  le  cuivre 
bydrosilicieux  ferrif^re  de  Sib^rie  (Ib.  XII, 
4887).  Sur  le  zinc  sulfur^  cadmiföre  de  Beau- 
jeux  (Ib.  id.).  Sur  quelques  amatgames  (Ib. 
XV,  4  889) .  Sur  le  plomb-gomme  etc.  du  Hei- 
go^t  (ib.  XVII,  4840).  Sur  quelques  quartz- 
rteinites  (Ib.  id.).  Sur  la  romöine,  nouv.  espäce 
roin^ral  de  St. -Marcel  (Ib.  XX,  4844).  De- 
gcript.  de  la  faujasite,  nouv.  esp.  min.  (Ib. 
4'"«  S6r.  I,  4  842).  Analyse  de  la  roarceline 
(Ib.  id.).  Nouv.  analyse  du  cymopbane  de 
Haddam  (Ib.  III,  4848).  Anal.de  Touwaro- 
wite  (Ib.  IV,  4  848).  Nouv.  anal,  de  Thyper- 
At^ne  (Ib.  V,  4844).  Anal,  d'un  tellurure  de 
bismulh  du  Brasil  (Ib.  VIII,  4  845).  Anal,  de 
la  lävyne  et  de  Tharmotome  d'Islande  (Ib.  IX, 
4  846).  Nouv.  aoal.  de  la  beulandite  (Ib.  X, 
4846).  Anai.  du  jade  orienUl  (Ib.  XI,  4847). 
Sur  la  döcouverte  du  tantalite  dans  les  envi- 
rons  de  Lirooges  (Ib.  XIII,  4  848).  Sur  un  nouv. 
phosphate  de  fer  etc.  (Ib.  id.).  Nouv.  anal,  du 
feigasite  (Ib.  XIV,  4848).  Sur  la  baiörine  (Ib. 
id.).  Sur  la  composit.  de  l'eau  de  plusieurs 
sources  siliciföres  d'Islande  (Ib.  XV,  4  849). 
Sur  un  bydrosilicate  de  zircone  (Ib.  id  ).  Sur 
la  brongniardite,  nouv.  esp^ce  min.  (Ib.  XVI, 
4849).  —  Analyse  de  la  pierre  de  savon  de 
Maroc  (Ann.  cbim.  pbys.  S'^'Sör.  VIII,  4843). 
Nouv.  analyses  et  röunion  de  la  m^lilite  et  de 
la  buroboldtilite  (Ib.  X,  4844).  Anal,  de  la 
geblenite  de  Fassa  (Ib.  id.).  D«  du  beudantite 
de  Horhausen,  de  la  scorodite  et  du  nöoctöre 
(Ib.  id.).  Examen  comparatif  de  Tanatase  et 
du  rutile  (Ib.  id.).  Nouv.  anal,  du  dioptase 
(Ib.  id.).  Analyse  de  quatres  esp^ces  d'ars^ 
Diäte  de  cuivre  (Ib.  XIII,  4  848).  D«  de  la  ber- 
scfa^lita  (Ib.  XIV,  4845).  Sur  le  sulfo-arsöniure 
de  plookb  du  moDt  St.-Gotbard  (Ib.  id.).  Nouv. 
essais  sur  le  diaspore  de  Sibdrie  (Ib.  XVI, 
4846).  Sur  la  composition  des  mill^pores  et 
de  quelques  corallin^es  (Ib.  XXXII,  4  854).  Sur 
la  Descioizit,  nouv.  espöces  min.  (Ib.  XLI,4  854). 

Damptor,  William.  —  Capitän  in 
der  britischen  Kriegsflotte,  vorher  Fliba- 
stier  (BD), 

geb.  4  65S|  . . .  East-Coker,  Somerset- 

shire, 

gest.  —  wann  und  wo  Ist  unbekannt. 
Machte  drei  an  Entdeckungen  reiche  Reisen 
um  die  Welt,  von  4673  bis  4694,  von  4699  bis 
4764  und  von  4764  bis  4744.  —  Voyage  round 
tbe  World,  8  vol.  Lond.  4697—4767. 


la,  James  Freeman. — Dr.Med., 
Prof.  d.  Chemie  und  Mineralogie  am  Dan- 
mouth-CoUege  in  Ne w-Hampshire ,  dann 
der  Chemie  am  College  of  Physicians  and 
Surgeons  in  New- York  (AAB), 

geb.   4  793,'Sept.  23,  Amherst,  New« 

Hampshire, 

gest.  4  827,  Apr.  .  .,  New-York. 
Outlines  of  tbe  geology  and  mineralogy  of  Bo- 
ston (mit  seinem  Bruder  Suniial  L...  Daaa}, 
Boston  4  848.  Electrical  battery  (8Ullm.  Jouro. 
1, 4849).  Effect  of  vapour  on  flame  (Ib.  id.).  Oa 
the  waz  of  tbe  Myrica  cerifera  (Ib.  id) .  On  cao- 
tharidin  in  tbe  Lytta  vitata  (Ib.  II.  4  820).  Che- 
mical examination  ofsome  morbid  animal  pro- 
ducts  (Ib.  IV,  4  828).  On  the  connexion  of  heat, 
electricity  and  magnelism  (Ib,  VI,  4  828).  Coa- 
cretion  from  tbe  tonsil  (Ib.  id.).  Galvano-roagnc- 
tic  apparatus  (Ib.  id.).  Preparation  of  eocblo- 
rine  (ib.  id  ) .  Theory  of  tbe  action  of  nitrou» 
gas  in  eudiometry  (Ib.  VII,  4  894).  On  arse- 
nical  cobait  and  the  modus  of  detecting  cobaH 
(Ib.  VIII,  4824). 

Daaa,  James  D...  —  Prof.  d.  Na- 
turgeschichte am  Yale  College  zu  New-Ha- 
ven  im  Staate  Connecticut.  Naturforscher 
auf  der  »Exploring  Expedition  round  tbe 
Worlda  unter  Capitän  G.  Wilkes  in  den 
Jahren  4  838—42  (OrJ, 

geb.  4  8  43,  Febr.  2,  Utica,  Staat  New- 
York. 
A  System  of  Mineralogy,  4  vol.  8*,  New-Raveo 
4887,  4«!'  edit.  2  vol.  8*,  New-York  et  Lond. 
4  854.  Drei  Supplemente  dazu  in  Sillim.  Joarv. 
2.  Ser.  XIX,  4855;  XXI  et  XXII,  4858.  Re- 
port on  Zoophytes,  4  vol.  4*  mit  Atlas,  4846. 
Report  on  Geology ,  4  vol.  4*  mit  Atlas.  4  849 
(Beides  als  Theile  des  Werks  über  die  Explo* 
ring  Expedition).  Mitherausgeber  von  UU- 
man'i  American  Journ.  of  Science  etc. ,  seil 
4  846,  dem  Beginn  der  zweiten  Reihe,  in  mel- 
eher,  wie  in  der  ersten,  sehr  viele  AulUIxe 
von  ihm,  z.  B. :  Crystallograpbic  symbob  f«ol. 
XXVIIl,  4885).  On  the  formation  of  Iwin  cr>- 
stals  (XXX,  4  886).  Torrelite  identical  wHh  Co- 
lumbite  (XXXII,  4887).  Cryslallisatioo  of  Ed- 
wardsite or  Monazite  (XXXIII,  4  838).  On  dra- 
wing  of  figures  of  cryslals  (Ib.).  Origio  of 
mountains  (XLV,  4843).  Origin  of  Serpentine. 
of  zeolites  etc.  (Ib.).  Temperature  limitiag  Ib« 
distributionof  corals  (Ib.).  Areas ofsabskleoce 
in  the  Pacific,  indicated  by  the  distnbution  of 
corals  (Ib.).  Eremite  identical  with  Moaazile 
(Ib.) .  Ledererite  identical  with  Sphene  (XL%nil. 
4  845).  On  pseudomorphism  (Ib.).  Origio  o( 
trap  rocks  (XLIX,  4845).  On  the  voloane«s  o( 
the  moon  (New  Ser.  II,  4846).  On  the  eeri^ 
condition  of  the  earths  surfaee  (Ib.).  On  oer- 
tain  laws  of  cohesive  altractioo  (IV,  4847  et 
V,  4848).  On  doiomlsaUon  (VI,  4848).  On  m>- 
morphism  and  atomie  volume  In  8ome  miae- 
rals  (IX,  4850).  On  heterooomic  isomorpbt«iB 
XII ,  4884).  On  lettering  figures  of  crysUb 
(XIII,  4882).  Isomorphism  of  Sphene  and  £•- 


5J7 


Sancka^nann 


Daniell. 


518 


clase  (XVl,  4  863).  MJneralogical  contributions 
XVll,  48S4).  On  Ihe  homoeomorphistn  of  Mi- 
neral apecies  of  tbe  trimelric  System  (XVII I, 
(854).  Etc. 

DaaokAlmaaB,  Adolph  Albert 
Friedrich  Wilhelm,  Freiherr  von.  — 
SScbsischerLegationsrnlh,  dann  Vice-Kam- 
merdirector  des  sSchs.  Fürstenthums  Qiier- 
furi,  zu  Lodersicben  wohnhaft ;  studirte  in 
Freiberg  auf  der  Bergacademie  und  ging 
1802  als  Supcrcargo  nach  Balayia  (MAI), 
geb.  1779,  Nov.  5,  Chinchura,  Bengal., 

gest 

l  hersetzte  John  William*i  The  Natural  history 
of  the  Mineral  Kingdom  ins  Deutsche,  Dresd. 
1798.  Nachricht  von  einer  grossen  Masse  ge- 
diegenen Eisens,  welche  1793  aus  d.  Innern 
TOD  Afrika  nach  der  Capstadt  gebracht  wor- 
den, nebst  oryktognost.  Beschreibung  dersel- 
ben (Voigt'i  Magazin  X,  1806). 

Daadelia,  Germinal  Pierre.  — 
Prof.  d.  Berghaukunst  an  d.  Univ.  zu  Lüttich, 
dann  Prof.  d.  Physik  am  Athcnaeo  zu  Namur^ 
zuletzt  belgischer  Ingenieur-Oberst.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Brüssel  (AB.iSkSJ, 
geb.  1794,  Apr.  12,  Bourget  b.  Paris, 
gest.  1847.  Febr.  15,  Brüssel.» 
Lecons  gar  la  m^canique  et  les  machines,  T.  I. 
I.l^ge  1827.  Couri  de  statique,  oo  science  des 
forces,  doot  les  etfets  sur  un  möme  Systeme 
M^  detruisent  r6ciproquement .  Ib.  1830.  Sur 
quelques  propriöt^s  remarquablesde  la  focale 
paraholique  (M^m.  Brux..  11,  1822).  Sur  la  i6- 
S'ilotion  des  <^quations  numöriques  (Ib.  III, 
«Hi6  .  Sur  Thyperboloidede  revolution  et  sur 
les  beiagones  de  Paseal  et  de  Brianchon  (Ib. 
id  r.  Sur  ane  question  relative  au  calcul  de 
prohabilit^  (Ib.  id.).  Sur  les  intersections  de 
la  Sphäre  et  d'un  c6ne  du  second  degrö  (Ib. 
IV.  1827).  Sur  Temploi  des  projections  st^röo- 
liraphiques  en  g^om^trle  (Ib.  id.).  Sur  la  dö- 
termioatioD  g^omdtrique  des  orbites  comö- 
(aires  (Ib.  XIII,  1841).  Sur  quelques  poInts 
dem^taphysiqueg^omötrique  (Ib.  XVII,  1844). 
I)e  la  sphdre  tangente  ä  quatres  sphäres  (Qne- 
tolot,  Corr.  math.  et  phys.  II.  1826).  Probleme 
do  plus  court  cröpuscule  (Ib.  id).  Propri^tes 
projectives  de$  courbes  do  second  degr6  (Ib. 
111.  1827).  Sur  quelques  applications  de  la 
theorie  das  polaires  (Ib.  id.).  Sur  les  vaisseaux 
lOftubmertibles  fib.  id.).  Sur  nne  difficult^  m^-. 
canique  relative  aax  pressions  e&ercöes  sur 
nnpfao  ^b.  IV,  1828). 

«  r«M.  P«br.  17  {BäB). 

Daadolo,  Vicenzo,  Graf.  —  Rei- 
cher Gutsbesitzer,  der  lebhaften  Antheil 
nahm  an  den  politischen  Ereignissen,  die 
1797  den  Sturz  der  Republik  Venedig  her- 
beiruhrlen,  der  spSler  Mitglied  des  grossen 
Raths  der  cisalpiniscben  Republik  wurde, 
«ich  mehrmals  in  Paris  aufhielt,  darauf  fünf 


Jahre  lang  Gouverneur  von  Dalmatien  war 
und  endlich  wieder  als  Privatmann  auf  sei- 
nen Gütern  bei  Varese  lebte.  Mitglied  d. 
Istituto  italiano  u.  d.  Societä  Italiana  (Mem, 
Islü.Lomb.  Venet.  \)  (LL)  (ON)  (GN.  1820; 
(GG.  \%tO)  (BU.  nouv,  Ser.  XXI)  (Q), 
geb.  1768,  Oct.  26,  Venedig,* 
gest.  1819,  Dec.  12  (13),  Varese  bei 

Como. 
Fundament!  della  scienza  chimico-fisica  ap- 
plicati  alla  formazione  de  corpi  e  dai  feno- 
meni  della  natura  etc.  Venezia  1798.  Sui  ha- 
Chi  da  seta,  sui  gelsi  e  sui  loro  prodotti  (Mem 
Soc.  Ital.  XVII.  1815).  SchriOen  über  Trau- 
benzucker-Fabrication ,  Oenologie,  Schaf-  a. 
Seidenzucht. 

*  geb.  Oet.  6  (Mm.  8oe.  IttA.  XX,  pt.  I). 

Daaesi,  Luca.  —  Ingenieur  zu  Fer- 
rara.  Päpstlicher  Mathematicus  und  Proto- 
notarius  apostolicus  (Ä), 

geb.-  1598,  Aug.  «2,  Ravenna, 

gest.  «672, (Ferrara?). 

Trattato  dl  meccaniche  cavato  dl  Oalilei,  Ra- 
venna 1649.  Trattato  di  geometria  pratica, 
Ferrara  1670. 

Daagos  (d'Angos) ,  .  .  .  —  Malteser- 
Ritter,  früher  auf  Malta,  später  zu  Tarbes, 
D6p.  Hautes-Pyrenees,  wohnhaft.  Seit  4796 
Correspondent  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris 
( Institut royale  de  France  1837^, 

geh gest.  1836,  ..  .  Tarbes. 

Gab  vor,  am  11.  Apr.  1784  auf  Malta  einen 
Comelen  entdeckt  zu  haben  (Journ.  d.  Savans 
1784  et  85) ;  aber  £iioke  wies  nach  (y.  Zach, 
Corr.  astr.  IV  [1820],  p.  456),  dass  es  eine 
reine  Erdichtung  war.  —  Observatlons  sur  la 
röfraction  terrestre  (M6m.  Inst.  Sav.  Strang. 
1, 1805).  Sur  la  Variation  diurne  et  p^riodique 
do  baromMre  (Journ.  phys.  XXX,  1787).  Sur 
la  mesure  des  haoteurs  par  le  baromötre  (Ib. 
LXXIII,  1811). 

Daaial,  Christian  Friedrich.  — 
Practischer  Arzt  zu  Halle  (M.  \\), 

geb.   1753,  Nov.  30,  Halle, 

gest.  1798,  Sept.  28,  Halle. 
Versuch  einer  Theorie  d.  wichtigst.  Beobach- 
tungen aus  d.  Naturlehre,  die  man  zum  Theil 
durch  fixe  Luft  oder  fette  Stfure  zu  erkittrea 
bemüht  war,  Halle  1777.  —  Medicinisches. 

Daaioll,  John  Frederic.  —  Prof. 
d.  Chemie  am  Kings  College  in  London  seit 
der  Gründung  dieses  Instituts  im  J.  4831; 
früher  mit  verschiedenen  industriellen  Un- 
ternehmungen beschäftigt.  Mitgl.  d.  Roy. 
Society  seit  1843,  später  auch  SecretSr 
derselben  (Phil Magaz,XXS\\\,  1846;, 
geb.  1790,  März  12,  London, 
gest.  4  845,  März  4  3,  London. 

33« 


519 


Danow 


Saqnin. 


520 


Meleorological  Essays,  Lond.  4S8S,  8<i  Bdit. 
S  vol.  4  845.  lotroduclioii  to  Ihe  Study  of  chemi* 
col  Pbilosopby  etc.  Ib.  4839  u.  1843.  —  On  ar- 
tificial  climate  (Transact.  Horticult.  Soc.  4834). 
On  a  new  Register-Pyrometer  etc.  (Phil.  Tr. 
4  830  et  4634).  On  the  Roy.  Society's  water 
baromcter  (Ib.  4832).  On  voltaic  Combinations 
(Sechs  Abbandl.  Ib.  4886-39  u.  4842;  —  in 
der  ersten  derselben,  von  4836,  ist  die  seinen 
Namen  führende  conslante Kette  beschrieben). 
On  the  electrolysis  of  secondary  Compounds 
(Drei  Abbandl.  Ib.  4839,  4840  et  4844).  —  On 
aome  phenomena  attending  the  process  of  So- 
lution (Quart  Journ.  of  Science  I,  484  6).  On 
the  mechanical  structure  of  iron  developed  by 
Solution  etc.  (Ib.  II,  464  7).  On  the  theory  of 
sphericai  aloms  etc.  (Ib  IV,  4  84  8).  On  the 
fof  matioo  and  decompositton  of  sugar  and  the 
arlincial  production  of  crystallized  carbonate 
of  lime  (Ib.  VI.  4  849).  On  the  acid  formed  by 
the  slow  combustion  of  ether  (Ib.  id.  et  XII, 
4  822).  On  a  new  Hygrometer  etc.  (das  nach 
ihm  benannte ;  Ib.  VIII  et  IX,  4  820) .  On  a  new 
Pyrometer  (Ib.  XI,  4824).  On  the  corrections 
to  be  applied  in  baromelricai  mensuration  for 
the  eflfects  of  atmospberic  vapour,  by  means 
of  the  hygrometer  (Ib.  XIII,  4  822).  Experi- 
ments on  evaporation  (Ib.  XVIl,  4  824).  On 
the  borary  oscillations  of  the  barometer  (Ib. 
id.  et  XXI,  4  826).  On  Ihe  radiation  of  heat  in 
the  atmosphere  etc.  (Ib.  XVIII.  4  825).  On  the 
relalion  between  the  polyhedral  and  spberoi- 
dal  Iheorles  of  crystallisation ;  and  the  con- 
nexion  of  latter  with  the  experimenls  of  Prof. 
mueherUeh  (Journ.  Roy.  Instit.  II,  4  834).  On 
a  new  Oxy-hydrogen  Jet  'Phil.  Mag.  II,  4  883). 
On  the  spontaneoüs  evolutioo  of  sulphuretted 
hydrogen  in  the  waters  of  the  western  coast 
of  Africa  (Ib  XIX,  4844).  On  the  constant  Vol- 
taic baltery  (Ib.  XX  et  XXI,  4  842). 

Danow I  Gottlob.  —  Preussiscber 
Ollicier,  zuletzt  Stabscapitän ,  Prof.  an  d. 
Artilleriescbule  zu  Berlin  (M), 

geb.  1750,  .  .  .  Lauenburg,  Pommern, 

gest.  1794,  .  .  .  Berlin. 
Beitrag  zur  Statik ,  Berl.  4780.   Methode  zum 
Höhenmessen  mittelst  d.  Barometers,  Ib.  4  786. 

Daata,  Pietro  Vincenzo.  —  Bau- 
meister und  Mathematiker;  hiess  eigentlich 
R  a  i n  a Id i ,  wurde  aber,  weil  er  zugleich 
Dichter  war,  scherzweise  Dante  genannt, 
welchen  Namen  er  dann  bleibend  annahm 
und  seine  Nachkommen  beibehielten  (VPgj 

geh Perugia, 

gest.  4  512  im  hohen  Alter. 
La  sfera  di  Messer  OioT.  BMrobofeo  tradotto, 
emendata  e  distinta  in  capitoli  con  molte  utili 
aoDOtazioDi,  Firenze  4574. 

Daate,  Gialio.  —  Baumeister,  Sohn 
des  Vorigen  (J)^ 

geb.  .  .  ..  Rest.  1575  .  .  . 
De  alluvione  Tibens. 


Daate,  auch  DmiÜ,  Egnacio* 
(Ignalius  Dantes).  —  Sohn  des  Vorigen. 
Predigermönch,  Cosmograph  des  Grossher- 
zogs von  Florenz,  dann  (1576 — 83)  Prof. 
an  d.  Univ.  zu  Bologna  und  darauf  Bischof 
von  Alalri  (B)  (J)  (VPg)  (Mz,  RJ, 

geb.   4  537, Perugia, 

gest.  1586,  Oct.  19,  Bom. 
Tractatus  de  usu  et  fabrica  astrolabü,  Florent. 
4568.  Trattato  del'  Astrolabio.  Ib.  4  569  (Darin 
schon  die  Abnahme  der  Schiefe  der  EcÜptik 
angegeben.  —Libri,  Hiit.  math.  IV.  40).  Trat- 
tato der  uso  de  la  sfera,  Ib.  4  573.  Ottica  dXi> 
elido  e  d'Eliodoro  Larisseo,  Firenze  4  575.  Le 
scienze  matematiche  redotte  in  tavole,  Bo- 
logna 4  577.  Anemographia  in  anemoscopium 
verticale  instrumentum ,  Ib.  4578.  Sopra  I« 
due  regole  della  prospettiva  pratica  del  Siga. 
Oiao.  Barossi,  Roma  4  583.  —  Zog  zu  Florenz 
in  der  Kirche  Sta.  Maria  Novelle  eine  Miita^u- 
linie,  und  4  575  eine  andere  zu  Bologna  in  der 
Kirche  S.  Petronio,  welche  J.  B.  CaMW  46SI 
vervollkommnete  (Mem.  Paris  474S,  vie  d« 
Caitiiii}. 

*  Egnacio  nur  «ein  Klotteraame ,  lucn  cifc&tUft 
Pellegri DO  Dante. 


tysi    (Danyzy),    Augustin  Au- 
guste Hyacinlhe.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Montpellier.  Director 
d.  öffentl.  Arbeiten  in  Languedoc  (£M , 
geb.   1698,  Mai     30,  Avignon, 
gest.  4777,  Febr. 27,  Montpellier. 
Sor  la  construction  des  difförenta  barom^tres 
(M6m.  Montpellier,  T.  II).   Methode  generale 
pour  döterminer  la  resistance  qu'il  faut  oppo- 
scr  k  la  pouss<^e  des  voutes  (Ib.  id.).  Pratiqoe 
pour  döterroiner  la  bauleur  du  pole  et  la  de- 
clinaison  des  astres  independammeot  de  I  elTet 
des  r^fracUons  (Ib.  id.).  Viele  astroo.  BeoU» 
ebendaselbst. 

DttAser,  Joseph  Melchior.  — 
Wellpriester,  Canonicus ;  Prof.  der  Mathe- 
matik in  Straubtngen ,  dann  am  kurfiirMl. 
Schulhause  in  München,  zuletzt  StiHsde- 
chant  in  Ahen*öttingen  (MJ, 

geb.  n39,  Mai    t,  Ober-Aybacb,Sie- 

derbayem, 

gesL  4  800,  Mai  10,  Alten-Oltingen. 
Entwurf  einer  theologisch  praclischeo  Nitor- 
lebre,  4777.  Abbandl.  von  den  Kegetocbiirt- 
ten,  4780.  Maihemat.  Lehrbuch,  t  Bde.  Mao- 
eben  4780—84.  Sätze  aus  der  Natarltbre. 
angewandt  aub  bürgerliche  Leben,  Ib.  47M. 

Da  Poato,  s.  Maironi  da  Poolc. 

Daq«iB,  Joseph.  -^  Arzt  und  Prof 
d.  Naturgeschichte  an  d.  Ceniralscfaule  dr* 
D^p.  Mont-Blanc  (BSJ, 

geb.   1733, Chambery, 

gest.  I8ts,  Juli  4t,  Chambery. 


521 


Barcet 


Daxjes. 


522 


Aoalyses  des  eaux  thermales  d'Aix  en  Savoie, 
Chamb^ry  ^74.  Analyse  des. eaux  de  la  Boisse, 
Ib.  1784.  —  Übersetzte  Toaldo'i  Meteorologie 
mit  Aomerkungeo.  —  Medicinischcs. 

*  geb.  1757,  Jani  23  (Q). 

Daroet  (d'Arcet),  Jean.  —  Dr.  Med  , 
Prof.  am  College  de  France  und  Regens  d. 
medicüi.  Facullät  in  Paris,  dann  Direct.  d. 
kÖDigl.  Porzellanfabrik  zu  Sevres,  General- 
lospector  d.  königi.  Münze  und  d.  Gobelin- 
Uanufactur.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  und 
d.  spateren  Instituts  (Mem.  Inst.  IS)  (BN), 
geb.  1725,  Sept.    7,  St.-Sever(Doua- 

zit),Dep.  Landes, 
gest.  <80l,  Febr.  <3,  Paris.* 
De  r^tat  actuel  des  Pyrönöes  et  des  causes  de 
ieur  dägradatioD,  Paris  1776.  Rapport  sur  l'ä- 
Jectricitödansles  maladies  nerveuses,  Ib.  1788. 
Rapport  sur  la  fabrication  des  savons,  Ib.  1 79S. 
ll^m.  sur  Taction  d'un  fea  dgal  et  cootinuö  sur 
UD  graad  norobre  de  terres,  de  pierres  et 
cbaux  mätalliques  (M6m.  Par.  176$  et  68.  D. 
war  der  Erste ,  der  Porzellan  in  Frankreich 
machte).  Sur  le  diamant  (Ib.  1770).  Expö- 
rieoces  sur  l'alliage  fusible  de  plomb,  de  bis- 
muth  et  d'^tain  (Journ.  de  Mödicine,  1775.  — 
Das  s.  g.  Darcet'sche  Melall). 

'gcttFebr.  12  (Q). 

Daroet  (d*Arcet),  Jean  Pierre  Jo- 
seph. —  Sobn  des  Vorigen.  General- 
Münzwardein  (Inspecteur  g^n^ral  des  es- 
sais  des  monnaies),  Mitgl.  d.  General-Con- 
seiis  der  Fabriken  u.  Manulacturen,  Mitgl. 
des  Salubriläts-Conseils  des  Dc^p.  Seine. 
Mitgl.  d.  Instituts,  der  Society  d^Encoura- 
gement  und  d.  philomat.  Gesellschaft  (Q) 
(QC)  (Ot)  (CR.\\), 

geb.  «777,  Aug. 3«,  Paris,* 

gest.  1844,  Aug.  2,  Paris. 
Description  des  appareil  ä  fumigation,  Paris 
1818,  1880.  M^ro.  sur  I'art  de  dorer  le  bronze 
au  moyen  de  l'amalgame  d'or  et  mercure,  Ib. 
id.  Precis  sur  la  roine  de  sei  gemme  de  Vic 
etc.  ib.  18S4.  Sur  les  substances  nutritives 
que  renferment  les  os  etc.  fb.  1 829.  Resultats 
de  Teinploi  alimental  re  de  la  gdatine  des  os 
etc.  Ib.  1883.  Description  d'uoe  magnanerie 
salnbre  etc.  8»«  ödit.  Ib.  1888.  MitTh4iiard: 
De  Temploie  des  corps  gras  comme  hydrofuges 
dsDs  la  peioture  sur  pierre  etc.  Ib.  1838.  — 
Sor  la  döcompositioQ  du  muriate  et  du  nltrate 
de  baryte  par  la  potasse  etc.,  mit  Asfrye  (Ann. 
Chim.  XLIX.  1804).  Sur  la  däcomposition  de 
Tacetate  de  baryte  au  moyen  de  la  soude  (Ib. 
LXI,  1807).  Sur  la  potasse  et  la  soude  prepa- 
räes  ä  l'alcool  (Ib.  LXVIII.  1 808).  Sur  les  sous- 
carbooates  alcalins  (Ib.  LXXI,  1809).  Sur  Tor 
et  les  monnaies  des  anciens  (Ib.  LXXII,  1809). 
Sur  la  potasse  retir^e  des  fruits  de  Taesculus 
hypocastanum  (Ib.  LXXIX,  1811).  Descript. 
d'uD  appareil  au  moyen  daquel  on  peut  dviter 
ioute  mauvaise  odeur  dans  la  fabrication  du 


bleu  de  prusse  (Ib.  LXXXII,  181S).  Sur  l'es- 
sai  des  alliages  de  platine  et  d'argeiit  etc.  (Ib. 
LXXXIX,  1 81 4) .  Sur  la  determinat.  des  quan- 
tit^s  de  plomb  n^essaires  pour  passer  ä  la 
coupeile  les  essais  d'argeos  ä  difl^rens  tilres 
(Ann  chim.  phys.  1, 1816).  Table  etc.  pour  fa- 
ciliter  l'dvaluation  de  l'acide  sulfurique  6tendo 
d'eau,  et  röduit  ä  divers  degrös  de  l'ardomätre 
(Ib.  id.).  Sur  la  Substitution  du  nitrate  de 
soude  au  nitrate  de  potasse  dans  les  arts  (Ib. 
VI,  1817).  Sur  l'action  des  OS  employ^es  comme 
cngrais  (Ib.  XVI,  1891).  Sur  la  präparation  et 
l'usage  des  pastilles  alcalines  etc.  (Ib.  XXXI, 
1826).  Sur  la  fabrication  des  tamtams  et  de 
cymbales  (Ib.  LIV,  1883).  -<  Mitarbeiter  an  : 
Dictionn.  des  arts  et  manufactures,  Dictionn. 
de  rindustrie  manufacturiöre,  commerciale  et 
agricole,  Annales  d'hygi^ne  publique  etc.,  An> 
nates  mensuelles  de  l'iudustrie,  Journal  des 
connaissances  utiles,  Bulletin  universel  des 
sciences ,  ferner  am  Manuel  complet  de  l'es- 
sayeur  par  Tauqnelin,  etc. 

*  geb.  1771,  Aug.  31  ((7. 1814);  1787,  Aug.  31  {BC), 

Daroet  (d'Arcet),  Felix.  —  Sohn  des 
Vorigen.  Arzt  in  Paris,  machte  zwei  Rei- 
sen nach  Aegypten,  und  war  eben  im  Be- 
griff sich  nach  Rio  Janeiro  zu  begeben,  um 
dort  eine  chemische  Fabrik  zu  gründen, 
als  er  elendiglich  umkam  ( Fror iep's Noti- 
zen iSil,BdA)  (Compt.rend.\Xl,p.^^t), 
geb.  4  807  etwa,  .  .  Paris, 
gest.  4  846,  Dec.  18,  Paris.* 
Nonv.  procöd^  pour  obtenir  le  gaz  acide  by- 
driodiqoe  etc.  (Ann.  chim.  phys.  XXX VII, 
1828).  Sur  l'acide  succioique  et  sur  quelques- 
unes  de  ses  combinaisons  (Ib.  LVIII,  1885). 
Action  du  fer  sur  l'acide  beozoique  ä  fine  tem- 
perature  «lev^e  (Ib.  LXVI,  1 887) .  Sur  le  chlo- 
r^th^ral  (Ib.  id.) .  Action  du  fer  sur  le  cam- 
pbre  ä  une  temp.  61ev6e  (Ib.  id.).  Sur  l'acide 
arsöno-vlnique  (Compt.  rend.  I,  4885). 

*  Verbrannte  in  teinem  Bett. 

Da-Bio,  Nicolo,  Graf.  —  Director 
d.  philosophisch-mathematischeii  Studien 
an  d.  Univ.  zu  Padua,  unter  d.  Napoleon. 
Herrschaft  Inspector  d.  Wälder  des  Dep. 
Brenta.  Mitgl.  d.  venelianisch.  Instituts  fCt), 
geb.  4765,  Aug.  1,  Padua, 
gest.  .  .  .  (lebte  noch  4844). 
Introduzione  alla  chimica,  Padova  4798.  Orit- 
tologia  euganea.  Ib.  4836.  Monografia  del  Ven- 
da,  Pisa  1839.  Notizie  orittografiche  sopra  la 
valle  di  Valdagoo  (Opuscoli  scelti  sulle  scienze, 
T.  XIV,  4791).  Saggio  intorno  la  denomina- 
zione  degH  odori  (Mem.  Soc.  Ital.  XI,  1804). 
Sopra  la  cosi  detta  masegna  de'  monti  euganei 
(Ib.  XV,  1810).  Fernere  geolog.  Abbaodl.  in 
Nuov.  Saggi  di  Padova,  Atti  dell'  Acad.  di  To- 
rino,  Ann.  delle  scienze  del  RegnoLomb.  Ve- 
net.  etc. 

Daije«!  Joachim  Georg.  —  Prof. 
d.  Moral ,  Politik  u.  Reobta  an  d.  Univ.  zu 


523 


Darlnc 


Bau. 


524 


Jena,  dann  (1763)  Prof.  d.  Philosophie  u. 

Rechte  an  d.  Univ.  zu  Frankfurt  a.  d.  0.  (M), 

geb.   4714,  Juni  23,  Güstrow,  Merk  Ib., 

gest.  179i,  Juli  n,  Frankfurt  a.  d.  0. 
Dis8.  math.  de  oculo,  quod  sil  camera  ohsura, 
roaxime  arleficiosa,  Jenae4  735  De  methodo 
inveniendi  logarithmos  per  byperbolam ,  Ib. 
4  735.  Erste  Gründe  d.  gesamrnt.  Mathematik 
etc.  Ib.  4  747.  Gedanken  von  d.  Gleichungen 
d.  krummen  Linien  (Schrill,  d.  deutsch.  Ge- 
sellsch.  in  Jona,  J.  1753).  —  War  Stifter  u. 
Präses d  königl.  gelehrt.  Gesellschoflzu  Frank- 
furt a.  d.  0. 

Darlvo,  Michel.  —  Arzt  und  Prof. 
d.  Botanik  an  d.  Univ.  zu  Aix  in  Frank- 
reich (BS), 

geb.   1707,  .  .  .  Griniaud  b.  Frejus,* 

gest.  1783, 

Trait^  des  eaux  min^rales  de  Grdoulx  en  Pro- 
vence, Aix  1777.  Histoire  naturelle  de  la  Pro- 
vence etc.  Avignon  ei  Marseille  1782 — 86. 

•  jeb.  1717,  .  .  .  (Q). 

Darq«ier  do  PoUepois,  Augu- 

stiQ.  —  Reicher  Privatmann  in  Toulouse, 

der  daselbst  auf  seiner  Sternwarte   den 

Himmel  fletssig  beobachtete.    Correspon- 

dent  d.  Naiional-Instituts  in  Paris.   Mitgl. 

d.  Acad.  zu  Toulouse  (B)  (BN)  (BT)  (Q), 

geb.   1718,  Nov.  23,  Toulouse, 

gest.  1802,  Jan.  18,  Toulouse.* 
Uranographie  oo  Contemplation  du  ciel  etc. 
Paris  1771.  Observations  astronomiques  faites 
ä  Toulouse,  Avignon  1777,  Continuatioo,  Ib. 
1798.  Lettre«  SU r  rastronomle  pratique,  1786. 
Observat.  astron.  faites  ä  Toulouse  en  4  761, 
avec  des  remarques  sur  la  Variation  du  foyer 
des  t^lescopes  (M^m.  sav.  Strang.  V,  4  768). 
Observ.  g^nc^rales  des  degr^s  de  cbaleur  de 
difff^rentes  sources  de  Bagn^res  etc.  (Ib.  VI, 
1774).  Sur  les  ötoiles  doubles  et  le  mouve- 
ment  des  fixes  (M<^m.  Toulouse,  T.  II).  An 
beiden  Orten  noch  viele  astron.  Beobb.  — 
Obersetzte  Simpaoa'a  Geometrie  und  Lambert'« 
cosroolog.  Briefe. 

*  fest.  Jan.  10  (L5). 

Darwtai  Erasmus.  —  Practischer 
Arzt  folg^'eise  in  Nottingham,  Lilchfield  u. 
Derby.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Ahr,  W) 
(RGE), 

geb.  1731,  Dec.  12,  Eiston,  b.Newark, 

Nollinghamshire, 

gest.  1802,  Apr.  18,  bei  Derby. 
Zoonomia  or  the  lawsoforganic  life,  1  vol.  4*, 
Lond.  1794,  2.  Aufl.  1796,  in  mehre  Sprachen 
fibersetzt  (EnthtlU  auch  Beobb.  von  seinem 
Sohn) .  On  the  ascent  of  vapours  ;Phil.  Tr.  <  760). 
liucomroon  case  of  haemoptysis  :1h.  id.).  Ex- 
periments on  animal  fluids'  in  the  exhausied 
receiver  (Ib.  1774J.  A  new  case  of  squinting 
Ib.  1778).  Account  of  an  artificial  spring  of 
water  ;lb.  1785).    Frigoriflc  experiments  on 


the  mechonical  expansion  ofair  etc.  (Ib.  178K, 
Oren'i  Journ.  I,  1790). 

Darwin,  Robert  Waring.  —  Sohn 
des  Vorigen.  Practischer  Arzt  zu  Shrews- 
bury  in  Shropshire.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
(Absir.  V;, 

geb.   1766,  Mai  30,  Litcbfield, 
gest.  1848,  Nov.  13,  Shrewsbury. 
New  experiments  on  the  ocular  spectra  of  llght 
and  colours  (Phil.Tr.  4786).  —  Medicinisches. 

Dasei  Johann  Martin  Zacharrias. 
—  Sohn  eines  Destillateurs  in  Hamburg. 
Rechenkünstler,  der,  nachdem  er  sein  un- 
gewöhnliches Talent  in  mehren  Städten 
Deutschlands  producirt  und  vom  Könige 
von  Preussen  eine  Pension  erhalten  halle, 
sich  in  Berlin  niederliess  (HSL), 

geb.  1824,  Juni  23,  Hamburg. 
Tafeln  der  nalürl.  Logarithmen  der  Zahlen. 
Wien  1850  (Aus  d.  Annal.  d.  Wiener  Stern- 
warte, Bd.  84).  Der  Kreis-Umfang  für  den 
Durchmesser  4  auf  200  Decinia Istellen  berech- 
net (CreUe's  Journ.  f.  Math.  XXVII,  1844i. 

> 

Dasea,  Georg.  —  Prof.  d.  Mathema- 
tik an  d.  Univ.  zu  Rostock  (J), 

geh Stemberg, 

gest.  1643,  Mai  27,  Rostock. 
Chrisiiana  meditatio  et  simplex  relatio  come- 
tae  anni  164  8,  Rostochti  1618. 

Dasypodias  (Rauhfuss,  Haseofuss), 
Conrad.  —  Prof.  der  Mathematik  an  der 
Univ.  zu  Strassburg  und  Canonicus  an  der 
St.  Thomaskirche  daselbst  (7j, 

geb.  1532, Frauenfeld,  Schwz.,* 

gest.  1600,  Apr.  26,  Strassburg. 
SuoUdis  quindecim  efemeDtomm  GeometriM 
primum  ex  Theonia  commentanii  Graece  et 
Latine,  Argentoral.  1664.  Volamen  II  Malbe- 
matum,  complectos  praecepta  mathematica, 
Astron omia  logistica,  una  cum  typis  et  labulis 
etc.  Ib.  4570.  wicf«jrovsea  dictionariom  ma- 
thematicum  etc.  Ib.  4  578.  Wahrhaftige  Aus- 
legung des  astron.  Uhrwerks  zu  Strasabarg, 
Strassb.  1578.  Heron  mechanicus;  et  Hon»- 
logii  astronomici  Argeotorati  in  summo  tein- 
plo  erecti  descriptio,  Argent.  1580.**  Ptch 
theoria  matbematica  etc.  Ib.  4S9S. 

*  ^b.  1531,  . . .  (Jr^  ( ir4) ;  gMt.  1601,  Apr.  2»  <  r^«^. 

**  Nach  leioem  Plan«  verfertigten  I  •  ftft k  und  J ot  i  »• 
Habrecht  aiu Schafbauten diete  weilaAd bcrfthstt 
Uhr  in  den  Jahren  1572—74,  die  1H42  dnrrh  im 
neue  und  bettere  Ton  Sehwilgo«  encCit  ward. 


Datiy  Carlo.  —  Prof.  d.  schönen \li$- 

senschaflen  in  Florenz  (VJ)  (J), 

geb.   1619,  Ocl.    t,  Florenz, 

gesl.  4  6*9,  Jan.  11,  Florenz. 
Lettera  di  Tiaaaro  AatUti  !d.  L  Bat!)  ftTOa- 
lati  sulla  vera  storia  della  cicioide  e  delta  b> 
mosissima  esperieoza  deli'  argento  vivo,  Fi- 


525 


Danbenton 


Sa^id. 


526 


reoze  166S.  Discorso  della  (ortiGcazione  — 
Suir  otllitä  e  dileito  che  reca  la  geometria, 
und :  Suir  invenzione  degli  occhiali  (Beides  in 
Tafgioae  Toietti :  Notizie  degli  aggrandinieoti 
delle  scienze  ia  Toscana). 

DaabeaioB  (d'Aubenton) ,  Louis 
Jean  Marie.  —  Prof.  d.  Nalurgescbichte 
am  College  de  France  und  d.  Mineralogie 
am  Museum  d'histoire  naturelle ,  auch  Di- 
rector  des  Cabinels  d.  letzteren  Anstalt  seit 
4745.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris 
seil  na  fB)  (BN)  (Mem.  InsLlll), 

geb.  174 6, Mai  29, Monlbar,Bourgogne, 

gest.  1799,  Dec.  31,  Paris. 
Tableau  m^thodique  des  minöraux  etc.  Paris 
4784,  9*^  6dit.  4800.  De  Ia  connaissance  des 
pierres  prtoieuses  (M6m.  Paris  4  750).  De- 
scripUoQ  des  grottes  d'Arcy  (Ib.  4754).  Sur  le 
Späth  ötiDcelaot,  sur  Taventurine  naturelle  etc. 
(Ib.  4784).  Sur  les  causes  qui  produiseot  trois 
sortes  d'herborisations  dans  les  pierres  (Ib. 
4782).  Sur  la  pierre  de  polx  (Ib.  4787).  Sur 
ane  graniteile  globuleux  (Ib.  4  790).  Rapport 
surla  z^olite  (Journ.  phys.  T.  XI,  4  778).  Sur 
la  oooleur  des  gemmes  (Journ.  Min.  IV,  4796). 
—  Viel  Zoologisches  u.  Botanisches.  War  Mit- 
arbeiter an  BnfToa'i  Naturgeschichte. 

DavbMiy,  Charles  Giles  B...  — 

Dr.  Med.,  Prof.  d.  Chemie  u.  Botanik  an  d. 

Uni?,  zu  Oxford.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Or), 

geb.  4795,  . . .  Stretton,  b.  Cirencester, 

Gloucestershire. 
Descriptlon  of  active  aod  extinct  Volcanoes, 
4  vol.  8*,  Lood.  48i6,  2^  edit.  4848.  Intro- 
duction  to  the  Atomic  Theory ,  4  vol.  8^  Ib. 
4834,  Sapplement  4838,  2«<  edit.  4840.  Three 
lectures  on  Agricultnre,  Ib.  4844.  On  jodlne 
and  bromine  in  the  mineral  water  of  South 
Briiaio  (Phil.Tr.  4880).  On  the  recent  volcano 
ia  the  Mediterranean  (Ib.  4  833).  On  the  gases 
evolved  from  the  thermal  Springs  at  Bath  (Ib. 
id.).  On  the  action  of  ligbt  on  plants  aod  of 
plants  upon  the  atmosphere  (Ib.  4  886).  On 
the  rotatioo  of  crops  and  on  the  quantity  of 
ioorganic  matter  abstracted  from  the  soit  by 
diflereot  plants  etc.  (Ib.  4845).  —  Fernere  Ab- 
baodl.  in  d.  Transact.  of  the  Linnean  Soc, 
Mem.  of  the  Chemical  Soc,  Tr.  of  tbe  Geolog. 
Soc,  Reports  of  the  British  Associat.,  Edinb. 
New  philos.  Journ.  etc. 

Davbari  Herrmann.  —  Assistent 
am  rheinischen  Mineralten-Comptoir  des 
Dr.  Kran  tz  in  Bonn  (Or), 

geb.  4823, Aug.  9 3, Gandersbeim, Braun- 
schweig. 
Cber  die  Krystaltform  einiger  organ.  Körper 
(Lieb.  Ann.  LXXI  u.  LXXiV,  4  850).  Über  eine 
neue  Krystallform  des  Silbers  (Ib.  LXXVIII, 
4854).  Untersuchung  einiger  Minerale  aus  der 
Samml.  d.  Dr.  Kranti  (Pogg.  Ann.  LXXXXII, 
4854  u.  LXXXXIY,  4855).  ÜberSvanbergit  u. 
Beodantit  (Ib.  C,  4887). 


Daubr^y   PauL  —  Ingenieur  des 

Mines,  Prof.  d.  Mineralogie  and  Geologie 

an  d.  Facullät  d.  Wiss.  zu  Sirassburg  (AM), 

geb.  484  4,  Juni  25,  Metz.* 
Sur  le  gisement,  la  Constitution  et  Torigine  des 
amas  de  mtnärai  d'ötain  (Compt.  rend.  XII, 
4844).  Sur  le  ph6nom6ne  crratique  du  nord 
de  TEurope  et  sur  les  mouvements  räcents  du 
sol  scandinave  (Ib.  XVI,  1843).  Sur  les  d6- 
pöts  m^tallifäres  de  la  Suöde  et  de  la  Norv6ge 
(Ib.  id.).  Sur  le  minörai  de  fer  qui  se  forme 
journeliement  dans  les  niarais  et  dans  les  lacs 
(Ib.  XX,  4  845).  Sur  la  distribution  de  Tor  dans 
le  litdu  Rhin  etc.  (Ib.  XXII,  4  846).  Sur  l'ori- 
gine  de  Tor  qui  se  trouve  dans  les  sables  du 
Rhin  (ib.  XXIII,  4846).  Sur  la  quantitö  de 
chaleur  annuellement  employöe  ä  ^vaporerde 
l'eau  ä  la  surface  du  globe  etc.  (Ib.  XXIV, 
4847).  Sur  des  inflammations  de  gaz  surve- 
nues  dans  des  mines  mötalliques  (Ib.  XXVI, 
4848).  Sur  Texistence  et  Torigine  d'eaux  sou- 
terraines  qui  se  meuvenl  souvent  ä  une  faible 
profondeur  etc.  (Ib.  XXVIII,  4  849).  Sur  la 
temp^ature  des  sources  dans  la  vallöe  du 
Rhin  etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  production  artifi- 
cielle  de  quelques  esp^ces  minörales  cristal- 
lines  etc.  (Ib.  XXIX,  4  849;  XXXII,  4854; 
XXXIX,  4854).  Sur  la  pr^sence  de  Tars^oic 
et  de  Tantimoine  dans  les  combustibles  minö- 
raux  etc.  (Ib.  XXXII,  4854J. 

*  ^b.  1815, .  .  .  (QO. 

DavbvissoB,  s.  d'Aubuisson. 

Davdebard  (d'Audebard) ,  s.  F^ 
russac. 

Davali  Peter.  — Esquire;  Mitglied, 

später  auch  folgweise  SecretSr  und  Vice- 

Präsident  d.  Royal  Society  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  4763,  Jan.  8,  .  .  . 
On  extraordinary  rainbow  (Phil.Tr.  4  749).  On 
the  sun's  distance  from  the  earth  deduced  from 
Mr.  Shortfi  observatioos  relating  to  tbe  hori- 
zontal parallax  of  the  sun  (Ib.  476t). 

David I  Aloys  (eigentlich  Martin).  — 
Chorherr  der  Prämonstratenser.  Prof.  der 
Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Prag.  Direct.  d. 
Stern waHe  daselbst  (ABG.  IV,  4837;  (M,  H) 
(PI)  (ON)  (N), 

geb.  4757,  Dec.     8,  Tschewehisch 

(Draevohryz),* 

gest.  4  836,  Febr.  22,  Tepl. 
Das  Leben  Kewton'i,  4783.  Nachricht  vom 
Spiessglasbergwerke  bei  Tomaschlag  unweit 
Tepl.  4 798.  Ober  das  Wahrscheinliche  der 
Witterung  aus  dem  Steigen  und  Fallen  des  Ba- 
rometers, Prag  4  806.  Geschichte  des  vonBiela 
entdeckten  Cometen  M^G.  1,4887).  —  Astroo. 
Beobachtungen,  Ortsbestimmungen,  Landes- 
Vermess.  usw.  in  y.  Zaoh'i  monatl.  Corr.  (Bd. 
<  -7,  40.  44,  43,  46,  M,  25,  27),  Bode'iJahrb. 
(4804,  4803—7.  4840—25),  Astronom.  Nachr. 
(4  823—34)  und  in  einzelnen  Schriften. 

*  Im  Stift  Teplf  Böhmen. 


527 


Davidson 


Davy. 


5S8 


DaTldsoa  (Da  visson,  d'Avissone),  G  a  i  I- 
laume.  —  Arzt,  Prof.  d.  Chemie  (der  Zeit 
nach  erster  in  Frankreich)  am  Jardin  du 
Roi  in  Paris  bis  1 606,  Leibarzt  des  Königs 
(BM)  (BN), 

geh Schottland. 

In  der  Mitte  d.  XYII.  Jahrh.  lebend. 
Phitosopbia  pyrotechDica  seu  Curriculus  chy- 
mialricus  etc.  Paris  1635  [Im  4.  Tbl.  dieses 
Werks  ist  zuerst  von  Krystallograpbie  im  wts- 
senschafll.  Sinn  die  Rede].  Observations  sur 
l'antimonie,  Ib.  4651. 

DaTles  (Davis),  John.  —  Englischer 
SchiffscapitSn  (BD)  (A), 

geb.  i550  etwa,  .  .  Sandridge,b.Dart- 

mouth^Devonsh., 

gest.  1 605,  Dec.  27,  Kiiste  v.  Halacca.* 
The  World's  hydrograpbical  description.  — 
Machte  von  1585  bis  1587  drei  Reisen  zur  Auf- 
findung der  9.  g.  Nordwest-Passage  und  ent- 
deckte dabei  die  nach  ihm  benannte  Meer- 
enge (Davis-Strasse) ;  spttter  unternahm  er 
noch  fünf  Reisen  nach  Ostindien. 

*  In  einem  Gefechte  mit  Japanischen  Seerilabcrn. 

Daiieai  Thomas  Stephens.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  königl.  Militär- 
Academie  in  Woolwich ,  fk'iiher  Lehrer  d. 
Mathematik  in  Bath.  Mitgl.  d.  Roy,  Society 
zu  London  u.  d.  zu  Edinburgh  (An.  R.  f  8S  1j, 

geb.  4794  etwa, 

gest.  4  854 ,  Jan.  6,  Shooter's  Hill  bei 

Woolwich.  * 
Researches  on  spherical  geometry,  polar  Iri- 
angles  etc.  Lond.  1838.  Inquiry  into  Ihe  geo- 
metricai  character  of  the  hour  lines  upon  the 
antiquesun  dials  (Edinb.  Tr.  Vol.  XII,  4834). 
Od  the  equations  of  loci  Iraced  upon  the  «ur- 
face  of  the  sphere  as  expressed  by  spherical 
ooordinates  (Ib.  id.).  Geometrical  researches 
concerning  terrestrial  magoatism  (Phil.  Tr. 
1 835  et  1 836) .  Conjectures  relative  to  the  origin 
of  the  numerical  hieroglyphics  now  in  use 
(Bath  and  Bristol  Ma^aziDe,  No.  VIII,  4  888). 
The  early  bistory  of  the  Marioers  Gompass 
(Thomsoii'a  British  Annual,  4  887).  —  Gab  her- 
aus :  Hutton's  Course  of  Matheroatics  1 4**^  edit. 
Lond.  1886—87,  und  13*1*  edit.  Ib.  1841,  und 
darin:  Solutions  of  the  princial  questions  of 
Dr.  Hsifeom'a  Course  of  Mathematics. 

*  gett.  18^0,  Dttc.  ..  {G.  1S&1). 

Davlot  de  FoBoeaex ,  Fran^^ois. 
—  Commandant  der  sardinischen  Marine, 
später  Brigadier  d.  Infanterie  und  Gouver- 
neur von  Sassari.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Turin  (Mem.  Tut,  \m)  (B)  (BN)  (Q), 

geb.   4734,  .,  .  .  .  Thonon,  Savoyen. 

gest.  4799,  Aug.  ..,  Casale. 
Principes  fondamentaux  sur  la  ro^canique  etc. 
Turin  4799.  Sur  les  logaritbmes  des  quantitös 
imaginaires  (Mise.  Soc.  Taurin.  1, 4  759)'.  Eclair- 


cissemens pour  ce  m^m.  (Ib.  id.).  Surlesprio- 
cipes  fondamentaux  de  la  m^chanique*  (Ib.  II, 
176S).  Röcit  d'uoe  foudre  ascendante  6clat^ 
sur  la  tour  du  fanal  de  Villefranche  (Biblioteca 
oltramontana,  1789). 

*  Wie  man  tagt,  sollen  diese  Aufsätze  von  Lagraage 
herrühr«!. 

DaTialj  Urbano.  —  Jesuiten-Gene- 
ral, bis  4  668,  dann  Pfarrer  an  S.  Giovanni 
de  Malva  in  Rom.    Schüler  Cavalieri's 

(J)  (LB), 

geb.   4  64  8,  ..  .  Rom, 

gest 

Trattato  della  sfera  di  Bonay.  CaTalieri  con  le 
pratiche  per  i  quelli  che  desiderano  eserci- 
tarsi  in  essa,  e  col  modo  di  far  la  figura  Ce- 
leste secondo  la  ragionalo,  Roma  4  68S.  Ratio 
erigendi  schema  coeleste  quod  Genitnram  vo* 
cant.  De  aquis  venetis  (Aut.  che  tratt.  del  oioto 
del  acque,  Firense,  I,  4  723). 

DavTenXi  Charles  Joseph.  —  Apo- 
theker zu  Lüttich,  Prof.  d.  Chemie  u.  Mi- 
neralogie an  d.  £cole  industrielle,  später 
am  College  daselbst  (BLB)  (BB), 
geb.  4  806,  Sept.  4  0,  Lüttich. 
LcQons  sur  la  minäralogie  et  la  chimie  etc. 
7  Livrais.  Liege  18t8— 99.  Essai  sur  la  Con- 
stitution g^ogoostlque  de  la  proviucc  de  Ll^e 
(M(^ro.  Brux.  4  880). 

Davyi  Sir  Hurophry.  —  Sohn  eines 
Holzschnitzers;  erst  (4  795)  Lehrling  bei 
einem  Chirurgen ,  der  zugleich  Apotheker 
war,  dann  (4  798)  Chemiker  an  der  »Pneu- 
malic  Institution«  des  Dr.  Beddoes  zu 
Cliflon  bei  Bristol,  darauf  4  801  Hülfslehrer 
und  4  802  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Roy.  In- 
stitution zu  London  (daneben  auch  Vorle- 
sungen am  Board  of  Agriculture  haltend) 
bis  4  8  49,  wo  er  diese  Stelle  niedeHegte, 
zum  Sir  ernannt  wurde  und  eine  reiche 
Dame  heirathele;  von  da  ab  häufige  Reisen 
nach  dem  Continent  machend.  Mitgl.  (4804) 
und  später  (4  820—87)  Präsident  d.  Royal 
Sociely  (Life  of  Sir  H.  Davy  by  J.  A.  Paris, 
Lond.  4  83  \)  (CoUected  Works  edited  by  hü 
broiher  J.  Davy,  Vol.  l), 

geb.  4  778,  Dec.  47,  Penzance,  Cornw., 

gest.  4  829,  Mai  29,  Genf.  . 
Researches  chemical  and  philosopbical.  chiefly 
concerning  nitrous  oxide,  1800.  Sy Ilabus  of  a 
course  of  lectures  on  chemistry,  1 802 .  A  lecture 
on  the  objects  of  the  Roy.  Institution,  1810. 
Elements  of  chemical  pbilo.sophy,  1  vol.  8^, 
Lond.  1812.  Clements  of  agricultural  chemi- 
stry, 1vol.  4^  Ib.  4818.  On  thesafety  iamp 
and  on  flame,  Ib.  1828.  Discourse  to  the  Roy. 
Society.  1  vol.  4^  Ib.  1898.  Salmonia  or  Days 
of  Fly-6sbiog,  1  vol.  12^  Ib.  1828.  Coosola- 
tions  in  Travels,  Ib.  4 SSO  (posth.).  —  On  jtbI* 
vanic  combinatioos  by  Single  metallic  plateü 


529 


Savy 


Bawidoff. 


530 


and  floids  (Pbil.  Tr.  4804).  Oo  adstringent  ve- 
gelabies  and  tbelr  Operation  in  tanning  (Ib. 
4803).   Oo  a  mineral  prodnction  (Wavellite) 
from  Devonshire  (Ib.  4805).   Melbod  of  ana- 
lysiog  stoD^s  conCaining  ixed  alkali  by  meana 
of  boracic  acid  (Ib.  id  ).   On  some  Chemical 
agenciesofelectricity  (Ib.  4  807).  On  some  new 
pheQomeDa  of  chemical  cbanges  produced  by 
electrieity,  particularly  Ihe  decomposition  of 
the  fiied  alkalies  etc.  (Ib.  4  808}.  On  the  electro- 
cbemical  decomposition  of  the  eartbs,  on  the 
metals  obtained  from  the  alkaline  earths  and 
on  the  Amalgam  procured  from  Ammonia  (Ib. 
id.).  New  analytical  researches  on  the  natura 
of  certain  bodies,  particularly  the  Alcalies, 
PhotphoruB,  Sulpbur«  Carbonaceous  Matter 
80d  the  Acids  hitberto  undecompounded  (Ib. 
4809).  Appendix  dazu  (Ib.  id.).    On  various 
objects,  particularly  the  metallic  bodies  from 
the  Alkalies  and  Earths,  and  on  some  combi- 
aatloos  ofHydrogen  (Ib.  4  84  0).   On  the  oxy- 
muriatic  acid,  its  natura  and  combinations, 
aod  on  the  elements  of  the  muriatic  acid,  with 
some  experimeots  on  Sulphur  and  Phospho- 
rus  (Ib.  id.).   Oo  some  of  the  combinations  of 
oxymnriatic  gas  and  oxygen  etc.  (Ib:  4844; 
iwei  Abband L).    On  some  combinations  oif 
pbospborus  and  sulpbür  (Ib.  4842).  On  a  new 
detonating  Compound  (Ib.  484  3.).  On  the  sub- 
stances  produced  in  diflTerent  chemical  pro- 
cesses  on  fluor  spar  (Ib.  id.).  New  experiments 
on  the  fluoric  Compounds  (Ib.  484  4).    On  a 
new  substance  which  becomes  a  violet-co- 
loored  Gas  by  heat  (Ib.  id.).   On  iodine  (Ib. 
id.).  On  the  combustion  of  the  diamond  and 
otber  carbonaceous  substances  (Ib.  id.).   On 
the  colours  used  in  paintig  by  the  ancients 
(Ib.  4845).  On  a  solid  Compound  of  iodine  and 
oxygen  (Ib.  id.).  On  the  action  of  acids  on  the 
byperoxymuriates  (Ib.  id.).  On  the  fire-damp 
of  coal  mines,  and  methods  to  prevent  its  ex- 
plosion  (Ib.  4  846).  On  invention  for  giving  light 
in  explosive  mixtures  of  fire-damp  in  coal  mi~ 
Des  etc.  (Ib.  id.).   On  the  combustion  of  ex- 
plosive mixtures  confined  by  wire-gauze,  with 
sooie  observaiions  on  flame  (Ib.  id.).   Rese- 
arches on  flame  (Ib.  4  847).  New  exprm.  on  the 
combustion  of  gaseous  mixtures  etc.  (Ib.  id.). 
Fallacy  of  the  experiments  in  which  water  is 
Said  to  have  been  formed  by  the  decomposi- 
tion of  cblorine  (Ib.  '1 84  8).    On  the  combina- 
tions ofpbosphonis  (Ib.  id.)-  On  theformation 
of  mists  in  particular  situations  (Ib.  4849).  On 
the  magnetie  phenomena  produced  by  eleclri- 
cily  (Ib.  4824,  zwei  Abhandl.).  On  the  Papyri 
fouod  in  the  ruins  of  Herculanum  (Ib. id.).  On 
the  electrical  phenomena  exhibited  in  Vacuo 
(Ib.  4822).  On  the  State  of  water  and  aSriform 
matter  in  cavities  found  in  certain  crystals  (Ib. 
id.).  On  a  new  phenomenon  of  eleclro-magne- 
tism  (Ib.  4823).   On  the  application  of  liquids 
formed  by  the  condensation  of  gases  as  me- 
chanical  agents  (Ib.  id.).  On  the  corrosion  of 
copper-sheeting  by  sea-water,  and  oo  methods 
of  preventing  tbis  efTeot  (Ib.  4824,  zwei  Abb. 
und  Ib.  4  825).   On  the  relations  of  electrical 
and  chemical  cbanges  (Ib.  4826).  On  the  phe- 
nomena ofvolcaaoes  (Ib.  4828).  Experiments 

Pagge n d o r  f  f ,  HtndwSrterbieh. 


on  the  Torpedo  (Ib.  4  829).  Verschiedene  klel- 
nere  AuCstftze  im  Qoarterly  Journ.  of  Science. 
—  The  collected  works  of  Sir  Hnmphxy  Davy 
edited  by  bis  brother  JohnBavy,  40  Vol.  Lond. 
4839—44. 

Davyi  Jobn.  —  Dr.  Med.>  Stabsarzt 
in  der  brlltischen  Armee  folgweise  in  Flan- 
dern und  Frankreich,  auf  Ceylon,  Corfu  u. 
Malta,  in  Constantinopel  und  Westindien, 
zuletzt  General-Inspector  d.  Militär-Hc-^pi- 
täler.  Mitglied  d.  Roy.  Society  seit  4  84  4. 
Einziger  Bruder  von  Humphry  (Or), 

geb.  4  791,  Mai  24,  Penzance. 
Account  of  the  interior  of  Ceylon  etc.  4  vol.  4*, 
Lond.  4  824.  Notes  and  observations  oo  the 
lonian  island  and  Malta,  2  vol.  8^  Lond.  4842 
—48.  Physiological and  anatomical  researches, 
2  vol.  8^,  Ib,  4  839.  —  On  a  gaseous  Compound 
of  carbonic  oxide  and  chlorine  (Phil.  Tr.  4842). 
On  the  combinations  of  different  metals  and 
cblorine  (Ib.  id.).  On  different  combinations 
of  fluoric  acid  (Ib.  id.).  On  the  temperature 
of  the  ocean  and  atmosphere,  and  on  the  den- 
sity of  sea-water  (Ib.  4  84  7).  On  corrosive  Sub- 
limate (Ib.  4  822).  On  the  cbanges,  which  have 
taken  place  in  some  ancient  alloys  of  copper 
(Ib.  4  826).  On  the  new  volcano  in  the  Medi- 
terranean  (Ib.  4  834—33).  Experiments  on  the 
torpedo  (Ib.  4832,  4  834  et  4844).  On  the  tem- 
perature of  fisbes  of  the  genus  Thunnus  (Ib. 
4  835) .  Experiments  on  the  blood  in  connexion 
with  the  theory  of  respiralion  (Ib.  4  838).  Mis- 
cellaneous  observations  on  animal  heat  (Ib. 
4  843).  On  the  action  of  sun's  r&ys  <>"  ^^^^^^ 
acid  (Ib.  4844).  On  the  temperature  of  man 
(Ib.  4  845).  On  carbonic  acid  asa  solvent  in 
theprocess  of  Vegetation  (Ib.  4  847).  On  car- 
bonate  of  lime  as  an  ingredient  of  sea-water 
(Ib.  4  849).  On  the  temperature  of  man  witfain 
the  tropics  (Ib.  4850).  Ferneres  im  Edtnb. 
N.  Phil.  Journ. 

Davy,  Edmund.  —  Veiter  der  bei- 
den Vorigen.  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Insti- 
tution zu  Cork,  dann  dasselbe  an  d.  Royal 
Dublin  Society ;  früher  Assistent  von  Hum- 
phry Davy  im  Laboratorium  d.  Roy.  Insti- 
tution zu  London  (Orj^ 

geb.  4  785  etwa,  .  .  .  Penzance.* 
On  a  new  fulminating  platinum  (Phil.  Tr.  4847). 
On  some  combinations  of  platinum  (Ib.  4820). 
Electro-chemical  method  to  detect  very  mi- 
nule  quantities  of  metallic  polsons  (Ib.  4  830). 
On  a  new  combination  of  cblorine  and  nitrous 
gaz  (Ib.  4  834).  Experiments  to  prevent  cor- 
rosion of  iron  by  sea-water  (Report.  British 
Associat.  5*^meeting,  4  836).  On  nicotin  (Ib. 
id.).  On  a  new  gaseous  bicarburet  of  hydro- 
gen  (Ib.  6»^  and  7»»>  meet.  4837  et  4  838).  On  a 
Compound  ofcarbon  and  potassium  (Ib.  4  837). 

*  Wunte  eein  Oeburtsdfttam  nicht  n&her  anxo^ben. 

Dawldoffi  August.  —  Prof.  d.  Ma- 
I  Ihematik  an  d.  Univ.  zu  Moscau  (Or), 

34 


531 


DawBon 


Daeben. 


132 


geb.  18..,  Dec.  «7  (N.  St.),  Libau.  • 
Theoried,  schwimmenden  Körper,  4  848.  Theo- 
rie d.  Caplllaiitttlserschefnungen,  1851.  An- 
wendung d.  Wahrscbeinlichkeilsreclinung  auf 
die  Statik,  4  855.  Über  die  Gleicbgewichts-La- 
gen  eines  mit  seiner  ganzen  Grundfläche  in 
eine  Flüssigkeit  getauchten  geraden  dreiseiti- 
gen Prismas  (CroUe'i  Journ.  f.  Math.  XXXVIII, 
4849,  auch  Ballet,  pbys.  math.  Acad.  Pelersb. 
XIII,  4855).  Anwend. d.  Wahrscheinlichkeits- 
rechn.  aufMedictn  (Journ.  f.  Heilkunde,  4  854). 

*  Jahr  nicht  uigegebcn. 

DawSMl,  John.  —  Wundarzt  zu  Sed- 

bergh,  bei  Kendal,  in  Yorkshire  (BN)  (LAD), 

geb.   1733,  ...  Garsdale,  West-Riding, 

Yorkshire, 

gest.  1822  etwa,' 

On  the  inverse  mctbod  of  central  forces  (Mem. 
Manchester  Soc.  Vol.  IV,  pt.  II,  4796  et  Vol.  V, 
pt.  I,  4  798). 

Deahaa,  Heinrich  Wilhelm  Feo- 
dor.  —  Studirte  in  Göttingen  und  Mar- 
burg, und  wurde  ein  Jahr  vor  seinem  Tode 
Hülfslehrer  am  Gymnasium  zu  Fulda  (Or), 

geb.  4815,  Juli  8,  St. Johannis, b. Bay- 
reuth, 

gest.  4844,  Jan.  8,  Fulda. 
Gewann  in  Göttingen  den  Preis  einer  Aufgabe 
über  die  Trtigheitsmomente  der  regulüren  Kör- 
per. Schrieb  ausserdem  :  Neuer  Beweis  Rir  d. 
Auflösbarkeit  der  algebr.  Gleichungen  durch 
reelle  oder  imaginäre  Werlhe  d.  Unbekannten 
(CreUe'i  Journ.  XX.  4  840).  Über  d.  Beding, 
d.  IntegrabfliUit  linearer  Difl'erentialgleich.  er- 
ster Ordn.  zwischen  einer  belieb.  Anzahl  ver- 
ändert. Grössen  (Ib.  id.). 

Dealtrji  William.  —  Archidiaconus 
von  Surrcy,  Canonicus  von  Winchester, 
Rector  von  Ciapham,  früher  Prof.  d.  Ma- 
thematik am  East  India  College  in  Hertford- 
shire.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (An,R,  \%kl) 
(Abiir.yj  (G.niH), 

geb.   1775, Yorkshire, 

gest.  4847,  Oct.  15,  Brighton. 
The  principles  of  fluxioos,  Lond.  4  84  0. 

Deaao ,  E  d  m  o  n  d.  —  Arzt  in  York, 
Alchymlst  (BM), 

geb.  i  57 1  etwa, . . .  Yorkshire,  gest 

Admiranda  chemica,  abgedruckt  im  Tractatus 
varii  Alchimicl,  Krancofurt.  4  630. 

DebeHy  Lucas  Jacobson.  —  Pastor 
za  Thorshavn  auf  der  Insel  Stroma,  der 
grössten  der  Faröer  (W)  (J)  (NK), 

geb.   1623, Stubbekjöbing. 

Falsler, 

gest.  «676,  Sept.  <6, 

Faeroa  referata  s.  Faeroernes  och  Faeroeske 
IndbyggersBeskrivelse,  Kiöbnb.  467S  (Doutoch 
von  C.  0.  Xengel,  Leipz.  4757). 


Deb«S|  Heinrich.  —  Lehrer  d.  Che* 

mie  am  Queenwood  College  bei  Stockbridge 
in  Hantshire  (England),  früher  Privatdocent 
an  d.  Univ.  zu  Marburg  und  Assistent  am 
akadem.  Laboratorium  daselbst  (Or), 

geb.  18S4,  Juli  «3,  Wolfshagen,  He<^«;. 
Chem.  Untersuch,  d.  Krappwurzcl  (Lieb.  Ann. 
LXVI,  4848).  Überd.  Einwirk.  d.  Ammoniaks 
auf  das  durch  lod  hervorgebrachte  Oxyd«- 
tionsproduct  der  xanthogen sauren  Salze  Ib. 
LXXII,  4  850).  Überd.  Verbindd.  d.  Sulfocarb- 
aminsäure  (Ib.  LXXIH,  4850).  Ober  einige 
Zersetzungsproducte  d.  Aethyl-Bloxysulfocar- 
bonats  (Ib.  LXXV,  4854  u.  LXXXII,  4851). 
Über  d.  Bestimm,  d.  Schwefels  in  flticbtigen 
organ.  Verbindungen  (LXXVI,  4854).  überd. 
ehem.  Verwandtschaft  (Ib.  LXXXV.  LXXXVI 
n.  LXXXVH,  4858).  Über  Oxylizannssor« 
[Purpurin]  (Ib.  LXXXVI.  4  858).  Über  einipe 
Oxydationsproducte  d.  Alkohols  (Ib.  C,  48se  . 
On  (he  actio n  of  Nitric  Actd  on  Alcool  at  com- 
mon temperatures  (Phil.  Mag.  XII,  48SS  ei 
XIII,  4857). 

D0oaiidalley  Augustin  Pyraroas. 
—  Nachdem  er  von  4796  an  in  Puis  tl»- 

dirt,  1804  Vorlesungen  im  Collie  de 
France  gehalten ,  darauf  sieben  Jahre  lang 
im  Auftrage  der  Regierung  fast  ganz  Frank* 
reich  in  botanischer  Hinsicht  durchreist 
hatte,  Prof.  d.  Botanik  an  d.  Univ.  zu  Moot- 
pellier  (1810—1816),  darauf  Prof.  d.  Bo- 
tanik an  d.  Academie  zu  Genf  und  Mitgl. 
d.  reprasentat.  Conseils  daselbst  Mitgl.  d. 
Instituts  (Mem.  Geneve,  T.  X;  (AB.  1843 
(Flourens'  Eloge)  (Daubeuy  m  Jörne- 
son's  Journ.  XXXIV,  1843;, 

geb.   1778,  Febr.  4,  Genf, 

gest.  4841,  Sept.  9,  Genf.* 
Physiologie  vögetale  ou  exposition  des  forces 
vitales  des  vögetaux  etc.  t  vol.  8*,  Parn 
(Deutsch  von  J.  XAptr,  Stutig.  u.  Tflb.  4S)S  n 
85).  De  Tinfluence  de  la  lumi^re  snr  qoelques 
veg^taux  (Journ.  Pbys.  UI,  4 SSI).  ^  \iele 
anderweite  und  wichtige  boten.  Werke. 

*  gMt.  Sept.  le  (QO. 

DeoaadoUe|AlphonsLouisPierre 
Pyramus.  —  Sohn  des  Vorigen.  Einii^* 
Jahre  Prof.  an  d.  Acad.  za  Genf  (Or/, 

geb.  1806,  Oct.  «8,  Paris. 
Hypsometrie  des  environs  de  Geneve.  4*,  G^- 
n^ve  4  839.  Mit  A.  de  la  Bive :  Sor  la  condocii- 
bilitö  relative  pour  le  calorique  de  differrat« 
bois,  (lans  le  sens  de  leur  Obres  et  dao!^  1^ 
scns  conlraire  (Bibl.  univ.  XXXIX.  isi^ 
Sonst  nur  Botanisches,  namentlich  Forsetiou^ 
des  »Prodromus  systetnatis  naturalis  regni  %e- 
getabilis«  seines  Vaters. 

Deduüe«,  s.  Deschales. 

Deohaa,  Ernst  Heinrich  Carl 
von.  —  Dr. Phil.,  folgweise  Berg-AssesMC 


533 


Deeker 


Pefranea. 


534 


(4826),  Ober-Bergamts-Assessor  in  Bonn 
(1828),  Ober-Bergratb  (1831)  u.  Geheimer 
Bergralb  (1835)  in  Berlin,  und  seit  1841 
BergbaupUnann  o.  Direot.  d.  rlieinischen 
Ober-Bergamts  in  Bonn  (Or), 

geb.  1800  März  25,  Berlin. 


Hit  C.  y.  •«gndunMB  n.  t.  Larocha :  Geognost. 
UmrisM  der  Rheiniande,  1  Thle.  Berlin  1826. 
Mit  Denselben:  Geognost.  Karted.  Rbein* 
laode.  Ib.  1S25.    Allein:  Übersetzung  von  De 
la leihe*!  Geolog.  Manual,  Ib.  188S.  Geognost. 
Karte  von  Mittel-Earopa,  Ib.  1889.    Über  d. 
Liegende d.  8telnkoblengebii^es  in  d.  Grafsch. 
Mark  (Viggeratii,  Gebirge  v.  Rheinl.-West- 
phal.  I,  4822).  Geogtt.  Beroerkk.  üb.  d.  nOrdl. 
Abhil  d.  niederrhein.-westphal.  Gebirges  fib. 
II,  4823).  Die  vulcan.  Puncto  in  d.  Gegend  v. 
Berlrich  (Ib.  III,  1824.   Versuche  tfb.  d.  spe- 
einsehe  u.  absolute  Geviricbt  d.  Steinkohlen 
(Kacstea's  Arch.  f.  Bergbau  usw.  VIII,  4  824). 
Der  Bleiberg  bei  Commern  (Ib.  IX,  1825).  Üb. 
d.  Bergtbeer  b.  Lobsan  (Ib.  XI,  1826).   Über 
d.  Dacksteio  u.  d.  Trass  (Ib.  fd).  Über  d.  Ver- 
halt, d.  Granits  zum  Kille  fn  CornwaU  (Ib. 
XVII.  1828).  Über  d.  Gewinn  d.  Steinsalzes  u. 
d.  Kochsalzes  in  England  (Ib.  XVIII,  4829). 
Die  Inseln  Skye,  Egg  u.  Arran  (Karsten's  Arch. 
f.  Mio.,  Geogn.,  Bergbau  usw.,  weiches  er  von 
Bd.  XJ,  1838,  milredigirte,  1,  1834).    Der  Ben 
Nevis  am  Loch  Eil  (Ib.  II,  4  880).  Vorkommen 
d.  Keonelkoble  in  England  (Ib.  id.).    Arthur 
Seat,  bei  Edinburgh  (Ib.  id.).    Vorkommen  d. 
Goldes  in  Niederscblesien  (Ib.  id.).   über  den 
Steinkohlenbergbau  in  England  (Ib.  V,  1832  u. 
VI,  4833).  Versuche  über  d.  Tragkraft  gegoss. 
eiserner  Schienen  (Ib.  VI).   Über  Henwood's 
Theorie  d.  Gangbildungen  (Ib.  X,  4  837).  Über 
Schieferung  «.  Schichtung,  und  über  Dolomit- 
bildung (Ib.  id.).   Das  Flötzgebirge  am  nördl. 
Abfeil  d.  Riefiengebirges(Ih.XI,  4  838).  F.Eoff- 
Baan's  geognost.  Beobachtungen  in  Italien  u. 
Sicilien  1880—32  (Ib.  XIII,  1839  ;  auch  für  sich 
erschienen).    Über  d.  Steinkohlenreviere  im 
D^p.  Loire  usw.  (Ib.  XVII,  184S).    Die  Feld- 
spitbporpliyre  in  den  Lenne-Gegendeu  (Ib. 
XIX,  4845).   Das  Vorkommen  d.  Rotbeisen- 
stetns  usw.  bei  Brilon  (Ib.  id.).  D«  d.  Schwer- 
spatbs  als  Gebirgsschicht  bei  Meggen  (Ib.  id) . 
Lebersicht  d.  hypsometr.  Verhuftnisse  im  Kc- 
Iperungsbezirlc  Coblenz  etc.  (Ib.  XXI.  1847  u. 
XXII,  4848).  Vorkommen  d.  Queck Silbererze 
im  Pfölz.-Saarbrückischen  Koblengebirge  (Ib. 
XXII).  —  Noch  mehre  hüttenmdnn.  AuCsätze 
in  diesen  beiden  Zeitschriften  und  in  y.  JOar- 
aall's  Zeitschr.  f.  Berg-,  Hütten-  u.  Salinen- 
wesen im  preass.  Staat.  Bd.  II  u.  III.  Geogn. 
Aufsätze  in  Ba^bMi'  Hertha  (4825  u.  4826) 
und  in  d.  Verhandl.  d.  naturhist.  Vereins  d. 
preuss.    Rheinlande    u.   Westphalen   (Jahrg. 
I~X1I,  4844—56).   Technische  Aufsätze  in  d. 
Verhandl.  d.  preuss.  Gewerbe- Vereins  (1826 
—30).    Temperaturbeobacbtungen  in  Bohr^ 
lüchern  auf  preuss.  Salinen  (Pogg.  Ann.  LIII, 
1841). 


f  Gornelis,  s.  Bontekoe. 


Daoker,  Paul.  —  Pfalz-Sulzbachscher 
Hofbaumeister  in  Bayreuth;  machte  von 
1 69  9  bis  1 7  06  seine  Studien  zu  Berlin  unter 
Schlüter  (A), 

geb.   1677,  .  .  .  Nürnberg, 

gest.  1713,  .  .  .  Bayreuth. 
Fürstlicher  Baumeister  oder  Arcbilectura  ci- 
vilis, 3  Bde.  fol.  Augsburg  1744.  Architectura 
tbeorico-practica,  Leipz.  1720. 

D'Eototi  s.  Mannoury. 

Dodekiad,  Julius  Wilhelm  Ri* 

chard.  —  Dr.  Phil.,  Privaldocent  an  der 

Univ.  zu  Göttingen  (Or), 

geb.  1831,  Oct.  6,  Braunschweig. 
Dies.  Über  die  Elemente  d.  Theorie  d.  Xvler*- 
sehen  Integrale,  Gott.  4  852.  Über  ein  Svler*- 
sches  Integral  (CreUe'sJourn.  XXXXV,4853). 
Bemerkk.  zu  einer  Aufgabe  d.  Wahrschein- 
licbkeitsrecbnung  (Ib.  L,  1858).  Ein  9atz  aus 
d.  Theorie  d.  dreiaxigen  Coordioaten-Systeme 
(Ib.  id.). 

Dee,  John.  —  Mathemalicus,  Astro- 

log,  Alcbemist  und  Hagus,  eine  Zeit  lang 

in  Prag  lebend,  bei  Kaiser  B  u  d  o  I  p  h  II.  in 

in  grossem  Ansehen  stehend ,  später  auch 

bei  der  Königin  Elisabeth  von  England, 

die  ihm  eine  Pension  verlieh  (BDJ  (Ni.  l)  (J), 

geb.   1527,  Juli  13,  London, 

gest.  1607, Morllake.* 

De  nubium,  solis,  lunae  ac  reliquorum  plane- 
tarum  imo,  ipsius  stelliferi  coeli,  ab  intimo 
terrae  centro  distanliis  mutuisque  iiitervallis 
et  eorundem  omnium  magnltudine,  1 551 .  Mo- 
nas hieroglyphica  mathematice,  magice,  ca- 
balistlce  et  anagogice  explicata,  Antv.  1664. 
De  Stella  admiranda  in  Cassiopejae  asterismo 
etc.  1572.  Parallacticae  commeolationis  pra- 
xeosque  nucleus  quidam,  Lond.  1573.  The 
british  complement  of  the  perfect  art  of  navi- 
gation,  1576.  A  piain  discourse  etc.  concerning 
the  needful  roformation  of  the  vulgär  Kalen- 
der, 4  583. 

*  gest.  160S, . . .  {BM) ;  geb.  1526,  geit.  1608  (5eAm.  ^1). 

Dee,  Arthur.  —  Sohn  des  Vorigen. 
Begleitete  den  Vater  auf  seinen  Reisen,  war 
darauf  Arzt  in  London,  dann  Leibarzt  des 
russischen  Zaars  und  endlich  wieder  Arzt 
in  London  (BD)  (A), 

geb.   1579,  Juli  15,  Mortlake,  Surrey,* 

gest.  1651,  Sept.  ..  Norwich. 
Fasciculos  chymicus,  abstrusae  scientiae  her- 
meticae,  Ingressum,  progressum,  coronidem 
explicans,  Paris  1681. 

*  geb.  Jiüi  13  {BM). 

DefrMioe,  Jacques  Louis  Marin. 
—  Mitgl.  d.  geolog.  Geseilschaft  v.  Frank- 
reich, theils  in  Paris,  theils  in  Scöaux 
(Dep.  Seine)  lebend ,  wohl  als  Privatmann 
(G.k%h\), 

34» 


535 


DeganUa 


Daluie. 


536 


geb.   nss,  Oct.  «t,  Caen, 
gest.  1850,  Nov.  it,  Sc^aux. 
Tableau  des  Corps  organisöes  fossiles,  pröc6d6 
des  remarques  surleurpötrificalion,  Par.  4824. 

DegaoUe/  J ...  B ...  —  Prof.  d.  Hy- 
drographie. Korrespondent  des  Instituts. 
Mitgl.  d.  Academien  in  Rouen  u.  Caen  (QJ, 
geb.  n32,  Juli  5,  Attigny.Döp.Marne, 
gest.  1810,  Apr.  1 5,  Honfleur. 
Usage  d'un  noav.  Calendrier  perp^tuel  astro- 
Domique  et  maritime»  1768.  Description  et 
usage  d'un  nouv.  compas  azimutal,  Havre  4  779. 
Consiruction  et  usage  du  Sillom^tre,  Instru- 
ment destinö  h  observer  en  mer  le  sillage  des 
vaisseaox,  4  78S.  Instruction  sur  la  maniäre 
de  verifier  les  boussolea,  4808.  Nouv.  moyen 
de  vörifier  la  bauteur  du  soleil. 

*  OegaaU(Cir). 

Degoai  Jacob.  —  Uhrmacher  in  Wien, 
der  daselbst  von  1808  an  ziemlich  gelun- 
gene Versuche  zum  Fliegen  unternahm, 
1813  aber  in  Paris  eine  ungliickliche  Luft- 
fahrt machte ,  dann  in  Wien  Werkmeister 
der  Nationalbank  wurde  und  seine  Flieg- 
versuche in  Schönbrunn  fortsetzte,  jedoch 
ohne  Erfolg  (Or), 

geb.  1756,  Nov.  «7,  Cant.  Basel, 
gest.  (verscholl  in  Dürftigkeit  b.  Wien). 
Über  seine  Flugversuche  und  Flugmaschine  s. 
Oüb.  Ann.  XXX,  4  808  u.  XXXI,  4809. 

Dagoa,  Carl  Ferdinad.  —  Sohn 
eines  Violoncellisten  in  der  köngl.  däni- 
schen Kapelle.  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Kopenhagen  seit  4  84  4, 
früher  (4  801)  Oberlehrer  an  d.  Kathedral- 
schule zu  Odensee  und  (4  806)  Rector  in 
Viborg.  Mitgl.  d.  königl.  dän.  Gesellsch. 
d.  Wiss.  seit  4  800  (EJ  (N), 

geb.  4  766,  Nov.  4,  Braunschweig, 
gest.  4  8t5,  Apr.  8,  Kopenhagen.* 
Codex  Pelllanus  s.  tabula  simplicissimam  ae- 
quatlonis  celebratiss.  y'aax*-i>4  Solution,  pro 
sing.  num.  dat.  valor.  ab  4  usque  ad  4  000  in 
numer.  rational,  üsdem  integris  exhibens, 
Havn.  4847.  Tabularum  ad  faciJiorem  et  bre- 
viorem  probabilitatis  computationem  utilium 
eoneas,  Ib.  4624.  Et  Bidrag  ttl  Aequationer- 
nes  Theorie  (Danske  Selsk.  Skrift.  9.  Reihe, 
Tbl.  V).  Et  Bidrag  til  den  geometriske  Evolu- 
tionshistorie (Ib.  3.  Reihe,  Thl.  II,  4  804).  Bi- 
drag Ul  detmathemat.  Studiums  Kritilc  (Ib.  id.). 
En  meget  almindelig  Integrationsformel  etc. 
(Ib.  Thl.  III,  4  808  u.  4  804).  Tabeller,  som  an- 
give  Afvigelsesvinkelen  imellem  Verticallinien 
och  den  fra  Observators  Sted  til  Jordens  Mit- 
telpunctdragne  rette  Linie  etc.  (Ib.  id.).  Syn- 
thetiffk  Beviis  for  en  meget  smuk  Egenskab  ved 
Parabolen  (Ib.  4.  Reihe,  Thl.  1).  Synlbetisk 
Beviis  for  den  bekiendte  Regel,  ifölge  bvillten 
enhver  Triaogeli  Areal  er  lig  Quadratrodeo  af 


et  Produet  etc.  (Ib.  id.).  Bestemroelse  af  det 
atmindelige  Led  i  den  af  en  vis  algebraisk  Brok 
etc.  fremkommende  tilbagelöbende  Raekke  fib. 
id.).  Adumbratio  demonstrationis  theerematis 
aritbroetici  maxime  universalis  (Mem.  Acad. 
Petersb.  VIll,  4 SM).  Versuch  d.  Speculatiooen 
Enler'i  de  formulis  concordibus  et  discordi- 
bus  zu  erweitern  (Mem.  präsent,  k  l*ac:id.  de 
Petersb.  T.  I,  4880).  Untersuch,  über  d.  Pa- 
rabel,  welche  durch  die  Methode  d.  kJcioaten 
Quadrate  bestimmt  wird  (Ib.  id.).  Ober  das 
Kepler'sche  Problem  (Bode,  astr.  Jahrb.  48t4). 
Über  d.  Prüfung  usw.  einer  gegeb.  Reibe  too 
Grössen  (Astr.  Nachr.  I,  4  818).  Approx.  Be- 
stimm, d.  wahren  Anomalie  aus  d.  roitU.  (Ib. 
id.).  Über  Interpolation  (Ib.  id.).  AUgem.  For- 
mel zur  Umkehr,  einer  Reihe  (Ib.  II,  4  8t4;.| 

*  (eit.  Apr.  6  (Jf ). 

Degmi,  August  Friedrich  BrnsL 
—  Prof.  d.  Physik  u.  Chemie  an  d.  poly- 
tecbn.  Schule  in  Stuttgart.  Mitgl.  d.  Berg- 
collegiums  und  ausserordentliches  Mitgl.  d. 
Studienraths  (Or), 

geb.  4 802,  Juni  9,  Ludwigsburg, 
gest.  4  850,  Apr.  2,  Stuttgart. 
Eudiometer  mit  unvermischt.  Platinschwamm 
(Pogg.  Ann.  XXVII,  4883).  Verbessertes  Re- 
flexionsgoniometer (Ib.  id.).  Verhaltend.  Koble 
gegen  Licht  (Ib.  XXXV,  4885).  Versuche  über 
die  Netzbarkeit  (Ib.  XXXVIII,  4886).  Viele 
Analysen  würtembergischer  Mineralwtsser. 

DegOBOr  (auch  Degoer) ,  Johann 
Hartmann.  —  Pract.  Arzt  in  Elberfeid 
u.  Nymwegen,  dann  Physicus  u.  Bürger- 
meister in  Schweinfurt.  Mitgl.  d.  Leopold. 
Acad.  (Nov.  Act.  Acad.  Cur.  Nai.UJ  fANC 
(M)  (A), 

geb.  4  687,  Juli  49,  Schweinfurt, 
gest.  1756,  Nov.  6,  Nymwegen. 
Diss.  phys.  de  turfis,  Ulträject  ad  Rh.  47» 
(Deutsch:  Teutschlands  neu  entdeckte  Gold- 
grube oder  Erörterung  vom  Torf  usw.  Leipt. 
4  734 ).  De  cinerum  clavellatomm  adolteraUoa« 
per  sal  commune  (Ad.  Acad.  Nai.  Cur.  V;. 

Degaer,  Johann  MichaeL  —  Re- 
ctor des  Gymnasiums  zu  Schweinfurt  :M\ 
geb.  474  9,  Oct.  13,  Schweinfurt, 

gest.  1780, Schwelnfnrt. 

De  frigore,  Suinforti  4  767.    De  coDsooa  tber- 
mometrorum  constitutione  et  usu,  Ib.  47M. 

DegBer,    Georg    Friedrich.  — 

Apotheker  in  Schweinfart  (N), 

geb.  478t,  März   4,  Schweiofbrt, 
gest.  i83f,  Oct.  n.  Schweinfurt. 

Hypothese  über  Licht  u.  Wärme,  48ta  tlaa^ 

ner'iRepert.  XX). 

Dehne,  Johann  Christian  Conrad. 
—  Pract.  Arzt,  Stadt-  u.  Landphysicus  m 
Schdningen  im  Herzogth«  Braiuuicbweig/if/; 


537 


Belafösae. 


538 


geb Celle, 

gest.  4794,  Juli  ..,  Scböningen. 
Versuch  einer  voUsttind.  Abbandl.  über  die 
scharfe  Tinchir  des  Spiessglaozkönig?  usw. 
He)msUidi4799.  Ob  die  Sttare  den  Naphtbeo 
weseaUich  sei  (Grell,  Neust.  Entdeck.  I,  ^84). 
VeKertigung  d.  Glaubersalzes  aus  Kochsalz  u. 
Alaun  usw.  (Ib.  II,  4781).  Fernere  Versuche 
üb.  d.  Satpeternaphtha  (Ib.  VIIIu.  IX,  4788). 
Über  d.  scharfe  Tinctur  d.  Spiessglanzkönigs 
(Crell,  ehem.  Ann.  4  785).  Über  d.  Vereinig, 
d.  Zinks  mit  d.  Schwefel  (Ib.  4  787).  Abhandl. 
vom  Maywurm  usw.  (Ib.  4  788).  Neue  Erfah- 
rung, dass  die  Säuren,  besonders  d.  Salpeter- 
säure, allemal  das  in  einem  Körper  vorhan- 
dene Brennbare  richtig  angtebt  usw.  (CreU, 
Beitr.  z.  ehem.  Ann.  I,  4  788).  tlber  d.  Wirk, 
d.  versüssten  Sttureo  auf  d.  Mittelsalze  (Ib.  II, 
4787). 

DaioluBMUii  Carl.  —  Assessor  beim 
Ober-Hofgericbt  in  Norwegen  (NK), 
geb.  1700,  .  .  .  Odensee,  Fönen, 
gest.  1780,  .  .  ..Porsgrund, Norwegen. 
Betänkmngeo  over  Schwaden  eller  opstigende 
Dampe  ved  Kongsberg  (Dansk.  Vid.  Selsk. 
Skrifl.  IX).  Om  nogle  Steena^ter  och  Ertzer 
etc.  (Ib. XI).  OmdeNorskeGuldertzer  (Ib.  id.). 

Deidler,  ...  —  Abb^,  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Artilleriescbule  zu  La  F^re 

(B)  (BN)  (Ah 

In  der  ersten  Hälfte  des  XVIII.  Jahrb. 
lebend. 
AHfhm6thique  des  göom^tres  ou  Nouveaux 
öl^ments  de  math^matiques,  2  vol.  1739.  Me- 
sures  des  surfaces  et  des  solides  par  Tarith- 
m^tique  des  infinies  etc.  4740.  La  mechanique 
g^n^rale  etc.  Paris  4  744.  Nonv.  refotation  de 
rhypolh^e  des  forces  vives,  Ib.  4  744 .  Le  cal- 
cul  diff'örentiel  et  le  caicul  int^ral  etc.  Ib.  474t. 
Methode  pour  le  jet  des  bombes  (M6m.  Paris 
4744). 

Daidler,  Antoine.  —  Dr.  Med.,  Prof. 
d.  Med.  und  Chemie  zu  Montpellier,  von 
1696  bis  1732,  dann  Arzt  in  Marseille  (B) 
(BN)  fA), 

geb Montpellier, 

gest.  4746,  Apr.  30,  Marseiile. 
Chymie  raisonnäe  oü  Ton  tacbe  de  d^couvrir 
la  nature  et  la  mani^re  d'agir  des  rem^des 
chymlques  les  phis  en  usage  en  m^dicine  et 
en  Chirurgie,  Lyon  4  746. 

Delmana,  Johann  Rudolph.  — 
Pract.  Arzt  in  Amsterdam.  Mitgl.  fast  aller 
gelehrt.  Gesellschaften  in  Holland  fRH)  (BC), 
geb.  4  743,  Aug.  19,  Hage,  Ostfriesl.,* 
gest.  4  808,  Jan.  15,  Amsterdam.** 
Über  das  Leuchten  d.  Phosphors  in  Stickgas 
(Crell,  ehem.  Ann.  4  796).  MitPaats  t.  Troost- 
w^ ,  Lanwerenbnrgh ,  V .  Bondt  u.  P.  Kienw- 
lasd;  Über  die  Entzündung  des  Schwefels  mit 
Metallen,    ohne  Gegeirwart    von  Lebenslult 


(Cxell,  ehem.  Ann.  4  798).  Ober  d.  Vereini- 
gung der  Metalle  mit  dem  Schwefel  auf  nas- 
sem Wege  (Ib.  4794).  Mit  den  drei  Ersten  : 
Ober  die  Gasarten,  welche  man  aus  Verbin- 
dungen von  starker  Vitriolstture  und  Aloohol 
erhält  (Ib.  4795).  Überd.  ätherische  Satpeter- 
lud  (Ib.  4796).  .Versuche,  welche  die  Zerle- 
gung des  Wassers  durch  d.  elektr.  Funken  nS- 
her  bestätigen  (Ib.  Id.).  Oberd.  Ursprung  d. 
Stickluft  beim  Durchtreiben  d.  Wasserdiinste 
durch  eine  glühende  Röhre  (Ib.  4798).  Mit  den 
zwei  Ersten  und  Vralik :  Nähere  Untersuchung 
über  d.  Verwandt,  d.  Wassers  in  Stickluft  (Ib. 
4799).  Mit  den  drei  Ersten :  Snr  la  nature  des 
sulfures  alcalins,  ou  foies  de  soufre  (Journ. 
Pbys.  XL,  4792).  —  Weiteres  in  flelierer*! 
Journ.  IV,  29». 

*  geb.  Kot.  27  (5eAtf  r«rV/(Mint.IV,299). 
**  gest.  Jan.  25  (OeM). 

Dcjoan,  Ferdinand.  —  Lange  Jahre 

Regimentsarzt  in  Münster,  dann  Wandarzt 

in    verschiedenen   Gegenden   Ostindiens, 

endlich  Arzt  in  Wien  (M)  (Br), 

geb.  4728  etwa,  .  .  .  Bonn, 

gest.  1797,  Febr.  «3,  Wien. 
Diss.  chemico-oeconomico-practica,  qua  pro- 
ponitur  historia,  analysis  chymica,  origo  et 
usus  oeconomicos  sodae  hispanicae,   Lugd. 
Bat.  4  773.  Medicinisches. 

Dolafaya,  a.  Fay6. 

Delaftmtabio,  Louis.  —  Director  d. 
£cole  des  Arts-et-M^tiers  zu  Beaupreaa  im 
D^p.  Maine-et  Loire  (LBN), 
geb.  nsa,  Mai    15,  Ronen, 

gest.  18H,  Sept.  22, 

M^m.  sar  les  rouages  en  g^ndral  et  sur  les  di^- 
vers  engrenages  (Compt.  rend.  delaSoc.  libre 
d*Emulation  k  Ronen  4806).  Recherches  sur 
les  moyens  d'obtenir  la  desiccation  la  plus 
prompte  et  la  moins  dispendieuse  pour  les 
Operations  de  la  teinture  (Ann.  d.  Arts  et  Ma- 
nufact.). 

DelafoMO,  G . . .  —  Prof.  d.  Minera- 
logie bei  der  FacultSt  d.  Wiss.  in  Paris, 
Prof.  d.  Botanik  an  d.  £cole  normale.  Ad- 
junct  am  Museum  d'histoire  naturelle.  Seit 
4  857  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  (SU  F.), 

geb.  1796,  ..  .  St.-Quentin. 
Notions  6l6mentaires  d'histoire  naturelle ,  2"** 
edit.  3  vol.  4  8^,  Paris  4  839.  Recherches  sur  la 
cristaltisation  consldör^e  sous  les  rapports  phy- 
sique  et  math^matique ;  sur  la  structuredes 
cristaux  et  sur  les  pb^nom^aes  physiques  qui 
en  döpendent  (M^m.  Sav.  Strang.  VIII,  4843). 
M6m.  sur  une  relation  importante  qui  se  ma- 
nifeste, en  certains  cas,  entre  la  composition 
atomique  et  la  forme  cristatline''  etc.  (Compt. 
rend.  XXVI,  4  848  et  XXXII,  4864).  Sur  la 
structure  des  cristaux  et  ses  rapports  avec  les 
propriet^s  physiques  et  chimiques  (Ib.  XLIII, 
4856).  Sur  la  vöritable  nature  de  l'h^miödrie 
et  sur  ses  rapports  aveo  les  propri^tds  physi- 


539 


Salambro 


Delaval. 


540 


ques  des  cHslaux  (Ib.  XUV,  4857).  Sur  Me- 
ctricitd  des  minöraux  (Ann.  Min.  !•'  S«r.  III, 
4  818)  —  Mitarbeiter  an  Firvüao'i  Bulletin  u. 
an  d'OrUgagr'a  Dick.  univ.  des  sciences  natu- 
rflles. 

Delambroy  Jean  Baptiste  Joseph. 
—  Erst  liauslebrer  in  Paris,  dann  Mttgüed 
(1792)  und  spSter  (1803)  auch  SecretSr  d. 
Instituts,  Mitgl.  d.  LSngenbureaus,  seit  des- 
sen Gründung  im  J.  4795.  und  nach  La- 
lande*s  Tode  (1807)  Prof.  d.  Astronomie 
am  Collie  de  France  (Mem.  Par,  \S )  (B) 
(BC)  (BS)  (BN)  (Oett), 

geb.  4749,  Sept.  4  9,  Amiens, 
gest.  4  822,  Aug.  4  9,  Paris. 
Tables  de  Jupiter  et  Saturne»  Paris  4  789.  Ta- 
bles  du  Soleil.  de  Jupiter,  de  Saturne,  d'Ura- 
nus  et  des  satellites  de  Jupiter  (In  Lalaade^i 
Astronomie),  Ib.  4792.  M^thodes  analyUqnes 
pour  la  d^terroioation  d'uo  aro  du  m^ridien, 
Ib.  4799.  Tables  trigonomötriques  döcimales, 
calcultos  par  Borda,  revues  et  augment^es. 
Ib.  4  804.  Tables  du  soleil.  Ib.  4806.  Base  du 
Systeme  mMrique  d^imal  ou  Mesure  de  l'arc 
du  midien  compris  eotre  les  paralleles  de 
DuDkerque  et  Baroelone  (ausgeführt  4  792  u. 
d.  folg.  Jabre  mit  Miehaiw  u.  Belaabra)  S  vol. 
4^  Ib.  4800,  4807  u.  4 84  f.  Rapport  historique 
sur  les  progr^s  des  sciences  matb^matiques 
depuis  4789  etc.  Ib.  4849.  Abr6gd  d'astrono- 
mie  etc.  Ib.  4843.  Astronomie  tb#oriq«a  et 
pratique,  8  vol.  4*,  Ib.  484  k.  Tables  ^cliptiques 
des  satellltes  de  Jupiter,  Ib.  484  7.  Histoire  de 
r Astronomie  ancienne,  2  vol.  k\  Ib.  4847.  Hi- 
stoire de  rAstrooomie  au  rooyen  dge,  4  vol.  4*, 
Ib.  484  9.  Histoire  de  TAstronoroie  moderne, 
2  vol.  4\  Ib.  4824.  Histoire  de  l'Astrooomie 
au  48*  si^cle,  4  vol.  4*,  Ib.  4827  (posthum). 
Histoire  de  la  mesure  de  la  terre  (posth.).  — 
Sur  les  ^löments  de  l'orbite  solaire  etc.  2  Ab- 
bandl.  (M6m.  Berl.  4  785—86).  Om  parallax- 
vinklars  utraknande  (Vet.  Acad.  Handi.  4  788). 
Röduclion  ä  ^cliptlque  etc.  (Moni.  Turin.  IX, 
4790).  De  Tusage  du  calcul  difT^rentiel  dans 
la  ooosiruction  des  tables  asiffoaomiqnoa  (Ib. 
X,  4793).  De  la  projeetioo  st^röograpbique 
(M6m.  Institut  V,  4  804).  Rapport  etc.  sur  les 
grandes  tables  trigonomdlriques  d^cimales  du 
eadastre  (Ib.  id.  et  M«m.  Soc.  Savantes  et  Litt. 
T.  I).  Sehr  viele  AulkUtee,  Notiaen  elo.  Id  d. 
Conn.  des  tems,  Bull.  soc.  pbilomat.  etc. 

IMaaMMri^i  s.  M^therie. 

DoImiCM,  8.  Deslanges. 

Palarfcf ,  Anloine.  —  Pract.  Arzt 
in  Clerfflont->Ferrand,  D4p.  Pay-de-Döme, 
seit  1749  (B)  (BN)  (Q), 

geb.   I72i,  .  .  .  Clermont^Ferrand, 

gest.  I8U, 

Basels  topographlques  et  d'histoira  naturelle 
du  Mont-d'Or  et  ses  environs,  4785.  Sur  la 
formatlon  et  la  distinctioa  des  basaltes  en  boale 
de  dlinrentsendroits  d'Auvergne  (Jouro.  phys. 
4797).  Mit  tiriftiMtt  Sur  le  paohateio  de  Mes* 


nil-Montant(Ib.4787).  MitDemselb. :  Expr. 
faiies  dans  les  vues  de  recoanaltre  si  differea- 
tes  rövivilications  et  sublimations  du  fer  op^- 
r^es  par  des  moyens  cbimiques  acqui^reol 
Consta mment  des  propri^t^  magnötiques  po- 
laires  (Ib.  4  787). 

DelaroohOi  s.  Roche. 

DebMway  y  Louis.  —  Groffier  du  con- 
seil  des  domaines  et  flnances  de.4  Pays- 
Bas.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Brössei 
seit  4776  (BS)  (BN), 

geb.  I7i0, Niederlande, 

gest.  nach  1805,  ..  .  Wien. 
Trait^  sur  Tbistoire  naturelle  de  la  Mineralo- 
gie, Paris  4780.  Essai  sur  Tbistoire  naturella 
des  roches,  St.  Petersb.  4786  (Von  d.  Peter»- 
burger  Acad.  gekrönt).  Mineralogie  des  An- 
ciens,  2  vol.  8^  Bruxell.  4g03.  Sur  IWigine 
des  fossiles  accidentelles  des  provioces  bei- 
giques  (Mem.  Brux.  T.  II,  4780).  Sur  l'Ori- 
chalque  des  ancioos  (Ib.  id.).  Sur  la  snbstsoce 
oonnue  des  anciens  soos  le  nom  de  pierre  sar- 
copbage  (Ib.  IV,  4788).  6nr  las  crisUllisaUo« 
d'eau  (Ib.  V,  4  788).  Sur  quelques  subatancas 
miaerales  cristallisees  par  retrait  (Ib.  id.). 

Delawiay,  Charles  Eugine.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  £cole  fM»lyteelK 
nique.  Ingenieur  des  Mines.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Paris  seit  4  855  (AM)  (BEP), 

geb.  4  816,  Apr.  9,  .  .  . 
Cours  elömentaire  de  möca nique,  8***  edit 
Paris  4  854.  Traite  de  Mecanique  ratioaeifte, 
4  vol.  8^  Paris  4  856.  Sur  la  Iheorie  de  te  pre- 
cession  des  equinoies  (Compt.  reiid.  XII,  4  844^ 
Sur  la  surface  de  rövolution  doot  la  coarimr« 
moyenne  en  cbaque  poInt  est  consUate  (Ib. 
XIU,  4844).  Calcttl  de  deux  pertartetioos 
d'üranus  eCe.  (Ib.  XIV,  4642).  Sur  la  ligne  de 
longuenr  dono6e  qui  ronfernia  une  aira  maxi- 
mum  sur  une  surface  (Ib.  XVII,  4848).  M^a. 
sur  une  nouv.  mötbode  pour  la  ddterminaUoa 
du  mouvement  de  la  lune  (Ib.  XXII,  4946' 
Nouv.  tbtorie  analytique  du  mouvemeat  de  la 
lune  (Ib.  XXIII.  4  846).  Sur  une  ro^thoded*»- 
t^ration  applicable  au  calcul  des  perturbe- 
tions  des  planstes  et  de  leurs  satetlites  'tb 
XXXX,  4885).  Sur  le  calcul  des  variatioos 
(Joum.  Ecole  polytechn.  No.  XXiX,  4848  . 
Dölermlnatioo  de  l'int^ral 


r 


log  (4  —2a  cos  i<i-a')dx 


(lionTiUa,  Journ.  III.  4888).  Snr  la  th^oriede 
l'engreoage  de  White  (Ib.  V.  4846;.  Sur  oa 
tb^oröme  de  möcanique  (Ib.  id).  Sur  la  di- 
stinction  des  maxima  et  des  minima  dans  tes 
questions  qui  d^pendeot  de  ia  m^Cbode  des 
variations  (Ib.  VI,  4844).  M«m.  sur  la  IhMrie 
des  maröes  (Ib.  IX,  4844,  auch  Compt  read. 
XVII). 

D0I1 


i»yei  s.  Aulnaye. 

Dolaivsl,  Edward  Hussey.  —  Es- 
quire  of  Seaton-Delaval,  Nofibombertand, 


Mt 


JMtmä 


DaUO*. 


»48 


aod  Dodin^on,  Lincolnshire.  Milgl.  d.  Roy. 

Society  (GM,  18  li;, 

geb.   1729, 

gesl.  18H,  Aug.  U,  Londoa. 
An  eiperiroental  inquiry  into  the  cause  of  the 
cbaoges  of  colours  in  opake  and  coloured  bo- 
dies  etc.  Lond.  4  777  (Aach:  M^in.  Beii.  1774). 
EiperiiDootal  inquiry  into  Ibe  causes  of  the 
perroaneot  colours  of  opake  bodies,  Warr. 
085  (Auch:  Mem.  Soc.  ülanchest.  Vol.  11). 
Electrical  experiments  and  observations  (Phii. 
Tr.  4759).  An  account  of  the  effects  or  light- 
Ding  etc.  (Ib.  4764).  On  the  agreement  be- 
tween  the  specific  gravities  of  the  several  me- 
laJs  and  tbeir  colours,  when  united  to  glass 
(Ib.  4795). 

Delosaei  Achille.  —  iDg^oieur  des 
Mines.  Prof.  d.  Geologie  und  Mineralogie 
bei  d.  Facullttt  d.  Wfss.  zu  Besan^on  (AM) 
'Or), 

geb.  1817,  Febr,  3,  Metz. 
Sorledipyre  (Compt.  rend.  XVIII,  4844).  Ana- 
lyse de  la  greenowite  (Ib.  XIX,  4844).  Sur  un 
ooavel  hydrosiUcate  d'aluroine  et  de  potasse 
Ib.  XXI,  4845).  Sur  la  sisniondine,  sur  le 
Ulc  et  la  st^atite  etc.  (Ib.  XXII,  4846.  Sur  un 
mio^ral  nouveau,  buratite  (Ib.  ::tXIII.  4846). 
Sar  la  oonstitutioo  minäralogique  et  chimique 
des  roches  des  Vosges  (Ib.  XXIV  et  XXV,  4  847). 
Proc^^  möcanique  pour  dötermioer  la  com- 
position  des  roches  (Ib.  XXV).  Etüde  de  quel- 
ques ph^Domönes  präsentös  par  fes  roohes 
iorsqu'elJes  sont  en  ftislon  (Ib.  id.).  Sur  far- 
kose  daos  les  Vosges  (Ib.  XXVI,  4  848).  Sur  la 
protogine  des  Alpes  (Ib.  XXVII,  4  848).  Sur  la 
diorite  orbiculaire  de  Corse  (Ib.  id.).  Sur  le 
poovoir  mafpietique  des  minöraux  et  des  ro- 
chM  (ib.  XXVII.  4848  et  XXVIII,  4  849).  D» 
des  verres  provenaot  de  la  fusioo  des  roches 
ib.  XXX,  4850).  Sur  la  diorite  du  Pont^Jean 
Ib.  id.).  Sur  Teuphotide  (Ib.  id.).  Sur  la  va- 
rioiile  ffb.  id.).  Sar  la  Serpentine  des  Vosges 
Ib.  XXXI,  4850).  Sur  l'associaUon  des  minö- 
raai  daos  les  roches  qui  ont  un  pouvoir  roa- 
go^que  eievö  (Ib.  id.).  Sur  les  variatiuns  des 
roches  granitfques  (Ib.  XXXV,  4853).  Sur  les 
roches  globnlenses  (Ib.  id.).  Sur  legranite  (Ib. 
XXXVI,  1858).  Carte  hydrographique  Sou- 
terrain« de  la  ville  de  Paris  (Ib.  XXXXII,  4856). 
—  Sar  les  propri^t^s  pyro-^lectriques  des  mi- 
n^raoi  (Ann.  Min.  4«  ser.  VIII,  4  845).  Sur  la 
damoarite  (Ib.  id.).  Sar  la  compositlon  chi- 
miqae  de  quelques  mineraux  (Ib.  IX  et  X, 
1846,.  Hydrocarbonate  de  zinc,  de  cuivre  et 
dechaux,  d'unecomposition  nouv.  (Ann.  cbim. 
phys.  3«  ser.  XVIII,  4846).  Sur  le  porphyre 
rooge  antiqoe  (Ib.  XXX,  4819).  Elo. 

■»•m,  Friedrich  Wilhelm  Herr- 
mann. —  Dr.  Med.  et  PhtL,  folgwelse 
Privatdocent,  ausserordentl.  und  ordenll. 
Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Heidelberg 

geb.  1812,  Apr.  %\,  Kiel. 


Die  reine  Chemie  in  ihren  Gmndiilgea  dar- 
gestellt, S  Thie.  3.  Ai>n.  4853.  Sttfchiometrt- 
scher  Commentar  zur  Pbarmacopoea  Badensis. 
—  Galvanische  Corabinationen  (Pogg.  Ann. 
XXXVIU,  4836  u.  XLIV,  4898).  Zar  Chemie 
des  Urans  (Ib.  LV,  484S)»  Analyse  des  Leon- 
hardito  (ib.  LIX,  4843).  Neues  veremfacbtes 
Gaaomeler  (Ib.  LXXIX,  4  850).  Verbesserte 
Darstellung  d.  Fumarsäure  (Ib.  LXXX,  4850). 
Leichte  Darstell,  d.  Helmins  (Ib.  id.).  Über  d. 
traubensaure  Kali-Nalron  (Ib.  LXXXf,  4  890). 
Vereinfachte  Darstell,  d.  Harnstfure  aus  Schlan- 
gen-Hxcremeoten  (Ib.  id.).  BrechuDgsexpo- 
nent  zusammengesetzter  Aetherarteo  (Ib.  id.). 
Über  Oenanthäther  und  Oenantbstfure  (Ib. 
LXXXIV,  4  854).  Neues  Verfahr,  zur  Gewirin, 
d.  molybdinsauren  Ammoniaks  (Ib.  LXXXV, 
485S).  Über  Cocinon  (Ib.  LXXXVl^  4853). 
Über  d.  Laurin  (Srdsiami's  Journ.  LVIII,  4858). 
Über  Alloxan  (Ib.  id.).  Über  Siedepuncte,  spe- 
cif.  Gewichte  u.  Brechungsexponenten  mehrer 
organ.  KlüssigkeUen  CLieb.  Ann.  XCII,  4854). 

Delflsio  (Delphinus),  Federig o.  — 
Pract.  Arzt  in  Venedig,  später  Prof.  d.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  zu  Padua  (BS)  (BN),  * 

geb.   4  477,  .  .  .  Padua, 

gest.  1547,  .  .  .  Padua. 
De  fluxu  et  refluxa  aquae  maris,  subtilis  et 
erudita  disputatio.  De  motu  octavae  sphaerae« 
Venet.  4  559.  Annotaliones  In  tabufas  Alphon- 
sinas.  Liber  de  phaenomenis  sublunaribus  et 
astronomica  parallaxi. 

*  Aueh  in :  .\cademia  veneta  mu  delU  fama,  in  dk« 
quivitionem  vocaU  aetore  «t  attctore  J.  O.  Lunte, 
Lipt.  1801,  p*  129. 

Delflno  (Delphinus),  Giovanni  An-* 
tonio.  —  Leotor  primarius  d.  Uelaphysik 
in  Bologna  von  1 553 — 59,  dann  Provineial 
d.  Franciscaner  (Ms,  R)  (Wd), 
geb.  1506  etwa,  .  .  .  Casale, 

gest.  naob  4560 . 

Tractatus  de  globis  coeleatibus  et  motibas, 
Bonon.  45S9. 

DeltolA  (De  risle),  Claude.  —  Erst 
Advocat,  dann  Privatlebrer  der  Geschichte 
in  Paris,  Pensionär  des  Herzogs  v.  Orl^aot 
und  Censor  (B)  (BN), 

geb.  1644,  Nov.  5»  Vaucouieurab.  XOul, 

gest.  «720, Mai   2, Paris.* 
Traitö  de  Chronologie,  8  vol.  8\  Paris  4 780. 
Introduction  ä  la  g^ographie  avec  un  traite  de 
la  spbdre,  Ib.  4  746. 

*  g««t.  1726,  Mai  2  «2). 

DellflIOy  Guillaume.  —  Sobn  von 
Claude.  Erster  Geograph  des  Könige«.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paria  von  ilOt  an 
(Mem.  Par,  1726;  (NiAX)  (B)  (BN)  (Q), 
geb.   1675,  Febr.  «8,  Paris, 
ge.st.  1726,  Jan.    25,  Paris.' 
Mehr  als  4  00  Landkarten,  worunter  eine  Welt- 
karle von  4734.   In  d.  Möm.  d.  Paris  4t  Ab- 


543 


DaUila 


DdlaTftlld. 


544 


handlangen ,  z.  B. :  Observation  aar  la  Varia- 
tion de  raiguiUe  aimaotö  par  rapport  ä  la  carte 
de  Mr.  JUOmj  (Ann.  4710).  Justiflcation  des 
m^aures  dea  Anciena  en  maii^re  de  göographie 
(Ann.  4744).  Determination  göographique  de 
la  lituation  et  de  l'ötendue  dea  dtfförentes  par- 
tiea  de  la  terra  (Ann.  4730).  Im  Jouro.  d.  Sa- 
vana  9  Aufaitze  u.  in  d.  M^m.  deTrövoux  drei. 

*  gMt.  Jan.  5  {BN), 

DelialOi  Joaepb  Nicolas.  —  Bru- 
des  Vorigen.  Uitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in 
Paria  von  4714  an,  4  7S6  vonPeterd.  Gr. 
nach  Petersbarg  berufen  u.  Mitgl.  d.  dorti- 
gen Academie  bis  4747,  wo  er  wieder  nach 
Paris  zurückkehrte  und  seine  frühere  Stel- 
lung einnahm  (Mem.Par.  4  768;  (B)  (BN), 

geb.  4  688,  Apr.     4,  Paris, 

gest.  4768,  Sept.  H,  Paris.* 

Abr^  des  malh^matiques,  k  l'usage  de  S.  M. 
Imperiale  de  toutes  ies  Russies  (mit  J.  Hafr- 
Buuin),  S  vol.  8*,  Peterab.  4738.  Mömoirea  pour 
servir  k  rhistoire  et  aus  progrte  de  TAatrono- 
mie,  de  la  Geographie  et  de  la  Phyaiciue,  Ib. 
4738  (Darin  die  Beachreibung  seines  Thermo- 
meters, worüber  auch  Phil.  Transact.  4736). 
Eclipaea  circnmjovialium  etc.  ad  annoa  4734, 
4  738  et  menses  priores  4  739  (edirt  v.  Ch.Kiroh), 
Berolin.  4734.  Mömoires  sur  ies  nonvellea  d6- 
couvertes  au  nord  de  la  mer  du  Sud,  Paris 
4  758.  —  Sur  robservalion  des  solstices  (M^m. 
Par.  474  4).  Sur  Tatmosph^re  de  la  lune  (Ib. 
4741).  Sur  un  anoeau  lumineux  observö  dans 
Ies  telipses  totales  de  soleil  (Ib.  id.).  Sur  Ies 
projections  des  telipses  sujettes  aux  parallaxes 
etc.  (Ib.  4748).  Detaü  de  rexpörience  de  la 
r^fraction  de  Tair  dans  la  voide  (Ib.  4749). 
Conatrnction  facile  et  exacte  du  goomon  pour 
regier  uoe  pendule  au  soleil  (Ib.  id.).  M^m. 
pour  trouver  la  parallaxe  de  Soleil  par  le  pas- 
aage  de  Mercure  aur  le  disque  de  cet  astre  (Ib. 
4743).  Observat.  du  thermomötre  flsites  pen- 
dant  lea  graoda  froids  de  la  Sib^rie  (Ib.  4  749). 
Sehr  viele  astron.  Beobb.  in  d.  M6m.  v.  Paria, 
Berlin  u.  Petersburg,  zum  Theil  mit  seinem 
Bruder  Louis.  •  Er  soll  zuerst  Pulversignale 
zu  Ltfngenbestimmungen  In  Voracb  lag  gebracht 
haben. 

*fCft.8cpt.l3(Q)(n). 

DoliatodalaCh'WfArei*  Louis.  — 

Bruder  des  Vorigen.  Mitglied  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Paris.  Begleitete  seinen  Bruder 
Joseph  Nicolas  nach  Russland,  und  bereiste 
die  Polarregionen  desselben  in  astronom. 
Hinsicht  bis  KaroUchatka  (B)  (BN), 

geb Paris, 

gest.  4744,  Oct.  33,  Awalscha.** 

Recherchea  du  mouvement  propre  des  ^toilca 
flxea»  par  des  observations  d'Arcturua  faltes 
par  f&oarA,  et  compan^  avac  dea  parell  ob- 
aervaUona  foites  au  Luxemburg  (M^m.  Par. 
4737).  DeterroinaUones  latitudinum  variorum 
locorum  Ruthenici   imperii  etc.    (Comment. 


Petr.  III,  4733).  Observatiolongitodiois  pendalt 
simplicis  facta  Arcbangelopoli  (Ib.  IV,  4735). 

*  De  In  Croy^re  der  IfuUerBune. 
**  ffctt.  Nov.  2  {Ä)  wohl  N.  Style. 

D0li«B|  Heinrich  Friedrich  von- 
—  Erst  Arzt  in  Wernigerode  (4  743 — 47), 
dann  Ad|jonct  d.  Landphysicats  in  Bayreuth 
und  darauf  (4749)  Prof.  d.  Medicin  an  d. 
Univ.  zu  Erlangen.  Mitgl.  und  später  Prä- 
sident d.  Leopold.  Academie  (M)  (ANC), 
geb.  4730,  Juli  8,  Wernigerode, 
gest.  4794,  OcL33,  Erlangen. 
Gedanken  von  der  anziehenden  elektrisohea 
Kraft,  Wernigerode  174  4.  Rudera  terrae  muta- 
tionnm  particularlom  testes  possibilis,  prodi- 
luvii  universalis  testibus  non  habenda,  Lips.et 
Guelphb.  4747.  Chordaeioclavichordlospoate 
soDum  edeotes  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  VIII). 
Phosphorescentia  laptdnm  et  geromamm  Ib. 
IX).  Beobb.  bei  einem  Versuch  mit  dem  »cboell 
schmelzenden  Pulver  (Crall,  Ann.  4784).  Aa- 
derweit.  Notizen  daselbst  4  784 — 86  u.  91.  Ua- 
tersuch.  tiberd.  Entstehung d.  Dendriten,  im- 
gleichen  d.  Dianenbaums  (Erlanger  Gelehrt. 
Anzeigen  4  749).  Von  d.  Bewegung  d.  Regea- 
bogens (Ib.  4750).  Von  d.  Figur  d.  Hagels  Jb. 
id.) .  Gab  heraus :  Fränkische  Sammlungen  voo 
Anmerkungen  aus  der  Naturlehro,  Arzeney- 
gelahrtheit  u.  Ökonomie,  8  Bde.  Nürnb.  4  7SS 
—68  (Darin  viele  naturhist.  Notizen).  —  Viele 
Dissertationen  und  sehr  viele  medic.  Schriftea. 

DellVB,  Christoph  Traugolt.  — 
Nachdem  er  zu  Wien  Katholik  geworden, 
successive  Markscheider  (1766),  Bergver- 
walter (4761),  Ober -Bergverwaller  und 
Beisitzer  im  Bergcollegium  (4764),  so  wie 
Prof.  d.  Metallurgie  u.  pract.  Chemie  an  d. 
Bergacademie  zu  Schemnitz,  spXter  Wirkt. 
Hofrath  u.  Referent  in  Berg^*erks-  u.  Münz- 
sacben  zu  Wien.  Mitgl.  d.  Leopold.  Acad. 
(M)  (N  Act.  Acad.  Cur.  Wl), 

geb.  4728, Wallhauaen, Thü- 
ringen, 

gest.  4  779,  Jan.  % 4 ,  Florenz.  * 
Abhandl.  vom  Ursprung  d.  Gebttrge  und  der 
darin  beOndlichen  Erzadem,  Leipz.  4779.  An- 
leitung zur  Bergbaukunat,  4  Bd.  4*,  Wien  4  771 
(Französisch  von  Sahreiber,  9  vol.  4\  4778  . 
*  Auf  «iner  RdM  in  die  Bidcr  ton  PiM. 

DelU  Valley  Guglielmo.  ^  Mino- 
rit,  folgweise  Prof.  d.  Theologie  an  d.  Univ. 
zu  Siena  und  Vorsteher  einer  Privat-Lehr- 
anslait  daselbst,  dann  in  Rom  SecrelSr  sei- 
nes Ordensgenerals  und  zuletzt  Guardiano 
del  convento  generalizio  de*  S.  S.  XII  Apo- 
stoli  (Tp.W), 

geb.  4  746, Mondovi, 

gest.  4796  etwa,  .  .  .  Rom. 
Su  la  manlera  di  fare  i  vini ;  lettera  a  €«ad. 
Pisti^,  Prof.  di  matomaUca  In  Siena.  OHer- 


545 


Dollabarre 


Baluc. 


546 


vaziont  sal  terremoto  sentitosi  in  Siena  nel 
geonajo  del  4781.  Sui  Vulcano  di  GaviHo  e 
suir  origine  del  legno  fossile  che  vi  arde. 

Dellebarrei  Louis  Fran^ois.  — 
Uechanicus  und  Opticus,  von  1790  bis 
4  802  in  Holland  lebend,  dann  in  Paris 
(VoigfsMag.XJ, 

geb.  \li6,  .  ,  .  Abbcville,  ' 
gest.  1805,  .  .  .  Paris. 
Mera.  sur  les  diff^rences  de  la  coDstruction  du 
niicroscope,  Leyd.  1777.  Diff^rences  des  effets 
du  grand  microscope  universel  achromalique 
de  L.  F.  BeUebam  (Gaz.  litt.  1771).  Gab  auch 
1782  die  Beschreib,  eines  aus  d.  Pflanzeoreich 
gewonnenen  Mikrometers. 

DellBUUUl,  Friedrich.  —  Prof.  d. 
Mathematik  am  Gynjnasium  zu  Kreuznach, 
früher  Lehrer  am  Progymnasium  zu  Meurs 
(Progr,  Kreuzn,  Gytnn.  1840^, 

geb.  1805,  .  .  .  Kettwig  a.  d.  Ruhr. 
Ober  d.  Conlomb'sche  Drehwaage  als  Elektro- 
skop  (Pogg.  Ann.  LIII,  1841).  Über  Oentad'i 
Elektrometer  und  ein  neues  Instrument  der 
Art  [Dellmaiui*!  Elektrometer]  (Ib.  LV,  1849). 
Ober  d.  Yolta'schen  Fundamental -Versuche 
(Ib. L VIII,  1848).  Obersein  Elektrometer  (Ib. 
LXXXVI,  1852).  Über  Luflelektricitüt  (Ib. 
LXXXIX,  1853).  Höhenrauch  ist  Rauch,  nach 
Beobachtung  der  Luflelektricitat  (Ib.  id.).  Re- 
sultate zweijähriger  Beobb.  d.  Luftelektricitat 
(Ib.  XCl,  1854). 

Delphinof ,  s.  D  e  I  f  i  n  o. 

Dolprali  Isaac  Paul.  —  Oberst- 
Lieutenant  im  holländischen  Genie-Corps. 
Deputirter  der  zweiten  Rammer.  Mitgl.  d. 
königl.  niederländ.  Acad.  d.  Wiss.  (Or), 

geb.  1793,  Nov.  25,  Haag. 
Grondbeginselse  der  Statica  en  Dynamica, 
Breda  1840  et  1848.  Grondbegins.  der  Werk- 
tuigkunde,  Ib.  1848.  Over  de  uitwerking  der 
lading  in  het  geschut  op  den  terugloop,  Ib. 
1849.  Verhandl.  over  de  drukking  van  aarde 
legen  bekleedings  muren  etc.  Delfl1821.  Ver- 
handl. over  de  beweging  van  voortgeworpene 
itcbamen,  den  tegenstand  der  lucht,  etc.  Ib. 
18S6.  Verhandl.  over  de  gedaante  en  afme- 
tiagen  der  gewelven,  Haag  1884. 

DelllOi  JeanAndr^.  —  Mitglied  des 
Raths  der  Zweihundert  in  Genf,  dann  (1770) 
Vorleser  der  Königin  von  England  und  dar- 
auf (von  1798  bis  an  sein  Ende)  Prof.  d. 
Philosophie  und  Geologie  an  d.  Univ.  zu 
Göttingen,  lebte  aber  niemals  dort,  son- 
dern abwechselnd  in  London,  Berlin,  Han- 
nover und  firaunschweig  (P)  (GM.  1 8 1 7^ 

(BN)  (Q), 

geb.   1747,  Febr. 8,  Genf, 

gest.  1817,  Nov.  7,  Windsor.* 
Recberches  sur  les  modifications  de  Tatmo- 
sph^re  etc.  S  vol.  4*,  Paris  1772,  nouv.  6dit. 

Poggeodorff,  H»Ddw8rt«rbiioh. 


4  vol.  8*,  Ib.  1784.  Voyage  dans  les  raontagnes 
de  Faucigny,  177t.  Observations  barom6tr. 
sur  la  profondeur  de  mines  du  Harz  (zwei  Ab- 
handl),  Lond.  1777— 80.  Essai  sur  la  pyro- 
ni6lrie  et  Tar^mctrie  etc.  Ib.  1779.  Lettres 
physiques  et  morales  sur  l'histoire  de  la  terre 
et  de  rhomme,  6  vol.  8^  La  Haye  1778—80. 
Nouv.  Idees  sur  la  Meteorologie»  2  vol.  8*, 
Paris  1787.  Lettre  ä  BlnmenbMh  sur  l'histoire 
physique  de  la  terre,  ib.  1798.  Abregö  des 
principes  et  des  faits  conceroant  la  cosmologie« 
et  la  gedogie,  Brunswick  ld02.  Introduction 
ä  la  physique  terrestre,  par  les  fluides  expan- 
siblesetc.  2  vol.  8*.  Paris  1803.  Traite  el6- 
mentaire  sur  le  fluide  eiectro-gaivanique,  2  vol . 
8*,  Ib.  1804.  Traite  el^mentaire  de  göologie, 
Ib.  1809.  Voyage  g^ologique  dans  le  Nord  de 
l'Europe,  8  vol.  8',  Lond.  1810.  Voyage  g6o- 
logique  en  Angleterre,  2  vol.  8^  Ib.  1811. 
Voyages  g^ologiques  en  France,  en  Suisse  et 
en  Allemagne,  2  vol.  8*,  Ib.  1818.  Abr^gö  de 
Geologie,  Ib.  1815.  —  On  a  new  hygromeier 
(Phil.  Tr.  1773).  A  second  paper  on  hygro- 
metry  (Ib.  1791).  On  evaporation  (Ib.  1792).  — 
Sehr  viele  Aufsätze,  meist  in  Form  von  Briefen, 
im  Journ.  de  Physique,  z.  B. :  Sur  l'hygromötre 
de  baieine  (1 788) ;  sur  la  cbaleur,  la  liquefatioo 
et  revaporation  (1790);  sur  les  vapeurs  etc. 
(1790) ;  sur  la  pluie  (1790) ;  sur  le  fluide  ele- 
ctrique  (1 790) ;  sur  le  coursde  fluide  eiectrique 
(1791);  sur  la  chimie  moderne  (1 791 ) ;  sur  l'an- 
neau  de  Saturne  (1792) ;  sur  la  gravite  (1793) ; 
sur  les  refractioos  astronomiques  (1 793) ;  etc. 

*  gest.  Nov.  8  (Jf.  II). 

DelilOi  Guillaume  Antoine.  — 

Bruder  des  Vorigen.    Mitgl.  des  Kaths  der 

Zweihundert  in  Genf  (B)  (BN)  (QJ, 

geb.  1729, Genf, 

gest.  1812,  Jan.  26,  Genf. 
Begleitete  seinen  Bruder  auf  dessen  Alpenrei- 
sen und  lieferte  Beitrüge  zu  dessen  Lettres 
physiques,  Recberches  sur  les  modificat.  de 
l'atmosph^re  etc. ;  machte  geolog.  Reisen  nach 
dem  Vesuv  u.  Aetna  und  veröffentlichte  viele 
Aufsätze  geolog.  u.  mineralog.  Inhalts,  z.  B. : 
Sur  la  messe  de  fer  de  Siberie  et  sur  les  pierres 
supposees  tombees  de  l'atmosphöre  (Journ. 
Min.  XI,  1802  u.  XIII,  1808).  Nouv.  observa- 
tions sur  les  volcans  et  sur  leurs  laves  (Ib. 
XVI,  1804  u.  XX,  1806).  ferner  21  .\ufsätze  im 
Journ.  de  Phys.,  13  in  d.  Bibl.  brttann.  und 
6  im  Mercure  de  France. 

DelvOi  Jean  Andre.  —  Neffe  der 
beiden  Vorigen.  Auch  Mitglied  des  Raths 
der  Zweihundert  in  Genf  (Mem.  Soc,  Geneve 

T.  xi;, 

geb.   1763,  Oct.  16,  Genf, 

gest.  18i7,  Mai  U,  Genf. 
Sur  le  mode  de  forma tion  des  roches  primi- 
tives (Bibl.  britann.  1809).  Refutation  de  Thy- 
poth^se  d'un  auteur  anonyme  sar  la  formation 
des  valiees  (Bibl.  univ.  1815).  De  la  matiöre 
premi^re  des  laves  et  preuves  de  la  comma- 
nication  des  eaux  do  la  mer  avec  le  foyer  des 

35 


547 


Delvanz  de  Fenffe 


De  Morgan. 


548 


voloans  (Ib.  1816).  Si  le  soleil  peutötre  peu- 
pi6  d'^tres  vivaots  (Ib.  1830).  Considörations 
8ur  la  stabilitö  des  mootagDes  (Ib.  id.).  Sur  la 
chaleur  intärieure  de  ia  terre  (Ib.  1821).  Coa- 
sid^rations  sur  le  gisemeot  des  os  fossiles  d'6- 
lephants  et  sur  les  catastrophes  qui  les  onk 
eufouis  (Ib.  182i).  Examen  de  l'opinion  g6n^- 
ralement  re^ue  en  Suisse  que  les  neiges  des 
monlagnes  inflaoDt  sur  la  temp^rature  de  I'air 
dans  les  plaines  voisines  (Bullet,  de  ia  Soc. 
helvet.  des  scienc.  nat.  Berne,  1818).  Sur  la 
formation  du  Vallon  de  Mouliers  (Ib.  1818  et 
1819).  Sur  les  blocs  de  granit  et  autres  pierres 
^parses  eu  divers  pays  (Ann.  chim.  phys.  VIII, 
4  818).  Sur  les  blocs  des  rocbes  primitives 
öpars  dans  certaines  vall^es  de  la  chaine  du 
Jura  (Ib.  XII,  1819).  Des  glaci^res  naturelles 
et  de  la  cause  qui  forme  la  glace  dans  ces  ca- 
Yites  (Ib.  XXI,  18t3).  H6m.  sur  les  ph^no- 
m^nes  des  grandes  pierres  primitives  alpines 
distribu^es  par  groupes  dans  le  bassin  du  Lac 
dft  Gen^ve  etc.  (M6m.  Soc.  Phys.  et  d*Hist. 
nat.  Gen^ve,  III,  1836). 

DelTanx de Feaffe,  Jean  Charles 
Philipp  Joseph.  —  Dr.  Med.,  folgweise 
Prof.  d.  Physik  am  L^ceum  zu  Lüttich  (1810), 
Prof.  d.  Chemie  u.  Physik  an  d.  Acad.  da- 
selbst (1811),  Prof.  d.  Chemie  am  College 
sup^rieur  (1814)  und  Prof.  in  d.  Facult.  d. 
mathemat.  u.  physikal.  Wiss.  d.  Univ.  da- 
selbst (1817),  .seit  1837  cmeritirt.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Brüssel  seit  1841  (BAB), 
geb.  1783,  Juli  35,  Roche  fort  (Namur), 

(lebte  noch  1855). 
Analyse  d'un  min^ral  trouv6  ä  Berneau,  Prov. 
Li^e  (Bull.  Acad.  Brux.  V,  1888). 

Demaohy  (de  Machy),  Jacques 
FranQOis.  —  Pharmaceut  in  d.  Apotheke 
des  H6tel-Dieu,  dann  Ober-Apolheker  im 
Mflitärhospital  von  Sl.-Denis  und  darauf 
Director  der  Cenlral-Apolheke  der  Civil- 
hospiläler.  Rönigl.  Censor  (B)  (Q), 

geb.   1738,  Aug.  30,  Paris, 

gest.  1803,  Juli  7,  Paris. 
Examen  chinrMque  des  eaux  de  Pa<tsy,  Paris 
4  756.  Examen  chim.  des  eaux  de  Verberie, 
Ib.  1757.  Instituts  de  chimie  ou  Principes  M- 
mentaires  de  cette  science,  Ib.  3  vol.  1766. 
Proc^d^s  cbimiques,  rangös  mäthodiquement 
et  d^finies,  Ib.  1769.  Economic  rusttque,  Ib. 
id.  Recueil  des  dissertations  physico-chimi- 
ques,  Ib.  1774.  L'art  du  destillateur  d'eau  forte 
et  du  liquorist,  Ib.  1776.  L'art  du  vinaigrier, 
Ib.  1785.  Manuel  du  pharmacien,  Ib.  3  vol 
4  788.  —  Observation  sur  la  cröme  du  tartre 
(M6m.  Par.  1768).  Sur  la  natura  des  sets  vo- 
latils,  tir6B  des  substances  minäraleft  (Ib.  1 770). 
Sur  l'aromate  des  noyaux  de  plusieurs  fruits 
et  notamment  des  royrobalans  (Journ.  Soc.  d. 
Pbarmaciens  de  Par.  T.  I).  Sur  une  nouvelle 
rösine  existent  dans  le  toplnambour  (Ib.  id  ). 
Singularia  quaedam  de  liquore  fumante  ex 


stanno  et  mercurio  sublimato  parato  (Nov. 
act.  Acad.  nat.  cur.  IV).  De  diversitate  colo- 
ris  olei  destillati  chamaemeli  (Ib.  id.).  Hepar 
sulphuris,  vicem  gerens  liquoris  ad  detegen- 
dam  vinorum  mangonisationem  destinati  (Ib. 
id.).  —  Übersetze  Werke  von  Juncker,  Fett 
und  Harggraf  ins  Französische. 

Demaadrei  Claude  Frangois.  — 
—  Abbö,  Almosenier  der  Pagen  des  Kö- 
nigs S  t  a  n  i  s  1  a  u  s ,  später  Pfarrer  von  Don- 
nelay  (BS), 

geb.  1738  etwa,  . .  Amance  b.  Vesoul, 

gest.  4  803,  Dec.  3,  Paris, 
Erfand  eine  Maschine  (Pedale  musculalre)  zur 
Bewegung  von  Fluss-Schiffen.  Siebe  darüber: 
Observation  sur  Ia  döcouverte  de  l'abbd  De- 
maadre  et  sur  le  rapport,  qui  en  a  6(6  fait,  le 
15  Janv.  1791,  ä  rassembl6o  nationale  par  l'a- 
cadämle  des  seien  ces. 

DemmroO|  S  a  v  e  r  i  o.  —  Jesuit,  Leh- 
rer der  Philosophie  am  Collegium  maxi- 
mum  in  Neapel  (CBJ.  s), 

geb.  1737,  Nov.  5,  Neapel, 

gest.  .  .  .?  (lebte  noch  1785). 
II  fluido  elettrico  applicato  a  spiegare  i  feoo- 
meni  della  natura,  Ancona  1771. 

Demeste,  Jean.  —  Dr.  Med.,  BliliiSr- 
arzt  bei  den  Truppen  des  Fürstbischofs  von 
Lütlich  (BLB)  (B), 

geb.   1743  etwa,  ...  Lüttich,* 
gest.  1783,  Aug.  SO,  Löttich. 
Lettre  au  Dr.  Bemard  sur  la  chimie,  la  doci- 
masie,  la  crlstallographie,  la  lithologie,  la  mi- 
nöralogie  et  la  pbysique  g6o6raie,  Paris  4  779. 

*  geb.  1745  etwa,  .  .  .  {BLB), 

DemolTTOy  s.  Moivre,  de. 

Demokritos.  —  Griechischer  Pliilo- 
soph,  lange  Zeit  auf  Reisen  in  Klein-Asien, 
Persien,  Indien,  Aegypten  und  Aetbtopien 
(B)  (BN), 

geb.  470  (v.  Chr),  Abdera,  Thracien, 

gest.  362,  , 

Schrieb  unter  Anderem  :  1)  nffi\  xQ^^^f  von 
den  Farben;  %)  ixTitTuafiata,  eine  Perspe- 
ctive ;  8)  ttXTivoyQOifiti,  eine  Optik. 

Demoaftorraad y  Jean  Bapliste 
Firmin. —  Examinator  an  d.  polytechni- 
schen Schule  in  Paris  (1835 — ii),  Gene- 
ral-Inspector  der  Universität,  Vorsteher  d. 
Rechnungswesens  im  Ministerium  des  Öf- 
fentl.  Unterrichts  (G,  1844;  (REP), 

geb.   1795, 

gest.  1844,  Jan.  33,  Paris. 
Manuel  d'6lectricitä  dynamique  etc.  Paria  1 838. 
Zwei  statistische  Aufstftze  im  Journ.  de  rBcole 
polyt.  No.  XXVI  (1888)  u.  XXVIl  (4889). 

De  Morgaa,  s.  Morgan. 


549 


Demonri 


Daailar. 


550 


I,  An to ine  Pierre.  —  AU7 

genarzt  in  Paris,  Titular-Mitglied  d.  Acade- 

fflie  de  M^dicine  daselbst  (BS), 

geb.  1762,  Dec.  4  6,  Paris, 

gest.  4  836,  Oct.  i,  Paris. 
An  retiaa  tmmediatuni  vis|opi$  Organum,  Pa- 
risiis 4784.  Pröcis  historique  et  pratique  sur 
ies  maladies  des  yeux.  Ib.  4  824.  Märo.  sur  ies 
Giaments,  taches  mobiles,  globuies,  et  toiles 
d'arraign^s  tr^-deiiees  qui  paraissent  völ- 
liger devant  Ies  yeux  (Jouro.  deM^dicine  4  788). 

Dempsier,  George.  —  Advocat  zu 
Edinburgh,  reicher  Gutsbesilzer  zu  Duni- 
eben,  Forfarshire.  Yieljähriges  Parlaments- 
milglied  (BDS)  (BS), 

geb.  4735, b.Dundee,SchotlI., 

gest.  4818,  Febr.  43, 

Ao  accouot  of  the  magnetic  mountains  of  Can- 
oay.  an  island  of  ten  or  twelve  miles  (Trans- 
act.  of  the  Soc.  of  Antiquariers  of  Scotland, 
Vol.  IJ. 

DeaSbr  (genannt  Jansen),  Jobann 
Heinrich.  —  Erbherr  von  Berghof  in 
Curiand,  Prediger  zu  Frauenburg  ebenda- 
selbst (BN)  (M), 

geb.  4700, Landgut Stuhrhof, 

Curland, 

gest.  4770,  Dec.  4  3,  Berghof. 
Alchemisteologic  oder  Vernunftlehre  d.  Schei- 
dekünstler usw.  Königsb.  4  762.    Betracbtun- 
f;cn  über  die  Cometen,  Mitau  u.  Leipz.  4  770. 
ßefasste  sich  viel  mit  Goldmacben. 

Deaham,  Dixon.  —  Major  in  der 
brittischen  Armee.  Machte  mit  C 1  a  p  p  e  r- 
ton  und  Oudney  die  Keise  quer  durch 
Nordafnaka  (BS), 

geb.  4  786,  Jan.  4, London, 

gest.  4 828, Juni 9,  Freetown, Goldküste. 
Siehe  Clapperton. 

Dealfly  Louis.  —  Erst  Kupferstecher, 
dann  Geograph  des  Herzogs  von  Berry, 
später  auch  Ludwigs  XVL  (B)  (BN), 

geb«  4725,  .  .  .,  gest.  4794  etwa,  .  .  . 
Mappemonde  physique,  politique  et  mathe- 
matique,  Paris  4  764.  Viele  Karten  u.  PittAe. 

Deaaeti  i. . .  —  Gustos  of  Carisbrook 

Castle,  Isle  of  Wight  (An,B,iSbi), 

geb.   4790  etwa, 

gest.  4  852,  Juli  4  0,  Insel  Wight. 
Erfinder  der  bertihmten  «Dennet's  Rockets«, 
«elcbe  Tausenden  von  Schiffbrüchigen  das 
Leben  gerettet  haben. 

DaasOi  Jobann  Daniel.  —  Profes- 
sor und  Reclor  der  Stadtschule  in  Wismar, 
trüber  Prof.  am  Gröning'schen  Collegium  in 
Stargard  (M)  (Archiv  des  Vereins  d.  Freunde 
d  Saturwiu.  in  Meckienb,  Heft  W), 


geb.  4708,  Dec.  2i,Neu-Stettin,Pomm., 

gest.  4  795,  Jan.  4,  Wismar. 
Physikalische  Briefe,  Stettin  4750.  Monatliche 
Beiträge  zur  Naturkunde,  6  Stück,  Berl.  4  752. 
Physikalische  Bibliothek,  Rostock  u.  Wismar 
4  754^62.  Übersetzung  von  Flinina'  Historie 
naturalis,  Rost.  4  769. 

Deat|  E d  ward  J . . .  —  Uhrmacher  in 
London.   Mitgl.  d.  Roy.  Astronom.  Society 

(ASM.  xxii;, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  853,  ..  .  London.* 
A  description  of  the  Dipleidoscope  or  Double- 
reflecting  Meridian  and  Altitude  Instrument  etc. 
(von  ihm  selbst  erfunden)  4*^  edit.  Lond.  4  845 
(Über  diess  Instrument:  littrow  in  den  Astr. 
Nachr.  XXII,  S.  274  u.  Encke,  Ib.  S.  305).  On 
the  application  of  a  glass  balance-spring  to 
Chronometers  (British  Assoc.  Reports,  Meeting 
III,  4  833).  On  a  Chronometer  witb  a  glass  ba- 
lance-s(>ring  (Ib.  Meet.  IV,  4  884).  On  the 
effects  of  temperature  on  the  regulators  of 
time-keepers,  and  improvements  in  pendulum 
(Ib.  VIII,  4  888).  Difference  of  Longitude  be- 
tween  Greenwich  and  New- York  determined 
by  means  of  Chronometers  (Ib.  IX,  4  839).  On 
the  rate  of  protected  Chronometer  Springs  (Ib. 
XII,  4  842).  On  a  new  Chronometer  compen- 
sating  balance  (Ib.  id.).  On  the  rate  of  a  pa- 
tent compensaüng  pendulum  (Ib.  id.).  On  a 
metbod  of  suspending  a  sbip's  compass  (Ib. 
XV.  4  845).  On  a  new  portable  azimuth  com- 
pass (Ib.  XVI,  1846). 

*  Mehr  vermochte  der  Secretär  der  Astr.  Soc.  nicht  su 
erfahren. 

Deataad,  Pierre  Ged^on.  —  Theo- 
loge in  Genf,  der  auch  einige  Male  pre- 
digte ,  es  aber  aus  Gesundheitsrücksichten 
aufgeben  musste.  Freund  des  älteren  J.  A. 
Deluc  (GS), 

geb.  4750,  .  .  .  Genf,  gest.  4780,  .  .  . 
Relations  de  difr<^rens  voyages  dans  Ies  alpes 
de  Faucigny,  par  MM.  Bt.  et  B.  (Beluo) ,  Ge- 
n^ve  6*.  —  In  Belnc'i  »Lettres  sur  Thistoire  de 
Thomme  et  de  la  terre«  finden  sich  von  ihm: 
Räflexions  cosmologiques ;  Remarques  sur  Ies 
dunes ;  Remarques  sur  Tötat  de  Tair;  Remar- 
ques sur  la  cbaleur.  —  Erhielt  von  d.  Berli- 
ner Academie  das  Accessit  bei  Bewerbung  um 
die  Preisfrage:  Est-il  utile  au  peuple  d'dtre 
trompe  etc. 

Doajf|  Guillaume.  —  Geistlicher, 

Prof.  d.  Hydrographie  zu  Dieppe,  zuletzt 

Prof.  d.  Theologie  (BS), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  680  etwa,  .  .  . 
L'Art  de  uaviguer  perfectionnee  par  la  connaia- 
sance  de  la  Variation  de  l'aimant  ou  Traite  de 
la  Variation  de  i'aiguille  aimante«,  Dieppe  4  666. 
L'Art  de  naviguer  dans  sa  plus  haute  perfection 
ou  Traite  des  latitudes,  Ib.  4678. 

Deazler,  Wilhelm.  —  Lehrer  am 
Schullebrerseminar  zu  Küssnacht  (Or), 

36* 


551 


Dansler 


Darhftm. 


552 


geb.  1 8  H  ,  Apr.  1 6 ,  Suigen ,  Canton 

Tburgau. 
Mathemat.  Notizen  (Mitthl.  d.  nakurf.  Gesellscb. 
zu  Zürich,  II.  1850—52).  Über  d  Fundamen- 
taisakz  d.  Methode  d.  kleinst.  Quadrate  (Ib.  id.). 
über  d.  Reduct.  d.  Coniplanation  oder  Qua- 
dratur auf  d.  Cubirung,  und  d.  Rectificat.  auf 
Quadratur  (Ib.  III,  4  853—55).  Beitr.  zur  Ana- 
lysis  d.  complex.  Zahlen  (Ib.  id.).  Welchen 
speciellen  Werth  von  (4-4-a-4-bi)'^"'"*^'*  gtebt 
die  Binomialreihe,  welchen  d.  logarithm.  Reibe 
für  log.  (4  -f-a-f-bi)  usw.  (Vierteijabrsscbr.  dies. 
Gesellscb.  4  856). 

De&sler,  Hans  Heinrich.  —  Inge- 
nieur o.  Meteorologe  in  Zürich  (Or), 

geb.  18  4  i;  Febr.  37,  Egiisau. 

Die  untere  Schneegrenze  wflhrend  des  Jahres 
vom  Bodensee  bis  zur  Santispitze.  —  Über  die 
örtlichen  Erdbeben  zu  Egiisau  (Mitthl.  d.  na- 
turf.  Gesellscb.  zu  Zürich,  Bd.  I,  4847— 49). 
über  d.  Erscheinungszeiten  und  Erkennung 
des  Föhns  (Ib.  id.).  Über  einen  meteorolog. 
Wendepunct  (Ib.  id.).  Über  d.  Oscillationen 
d.  Barometers  zu  Zürich  v.  4837—44  (Ib.  id.). 
Andeutt.  über  d.  Gang  d.  Temperatur  in  freier 
Luft  (Ib.  id.).  Über  Höhenlage  u.  Klima  von 
Ober-Engadin  (Ib.  II,  4860—52).  Über  d.  Fun- 
keln d.  Sterne  (Ib.  id.).  Über  eine  Sinnestäu- 
schung psychologischen  Ursprungs  (Ib.  III, 
4  858—55).  —  Über  die  lerrestr.  Refraction 
(Astr.  Nacbr.XlX,  4842).  Aufsatze  in  d.  Hertha. 

DeparoioOB  (de  Parcieux),  Antoine. 
—  Königl.  Censor  und  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wi8s.  zu  Pari.s  (Mem.Par.  4  768;  (BJ  (BN) 
(DF). 

geb.   4  703,  Oct.  28,  Cessoux  bei  Uz^s, 

Languedoc, 
gest.  «768,  Sept.  2,  Paris. 

Tables  astronomiques,  Paris  4  740.  Traitd  de 
trigonom^trie  rectiligneetsph^rique,  Ib.  4  744. 
Essai  8ur  les  probabilit<^  de  la  dur<^e  de  la  vie 
humaine,  Ib.  4  746.  —  Sur  une  marhine  ä  (Cle- 
ver les  eaux  (M(^m.  Par.  4  735).  Sur  une  ma- 
chine pour  tailler  les  verres  objectifs  etc.  (Ib. 
4  736).  Sur  la  manidre  de  tracer  m^chanlque- 
ment  la  courbure  qu'on  doit  donner  aux  on- 
des.  dans  les  machines  pour  mouvolr  les  le- 
viers  ou  balanciers  etc.  (Ib  4  747).  Description 
d'un  niveau  (Ib.  4  748).  Sur  la  conduite  des 
eaux  (Ib.  4  750).  Sur  une  ezp^rience  qui  mon- 
tre  qu'ä  d^pense  <^ale,  plus  une  roue  k  augets 
tourne  lentement,  plus  eile  fait  d'f^ITetflb.  4  754). 
M^m.  dans  lequel  on  demontre  que  Teau  d'une 
chute  destlnee  ft  faire  mouvolr  quelque  ma- 
chine  etc.  peut  toujours  produire  beaucoup 
plus  d'öffet  en  agissant  par  son  poids  qu'en 
agissant  par  son  choc  etc.  (Ib.  id.^  Sur  une 
source  qui  donne,  vers  la  fin  d>t^,  plus  d'eau 
la  null  que  le  Jour  (ib.  id.).  Mi^m.  dans  lequel 
on  prouve  que  les  aubes  des  roues,  nmes  par 
les  courans  des  grandes  rivi^res,  feroicnt  beau- 
coup plus  d'^fTet,  si  eilen  dtoient  inclin<^s  aux 
rayoos  etc.  ilb.  4  759^   Sur  le  tirage  des  che- 


vaux  (Ib.  4760).  Description  d'un  nouv.  piaton 
etc.  (Ib.  4  762).  Etc. 

Deparoiemc,  Antoine.—  Neffe  des 
Vorigen.  Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  am 
College  de  Navarre  in  Paris  (B)  (BN)  (Q), 

geb.  4763, Cessoux-le-Vieux, 

bei  NImes, 

gest.  4799,  Juni  23,  Paris. 
Notions  du  caicul  g^omätrlque  et  d'aslrooo- 
mie,  4778.  Trait^  dömentaire  de  matbtoia* 
tlques.  Traitö  des  annuit^  ou  des  renies  a 
termes,  4  784 .  Diss.  sur  le  moyen  d'Mver  l'eau 
par  la  rotation  d'une  corde  verticale  saoa  fin, 
Amst.  4  782.  Diss.  sur  les  globes  a^oatatiques, 
Par.  4783. 

Deraad,  Franko is.  — Jesuit,  Leh- 
rer d.  Mathematik  in  den  Collegien  Reines 
Ordens  zu  Paris  (JJ  (B), 

geb.    1586  etwa,  .  .  Metz,* 
gest.  4  644,  Oct.  26,  Agde. 
Architectura  fornicum,  oder  Arcbitectare  des 
voütes  ou  Tart  des  traits  et  coupe  des  pierrvs, 
Paris  4643. 

*  geb.  1558  etwa, .  .  .  {DF), 

Derieaes,  Jean.  —  Jesuit,  Lehrer  d. 

Mathematik  in  d.  Ordenscollegien  zu  Parts 

und  La  FWche  (SBJ), 

geb.  4  694  etwa, .  .  Dieppe, 
gest.  4  662,  Juni  5,  La  Fl^be. 

Aphorismi  physici,  Flexiae  4646..  Tractos  de 

Algebra.    Tabulae  Canorienses  seu  Doctrina 

luminarium  practica,  Par.  4648. 

Derffltager,  Thaddaeus.  —  Ca- 
nonicus,  erst  (4  776 — 83)  Prof.  d.  Gran»- 
maticalklassen  des  Gymnasiums  zu  Rrems- 
münster,  dann  Gebülfe  von  P.  Fix  Im  in- 
ner und  seit  dessen  Tode  (4794)  Vor- 
steher der  Sternwarte  zu  Rremsmuiisler 
(Astron.  Nacht,  III,  p.  204^, 

geb.  4  748,Dec.  4  9,Mi]|lwangb.GmuIl- 
den, 

gest.  4  824,  Apr.  4  8,  Kremsmunsler. 
Astronomische  Beobacbtungeo  in  d.  J.  4  79< 
—  4  822  (Bode'i  Jahrb.  f.  4  800->t82a},  ferner 
in  y\  Zaeh'i  monatl.  Corr.  V.  VIII  u.  XXIll. 
und  d.  Schrift,  d.  ktfogl.  böbm.  Ges«lUcb.  d 
Wiss. 

Derham,  Samuel.  —  Arzt,  zeitUng 

im  St.  Marien  Magdal.  College  in  Oxford  J  , 

geb.   4  665, Glouceslershire, 

gest.  4  689,  Aug.  26, 

Hydrologie  pbilosophica  or  an  Accouotof  fl- 
mington  waters  in  Warwickshire,  Oilörd  ICHS 

Derham,  William.  —  Dr.  Theol.. 
nach  Bekleidung  verschiedener  getstliclier 
Aemler,  4  689  Pfarrer  (Reclor)  zu  Upmoisi 
in  £ssex,  daneben  auch,   von   1716  an 


553 


Daroina 


Deaagnlieri. 


554 


Canonicus  von  Windsor.  Milgl.  d.  Royal 
Society  (BD), 

geb.  1657,  Nov.  26,  Sloughtonb.Wor- 

cester,  * 

gest.  1735,  Apr.  5  (A.SL),  Upminster. 
Physico-Tbeology  or  a  Demonstration  of  the 
being  and  attributs  of  God  from  his  works  of 
creatioo,  Lond.  4  748.  Astro-Theology  or  a  De- 
moBStratioD  of  the  betng  and  attributs  of  God 
from  8  survey  of  tbe  beavens^  Ib.  Mik.  The 
arteficial  Clock  maker  or  a  Treatise  of  watch 
and  clock  works,  Ib.  1714,  k^^  edit.  4734.  — 
On  portable  barometers  (Phil.  Tr.  4698).  A 
contrivance  to  aieasuring  the  heigbt  of  the 
mercury  in  the  barometer,  by  a  circle  of  one 
of  the  weather  plates  (Ib.  id.).  Observations 
on  the  Spots  of  the  SU n  (Ib.  4  703  et  4  74  4).  An 
instrumeot  for  seeing  Ihe  .sun,  moon  or  stars 
pa$s  the  meridian  of  any  place  etc.  (Ib.  4  704). 
E\periroents  on  the  motion  of  pendulum  in 
vacuo  (Ib.  id.).  Account  of  some  niagnelical 
eipertmenls  and  observations  (Ib.  1705).  Con- 
cerning  a  glade  of  light  observed  in  tiie  hea- 
vens  (Ib.  4  706).  A  pyramidal  appearance  in 
the  heavens  (Ib.  4  707).  Experiments  and  ob- 
servations on  the  motion  of  souod  (Ib  4  708). 
Conceroing  the  migration  of  birds  (Ib.  id.).  On 
tbe  subterraneous  trees  in  Dagenham,  County 
Esset  (Ib.  4  74i}.  An  accountofthe  rain  which 
falls  every  year  at  Upminster  for  4  8  years  (Ib. 
M\k].  Eitracts  from  Mr.  OMooigna'i  and  Mr. 
Cnbtree'i  Letters,  proviog  Mr.  Oaieoigna  to 
bave  beeo  the  ioventor  ofthe  telescopic  sights 
of  mathematical  iostruments  etc.  (Ib.  474  7). 
On  the  meteor  calied  the  Ignis  Fatuus  (Ib.  4  729) . 
Observations  of  the  appearances  aroong  the 
fi\ed  Stars,  calied  oebuious  stars  (Ib.  4  733). 
Experiments  on  the  vibrations  of  pendulums 
(poslh.  ;  Ib.  4  786).  —  Im  Ganzen  44  Aufsätze, 
darunter  viele  meteorolog.  Register.  —  Gal) 
aocb  4  7S6  Hooka*i  Philos.  Experiments  heraus. 

*  s«b.  Nov.  IS  {HL), 

Derosaei  Charles.  —  Apotheker  in 
Paris,  Mitgl.  d.  Acad.  de  Medicine  da.selbst 
ÄÄ.XCVA 

geb.  .  .  .,  gest.  4  8  46,  Sept.  **.  Paris. 
M<^m.  sur  l'optum  (Ann.  chtm.  XLV,  4  803; 
dann  d.  Entdeckung  des  Narcotios,  des  s.  g. 
Dtroaaa'scbeo  Salzes).  Sur  la  formation  de 
leiher  ac^tique  dans  le  marc  de  raisin  (Ib. 
LXVIII,  4808).  Mit  seinem  Bruder*:  Sur  la 
deMillation  de  Taci^tate  de  cuivre  et  ses  pro- 
duito  (Ib.  LXIII,  4807).  Aufsätze  im  Journ.  de 
Pbarroacie. 

*  Diewr,  wan  iltervr  Bruder  Bernard,  war  auch 
ApoCb«ker  and  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Medirin  zu  Pari« ; 
AT  etarb  zwischen  Juli  Wkh  und  Juli  1850,  wie  au« 
den  Mitglieder- Venaichnite  dieser  Acad.  herrorgebt. 

DoMigolierf  (Des  Aguliers) ,  Jean 
Tb^ophile.  —  Geistlicher,  Sohn  eines 
protestantischen  Geistlichen,  der  sein  Ya- 
teriand  Frankreich  in  Folge  der  Aufhe- 
bung des  Edictes  von  Nantes  verlassen 
hatte.  Von  17  0 1  - 1 2  (an  Stelle  von  K  e  i  1) 


Prof.  d.  Pbysik  an  d.  Univ.  za  Oxford,  hielt 
dann  physikalische  Vorlesungen  in  London 
(1730  aucb  in  mehren  SlUdten  von  Hol- 
land), war  darauf  Pfarrer  in  mehren  Orten 
von  England  und  zuletzt  Caplan  des  Prin- 
zen von  Wales.  Mitglied  d.  Royal  Society 
(BD)  (Abr.  vi;  (HFP), 

geb.   4  683,  März   4  2,  La  Rocbelle, 
gest.  1744,  Febr. "29,  London.* 

Fire  improved ,  being  a  oew  method  of  buil- 
ding  chimnies,  so  as  to  prevent  their  smokiog, 
Lond.  4746.  Physico-mechanical  Experiments, 
4  vol.  8',  Ib.  4747.  A  System  of  Experimental 
Philosophy,  proved  by  mechanics,  4  vol.  4®, 
Ib.  4  749.  A  course  of  Experimental  Philoso- 
phy, 3  vol.  *•.  Ib.  4  725,  27,  84,  45,  63.  Dis- 
sertation sur  r^iectricit^,  Bordeaux  4  74S  (Ge- 
krönt von  d.  Acad.  daselbst).  —  56  Abhandl. 
in  d.  Phil.  Transact.,  z.  B. :  Hewton'i  experi- 
ments  on  light  and  colours  repeated  (4  74  6). 
A  plane  and  easy  experiment  to  conßrm  Sir 
Isaao  Newton*!  doctrine  of  the  diCTerent  refran- 
gibility  of  the  rays  of  light  (Ib.).  Concerning 
the  cause  of  the  Variation  of  barometer  (4  747). 
Exprm.  to  provean  interspersed  vacuum  (4747 
et  4  720).  Exprm.  made  with  Yillette's  burning 
concave  (4  74  9).  A  way  for  myopes  to  use  te- 
lescopes  without  eye-glasses  (Ib.).  Exprm.  to 
find,  how  much  the  resistance  of  the  air  re- 
tards  falling  bodies  (Ib.).  Exprm.  relating  to 
the  resistance  of  fluids  (4  724).  On  some  at- 
tempts  made  towards  a  perpetual  motion  (Ib.). 
HMkiiis'  engine  to  raise  water  by  the  help  of 
quicksilver  improved  (4  7S2).  On  the  differeot 
refrangibility  ofcoloured  light  (Ib.).  Exprm. 
to  prove  that  the  force  of  moving  bodies  is 
proportionabie  to  their  velocitles  (4  723).  A 
new  contrivance  to  taking  levels  (4  7i4).  A 
diss.  concerning  the  figure  ofthe  earth  (4  724 
et  4725).  Exprm.  concerning  the  cohesion  of 
lead  (4  725).  Exprm.  concerning  the  running 
of  water  in  pipes  etc.  (4  726).  An  attempt  to 
show  how  damps  or  foul  air  may  be  drawn 
out  of  all  sorls  of  mines  (4  727) .  A  machine  for 
measuring  any  depth  in  the  sea  etc.  (4  728). 
Opttcal  experiments  etc.  occasioned  by  Bis- 
B6tti*i  optics  (Ib).  An  attempt  to  solve  tbe 
phenomena  of  the  rise  of  vapours,  the  forma- 
tion of  clouds,  and  the  descent  of  rain  (4729). 
A  proposition  on  the  balance  etc.  explatned 
aud  confirmed  by  an  experiment  (Ib.).  On  the 
craoe,  with  improvements  (Ib.).  On  Peraiüt'a 
new-invented  axis  in  perltrochio  etc.  (4  729  et 
4  730).  An  experiment  explaioing  a  mecbani- 
cal  paradox  [Boberral'i  Waage]  (4784).  An 
exprm.  to  show  that  the  friction  of  the  several 
parts  in  a  Compound  engine  may  be  reduced 
to  calculation  (4  732).  On  the  friction  ofpul- 
leys  (Ib.).  Machine  for  ventilatingrooms  (4  735). 
Calculat.  of  the  veloclty  of  air  moved  by  the 
new-invented  centrifugal  bellows  (Ib.).  At- 
tempt to  explain  the  phenomenon  of  Ihe  hori- 
zontal moon  appearing  larger  than  when  ele- 
vated etc.  supported  by  an  experiment  (4  736). 
Some  new  statical  experiments  (4  737).   Some 


555 


Desaint 


Dasoartei. 


556 


magnetical  experimenU  (I7»8).  Oo  tbe  cause 
of  elasticity  (4  789).  Some  thoughta  and  expe> 
riments  concerning  eleclricity  (Ib.).  Electri- 
ca! experiments  inade  before  the  Roy.  Soc. 
(4  789  ^  4  f ) .  Conjectures  concerniog  electricity 
and  the  rise  of  vapoura  (4 739 et  1741).  —  Gab 
heraus  D.  Oregorj'B  ElemeDts  of  catoptrics  and 
dioptrics»  with  an  appendix  on  reflecting  te- 
loscopes,  4  735,  und  übersetzte  s'OniTaaande'B 
Physices  elementa  niath.  17t0. 

*  Moarut  dans  an  accte  de  folie  {HFP). 

DeaaiaSy  Edouard  Fran^ois.  — 
Prof.  d.  Physik  am  Lyc^e  Napoleon  (vor- 
mals College  Henry  IV)  in  Paris  (Or), 
geb.  «812,  Juli  26,  Sl.-Quentin,  Döp. 

de  l'Aisne, 
M^m.  sur  ia  chaleur  sp^ciflque  de  la  glace 
(Ann.  chino.  phys.  8™«sör.  XIV,  1845).  M6m. 
sur  la  fusion  du  phosphore  (Ib.  XXili  4  848). 
Moni,  sur  la  Polarisation  de  la  lumi^re  röflö- 
chie  par  le  verre  (Ib.  XXXI,  4854).  Biöm.  aur 
Tapplication  de  la  th^oriedes  ph^nomdnes  ca- 
pillaires  (Compt.  rend.  XXXIV,  485S). 

Desaias,  Paul  Quentin.  —  Bruder 
des  Vorigen.  Prof.  d.  Physik  am  Lycee  Bo- 
nnparte (vormals  College  Bourbon)  in  Pa- 
ri« (Or), 

geb.  4  8  47,  Juli  12,  St.-Quentin,  Döp. 

de  TAisne. 
De  raclion  de  Tiode  sur  le  xanthate  de  potasse 
etc.  (Ann.  cbim.  phys.  8»«  s6r.  XX,  4847). 
Alles  Folgende  mit  F.  Harri  da  la  ProToateya : 
Sur  quelques  produits  dus  ä  Taction  r<icipro- 
que  de  Tethal  et  du  sulfure  de  carbone  (Ib. 
VI,  4842).  Recberch.  sur  la  chaleur  latente  de 
fusion  de  la  glace  (Ib.  VIll,  4  843).  Sur  les  lois 
du  rayonneroent  de  la  chaleur  (Ib.  XII.  4  844). 
M^ra.  sur  le  rayonnement  de  la  chaleur  (Ib. 
XVI,  4  846  et  XXII,  4848).  M^m.  sur  la  pola- 
risation  de  la  chaleur  (Ib.  XXVII,  4  849  et 
XXVIII,  4850).  Moni,  sur  les  anneaux  colo- 
r^es  (Ib.  XX VII).  Rotation  du  plan  de  Polari- 
sation de  la  chaleur  produite  par  le  magno- 
tisine  (Ib.  id.).  M^m.  sur  la  polarisation  de  la 
chaleur  par  r^fraction  simple  (Ib.  XXX,  4850). 
Möm.  sur  la  rOflexion  de  la  chaleur  (Ib  id  ). 
Möm.  sur  la  determination  du  pouvoir  ahsor- 
bant  des  corps  pour  la  chaleur  rayonnante 
(Ib.  id.).  Möm.  sur  le  pouvoir  rotatoire  qu'e^i- 
cercent  sur  la  chaleur  Tessence  de  t^rehen- 
thlne  et  les  dissolutions  sucr<>es  (Ib.  id.)  Mi^m. 
sur  la  pularhn^trie  de  la  chaleur  {Ib.  XXXIl, 
4854).  Bi<^jn.  sur  la  difTusion  de  la  chaleur 
(Ib.  XXXIV,  4882).  Sur  le  refroidissement  par 
les  gaz  Compt.  rend.  XXII,  4846).  \iv\\\.  sur 
la  r<^noxion  des  dl  IT  espdces  de  la  chaleur  par 
des  m^laux  [Ib.  XXVIII.  4849).  Sur  la  qua- 
lit^  des  rayoDS  de  chaleur  ^mis  par  des  corps 
diffeionla,  ä  möme  teniperature  Ib.  XXXIV, 
4  862).  Equilibre  de  la  lempc^rature  dans  las 
enceinles  etc.  Ib.  XXXVI,  4H58).  Renexion 
de  la  chaleur  obscure  sur  lo  verre  et  sur  le 
sei  gemme  (Ib.  XXXVII,  4853}.  Recherches 
sur  los  bubstancei«  diathermnnos  (Ib.  id.).  Sur 


an  falt  relativ  ä  r^hauffemenl  d'un  fli  da  Dis- 
tal par  le  courant  ^iectrique  (Ib.  id.).  Ik't^r- 
mination  des  pouvoirs  <^missifs  ä  des  haniei 
tempöralures  (Ib.  XXXVIII,  4854).  Sur  la  de- 
termination des  pouvoirs  ^missifs  des  corps 
pour  la  lumi^re  (ib.  id  ). 

De  Saaotifly  Bartolomeo.  —  Sta- 
dirte  Medictn  und  Mathematik  zu  Rom,  und 
ging  später  nach  Paris  und  London,  da- 
selbst als  Privatgelehrter  lebend  (Tp), 
geb.   4781,  Aug.  26,  Ripalransone, 

gest.  4  830, London. 

M^m.  sur  Tinfluence  de  la  direction  daos  It 
propagation  du  oalorique  (Lu  ä  la  soc.  philo- 
mat.  484  4,  Janv.  5  et  49). 

Desargnes,  Gerard.  —  Anfangs  Of- 
ficier  (als  solcher  die  Belagerung  von  La 
Rochelle  mitmachend),  dann  Privatmann  in 
Paris,  zuletzt  auf  seinem  Landgut  bei  Con- 
drieux  lebend  (J)  (Bj  (BS), 

geb.   4  593, Lyon.* 

gest.  4  66  4  oder  62,  .  .  .  Lyon. 
Traitö  de  la  sectioo  perspective,  Paris  4  6)6. 
Trailö  des  sections  coniques,  Ib.  4689.  Mt- 
niire  universelle  pour  poser  Tessieu  etc.  aui 
cadrans  an  soleil.  Ib.  4648.  Ilani^rede  gra«er 
en  taille-douce  et  ä  Teau  forte.  Ib.  4645.  Ma- 
ni^re  uni verseile  pour  pratiquer  la  perspective 
par  petit-pied  comme  la  QöomMrmle,  ib.  464$. 

•  geb.  1597,  .  .  .  (DJ»). 

Doabergeri    Franz   Eduard.   — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.,  sowie  Re- 
ctor  u.  Prof.  d.  polylechn.  Schule  in  Mön- 
chen.   Ausserordcntl.  Alltglied  d.  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  (S)  (G,  4  843  , 
geb.   4  7S6,  Jan.   6,  München, 
gest.  4  8  43.  Mai  20,  München. 
Algebra  oder  die  Elemente  d.  math.  Aoalysa». 
4  834.    Die  .Matik  d.  festen  Körper.  48S5.   Re> 
digirte  das  Kunst-  u.  Gewerbeblatt  von  4  Rts  an 

DosCArtea  (Cartcsius),  R^neOuPer- 
ron.  *  —  Sohn  eines  Raths  vom  Parlament 
der  Bretagne  (Joach.  D.,  geat.  1640  . 
Nachdem  er  im  Jesuitencollegium  tu  La 
Fk*che  erzogen  worden  (4  604 — 8)  und 
von  1617 — 22  als  Freiwilliger  in  holläo- 
diseben,  baierschen  und  Österreichisobca 
Kriegsdiensten  gestanden,  unter  leilweiU- 
gern  Aufenthalt  in  Frankreich,  auch  iM»hr- 
fache  Reisen  sowohl  nach  dem  Norden  Eu- 
ropa's  als  nach  der  Schweiz  und  Italien 
gemacht  hatte,  Hess  er  sich  1629  io  Hot- 
land nieder,  und  lebte  daselbst  iu  verscbie- 
denen  Städten  bis  4  649,  wo  er  auf  den 
Ruf  der  Königin  Christine  von  Schwe- 
den sich  nach  Stockholm  begab  .^JVi.XXXI 
(J)  (B)  (BNK 


557 


Deichales 


SescloiseaQx. 


558 


geb.  4696,  März  31,  LaHaye^Touraine, 

gest.  1650.  Febr.  4 1,  Slockholm. 
Discours  de  la  naölbode  pour  bien  conduire  sa 
reisoo  et  cbercher  la  verit6  dans  les  sciences ; 
plus  ia  Dioptrique,  les  MöK^ores  et  la  Gäom^ 
trie,  <  vol.  4*,  Leyd.  4637.    Lateinisch ,  und 
vom  Verf.  vermehrt,  Amslelod.  4  644.   Latei- 
nisch, mit  Noten  von  Florimond  de  Beanne  und 
einem  Commentar  begleitet  von  F.  t.  Bchooten, 
Lugd.  Bat.  4  649  (In  diesem  Werke  das  fälsch- 
lich  ihm    zugeschriebene   Refractionsgesetz, 
welches  er  unzweifelhaft  von  Wülebrod  Snell 
entlehnt,  aber  zuerst  in  der  jetzt  gebräuch- 
lichen, besseren  Form  hingestellt,  auch  zuerst 
auf  d.  Theorie  d  Regenbogens)  angewandt  hat ; 
der  letzte  Abschnitt  enthält  die  analytische 
Geometrie,  deren  Gründer  D.  ist).   Compen- 
dium  rousicae,    UltrajecL  4  650    (Schon  464  8 
verfasst,  aber  erst  nach  seinem  Tode  gedruckt). 
—  Lettres  de  fL,  Descartes,  oü  sont  trait^es  les 
plus  helles  questions  touchant  la  morale,  la 
phvsiqoe,  la  m^declne  et  les  math6maliques 
edtrt  von  Clerseller) ,  3  vol.  4"*,  Paris  4  667 
Uteinisch,  Lugd.  Bat.  4668—83).  —  Benati 
DMeartae  opuscula  posthuroa,  physica  et  ma- 
tbemattca,  Amstdod.  4  704.« 

*Du  Perron  genannt  nach  einem  Landgütchen  in 
Poitott,  daa  Ihm  mQtterlicheraeita  alt  Erbtheil  xuflel. 

Desohales  (Dechales,  De  Challes), 
Claude  Fran^ois  Milliet.  —  Jesuit, 
erst  Missionar  in  der  Türkei,  dann  Prof.  d. 
Hydrographie  in  Marseille,  darauf  Prof.  d. 
Mathematik  und  Philosophie  am  Collegium 
zu  Lyon  und  endlich  Reclor  des  Collegiums 
in  Cbamb^ry  fJJ  (B)  (BN), 

geb.    4  6*4, Charaböry,* 

gest.  4  678,  MSrz  28,  Turin, 
laelidif  elenaentorum  libr.  VIII  etc.  Lugd. 
1660.  Cursus  seuMundus  matbematicus,  3  vol. 
fol.  Ib.  4674  (2.  Ann.  4  vol.  fol.  Ib.  4  690).  Prin- 
cipes  gön^raux  de  la  f^öoj^raphie  nnathi^inatique, 
Paris  4676.  Les  ^'lemens  d'Enclide  expliquäs 
d'uoe  oiani^re  nouvelle  et  träs-facile,  Ib.  4677. 
L'art  de  naviguer  d^montr^  par  principes  et 
confinn<>  per  plusieurs  observations  etc.  Ib. 
4677.  L'ari  de  fortiher  etc.  Ib.  4677. 

*  geb.  1611,  .  .  .  (BD), 

Datoh'vraadoa I  J...  Wolfgang 
^on.  —  Prof.  d.  darstellenden  Geometrie 
am  Polytechiiicum  in  Zürich  und  Direclor 
desselben,  früher  Prof.  d.  Maschinenlehre 
an  d.  höhr.  Industrie-Schule  daselbst  (Or), 
geb.  4  809,  Juli  1 4,  Stanz, Cant. Unter- 
waiden. 
BeweftunfE  d.  Wagenzüge  auf  atmosphär.  Ei- 
ft^obahnen,  nach  d.  Grundsätzen  d.  Mechanik 
beurtheilt,  Zttrich  4846.  Abriss  d.  Mechanik 
u.«w.  Ib.  4848.  über  Locomotiven  für  geneifite 
Behoeo  iN.  Denkschr.  d.  allgem.  Schweiz.  Ge- 
«ell«cb.  f  d.  gesamrot.  Naturwiss.  IX,  4  847). 
t  her  d.  Beweg,  von  Flüssigkeiten  (Mitthell.  d. 
iiatuK.  G€Mllacb.  in  Zttrich,  I,  4  849).  Zur 
krumaülslf.  B«weg.  d.  FHiSBigkeitcn  (Ib.  11, 


4  850'~52).  Über  d.  Beweg,  d.  Flüssigkeiten 
bei  (jherrällen  (Ib.  id.).  Graphische  Darstell, 
d.  Ausflusses  d.  Flüssigkeüen  durch  rechteckige 
Öffnungen  u.  bei  zweiseitig.  Contraction  (Ib.  id. 
u.  III).  Graphische  Bestimm,  d.  Beweg,  d.  Flüs- 
sigkeiten in  ftöhren  mit  rechteck.  Querschnitt 
(Ib  III.  4853 — 55).  EineSeitenscbwing.  d.Fou- 
cault'schen  Pendels  (Ib.  id.).  Die  Entstehung 
d.  Wasserhosen  durch  Wirbelwinde  (Ib.  id.). 

DesolotoeauCy  Alfred  Louis  0 li- 
vier.  —  Repetent  an  der  £cole  des  Arts- 
et-Manufactures  in  Paris  (Or), 

geb.  4  847,  Ocl.  4  7,  Beauvais,  Döp.  de 

rOise. 
Determination  des  formes  primitives  et  secon- 
daires  de  la  gay-lussite  (Ann.  chiro.  phys. 
3"»«  S6r.  VII,  4843).  Sur  la  calcite  (Ib.  id.) 
NouY.  determinat.  de  la  forme  primitive  et  des 
principales  formes  secondaires  du  gypse  (Ib. 
X,  4844).  D^terminat.  de  la  forme  primit.  de 
la  humboldtiiite  (Ib.  id.).  Gxamen  cristallogra- 
phique  des  cristaux  d^ign^  sous  le  nom  de 
beudantite  (Ib.  id.).  Rdunion  du  nöoct^se  ä  la 
scorodite  (Ib.  id.).  Sur  les  formes  cristallines 
de  l'anatase  (Ib.  id.).  D»  du  r^algar  (Ib.  id  ). 
Do  du  cadmiuro  sulfur^  (Ib.  XIII.  4845).  D« 
de  la  cymophane  (Ib.  id.).  D«  de  la  p^row- 
skite  (Ib.  id.).  D^  de  cinq  variät^  d'ars^niate 
de  cuivre  (Ib.  id.).  Nouv.  recherches  sur  les 
deux  variöt68  de  baryto-calcite  (Ib.  id.).  Sur 
une  nouv.  macle  du  rutile  (Ib.  id.).  Sur  deux 
diamants  offrant  une  ast^rie  fixe  etc.  (Ib.  XIV, 
4845).  Observ.  pbysiques  et  göolog.  sur  les 
principaux  geysirs  d'Islande  (Ib.  XIX,  4847). 
Sur  les  formes  cristall.  de  la  greenovite  et  r^ 
Union  de  cette  substance  au  spb^ne  (Ib.  XX, 
4  847).  Sur  la  forme  cristall.  du  malakon  (Ib. 
XXIV,  4848).  Sur  les  formes  cristall.  du  Wolf- 
ram (Ib.  XXVIII,  4  850).  Determination  de  la 
forme  crist.  de  la  wöhlerite,  et  remarques  sur 
le  leucophane  et  meiinophane  (Ib.  XL,  4854). 
Sur  la  forme  cristall.  de  l'iodure  d'argent  et  son 
isomorphisme  avec  le  sulfure  de  cadmium  (Ib. 
id. ) .  Sur  la  forme  crist.  d'uo  nouv.  vanadiate  de 
plomb  (Ib.  XLI,  4854).  Möm.  sur  la  cristalli- 
sation  et  la  structure  intärieure  du  quartz  (Ib. 
XLV,  4  855).  Etüde  cristallographique  des  ni- 
trates  de  protoxyde  de  mercure  (Compt.  rend. 
XX,  4845).  Observ.  mineralogiqoes  faites  en 
Islande  pendant  l'ete  4  845  (Ib.  XXII,  4  846). 
Sur  la  hauteur  de  THeda  et  sur  Teruption  qui 
a  eu  Heu  en  4845  (Ib.  XXIII,  4846).  Sur  la 
christianite,  nouv.  esp^ce  min^rale  (Ib.  XXV, 
4847).  MitDameur:  Sur  la  röuniOD  de  la  mel- 
liliteetdela  humboldtiiite  etc.  (Ib.  XVII,  4  848). 
Mit  Demselben:  Sur  la  reunioo  de  la  mor- 
v<^iiite  ä  l'harmotome  (Ib.  XXII,  4846).  Mit 
B.  Bimsen:  Sur  les  temp^ratures  des  geysirs 
d'Islande  (Ib.  XXIII,  4846).  Mit  Xarignae: 
Analyse  de  quelques  substance  min^rales  (Ann. 
chtm.  phys.  X,  4844).  Gristalllsat.  de  l'aeschy- 
nite  (Ann. Min.  11, 4649).  D«  de  la  cbauK  plios- 
phaiee  (Ib.  id.).  D<>dela  monazit,  nouv.  espdce 
min^rale  (Ib.  id.).  D»  de  la  gehlönite  (Ib.  XII, 
4  847).  MitDameur:  De  Tottrölite,  nouv.  esp^ce 
mlD.  (Ib.  11,  484i). 


559 


Deteotila 


Deimarest. 


560 


DeaooiilSi  s.  Collet-Descotils. 

DMorolsillea,  Fran^ois.  —  Apo- 
theker in  Dieppe ;  Vater  d.  Folgenden  (LBNJ, 
geb.   n07,  Sept.  20,  Dieppe, 

gest.  4788,  März  H,  Dieppe. 
Dicouverte  d'un  remöde  purgatif,  foDdaat  et 
calmant,  ou  Trail^  sur  un  nouveau  sei  neutre, 
Rouen  4  760.  Nouv.  Observation  sur  le  sei  pur- 
gatif  etc.  4  762). 

DesorolzilleSi  Fran^ois  Antoine 
Henri. —  Prof.  d.  Chemie  zu  Rouen  und 
Director  einer  Berthollel'schen  Bleicherei 
zu  Lescure,  bei  Rouen ;  später  Mitgl.  und 
Secretär  des  Conseil-gen^ral  des  Manufa- 
clures  in  Paris  (LBNJ  (BS)  (Q), 

geb.   4754,  Juni  4  4 ,  Dieppe,  * 

gest.  4  825,  Apr.  4  4,  Paris. 
Description  et  usage  du  Bertbollim^tre  etc. 
Paris  4  802.  Notice  sur  TalcalimMre  et  autres 
tubes  chimico-m^lriques  ou  sur  le  polynoMre 
chiinique  etc.  Ib.  4840,  4848,  4824  (5"»  ödit. 
4839).  Methode  tr^s  simple  pour  pr^server  les 
bl^s  etc.  Ib.  4  849.  Notice  sur  la  fermeotation 
vineuse  etc.  Ib.  4  822.  —  Sur  la  quantit6d'eau 
Döcessaire  ä  Textinction  des  incendies  etc. 
(Ann.  chim.  LI,  4  804).  Notices  pyronomiques 
etc.  (Ib.  LIV,  4  805).  Sur  les  eaux  distillöes 
desplantes  inodores ;  sur  la  distillation  de  I'eau 
destin^c  ä  des  expöriences  cbimiques  et  sur 
les  alambics  (Ib.  LYII,  4806).  Sur  Tar^m^trie 
et  sp^cialement  sur  un  nouvel  Instrument 
nommö  ar^om^tritype  etc.  (Ib.  LVIII,  4806). 
Sur  le  biancbiment  par  la  lessive  berthollienne 
(Ib  id.).  Sur  les  alcalis  du  commerce  (Ib.  LX, 
4806  etLXXII,  4  809).  Sur  la  saumure  de  vio- 
lettes, considör^e  comme  r^actifetc.  (Ib.  LXVIl, 
4  808).  Sur  les  fumigations  guytoniennes  et 
sur  les  frictions  bertholliennes  (Ib.  LXXIX, 
4  84  4).  Sur  le  gaz  nilreux  que  Ton  a  annoncer* 
se  d^ager  dans  la  cuite  du  sucre  de  bettera- 
ves  (Ann.  cbim.  phys.  XXV,  4824).  D.  zeigte 
zuerst,  dass  der  Alaun  ein  Doppelsalz  ist;  fing 
auch  zuerst  das  Chlor,  zum  Behuf  des  Blei- 
chens, in  Kalkmilch  auf. 

;*  geb.  1745  etwa,  .  .  .  (Q). 

DesfoaialneSy  Ren<^  Louiche.  — 
Prof.  d.  Botanik  am  Jardin  des  Plantes  zu 
Paris  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst 
(B)  (BBL), 

geb.   4  750,  Febr.  4  4,  Tremblay,  D^p. 

Ile-et-Vilaine,* 

gest.  4  833,  Nov.    4  6,  Paris. 
Manuel  de  cristallograpbie  ou  Abr^6  de  la 
cristallographie  de  Bomi  de  Tlsle,  Paris  4  792. 
—  Viel  Botanisches. 

*  geb.  1732,  Febr.  14  (Q);  1751,  .  .  .  {QC). 

DeslaaitoSy  Henri  Fran^ois  Bou- 
reau.  —  Genera Icommissair  der  französ. 
Marine  zu  Rochefort  und  Brest ;  zuletzt  in 
Paris  privatisirend  fQJ, 


geb.   4  690 Pondichöry, 

gest.  4757,  Apr.  4  4,  Paris. 
Recueil  de  difT^rens  traitös  de  physique  et  d'bi- 
stoire  naturelle  propres  ä  perfectionner  ces 
deux sciences,  3  vol.  42°,  Paris 4 748, 4  750—53. 

DealandeSi  Pierre  Delaunay.  — 
Director  der  königl.  Spiegelmanufactur  zu 
St.-Gohain  seit  4758,  früher  Priester  ▼om 
Orden  des  Oratoriums  und  Lehrer  d.  Rhe- 
torik und  Mathematik  in  dessen  Collegium 
zu  Soissons  (LBNJ, 

geb.  4  722,  Mai    21,  Vergoncey,  Dep. 

Manche, 

gest.  4  803,  Dec.  4  0,  Chauny.* 
Machte  wichtige  Verbesserungen  in  der  Fa- 
brlcation  des  Spiegelglases. 

*  geb.  1723,  .  .  .  Avr«achet,  gett.  1803,  .  .  .  Cbaany 
{DC.  V). 

DeslaagM  (Delanges),  Paolo.  — 
CapitSn  im  Ingenieurcorps  der  Republik 
Venedig,  dann  Prof.  d.  Mathematik  an  der 
Mtlitärschule  zu  Verona,  später  Director  d. 
hydraulischen  Commission,  zuletzt  Privat- 
mann. Mitglied  d.  Societä  Italiana  und  des 
Istituto  nazionale  Italiano  (LL), 

geb.  Mille  d.  XVIII.  Jahrb.,  Orzinovi,  b. 

firescia, 

gest.  4  840, OrziDOvi. 

Sopra  il  movimento  concreto  de'  solidi  (Mem. 
Soc.  Ital.  III.  4  786).  Statica  e  meccanica  de' 
semifluidi  (Ib.  IV,  4  788).  Teoria  generale  del 
moto  rotatorio  spontanen  de'  corpi  naturali 
sopra  piani  inclinati  (Ib.  V,  4790).  Sülle  pres- 
sioni  eserciiate  da  un  corpo  sostenuto  da  Ire 
o  piü  appoggi  etc.  (Ib.  V,  4790  et  VIII,  4799). 
Principj  di  statica  per  i  tetti,  per  i  ponti  e  per 
le  volle  (Ib.  X,  4803).  Mem.  intorno  all'  in> 
curvazione  de'  solidi  (Ib.  XII,  4  805).  Scbiari- 
menti  intorno  a'principi  d'anteporsi  nell'  ap- 
plicazione  de'  communemente  noti  aila  solu- 
zione  de'  problemi  meccanici  (Ib.  id.).  Osser- 
vazioni  sulle  resistenze  dell'  acqua  e  dell*  aria 
(Ib.  XIII,  pt.  1,  4807).  Esperienze  sul  dispen- 
dio  d'acqua  de'  tu^i  e  de'  canali  rettilinet  e 
tortuosi  (Ib.  id.).  Saggio  intorno  alle  teoria  del 
moto  concreto  de'  corpi  (Ib.  XIV,  pt.  1,  4809). 
Analisl  e  soluzione  sperimentale  del  problema 
delle  pressioni  (Ib.  XV,  pt.  I,  484  4). 

Desmareat  (Desmarels),  Nicolas.  — 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  u.  d.  späteren  In- 
s4itut5  zu  Paris;  vor  der  Revolution  einer 
der  Administratoren  d.  königl.  Porzellan- 
fabrik zu  S^vres,  dann  General-Inspector 
derselben,  auch  Dii-ector  d.  Manufaciureii 
von  Frankreich  etc.  (BC)  (BS)  (Q), 

geb.   4  725,  Sept.  4  6,  Soulaines,  D^p. 

de  TAube, 

gest.  484  5,  Sept.  28,  Paris. 
Diss.  sur  rancienne  jonction  de  rAngleterre  ä 
la  France,  Aiment4758.  Co^jectures  pbysico- 


561 


Desmarest 


Despretz. 


562 


malhtfmatiques  sur  la  propagation  des  secous- 
ses  daos  las  tremblements  de  ia  terre,  Paria 
4766.  Art  de  la  papeterie,  4  vol.  4*.  Ib.  4789. 
DicUonnaire  de  g^ographie  physique  de  l'En- 
cyclop^die  iD^tfaodique,  5  vol.  4^  Ib.  4  798  — 
1828  (Beendet  von  Borj  de  8t.-Vinoeiit).  M6m. 
sur  lorigine  et  la  oature du  besaite  etc.  (Mäm. 
Par.  1771  et  4778).  M6m.  sur  la  papeterie  etc. 
(Ih  1774  et  4  77  4).  Sar  les  prismes  qui  se  trou- 
veut  dans  les  coucbes  horizontales  des  eovi- 
rons  de  Paris  (M6m.  Inst.  IV,  An  XI).  Sur  la 
determination  des  trois  ^poques  de  la  nature 
par  le  produit  des  volcans  (Ib.  VI,  4806).  Sur 
ie  rapportdes  boules  de  lave  avec  les  prismes 
de  basalte  articul6s  (Journ.  phys.  XXXI,  4 787). 
Sur  la  glace  qui  se  forme  au  fond  de  l'eau  (Ib. 
XXXIll,  4788).  Carte  de  la  partie  volcanique 
du  I)<^p.  da  Puy-de-D6me,  Paris  4  823  (von  sei- 
nem Sohne  herausgegeben).  Artikel  »Fontai- 
nes«  und  »Geographie  physique«  in  der  gros- 
sen Encyclopüdie. 

Desmareati  Anselm  Galten.  — 
Sohn  des  Vorigen.  Prof.  d.  Zoologie  an  d. 
tco\e  d'öconomie  rurale  et  v^t^rinalre  zu 
Alfort.  Mitgl.  d.  Acad.  de  Medicine  u.  Cor- 
respondent  d.  Instituts  (Q)  (QC), 

geb.  1784,  MUrz4  6,  Paris, 

gest.  4  838,  Juni  4,  .  .  .  . 
Sur  les  formes  röguli^res  affect^es  par  une 
maroe  de  Montmartre  (mit  Privoit,  Journ. 
Min.  XXV,  4  809).  Sur  la  Gyronite  (Ib.  XXXII, 
1818).  Sur  la  distinction  des  coucbes  natu- 
relles qui  coroposent  le  massif  calcaire  de  Passy 
et  de  Chaillot  pr^s  de  Paris  (Ib.  XXXIll.  1 81 3). 
^  Viel  Zoologisches. 

Desaarelfly  ...  —  Apotheker  zu 
Cb^lons-sar-Marne  und  Director  des  bota- 
nischen Gartens  daselbst  (QC)^ 

geb.  4  787,  .  .  .,  gest.  4  842,  .  .  . 
Pr^cis  de  Chemie  etc.  Paris  4834.  Trait^  des 
falsiflcatiooa  etc.  Ib.  48t7.  Cbimie  rdcröative, 
Ib.  18S9.  Trait^  öMmentaire  de  chiroie  avec 
les  appticatioDs  etc.  4""  6dit.  Ib.  4  848.  Möm. 
lur  Temploi  de  Tacide  arsönieux  pour  le  cbau- 
lage  des  grains. 


Ii  .  .  .  —  Arzt,  Priester  der 
Tongregation  des  Oratoriums.  Mitglied  d. 
Acad.  zu  Amiens  (BM), 

geb 

gest.  4  767,  .  .  .  Boulogne-sur-Mer. 
M^m.  sar  Tair ,  la  terre  et  les  eaux  de  Bou- 
locnc-sur-Mer  et  ses  environs.  Amiens  4  759. 

DeSMMIot,  P . . .  —  Inspector  d.  Aca- 
deroie  zu  Grenoble  (Q), 

gob.  1777,  Aug.  29,  St.-G^raud,  Döp. 

I^ot-et-Garonne, 

Resl 

Arithm«tique  pratique,  3  Pt.  Nimes4SS8— 27. 
Pratique  da  toise  g^ometrique  ou  Gdom^trie 
pratique  etc.  Avignon  4  827. 

PoygcBdorff,  H«Ddw8rterbacb, 


Deaaoyerf  I  Jules.  —  Bibliothekar 
am  Musöum  d'hlstoire  naturelle  zu  Paris, 
Secretar  d.  geolog.  Gesellschaft  von  Frank- 
reich (St.  F), 

geb.  4  800,  ...  Nogent-le-Rotrpu, D6p. 

Eure-et-Loire. 
Sur  la  pr^sence  de  lignites  d'eau  douce  au  mj- 
lieu  de  la  formation  marine  du  calcaire  gros- 
sier  des  environs  de  Paris  (Bullet.  Soc.  pbi- 
lomat.  4823).  Sur  les  terrains  secondaires 
volcanlques  de  la  France  (Ann.  scienc.  nat. 
4  824  et  25).  Noch  viele  geolog.  Aufsätze  in  d. 
M6m.  de  la  Soc.  bist.  nat.  de  Paris,  Bullet,  de 
la  Soc.  Geol.  de  France  etc.,  auch  Artikel  im 
Dict.  univ.  d'hist.  nat.  von  Ch.  d'Orbignj. 

Disormeai  Charles  Bernard.  — 
Fabrikant  chemischer  Producle  zu  Verbe- 
rie,  D^p.  Oise;  früher  Repetent  für  Che- 
mie bei  der  polytecbn.  Schule  zu  Paris; 
Correspondent  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris 
(KEP), 

geb.  4  777,  ..  .  (Lebte  noch  1857). 
Expöriences  et  observations  sur  les  phäno- 
m^nes  physiques  et  chiroiques  quo  präsente 
Tappareil  ^lectrique  de  Volta  (Ann.  chim. 
XXXVII,  4804).  MitHaohette:  M6m.  pourser- 
vir  ä  Thistoire  de  cette  partie  de  l'^lectricit^ 
qu'on  nomme  galvanisme  (Ib.  XLIV,  4  802).  Mit 
Demselben:  Du  doubleur  d'älectricitö  (Ib. 
XLIX,  4  804).  MitCUment  (seinem  Schwieger- 
sohn), siehe  Diesen. 

Desplaoes,  Philippe.  —  Astronom 
in  Paris  (LB)  (B), 

geb.   1659,  Juni  3,  Paris, 

gest.  4736,  Apr. ..,  Paris. 
Epb^mörides  des  mouvemens  Celestes  de  4745 
jusqu'en  4725,  Paris  4  74  6.  Epb^mörides  etc. 
pour  4725—84,  Ib.  4727.  Ephömörides  etc. 
pour  4735-44,  Ib.  4784.  Etat  do  ciel,  jähr- 
lich, von  4720  bis  4785. 

DeapretZi  Cösar  Mansu^te.  — 
Prof.  d.  Physik  an  d.  Sorbonne  und  (seit 
4  8it}  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris; 
früher  Prof.  an  d.  £cole  polytechuique  und 
am  College  Henri  IV.  (Or), 

geb.  1792,  Mai  4  0,  Lessines,  Belgien.* 
Recherches  exp^rimeoteles  sur  les  causes  de 
la  chaleur  animale,  Paris  4  824  (4828  von  der 
Acad.  gekrönt;  auch  Ann.  chim.  phys.  XXVI). 
Elements  de  chimie  thöorique  et  pratique  etc. 
2  vol.  8*,  Ib.  4828—80.  Trait«  öMment.  de 
physique,  Ib.  4825,  4">«  ^dit.  4  886.  —  Sur  le 
refroidissement  de  quelques  m6teux  pour  d6- 
terminer  leor  chaleur  sp^cifique  et  leur  con- 
ductibilitd  ext^rieure  (Ann.  chim.  phys.  VI, 
4  84  7).  Sur  la  force  ölastique  des  vapeurs  (Ib. 
XVI,  4824).  Sur  la  cooductibilit«  de  plusieors 
substances  solides  (Ib.  XIX,  4822).  Möm.  sur 
la  deosite  des  vapeurs  (Ib.  XXI,  4822).  Sur 
les  chaleurs  latentes  de  diverses  vapeurs  (Ib. 
XXIV,  4  828).    Sur  le  chlorure  de  bore  (Ib. 

36 


S63 


Dataaignai 


Deniing. 


564 


XXXIII,  48S6  ei  XXXVI,  1817).  Sur  la  com- 
preuion  des  gaz  (Ib.  XXXIV,  18i7).  Sar  la 
conductibilitd  des  priacipaux  inötaux  et  de 
quelques  substances  lerreuses  (Ib.  XXXVI). 
Sur  la  chaleur  developp^e  par  la  coiubustion 
(Ib.  XXXVII,  4898).  Sur  les  modificaUoos  que 
subissent  les  mötaux  dans  leurs  propriöi^s 
physiques  par  raction  combin^e  du  gaz  am- 
rooniacal  et  de  la  chaleur  (Ib.  XL1I,  1829). 
Sur  la  d^ompositioD  de  Feau,  de  Tacide  car- 
bonique ;  sur  Tacide  acetique  cristallisable  etc. 
(Ib.  XLIII,  18801.  Sur  le  d6placement  et  sur 
les  oscillatioos  du  t6ro  du  Ihermomötre  k 
rnercure  (Ib.  LXIV,  4  887).  Sur  le  maximum 
de  density  de  Teau  pure  et  des  dissolutions 
aqueuses  (LXX,  4839  et  LXXIII,  4  840).  Sur  la 
propagation  de  la  chaleur  dans  les  liquides 
(Ib.  LXXI,  4839).  Observations  relatives  k  la 
coDg^lation  (Compt.  read.  V,  4837).  Sur  la 
dilatation  des  dissolutions  salines  et  du  soufre 
liquide  (Ib.VII,  4838).  Recherch.  exp^riment. 
•ar  le  passage  de  la  chaleur  d'un  corps  solide 
dans  un  autre  corps  solide  (Ib.  id.).  Recber* 
ches  sur  la  chaleur  absorböe  dans  la  fusion 
des  corps  (Ib.  XI,  4840).  Observations  sur  la 
limite  des  sons  graves  et  aigus  (Ib.  XX,  4  845). 
Sur  la  compression  des  liquides  (Ib.  XXI, 
4845).  Sur  le  protoxyde  d'azote  liquide  et  sur 
ralcool  (Ib.  XXVIIl,  1849).  Sur  r^lectricitd 
d^velopp^  dans  la  conlractton  musculaire  etc. 
(Ib.  id.).  Fusion  et  volatilisation  de  quelques 
corps  r^fractaires  sous  la  triple  action  de  la 
pile  voltaique,  du  soleil  et  du  chaluroeau  (Ib. 
id.).  Sur  la  fusion  et  la  volatilisation  des  corps 
chauds  et  froids.  Nouv.  expöriences  sur  le 
cbarbon;  longueurs  de  Farc  voltaique  (Ib. 

XXX,  485t).  Sur  le  phönomdne  chimique  et 
sur  la  luroidre  de  la  pile  ä  deux  liquides  (Ib. 

XXXI,  4  850).  Sur  l'action  chimique  de  la  pile 
(Ib.  XXXIII,  4854  et  XXXVIII,  4854).  Ob- 
•ervations  sur  les  piles  dites  coostantes  (Ib. 

XXXIV,  4  853).  Sur  la  loi  des  couranU  galva- 
niques  (Ib.  id.).  Sur  la  bousaole  des  tangentes 
(Ib.  XXXV,  4852).  Sur  le  cbarbon  et  sur  la 
diff^rence  de  la  tempörature  des  pi^les  iumi- 
neux  d'ioduction  (Ib.  XXXVII,  1853).  Lecou- 
rant  de  la  pile  peut-il  traverser  Teau  sans  la 
dteoroposer  (XLII,  1858). 

*  feb.  1706,  .  .  .  Honf ,  IMp.  du  Nord  {SLF) ;  1781, 
.  .  .  (QC),  find  faUcbe  Angftbco. 

DaMAlgBMy  Victor.  —  Dr.  Med., 
Sleuer-Einnehmer  (Receveur)  d.  Gemeinde 
ton  Venddme  fOr), 

geb.  1800,  Dcc.  30,  Vend6me,  Dep. 

Loire-el-Cher. 
Nouv.  recherches  sur  Tacide  hippnrique,  Ta- 
eide  beozoique  et  le  euere  de  g<^laline  (Ann. 
chim.  pbys.  XVII,  4846).  Sur  la  conversion 
du  malate  de  chaui  en  acide  succinique  (Ib. 
XXV,  4849).  Sttr  lesoombinaisoos  de  quelques 
amides  (Ib.  XXXIV,  4858).  Sur  les  acides  con- 
lenua  dans  quelques  Champignons  (Ib.  XX XXI, 
4854).  Formation  de  Taclde  succinique  par 
roiydatioo  de  l'acide  batyrique  (Compt.  rend. 
XXX,  4850).  Formation  d'actde  aspartique 
avec  le  bimatate  d'ammoniaque  (Ib.  id.).  Sur 


la  production  de  Tacide  sQceiolqiie  an  raoyen 
de  la  fermentation  (Ib.  XXXI,  4850).  Sar  an 
acide  nouv.  derivöde  l'acide  val^iaoiqoe  Ib. 
XXXill,  4  851 ) .  Sur  une  mati^re  sucree  parl»^ 
culiäre,  trouväe  par  BraeeaBOt  dans  le  gland 
du  ch6ne  (Ib.  id.).  Presence  de  la  prop^la- 
mine  dans  le  Chenopodium  mlvaria  (Ib.  id.). 
R6g6n^ration  de  ia  mannite  et  de  la  querdle, 
aux  depens  de  la  nitromannite  et  de  la  nitro- 
quercite  (Ib.  id.).  Sur  deux  nouv.  acides  re* 
snitant  des  r^aclions  de  Tacide  nitro-tartari- 
que  (Ib.  XXXIV.  4  858).  R^g^näration  de  fa- 
cide  bippurique  (Ib.  XXXVII,  4858).  Etudes 
sur  les  d^riv^s  de  Tacide  nitro-tartarique  Ib. 
XXXVIII,  4854).  Sur  quelq.  produitode  trans- 
formation  de  la  cr6atine  (Ib.  id.).  Sorla  m^ 
thyluramine  et  ses  d^rives  (Ib.  XLI,  4  855.) 

Destlgay,  Pierre  Daniel.  —  Uhr- 
macher in  Reuen,  von  4798  an  über  iO 
Jahre  Mitglied  d.  Sociöt^  iibre  d'Enuilalioo 
und  der  Acadcmie  daselbst  (LBS), 

geb.   1770, Sannerville,  bei 

Caen, 

gest.  4  855,  Sept.  18,  Sannerville. 
Moyen  de  perfectionneroent  d'un  m^caoisme 
employ^  pour  reodre  nulles  les  inflneoces 
d'une  tämperature  variable  sur  la  marclM  des 
monires,  Rouen  1818.  NoUce  sur  ia  dilatatioo 
des  pierres,  des  marbres  et  des  m^taux,  Ib 
1828.  Aufsätze  in  d.  Bulletins  de  Ia  Soc.  dE- 
roulation  de  Rouen  von  1814  bis  4840  und  in 
d.  Prdcis  de  Tacad.  de  Rouen  von  4  849bis484t 

Delhardiagy  Georg.  —  Arzt  erst  in 

Stralsund,  dann,  von  4  680  an,  in  Goslrow, 
Leibmedicus  d.  Herzogs  daselbst  fj)  (Kpp  . 
geb. . . .  Stettin,  gest.  471t,...  Güstrow. 
Chymischer  Probierofeo  des  Jek.  Agiteal— . 
Stettin  4648.  Chymischer  Processofen.  Di>- 
curs  vom  Auro  potabill,  was  es  sey,  und  was 
es  rur  Eigenschaften  an  sich  haben  müsse,  Ib. 
4642.  Auri  in  vidi  iavicta  veritas,  Ib.  4650. 

DslhardiaCy  Georg.  —  Sofao  de« 
Vorigen.  Prof.  d.  Medicin  und  d.  höberm 
Mathematik  an  d.  Unir.  zq  Rostock  (1699 
— 1733),  dann  Prof.  d.  Medicin  an  d.  üniv. 
zu  Kopenhagen  (A), 

geb.  1671,  Mai  43,  Siralsuiid, 
gest.  4747,  Oct.  S3,  Kopenhagen. 
Scrutlninm  physico-medicnm,  Rostoch.  4713. 
Epitome  Physices,  4  746.  —  Viel  Medictniacb» 

Deoaiagi  Anton.  —  Arzt,  Prof.  A^t 

Mathematik  u.  Physik  an  d.  Univ.  zu  llar- 

derwvk,  dann  Prof.  d.  Medicin  an  der  ra 

Groningen;  Leibarzt  des  Grafen  %on  Nas» 

sau  (J)  (Wd), 

geb.  4  612,  Oct.  15,  Meurs,  Herzogtb. 

Jülich, 

gest.  1666,  Jan.  S9,  Groningen. 
Cosmograpbia  catholica  et  astronomica  secva- 
dum  hypotheses  PteleaMai  eto.  Amst.  4641. 


565 


Devanx 


D'Hombra-FinnaB, 


566 


De  vero  systemate  mundi,  quo  Cqpmndei  sy- 
stema  reformaturctc.  Ib  1643.  De  mundi  opt- 
ficio,  Ib.  4  647.  De  vacuo,  itemque  de  altra- 
ctione.  Ib.  1661.  Considerationes  circa  expe- 
rimeota  physico-mechanica  Bob.  Boylei,  Gro- 
oiog.  1668.  Mehre  cbemiscb-medicin.  Scbrif- 
teo  gegea  flylTiiii  de  la  BoS,  Ib.  4663  u.  1663. 

D«vavaB  (De  Vaax),  Jean  Adolph 

Joseph.  —  Inspecteur  gön^rale  des  mi- 

nes;  Präsident  du  conseil  de  perfectionne- 

ment  de  r£cole  des  mines;   Membre  du 

conseil  de  perfeclionnement  de  Tenseigne- 

ment  supörienr  etc.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 

zu  Brüssel  (seinem  Wohnort)   seit  18i6 

(BAB)  (Or), 

geb.  4794,  Sept.  45,  Neuss. 
Notice  sur  un  iiouv.  moyen  d'appliquer  la  va- 
peur  ä  r^puisement  des  eaux  et  ä  raörage  des 
travanildansles  mines.  8^  Bruxell.  1886.  Carte 
miniere  de  la  Belgique,  4837—61.  Indicateur 
pour  l'aörage  des  mines,  1846.  —  M6m.  sur 
r^putsement  des  eaux  dans  les  mines  (M6m. 
couronnte  par  Tacad.  Brux.  T.  XII,  1885). 
Notice  coDceroant  remploi  de  Tair  6chauff6, 
an  liea  de  vapeur  d'eau,  comme  moteur  dans 
les  machines  (Bull.  acad.  Brux.  T.  XIX,  4  852). 
Viele  Berichte  über  technische  Gegensltfnde, 
Iheils  in  diQS.  BulL,  theils  für  sich  erschienen. 

Develey,  Isaac  Emmanuel  Louis. 
—  Prof.  d.  Mathematik  und  Astronomie  an 
d.  Acad.  zu  Lausanne  (Or)  (G.  tO), 

geb.   4764^  Mai  27,  ä  la Br^tonni^re  b. 

Payerne, 

gest.  1839,  Mai  22,  Lausanne. 
Observations  et  exp6riences  sur  les  eaux  ther- 
males de  Lotohe,  en  Valais,  Lausanne  1798. 
M^m.  sur  les  paissances  des  nombfes  et  sur 
leurracines,  1799.  Arithm6tique  d'Emile,  Pa- 
ris 1808.  Physlque  d'Emile,  Lausanne  1809. 
.\lg6bre  d'Emile,  2  vol.  8*,  Gen^ve  1805.  EI^- 
mens  de  g<^om6trie,  Lausanne  1816.  Applica- 
tion de  Talg^bre  k  la  g^^om^trie,  Lausanne  et 
Paris  4  82  4.  Cours  Clement,  d'astronomie,  nouv. 
edit.  Laus.  1835. 

DavUlOy  s.  Sainte-Claire-De- 
ville. 

Derlllen,  Ch . ..  —  Prof.  d.  Physik. 
Mitgl.  d.  Acad.  zu  Lyon  (Q), 

geb.    1724, 

gest.  1809,  .  .  .  Lyon. 
Joam^s  physiques,  2  vol.  8^  4764. 

Dowltt  (De  Witt],  Simeon.  —  Sur- 
veyor  general  des  Staates  New-York  (Sil- 
lman'8  Joum.  XXVfl;, 

geb.   4737  etwa, 

gest.  4  834,  Dec.  3,  Ithaca,  Staat  New- 

York. 
Mode  of  drawing  eltipses  (BlUimaa'i  Journ. 
XXIV,  1883).  AcoDical  raingauge  (Ib.  XXII, 
1832). 


DewKi  (De  Witt),  Benjamin.  — Arzt 
in  New- York,  Prof.  d.  Medicin  und  dann 
d.  Chemie  am  Columbian  College  Y^ilfly, 

geb.   4774  etwa, 

gest.  1819,  Sept  H,  Staaten-Island. 
Account  of  minerals  in  New-York  (Mem.  Ame- 
ric.  Soc.  Vol.  II). 


,  Nicolas.  —  Apotheker  in 
Paris,  Prof.  d«  Pharmacie  in  d.  medicini- 
sehen  Facultät,  Prof.  d.  Chemie  und  Phar- 
macie an  d.  Centralschulen.  Mitgl.  d.  In- 
stituts. Früher  Pbarmaceut  des  Kaisers 
N  a  p  0 1  e  0  n  I.  und  Administrator  d.  Militär- 
hospitSier  (OettJ, 

geb.  1745,  März  . .,  Paris, 
gest.  4837,  Apr.  25,  Paris.* 
Pr^cis  d'expöriences  sur  les  difförentes  esp^ces 
de  lait,  Paris  et  Strasb.  1 800.  Sur  la  s^ve  des 
plantes  (M6m.  sav.  ^tr.  I,  1805).  Sur  le  sang 
bilieuxelc.  (Ib.  id.).  Sur  Tacide  des  fotrrtnis 
(Journ.  phys.  1 778).  Sur  le  soufre  trouv^  dans 
la  patience  (Ib.  1784).  Sur  les  poils,  qui  re- 
couvrcnt  toute  la  plante  qui  produit  le  pois 
chtcheetc.  (Ib.  XXXXVI,  1798).  Sur  Pölher 
nitreux  (Journ.  de  la  Soc.  d.  Pharmacieos  de 
Parts,  T.  1).  Sur  la  dissolution  de  Tor  dans 
Tacide  nitreux  (Ib.  id.).  Sur  le  sucre et  le  mu- 
coso-sucrä  qu'on  trouve  dans  quelques  v6g6- 
taux  etc.  (Ib.  id.).  Sur  l'analyse  des  vtos  fr^- 
latös  (Ib.  id.).  Sur  la  präparation  de  I'acide 
benzo'ique  (Ib.  V).  Description  d'un  nouv.  ap- 
pareil  pour  faire  le  gaz  oxide  de  carbone  (Ann. 
chim.  LIII,  1805).  Proc^dd  pour  oblenir  1^- 
cide  galfique  (Ib.  LX,  1806).  Sur  ta  prdpara- 
tion  de  Tesprit  de  Xinderenia  (Ib.  LXVIl,  1 808). 
M6m.  sur  Ihuile  de  ricin  etc.  (Ib.  LXXIIL 
1810).  Mäm.  sur  l'extractioo  du  sucre  de  bet- 
terave  (Ib.  LXXVII.  1811).  Sur  I'acide  pyro- 
ligneux  etc.  (Ib.  XCIIL 1 81 5) .,  Mit  Pamamlier : 
Analyse  du  lait  (Ib.  VI,  4790).  Analyse  de  la 
noix  de  galle  et  de  I'acide  gallique  etc.  (Ib. 
XVII.  1793).  MUTanquelin:  Observations  sur 
r^tat  actuel  de  Tanalyse  vög6tale  etc.  (Jouro. 
de  la  Soc.  d.  Pharm.  T.  I).  —  Sehr  viele  Be- 
richte in  den  Ann.  de  chimie,  deren  Mither« 
ausgeber  er  war. 

•gert.  1837,  Apr.  27  ((7.12). 

Desallien  d' ArgeaTÜte,  A  n  t  o  i  n  e 
Joseph.  —  Maltre  des  Comptes  in  Paris. 
Mitgl.  d.  Acad.  zu  Montpellier  (B)  (A), 

geb.   1680,  Juli     4,  Paris, 

gest.  1765,  Nov. 29,  Paris. 
L'histotre  naturelle  äclaircie  dans  deux  de  ses 
parties  principales,  la  lithologie  et  la  ooochyo- 
logie,  Paris  1749.  Oryctologie  ou  Tratte  des 
pierres,  des  mioöraux,  des  m^taox  et  d'autres 
fossiles,  Ib.  1755.  Enumerationis  fossilium 
quae  in  omnibus  Galliae  provfnciis  reperiun* 
tur  tentamiaa,  Ib.  4755. 

DVoBibre-FirflUMi,  s.  d'Hombre* 
Pirmas. 

36» 


567 


Diai 


Dienger. 


568 


DtaSi  Bartholomeu.  —  Seefahrer, 
den  der  König  Emmanuel  II.  von  Por- 
tugal auf  Entdeckungen  an  d.  Küste  von 
Afnka  aussandle  (B)  (BN), 

geb Tabira,  Portugal, 

gest.  4  500,  Mai  29,  Algoa-Bay.* 

Entdeckte  im  Mai  4487  das  Cap  der  guten  Hoff- 
DUDg  (von  ihm  selbst  »Cabo  tormeotoso«  ge- 
nannt, welchen  Namen  aber  der  König  ^- 
mannal  in  »Cabo  de  bona  esperanza«  verwan- 
delte). —  Verlor  sein  Leben  durch  Schiffbruch, 
als  er  auf  einer  zweiten  Reise  mit  Cabrml,  auf 
welcher  Brasilien  entdeckt  wurde,  sich  von 
dort  nach  der  Südspitze  von  Afrika  wandte, 
fast  am  Zielpuncte  seiner  ersten  Reise,  bei  der 
Insel  Santa  Cruz  in  der  Algoa-Bay. 

*gett.  1501,  M»i23  (A,  v,  Kumholdt^  KriL  Un- 
ttnueh,  Üker.  d.  huU  Bntwiekl.  d,  g^ogr,  Xmnto. 
MW.  III,  56). 

DllmadhWy  s.  Dybvad. 


Dieqwsamraf  Jacques  Francois. 
—  Abb^,  Prof.  der  Physik  und  Naturge- 
schichte in  Havre.  Mitgl.  d.  Acad.  zu  Rouen 

(B)  (BN)  (LBN), 

geb.   1733,  März   7,  Havre, 

gest.  4789,  Märzt9,  Havre. 

Id^  gön^rale  de  Tastronomie,  Paris  t7S9 
(3.  Edit.  unter  d.  Titel :  Gonnaissaoce  de  I'a- 
stronomie  etc.  •1771).  Descrtption  du  cosmo- 
plane  inventö  et  construit  par  B.,  Paris  4  769. 
Index  göographique,  Ib.  4  769.  —  Mehr  als  70 
Aufsätze  im  Journ.  de  Physique  (meist  natar- 
historischen  Inhalts),  z.  B. :  Sur  i'usage  de  la 
roer  lamineuse  relativement  ä  la  navigation 
(T.  XII,  4  778).  Aurora  bortele  et  Ulusion  op- 
tique  (Ib.  id.).  Sur  le  froid  observö  an  HAvre 
daos  rbiver  de  4  788  fa  4  789  (XXX,  47S9). 

Dideroi|  D  ö  n  i  s.  —  Sohn  eines  Mes- 
serschmieds, lebte  in  Paris  erst  vom  Un- 
terricbten,  dann  von  literarischen  Arbei- 
ten, zuletzt  von  einer  Pension  der  Kaiserin 
Catharina  II.,  die  ihn  auch  auf  einige 
Zeit  nach  St.  Petersburg  kommen  Hess  (B) 
(BN)  (Q), 

geb.  4743,  Oct.  5,  Langres, 
gest.  4784,  Juli 34,  Paris. 

M^moires  sur  difförents  sujets  de  math^mati- 
ques,  Paris  4748.  Pens4^es  sur  Tinterpr^tation 
de  la  natura,  Ib.  47S4.  MitB'Aleaibert:  Eocy- 
clop^die  ou  Dictionoaire  raisono«  des  sciences, 
des  arts  et  des  mötiers  etc.  88  vol.  fol.  Paris 
4  754—89.  —  R6dexlOns  sur  une  difficult«  pro- 
pos^  contre  la  mani^re  dont  los  Newtoniens 
expliquent  la  cohösloo  des  corps  et  las  autres 
pb^nom^nes  qui  s'y  rapportent  (.M6m.  de  Tre- 
vouz,  Avril  4784).  —  Oeuvres  compIMes  (die 
meistens  PbUosophlscbea,  Historisches  u.  Bel- 
letristisches enthalten)  parVaigeoB,  34  vol.  8^ 
Paris  4894—99.  Oeuvres  In^dites,  4  vol.  8*, 
Ib.  4894.  --  Siehe  auch  d'Arela^  de  Kontaiaj. 


IMdioa,  Isidore.  —  Artillerie-Oberst 
in  d.  französ.  Armee.  Prof.  an  d.  £coie 
d'application  de  rartillerie  et  du  genie  zu 
Metz,  früher  Examinator  bei  d.  polyfechn. 
Schule  in  Paris  (Q)  (REP), 

geb.  4798, 

Exercices  sur  la  justesse  compar^  da  ttr  des 
bals  sphöriques,  plates  et  longoes,  Paris  4838 
(Auch  Journ.  Ecol.  polytechn.  XXVII).  Cours 
6l6mentaire  de  balistique.  Ib.  4  859.  Mit  Pio- 
bert  u.  Horin:  Sur  les  oflTets  et  les  lois  da  choc. 
de  la  Penetration  et  du  mouvement  des  pro- 
jectiles  dans  divers  milieui  reststants,  Ib. 
4840.  Mit  Denselben:  M<^m.  sur  les  corps 
solides  ou  mous  ä  la  peneCration  des  projectiles. 
Ib.  4844.  Mit  Denselben:  M^m.  sur  les  lois 
de  la  r^sistance  de  l'air,  Ib.  4849. 

Dleffeabaoh,  Ernst.  —  Dr.  Med.  et 
Phil.,  Prof.  d.  Geologie  an  d.  Univ.  zu  Gies- 
sen  u.  Direclor  d.  geognost.  Sammlung  da- 
selbst,  seit  4  8  5 0 ;  nahm  Theil  an  einer  4  839 
von  London  nach  Neu-Seeland  aasgerüste- 
ten Expedition  (Sc)  /'G.  4  856^ 
geb.   4814,  Jan.  27,  Giessen,* 
gest.  4  855,  Oct.     4,  Giessen. 
Travels  in  New-Zealand,  with  contributioos  lo 
the  geography,  geology,  botany  and  natural 
bIstory  of  Ihat  country,  Lond.  4848.    tber- 
setzte  Cli.Barwi]i's  naturwissenschaftliche  Rei- 
sen ,  2  Bde.  Braunschweig  4844,  und  Be  la 
Beebe'i  Vorschule  d.  Geologie. 

*geb.  Jan.  7  ((?.  185«). 

Dloager,  Joseph.  —  Dr.  Phil.,  Prof 
d.  Mathematik  an  d.  polytechn.  Schule  zu 
Carlsruhe,  früher  Lehrer  d.  Mathematik  an 
d.  höheren  Bürgerschule  zu  Sinsheim  bei 
Heidelberg  und  darauf  Vorstand  d.  höheren 
Bürgerschule  zu  Ettenheim  in  Baden  (Or)^ 
geb.  4  8  4  8,  Nov.  5,  Hausen,  a.  d.  Möble.* 
Grundzttgo  d.  algebr.  Analysis  usw.  Carlanibe 
4854.  Die  ebene  Polygonometrie,  vollständig 
dargestellt  usw.  Stuttgart  4854.  Theoretisch- 
pract.  Handbuch  d.  ebenen  u.  sphärisch.  Tri- 
gonometrie mit  zahlreich.  Anwendungen  anf 
reine  und  practische  Geometrie,  physische 
Astronomie,  geogr.  Ortsbestimmungen  u.  hö- 
here GeodSsie  usw.  Ib.  4855.  Ausgleichnng 
der  BeobachtuoRsfehler  nach  d.  Methode  d 
kleinsten  Quadratsumme  usw.  Braunachweag 
4  857.  Die  DilTerential- und  Intcgralrechnon; 
umfassend  usw.  dargestellt,  Stuttg.  4857.  — 
Die  Lagrange'sche  Formel  und  d.  Reihensam- 
mirung  durch  dieselbe  (Cralle^s  Journ.  XXXIV, 
4  847).  Die  allgem.  unendl.  Reiben  in  d.  Ana- 
lysis u.  ihre  Darstell.  In  geschloss.  AnadrAcken 
(Ib.  id.).  Ober  d.  bestimmt.  Integrale  mit  ine- 
gintfren  Grenzen  (Ib.  XXXVII,  1848  u.  XXXLX. 
4850).  Anwend.  d.  bestimmt.  Integrale  rar 
Reihensummirung  usw.  (Ib.  XXX VIII,  484f. 
Einiges  zur  Zablenlehre  (Ib.  XXXIX,  185« 
Summirung  zweier  Reihen  (Ib.  XU.  ISSt  . 
Einige  Reihensummlrungen,  vermitleit  doreh 


569 


Diesbach 


Dietarich. 


570 


d.  besUmiDl.  Integrale 


r- 


"cosbxdx  und 


/    e'^^sinbxdx  (Ib.  id).  Die  Lagrange'scbe 

Imkehrungsformel ;  directer  Beweis  d.  Tay- 
lorscheo  Satzes  (Ib.  XLII,  4854).  Sumroining 
einiger  Reihen,  vermittelt  durch  d.  Entwickl. 
von  («-ax-cx*)-"*  (Ib.  XLIII,  4852).  Sum- 
mining  von  Reiben,  ausgedrückt  durch  be- 
stimmte Integrale  (Ib.  XLVI,  4858).  •—  Viele 
Aoistftze  in  Onmert'a  Archiv,  z.  B. :  Zur  sphär. 
Trigonometr.  (VII»  4846).  Ueber  d.  Schwingg. 
eines  kl.  Körpers,  der  an  e.  elast.  Faden  httngt 
VIII,  4846).    Über  d.  Rectificat.  u.  Quadratur 
d.  Toroide  (IX,  4847).   Über  d.  Transformat, 
d.  nnabhttng.  Veränderlichen  in  vielfach.  Dif- 
fereotialea  u.  Integralen  (X,  4  847).   Über  die 
Bediogg.,  welche  ^'(x,y),  i//(x.y)  erfüllen  müs- 
sen, damit  v(*iy)+»'/'(x»y)=F(*+ly)  (Ib.  id.). 
Über  d.  cylindr.  Canalfltichen  (Ib.  id.).   Über 
d.  Bestimm,  d.  scheinbaren  Orts  (Xl,  4  848). 
Theorie  d.  Nodular-  (ellipt.)  Functionen  (Ib. 
u  XIII,  4849).  Über  d.  Verlust  an  Elektricitüt 
durch  d.  LaA  (XI,  4848).    Unmittelbarer  Be- 
weis d.  Mac-Laurin'scbeo  Formel  (XII,  4849). 
Über  d.  Gleichgewichtslage  einer  Magnetnadel 
unter  d.  Einfl.  e.  Magnets  (Ib.).   Über  d.  Be- 
fttimm.  von  2^)ff(i.)  usw.  (XIII,  4849).  Ableit. 
einig,  bestimmt.  Integrale  (Ib.).   über  Heber 
Ib.).  Über  d.  Beweg,  e.  galvan.  Drahts  unter 
d   Einfl.  d.  Erdmagnetism.  (Ib.).   Theorie  d. 
losen  Rolle  (XIV,  4850).  Über  die  Integrat.  von 

/    f{re*^)e-°*^dy  (XV,  4  850) .  Fragen  aus  d. 

Mechanik  (Ib.).  Über  d.  Aberscben  Functio- 
nen (XVI,  4854).  Überd.  Entsteh,  d.  Flächen 

d.  S.  Grades  (Ib.).   Bestimm,  d.  Länge  d.  auf 

e.  Kegel  gewickelten  Schraubenlinie  (Ib.).  Üb. 
d.  B^timm.  d.  Mittelpuncte  e.  Fläche  d.  S. 
Grades  (Ib.).  Über  d.  Beweg,  e.  Magnetnadel 
unter  Einfl.  e.  unbegränzt.  galvan.  Stroms  (Ib.). 
I  beraontfhernde  Wurzelauszieh.  (XVII,  4  854). 
(ber  d.  Ausgleichung  d.  Beobachtungsfehler 
iXVIII,  4  85S).  Über  die  Bestimm,  d.  Gewichts 
d.  nach  d.  Methode  d.  kl.  Quadrate  erhalt, 
wahrscheinlichst.  Werthe  (XIX,  4852).  Über 
Krümmung,  Biegung  u.  Abbild.  krummerOber- 
flacbeo  (Ib.).  Einige  Aufgab,  d.  höher.  Geo- 
melr.  (XX,  4  888).  Studien  z.  math.  Theorie 
d.  elast.  Körper  (XXIII,  4854).  —  Fernere  Auf- 
lalze  IQ :  Teffoem  et  Oireno»  Nouv.  Ann.  des 
Math^mattques,  u.  Tortolini:  Annali  dei scienze 
roatematiche  e  flsiche. 

*  Dorf  bei  Brd««eh. 


I  Johann.  — Jesuit,  folg- 
weise Lehrer  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Prag 
und  am  Tberesianum  zu  Wien,  dann  Hof- 
meister d.  Grafen  v.  Browne  in  Linz,  dar- 
auf Lehrer  des  Erzherzogs  Franz  in  der 
Mathematik  (PU), 

geb.   1729,  Apr.  17,  Prag, 

gest 

IttsUtotiooes  philosophicae  de  corporum  attri- 
butia  ad  mentem  SogeiU  Boteoiiehii,  Pragae 


4764.   Expositio  systematis  Boscovichiani  de 
lege  virium,  Ib.  4  763. 

Dlesbaohi  siehe  D  i  p  p  e  1 . 

Dlestenreg,  Wilhelm  Adolph. 
—  Dr.  Phil.,  4  808  Privaldocent  in  Heidel- 
berg, dann  (1809)  Prof.  d.  Mathematik  u. 
Physik  am  Lyceum  zu  Manheim  und  dar- 
auf (4  818)  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  honn  (MAI)  (NJ  (G.^), 

geb.   4  782,  Nov.  27,  Siegen,  Nassau, 

gest.  1835,  Juni  4  3,  Bonn. 
De  methodo  traclandi  capita  arithmeticae  pra- 
cticae,  Heidelb.  4809.  Etwas  über  geometr. 
Analysis,  Manh.  4  845.  Die  Bücher  des  Apol- 
lonins  von  Perga  de  sectione  determinata  etc. 
Mainz  4822.  Trigonometrische  Formeln  usw. 
Bonn  4  882.  Lehrbuch  d.  Trigonometrie,  Ib. 
4  824.  Die  Bücher  des  Apollonins  von  Perga  de 
sectione  spatii  etc.  Elberfeld  4  827.  Geometri- 
sche Aufgaben  nach  d.  Methode  d.  Griechen, 
Berlin  4  826.  Beiträge  zu  der  Lehre  von  den 
positiven  und  negativen  Grössen,  Bonn  4  834. 
Zur  geometr.  Analysis,  Ib.  4884. 

Dlestenreg,  Friedrich  Adolph 
Wilhelm.  —  Bruder  des  Vorigen,  Dr. 
Phil.,  folgweise  Lehrer  an  d.  Musterscbule 
zu  Frankfurt  a.  M.  (1811),  am  Lyceum  zu 
Worms  und  am  Gymnasium  zu  Elberfeld, 
dann  (4  820)  Direct.  d.  Lehrerseminars  zu 
Meurs  und  darauf  Direct.  d.  Seminars  für 
Realschulen  in  Berlin.  Seit  einigen  Jahren 
pensionirt  (M.U)  (GB.  4  8i5;, 

geb.  1790,  Oct.  29,  Siegen,  Nassau. 
Über  d.  Weltuntergang,  Frankf.  a.  M.  4846. 
Kleine  Beiträge  zur  Verbessrung  d.  technisch. 
Künste  in  Deutschland,  Ib.  484  7.  Geometri- 
sche Combinationslebre  usw.  Ib.  4  824.  An- 
derweite roathemat.  Schulbücher  u.  ptfdagog. 
Schriften. 

Dlotorioh,  Helwicus.  —  Erst  Do- 
cent  des  Hebräischen  in  Ulm,  dann,  nach- 
dem er  Medicin  studirt  und  in  Strassburg 
promovirt,  auch  viele  Reisen  in  Deutsch- 
land und  dem  Norden  gemacht,  folgweise 
Leibarzt  des  Kurfürsten  von  Hessen-Darm- 
stadt, des  Kurfürsten  Georg  Wilhelm 
von  Brandenburg  und  zuletzt  des  Königs 
voa  Dänemark,  daneben  auch  Arzt  in  Ham- 
burg (St)  (HSL), 

geb.   1601,  Juni  2i,  Kirdorf,  Hessen- 
Darmstadt, 

gest.  4  655,  Dec.  13,  Hamburg. 
Elogium  planetanim  coelestium  et  terrestrlum 
macrocosmi  et  microcosmi,  Argentorat.  4627. 
Novus  orbis,  in  quo  quaecuoque  de  nato  et 
creato,  serio  et  joco,  sciri  vel  desiderari  pos- 
sunt  inusitata  rerum  varietate  et  mira  jucun- 
ditate  omnia  proponuntur,  Ib.  4694. 


571 


Sietorioh 


Digges. 


572 


Dtoterioh,  Friedrich  Wilhelm. 
—  Preuss.  Kriegs-  u.  Domänen-Rath,  so- 
wie Ober-Baadirector  in  Berlin  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  1777,  Mai  ..,  Berlin. 
Anweisung  wie  die  Wirkung  des  Feuers  in  d. 
Stubenöfen  u.  Küchen  zu  verstllrken ,  Berlin 
1766. 

Dletteia,  J...  F...  W...  —  Lehrer 
an  d.  königl.  Bau*Academie  (seit  1826), 
sowie  Prof.  d.  Baukunst  an  d.  königl.  Acad. 
d.  Künste  in  Berlin,  früher  Bau*Inspector 
in  Halle  r^iV.  n;  (G.n), 

geb.  1782, Halle, 

gest.  1837,  Aug.  30,  Berlin. 
Grundzüge  der  Vorlesungen  über  Strassen-, 
Brücken-,  Schleusen-,  Kanal-,  Deich-  u.  Ha- 
fenbau, gehatten  in  der  königl.  Bau-Akademie 
zu  Berlin  4  824^84.  Berlin  1882.  Übersetzte: 
OliBthns  Oregozy,  A  Treatise  of  Mechanic  etc. 
2  Bde.  Halle  4  828.  Zur  Theorie  der  allgemei- 
nen Kuppelung  der  Wellen  (Crelle's  Journ.  f. 
Math.  VI,  4830).  Zur  Theorie  der  Fuhrwerke 
(Ib.  Vni,  4882). 

Dietmar,  s.  Dittmar. 

Dletrloh,  Philipp  Friedrich,  Frei- 
herr von.  —  Mitgl.  d.  unmittelbaren  Adels 
in  Nieder-Elsass ,  adeliger  Rath  beim  Ma- 
gistrat von  Strassburg,  und,  von  4790  an, 
Maire  dieser  Stadt,  vorher  verschiedene 
andere  VerwaltungsSmter  im  Elsass  beklei- 
dend. Correspondent  d.  Pariser  Academie 
u.  Mitgl.  d.  Gesellsch.  naturforsch.  Freunde 
in  Berlin  (M)  (B), 

geb.   47i8, Strassburg, 

gest.  4793,  Dec.  28,  Besannen.* 
Description  des  gttesde  mineral  et  des  bouches 
ä  feu  de  France  (wovon  Tbl.  I  den  Titel  führt : 
Descript.  des  gttes  de  minerai ,  des  forges  et 
des  salines  desPyrön^es)  3  vol.  4*,  Paris  4  786. 
Description  des  volcans,  deoouverts  en  4774 
dans  le  Brisgau  (M^m.  prteent.  k  Tacad.  Par. 
T.  X).  Sur  les  ocres  (Möm.  Par.  4  787).  Pro- 
cM6  particulier  usit<^  en  Limosin  et  en  P^rt- 
gord  pour  fabriquer  du  fer  dur  (Ib.  id.).  Be- 
merkungen üb.  einen  Theil  d.  Vogesen  fSchrift. 
Gesellsch.  naturf.  Fr.  in  Berl.  Bd.  VI,  4  785). 
Mineralog.  Beobachtungen  über  die  Pyrentten 
(Ib.  id.).  Beschreib,  d.  Gttnge  u.  Eisengruben 
in  d.  Grafsch.  Stein thal  im  Unter-Etoasss  (Ib. 
VIII,  4788).  Surla  cristallisation  du  fer  (Journ. 
phys.  XI,  4  778).  Sur  les  volcans  et  la  roio6- 
ralogie  de  Kamtschatka  (Ib.XVlII,  4784).  Sur 
la  roine  d*Allemont  (Ib.  XXII,  4783).  Sur  les 
conducteurs  des  ödifices  aocieos  (Ib.  XXIV, 
4  784).  Sur  la  pierre  ölastique  (Ib.  XXV,  4784). 
Etc.  —  Übersetzte  Werke  von  Veiber,  Sehnle, 
Trebra  u.  A.  aas  dem  Deutschen  ins  Franzö- 
sische. 

*  OomoUnlrt;  Mch  {BN)  u.  (ATP)  am  28.  Dtc.  blon 
TeniftkciH  uod  «nt  ipitor  buf«richt«t ;  BMh  {NBO) 
1796  (woft  1794)  Jta.  1. 


Dielrieh,  Carl  August.  —  Prediger 
zu  Hohenlohe  bei  Merseburg  (N)^ 

geb.   4775  etwa, 

gest.  4  833,  Jan.  8,  Hohenlohe. 
Wie  es  komme,  dass  lockerer,  auf  eine  Schleus- 
pulver-Laduug  geschütteter  Sand  der  Explo- 
sion  gewöhnlich  stärker  widerstehe  als  die 
Wände  der  geladenen  Rohre  (OUb.  Ann.  LVl, 
4  84  7  u.  LIX,  484  8).  Erdbeben  in  der  Gegend 
von  Leipzig  (Ib.  LXIX,  48S4J. 

Digmrd  de  Kergmette,  Jean.  — 

Ingenieur,  darauf  Prof.  d.  Mathematik  erst 

zu  Rochefort,  dann  zu  Orions  (DF)  (Q/, 

geb.  4747,  Jan.  t,  Paris. 

gest.  zu  Anfange  d.  XIX.  Jahrb. 
Cours  de  navigation,  4  vol.  4*,  4761.  Utn- 
dieone  de  Rocbefort,  4*,  4774.   Nouvelle  prs- 
tique  ahr^g^e  du  pilotage,  4i*,  4784. 

DIgby,  Sir  Kenelm.  —  Unter  Karl  I. 
von  England  Kammerherr,  General-Inteo- 
dant  des  Seewesens  und  Slattballer  des 
See-Arsenals  zu  St.  Trinidad,  Befehlshaber 
einer  Flotte  gegen  die  Venetianer ;  später 
als  Royalist  verbannt  und  erst  unter  K  a  r  1 U. 
nach  England  zurückkehrend.  Mitglied  d. 
Roy.  Society  (Th)  (BD)  (J), 

geb.  4  603,  Juli  4  4,  Gothurst, Bucking- 

hamshire, 

gest.  4  665,  Juni  4  4,  London.* 
A  treatise  of  the  natura  of  bodies,  Paris  4644. 
De  attractionibus  electricis  earumque  causis. 
in  seiner:  Demonstratio  iromortalilatis  ani- 
mae.  Francof.  4664,  einer  Übersetznng  eines 
4  644  zu  Paris  in  engl.  Sprache  erschi«oeoea 
Werks.  Institutionum  peripateticarum  bbn 
quinque,  cum  appendice  theologica  de  origme 
mundi,  Paris  4664.  —  Verschiedene  cbeime 
sehe  und  medicinische  SchriAen,  s.  IhaoHi*- 
Gesch.  d.  Chemie,  Bd.  I,  S.  658. 

*  gtb.  160&,  Wkn  11  (JIOJ);  ffnt.  16S>,  Min  11  (Bl . 

DIgges  (Diggs),  Leonard.  —  Cber 

sein  Leben  nichts  bekannt,   als  dMss  er 

(wahrscheinlich)   in  Oxford  studirt   hatte 

(BD),  unweit  Bristol  wohnle  und  »«  nilt* 

tary  gentleman«  war  (J,  Bobinton,  Syit 

ofMeehan.  Philosophy,  DI,  403;  (J), 

geh Digges-Court,  Reut. 

gest.  4  573  etwa, * 

Tectonicum ;  briefly  shewing  the  eaaol  Bwa- 
suring  and  speady  rekoaiog  of  all  naDaer  of 
lands,  Squares,  tirober,  stones,  steeples  elc 
4*,  4  556  (neue  Aufl.  von  seinem  Sohne  Tke- 
maa  459t).  Pantometria,  a  geomelrical  pnda- 
cal  treatise  (von  seinem  Sohne  Tkaana  451* 
herausgegeben**).  Prognostieatioo everlaiilaof 
of  right  good  effect ;  or  choice  mies  lo  jadfie 
the  weather  by  the  sun,  moon  and  stars  de. 
4555,  4556,  4  564  (neue  Aufl.  mit  Zwatxe« 
von  seinem  Sohne  Tkaaus  459i).  Sinliottoos 
(siehe  Theaas  IMcgt). 


573 


Digg«i 


Bionit  du  Mjonr. 


674 


«|cttl570,  ...(Trff). 

**B.  Hooke  {PhüoSQph.  JBxptrimenU,  puhluked  bjf 
Dtrham)^  J.  Robinson  {Meeh.  Phil,  lli ,  403) 
und bMonden D.  Brewtter  {Sdinb.  Enepclop.  Art. 
Optie»)  Mhreiben  nach  di«aem  Buche,  von  dem  LetX' 
trrer  schon  1571  eine  erste  Ausgabe  erscheinen  l&sst, 
sowie  nach  dem  „Stratioticos^*  dem  L.  Digges  die 
Eiündiuig  des  Fernrohrs  xn ;  doch  sind  die  für  ihn 
erhobenen  AnsprOche  wenig  begründet. 

WfggtBj  Thomas.  —  Sohn  des  Vo- 
rigen. Von  ihm  nur  bekannt,  dass  er  in 
Oxford  studirte  und  bei  den  Truppen,  wel* 
che  Königin  Elisabeth  den  unterdrück- 
ten Holländern  zu  Hülfe  sandte,  die  Stelle 
eines  »muster-master  general«  bekleidete 
BDjfJJ, 

geh 

gefit.  1595,  Aug.  24,  London. 
Alae  sive  scalae  matbematicae,  or  mathema- 
ttcal  wingft  or  ladders,  4  573  (enthtalt  Anwei- 
sung die  Parallaxe  eines  Cometen  oder  Him- 
nieUkdrpem  lu  finden  und  die  Fehler  beim 
GebrancI)  des  radius  astrooomicus  zu  berieb- 
tijten).  An  arithmetical  military  treatise,  1579. 
stratiuticos.  a  geometrial  treatise,  requlsite  for 
the  perfectjon  of  soldiers,  4579  (Vom  Vater 
•ogefaogeo.  von  Ihm  vollendet  und  4  590  neu 
herausgegeben) .  A  perfect  description  of  the 
celestial  orbits,  accordiog  to  the  most  ancient 
doclrineof  the  Pytbagoraeans,  4592  (Am  Ende 
tun  seines  Vaters  Prognostication). 

DUlharri  Carl.  — Jesuit,  Lehrer  in 
den  Ordens-Collegien  zu  Graz,  Wien,  Pas- 
sau, Laibacb,  dann  Rector  von  denen  zu 
Graz,  Klagenfurt  und  Krems  fSSJJ, 

geb.   1710,  Dec.  3 1 ,  Wien, 

gest.  1778,  Dec.    2,  Stein. 
Dialogi  pbysici  de  corporum  prioclpiis  eonim- 
que  quahtatibus  in  genere,  Viennae  4748.   De 
uoifersi  systemate,  corporum  gravitate  fon- 
tiam  origine  et  planeticolis,  Ib.  4749. 

DUlotty  F. . .  —  Capitän  in  d.  französ. 
Flotte  (G.iSnj, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  8i7,  Febr.  9,  Paris. 
Vuyage  aux  lies  de  la  Mer  du  Sud  en  4827  et 
t*<2H,  ei  relation  de  la  decouverte  du  sort  de 
UPireaae,  2  vol.  Paris  4838. 

Diagtor,  Johann  Gottfried.  — 
Dr.  Phil.,  Apotheker  in  Augsburg  (4800), 
dann  (1806)  Fabrikant  .chemischer  Pro- 
(lucle,  später  auch,  auf  einige  Zeit,  Besitzer 
einer  Kattuodruckerei ;  zog  sich  4  845  von 
den  Geschäften  zurück  (Polytechn.  Joum. 

Bd.  cxxxviii;, 

geb.  1778,  Jan.  2,  Zweibrucken, 
gest.  4855,  Mai  19,  Augsburg, 
ioaraal  (ÜrZitz-,  Kattun- u.  Indiennendrucke- 
rei  osw.  2  Bde.  Leipz.  4806  o.  7.  Neues  Journ. 
für  d.  Indieonen-  u.  Baum  wollend  ruckerei 
Q^w.  4  Bde.  Aogsb.  u.  Leipz.  4845^47  (Darin 
von  ihm:  Verbesserte  Constnict.  des  A  vi  vir- 


kessela,  Bd.  I  u.  III).  Magazin  für  d.  Druck-, 
Färbe-  u.  Bleichkunst  usw.  3  Bde.  Ib.  4848— 
20.  Polytechnisches  Journal  usw.  Stuttg.,  her- 
ausgegeben erst  von  ihm  allein  von  4  820—4  884 
(Bd.  I—XXXIX),  dann  bis  4840  (Bd.  LXXVIII) 
mit  seinem  Sohn  Dr.  E  m  i  I  M  a  x ,  darauf  bis 
zur  Gegenwart  von  Letzterem  (am  Schlüsse 
4856  zahlte  es  4  44  Bde).  Anmerkungen  u.  Zu- 
sätze zu:  Banoroft,  Neues  engl.  Färbebuch, 
übersetzt  von  J.  A.  Bnoh&er,  Nürnb.  4  84  7  u. 
48,  und  J.  B.  Titalia,  Grundriss  d.  Färberei 
usw.,  übersetzt  von  J.H.Sehvltes,  Stuttg.  4824. 

DingleSTy  Bobert.  —  Kaufmann  in 
London.  Mitgl.  d.  Boy.  Society  (ThJ, 
geb.  .  .  .,  gest.  178  4,  Juli  9,  .  .  . 
On  gems  or  preclous  stones,  more  particularly 
such  as  the  ancients  used  to  engrave  on  (Phil. 
Tr.  4  747).  On  an  irregularity  of  the  tide  in  the 
Thames  (Ib.  4755). 

DlaoStTAtes.  —  Griechischer  Mathe- 
matiker zu  Plato*s  Zeiten  (etwa  360  vor 
Chr.),  Bruder  des  Menechmus,  der  die 
Theorie  der  Kegelschnitte  erweiterte  und 
das  Problem  von  der  Verdoppelung  des 
Würfels  löste.  Von  seinen  Werken  ist  nur 
bekannt,  was  Proklus  und  Pappns  an- 
führen. Er  soll  unter  anderem  die  »Quadra- 
trix«  erfunden  haben,  jedoch  meint  Mon  t  u- 
c  1  a ,  diese  Erfindung  sei  eher  dem  H  i  p  p  i  a  s 
aus  Elaea,  einem  Zeitgenossen  des  Sokra- 
les,  zuzuschreiben  (B)  (BN)  (BD)  (Mt), 

DIokles.  —  Griechischer  Mathemati- 
ker, vermuthlicb  im  VI.  Jahrhundert  unse- 
rer Zeitrechnung  lebend.  Wie  E  u  t  o  c  i  u  s 
in  seinem  Commentar  zum  Archimedes 
angiebt,  ist  er  Erfinder  der  »Cissoide«  und 
Löser  der  Archimedischen  Aufgabe,  eine 
Kugel  durch  eine  Ebene  in  gegebenem  Ver- 
hältnisse zu  theilen  (B)  (BN)  (Mt), 

DloniidnS4|onr,Achille  Pierre. 
—  Rath  der  grossen  Kammer  des  Parla- 
ments von  Paris;  später  Mitgl.  d.  Notablen- 
Versammlung.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss  da- 
selbst (LB)  (B)  (BN), 

geb.  473i,  Jan.  4t,  Paris, 
gest.  I79i,  Aug.  22,  Fontainebleau. 
Essai  sur  les  com^tes  en  gen^ral  et  particu- 
li^rement  sur  Celles  qui  peuventapprocber  de 
l'orbite  de  la  terra,  Paris  4775.  Essai  sur  les 
phönomönes  rölatifs  aux  dlsparitions  perio- 
diqoes  de  l'anneau  de  Saturne,  Ib.  4  776.  Traitä 
analytique  des  mouvemens  apparens  des  corps 
Celestes,  2  vol.  Paris  4768  et  4789.  MitM.  B. 
Oondia:  Traitö  des  courbes  alg6briques,  Paris 
4  756.  Mit  Demselben:  Recherches  sur  la 
gnomontqoe,  lesr^trogradations  des  planstes  et 
les  öclipses de soleil,  Ib.  4764.  MitDemselb. : 
Trait^  des  propri<»t^  communes  ä  toutes  les 
courbes,  suivi  d'un  m<im.  sur  les  Klipses  de 


575 


Diophantos 


Dirichlet. 


576 


soleil,  Ib.  1788.  —  Nouv.  m^thodesaDalytiques 
pour  caiculer  les  äclipses  de  soleil,  les  occul- 
tations  des  ätoils  fixes  et  des  planötes  par  la 
lune  etc.  (Möm.  Par.  4  764—4  783).  Sur  le  cas 
irr^ductible  (Ib.  4768).  Sur  un  arc  en  ciel 
caus6  par  la  lune  etc.  (Ib.  4  770).  Methode  pour 
d^terminer  les  nombres  des  racines  reelles  et 
des  racines  imaginaires  des  ^quations  etc.  (Ib. 
4  772).  Astron.  Beobb.  (Ib.  4  774  u.  75). 

Diophantofl.  —  Einer  der  vier  grossen 

Mathematiker  desAIterthums,  aus  Alexan- 

drien  gebürtig,  lebte  nach  Bom belli  um 

4  60  unserer  Zeitrechu.,  nach  Abulfarag; 

Meermann  und  Montucla  um  360,  zu 

Kaiser  Julian^s  Zeiten,   nach  Cossali 

zwischen  «00  vor  u.  i 00  nach  Chr.  (BJ  (BN). 
Von  dreizehn  Büchern  über  Arithmetik  oder 
unbestimmte  Analysis  (als  deren  Erfinder  er 
angesehen  wird)  sind  nur  sechs  und  ein  Theil 
des  siebenten  auf  uns  gekommen,  diese  aber 
mehrfach  edirt,  4  575  von  W.  Zylander,  4  624 
von  Baohet  de  Miiixiao,  4634  von  Stevin'  und 
Oirard,  4  670  von  Fermat  (Deutsch  von  J.  0.  L. 
Bohnls,  Berl.  4  823).  Siehe  auch  Poaelger. 

DiosoerideSi  Pedanius  oder  Pe- 
dacius.  —  Griechischer  Arzt  aus  Ana- 
zarba  (dem  späteren  Caesarea  Augusta)  in 
Cilicien,  im  ersten  Jahrhundert  unserer  Zeit- 
rechnung lebend  (B)  (BN)  (BD)  (J), 

Schrieb  eine  Materia  medica  in  5  Büchern, 
ein  Werk  über  die  Gegengifte  (Antipharmaca) 
in  2  Büchern,  usw. 

DIppe,  Martin  Christian.  —  Dr. 
Phil.  Von  4  836--i2  erster  College  an  d. 
Realschule  zu  Halle,  seitdem  Oberlehrer 
am  Gymnasium  Fridericianum  zu  Schwe- 
rin (Mecklenburg);  seit  1854  ^aucli  Mitgl. 
d.  statistischen  Bureaus  daselbst  (Or), 
geb.  48  4  3,  Dec.  14,  Quedlinburg. 
Obersetzung  des  Enklidea  von  Loroni  u.  MoU- 
weide,  6.  Aufl.,  mit  einem  Anhang  vermehrt, 
Halle  4  840.  Anfangsgründe  der  Differential- 
rechnung (Progrm.  d.  Halleschen  Realschule 
4889).  Beitr.  z.  JElementarmath.  (Progrm.  d. 
Schwerin.  Gymnas.  4854).  Ober  einige  Auf- 
gaben von  J*  Stelner  (Crelle'a  Journ.  f.  Math. 
XVI,  4837).  Über  d.  Satz  vom  Parallelogramm 
d.  Krfifte  (Onmerfa  Arch.  III,  4843).  Über  d. 
ballist.  Problem  (Ib.  VI,  4845).  Bemerkk.  über 
d.  Auflös.  d.  Gleichungen  d.  dritten  Grades 
(Ib.  VII,  4846).  Ober  d.  TrisecUon  d.  Winkels 
(Ib.  id.).  Die  verschiedn.  Auflös.  d.  Gleich,  d. 
vierten  Grades  (Ib.  id.).  Welche  Lage  muss 
man  einem  Stahlstabe  geben,  damit  er  das 
Maxim,  d.  magnet.  Wirkung  eines  kreisförm. 
Stroms  erfahre?  (Ib.  id.).  Tafeln  z.  Reduct. 
von  Barometerbeobachtt.  auf  ein  anderes  Ni- 
veau usw.  (Astr.  Nachr.  XLIV,  4  856.  Nicht- 
logarithm.  Tafeln  zur  Reduct.  von  Barometer- 
beobachtt. auf  ein  anderes  Niveau  u.  zur  Be- 
stimm, von  Höhen-Unlerschieden  aus  Baro- 
meterbeobachtt. (Ib.  XLVI,  4  867).   Arbeilen 


zur  Ermittl.  d.  klimat.  Verhältnisse  Mecklen- 
burgs (Arch.  f.  Landeskunde  In  d.  Grossherz. 
Mecklenburg). 

Dippol,  Johann  Conrad.—^  Stu- 
dirtc Theologie  in  Giessen  und  Medicin  in 
Strassburg,  später  auch  Alchemie,  führte 
dann  als  Alchemist  und  Theosoph  ein  sehr 
unstetes,  abenteuerliches  Leben  an  ver- 
schiedenen Orten  in  Deutschland  (in  Ber- 
lin von  470i— 7),  Holland  (wo  er  474  1 
zu  Leyden  Dr.  Med.  wurde) ,  Dänemark 
(wo  der  König  ihn  zum  Kanzeicirath  machte^ 
4749  aber  dieses  Charakters  für  verlustig 
erklarte  und  bis  4  726  auf  Bomholm  ins 
Geßlngniss  setzen  Hess),  in  Schweden  (wo 
er  auch  bald  verwiesen  ward]  und  wie- 
derum  in  Deutschland  (St)  (J), 

geb.   4  673y  Aug.  4  0,  Frankenstein  bei 

Darmstadt,* 

gest.  4734,  Apr.  25,  Schloss Wittgen- 
stein b.  Berleburg. 
Entdeckte  das  ätherischeThieröl  (Oleum 
animale  Dlppelii)  und  gab  zugleich  Veranlas- 
sung zur  Entdeckung  des  Berl  in  er  blau, 
indem  er  Alkali,  worüber  jenes  Öl  abdestillirt 
worden,  dem  Färber  Dieibfteh  in  Berlin  zum 
Fällen  einer  eisenhaltigen  Flüssigkeit  über- 
liess  (Miscell.  Berolrnensia  Vol.  1,  4  740).  — 
Seine  Schriften  (meistens  theologische  Streit- 
schriften) erschienen  zum  Jheil  unter  dem  Na- 
men Chriiüaniia  Demoexitns ,  unter  dem  er 
auch  herausgab :  Chymischer  Versuch  zu  De- 
stilliren, Berl.  4  7S9. 

*  g«h.  1672,  Aug.  10  (/). 

DirioUetiPeterGustavLejeune-. 
—  Dr.  Phil.,  nach  längerem  Aufenthalt  im 
Hause  des  Generals  Foy  in  Paris  (von  4  822 
an),  Oocent  an  d.  Univ.  zu  Breslau  (I8S7), 
darauf Docent (4 829),  ausserordenll.  (4  83  4) 
u.  ordentl.  (4  839)  Prof.  d.  Mathematik  an 
d.  Univ.,  Lehrer  an  d.  allgem.  Kriegsschule 
u.  (seit  4  832)  Mitgl.  d.  Acad.  d.  WIss.  zu 
Berlin.  Seit  4  855  Prof.  d.  Mathematik  an 
d.  Univ.  u.  Mitgl.  d.  kÖnigl.  Soc.  d.  Wiss. 
in  Göttingen.  Auswärt.  Mitgl.  d.  Pariser 
Academie  seit  4  854  (Or), 

geb.  4  805,  Febr.  4  3,  Düren,  Reg.-Bz. 

Aachen. 
M(^m.  sur  l'impossibilit^  de  quelques  <^qoa- 
tions  indätermin^es  du  b^'  d^grö,  Paris  4825 
(Crelle'f  Journ.  III,  4828).  De  formis  lioeari- 
bus  in  quibus  cootinentur  divisores  primi 
quarundam  formularum  graduum  superiorum 
commentatio,  Vratisl.  4  827.  Untersuch,  über 
d.  Theorie  d.  quadrat.  Formen  (Abb.  Berl. 
Acad.  4  833).  Über  e.  neue  Auwend.  bestimm- 
ter Integrale  auf  die  Summalion  endl.  oder 
unendl.  Reihen  (Ib.  4885).  Beweis  d.  Satzes: 
dass  jede  unbegrenzte  arithmet.  Progression, 
deren  erstes  Glied  und  Differenz  ganze  Zahlen 


M7 


Dirkaen 


Stttauur. 


578 


ohne  ffemetnschafll.  Factor  sind,  unendlich 
viele  Primzahlen  eothült  (Ib.  IH37).    Über  e. 
neue  BestimRi.  vielfacher  Integrale  (Ib.  4 839). 
Lntersnch.  über  d.  Theorie  d.  complexen  Zah- 
len (Ib.  4844).  Überd.  Bestimm,  d.  mittl.  Wer- 
the  in  d.  Zablentheorie  (Ib.  4  849).  Über  einen 
neuen  Ausdruck  zur  Bestimm,  d.  Dichtiglselt 
e  unendl.  dünnen  Kugelschale,  wenn  d.  Werth 
d.  Potentials  derselben  in  jedem  Puncte  ihrer 
Oberfläche  gegeben  ist  (Ib.  4  850).  Vereinrach. 
d.  Theorie  d.  binären  quadrat.  Formen  von 
positiver  Determinante  (Ib.  4  854).  —  Recher- 
ches  sur  les  diviseurs  premiers  d'une  classe 
(te  formules  du  4"**  degre  (Grelle'i  Journ.  III, 
48i8).    D^monstrations  nouv.  de  quelq.  thöo- 
r«Mnes  rölatifs  au  nombres  (Ib.  id.).  Question 
ü  analyse  ind^(ermin6e  (Ib.  id.).  Note  sur  les 
integrales  d^Onies  (Ib.  IV,  4829).   Sur  la  con- 
vergence  des  s^ries  trigonom^tr.  qui  servent 
a  representer  une  fonction  arbitraire  entre  des 
limitcs  donn^es  (Ib.  id.).  Solution  d'une  que- 
stion relative  k  la  Ihdorie  math.  de  la  chaleur 
ilh.  V,   4830).    Dömonstrat.   d'une   propri6t6 
aiialo^me  ä  la  loi  de  ri^ciprocitö  qui  existe  entre 
dcux  nombres  premiers  quelconques  (Ib.  IX, 
I83i).  D<^monstr.  du  tb^r^me  de Fermat  pour 
te  cas  des  4  4'"''  puissances  (Ib.  id.).   Sur  les 
int<'grales  Enl^riennes  (Ib.  XV,  4  836).  Sur  les 
series  doni  le  terme  g<^nöral  depend  de  deux 
anales  etc.  (Ib.  XVII,  4  837).  Sur  l'usage  des 
iot4^rales  d<yfinies  dans  la  somrnatlon  des  So- 
rten finies  ou  inflnies  (ib.  id  ).  Sur  la  maniere 
de  r^soudre  Tequatiou  t*— pu*s4  au  moyen 
des  fonctions  circulaires  (Ib.  Id.).  Sur  l'usage 
de«  senes  infinies  dans  la  Ihöorie  des  nombres 
Ib.   Will,  4838).    Recherches  sur  diverses 
applications  de  l'analyse  infinitösimale  ä  la 
iheorie  des  nombres  (Ib.  XIX,  4  889  et  XXI, 
4  840).  Recherch.  sur  les  formes  quodratiques 
a  coefficients  et  ä  indeterroinees  complexes 
Ib.  XXIV,  4  842).    Sur  un  moyen  g(in6ral  de 
\4rjfler  l'expression  du  potentiel  relatif  ä  une 
iiia«»se  quelconque,  homogene  ou  h<^t^rog^ne 
n>.XXXll,4846).  €berd.  Stabilität  d.  Gleich- 
;:ewichts  (Ib.  id.).  tlber  d.  Reduction  d.  posi- 
tiven quadrat.  Formen  mit  drei  unbestimmt. 
panzen  Zahlen  (Ib.  XL.  4850).    l'ber  d.  Zer- 
le;?t>arkeit  d.  Zahlen  in  drei  Quadrate  (Ib.  id.). 
(  l>cr  d.  ersten  der  von  Gauss  gcgeb.  Beweise 
d.  Reclprocitäts-Gesctzes  in  d.  Theorie  d.  qua- 
«irat.  Reste  (Ib.  XLVII,  4  854).    (jber  ein  Pro- 
Ifleni  d.  Division  ;ib.  id.).   De  formarum  bi- 
nanum  secundi  gradus  compositione  (Ib.  id.). 
—  Fülle,  io  denen  sich  d.  Bewegung  e.  fest, 
korpers  in  e.  incompressibl.  Mediuhi  theore- 
ti<«ch  bestimm.  lUsst  (Monatsb.  d.  Acad.  4  852). 
Neue  Ablett.  von  zwei  arithmet.  Sätzen  aus  e. 
u^eineioschaftl.  Quelle  (Ib.  4  858).    Ober  e.  Ei- 
i^enscbartd.  quadrat.  Formen  von  positiv.  De- 
termiDMite  (Ib.  4  855). 

Dirkaeai  E  n  n  o  H  e  e  r  e  n.  —  Dr.  Phil., 
iMchdem  er  seine  Studien  in  GöUingen 
%ollendet,  Docent  (1820),  ausserordentl. 
M82I)  a.  ordentl.  (4  824)  Prof.  d.  Mathe- 
matik za  Berlin,  auch  Lehrer  an  d.  allgeiu. 
Kriegsschule.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 

Pofg«adorrr,  HndwSrlerbach. 


selbst  seit  4825  (Or)  (Monatsher,  d.  Acad. 

4  85o;  rc;.  i85o;, 

geb.  4792,  Jan.   3,  Hamswerum, Osl- 

friesland, 

gest.  4  850,  Juli  4  6,  Paris. 
Historica  progressuum  instrumentorum  men- 
surae  angulorum  accuratiori  inservientium 
inde  a  T.  Mayeri  lemporibus  adumbratio,  nee 
non  de  arleliclo  multiplicationis,  Gott.  4820. 
Analyt.  Darstell.  d.  Variationsrecbnunß,  mit 
Anwend.  auf  d.  Bestimm,  d.  Grössten  u.  Klein- 
sten, 4  Bd.  4^  Berlin  1823.  Organen  d.  ge- 
sammt.  transcendenten  Analysis,  4.  Tbl.  4®, 
Ib.  4845.  —  Über  d.  Bedingungen  d.  Gleich- 
gewichts eines  freien  materiellen  Punkts  (Abb. 
Berl.  Acad.  4  826).  Über  d.  Darstellung  belie- 
biger Functionen  mittelst  Reihen  usw.  (Ib. 
4  827).  Über  d.  Summe  einer  nach  d.  Sinussen 
u.  Cosinussen  d.  Vielfachen  eines  Winkels  fort- 
schreit. Reihe  (Ib.  4  829).  Über  d.  mechan. 
Beschaffenheit  d.  elast.  Flüssigkeiten  (Ib.  4  880). 
Überd.  Methoden,  denWerlhe  bestimmt.  In- 
tegrals Dfiherungsweise  zu  bestimm .  (Ib.  4  834 ) . 
Über  d.  Bedingungen  d.  Convergenz  u.  d.  Di- 
vergenz unendl.  Reihen  (Ib.  4  832j.  Über  d. 
Anwend.  d.  Analysis  auf  d.  Rectificol.  d.  Cur- 
ven,  d.  Quadratur  d.  Flüchen  u.  d.  Cubatur  d. 
Körper  (Ib.  4883).  Über  d.  Darstellbarkeit  d. 
Wurzeln  e.  allgem.  algebr.  Gleich,  mittelst  ex- 
pliciter  algebr.  Ausdrücke  von  d.  Co&ß]cien> 
ton  (Ib.  4884).  Überd.  Trennung  d.  Wurzeln 
e.  numerisch.  Gleich,  mit  Einer  Unbekannten 
(Ib.  4  835).  Über  d.  Bedingungen  d.  Integra- 
bilitat  d:  ÜilTerenlial-Functionen  von  mehren 
Veränderlichen  (Ib.  4836).  Über  d.  Summa- 
tion  d.  Laplace'schen  Entwicklungsreihe  (Ib. 
4  839).  Bemerkk.  über  d.  Methode  d.  Maxima 
u.  Minima  (Ib  4844).  —  Über  d.  Zerfttll.  e. 
echtgebrochenen  Function  in  einfache  Parlial- 
brüche  (Crelle's  Journ.  I,  4  826).  Bemerkk. 
über  die  Lagrange'sche  Inlerpolationsformet 
(Ib.  id.). 

Dlmbaoher,  s.  Dürnbacher. 

Di^OüTali  s  Quatremere-Dis- 
jonval. 

DIttmar  (eigentlich  Dietmar) ,  S  i  e  g- 
mund  Gottfried.  —  Titular-Professor, 
Secrctär  im  Medicinal-Collegium  der  Pro- 
vinz Brandenburg,  zu  Berlin,  früher  Prival- 
lehrer  und  dann  Lehrer  am  Prinz  Ferdi- 
nand'schen  Hofe  (NS)  (GB.\St5)  (MAI) 

geb.   n59,  Juli     9,  Prirackenau  bei 

Glogau, 

gest.  4  834,  Nov.  20,  Potsdam. 
Die  diessjilhrig  zu  erwartende  Witterung  im 
Sommerhalbenjahre  usw.  Berlin  484  8  (Mehre 
tthnl.  Wetterprophezeihungen  f.  d.  folgenden 
Jahre).  Allgemeine  Witlcrungskarte  von  Eu- 
ropa, nebst  Texl,  ib  4  84  9.  Die  Zonalwitternng 
von  Europa,  mit  einer  Karte  überd.  Gang  d. 
Winde,  Ib.  4  84  9.  Aurora,  Zeitschrift  über 
I  Witlerungs-,  Erd-  u.  Menschenkunde,  6  Hfle. 

37 


579 


Ditton 


Dil«. 


580 


Ib.  4  820.  WiUeningsblattuBW.  5Hfte.  Ib.  48S4 
—35.  Der  mildstrenge  Winter  von  4  8)3—28 
oder  dag  Für  und  Wider  aller  Voranzeigen 
bevorstehender  Witterungs Veränderungen,  Ib. 
4  824.  Der  Polarscbein  oder  das  Nordlicht, 
nach  einer  neuen  naturgerottssen  Theorie  er- 
klärt, Ib.  4  831.  Meteorik  oder  Witterung-  u. 
Wetterkunde  usw.,  aus  d.  Französischen  usw. 
Ilmenau  4833. 

DlttO&i  Humpbry.  —  Erst  Prediger 
zu  Tuiiridge  in  Kent,  dann,  aufNewton's 
Empfehlung,  Vorsteher  (Master)  der  mathe- 
matischen Schule  in  Christ's  Hospital  in 
London.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Abr.  \J 
(BD), 

geb.   1675,  Mai  29,  Salisbury, 

gest.  4  715,  Oct.  1 5,  London. 
General  laws  of  nature  and  motton,  4706.  An 
inslitution  of  fluxions,  4  706  (Neue  Aufl.  mit 
Zusätzen  von  Joh&CUrke  4  736).  Synopsis  al* 
gebraica  Johamii  Alezandri,  Bernatis-Hefve- 
tii,  mit  Zusätzen  und  Berichtigungen  4  709. 
Treatise  on  perspective.  4  74  3  (veranlasste  das 
ähnliche  Werk  von  Brook  Taylor  474  5).  The 
new  laws  of  lluids,  or  a  discourse  coucerning 
Ihe  ascent  of  fluids,  in  e3iact  geometrical  figu- 
res.  between  two  nearly  contiguoos  surfaces, 
4  74  4.  On  the  tangents  of  curves,  deduced  im- 
mediately  from  the  theory  of  maxima  and  mi- 
mma  etc.  (Phil.  Tr.  4  703).  Theorema  sphae- 
rico-catoptricum  universale  (Ib.  4  705).  —  Er 
veröffentlichte  auch  474  4  mitWhiiton  eine  Me* 
thode  zur  Auffindung  der  geogr.  Lunge  zur 
See ,  die  zwar  vom  Board  of  Longitude  ver- 
worfen wurde,  aber  Veranlassung  gab,  dass 
das  Parlament  Preise  auf  die  Lösung  dieses 
Problems  aussetzte. 

DItzel  (Dicel),  Hieronymus.  —  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (J)^ 

geb Smalkalden, 

gest.  47  4  0  etwa,  .  .  .  Leipzig. 
De  mechanices  natura  et  constitutione.  Pae- 
dia  geographiae  universalis  et  mathematicae. 
De  viro  quadrato  s.  tereti  alque  rotundo.  Prae- 
cognita  vectis  ex  mochlostatica.  Examen  phi- 
losophorum  cum  Cosmiele  kircheriano,  asse- 
rente,  solem  quandoque  paroxysmum  pati. 

DItIbI  (DeDivinis),  Eustachi o.  — 
Mechanicus  und  Opticus ,  der  durcb  seine 
Femröhre  und  zusammengesetzten  Mikro- 
skope grossen  Ruf  erlangte  und  auch  astro- 
nomische Beobachtungen  machte.  Neben- 
buhler von  Campani  (Priestiey,  Gesch. 
d.  OpHk), 

Lebte  in  d.  zweit.  IlSlfle  d.  WII.  Jahrh. 
Brevis  anoolatio  in  Systema  Saturnium  Cbri- 
■tUni  HogciiU,  Romae  4  660  (Soll,  wenigstens 
der  Fassung  nach ,  vom  Jesuiten  Honoratiiif 
Vabri  sein).  Septempedanus  pro  sua  annota- 
tione  in  systema  saturnium  ChxistiaiiiHiigaiiii, 
ad  versus  ejus  assei'lioiiem,  Ib.  4  664.  Lettera 
all'  Carlo  Aatonie  Kaatiiii,  nella  quäle  si  rag- 


guaglia  di  un  nuovo  lavoro  e  componimeoto 
di  lenti,  che  servono  a  occbialoni  o  simplici  o 
composti.  Ib.  4663.  Lettera  intorno  alle  mac- 
cbie  nuovamente  scoperte  nel  mese  di  luglio 
4665,  nel  pianeta  di  Giove,  con  suoi  caooo- 
chiali,  all'  illustriss.  sign,  conte  C.  A. lUasiBi, 
Ib.  4666.  —  D.  machte  auch  Linsen  aus  ber^ 
krystall  (Phil.  Tr.  4666),  wie  indess  lange  vor 
ihm  Lipperaheim. 

DlviBOh,  Procopius.  —   Prämon- 

stratenser,  erst  Lehrer  d.  Philosophie  und 

Theologie  im  Stifte  Brück,  später  Canoni- 

cus  regularis  und  Pfarrer  zu  Prendiz,  bei 

Znaym,  in  Mähren  (PI)  (M)  (Hj, 

geb.  169  6,  Aug.    1 ,  Senftcoberg,  MSbr., 

gest.  4765,  Dec.  8  4 ,  Prendiz. 
Längst  verlangte  Theorie  von  der  meteorologi- 
schen Elektricitat usw.  Tübingen  4  768  (posth  . 
—  Erfand  einen  Wetterableiter  (Beschrieben  in 
Pelsel's  Abbild,  böhm.  u.  mühr.  Gelehrt.  Bd. 
III)  und  ein  musikalisches  Instrument  (siebe 
Oerber's  Lex.  d.  Tonkttnstler,  Bd.  I)  genaoot 
D  e  n  i  s  d'o  r ,  von  seinem  Namen  Bivisiek,  der 
mit  DionTtiiif  oder  Benis  gleichbedeutend  i^t. 

Dfacon,  Jeremiah.  —  Wurde  mit  Cb. 
Mason,  mit  dem  er  bereits  im  J.  4764 
den  Durch^^ang  der  Yenus  durch  die  Son- 
nenscheibe am  Cap  der  guten  Hoffnung 
beobachtet  hatte,  von  der  engl.  Regieruuf: 
abgesandt,  um  die  Grunzen  zwischen  den 
Provinzen  Maryland  und  Virginien  festzu- 
setzen ,  bei  welcher  Gelegenheit  sie ,  auf 
Kosten  der  Roy.  Society,  eine  Gradme»- 
sung  (ohne  alle  Triangulation)  ausführten 
(Maskelyne,PMLTr.n^9J  (LB), 
geb England,* 

gesL  4  777,  .  .  .  Durham,  England. 
Observations  for  determioing  the  leopiUi  of  a 
degree  of  latitude  in  the  provinces  ofMar)- 
land  and  Pennsylvania  by  Messrs.  Blzss  »a«! 
Xaaen  (Phil.  Tr.  4  768).  Transit ofVeous.obser- 
ved  on  the  Island  of  Uammerfurst  (4  769,  Jone  i 
for  the  Roy.  Society  by  J.  Bison  (Ib.  4  769;. 

*  Id  einer  Kobleognibe. 

Dixi|  &!ichel  Jean  Jacques.  — 
Apotheker  und  Afllneur  des  Monnaies  m 
Paris,  von  4784 — 91  Pr^parateur bei  d'Ar- 
cet  ^O;  (Athenaeum,  iSHt.Sepi.J, 

geb.   1764,  .  .  .  Aine,  Döp.  Landes. 

gest.  4  852,  .  .  .  Paris. 
Sur  la  Vegetation  des  sels  (Joum.  phys.  XXXI^ . 
4  789).  Examen  comparatifdes  couleara  jauae« 
de  la  sömence  du  tr^fle  et  de  la  gaud«   Ib 
XXXV,  4  789).  Analyse  du  cuivre  avec  lequci 
les  aociens  fabriquaient  leurs  m^aillcs,  les 
iostrumento  traochanU  (Ib.  XXXVI.  179« 
Proc^dö    pour    obtenir   Tacide  gallique    tb 
XXXIX,  4794).    Sur  la  pr^paration  de  r»r^ 
citrique  concret  (Ib.  XXXXV,  1 794 .  auch  M«*iu 
aav.  «traag.  T.  1,  4605).  Sur  la  racUAcaiMo 


581 


Dobritiholbr 


Döbereiner. 


582 


de  r«lher  salfurique  (Ib.  XXXXVI J  79^) .  5ur 
la  ^oparaiion,  parla  voie  humide,  da  zinc  uni 
au  coivre  etc.  (Ib.  XXXXVinj799).  Aoalyse 
de  cinq  espteea  de  monnaies  de  cuivre  grec- 
qoes  el  romajnes  etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  mati^re 
de  la  chateur.  considäröe,  d'apr^s  des  exp6- 
rieoces  chimiques,  comme  la  cause  de  Teffet 
lamineux  (Ib.  XLIX,  4  799).  Sur  l'art  du  dö- 
part  IIb.  LV,  480t).  M6cn.  historique  sur  la 
decomposition  du  sei  marin  et  sa  pröparation 
en  soude  brüte  (Ib.  LXX,  484  0). 

Dobritxlioffor,  Martin.  —  Jesuit, 
Weltpriester  zu  Wien,  28  Jahre  lang  Mis- 
sionar in  Paraguay  fSSJ)  (M), 

geb.  4717,  Sept.  7,  Freiberg, Böhmen, 

gest.  4  791.  Juli  47,  Wien. 
Historia  de  Abiponibus  equestri  bellicosaque 
Paraquariae  natione,  locupletata  copiosis  bar- 
bararum  gentium,  urbium,  fluminum,  ferarum 
. . .  aliaruroque  ejusdem  provinciae  proprie- 
tatum  Observation ibus,  8  Vol.  4^  VIennae  4  788 
—84  (Deutoch  von  A.  Krail,  Pesth  4  784). 

Dobse&i  Matthew.  —  Dr.  Med.,  Arzt 

in  Liverpool.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  4784,  Aug.  4,  .  .  . 
.\  description  of  a  petrifled  Stratum ,  formed 
Crom  the  waters  of  Matlock,  in  Derbyshire 
'Pbil.Tr.  4  774).  Experiments  in  a  heated  room 
fib.  4  775).  Observations  on  the  annual  evapo- 
ralion  at  Liverpool,  and  on  evaporation  con- 
sidered  as  a  test  of  the  molsture  or  dryness  of 
ibe  atmosphere  (Ib.  4777).  An  account  of  the 
ilarmattan  or  a  Singular  african  wind  (Ib.  4  784). 

Opdart,  DenLs.  —  Dr.  Med.,  pn-ict. 

Arzt  in  Paris  und  Leibarzt  Ludwigs  XIV. 

Doctor  regens  in  d.  medicin.  Facultät  und 

seil  1673  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris 

Mem.Par.  4707;  (B)  (BN), 

geb.    1634, Paris. 

gest.  n07,  Nov.  5,  Paris. 
Uani^re  de  tirer  une  grende  quantilö  d'esprit 
ardent  de  la  cassonade  (Anc.  M6m.  Par.  T.  II). 
De  Tanalyse  des  plante»  pour  reconnaltre  leur 
«ertü  (Ib.  T.  IV).  Sur  Taffection  de  la  perpen- 
diculaire  remarquable  dans  toutes  les  tiges 
etc.  (Mc^m.  Par.  4  700).  Sur  les  cauaes  de  la 
\o\\  de  rhomme  et  de  ses  differens  Ions  (Ib. 
f700,  4706  et  4707).  Les  sols  volatils  ne  se 
di%Mpent  point  par  la  culsson  (Ib.  4  702).  Ob- 
«erv.  sur  le  sei  que  Ton  tire  par  distillation, 
Mit  des  plaotes,  soit  des  animaux  etc.  (Ib.  id.). 
Eau  de  St.-Reine  gardde  depuis  4678  jusqu'en 
4  7IS  sans  corruptlon  et  sans  Sediment  (Ib. 
47IS). 

DodsoBi  James.  —  Zeitlang  Reclor 
Marter)  d.  LÖnigl.  mathematischen  Schule 
im  Christ's  Hospitale  zu  London.  Mitgl.  d. 
Royal  Society  (Th)  (B), 

gcb 

gest.  1757,  Nov.  23»  London. 


Account  of  the  methods  used  to  describe  lines 
on  Dr.  HalleT's  Chart,  sbewing  the  Variation 
of  the  magnetic  needle,  Lond.  4748,  4758. 
AntUogarithmic  Canon.  Ib.  474S.  The  Calcu- 
lator  or  CoUection  of  usefui  tables,  Ib.  4  747. 
Mathematical  repository,  3  vol.  Ib.  4  748—55. 
Letter  concerning  an  improvement  of  the  bills 
of  mortality  (Phil.  Tr.  4  758).  Letter  concer- 
ning logarithms  (Ib.  id.).  Table  of  the  values 
of  annuities  on  lives  (Ib.  4754  u.  4756).  — 
Mit  William  Monntaine :  ^An  attempt  to  point 
out  the  advantages  of  a  periodic  review  of  the 
Variation  of  the  magnetic  needle  throughout 
the  known  world  (Ib.  4  754).  Letter  concer- 
ning the  Variation  of  the  magnetic  needle,  with 
a  set  of  tables  annexed,  wbich  exhibit  the  re- 
snlt  of  upwards  of  50000  observations  etc.  (Ib. 
4757). 

DSberotaier,  Johann  Wolfgang. 
—  Dr.  Phil.,  erst  Pharmaceul(n95— 4  802), 
dann  ehem.  Fabrikant  zu  Gefreesu.  Münch- 
berg  im  Bayreul bischen,  darauf,  von  4  8  4  0 
an,  Prof.  d.  Chemie,  Pharmaeie  und  Tech- 
nologie an  d.  Univ.  zu  Jena  (Or)  (M.U) 
(N)  (Oett)  (Vogefs Denkrede,  Münch.  4  8 49; 
(BR.QMl)  rC.  4  849;, 

geb.  4780,  Dec.   4  5,  Rittergut  Bug  bei 

Hof, 

gest.  4  849,  März  24,  Jena. 
Lehrb.  d.  allgem.  Chemie,  SBde.  Jena  4  84  4  — 
42.  Elemente  d.  pharmaceut.  Chemie.  Ib.  4  84  5 
(2.  Aufl.  4  84  9).  Darstell,  d.  Verhflltnisszahlen 
d.  irdisch.  Elemente,  Ib.  4845.  Grundriss  d. 
allgem.  Chemie,  Ib.  4  846  (3  Aufl.  4826.  Suppl. 
4  837).  Anfangsgründe  d.  Chemie  u.  Sttfchio- 
metrie.  Ib.  3.  Aufl.  4  826.  Anleit.  zur  Bereit, 
verschiedn.  Essige,  Ib.  4  84  6.  Anleit.  z.  Dar- 
stell, aller  Arten  d.  kröftigst.  Bttder  usw.  Ib. 
4  846.  Neust,  stöchiometr.  Untersuch,  u.  ehem. 
Entdeckungen,  4.  Hfl.  Ib.  4  847.  Zur  pneumat. 
Chemie,  5  Hfte.  Ib.  4  824—25  (Einzeln  auch 
unter  besondr.  Titel).  Zur  Gährungschemie, 
Ib.  4822  (2.  Aufl.  4844).  Ober  neu  entdeckte 
höchst  merkwürdige  Eigenschaften  des  Platins 
und  die  pneumatisch-capillare  Tbtiligkeit  ge- 
sprungener Gläser,  Ib.  4  823  (Auch  Sohweigg. 
Journ.  XXXVIII  u.  XXXIX  und  OUb.  Ann. 
LXXIVu.  LXXVl).  Beitrüge  z.  physikal.  Che- 
mie, 3  Hfte.  Ib.  4824—36.  Zur  Chemie  d.  Pla- 
tins usw.  Stuttg.  4  836.  —  Bereit,  d.  Bloiweis- 
ses  im  Grossen  (Oehlan's  Journ.  II,  4  802).  Fa- 
brication  d.  Bleizuckers  (Ib.  III,  4804).  Ober 
einige  noch  nicht  bekannte  Eigenschaften  der 
oxydirt  salzsaur.  Alkalien  (Oehlen'i  Journ.  f. 
Chem.  u.  Phys.  II.  4  806).  Ober  d.  Darstell,  d. 
Alkalien  aus  chem.  Verbindd.  mit  Schwefel- 
säure usw.  (Ib.  id.).  Ober  Magnesia  u.  Kiesel 
(Sohweigg.  Journ.  II,  4  84  4 ) .  Ueber  Bleichsalze 
(Ib.  III,  4  84  4).  Geruchlosigkeit  d.  WasserstofT- 
gases  (Ib.  id.).  Ober  Leiage's  Phosphorkupfer 
(Ib.  id.).  Die  atmosphür.  Luft  ist  keine  chem. 
Verbind.  (Ib.  IV,  4  84  2).  Ober  SUirkezucker 
IIb.  V,  4842).  Ober  Waidindigo ;  Kieselhonig; 
Mineral  weiser  (Ib.  id.).  Theoret. -chem.  Be- 
trachtt.  (Ib.  id.).   Ober  Knallsilber,  Quecksit- 


37 


583 


Döderlein. 


584 


beroxyd,  Gtthrungd.  Slürkesyrups,  Umwandl. 
d.  Milchzuckers  in  gflhrungsftfh.  Zucker  (Ib. 
VI,  <842).  Leuchten  d.  geglüht,  u.  mit  Was- 
ser gelöscht.  Baryts  (Ib  id.).  Über  Störkemebl 
usw.  (Ib.  VIII,  4843).  Verhalt,  d.  rauchend, 
u.  nicht-rauchend.  Schwefelsäure  gegen  Sal- 
petersäure (Ib.  id.)-  Verhalt,  d.  Kohlensäure 
gegen  Schwefelalkalien  usw.  (Ib.  id.).  Verbind, 
d.  kofalensaur.  Elsenoxyds  mit  kohlensau r.  Al- 
kalien (Ib.  IX,  4  84  3).  Untersuch,  e.  grünen 
Materie  in  faulem  Holz  (Ib.  id.).  Verhalt,  des 
Kalks  zum  Kiesel-  u.  Thonkali  auf  nass.  Wege 
usw.  (ib.  X,  4  84  4).  Über  PlatingeHisse  usw. 
(Ib.  id.).  Ober  luftreinigende  Wirk.  d.  Kohle 
(Ib.  id.).  Über  d.  Verbind,  d.  Schwefelkoh- 
lenstoffs mit  Quecksilber  (Ib.  XII,  4  84  4).  Zur 
ehem.  Geschichte  d.  Gährungsmittel  (Ib.  id.). 
Über  Verflucht,  d.  Kieselerde  u.  ein  vegetabil. 
Metali  (Ib.  id.).  Über  Amntoniak-  und  Btau- 
säure-BilduDg  (Ib.  XIII,  4845).  Über  Chrom- 
eisen (Ib.  id.).  Ob  das  rauchende  Princip  d. 
Schwefelsäure  wasserfreie  Schwefelsäure  sei? 
(Ib.  id.).  Über  Oxydat.  d.  Eisens  u.  Zinks  (Ib. 
XIV,  4  84ft).  Über  d.  Mangan;  Oxydationsstu- 
fen d.  Stickstoffs ;  Verhalt,  d.  wasserfr.  Phos- 
phorsäure  z.  Indigo  (Ib.  Id.).  Zusaromensetz. 
d.  thier.  Kohle  (Ib.  XVf,  4846).  Üb.  d.  Pflan- 
zenkohle  u.  ihre  metall.  Grundlage  (Ib.  id.). 
Oxalsäure  eine  Verbind,  von  Kohlenoxyd  und 
Kohlensäure  (Ib.  id.,  auch  XXIII.  4  84  8  u. 
LVlIl.  4  834).  Darstell,  d.  Bors  aus  Borax  (Ib. 
XVI).  Natur  d.  Homberg'schen  Pyrophors  (Ib. 
id.).  Über  Oxyjodin  u.  Oxychlorin  (Ib.  id.). 
Mittel  zur  Klärung  zuckrig.  Pflanzensäfte  (Ib. 
id.).  Über  Hydrolhionschwefelkalk  (Ib.  id.). 
Scheid,  d.  Magnesia  vom  Kalk  [Ib.  XVII,  4846 
u.  XXIII,  4  84  8).  Über  d.  Zusammensetz.  d. 
Zuckers  und  Alkohols  (Ib.  XVII  u.  XXIII). 
Merkwürd.  Verhall,  d.  Zinks  gegen  Säuren  in 
Berühr,  mit  Quecksilber  (Ib.  XVll).  Stöchio- 
melr.  Untersuchungen  (Ib.  id.).  Anwend.  d. 
Kupferoxyds  zur  Zerlegung  organ.  Substanzen 
(Ib.  id.).  Zusammensetz.  d.  Weinsäure  (Ib. 
id.  u.  XXIII).  Über  d.  Schwefelungsstufen  d. 
Kupfers  (Ib  XVII).  Versuche  über  d.  Gäh- 
rung  (Ib.  XX,  4  847;  XLI,  4824  u.  LIV,  4828). 
Über  Chromsäure  (Ib.  XXII,  4  84  8).  Zusam- 
mensetz, d.  Citronensäure  (Ib.  XXIII,  4  84  8). 
D»  d.  Essigsäure  (Ib.  XXIII  u.  LXIll,  4834). 
Ursprung  d.  Kalis  in  d.  Pflanzen  (Ib.  XXIII). 
Über  Elektricität,  Wärme  u.  Licht  (Ib.  id.), 
Über  Pigmente  (Ib.  XXVI,  4  84  9).  Chem.  Con- 
stitution d.  Apfelsäure  u.  d.  eisen  blau  säur. 
Kali  (Ib.  id.).  Natur  d.  Chlors  (Ib.  id.).  Nickel- 
u.  Kobaltoxyd  im  Kleinen  leicht  zu  reduciren 
(Ib.  id.).  Stöchiometr.  Untersuch,  d.  Alkalien  ; 
über  kohlensaur.  Eisenoxydul,  oxalsaur.  Kali, 
salzsaure  Magnesia  (Ib.  XXVIII,  4820).  Re- 
duct  u.  Scheid,  d.  Metalle  durch  Oxalsäure 
(Ib.  id.).  Überd.  Entwickl.  d.  Sauerstoffs  mit- 
telst Schwefelsäure  u.  Braunstein  (Ib. id.).  Üb. 
d.  Berühr,  glühender  Metallflächen  durch  Was- 
sertropfen (Ib.  XXIX,  4  820) .  Die  einfache  gal- 
van.  Kette  stöchiometr.  angewandt  (Ib.  XXXI, 
4  824).  Über  d.  Analyse  d.  Superoxyde  usw. 
(Ib.  XXXII,  4  824).  Über  einen  neuen  Aether, 
SauerstoiTäther  (Ib.  id.).  Chem.  Conslitut., 
künstl.  Darstell,  usw.  d.  Ameisensäure  (Ib. 


XXXII,  4  824;  XXXV,  4  822;  LXIII,  4834  Q. 
LXVI,  4  832).    Weingeist  aus   Holzessig  (Ib. 
XXXII).  Zur  pneumatischen  Phytocbemie  (Ib. 
Ib.  XXXIII,  4824).   Glühend.  Verbrennen  d. 
Alkohols  usw.  (Ib.  XXXIV,  4822).   Über  Gal- 
lussäure und  blaues  Eisenoxyd  (Ib.  XXXV, 
4  822).  Pneumatisch-mikrochem.  Extractioos- 
Apparat  (Ib.  id.).  Neu  entdeckte  merkwürd. 
Eigensch.  d.  Platinmohrs,  d.  oxydirt.  Schwe- 
felplaUns  usw.  (Ib.  XXXVIII u.  XXXIX.  4  8S3). 
Über  e.  neu.  Harz  (Ib.  XXXVIII) .  Chem.  Con- 
stitut.  d.  Ameisenäthers  usw.  (Ib.  id.).  Lichl- 
erscheinungen  bei  Krystallisationen  (Ib.  XLI, 
4  824).    Über  d.  leichLflüss.  Metali  usw.   (Ib. 
XLII,  4  824).    Neue  Erfahrungen  über  Platin 
(Ib.  LIV,  4  828).    Glasbereitung  zu  optischen 
Zwecken  (Ib.  id.).    Verwandt,  d.  schweflig. 
Säure  in  Schwefelsäure  mittelst  Platinmobr 
(Ib.  LXV,  4  832).    Über  Platinoxydnatron  und 
daraus  bereiteten  Platinmohr  (Ib.  LXVI,  4832}. 

—  Stöchiometr.  Resultate  über  Mineralwasser, 
Sauerkleesäure  usw.  (Gilb.  Ann.  LVI,  484  7). 
Folgerungen  aus  meinen  stöchiometr.  Versuch. 
usw.  (Ib.  LVII,  484  7).  Physikal.-chem.  Bc- 
merkk.,  Verändr.  d.  entopt.  Figuren,  Zersetz. 
d.  oxalsaur.  Silberoxyds  durch  Licht  usw.  (Ib. 
LXVII,  4824).  Einfache  Volta'scbe  Kette  von 
langer  Thätigkeit  (Ib.  LXVIII,  4  824).  Verein- 
fach, d.  Danieirschen  Hygrometers  (Ib.  LXX, 
4  822).  Phyto -elektr. -chem.  Versuche  usw. 
(Ib.  LXXII,  4  822) .  Über  Wetter-  oder  Riesen- 
harfe (Ib.  id.).  Über  Sertflzaer's  ZerseU.  d. 
Kochsalzes  u.  eine  neue  Säure  d.  Chlors  (Ib. 
id.).  Über  Eschwegit  u.  merkwürd.  Verändr. 
d.  Holzes  durch  Blitz  (Ib.  LXXIII,  4823).  Ent- 
deckte merkwürd.  Eigenschaft  d.  Platins  usw. 
(Ib.  LXXIV,  4823  u.  LXXVI,  4824).  Natürl. 
Glühlampe  u.  Darstell,  d.  Rinman'8cli6n  Grüns 
(Ib.  LXXIV).  Verdicht,  d.  Gase  zu  Flüssigkei- 
ten (Ib.  LXXV,  4  823).  —  Über  Doppelsalze, 
Cölestin- U.Wasserglas  (Pogg.  Ann.  XV,  4  829). 
Chem.  Coostit.  d.  Flint-  u.  Kronglases  (Ib. 
XVI,  4  829).  Über  Sauerstoflather,  Platinmobr. 
rauchende  Schwefelsäure  usw.  (Ib.  XXIV, 
4  882).  Vortheilhafle  Bereit,  d.  Ameisensäure 
(Ib  XXVII,  4833).  Neue  Platin  verbind.  (Ib. 
XXVIII,  4  833  u.  XXXVII,  4  836).  Merkwürd. 
SauerstofTabsorpt.  d.  Platins  usw.  (Ib.  XXXI, 
4  834).  Ein  Schönbein'sches  Phänomen  (Ib. 
XLIX,  4  840).  —  Fernere  Aufsätze  im  Reicbs- 
Anzeiger  (4  803),  Allgem.  Anzeiger  d.  Deut- 
schen (4  842),  in  TrommadoriPi  Journ. ,  Biieli- 
ner'i  Report.,  Kastner's  Archiv,  Hiiüa's Maga- 
zin, Bnuidet'  Archiv,  usw. 

DMerlela,   Jobann  Alexander. 

—  Rector  zu  Weissenburg  im  Nordgau, 
Franken,  seit  1703.  Correspond.  d.  Berli- 
ner u.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  Acad.  (ÄNC), 

geb.  { 675,  Fab.  \  2, Biwangen,  Grafscb., 

Pappenheim, 

gest.  4  715, Ocl.  28,  Weissenburg.* 
Observationes  meteorologicae  oder  physika- 
lisch-histori.sche  Nachrichten  von  dem  stren- 
gen Winter  4  740.  —  Historisches  u.  Antiqua- 
risches. 

•  geb.  1675,  Febr.  11,  geit.  1745,  Oct.  2.)  {J), 


5S5 


DdUen 


Dollond. 


586 


MUm,  Johann  Heinrich  Wil- 
belm.  —  Observator  an  der  Sternwarte 
zu  Pulkowa,  früher  Observator  an  der  zu 
Dorpat  (JU), 

geb.  1810,  Apr.  25,  MÜau. 
Reduction  d.  Königsberger  DecHnationen  für 
«8t0  fftall.  phys.  cnath.  de  l'acad.  de  St.  Pe- 
lersb.  VII.  4849).  Bestimm,  d.  Meereshöhe  ei- 
nig, geolog.  wicbtigeo  Pancte  in  d.  Umgegend 
von  Pawlowsk  (Ib.  VIII,  1 850} .  Ober  Dr.  Wieh- 
mum's  Bestimmung  d.  Parallaxe  d.  Argelan- 
der'schen  Sterns  (Ib.  XIII,  Supplement,  4  855). 
Astronom.  Beobb.,  zum  Tbeil  mit  O.Babler  u. 
0.  ▼.  StrsTe  in  d.  Astr.  Nachr. 

DSlUager,  Ignaz.  —  Dr.  Med.,  folg- 
weis« Prof.  d.  Physiologie  an  d.  ehemal. 
Univ.  Bamberg  (1794)  und  an  d.  zu  Würz- 
burg (1803),  Prof.  an  d.  medicin.  Schule 
(1823}  und  d.  Anatomie  an  d.  Univ.  (1826) 
zu  München.  Milgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst seil  4  823  (Jäck)  (N), 
geb.    1770,  Mai  24,  Bamberg, 

gest.  1841,  Jan.  M,  München. 
( ber  d.  Metamorphose  d.  Erd-  u.  Stemarten 
aus  d.  Kieselreibe,  Erlang.  4  803.    Beschreib, 
eines    Fraunhofer^schen    Mikroskops    (Pogg. 
\nn.  XVII.  4829). 

D6pplac  Otto.  —  Folgweise  Assi- 
stent am  ehem.  Laboratorium  d.  Academi- 
kers  Frilzsche,  Chemiker  an  d.  kais.  Por- 
zeJIanfabrtk  in  St.  Petersburg,  dann  im  Auf- 
trage d.  Grafen  Perdtwsky,  Gouverneurs 

V.  Orenburg,  den  südl.  Ural  in  tcchn.  Be- 
ziehung bereisend,  jetzt  (4  857)  Chemiker 
an  d.  Newsky-Stearinfabrik  (Or), 

geb.  18  4  4,  Apr.  25,  Wechmar,  Gotha. 
Iber  d.  Einwirk.  d.  schweflig.  Stture  auf  ei- 
nige Kupferoxydsalze  (Bull  phys.  math.  de 
l'acad.  de  St.  Petersb.  IX,  4854).  Versuche 
ub«r  Kiiulntss  u.  Gtthrung;  mit  H.  Stmve  (Ib. 

VI.  4  8(8).  untersuch,  d.  Rinde  d.  Korkeiche 
Oieb.  Ann.  XLV,  48U).  Über  d.  Einwirk.  d. 
Deuiral.  chromsaur.  Kali  auf  Schwefelleber  u. 
neue  Bereit,  d.  unterschwefligsaur.  Kali  (Ib. 
XLVI.  484S).  Untersuch,  einiger  bernstein- 
säur  Salze  u.  über  d.  Con.ntitut.  d.  Bernstein- 
Mure  :lb.  XLVII,  4  844).  Camphor.  ein  Pro- 
duct  d.  Einwirk.  d.  Salpelerstture  auf  Bernstein 

Ib  XLI.X,  4844).  Zusammensetz.  d.  Oleum 
»uccini  rect.  (Ib.  LIV,  4  845).  Mit  Sehloiaber- 
ger:  Cotersuch.  d.  Rhabarberwurzel  (Ib.  L, 
4444).  Zur  Kenntn.  d.  Schwämme  (Ib.  LH, 
4845.. 

Mrfely  Georg  Samuel.  —  Diaconus 
zu  Plauen  im  Voigllande,  dann  Superinten- 
dent zu  Weida  im  Grossherzogthum  Wei- 
ni»r  '  SamnU.  d,  Gesellsch.  d.  freien  Künste  in 
i<V«.Bd.IIIA 

geb.   4  643,  Oct.  4  4,  Plauen, 

gest.  1688,  Aug.  6,  Weida. 


Astronom.  Betrachtung  des  grossen  Cometen, 
welcher  im  ausgehenden  4  680.  und  angehen- 
den 4  684 .  Jahr  höchst  verwunderlich  und  ent- 
setzlich erschienen  ist;  dessen  zu  Plauen  an- 
gestellte Observatfones,  nebst  etlichen  sonder- 
bahren Fragen  und  neuen  Denkwürdigkeiten, 
sonderlich  von  Verbesserung  der  Hevelischen 
Theoriae  Cometarum,  Plauen  4684  (D.  zeigt 
darin,  vor  dem  Erscheinen  der  Newton'schen 
Gravitationstheorie,  dass  dieser  Comet  eine 
Parabel  beschrieben  habe,  in  deren  Brenn- 
punct  die  Sonne  steht).  Methodus  nova  phae- 
nomenorum  coeleslium  intervalla  a  terris  facil- 
hme  determinandi ,  non  variata  statione  seu 
loco  observationis,  neque  captis  eorundem 
altitudine  vel  azimutho  (Act.  Erudit.  4685). 

D8rftirty  August  Ferdinand  Lud- 
wig. —  Apotheker  und  Bürgermeister  zu 
WHtenberg  (N), 

geb.  4  767,  Aug.  4  2,  Berlin, 
gest.  4  825,  Juni  27^  Wittenberg. 
Abband!,  über  d.  Kampher,  4  792.   Deutsches 
Apothekerbuch,  3  Bde.  Leapz.  4804—42. 

D8ttler,  RemigiusSamuel.  —  Prof. 
d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Wien  (M.  \\), 

geb.   4  744,  Aug.  7,  Wien, 

gest.  4  84  2,  Apr.  8,  .  .  .  . 
Elemente  physicae  mathematico-experimen- 
talis,  VIennae  4842. 

DolaenSi  Johann.  —  Dr.  Med.,  Phy- 
sicus  zu  Limburg  a.  d.  Lahn,  dann  pract. 
Arzt  in  Hanau ,  endlich  Leib-  u.  Hofmedi- 
cus  d.  Landgrafen  Carl  von  Hessen.  Mit- 
glied, d.  Leopoldin.  Acad.  (St), 

geb.  4  654,  Sept.  7,  Hofgeismar,* 
gest.  4707,  Sept.  4  2,  CasseL 
De  lapidibus  varias  tum  arborum,  tum  fruti- 
cum,  tum  animalium  fi^uras  exprimentibus 
(Miscell.  acad.  nat.  cur.  Dec.  I.  An.  VI  et  VII, 
4  675  et  76).  De  salis  cornu  cervi  volatilis  ad 
taclum  frigiditate  (Ib.  Dec.  I.  An.  IX  et  X, 
4678et79).  De nuri fulminanlis  improvisa  de- 
tonatione  (Ib.  id.).  —  Botanisches  u.  Medici- 
nisches. 

*  K«b.  1650,  Sept.  8  {ANC). 

Dolleri  JohannLorenz.  —  Jesuit, 
nach  Aufhebung  d.  Ordens  Prof.  d.  Aesthe- 
tik  an  d.  Univ.  zu  Heidelberg,  darauf  Hof- 
meister beim  Grafen  von  Blassen  he  im, 
zuletzt  als  Pensionär  in  Carlsruhe,  Bruch- 
sal und  Mainz  lebend  (Fl)^ 

geb.   4750,  Oct.    3,  Bretten, 

gest.  4  820,  Jan.  30,  Mainz. 
Versuch  eines  Beitrags  zur  pflilzischen  Mine- 
ralgeschichte, Heidelb.  4  778. 

Dollond*!  John.  —  Sohn  eines  bei 
Aufliebung  des  Edictes  von  Nantes  nach 
England  flüchtenden  französi.^^rlien  Prole- 
stanten aus  der  Normandie.  War  bis  4752 


587 


Dollond 


Dolomien. 


58S 


Setdenweber  in  SpilalBeld^  (einem  Stadt- 
viertel Londons)  legte  aber  dann,  in  Ge- 
roeinschaft mit  seinem  Sohne  Peter  eine 
optische  Werkstatt  an.  Wenige  Monate  vor 
seinem  Tode  auch  Mitgl.  d.  Royal  Society 
(BDJ  (GP)  (HFP). 

geb.  1706,  Juni  4  0,  Spitalfields, 
gest.  1761,  Nov.  30,  London. 
Concerninß  an  iroproveroent  of  refracting  te- 
lescopes  (Phil.  Tr.  4  758.  —  Fernrohre  mitOcu- 
larstücken  ausrüaf  Linseo).  A  contrivaoee  for 
measuring  small  angles  (Ib.  id.  zwei  Aufsatze 
—  Objective  aus  zwei  aufeinander  verschieb- 
baren plan-convexen  Linsen,  statt  der  1747 
von  Bongaer  erfundenen,  aus  zwei  nebenein- 
ander verschiebbaren  Halblinsen).  Letters  re- 
lating  to  a  theorem  of  Leonard  Suler  for  cor- 
recting  the  aberrations  in  tbe  object  glasses 
of  refracting  telescopes  (Ib.  id. ;  mit  Jamas 
Short).  An  account  of  some  experiments  con- 
cerning  Ihe  different  refranglbility  of  light; 
with  a  letter  from  Jaaot  Short  (Ib.  47S8.  — 
Darin  seine  wichtige  Erfindung  der  achroma- 
tischen Fernröhre,  die  vom  J.  4757  datlrt). 

*  Muthiii»Mslich  Ut  der  Nune  Dollond  eine  Comtp- 
tion  Ton  d^HolUnde  (OP), 

Dellendi  Peter.  —  Aeltester  Sohn 
von  John.  Setzte  nach  des  Vaters  Tode 
das  mit  ihm  betriebene  Geschäft  fort,  erst 
mit  seinem  jüngsten  Bruder  John*  und 
darauf  mit  seinem  Vetter  George  (GM, 
4  8to;  (Abr.X)  (BS), 

geb.  1730,  ....  London, 
gest.  1820,  Juli  2,  Kensington.** 
Of  an  improvement  made  by  Mr.  P.  D.  in  bis 
new  telescopes  (Phil.  Tr.  4  765  —  Achromati- 
sche Objective  aus  drei  Linsen).  Some  addi- 
tions  and  alterations  made  to  Eadlay*«  Qua- 
drant, to  render  it  more  serviceable  at  sea  (Ib. 
4  772).  An  account  of  an  apparatus  applied  to 
the  äquatorial  Instrument  for  correcting  the 
errors  artsing  from  the  refractioo  in  altitude 
(Ib.  4  779).  Some  Account  of  the  discovery 
made  by  the  täte  John  Dollond  which  led  to 
the  grand  improvement  of  the  refracting  tele- 
scopes, Lond.  4789. 

*  fe«t.  1HU4,  Not.  6,  London  {OM,  1820,  T.  XC,  pt.  II, 
p.90). 

**  geb.  1731,  Febr.  24,  geeC  tu  Biehmond  HUI  bei  Lon- 
don {GO,  1821). 

Dollond,  George.  —  Müllerlichcr- 
seits  Neffe  von  J.  Dollond  sen.,  dessen 
Namen  er  annahm  (er  hiess  eigentlich  G. 
H u gg i n s) ,  als  er  in  das  Geschäft  seines 
Vetters  Peter  eintrat.    Mitgl.  d.  Roy.  So- 
ciety und  d.  n.  Astr.  Society  (ASM.XWX) 
(Joum.  Geogr.  Soc.  1853;  (G.  1 851j, 
geb.   1774,  Jan.  25,  London, 
gest.  485S,  Mai    13,  London. 
Account  of  a  micrometer  made  of  rock  crystal 
Phil.  Tr.  4  891).  Account  of  the  transit  Instru- 


ment made  for  tbe  Cambridge  obsenratory  by 
bim  (Ib.  4  825).  On  a  concave  achromatic  leos 
adapted  to  the  wired  micrometer,  which  bas 
been  named  »Macro-micro«,  from  its  pomtr 
to  increase  tbe  priroary  Image  of  a  telescope. 
without  increasing  the  diameter  of  the  wires 
in  the  micrometer  (Ib.  4  884).  Description  of  a 
repeating  Instrument  of  a  new  constmctioo 
(Mom.  astr.  Soc.  I,  4892).  On  a  new  Instru- 
ment for  messuring  vertical  and  hortzootal 
angles  (Ib.  II.  4  826).  Account  of  ao  atmospbe- 
ric  recorder  (Drit.  Assoc.  Report.  4  6*^  Meet. 
4  847).  —  Sein  Instrumenten-Catalog,  siebe 
Astron.  Nachr.  VIII,  4884. 

Dolomlav,  Döodat  Guy  Silvain 
Tancröde  Gratet  de.  —  Machte,  nach- 
dem er  etwa  ein  Jahr  lang  Malteserriller 
(4  768 — 69)  und  darauf  auch  nur  kurze 
Zeit  franz.  OflSzier  in  Metz  gewesen,  viele 
mineralog.  Reisen  im  sudl.  Europa,  wurde 
4796  Ingenieur  des  Mines  und  Prof.  an  d. 
£coIe  des  Mines  in  Paris,  begleitete  darauf 
als  Naturforscher  d.  Expedition  nach  Aeg^p- 
len  und  ward  zuletzt  Prof.  d.  Mineralogie 
am  Museum  dliistoire  naturelle.  MllgL  d. 
Instituts  seit  4796  (Mem.  Inst,  \ll)  \B 
(BN)  (Q), 

geb.  4  750,  Juni  2 4,  Dolomieu,  b.  Tour- 

du-Pin,  Daaphine, 
gest.  4  804,  Nov.  26,  Cbateauneof,  Dep. 

Saöne  et  Loire. 
Voyage  aux  lies  de  Lipari  ou  Notice  aor  t« 
lies  Eoliennes,  suivie  d'un  Möm.  sur  une  especc 
de  voican  d'air  et  d'un  autre  sur  la  tempera- 
ture  du  climat  de  Malte,  Paris  4789.  Sur  le 
tremblement  de  terre  de  la  Calabre,  Room 
4  784.  Sur  les  lies  Ponces  etc.  Paris  1788.  Phi- 
losophie min^raiogique ,  Ib.  4802.  —  Sar  le» 
volcans  du  vai  di  Noto  (Journ.  pbys.  XX > 
1784).  Sur  la  question  de  Torlgine  du  baMlte 
(Ib.  XXXVII,  4  790).  Sur  on  genre  de  pierm 
calcaires  tr^s-peu  effervescentes  avec  le» 
acides  et  pbospborescentes  par  la  collisioD  Ib 
XXXIX,  4  794  —  Der  nach  ihm  benannt«  Do- 
lomit). M^m.  sur  les  pierres  compoa^es  ei 
sur  les  roches  (Ib.  XXXIX,  4794  et  XXXX. 
4  792).  Sur  rbuile  de  petrole  daos  le  rrisul 
de  röche  et  les  fluides  eiastiques  tires  du  quartx 
(Ib.  XL,  4  792).  Sur  une  eniption  de  l'Eta» 
(Ib.  id.).  M<^m.  sur  la  Constitution  pbysiqiie 
de  TEgypte  (Ib.  XLII,  4  793).  Sur  les  pierrf« 
flgurees  de  Florence  Ib.  XLIIl,  4793).  Distn- 
bution  mötbodique  de  tontes  les  matiöres  doot 
Taccumulation  forme  les  montagnes  vokant- 
quesetc.  (Ib.  XLIV,  n94etXLV,  4798\  Dl«- 
coors  sur  i'etude  de  la  geolofde  /Ib.  XLV,  4791 
Sur  la  strontiane,  sulfate  cristallise  rib.  XL  VI. 
4  798).  Sur  la  couleur  comme  caracC^re  de% 
pierres  (Ib.  id.).  Sur  les  tourmalines  blanche« 
du  St.-Gottbard  (Ib.  id.;.  Sur  la  subsUnrv 
dite  pyrox^ne  ou  schoerl  volcaniqae  (Ib  id 
etXLVIl,  4  798).  —  Sur  les  grotles  d'Arc>-ftur* 
Cure  (Journ.  Min.  11,  4798).   DeacripÜoB  du 


589 


Dombaile 


Donavan. 


590 


b^ril  (Ib.  III,  4795—96).  Sur  la  cbaleur  des 
lavesel  sur  des  concr^tions  quartzeuses  (Ib. 

IV,  4796).  Sur  la  leucit  ou  greoat  blanc  (Ib. 

V,  4796—97).  Sur  ranthracite  (Ib.  id.).  Sur 
la  nöoessit^  d'uoir  lesconDaissaDceschimiques 
k  Celles  du  mioöralogiste  etc.  (Ib.  id.).  Sur 
l'art  de  tailler  les  pierres  ä  fusil  (Ib.  VI,  4  797). 
Sor  la  g^ologie  et  la  lithologie  des  montagoes 
des  Vosges  (Ib.  VII,  4  797—98).  M^m.  sur  l'e- 
sp^ce  min^ralogique  (Ib.  X,  4  804). 

Doflibaalei  Christophe  Joseph 
Alexandre  Mathicu  de.* —  Gründer 
und  Director  der  landwirlbscbaftl.  Musler- 
anstalt zu  Roville  im  Dep.  de  la  Meurthe. 
Correspond.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris 
(DC)  (Q)  (QC)  (Oett), 

geb.   1777,  Febr.  16,  Nancy, 

gest.  4843,  Dec.  28,  Nancy. 
Essai  sur  i'analyse  des  eaux  min^rales  par  les 
rtectib,  Paris  4  84  0.  Sur  la  fabrication  du  Su- 
cre des  betteraves,  Ib.  4  848  et  4  823.  Sur  la 
(leslillation  des  grains  et  des  porames  de  terre, 
Ib.  4820.  Du  mode  de  nutrition  des  plautes 
aux  divers  öpoques  de  leur  croissance,  Ib. 
4824.  L'Agriculture  pratiqueet  raisonnöe.  Ib. 
i  vol.  4824.  —  Sur  un  moyen  de  bäter  la  cri- 
slallisation  du  sucre  de  raisin  (Ann.  chiro. 
LXXVI,  4  840).  Saiep  indigäne  (Ib.  LXXVII, 
4844).  Gab  heraus :  Annales  agricoles  de  Ro- 
ville, 6  vol. 

*  Eifcntllch:  Mathieu  de  Dombatle,  Chritt.Joi. 
Aln  andre. 

DmBi&i  Joseph  Franz  von.  —  Je- 
suit, folgweise  Lehrer  in  d.  Collegien  zu 
Raab,  Agram  und  Fünfkirchen,  zuletzt  Prof. 
d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Pesth  und  Dom- 
herr zu  Agram  (SSJ), 

geb.  1754,  Jan.  28,  Agram, 
gest.  184  9,  Jan.  4  8,  Agram.* 
Diss.  physica  de  ai^ris  factitii  genere  natura  et 
ulilitatibus,  Jaurini  4  784.  Sono  caoipanarum 
fulmina  promoveri  potius  quam  prohiberi, 
(juinque-EccIesiis  4  786.  Commentatio  de  ele- 
ctricitate  medica  in  Regio  Musaeo  Qutnque- 
Ecciesiensi  iastituta,  Ib.  4790.  Commentatio 
•Itera  de  etectricitate  medica  etc.  Pestini  4  793. 
Ars  electricitalis,  Ib.  4794.  Ars  electricitatem 
aegris  lulo  adhibendi,  Ib.  4796.  Lampadisele- 
rtricae  optimae  notae  descriptio  etc.  Ib.  4799. 

*  ffcb.  Juu  27,  gctt.  Jan.  1 9  {flG, «) ;  fert.  Jan.  19  (FJST). 


y  Marco  Antonio  de.  — 
Erzbiscbof  von  Spalatro  und  Primas  von 
Dalmalien,  der,  weil  er  die  Partei  der  Ve- 
tietianer  gegen  den  Papst  Paul  V.  ergrif- 
fen Iiatte,  seine  Stellung  verlassen  niussle 
und  nach  England  floh  (etwa  4  6  4  6),  dort 
Protestant  wurde  und  durch  König  J  a  c  o  b  I. 
das  Decanat  von  Windsor  erhielt,  später 
aber  (1622)  nach  Italien  zurückkehrte,  um 
wieder  zum  KathoUoismus  überzugehen, 


jedoch  der  Inquisition  in  die  Hände  ßel  und 
im  Geföngniss  auf  der  Engelsburg  starb, 
muthmaas.slich  an  Gift.  Sein  Leichnam  ward 
vom  Henker  verbrannt  und  die  Asche  in 
den  Tiber  geschüttet  (B), 

geb.   4  566, Arbe,  auf  d.  Insel 

Arbe,  * 

gest.  4624,  Sept.  . .,  Rom.** 
De  radiis  visus  et  lucis  in  perspectivis  et  iride, 
Traclatus,  Venet.  464  4  (woraus  Cap.  IX:  In- 
strument! perspectivi  ad  videnda  longe  dissita 
conficiendi  ratio  et  usus,  und  Cap.  XIII :  Vera 
iridis  tota  generatio  explicatur,  in  Libri,  bist, 
des  scienc.  matb.  T.  IV,  p.  436  u.  ff.  abge- 
druckt sind ;  über  seine  Theorie  des  Regen- 
bogens  siehe  :  Yentnri,  Commentarii  sopra  la 
storia  dell'  ottica,  Bologna  484  4,  T.  I,  p.  4  49). 
Euripus,  seu  de  fluxu  et  refluxu  maris  senten- 
tia,  Romae  4624. 

*  An  der  Küste  Dalmatiens. 
**  Verbrannt  Dec.  21  {HL). 

Domke,  Johann  Friedrich.  — 
Schiffsführer  und  Lehrer  an  der  Naviga- 
tionsschule in  Danzig  (Or), 

geb.'  1 802,  Sept.  4  4,  Slolpmünde, Pom- 
mern. 
Nautische,  astronomische  und  logarilhmiscbe 
Tafeln,  nebst  Erklärung  und  Gebrauchsan- 
weisung für  die  kOnigl.  preuss.  Navigations- 
schulen, Berlin  4  852.  Astronom.  Beobb.  in  d. 
Astr.  Nachr.  XVII,  XXII  u.  XXXIII. 

Doaaldsoil,  John.  —  Miniaturmaler 
erst  in  Edinburgh,  dann  in  London  (BD) 
(BGB), 

geb.   4737 Edinburgh, 

gest.  4  804,  Oct.  4  4 ,  Islington  b.  Lond. 
Erfand  ein  Verfahren  zum  Conserviren  ani- 
malischer und  vegetabilischer  Substanzen,  auf 
welches  er  ein  Patent  nahm. 

Donall,  Vitaiiano.  — Arzt,  Prof.  d. 
Naturgeschichte  erst  an  der  Sapienza  in 
Rom,  dann  in  Turin;  zuletzt  eine  Reise 
nach  Ostindien  unternehmend,  auf  welcher 
er  durch  Schiffbruch  sein  Leben  verlor. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  (VP)  (Th), 
geb.   4747,  Sept.  8,  Padua,* 

gest.  4763, Indisch.  Meer. 

Saggio  della  storia  naturale  dell'  Adriatico, 
Venez.  4750  (Auszug  daraus :  Phil.  Tr.  4754). 

•  geb.  1713,  ...  (2?)  {BN), 

Donavaa,  Michael.  —  Apotheker 
in  Dublin,  früher  Prof.  d.  Chemie,  Matoria 
medica  und  Pharroacie  an  der  »Apotheca- 
ries*  Hall  of  Ireland«,  so  wie  Director  dieses 
Instituts.  Mitgl.  d.  Roy.  Irish  Academy  (Or)^ 

geh    1790,  Mut  4  5,  Dublin. 
Essai  on  tbc  urigio,  progressand  present  State 
of  the  Galvanism  etc.  4  vol.  8*,  Dublin  4846. 


&9t 


Bondl 


DOBB, 


Mtt 


A  ireatise  of  Chemistry,  4  voL  8*.  AnoaU  of 
t^harmacy,  4  vpl.  8®.  —  Oo  a  new  vegetable 
acid  (sorbic  acid)  with  observations  on  malic 
acids  (Phil.  Tr.  4  81 5).  On  certain  tmprovementa 
in  theconstruct.  ofgalvanometersete.  (Tr.  Irish 
Acad.  XXII.  pt.  III,  185t).  On  thermotrito- 
electncity  (Proceed.  Irish  Acad).  On  acids  in 
the  Sterns  of  rhubarb  (Ann.  of  Phii.  IX,  1847). 
On  (he  Oxides  and  salis  of  merciiry  (Ib.  XIV, 
4  819).  Self-registring  Rain-Gauge  (Ib.  XVI, 
1820) .  Preparalion  of  pure  potash  (Ib.  N.  S.  X, 
4825,  aus  d.  Dublin  philosoph.  Journ.).  De- 
scripiion  of  an  apparatus  for  filtering  out  of 
Ibe  contact  witb  the  atmosphere  (Ib.  id.).  On 
the  question,  whether  alcoho!  be  a  product  of 
ferinentation  or  of  distillation  (Tillooh,  Phil. 
Mag.  XLIV,  4  844).  Reflections  on  the  inad- 
aquacy  of  the  principal  bypotbeses  to  account 
for  the  phenomena  of  electricity  (Ib.  Id.).  A 
new  method  of  obtainingpure  silver  (Ib.  XLVII, 
4816).  On  the  iinpurities  of  hydrogen  as  it  is 
commonly  obtaloed  (Ib.  XLVIII,  4816).  On 
the  preparation  of  phosphorus  (Phil.  Magaz. 
4**>Ser.  II,  1851).  On  the  supposed  identity  of 
the  agcnt  concerned  in  the  phenomena  of  or- 
dinary  and  voltatc  electricity,  electro-magne- 
tism,  magneto-  and  the rmo* electricity  (Ib.  III 
et  IV,  1852).  —Noch  viele  pharmaceut.  u.  medi- 
ein.  Aufsätze  In  engl.  Zeitschriften.  D.  ist  ferner 
Erfinder  einer  neuen  Gasbeleuchtung  (Dingler'i 
oJurn.  XL),  einer  Tafellampe  (Proceed.  Irish 
Acad.  IV,  1848)  u.  eines  Hygrometers. 

Doadi  (Dondus  oder  De  Dondis),  Gia- 

c  0  m  o.  —  Arzt  zu  Venedig  (VP), 

geb.   1298,  .  .  .  Padua, 

gest.  4  359,  ..  .  Padua.* 
De  modo  conficiendi  salis  ex  aquis  calidis  Apo- 
niensibus  et  de  fluxu  maris ;  gedruckt  zu  Ve- 
nedig 4874.  —  Siebe  seinen  Sohn. 

•  geb.  1310,  .,  .{Lihriy  ki»t.  tmath.  II,  220);  1345, 
l'SÖOy  oder  Vihi  {B), 

Dondl  (Dondi  dair  Orologio),  Gio- 
vanni. —  Sohn  des  Vorhergebenden. 
Arzt,  Lehrer  der  Astronomie  ao  <1.  Umv. 
zu  Padua,  dann  d.  Medicin  in  Florenz  und 
darauf  wieder  ia  Padua  (VP), 

geh.   4  318,  ..  .  Cbioggia, 

gest.  4  389,  .  .  .  Genua.* 
Vorzü($lich  beriibmt  unter  seinen  Zeitgenos- 
sen durch  Verfertigung  eines  sehr  künstlichen 
Uhrwerks  oder  Planetariums,  welches  ihm  den, 
von  seinen  Nachkommen  zum  Familiennamen 
erhobenen,  Beinamen  Ball'  Orologio  erwarb. 
Kr  beschrieb  es  in  einem  Werk,  betitelt  Pla- 
netarium, 3  Vol.  Entweder  arl>ettete  der  Va- 
ter mit  an  dieser  Uhr  oder  verfertigte  ein  min- 
der vollkommenes  E\emplar  derselt>en. 

fett.  13H0  . . .  (^ 

DoBdl  dair  Orolpgio,  C  a  r  l  o  A  n- 

tonio.  —  Marchese,  vom  Geschlecht  dor 

Vorhergehenden  (VP), 

geb.    4751, Padua, 

gest.  4804,  Mai  23, * 


Pro(fromo  deir  Istoria  naturale  da*  rooati  Ea- 
ganei,  Padova  1780  Saggl  di  osaervazioni  fisi* 
che  fatte  alle  terme  de*  mooti  Eugaaei,  Ib. 
178S.  Saggiodi  litologfa  Euganea  etc.  Ib.  4789 
Lettera  al  P.  Abb.  Tend  sopra  la  dl  lui  memo- 
ria Intorno  alle  produzioni  fossili  de'  mooti 
Euganei,  Ib.  1794. 

*  g»b.  1750  etwm  .  .  .,  n«<-  l^lf  Mai  .  .  .  (BS)  (BJf). 


Donkla,  Bryan.  —  Mascbioeobauer 
und  CiviMngenicur.  Mitslifter  und  spSter 
Vicepräsident  der  Institution  of  Ctvil-Ingi- 
neers,  Mitgl.  d.  Roy.  Astron.  und  d.  Roy. 
Society  (Abslr,  \llj, 

geb.  4768,  MUrz  22,  Sandoe,  Northum- 

berlandy 
gest.  4  855,  Febr.  27,  Surrey,  London. 
Vervollkommnete  die  Papier-Maschine  (deren 
er  einige  Hunderte  erbaute  und  für  welche  er 
auf  der  Londoner  Ausstellung  4884  eine  Pret%- 
med 8 nie  bekam) ,  ebenso  die  Druckerpre^e 
(auf  die  »Polygonal  printing  machine«  nahm 
er  ein  Patent)  und  die  Maschine  für  Farben- 
druck, erfand  4842  ein  Verfahren  Lebeosniit- 
tel  in  luftdichten  Kasten  aufzubewahren  ond 
ein  Tachometer  zur  Messung  d.  Geschwindtx- 
keitvon  Maschinen theilen  (Transact.Soc.  Art». 
XXVIII). 

Dookin,  William  Fisbburn.  — 
Savilian  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Oxford.   Seit  1842  MitgL  d.  Roy.  Society 

(OrJ, 

geb.  484 i,  Febr.  45,  Bishop-Borton. 

Yorkshire. 
On  a  ctass  of  differential  equations.  lucludinf 
those  which  occur  in  dynamlcal  problems  {Phil 
Tr.  4  854  et  55).  On  the  geometrical  lai^sol 
the  motiun  of  a  rigid  System  about  a  flied  p»int 
(Phil.  Mag.  8*1*  Ser.  XXXVI,  4850).  On  the  ge<>- 
metrical  Interpretation  of  Qualernions  ;lb  id  . 
On  the  geometrical  tbeory  of  rotation  (Ih  «'^ 
Scr.  I,  4854).  On  certain  questions  relating  tö 
the  theory  of  probabillties  (Ib.  id.  et  II,  4  8S1 

Deaa  (Donne).  Abraham.  —  Vorste* 
her  einer  zu  seiner  Zeit  berühmten  mathe- 
matischen Schule  zu  Kingston,  bei  Tauo- 
ton,  Somerseüsbire  (BD)  (RG£), 

geb.  4  7  4  8,  Febr.  6,  Biddeford,  Devoosh  « 

gest.  4746,  Juli  15 

Berechnete  Sonnen-  und  MondflnatemisM. 

Dona  (Donne),  Benjamin.  —  Gar* 
dian  der  öffentl.  Bibliothek  lu  Bristol  und 
Prof.  d.  Mechanik  daselbst,  auch  »Master 
of  Mechanics  lo  HIs  Majest)«;  früher  Vor- 
steher einer  mallieiiialisrlieu  Schule  zu 
Kingston,  beiTaunton,  Somerselsbire.  Bm- 
ties  Vongen  (BOJi)  (ß), 

geb.  4  729 Biddeford,  Devonab.. 

gest.  4  798,  Juni 


593 


Donndorff 


Doppler. 


594 


Matbematical  Essays  on  vulgär  or  decimal 
arithmetic,  4  758.  The  accountant  and  j^eome- 
trician  etc.  4766.  Epitome  of  natural  and  ex- 
perimeotal  philosophy  etc.  4  770.  The  british 
mariner's  assistant,  4  774.  Treatise  on  geome- 
try  and  trigonomelry,  4  777.  The  use  of  Geoor- 
ganoQ  or  improved  analemma  or  Substitutes 
für  the  terrestrial  and  celestial  globe,  4  788. 

DoBadarffy   Johann    August.    — 
Regierungs-Advocal,    Bürgerraeisler  und 
Ephorus  des  Gymnasiums  zu  Quedlinburg 
M.  Ii;  (G.  4  k), 

geb.  1754,  März  23,  Quedlinburg, 
gest.  4837,  Nov.  J2,  Quedlindurg. 
Sendschreiben  an  d.  Grafen  ▼.  Borke  über  Ge- 
genstände der  Elektricität,  Erfurt  4  784 .  Über 
Elektricimt.  Magnetismus,  Feuer  und  Aether, 
Ib.  4  788.  Die  Lehre  von  der  Elektricität,  S  Bde. 
Ib.  4784.  Geschichte  der  Erfindungen  usw. 
6  Bde.  Quedlinb.  4  84  7— «0.  Die  Naturlehre  in 
ihrem  ganzen  Umfange. 

1^0■ny,  FrangoisMarie  Louis.  — 
AdjuDcl  au  d.  Univ.  zu  Gent,  Repetent  d. 
Physik  und  Chemie  an  d.  £cole  du  g^nie 
civil  daselbst.  Seit  4  860  Correspond.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (BAB), 

geb.  4  822,  Jan.  31,  Oslende. 
M<^m.  sur  la  cohösion  des  liquides  et  sur  leur 
adhörence  aux  corps  solides  (M6m.  couronn. 
par  Tacad.  Brux.  XVII,  4843).  M6m.  sur  les 
prtncipales  sophistications  des  farines  et  du 
pain  (Ib.  XXII,  4848).  MitXaredEa:  M6m.  sur 
un  appareil  de  Tkilorier  modiflö  et  sur  les  pro- 
pritHes  de  l'acide  carbonique  liquide  et  solide 
IIb.  XVIII,  4845).  MitXareaka:  Recherches 
•»ur  l'eilraction  du  potassium  (Ib.  XXVI,  4854). 

—  Sur  la  sophistication  des  farines  etc.  (Bull. 
Acad.  Brux.  XJV,  4847  et  XIX,  4852).  Mit  F. 
Doaay :  Sur  une  projection  gäographique  nou- 
*elle  (Ib.  XVI,  4849). 

Dmiy,  Jean  Jacques  Daniel.  — 

Concessionär  der  Zinkgruben  am  Allen- 

biTge  (Vieille-Montagne)  beim  Dorfe  Mo- 

resnel  zwischen  Lültich  u.  Aachen  (BLB) 

BB,, 

Keb.   4  759,  Febr.  24.  Lültich, 
gest.  4  84  9,  Nov.      6,  Lültich. 
Vervollkommnete  seit  4  805  die  Zinkgewinnung 
aus  Galmey,  a.  nahm  484  0  ein  Patentdarauf. 

DoppaliaayTy  Johann  Siegmund. 

—  Kaufmann  in  Nürnberg.  Vater  des  Fol- 
ßi>nden  (WN), 

geb.   4  641,  Oct.    29,  Nürnberg, 
cesl.  1686,  Febr.  27,  Nürnberg. 
Bev'hiifUgte  sich  viel  mitphysikal.  Instrumen- 
ten, namentlich  der  Lullpumpe,  und  soll  der 
Erste  gewesen  sein,  der  In  Nürnberg  eine  auf- 
rechte Luftpumpe  mit  Hebel  darstellte. 

IK^pelmayTi    Johann    Gabriel. 

—  Soiia  de«  Vorigen.  Nachdem  er  das  Slu- 

PairfeBd«rrr,  HflodwSrtcrbocIi. 


dium  der  Rechte  gegen  das  der  Mathema- 
tik und  Physik  vertauscht,  auch  Reisen  in 
Deutschland,  nach  Holland  und  England 
gemacht,  4704  Prof.  d.  Mathematik  am 
Aegidien-Gymnasium  zu  Nürnberg.  Mitgl. 
d.  Roy.  Society  (WN)  (M), 

geb.   4  674, Nürnberg,* 

gest.  4  760,  Dec.  4,  Nürnberg. 

Summa  geometriae  practicae  etc.  Norimb. 
4  74  8,  4  750.  Nova  methodus  parandi  sciate- 
rica  solaria,  Ib.  474  9  (Auch  deutsch).  Histo- 
rische Nachricht  von  den  Nürnbergischen  Ma- 
thematicis  und  Künstlern,  Ib.  4  730.  Physica 
experimenlalis  illustrala,  Ib.  4  734.  Alias  coe- 
lestis  in  quo  XXX  tab.  astron.  aeri  incisae  con- 
tinentur,  Ib.  4742.  Neu  entdeckte  Phaeno- 
mena  von  bewundernswürdlfien  Wirkungen  d. 
Natur,  welche  bei  der  fast  allen  Körpern  zu- 
kommenden elektr.  Kraft  usw.  hervorgebracht 
werden,  Ib.  4  744.  —  Animadversiones  non- 
nullae  circa  eclipsium  observaliones  (Ephe- 
mer. Acad.  Nat.  Cur.  Cent.  IlletlV).  Ani- 
madversiones in  usum  vitrorum  planorum  in 
observationibus  astronomicis  (Ib.  Cent.  VH  et 
VIII).  Circa  trigooometriam  sphaerirani  (Act. 
Acad.  Nat.  Cur.  Vol.  II). 

*geb.  1678,  .  .  .  (TA). 

Doppler,  Christian.  —  Dr.  Phil., 
folgweise  Assistent  d.  Mathematik  am  po- 
lylechn.  Institut  in  Wien  (4  829 — 33),  Sup- 
plenl  (4837)  und  darauf  Professor  (4  814) 
d.  Mathematik  an  d.  ständisch-technischen 
Lehranstalt  in  Prag,  Bergrath  u.  Prof.  d. 
Mathematik,  Physik  u.  Mechanik  an  der 
Berg-Academie  zu  Schemnitz  (4  847)  und 
(4  850)  Prof.  d.  pract.  Geometrie  am  po- 
lytechn.  Institut,  auch  bald  darauf  Prof.  d. 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Wien.  Mitglied  d. 
königl.  böhm.  Gesellsch.  d.  Wiss.  seit  1840 
und  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Wien  seit  4  848 

geb.  4803,  Nov.  J 9,  Salzburg,* 
gest.  4  853,  März  47,  Venedig. 
Arithmetik  u.  Algebra  usw.  Prag  4  848  («.  Aufl. 
Wien  4  854).  —  Versuch  einer  analy t  Behandl. 
beliebig  begrenzter  u.  zusammengesetzt.  Li- 
nien, Flächen  u.  Körper  (Abh.  königl.  böhm. 
Gesellsch.  I,  4844).  über  d.  farbige  Licht  d. 
Doppelsterne  usw.  (Ib.  II,  4848).  Versuch  ein. 
Erweitr.  d.  analyt.  Geometrie  usw.  (Ib.  Id  ). 
Iber  eine  bei  jeder  Rotation  des  Fortpflan- 
zungsmittels sich  einstellende  eigenthüml.  Ab- 
lenk, d.  Licht- u.  Schallstrahlen  (Ib.  111, 4845). 
Optisches  Diastomometer  usw.  (Ib.  id.).  All- 
gem.  Beweis,  dass  dieselben  Factoren  in  be- 
liebiger Ordn.  multiplicirt,  stets  dasselbe  Pro- 
duct  geben  (Ib.  id.).  Über  ein  Mittel,  periodi- 
sche Bewegungen  von  ungemeiner  Schnellig- 
keit noch  wahrnehmbar  zu  machen  (Ib.  id.). 
Überd.  bisherig.  Erklärungsversuche  d.  Aber- 
ration (Ib.  id.).   Über  ein  Ommatogoniometer 

38 


595 


Dom. 


596 


oder  Gesichtswinkelmesser  (Ib.  id.).  Über  eine 
katoptr.  Vorrichtung  zum  Abstecken  der  s.  g. 
Eisenbabncurven  usw.  (Ib.  id.).  Methode,  die 
scheinbaren  Durchmesser  sttmmtl.  Fixsterne 
in  Bogenmaass  zu  bestimmen  (Ib.  IV,  4  847). 
(jberd.  Möglichkeit,  die  absoluten  Entfernun- 
gen u.  absoluten  Durchmesser  der  Fixsterne 
auf  rein  optisch.  Wege  zu  bestimmen  (Ib.  id.). 
Methode,  mit  der  die  Lichtmolekel-  usw. 
-Schwingungen  zu  bestimm.  (Ib.  id.  —  Die  drei 
letzt.  Abhandl.  auch  unter  d.  Titel :  Beiträge 
zur  Fixsternkunde].  Methode,  d.  Geschwin- 
digk.,  mit  der  d.  Luftmolekel  beim  Schalle 
schwingen,  zu  bestimmen  (Ib.  id.).  Über  eine 
vom  Zerstreuungsvermögen  d.  Fortpflanzungs- 
mittel völlig  unabhängige  rotatorische  Disper- 
sion d.  Lichts  (Ib.  id.).  Über  eine  wesenll. 
Verbessr.  d.  katoptr.  Mikroskops  (Ib.  Id.).  Ver- 
such einer  systemat.  Classificat.  d.  Farben  (Ib. 
V,  4  848).  über  d.  Anzahl  d.  mögl.  Gesicbts- 
wahrnehmungen  (Ib.  id.).  Über  d.  Einflussd. 
Beweg,  d.  Fortpflanzungsmittels  auf  d.  Er- 
schein, d.  Aether-,  Luft-  u.  Wasserwellen  (Ib. 
id.).  Die  meisten  dieser  Abhandl.  sind  auch 
einzeln  erschienen.  —  Beitrag  zu  d.  Paralle- 
lentlieorien  (Wien,  polytechn.  Jahrb.  XVll, 
4832).  Über  d.  Convergenz  einer  unendl.  Lo- 
garithmenfolge (Ib.  id.).  Über  Ketlenwurzeln 
u.  deren  Convergenz  (Ib.  id.).  über  d.  wahr- 
scheinl.  Ursache  d.  Elektricitöts-Erreg  durch 
Berühr.  (Ib.  XVIII.  4  884).  Beschreib,  eines  Cy- 
clographen  usw.  (Heaaler's  encyclop.  Zeitschr. 
484S).  Beschreib,  e.  neu.  Instr.  z.  Verzeich- 
nen Descartes' scher  Ovallinien  (Ib.  id.).  Beitr. 
z.  Etektricitttts-Erreg.  durch  Reibung  (Ib.  id.). 
Verbesserte  Construction  d.  Messtische  (Ib. 
4  844).  Über  d.  Durchsichtigk.  d.  Coraeten- 
kerne  usw.  (Baumcrartner  u.  J.  y.  Holger's 
Zeitschr.  V,  4  837).  Über  e.  merkwürd.  Eigen- 
thümlichk.  d.  elektr.  Spannung  (Ib.  id.).  Ueber 

d.  Grosse  u.  Kleine  in  d.  Natur  (Ib.  id.).  Versuch 

e.  auf  rein  mechan.  Principien  sich  stützend. 
Erklärung  d.  galvano-elektr.  u.  magnet.  Po- 
larität (Deokschr.  d.  Wiener  Acad.  I,  4  850). 
Übere.  Mittel,  d.  Spannkraft  d.  Wasserdampfs 
usw.  durch  d.  Gehör  zu  bestimm.  (Sitzuiigs* 
her.  d.  Wien.  Acad.  4  849).  Mittel,  d.  Brechung 
d.  Schallstrahlen  experimentell  zu  bestimm. 
(Ib.  id  ).  Bemerkk.,  seiue  Theorie  d.  farbig. 
Licht«  d.  Doppelsterne  betreffend  (Ib.  4850). 
Rechtfertig,  seiner  Theorie  d.  färb.  Lichts  d. 
DoppeLsterne  gegen  Buys-Ballot  (Pogg.  Ann. 
LXVIIl,  4  846).  Weitere  Beiträge  zu  dieser 
Theorie  (Ib.  LXXXI,  4850  u.  LXXXV,  485)). 
Einfluss  d.  Beweg,  auf  d.  Intensität  d.  Töne 
flb.  LXXXIV,  4  854).  Anwend.  d.  Sirene  u.  d. 
akust.  Flugrtfdchens  zur  Bestimm,  d.  Spann- 
kraft d.  Wasserdämpfe  u.  d.  comprimirt.  Luft 
(Ib.  Ergänzungsbd.  III).  Übersicht  seiner  phy- 
sik.  Leistungen  (Ib.  LXXII.  4847). 

*  geb.  Not.  SO  (in.  1853). 

Dorifti  Paolo  Matteo.  —  Genuesi- 
scher Patrteier  (Jj, 

geb.   1662, Genua. 

gesL  1746,  Febr.  25.  Neapel. 
Constiderazioni  sopra  il  modo  e  la  nieccanica 
de'  corpi  seosibili  e  de'  corpi  insensibiü.  Let^ 


tera  sopra  le  parabole  di  grado  superiore. 
Nuovo  metodo  geometrico  per  trovar  fra  dua 
lottere  date  ioflnite  serie  continue  proporzio- 
nali.  Opere  matematiche,  3  Vol. 

Dorisji  Jean.  —  Jesuit,  Lehrer  der 

Philosophie  u.  Theologie  zu  Paris  (SBJ,  {J  , 

geb.   1585  etwa,  .  .  .  Moasson,  D^p. 

Ardennes, 

gest.  1667,  März  4S,  Paris. 
Quacsliones  curiosae  de  ventorum  origioe,  de 
accessu  et  recessu  maris,  Parisiis  4646. 

DOFBi  Johann.  —  PredigennÖDch, 
Lehrer  an  d.  Univ.  zu  Wien.  Schüler  von 
Peuerbach  u.  Regiomontan  (Käst- 
ner, Gesch.  d.  Math,  II,  530^, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  509,  .  .  . 
Verfertigte  drei  »Sphaerßs  solides  mirae  ma- 
gnitudinis. « 

Dom  (Domaeus),  Gerhard.  —  AU 
chimist,  Schüler  des  Paracelsus,  in 
Strassburg,  Basel  und  Frankfurt  a.  M.  le- 
bend (Schm.  A)  (J), 

Lebte  im  XYL  Jahrhundert. 
Clavis  totius  philosophiae  chymisticae,  Luied. 
Bat.  4567,  Francof.  4588,  Herbomae4594.  La- 
pis metaphysicusautphilosophicus,  Bas.  4  569. 
4  570,  4574.  De  natura  lucis,  Fraocof.  45SS. 
Astronomie,  Chymia,  anatomia  viva,  compeo« 
dium,  congeries,  declinarium,  fasciculus,  de- 
fensio  Paraeelai,  ejusve  doctrinae.  Mooarcfaia 
physica,  Basll.  4  577.  Dictionarium  chymicum 
Theopbraiti,  Francof.  4  563.  —  Weitere«  lo 
Kangeti,  Bibliotheca  chemica. 

Dom  y  I  g  n  a  z.  —  Jesuit,  spiter  Prof. 

d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Fulda  (U,  II  . 

geb.   173  4,  ..  .  Uzwingen, 

gesl 

De  iofluxu  siderum,  Bamb.  4769.  MBtbemati- 
sehe  Kenntnisse  von  der  Rechen-,  Ue«s-.  Be- 
wegungs-  u.  Baukunst,  Fulda  u.  Würzb.  4  777. 

Doni|  Georg  Anton.  —  Prof.  d.  M^ 
dicin  an  d.  Univ.  zu  Bamberg  (M.  \\)  (S . 

geb.   1760, Bamberg, 

gest.  4  830,  Juni  29,  Bamberg. 
Pharmaceut.  Taschen loxicon ,  Müocheo  4  84$ 

DarBi  Johann  Friedrieb. —  Fj- 
brikencommissar  in  Berlin,  Chemiker  wul 
Techniker  bei  der  General-Verwaltung  der 
Steuern  im  preu.<sischen  Finanzministerium 

(M.W)  (GB.nn), 

geb.   4  782,  Mürz  26,  Neu-Ruppin. 

gest Rudow,b.BeHui 

Bourtheil.  d.  wichtigst  Operationen  in  d.  Bier- 
brauerei u.  BranteweinbreDDerei,  Berl.  <6t4 
Abbildung  u.  Beschreib,  zweier  neueo,  mhr 
zweckmässigen    Brantewein  -  BreoogeritlN>Q 
Ib.  4  84  9.  Aufsatze  in  technolog.  Zeitsdiriften 
—  Erfinder  der  nach  Ihm  benanntefi 


597 


DonUieim 


Dave. 


598 


if  Friedrieb.  —  Dr.  Phil. 
Diss.J, 

geb.  1817,  Aug.  10,  Detmold. 
De   siDgularitatibus    su perfidem m ,    Bonnae 

Dorsten,  Johann  Daniel.  —  Dr. 

Med.,  Prof.  erst  d.  Medicin,  dann  (I695j 

cl.  Physik  an  d.  üniv.  zu  Marburg  (St)  (A), 

geb.   1643,  Apr.  20,  Marburg, 

gest.  n06,  Sept.  80,  Blarburg. 
Disp.  de  vacuo,  4695. 

Dorla  (d'Orta],  Bento  Sancbes.  — 
RÖiiigl.  portugies.  Astronom  u.  Geograph. 
Uitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Lissabon.  Von 
1781  an  mit  Vermessungen  in  Brasilien 
beschsnigt  (Stockler,  Obras, T. IJ, 
geb.  1739,  ..  .  Coimbra, 
gest.  1795,  .  .  .  Rio  Janeiro. 
Observacods  astronoroicas  feitas  junto  ao  Ca- 
slello  da  cidade  do  Rio  de  Janeiro  etc.  (Mem. 
de  Liüboa,  I,  1797}.  Observa^o^s  das  mares 
feilas  na  bocca  da  Barra  do  Rio  de  Janeiro 
Ib.  id).  Observa^ods  ineteorologicas  feitas  na 
cidade  do  Rio  de  Janeiro  no  anno  de  1781  — 
83  Ib.  id.).  Observ.  do  ecllpse  da  Lua  no  dia 
«0  Sett.  178«  (Ib.  id.).  Observ.  de  1.  «.  8.  4. 
Satellit«  de  Jupiter  etc.  (Ib.  id.). 

DoMto,   Rol>ert.  —  Apotheker  in 
London  (RGE), 

geb 

gest.  1777,  Febr.  ±0,  London, 
Tbc  elaboratory  laid  opeo  or  tbe  secrets  of 
modern  cbemistry  and  pharniacy  revealed, 
Lond.  1758.  Institutes  of  experimental  cbemi- 
stry, S  vol.  Ib.  1759.  Tbeory  and  praclice  of 
rhinirgical  pharmacy,  Ib.  1761.  Memoirs  of 
agriculture  and  otber  economfcal  art«,  Ib. 
«768—81. 


\f  Cornelia.  —  Matbemati- 
cus  u.  Examinator  der  Ofliciere  u.  Steuer- 
leute beim  Admiralitäts-CoUegium  in  Am- 
sterdam, Lehrer  am  vrye  Zeemans-Coilegie 
daselbst.  Seit  1752  Mitgl.  d.  Maatschappy 
der  Weetenschappen  in  Harlem  (Verhandi 
Maatsch.  Haari  XV,  177  ij, 

geb.   1713  etwa, 

gesL  1773,  Juli  1,  Amsterdam. 
De  noodii^e  Zeemans-tafeln  en  Voorbeelde  tot 
bat  vinden  der  breedte  bulten  den  middag, 
Amsterd.  — Verhaodeling  om  buiten  den  roid* 
dag  op  see  de  waare  middagsbreedte  te  vin- 
den (Verband!.  Maatsch.  Haarl.  1, 1755).  Körte 
Verhaodeling  over  het  vinden  van  een  scbyn- 
bare  planeets-ptaats,  als  deszelfs  plaata,  uit 
bet  ceoirum  van  d'aardklot  te  zien,  bekend  is 
Ib.  IV,  4758). 

D«m,  Heinrich  Wilhelm.  —  Dr. 
Phil.,  von  1826  bis  1829  successivc  Do- 


cent  u.  ausserordentl.  Prof.  an  d.  Univ.  zu 
Königsberg,  dann  ausserordentl.  u.  später 
(1845)  ordentl.  Prof.  an  d.  Univ.  zu  Ber- 
lin, so  wie  Lehrer  d.  Physik  an  d.  allgem. 
Kriegsschule  u.  am  königl.  Gewerbe-Insti- 
tut, früher  auch  am  Werderschen  Gymna- 
sium, am  Friedrich-Wilhelms-Gymnasium 
u.  an  d.  Artillerieschule.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Berlin  seil  1 837  (Or)  (GB.  1 8i5;. 

geb.  1803,  Oct.  6,  Liegnitz. 

De  barometri  routationibus,  Berol.  1826.  Über 
Maass  u.  Messen,  Ib.  1883  (2.  Aufl.  1835). 
Meteorolog.  Untersuchungen,  Ib.  1887.  Die 
neuere  Farbenlehre  usw.  (Scbulprgr.)  Ib.  1838. 
Die  Witlerungsverhaitoisse  von  Berlin,  Ib. 
1842.  Über  Elektricität,  Ib.  1848.  Die  Witte- 
rn ngsgeschicbte  des  letzten  Jahrzehnts  1840 
—50,  Ib.  1853.  Überd.  klimat.  Verhältnisse 
d.  preuss.  Staats,  8  Abschnitte,  Ib.  1855.  — 
Über  die  nicht-periodischen  Aenderungen  d. 
Temperatur- Vertheilnng  auf  d.  Oberfläche  d. 
Erde;  fünf  Abbandl.  (Abhandl.  d.  Berl.  Acad. 
1888,  39,  42,  45  u.  52).  über  Induction  durch 
elektromagnetisirtes  Eisen  (Ib.  1841).  Über  d. 
Zusammenhang  d.  Warmoverönderungen  d. 
Atmosphäre  mit  d.  Entwickl.  d.  Pflanzen  (Ib. 
1844)  Über  d.  taglich.  Veründerungen  d.  At- 
mosphäre (Ib.  1846).  Überd.  Bewegungen  d. 
Wärme  in  Erdschichten  von  verschiedn.  geo- 
gnost.  Beschaffenheit  (Ib.  id.).  Tafel  d.  mitU. 
Temperaturen  verschiedn.  Orte  (Ib.  id  )  Über 
Linien  gleicher  Monatswärme  (Ib.  1848).  Dar- 
stell, d.  Wärme-Erscheinungen  durch  5tägige 
Mittel  von  1782—1855  (Ib.  1856).  Über  die 
Rückfölto  der  Kälte  im  Mai  (Ib.  id.).  Über  die 
tägl.  Verändr.  d.  Temperatur  d.  Atmosphäre 
(Ib.  id.).  (Mehre  dieser  Abhandl.  auch  für  sich 
erschienen].  —  Meteorolog.  Untersuch,  über  d. 
Winde  (Pogg.  Ann.  XII,  4  828).  Über  Hygro- 
meteore ;  über  d.  Gewitter ;  über  mittl.  Luft- 
ströme;  über  barometr.  Minima  (Ib.  XIII, 
1828).  Über  d.  Windverbältn.  in  Europa  (Ib. 
XV,  1829).  Über  d.  Verändr.  d.  Dampfatmo- 
sphäre durch  Windesricht.  (Ih.  XVI,  1829). 
Tägl.  u.  jäbri.  Verändr.  d.  Dampfalmosphäre 
(Ib.  id.).  Über  Verdampfungskälte  (Ib.  XIX. 
1880).  Über  gleichzeit.  Störung  in  d.  tägl.  Va-> 
riat.  u.  Declinat.  d.  magnet.  Kraft  (Ib.  XX, 
1880).  Über  Moussons  u.  Passate  (Ib.  XXI, 
1831).  Ursache  d.  tägl.  Barometerschwank. 
(Ib.  XXII,  1881).  Physische  Ursache  d.  Ge- 
sUlt  d.  Isothermen  (Ib.  XXIII,  1881).  Über 
Gase  u.  Dämpfe  (Ib.  id.).  Vertbeil.  d.  atmo- 
spbär.  Drucks  in  d.  jährl.  Periode  usw.  (Ib. 
XXIV.  1832).  Über  Gitterfarbeo  (Ib.  XXVI, 
1832).  Über  elektro-magnet.  Aozieh.  u.  Ab- 
stoss.  (Ib.  XXVIII,  1883).  Magneto-elektr. 
Elcktromagnete  (Ib.  XXIX,  1 833) .  Über  d.  Re- 
gen (Ib.  XXXI,  1834).  Verbandensein  zweier 
Regenzeiten  im  südl.  Europa  (Ib.  XXXV,  1885). 
Disconlinuität  d.  Blitzes;  opt.  Eigensch.  d. 
Diopsids  (Ib.  id.).  Versuche  über  Ci reu larpo- 
larisation  (Ib.  id.).  Apparat  für  geradlin.,  cir- 
culare  u.  ellipt.  Polarisat.  (Ib.  id.).  Einfl.  d. 
Drehung  d.  Erde  auf  d.  Strömungen  d.  At- 

38* 


599 


Drau  von  Sauerbronn 


Dri^arnaad. 


600 


raospb.  (Ib.  XXXVI,  4  885).    Merkwürd.  Ei- 
Renscb.  d.  Westwinde  in  Dänemark  (Ib.  id.). 
Unterschied  positiv,  u.  negativ,  einaxiger  Kry> 
stalle  bei  circul.  u.  ellipt.  Polarisat.  (Ib.  XL, 
4  837).    Erschein,  bei  zweiaxig.   Krystall.  in 
circul.  polarisirt.  Licht  (Ib.  id.).    Zusammen- 
hang d.  opt.  Eigensch.  d.  Bergkrystalls  mit  d. 
krystallographischen  (Ib.  id.).    lieber  d.  ver- 
schiedn.  Windtheorien  (Ib.  XLII,  4837).    Ma- 
gneto-elektr.  Apparat  usw.  (Ib.  XLIII,  4888). 
Akust.  Interferenz  (Ib. XLIV,  f838).  Thermo- 
süule  rur  constante  Ströme  (Ib.  id.).  Über  sub- 
jective  Complementarfarben  (Ib.  XLV.  4  888). 
Inducirte  Ströme,  die  galvanometr.  gleich  wir- 
ken, physiolog.  aber  ungleich  (Ib.  XLIX,  4840). 
Gesetz d.  Stürme  (Ib.  LH.  4844).  Überd.  durch 
Magnelisiren  d.  Eisens  mitteist  Reibungselektr. 
inducirL  Ströme  (Ib.  LIV,  4844).    Magnetism. 
d.  sogenannt,  unmagnet.  Metalle  (Ib.  id.).  Über 
d.  Gegenslrom  zu  Anfang  und  zu  Ende  eines 
primären  (Ib.  LVI,  4  842).   Über  d.  inducirten 
Ströme  in  massiv.  Eisen  u.  eisern.  Drahtbün- 
deln bei  Annäherung  e.  Stahlmagnets  (Ib.  id.). 
Ob  der  Funke  bei  Unterbrech.  e.  elektr.  Stroms 
im  Moment  der  Unterbrech    oder  später  er- 
scheine? (Ib.  id  ).  Period.  Aendr.  d.  Drucks 
d.  Atmosphäre  im  Innern  d.  Continente  (Ib. 
LVIII,4843).  Ladungsstrom  d.  elektr.  Batterie 
(Ib.  LXIV,  4  845).    Ueber  d.  vom  Drebungsge- 
setz  ahhäng.  Drehungen  d.  Windfahne  usw. 
(Ib.  LXVII.  4846).  Direcle  Prüf.  d.  Drehungs- 
gesetzes aufd.  nördl.  Erdhälfteu.  Wahrnehm, 
dess.  aufd.  südl.  (Ib.  id.).  Zusammenhang  d. 
Temperaturveränderungen  usw.  mit  d.  Ent- 
wickl.  d.  Pflanzen  (Ib.  LXVIII,  4  846).  Überd. 
tägl.  Temperaturverändr.  d.  Atmosphäre  (Ib. 
LXIX,  4846).    Tägl.  Barometerverändr.  in  d. 
heiss.  Zone  fib.  LXX,  4  847).  Darslell.  d.  Weiss 
aus    Complementarfarben    usw.    (Ib.    LXXI, 
4  847),   Subjective  Farben  beim  Farbenkreisel 
usw.   (Ib.  id  ).    Beschreib,  d    Stephanoskops 
(Ib.  id.).  Opt.  Täuschung  auf  Eisenbahnen  ;Ib. 
id  ).    l'eber  Ströme  von  Flaschensäulen  [\h. 
LXXII,  4847).    Scheiben  z.  Darstell,  subjecl. 
Farben  (Ib.  LXXV,  4848).  Über  d.  Wassersc- 
hall d.  Atmosph.  (Ib.  LXXVII,  4  849).  Überd. 
4  830  auf  d.  prcu^s.  Slalionen  beobb.  Kälte- 
Exlreme  (Ib.  LXXX,  4850).    Über  Binocular- 
sehen  phsmat.  Farben  u.  neue  Stereoskop. 
Methode  (Ib.  id.).    Beschreib,  e.  Lochsirene 
usw.  (Ib.  LXXXII,  4  854).    Irj^achen  d.  Glan- 
zes u.  d.  Irradiation  (Ib.  LXXXIII.  4  854).  Be- 
schreib, mehrcr  Prismenstereoskope  u.  eines 
einfach.  Spiegelslereoskops  (Ib.  id.;     Das  Re- 
versionsprisma  u.  seine  Anwend  usw.  (Ib.  id.). 
Einfl.  d.  Helligk.  e.  weiss.  Beleucht.  aufd.  rela- 
tive Intensit.  verschiedn.  Farben  (Ib.  LXXXV, 
4  85i).   Methode  gespannt.  Saiten  u.  elast.  Fe- 
dern mittelst  e.  Elektromugnets  in  tönende 
Sch^iugg.  usw.  zu  versetzen  (Ib.  LXXXVII, 
4  85Sj.    Absorpt    d.  polarisirt.  Lichts  in  dop- 
peltbrech.   Krystallen,   als   Unterscheidurigs- 
nilttel  ein-  u.  zweiaxig.  Krystalle  usw.  {Ib. 
LXXXIX,  4853).    Über  d.  Vertheil   d.  Regens 
in  d.  gemässigt.  Zone  (Ib.  XCIV,  4  855,.  Ueber 
Btnocular-Sehen  durch  verschieden  gefärbte 
Gläser  (Ib.  CII .  4  857).   Über  d.  elekir.  Licht 
(Ib.  id.).  Methode,  Interferenz- u.  Absorptions- 


farben beliebig  zu  mischen  (Ib.  Id.).   Cberd 
Unterschiede  monocular.  u.  blnocular.  Psea- 
doskopie  (Ib.  id.).  —  Viele  Aufsätze  in  d.  Mo- 
natsbericht, d.  Berlin.  Acad.,  von  deoen  di(» 
meisten  auch  in  Pogg.  Ann. 

Drals  TOB  Sauerbroaa,  Carl, 

Freiherr  von.  —  Badenscher  Forstmeister 
und  Kammerherr.  Begleitete  G.  H.  von 
Langsdorfauf  seiner  wissenschaftlicben 
Reise  nach  Brasilien  fCllJ  (CL), 

geb.    4  783  etwa, 

gest.  4  851,  Dec.  U,  Carlsruhe. 
Abbildung  und  Beschreibung  seiner  neu  er- 
fundenen Laufmaschine  (Draisine,  Völocip^de 
Manheim  484  8.  ♦  —  Vielleicht  auch  von  ihm  ■ 
Formel  für  die  Auflösung  aller  (numeriscbeo 
Gleichungen,  Manh.  4821. 

•In  {MAI)  Bd.  XVII  ist  fUtchlich  der  Vater  Carl 
Wilhelm  Friedrich  Ladwif  (Prftaident  dn 
Ober-AppelUÜODBgericht«  in  Hmnbeim,  geb.  17V. 
Sept.  23,  Antbach,  gest.  1830,  Febr.  2)  and  ebenda- 
selbst Bd.  XXII  der  Onkel  Frani  Georg  Hein- 
rich (Oberforstmeisterin  Freiburg,  g«b.  175v.  Mti 
20,  Ansbach)  als  Erfinder  angegeben.  Nach  iG,  liii 
und  {N)  ist  dieser  gest.  1851,  Dec.  12. 

Drake ,  SirFrancis.  —  Englischer 
Seefahrer,  zuletzt  Admiral,  der  die  spani- 
schen Colonien  in  Amerika  über  zwanzig 
Jahre  lang  mit  grossem  Glück  bekriegte 

(BD), 

geb.   1545 Tavistock,  DevoD- 

shire, 
gest.  4  597,  Jan.  28,  b.NombredeDios. 

in  Westind.,  zu  Schiff* 
The  famous  voyage  of  Sir  Tnuieifl  Dnk*  into 
the  South  Sea  and  hence  about  the  whole  glob<» 
of  the  earlh  (von  4  577  bis  1584),  Lond  1609 
(Geschrieben  von  FrmnoitPratty).  Auch  III^ 
World  encompassed  by  F.Draka  etc.  Ib  icr.o. 
Dber  seine  zweite  Reise:  Expeditio  F.  Drskü, 
equitis  anglici,  in  Indias  orientales  A.  D.  4  5hs 
Qdditis  passim  regionum,  locorumque  omoiau 
tabulis  fjeojjraphicis  quam  accuraltssimls,  Ib 
4  588.  tber  .seine  dritte  Reise  im  J.  4  595  sieb« 
d.  Werk  von  Ba  Biy.  —  D.  wird  gewöhohch 
als  Derjenige  genannt,  der  die  Kartoffel  zuer«t 
nach  Europa  gebracht  habe;  sie  war  aber 
schon  vor  ihm  in  Italien  u.  Spanien  bekannt. 

•  gest.  15»6,  Dec.  30  (A.  St.),  bei  Panama  (B)  {BJf  , 

DrakOi  Andersvon.  —  Dnler-Slatl- 
halter  von  Stockholm,  Präsident  des  Com- 
merz-ColIegiums  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wi». 

daselbst  (SR), 

geb.  .  .  .,  gest.  17  ii,  Aug.  1,  .  .  . 
Diss.  de  dlvisibilitate  quantitatis,  Cpsal.  4701 
Tankar  om  krokiga  liniers  nytta  ut  i  kooster 
och  vetenskaper  (Vetcnsk.  Acad.  Handl.  474J 

Drapamaudi  Jacques  Philippr 
Raymond.  —  Prof.  d.  Naturgeschichte  an 
der  £cole  de  Mädicine  in  Montpellier   B 

(BN), 


601 


Draper 


Drieberg. 


602 


geb.  1779,  Juni  3,  Montpellier, 
gest.  f805,  Febr.  i,  Montpellier. 
Sur  les  mouvements  que  cerlains  flaides  re- 
(oivent  par  le  contact  d*autres  fluides  (Ann. 
chim.  XLVII,  1809).  Notice  min^ralogique  sur 
MoDtferrier  (Journ.  phys.  LVII,  1803).  Sur  le 
mouvement  gyratoire  des  molecules  de  cam- 
phre  (Cftpalla,  Journ.  de  la  Soc.  de  Santa  etc. 
de  Bordeaux,  T.  III).  Sur  le  Diirage.  —  Zoolo- 
gisches. 

Draperi  John  William. — Dr. Med., 
erst  (1836)  Prof.  d.  Chemie  und  Physik 
am  Hampden  Sidney  College  in  Yirginien, 
dann  (4  839)  Prof.  d.  Chemie  und  Physio- 
logie an  d.  Univ.  zu  New-York  (Or), 

geb.  I8H,  Mai  5,  bei  Liverpool,  Engl. 

Eiperiments  to  determine  wbether  light  ex- 
cert«  any  magnetic  action  (Journ.  Franklin  In- 
»titate  1835).  Od  the  tidal  motion  of  moveable 
electric  conductors  (Ib.  4  836).  On  the  inter- 
frtilial  movements  among  the  particles  of  bo- 
dies  (Ib.  id.).  On  the  chemical  action  of  the 
solar  ligbt  (Ib.  4  887).  On  the  theory  of  capil- 
tary  allractioD  (Journ.  of  med.  science  4  836). 
On  the  great  roechanical  force  of  capillary  at- 
traction  (Ib.  4888).  On  the  theory  of  endos- 
mosis  (ib.  id.).  Influence  of  electricity  on  ca- 
pillary action  (SiUiiii.  Journ.  XXVI,  4  834). 
Idolatry  and  philosopby  of  the  Zabians  (Ib. 
XXVIII,  4  833} .  On  latentlight  (Ib.  XLIV,  4  84 3) . 
On  the  use  of  a  secondary  wire  as  a  measure 
of  ibe  relative  tension  of  electric  current«  (Phil. 
MaK.  3<iSer.  XV,  4839).  On  the  light  of  the 
«uo  in  the  south  of  Virginia  (Ib.  XVI.  4  840). 
On  the  electromotive  power  of  beat  (Ib.  id.). 
On  (he  process  of  Daguerreotype  etc.  (Ib.  XVII, 
M40  .  On  some  analogies  between  the  phae- 
nomena  of  the  chemical  rays  and  those  of  ra- 
(tiaot  heat  (Ib.  XIX,  4  844).  On  certain  spcctral 
4ppearances  and  on  latent  light  (Ib.  XXI,  4  842). 
On  chemical  rays  analogous  to  the  rays  of  dark 
ht4i  Ib.  id).  On  the  action  of  the  rays  of  the 
sn\ar  Kpectrum  on  the  Da^uerreotypplate  (Ib. 
WII,  4  843).  On  the  delitbonizing  power  of 
«ertain  ga«es  etc.  (Ib.  id.j.  On  a  new  System 
of  inactive  tilhonographic  Spaces  in  the  solar 
spectnim  (Ib.  id.).  On  the  tilbonotype  or  art 
of  oHiltiplying  Daguerreotypes  (Ib.  id.).  De- 
cuftipoifition  of  carbonic  acid  and  the  aJkaline 
rart>onale9  by  the  light  of  the  sun  (Ib.  XXIII, 
4*^43  .  Cbange  in  elementary  substance  from 
eiposure  to  the  sun's  rays  (Ib.  id.).  Descrip- 
lion  of  the  tithonometer  (Ib.  Id.).  On  tithoni- 
red  cblorine  Ib.  XXV,  484'«).  On  the  existence 
of  a  fourth  imponderable  (Ib.  id.).  On  the  de- 
(ornposiiioD  of  carbonic  acid  by  the  leaves  of 
p'anls  elc.  (Ib.  Id.).  On  capillary  attraction 
It>  XXVI,  4845).  On  the  interference  spectrum 
ind  the  absorption  of  tithonic  rays  (Ib.  id.). 
On  the  allotropism  of  cblorine  etc.  (Ib.  XXVII, 
««■iS).  On  a  remarkable  diflTerence  between 
the  rays  of  Incandescent  lime  and  tbose  emit- 
le<l  by  BD  electric  spark  Mb.  id.).  On  the  cir- 
nilalion  of  blood  (Ib.  XXVIII,  4  846).  Existence 
aod  mecbaniam  of  the  negative  or  protecting 


rays  of  the  sun  (Ib.  XXX,  4847).  On  a  Singu- 
lar property  of  gun-cotton  mizture  (Ib.  id.). 
On  the  productton  of  light  by  heat  (Ib.  id.). 
Existence  and  efTects  of  allotropism  in  the  con- 
stiluent  elements  of  living  beings  (Ib.  XXXIV, 
4  849).  On  the  phosphorescence  of  bodies  (Ib. 
4'^  Ser.  I,  4  854).  On  the  chemical  action  of 
light  (Ib.  id.).  New  method  for  the  determi- 
nation  of  urea  (Ib.  VI,  4853). 

Drebbeli  Cornelis.  —  Nach  Eini- 
gen eines  Bauern  Sohn,  nach  Anderen  gar 
selber  ein  Bauer  (letzteres  wenigstens  nicht 
wahrscheinlich).  Gewiss  ist,  dass  er  studirt 
hatte,  Erzieher  der  Prinzen  des  Kaisers 
Ferdinand  H.  war,  4  620  von  den  Trup- 
pen des  Kurfürsten  Friedrich  Y.  von  der 
Pfalz  gefangen  und  beraubt  ward  und  nach- 
dem er,  auf  Fürbitte  des  Königs  Jacob  I. 
von  England  (des  Schwiegervaters  Fried- 
richs), wieder  freigegeben  worden,  sich 
an  dessen  Hof  begab  und  bei  ihm  in  gros- 
sem Ansehen  stand  fj)  (CN)  (Pq)  (B)  (BN), 

geb.    !  i72,  .  .  .  Alkmaar, 

gest.  4  634,  ..  .  London. 
De  natura  elementorum,  quomodo  venti,  plu- 
viae,  fuigura,  tonitrua,  ex  iis  provocantur  et 
quibus  serviant  usibus,  Hamburg.  4624  (In 
diesem  Buche  die  unbegründeten  Ansprüche 
Brabbel'a  auf  die  Erfindung  des  Thermome- 
ters). De  quinta  essentia,  ejus  viribus,  usu,  et 
quomodo  ea  ex  mineralibus,  metallis,  vegeta- 
bilibus  et  animalibus  extrahenda.  Editio  cura 
Joachimi  ICortii.  Accedit  ejusdem  Drabbalü 
epistola  ad  sapientiss.  Britanniae  Monarcham 
Jaoobum,  de  perpetui  mobilis  inventione,  Ib. 
4  624  (Beide  ursprünglich  holländisch  geschrie- 
bene Werke  von  P.  Laurembarg  ins  Lateinische 
übersetzt).  —  Nach  Baokmann  (Gesch.  d.  Er- 
find. III,  4&)  IstB.  auch  Erfinder  der  Schar- 
lachfarbe aus  Cocheoilletinctur  und  Zinnsolu- 
tion ;  nach  Anderen  ist  diess  Hiklaa  Brebbal, 
ein  sonst  unbekannter  Niederländer  gegen 
Ende  des  4  7.  Jahrhunderts  (CL), 

DresleriJustus  Heinrich.  — Prof. 
u.  Rector  d.  Pädagogiums  zu  Dillenburg, 
früher  Prof.  an  ^en  Gymnasien  zu  Herborn 
und  Weilburg  (Eichhoff,  Gesch. d.  Gymn, 
zulVeilburg,^SiO), 

geb.   t776,  Mai    .  .,  Herbom, 
gest.  4  839,  Dec.  15,  Dillenburg. 
Eratosthenes,  voll  der  Verdoppelung  des  Wür- 
fels. Wiesb.  4888.  Theorie  der  Parallelen,  Ib. 
4  834.   Beweis  d.  Satzes  von  d.  Winkelsumme 
d.  Vielecks,  Ib.  4  837. 

Driebergi  Friedrich,  Freiherr  von. 
—  Preussischer  Kamroerherr,  Gutsbesitzer 
aufprotzen  b. Fehrbellin,  Mittelmark  (M.llJ 

(Zi), 

geb.   n  8  5,  Dec.  4  0,  Charlottenburg, 

gest.  4  856,  Mai  2  4,  Charlottenburg. 


603 


DriaMdn 


Droi. 


604 


116m.  sur  une  nonvelle  macbioe  ä  plonger, 
appell^  Triloo,  pröc^dö  de  quelques  notices 
historiques  sar  ce  sujet,  ParU  1841.  Die  Arith- 
metik der  Griecben,  2  Thle.  Leipz.  4849.  Auf- 
schlüsse über  d.  Musik  d.  Griechen;  Ib.  4  820. 
Die  musikal.  Wissenschaft  d.  Griechen,  Ib. 
48tO.  Die  practisohe  Musik  d.  Griechen »  Ib. 
4824.  Die  pneumatischen  Brandungen  d.  Grie- 
chen, Ib.  4  822.  Neue  Maschinen  usw.  Ib.  4828. 
Wörterbuch  d.  griech.  Musik,  Bert.  4  835.  Be- 
weisführung, dass  die  Lehre  d.  neueren  Phy- 
siker vom  Druck  d.  Wassers  und  d.  Luft  falsch 
ist  usw.  Ib.  4  844.  Das  Dfidalon,  eine  neue 
Ftugmaschine,  Ib.  4  845.  Physikal.  Streitschrift 
über  d.  Luft-  u.  Wasserdruck,  Ib.  4846.  Der 
Sieg  d.  gesunden  Vernunft;  vier  Gesprtfche 
über  d.  Luft-  u.  Wasserdruck  usw.  Ib.  4  852. 

DriMSOB,  Petras.  —  Dr.  Med.,  Prof. 
d.  Medicin,  Chemie,  Botanik,  Materia  me- 
dica  und  Naturgeschichte  an  d.  Univ.  zu 
Groningen,  seit  1794,  früher  Lector  da- 
selbst. Mitgl.  d.  batav.  Gesellsch.  d.  Wiss. 
zu  Harlem  und  d.  Genootsch.  d.  proefon- 
idervindelyke  Wysbegeerte  zu  Rotterdam 

geb.  1763, Groningen, 

gest.  1828,  Jan.  4  4,  Groningen. 
Scheikundige  Verhandeling  over  de  Magnesia 
alba  etc.  Amsterd.  4786.  Natuur-  en  schei- 
kundige Waarnemingen  over  eenige  gewigtige 
onderwerpen  der  Geneeskunde  en  Oeconomie 
etc.  Leyd.  4794.  Over  de  bevriezing  des  wa- 
ters en  de  natuur  der  sneeuw  (AUgem.  Konst- 
en  Letterbode  4808).  Over  de  nieuwe  dooder- 
zilver  (Ib.  4808).  Over  de  vervaardiging  van 
carbonas  potassae  (Ib.  4799).  Over  den  oor- 
sprong  der  luchtbellen  in  het  ijs  (Ib.  4  799). 
Over  de  bereiting  van  het  oleum  oxygenatum 
en  axungia  oxygenata  (Ib.  4 808).  ~  D.  war 
Mitarbeiter  an  der  Pharmacopoea  batava. 

« 

DriatseBi  Jan  Constantin.  —  Dr. 
Med.,  in  Leeuwarden.  Mitgl.  d.  Natuur- 
en  Scheikundig  Genootschap  in  Groningen 

geb.   4  794  etwa,  .  .  Groningen, 

gest.  4  824,  Jan.  34,  Groningen. 
De  auro  fulminante,  Groning.  4  844.  De  acidi 
murialici  praesentia  in  aöre  atmosphaereo 
(Sehwaigg.  Journ.  XXXVl,  4822).  Phosphor 
von  erhöhter  Brennbarkeit  (Gilb.  Ann.  LIX, 
4  8f8;.  Beob.  von  Ausleerungen  leuchtenden 
Urins  (Ib.  id.). 

Drobüieh,  Moritz  Wilhelm.  — 
Dr.  Phil. ,  Prof.  d.  Mathematik  (Ordinarius 
seit  4  827)  und  später  (4  838)  auch  d.  Phi- 
losophie an  d.  Univ.  zu  Leipzig.  Milgl.  d. 
königl.  Sachs.  Gesellsch.  d.  Wiss.  daselbst 
(MM), 

geb.  4802,  Aug.  4  6,  Leipzig. 
Theoria  analyseos  geometricae  proluslo,  Lips. 
4  824.   Gnindzüge  d.  ebenen  u.  körperlichen 


Trigonometrie.  Ib.  4815.  De  vera  Laoaa  fisara 
observationibus  determinanda  disquisitio,  ao- 
nexa  appendice  de  interiori  terrae  natura.  Ib. 
48i6.  Grundzüge  d.  Lehre  von  d.  hObr.  ou- 
merisch.  Gleichungen  usw.  Ib.  4  884.  Quae- 
stionumroathematico-psychologicanim  lisc.  1. 
Ib.  4  837.  De  Joannis  Widmanni,  Egerani.  etc. 
compendio  arithmeticae  mercatorum  etc.  Ib. 
4840.  Erste  Grund  lehre  n  d.  matbemat.  Psy- 
chologie, Ib.  4850.  —  tiber  d.  Bestimm,  d.  mu- 
sikal. Intervalle  (Abhandl.  bei  Begründ.  d. 
königl.  Sachs.  Gesellsch. d.  Wiss., Leipi.  4 846. 
Zusätze  zum  Florentiner  Problem  (AbhaDdl.  d. 
königl.  Stichs.  Gesellsch.  d.  Wiss.  I,  4  851). 
Über  d.  Begründ.  e.  Gesetzes  z.  Bestimm,  d. 
scheinbar.  Alters  d.  Menschen  aus  ttossereo 
Merkmalen  usw.  (Ib.  III,  4  85S).  Über  mus«- 
kal.  Toobesttmm.  u.  Temperatur  (Ib.  IV,  4  8S5 
u.  V.  4856).  —  Über  d.  Theorie  d.  Ebbe  o. 
Fluth  (Pogg.  Ann.  VI,  4816).  Widerschein  d. 
Mondes  u.  d.  Sonne  in  den  Meereswellen  i'lb. 
IX,  4827).  Über  d.  Pendelbeobacbtt.  in  dee 
Gruben  von  Dolcoath  (Ib.  X,  4817  u,  XIV. 
4  818).  Überd.  Wellenltlngeo  u.  Oscillatioo»- 
zahlen  d.  farbig.  Strahlen  im  Spectmm  Ib. 
LXXXVIII,  4  853).  Überd.  wisseoschaftl.  Be- 
stimm, d.  musikal.  Temperatur  (Ib.  XC,  IlSSi. 

DroysOB,  Johann  Friedrieb.  — 
Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Physik  und  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Greifswalde  (BPB)  (M.  11 ,', 
geb.   4  770,  Juli   49,  Greifswalde» 
gest.  4  84  4,  Oct.  4  0,  Greifswalde. 
Diss.  physica,  qua  nova  theoria  de  atmospbera 
et  mensuratione  altitudinis  ope  barometri  a 
Dr.  WüBioh  proposita  sub  examen  vocatur. 
Gryph.  4  798.  Aphorismen  überd.  reioe  Ma- 
thematik, Ib.  4  801.  Über  d.  Gebrauch  d.  SU- 
lej'schen  Sextanten,  Ib.  4  804.  Aufsätze  in  Qi]- 
bert's  Aon.  VIII  (4804)  u.  XIU  (4808). 

Droz,  Pierre  Jacquet.*  —  Mecha- 
niker und  Uhrmacher  zu  La-Cbaux-de- 
Fonds  in  Neufcbatel  (B)  (BS), 

geb.  471 4, Juli  18,La-Cbaux*de-Food&. 

gest.  4790,Nov.l8,Biel  (fiienne). 
Verfertiger  mehrer  sehr  künstlicher  Uhrwerke, 
z  B.  eines  schreibenden  Automaten  ood  einer 
astronomischen  Uhr. 

*  Zuweilen  Tenreeheelt  mit  JeaDpierreDr«t  igr%.. 
174A,  .  .  .  La-Chuiz-de-Foode,  fwt.  I§23,  Min  :, 
Puis),  einem  mit  ihm  TerwmiHitm  KttaMlcr,  4«  v«« 
17S3  an  mit  VenroUkommnanf  der  Utaat«  Imifcif 
tift  wax,  tich  mit  dem  bertkhmten  Bo«lt«a  rar 
Frtgunf  cnyl.  KopfermQnien  TvrbMMl  md  a«|Rit 
Contenratord.  Hedaillrnmttnsa  in  Parte  war.  O^  *m 
Dieaem  der  Aufsatz :  Projet  dNin«  mactijne  4  ^r^^^i 
(Bull.  8oc.  philomat.  1797)? 

DroZ|  Henri  Louis  Jacquet.  — 
Sohn  des  Vorigen ;  auch  Mechaniker  u.  Cbr- 
macher  in  La-Chaux*de-Fonds  (B)  fBS  . 

geb.  4  75S,Oct.  43,La-Cbaux-de-FoD45. 

gest.  1794,  Nov.  4  8,  Neapel. 
Verfertigte  ebenfalls,  schon  im  tl.  Lehan^jabr. 
mehre  sehr  künstl.  Automaten,  eioee  abrei- 
benden und  einen  Claviar  spieieodea.  Las  asch 


605 


Drnekenmnller 


Dubois. 


606 


in  d.  SociM  pour  les  avanceroents  des  Arts  zu 
Genf,  deren  Mitglied  er  war,  mehre  auf  Ver> 
voUkomroaung  der  Uhren fabrication  bezüg- 
liche Abhandlungen. 

Dmokenmfllleri  Nicolaus.  — 
Folgweise  Lehrer  am  Gymnasium  zu  Trier, 
Oberlehrer  an  dem  zu  Düsseldorf  und  Di- 
rect.  d.  höheren  Bürger-  u.  Gewerbschule 
zu  Trier,  dann  Direct.  d.  königl.  Gewerbe- 
bisliluU  iu  Berlin  und  vortragender  Rath  im 
preuss.  Handelsministerium.  Schied  1855 
vom  Staatsdienst  aus  und  ward  Mitdirect. 
der  Eisenwerke  Neu-Schottland  bei  Dort- 
mund (Or), 

geb.  4  806,  Aug.  4  0,  Trier. 
De  motu  corporis  libri,  viribus,  qualescunque 
$unt,  liberatj,  Diss.  Trier  4837.  Theorie  der 
Keltenreiheo,  nebst  AuflOs.  von  unbestimmt, 
binom.  Gleichungen,  4  Bd.  8^  Ib.  4887.  Die 
Cbertragungsprincipien  d.  analyt.  Geometrie, 
4  Bd.  8\  Ib.  1843.  Ober  CoUimalionsaxen  hö- 
herer Ordnung  (Düsseldorf.  Gymn.-Progrm.). 
Zur  Theorie  d.  Transversalon  im  Dreieck  und 
Tetra<^der  (Progrm.  d.  Trier.  Bürgerschule, 
t8l7;.  Über  ein  allgem.  deutsches  Maass-  u. 
Gewichtsvslem  (Ib.  4848).  Ober  derivirte  Li- 
nien (Craila,  Journ.  XXVI,  4  843).  Über  d.  Za- 
pfenreibung bei  stehenden  Wellen  (Ib.  XLVIII, 
4S54). 

Dr«mmOBd,  Thomas.  —  Capitän 
im  Ingenieur-Corps  der  brittischen  Armee, 
zuletzt  Untersecretär  des  Lord-Lieutenants 
von  Irland.  Mitglied  d.  Roy.  und  d.  Roy. 
Astron.  Society  (AMS,\l\), 

geb.  4797,  Oct.  ..,  Edinburgh, 
gest.  4  840,  Apr.  4  5,  Irland  (Dublin?). 
On  the  means  of  facilitating  the  Observation  of 
tli^taat  statioos  in  geodelicai  Operations  (Phil. 
Tr.  4  826.  —  Darin  das  s.  g.  Drummond'sche 
Licht  beschrieben).  On  the  Illumination  of 
liffht-boases  (Ib.  4830). 

I|  s.  Adriaans. 

\T  (£ichmann),  Johann.  — 
Prof.  d.  Medicin  u.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Marburg,  seit  4  535  (Si), 

geb.  4  500,  Juni  27,  Welter,  Oberhess., 
gest.  4  560,  Dec.  SO,  Marburg.* 
AMroiabii  canones  brevissimi,  Marp.  4588. 
De  usa  instruroenti  nocturna lis  pro  captandis 
boris  es  tiellanim  inspectu,  Ib.  id.  Brevis  et 
e&quisita  quadrantis  instrumenti  geometrici  et 
horarii  eiplicatio,  Ib.  4  540.  Cosmographiae 
lolroduclio,  Ib.  4543.  De  annulo  astronomico. 
De  cylindro.  De  globuio  terrestri. 

IhibyChristoph  Julius.  — Dr.Phil., 
Lehrer  am  grauen  Kloster  (Gymnasium)  in 
Berlin  (DU$.), 

geb.  4  817,  Aug.  4  6,  Berlin. 


De  ancoris  electromagnelum ,  Berolin.  4848. 
Über  d.  Anker  d.  Elektromagnete  (Pogg.  Ann. 
LXXIV,  4  848).  Über  d.  anziehende  Wirkung 
d.  Elektromagnete  (Ib  LXXX  u.  LXXXI,  4  850 ; 
LXXXV,  4  852).  Gesetze  d.  Anziehung  hufei- 
senförmiger Elektromagnete  (Ib.  LXXXVI, 
4  852).  Gesetze d.  Anzieh.  stabfOrmiger  Elektro- 
magnete (Ib.  XC,  4  853).  Über  elektromagne- 
tische Spiral- Anziehung  (Ib.  XCIV,  4855). 

Dubooas»}    Georges   Boissaye. 

—  Ingenieur  und  Prof.  d.  Hydrographie 

zu  Havre  (B)  (BN)  (LBNJ, 

geb.  4  626,  .  .  .  Havre,  gest.  4  696, .  . . 
VeräfTentlichte  mehre  Seekarten  und  hydro- 
graphische Werke,  z.  B. :  Le  cercle  universel 
et  son  usage. 

Duboeas»!    Georges   Boissaye. 

—  Sohn  und  Amisnachfolger  des  Vorigen 

(BJ  (BN)  (LBN), 

geb.  4  66  4  etwa,  .  .  .,  gest.  4717,  .  .  . 
Arbeitete  mit  an  den  Werken  seines  Vaters, 
und  machte  Beobachtungen  über  Fluth  und 
Ebbe,  die  in  d.  M6m.  Paris  4  74  0  veröffent- 
licht sind. 

Dvbooase  de  BMvUlei  Michel 

Joseph.  —  Französischer  Seefahrer  (B) 
(BN)  (BH)  (LBN), 

geb.   4  676,  Jan.  28,  Havre, 

gest.  1728, Bleville. 

Machte  von  4707  bis  4746  eine  Entdeckungs- 
reise um  die  Welt. 

Dubooage  de  BM^UlOi  Michel 

Joseph.  —  Sohn  des  Vorigen,  Chef  eines 
Handlungshauses  in  Havre  (B)  (BN)  (BH) 
(LBN), 

geb.   4707,  Mai    5,  Havre, 

gesL  1756,  Juni  9,  Havre. 
Trait^  des  eaux  minörales  et  ferrugineoses  de 
Blöville. 

Dvboüli  Godefroi.   —  Erst  pract. 

Arzt  in  Harlem,  dann  Prof.  d.  Philosophie, 

Medicin,  Astronomie  u.  Botanik  an  d.  Univ. 

zu  Franeker  (B)  (BN), 

geb.  4700  etwa,  .  .  Zeeland, 
gest.  4747,  Jan.  4  8,  Franeker, 

De  utilitate  et  necessitaie  matheseos  in  phy- 

sicis. 

DubolSi  Jean  Baptiste.  —  Ums 
Jahr  4771  vom  König  Stanislaus  Au- 
gust als  Prof.  d.  Rechte  an  d.  Cadetten- 
schule  und  Bibliothekar  an  d.  Militärscbule 
nach  Warschau  berufen,  kehrte  aber  bald 
wieder  nach  Frankreich  zurück,  wo  er  erst 
als  Literat  lebte  und  später  Abtheilungs- 
chef  im  Ministerium  des  Innern  ward  ^B) 
(BNK 


607 


Dnboifl  de  Montperenz 


BiicarIa*Bo]iifiu. 


60S 


geb.   «753,  Mai  22,  Jaucigny,  Boarg., 

gesl.  1808, Moulins. 

Tableau  des  progr^s  de  la  physique,  de  I'hi- 
sloire  naturelle  et  des  arts,  4  774  (Eine  Zeit- 
schrift oder  ein  Jahresbericht).  U6m.  sur  Tbl- 
sloire  naturelle  du  Brandenbourg  (Mäm.  Berl. 
4  778).  Übersetzte :  Wallariiu,  überd.  Ursprung 
der  Welt,  und  Aohard,  Analyse  einiger  Edel- 
steine, ins  Französische. 

Dvboüi  de  MoBtperevx,  Fröde- 


TIC.  —  Prof.  der  Alterthumswissenschaft 
am  College  zu  Neufchatel ;  längere  Zeit  in 
Russland  lebend  (Or)  (BN), 

geb.   1798,  Mai  28,  Motiers-Travers, 

Canl.  Neufchatel, 

gest.  1850,  Mai  7,  Neufchatel. 
Concbyliologie  fossile  ou  aper^u  göognostique 
des  formations  du  plateau  Volhynien-Podo- 
lien,  Berlin  4  834.  Voyage  autour  du  Caucase, 
6  vol.  8^  et  atlas  fol.,  Paris  4839—48.  Abhand- 
lungen in  Kartten's  Archiv  (Geognost.  Verhält- 
nisse d.  Ukraine,  4  833;  Geolog.  Erscheinun- 
gen in  d,  Krimm,  4  838,  usw.),  Bull,  de  la  Soc. 
gftogr.  d^  Paris.  Bull,  de  la  Soc.  göolog.  de 
France  etc. 

Duboül,  s.  Bois-Reymond,  Syl- 
vius  de  ia  Boti  und  Siliceus. 

Dubonrgnet,  J . . .  B...  E...  — Prof. 
d.  Mathematik  am  College  Louis-le-Grand 
in  Paris,  früher  Marine-Oflicier  (BCJ, 

Lebte  noch  4  822. 
Opuscules  mathömatiques,  cootenant  des  nou  v. 
th^ories  pour  la  rdsolution  des  ^quations  des 
2«ie  _  4me  dögrös.  Pähs  4  794.  L'art  du  caicul 
QStronomique  des  navigateurs  etc.  Ib.  4  802. 
El^mens  d'algöbre,  Ib.  4  803.  Trait6  de  la  na- 
vigation,  Ib.  4  808.  Traitö  ölömenl.  du  caicul 
diff^rentiel  et  du  caicul  integral  ind^pendants 
de  toutes  notions  des  quantil^s  infinit^simaux, 
2  vol.  8",  Ib.  484  0—4  4. 

DvbrettUi  Jean.  —  Jesuit,  zuleUt 
Direclor  des  Noviciats  zu  Dijon  (B)  (BN), 

geb.   1602, Paris, 

gest.  4  670,  Apr.  27,  Dijon. 
La  perspective  pratique,   nöcessaire  ä  tons 
peintres,  graveurs  etc.  8  vol.  Paris  4642—48 
(vermehrt  4654).  L'art  universel  des  fortißca- 
tions,  Ib.  4  665. 

Dvbvat-Naaipay,  Louis  Gabriel. 
—  Graf,  Diplomat,  Zeitlang  französ.  Mini- 
ster in  Regensburg  u.  Dresden  (QJ  (LBN), 
geb.  4732,  März  2,  Normandie, 
gest.  4787,  Sept.  4  8,  Nan^ay,  Berry. 
Principes  d'hydraullque  et  de  pyrodynamique 
vdrifl^s  par  un  grand  nonibre  d'expdrieuces 
faites  par  ordre  du  gouverncmenl,  4  vol.  Paris 
4  779  (Nouv.  6dit.  S  vol.  8*,  4  846).  —  Poliü- 
sche  Schriften. 

DnbaO|  Guillaume.  —  Apotheker 
am  Hotel  de  Dicu  in  Rouen ,  spüler  auch 


Mitgl.  d.  Conseil  de  Salubrite  du  D^partin. 
de  la  Seine-Inferieure,  so  wie  Mitgl.  der 
Acad.  zu  Rouen  (LBN), 

geb.  4764,  Jan.  29,  Sierville,b.Pavilly. 

gesL  4  837,  Oct.  49,  Rouen. 
Note  sur  Topium  et  sur  sa  compositlon  etr 
(Ann.  chim.  XXXVIII,  4  804).  Möm.  surdiffe- 
rens  points  de  pharmacie  (Ib.  XLVI,  180S . 
Mem.  sur  l'acide  acötique  (Ib.  LIV,  4 805).  Ana- 
lyse de  l'eau  min^rale  des  fontaines  de  la  IIa- 
requesie,  ä  Test  de  Rouen  (Ib.  LVIII.  4806). 
Mäm.  sur  le  sucre  liquide  extrail  des  pOBimos 
et  des  poires  (Ib.  LXVUl,  4808;  LXXI,  4809 
et  LXXVII,  484  4).  Sur  les  alcools  ou  liqueun 
spiritueuses  et  sur  les  changemens  qu'ils  ^prou- 
vent  par  leur  rectification  avec  des  niati^res 
alcalines,  salines,  terreuses  etc.  (Ib.  LXXXVI. 
4  84  3).  —  Diese  so  wie  andere  Aufsätze  in  il. 
Pr^cis  de  l'acad.  de  Rouen,  im  Journ  de  Pbar- 
macie  etc.  gesammelt  von  seinem  Sohn,  4  vol. 
8^  Rouen  4  887. 

DubuülsOBi  Fran^ois  R^ne  An- 
dre. —  Apotheker  in  Nantes,  spSler  Con- 
servator  des  öffentlichen  (früher  ihm  §o- 
hörigen)  Museum  d'histoire  naturelle  da- 
selbst (BBLJ, 

geb.  4763,  Aug.  4  3,  Nantes, 
gest.  4836,  Jan.  4  4,  Nantes. 
Essai  d'une  mäthode  g^logique  ou  Trait^  ib- 
räg6  des  roches,  Nantes  4  840.  Catalogae  de  la 
coUection  minöralogique,  gtognostique  et  mi- 
n6raIogique  du  Döp.  de  la  Loire-Iof^rieurr. 
etc.  acconipagn^  de  la  carte  gäologique  du  D«^ 
partement,  Ib.  4  830.  Aufsätze  im  Jooro.  Ue« 
.Mines,  z.  B. :  De  la  Mine  de  Poullaouea ;  i^  ia 
Mine  de  Huelgoot;  Sur  quelques  substaoce» 
mioörales  döcouverles  dans  les  enviroo«  dt 
Nantes. 

Dvoarla-BonlftMi  Ma rc e 1 1 i n.  — 

Privatmann,  der,  nach  längerem  Aufenthalt 
in  Paris,  folgweise  in  Clermont,  Caslfff. 
Lavour  u.  Villeneuve-du-Tam  wohnte  :BS , 

geb.  4738, Vabres,  In  Casirais. 

gest.  18  4  6,  Apr.  4  6,  Villeneuve^u-Tani. 
Des  grands  mouvements  de  la  roati^re,  Castrcs 
4  775.  Cosniogonie,  3  vol.  8%  4779  et  47H. 
Histoire  naturelle  du  monde,  Gen^ve  4791 
(Darin:  Du  deplacement  des  mers;  De.«  co- 
mMes :  de  la  lumiöre  zodiacale;  De  la  ge<^r.»- 
phie  physique ;  Des  m^t<^ores  locaut ;  Des  at- 
niosphdres;  Des  corps  lumineui).  Vaes  pour 
la  gt^ographie  physique,  4  vol.  8^  Paris  4  791 
Expression  des  nivellemenis  ou  Methode  poor 
marquer  rigooreusement  sur  les  cartes  ter- 
restres  et  marines  les  hauteur«  et  leg  confii;ii< 
rations  du  terrain  :publiö  par  BiyaiB-Tiial. 
4782.  Du  feu  soulerrain,  4  783.  Du  feo  coa>- 
plM,  Ib.  4  785  (Dario  sein  s.  g.  WarmesaiDiZ'* 
ler,  coUecteur  du  feu,  beschrieben).  Surk» 
vents  pluvieux  (Journ.  phys.  XVIII,  1784  K 
XIX,  4  78t).  Sur  les  aoneaax  ptaDelairea  'U> 
XIX,  4  78S).   Sur  les  inoadatioos  vol 


609 


Dncastel 


Dnclos. 


610 


Ib.  XX,  nsS).  Des  venu  refroidis  par  l'öva- 
poretioo  (Ib.  XXIl,  4  783).  Des  nuages  para- 
siles  (Ib.  XXIV  et  XXV,  4  784).  Sur  les  vents 
Jb.  XXXIl,  4788).  Aufsätze  im  Journ.  ency- 
dop.  4784  et  4784. 

IhUMWiel,  Raoul  Adrien  Fr^ard. 
~  Privatmann  zu  Bayeux  (LBN), 

geb.  4  696, Bayeux, 

gest.  4766,  März  4  6, 

Kiemen ts  de  la  göomötrie  d'Snelida,  röduits  ä 
lesseDliel  de  ses  pHncipes,  4  740. 

Ihioatel,  Julius  Timol^on.  —  Erst 
Prof.  d.  Physik  am  Mechanics  Institute  of 
Baltimore,  dann  Prof.  d.  Chemie  u.  Geolo- 
gie an  d.  üniv.  von  Maryland  und  darauf 
auch  Prof.  d.  Chemie,  Mineralogie  u.  Geo- 
logie am  St.  Johns  College  zu  Annapotis, 
welche  beiden  Stellungen  er  aber  4  838 
aufgab,  um  sich  ganz  der  geolog.  Aufnahme 
des  Staates  Maryland  zu  widmen,  die  ihm 
und  J.  H.  Alcxandef  schon  4  832  von 
der  Regierung  übertragen  worden  war 
SiWrm.  Journ.  WM)  (G,  4  849;, 

geb.   4796,  Juni     6,  Baltimore, 
gest.  4  849,  Apr.  23,  Baltimore. 

Uaoual  of  Toiicology.  Experiments  on  potas- 
Mum  and  sodium  (Billiman'a  Journ.  XXV, 
4  834,.  Mit  J.  H.  AleaouLdar :  Report  on  tbe  geo- 
l(»gy  of  Maryland  (Ib.  XXVII,  4885). 

Ihio<-de-Ui«Ohapolle,*  A  n  n  e  J  e  a  n 

Pascal  Chrysostome.  —  Reicher  Pri- 
\atmano,  zu  Montauban,  D^p.  Tam-et-Ga- 
rönne,  wohnhaft,  in  späterer  Zeit  Maire 
daselbst.  Auswärtiges  Mitgl.  d.  National- 
Instituls  (LB)  (BN)  (ZC.  Y), 

geb.   4  765,  Jan.  27,  Montauban, 

gest.  184  4,  Oct.    8,  Montauban. 

MKrologie  frangaise,  Montaub.  4  807.  —  Er- 
baute zu  Montauban  auf  seine  Kosten  eine 
sicrowarte  und  stellte  auf  derselben  viele  Be- 
«•bachtungen  an,  die  grösstentheils  in  d.  Con- 
nat«6ance  des  temps  veröffentlicht  sind.  Siehe 
iiuch .  M^m.  sur  la  distance  solsticiale  du  so- 
Icil  aa  z^nith  dans  le  tropique  du  Cancer  en 
1 796  et  4  797  et  sur  la  diminution  s6culaire  de 
i  obliquit«  de  r^cliptique  (M6m.  de  Tlnst.  IV, 
Ann  XI).  Sur  un  mouvement  diurne  regulier 
oMerv^^  dHos  Tatmospb^re  par  le  moyen  du 
baroiD^tre  (Bull.  soc.  pbilomat.  Ann  VII.  Oilb. 
Ann.  II,  4  799). 

*  Awh    Dnc-la-Chftpell«    and    Dae-Laeba- 
pctl«. 

Dttohastätoty  s.  Chastelet. 
IhitthatelUrd,  s.  Chalet lard, 

^9  Joseph,  s.  Querceta- 


nus. 


Pagfridorff,  HudwSrIerbarli. 


Duehesne,  Simon.  —  Floh  als  Cal- 
vinist nach  Holland,  wo  er  einige  Jahre 
Prof.  d.  Mathematik  in  Delft  war  (B)  (BN), 
geb.  .  .  .  Döle,  Franche-Comt^, 

gest.  4  600, 

Quadrature  du  cercle  ou  manidre  de  trouver 
un  quarrt  egal  au  cercle  donnö,  Delfl  4  584. 

Duohesiiei  Antoine  Nicolas.  — 

Prof.  der  Naturgeschichte  an  der  Central- 

schule  des  Döp.  Seine-et-Oise  (Q), 

geb.   4  747,  Oct.     7,  Versailles, 

gest.  4  827,  Febr.  4  8,  Paris. 
Bar^me  mötrique,  Paris  4802.   Apercu  g6olo- 
gique  et  agricole  du  D^p.  Seine-et~Oise.    Sur 
la  nature  des  gr6s  recueillis  dans  les  environs 
de  Versailles. 

Duolos  (duClos),  Dominique.  — 
Pract.  Arzt  in  Paris  (J)  (Schm,  A), 

geb.   4597  etwa, 

gest.  4  684,  Oct.  ..,  Paris. 
Beschäftigte  sich  sein  ganzes  Leben  hindurch 
mit  Darstellung  des  Steins  der  Weisen,  bereute 
aber  zuletzt  die  aufgeopferte  Zeil  und  ver- 
brannte alle  seine  Handschriften. 

Duolos  (Cottereau  Sieur  Du  Clos),  Sa- 
muel Cottereau.  —  Leibarzt  des  Kö- 
nigs Ludwig  XIV.  Mitgl.  d.Acad.  d.  Wiss. 
in  Paris.  VVar  ursprünglich  Protestant, 
vnjrde  aber  zuletzt  Capuzioer  (B)  (BN) 
(HFP), 

geh Paris, 

gest.  47  4  5,  ...  (Im  Kloster).* 
Observations  sur  les  eaux  minörales  de  plu- 
sieurs  provinces  de  France,  Paris  4675.  Diss- 
sur  les  principes  des  mixtes  naturels,  Amst- 
4680.  Examen  des  essais  de  chimie  (Hist.  de 
lacad.  de  4666  jusqu'ä  4699,  T.  I).  D'un  sei 
doux,  tir^  des  mati^res  fort  acres  (Ib.  id.)- 
Sur  Tacide  vitriolique  qu'on  tire  des  marcas- 
Sites  (Ib.  id.).  Sur  I'acide  du  sei  marin  (Ib. 
id.).  De  I'augmentation  de  poids  que  certaines 
maliöres  acqui^rent  dans  leur  calcination  (Ib. 
id.).  Sur  la  coagulation  (Ib.  id.).  Sur  la  chaux 
(Ib.  id.). 

*  Die  meiften  Aogmben  Usaen  ihn  1685  iterben  (B) 
(Blf)  (LÄ)y  Tielleicht  ihn  Trrwechielnd  mit  D  o  m  i- 
niqueüaclot,  der  andrerseita  Altchlich  lum  Mit- 
f lieid  der  Pariter  Ac«deiiiie  femteht  wird. 

DvoloSi  Jean  Baptiste.  —  Jesuit, 
Lehrer  d.  Mathematik  in  den  Ordens-Col- 
legien  zu  Avignön,  Mä^on  und  Lyon,  zu- 
letzt Rector  des  zu  Aix  (A)  (Q), 

geb.  4  696, Lyon, 

gest.  4743,  Juli  26,  Aix. 
E Immens  de  mathömaUque  etc.  4787.  Hat  in 
der  Academie  zu  Lyon  zehn  Abbandl.  mathe- 
roat.,  astronom.  u.  physikal.  Inhalts  gelesen, 
die  in  deren  Bibliothek  handschriHlich  aufbe- 
wahrt werden. 

39 


611 


Dnoreit 


Dnflos. 


612 


Dvoreati  Charles  Louis,  Marquis 
de.  —  Anfangs  Ofiicicr  in  d/französ.  Ma- 
rine, später  in  der  Armee,  zuletzt  Oberst, 
Chancelier  de  la  maison  d'Orl^ns ;  emi- 
grirte  4790,  kehrte  aber  1800  nach  Frank- 
reich zurück  (BS)  (BN), 

geb.   1747,  Apr.  )8,  bei  Autun, 
gest.  4  824,  Apr.    8,  Mehun-sur-Loire 

bei  Orleans. 
Essai  sur  les  machines  hyTJraaliques  etc.  Par. 
4  777.  Nouv.  thöorie  de  la  construction  des 
veisseaux,  Copenh.  4800.  Vues  nouvelles  sur 
les  couraots  d'eau,  la  navigation  Interieure  et 
la  marine,  Par.  4803.  Tratte  d'hydraulique  ou 
TArt  d'6lever  Teau  portöe  ä  sa  perfection,  Ih. 
4  809.  Nouv.  Systeme  de  navigation  etc.  Ib.  4  8H . 

Dnoresti  s.  Micheli  du  Crest. 

Duorotay,  s.  Blainville. 

Dudithi  Andreas.  —  Bischof  erst 
von  Tina  in  Dalmaticn,  dann  von  Fünf- 
kirchen in  Ungarn,  später  vom  Papste  ab- 
gesetzt und  in  den  Bann  gethan  (weil  er 
sich  verheirathet  hatte),  aber  dennoch  vom 
Kaiser  Ferdinand  I.  mit  verschiedenen 
Missionen  nach  Polen  betraut  (Ni,  XVII^, 
geb.   4  533,  Febr.    6,  bei  Of^n, 

gest.  4  589,  Febr.  23,  Breslau. 
Commentariolus  de  coraetarum  significatione 
et  Dissertationes  novae  de  cometis,  Basileae 
4579. 

Dudleji  Sir  Robert.  —  Sohn  des 
Grafen  Robert  Dudley,  der  unter  der 
Königin  Elisabeth  eine  so  bedeutende 
Rolle  spielte;  machte  4  594  eine  Reise  in 
die  Südsee;  ging  später  nach  Florenz,  wo 
d.  Grossherzog  ihn  zum  Kammerherrn  sei- 
ner Gemahlin  und  d.  deutsche  Kaiser  zum 
Herzog  des  heil.  röm.  Reichs  ernannte;  dort 
nahm  er  auch  den  Titel  Herzog  von  North- 
umberland  an  (BD), 

geb.   4  573, Sheen,  Surrey, 

gest.  4  639,  Sept.  . .,  Florenz.* 
Del  arcano  del  mare,  S  vol.  fol.  Firenze  4630  ; 
neu  aufgelegt  4644  und  4664. 
«  gut.  164», . . .  (iru). 

IMreri  Albrecht.  —  Der  berühmte 
Haler,  Bildhauer  u.  Kupferstecher  in  Nürn- 
berg. Sohn  eines  Goldschmieds  (WN)  (Oett) 
(Bgr), 

geb.  4  474,  Hai  20,  Nürnberg, 
gest.  4528,  Apr.  6,  Nürnberg. 
Underweysung  der  messunR  mit  dem  zirckel 
und  richtacfaeyt,  in  linien,  ebenen  und  gantzen 
corporen,  Nürnberg  4  525,  oft  edirt  (Auch  la- 
teinisch: Instittttionum  geometricanim  Libri 
qaatuor,  Lutetiae  4592).    Etliche  ünderricbt 


zur  Befestigung  der  Stett,  Schloss  u.  Flecken. 
Ib.  4  5i7. 

Dflmbaoher  (Dirnbacher,  Diembach;, 
JohannNepomuk.  —  Jesuit,  Prof.  d. 
Physik  am  Ordenscollegium  zu  Olmutz 
(CBJ.  s), 

geb.  4  730,  .  .  .  Prag,  gest.  .  .  . 

Diss.  de  causa  physica  evaporatlonis,  Oiomut. 

4774. 

Dufliy,  Charles  Jörome  de  Ci- 
sternay.  —  Capitän  in  der  Garde  des 
Prinzen  von  Conti,  Bruders  des  gro&«eci 
Condö.  Vater  des  Folgenden  (B)  (BN:. 

geb.   4  662,  Juli    2,  Paris, 

gest.  4723,  Juli  24,  Paris. 
Cultivirte  unter  anderen  Wissenschaflea  auch 
die  Chemie. 

Dnfkyi  Charles  Fran^ois  de  Ci- 
sternay.  —  CapitSn  in  d.  franz.  Armet». 
dann  (4723)  Mitgl.  (Cbimistc)  d.  Acad.  d. 
Wiss.  und  auch  (4  732)  Intendant  d.  bota- 
nischen Gartens  in  Paris  (Mem.  Par.  1*39 
(B)  (BN), 

geb.   4  698,  Sept.  4  4,  Paris, 

gest.  4  739,  Juli     4  6,  Paris. 
M^m.  sur  les  baroroMres  lumineux  (H^m.  Vmr 
4  723).    Sur  lo  sei  de  chaux  (Ib.  4724).    De- 
scription  d'une  pompe  qui  peul  servir  «ble- 
ment  dans  les  incendies  (Ib.  4  725) .  DescnpCi«*« 
d'une  machine  pour  connoitre  Theare  %rair 
du  soleil  tous  les  jours  de  TaiiB^  (Ib.  td . ..    Sur 
quelques expöriences de catoptrique  (Ib.  4  it€ 
Expöriences  sur  la  dissolubilit^^  de  plosieur^ 
sortes  de  verres  (Ib.  4727).    Remarques  sur 
les  polygooes  inscrits  et  clrcooscrits  ib.  id 
M(^m.  sur  la  teinture  et  la  dissoiotion  de  plo- 
sieurs  esp^ces  de  pierres  (Ib.  I72S  et  4  734 
Observattons  sur  quelques  expörieoces  de  Tai- 
mant  (Ib.  4  728,   4  730  et  4  734).    M^m.  sur  no 
grand  nombre  de  phospbores  nonveaiiu    U> 
4780).   Six  Möm.  sur  rölectricitö  (Ib.  17»  rt 
4  734). 

DllfleUy  Jean  Ferapied.  —  Wund* 
arzt  am  Hotel-Dieu  zu  Lyon  fBj  (BS/^ 

geh Tence,  im  Velay, 

gest.  4769,  ..  .  Hont  d'Or. 
Manuel  pbysique  pour  expliquer  les  pbiroo- 
m^nes  de  la  nature,  Lyon  4758. 

DofloSi  Adolph  Ferdinand.  — 
Dr.  Phil.,  UniversitSts-Apotheker  und  Pro^ 
an  d.  Univ.  zu  Breslau ,  früher  Hülfslebrpr 
am  pharmaceut.  Institut  in  Halle  und  d^oii 
Lehrer  der  Chemie  am  Friodrichs-GymDa- 
sium  in  Breslau  (NS), 

geb.  4  802,  Febr.  2,  Arteoay,b.  OrWttii^ 
Handb.  d.  pharmaceut. -ehem.  Praxis.  tThle. 
Breslau  4  835  u.  4  839.    Theorie  u.  Praxis  d 
pharmaceut.  Experimental-Cbemie,  Ib.  4841 


613 


Snfot 


Dnfrteoy. 


614 


Pbarmacolog.  Gbemie,  Ib.  484i.  Mit  A.  0. 
ffinch:  Das  Arsenik,  seine  Erkennung  usw. 
Ib.  1842.  Mit  Demselben:  Ökonom.  Che- 
mie, i  Thle.  Ib.  4842  —  43.  ~  Darstell,  arsen- 
freien Antimons  u.  Nickels  (Sohweigg.  Journ. 
LX,  1830).  Cberd.  Gegenwart  d.  Kupfers  in 
organ.  Producten  usw.  (Ib.  id.).  Zur  cbem. 
Kenotn.  d.  Morphins  u.  Narkotins  (Ib.  LXI, 
1831/.  Wirk,  einiger  sauren  aufSalicin,  Nar- 
kolin  u.  Piperin  (Ib.  id.).  D^  auf  Brucin  u. 
Mrycbnio  (Ib.  LXII,  4881).  Ober  einige  Ker- 
niesarten  (Ib.  id.).  Über  Chinaalkaloide  (Ib. 
id.).  Verhalt,  d.  Oialsäure  in  d.  Wärme  (Ib. 
id.;.  Über  Oxydation  d.  lod  durch  Salpeter- 
säure (Ib.  id.).  Prüfung  des  Chlorkalks  (Ib. 
LVIII.  1831).  Prüf.  d.  Manganerze  (Ib.  LXIIl 
u.  LXIV.  1882).  Oberd.  Varvicit  von  Ihlefeld 
Ib.  LXIV.  1832).  Über  Boraxweinstein  (Ib. 
id;.  über  Picrotoxin  (Ib.  id.).  Chroroocker 
\on  Halle  (Ib.  id.).  Bild.  d.  SauerstofTüthers 
durch  Ein  wirk,  von  Salpetersäure  auf  Alkohol 
Ib.  id.).  Bild,  von  Ameisenstture  aus  Blau- 
sduredb.  LXV,  1882).  Darstell,  d.  Cyanqueck- 
silb.  (Ib.  id.).  Darstell,  reinen  Zinkoxyds  (Ib. 
LWI,  1831).  D«  des  rein,  schwefeis.  Mangan- 
oi>duls  (Ib.  id.).  Do  d.  Salicins  (Ib.  LXVII, 
1831..  Chlorantiroon-Aotimonoxyd  usw.  (Ib. 
id  ,.  Verbindd.  d.  Wismuthoxyds  mit  Salpe- 
t«r>dure  (Ib.  LXVIII.  1838).  Über  d.  Theorie 
dt*r  Aelherbildung  usw.  (Buohnar's  Repert. 
XVIII,  48S4).  Quantitative  Bestimm,  d.  Blau- 
saure (Ib.  XXX.  1830).  Bild.  v.  Salpetcrtfther 
Ib.  XL, 4832).  Darstell,  v. doppelt-kohlensaur. 
Kali  (Ib.  id.).  D^der  Barytsalze,  des  Aetzba- 
r\t  u.  Aetzttrontian,  des  Chromoxyds  ^b.  id.). 
If her  Natriumsupersulfid  (Jb.  id.).  Noch  ei- 
nifte  AnfsilCze  daselbst.  Über  d.  Alkohol  u.  d. 
Producle  seiner  Zersetz.  (Kaataar*!  Arch.  XII. 
ib27  u.  XIV.  1828).  Über  d.  Blaustturegehalt 
d  blausüurehalt.  Flüssigkeiten  (Ib.  XIY).  Über 
d  vermeintl.  Einwürfe  d.  Elektrochemiker  ge- 
e,fü  d.  antiphlogist.  Erklürungsartd.  Verbren- 
nen» fib.  XVII,  4829).  Überd.  neu.  Untersu- 
(buogen,  die  Einwirk.  d.  Schwefelsäure  auf 
d  Alkohol  betreff.  (Ib.  XVIII,  1829).  MitFi- 
•ckar:  Zerleg,  d.  Meteoreisens  von  Seclasgen 
fogg,  Ann.  LXXIV.  1848).  —  Fernere  Auf- 
sätze in  d.  Schrift,  d.  schles.  Gesellsch.  für 
^dterllod.  Coltar;  MonaiMcbr.  d.  techn.  Ver- 
eint In  Breslau,  usw. 

DmfM|  8.  Augier-Dufot. 

Ihlfoor,  Wilhelm  Heinrich.  — 
Unter  Napoleonischer  Herrschaft  zuletzt 
CapitSn  in  d.  französ.  Armee,  dann  1827 
G<*fiie-Oberst  und  1847  General  im  eld- 
gendss.  Heere,  sowie  dessen  Oberbefehls- 
haber im  Sooderbundskrioge.  Secretär  d. 
Society  pour  ravancement  des  arts  in  Genf 

geb.  1787.  Sept.  15,  Conslanz. 
Kmploi  des  sigoes  pour  cxpliquer  l'action  des 
niachioes,  Geo^ve  et  Paris  1827.  G^omötrie 
perspective  a  vec  ses  applications  ä  la  recherche 
datombres,  Ib.  4827.  fixpi^riences  sur  la  force 
des  fila  de  (er  (M6m.  Soo.  de  phys.  et  d'hist. 


nat.  de  Gen^ve,  II,  1823).  Nouv.  exp^riences 
faites  sur  les  dörivattons  apparentes  du  plan 
d'oscillation  du  pendule  dans  Texpörience  de 
Mr.  Fouoault  (Compt.  rend.  XXXIII,  1851). 
—  Kriegswissenschaftliche  Werke. 

Dufonr,  Charles.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik am  College  zu  Morgcs  bei  Lausanne, 
früher  Lehrer  derselben  zu  Orbe  (Or), 
geb.  4^27,  Oct.  ..,  Veytaux,  Cant.  de 

Vaud. 
Nouv.  mdthode  pour  calculer  les  occultations 
d'^toiles  et  les  öclipses  de  soleil  (Bullet,  soc. 
Vaud.  d.  scienc.  nat.  1849).  Du  mirage  non 
sym6trique  (Ib.  1851).  Sur  les  ph^nomdnes 
optiques  qui  accompagnent  le  lever  du  soleil 
(Ib.  1852.  —  Auch  Pogg.  Ann.  LXXXIX).  Des 
mirages  et  des  räfractions  anormales  sur  le 
Löman  (Ib.  1854).  Resum6  d'observations  m^- 
töorolog.  faites  ä  Rossinidres,  950*"  dans  les 
Alpes  (Ib.  1855).  Premier  resultat  sur  la  scin- 
tillation  (Ib.  1856). 

DufoWi  Louis.  —  Prof.  der  Physik 
an  d.  Acad.  zu  Lausanne  seit  1853,  stu- 
dirte  1850 — 53  in  Paris.  Bruder  des  Vo- 
rigen (Or), 

geb.  1832,  Febr.  17,  Veytaux,  Cant.  de 

Vaud. 
Biisai  sur  quelques  points  de  Tölat  actuel  de  la 
physique  et  de  la  chimie,  4^  Paris  4  853.  Cours 
elöment.  sur  les  propriöt^  des  v6(;^taux  et 
leurs  applications  ä  Talimentation,  Tindustrie 
etc.  1  vol.  8^,  Paris  et  Lausanne  4858.  De  la 
tdnacitd  des  flls  mdtalliques  qui  ont  ^i6  par- 
courus  par  des  courants  galvaniques  (Bibl. 
univ.  4  855.  —  Auch  Pogg.  Ann.  XCIX).  Re- 
cherches  microscopiques  sur  l'^tincelle  ^le- 
ctrique  (Ib.  id.).  De  l'lnfluence  de  la  temp^- 
rature  sur  la  force  des  aimants  (Ib.  4856.  — 
Auch  Pogg.  Ann.  XCIX).  Des  temp^ratures  de 
Tair  et  des  mirages  ä  la  surface  du  Lac  Löman 
(Bull.  soc.  Vaud.  d.  Scienc.  nat.  4856).  Quel- 
ques observations  sur  la  cong^lation  de  l'eau 
pure  ou  sal^e  (Ib.  4855). 

DufMnoyi  Pierre  Armand.*  — 
Ingenieur-en-chef  des  Mines,  Prof.  d.  Mi- 
neralogie an  der  £cole  des  Mines  und  der 
£coIe  des  Ponts-et-Chauss^es.  Mitglied  d. 
Instituts  seit  4  840  (AM)  (QCJ  (Cosmos,\) 
(CR), 

geb.  1792,  Sept.  5,  Sevran, D^p.  Seine- 

et-Oise, 

gest.  4  8  57,  März  20,  Paris. 
Traitö  complötde  minöralogie,  3  vol.  8*  avec 
atlas.  Paris  4844^45.  Mit  iUe  de  Beavmoiit, 
Costa  et  Perdoimet :  Voyage  mötallurgique  eo 
Angleterre,  2  vol.  8*.  2"**  edit.  4  837—39.  Er- 
hielt mit  iUia  de  Baanmont  im  J.  4  825  von  der 
Behörde  den  Auftrag  z.  Anfertigung  einer  geo- 
log.  Karte  von  Frankreich.  Dieas  veranlasste  : 
Mit  ilie  da  BaMunoat:  M^moires  pour  servir 
ä  une  description  g^ologiquede  Franca,  4  vol. 
8*,  Ib.  4830—38.  Mit  Demselbeo:  Eipli- 

39« 


615 


Dnfresne 


Dnhamel. 


616 


catlon  de  la  carte  g^ologique  de  la  France  etc. 
(die  4  844  erschien),  Ib.  4  844.  —  Sur  la  glau- 
börite  de  la  mine  de  sei  de  Vic  (Ann.  Min. 
t"**  ser.  III,  4818).  Consid^rations  genörales 
sur  le  plateau  central  de  la  France  (Ib.  id.). 
Sur  la  couzöranite  (Ib.  IV,  4  838).  Des  forma- 
tions  secondaires  etc.  du  centre  de  la  France 
(Ib.  V,  48S9).  Analyse  de  l'böt^pozite  (Ib.  VII, 
4830).  D«  de  rburaulite  (Ib.  id.).  Sur  deux 
nouv.  Phosphates  de  mangan^e  et  de  fer  (Ib. 
id.).  Sur  la  relation  des  ophites,  des  gypses 
et  des  sources  salöes  des  Pyr^nt^es  (Ib.  8'***'  sör. 
II,  4  882).  Sur  la  nature  et  la  position  g^olog. 
des  calcaires  amygdalins  (Ib.  III,  4  833).  Sur 
r^poque  du  soulevement  du  Canigou  etc.  (Ib. 

V,  4  834).   Descript.  de  la  junck^rito  etc.  (Ib. 

VI,  4  834).  Do  de  la  dr^elite  etc.  (Ib.  VIII, 
4  835).  Do  du  plomb  gomme  de  la  mine  de  la 
Nussi^re  (Ib.  id.).  Cristallisation  et  composit. 
de  la  laumonite  (Ib.  id.).  Sur  un  sulfate  triple 
hydrat^  de  fer,  d'alumine  et  de  potasse  (Ib. 
IX,  4  836).  Composition  et  cristallisation  de  la 
bournonite  (Ib.  X,  4836).  Sur  le  diaspore  (Ib. 
id.).  Descript.  de  la  gödrite  etc.  (Ib.  id.).  Sur 
les  terrains  volcaniques  des  environs  de  Naples 
(Ib.  XI,  4  837).  Examen  chim.  et  microscop. 
de  quelques  cendres  volcaniques  (Ib.  XU, 
4837).  Parallöle  entre  les  diff.  produits  volca- 
niques des  environs  de  Naples  etc.  (Ib.  XHI, 
4  838).  Descript.  de  la  greenovite  (Ib.  XVII, 
4840).  Descript.  de  la  villarsite  (Ib.  4*"' s6r. 
I,  4  842).,  DO  de  l'arsönio-sidärite  etc.  (Ib.  II, 
4  842).  Etüde  comparative  des  sables  auri- 
föres  de  la  Californie,  de  la  Nouvelle-Gr^nade 
et  de  rOaral  (Ib.  XVI,  4  849).  Sur  la  composi- 
tion de  Taärolitbe  de  Chäteau-Renard  (Compt. 
rend.  XII  et  XIII,  4844).  Daselbst  noch  viele 
Berichte. 

*  Oara  Pierre  Armand  (CoraM« X, 300). 

DnftresBO,  s.  FrancheviUe. 

DvgOBlos,  Andreas.  —  Priester 
vom  Orden  der  frommen  Schule.  Prof.  d. 
theoret.  und  angewandt.  Mathematik  folg- 
weise in  Tyrnau,  Ofen  und  Pesth,  von 
I77i  bis  4  807  (FH), 

geb.   4  740,  Oct.  18,  Szegedin, 
gest.  1818,  Juli  26,  Pesth. 
Magyar  Tudäkossäg  (Mathesis  pura)  4783. 

Dnhalde,  Jean  Baptiste.  —  Jesuit, 
erst  Archivar  d.  Berichte  d.  Missionare  des 
Ordens,  dann  Secretär  beim  Beichtvater 
des  Königs,  dem  Pater  L  e  T  e  1 1  i  e  r ,  dar- 
auf Director  d.  Congregation  d.  Kunstler 
und  zuletzt  im  Professhause  zu  Paris  le- 
bend (B)  (BN), 

geb.   1674,  Febr.  1,  Paris, 
gest.  1743,  Aug.  18,  Paris. 

Description  historiqoe,  g^ographiqne  et  phy- 
sique  de  Tempire  de  la  Chine  et  de  la  Tartarie 
chinoise,  4  vol.  fol.  Paris  4  735  (Aus  Missions- 
bericbten  zusammengetragen). 


Dnhamelf  Pasquier  oderPascbal. 
—  Prof.  d.  Mathematik  am  College  royale 
de  France  in  Paris  (CF)  (LBN), 

geb VouUy,  Nomiandie, 

gest.  1 566,  Oct. . .,  Paris. 
Alphonsi  regis  tabulae  astronomicae,  in  pro- 
priam  integritatem  restitutae,  emendaUe  et 
auctae,  Lutetiae  4553.  Perspectivae  commu- 
nis Libri  tres,  Ib.  4556  (Ist  die  Perspective  von 
Georg  Hurtmmiin).  Commentarius  in  Arcbime- 
dis  Syracusani  librum  de  numero  arenae. 
multis  locis  per  eundem  HamelivB  emenda- 
tum.  Ib.  4557. 

Dohameli  Jean  Baptiste.  —  Prie- 
ster von  d.  Congregation  des  Oratorium<. 
erst  Pfarrer  zu  Neuilly  sur  Marne,  später 
Prof.  d.  Philosophie  am  College  royale  d«* 
France  in  Paris  u.  Almosenier  des  König«. 
Mitgl.  u.  Beeret,  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris 
von  deren  Stiftung  an  (Mem.  Par.  1706 
(Ni,  IJ  (CF)  (B)  (BN)  (LBN), 

geb.   1624, Vire,  Normaodie. 

gest.  1706,  Aug.  6,  Paris. 
Elemente  astronoraica  ubi  Theododi  Tripolis 
tae  sphaericorum  Libri  III  cum  universa  tri- 
angulorum  resolutione  etc.  demoostFaDtar. 
Par.  4643.  Astronomie  physica  seu  de  laci*. 
natura  et  motibus  corporum  coelestium ,  Ib. 
4660.  De  meteoris  et  fossilibus.  Ib.  4660.  De 
corporum  affectionibus,  Ib.  4  670.  Pbilosopbia 
Vetos  et  nova  in  regia  Burgundi  pertracta 
(Darin  in  Libr.  V:  De  vi  electrica),  4  vol.  li*. 
Ib.  4  678  ;  6  vol.  4t^  Ib.  4684  et  4700.  Refd^e 
scientiarum  academiae  historia,  4  vol.  4*.  Ib. 
4698,  auctior4  704.  Observ.  sur  un  haJo  aa> 
tour  du  soleil  (Möm.  Par.  T.  II). 

Dohameli  Jean  Pierre  Fran^-ois 
Guillot.  —  Nachdem  er  mit  G.  Jars  me- 
tallurgische Reisen  in  Deutschland  gemacht 
darauf  in  Frankreich  einigen  Hätteoi»er- 
ken  vorgestanden  und  1775  Commissar  tte> 
Conseil  pour  l'inspection  des  forges  el  de» 
foumeaux  gewesen ,  Prof.  der  Metalhirpe 
(mötallurgie  et  d^exploitation)  an  d.  £col^ 
des  Hines,  seit  ihrer  Gründung,  aoch  Ge- 
neral-Inspect.  d.  Minen.    Mitgl.  d.  Acad 
d.  Wiss.  zu  Paris  seit  1786    (DCj  ,AM 
(BN)  (LBN), 

geb.  1730,  Aug.  31,  NIcorpsb.CouUo- 

ces,  D^p.  La  Mancbr, 

gest.  1816,  Febr.  1 9,  Paris. 
La  göomötrie  souterraine,  Paris  4  787.  Aotbeü 
an  0.  Jan:  Voyages  metallurgiquea.  —  Sor 
le  traitement  des  min^rais  de  fer  k  la  fbat# 
(M^m.  Par.  4  786).  Sur  une  cristallisalfioii  öe 
plomb  (Ib.  id.).  L'artde  la  liquation  (Ib.  «7ft7 
Sur  la  min<^ralogie  du  Boulonnois  (Jonra.  d 
Min.  I,  4  794).  Sur  la  min^ralogie  du  D^.  d« 
la  Manche^  (Ib.  II,  4  795).  Sur  la  rappoct  qn  il 
y  a  eutre  la  d^pense  de  Teau  d'one  roachioe 


617 


Dnhainel 


Duhamel  da  Honcean. 


618 


h  rott«  aveo  ce  qu'il  peut  en  Clever  par  des 
pompes  (Ib.  VIII,  4798).  Sur  Tinclinaison  des 
> eines  ou  couches  de  rhouiile  etc.  (Ib.  IX, 
1799).    Sur  TafiBnage  en  grand  du  plonnb  etc. 

Ib.  XI,  1802).  Bocard  ä  bascule  ou  nouv.  m6- 
canisme  pour  le  jeu  des  pilons  d*un  bocard 

Ib.  XIV,  180S). 

*  Mit  Minem  Sohn  Guillotf  ebenfalls  Inspect.  g^n^ 
ral.  d.  Mine«,  von  dem  noch  mehre  Auft&tae  im  Joum. 
d.  Minet. 

Dvhameli  Omer  Bertin  Joseph. 

—  Apotheker  in  Lille  (G,  4  854;, 

geb.   4773,  Juni  4  5,  Lille/ 

gest.  4  853,  Dec.  4  5,  Lille. 
Moyen  de  ddsinfecter  les  eaux  d'un  puits  ä 
leur  source  m^oie  et  Nouveau  mode  de  fon- 
taines  öpuraotes,  Lille  4  826. 

*  feb.  1773,  Juni  17,  gest.  1853,  Dec.  11  (Z>H). 

IhduMBeli  Jean  Marie  Constant. 

—  Prof.  der  Analyse  au  der  Facultä  des 
Sciences  und  an  d.  £cole  normale  in  Pa- 
ris, früher  Studiendirector  d.  ficole  poly- 
(echnique.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Pa- 
ris seit  4  840  (OrJ, 

geb.  4797,  Febr.  5,  Sl.-Malo. 
Coars  d'analyse  de  l'^cole  polylechnique, 
t  vol.  8^  Paris  4  840—44.  Cours  de  mäcani- 
que,  de  TEcole  polytecho.  II  Pt.  Ib.  4845  et 
46  :i  Pt.  nouv.  ^it.  4853).  Mit  A.  A.  L.  Bey- 
Baad:  Probl^roes  et  döveloppements  sur  di- 
verses parties  des  mathömatlques,  Ib.  4823. 
-^  Sur  la  mölhode  des  taogentes  de  Boberval 
ül<^m.  Sav.  Strang.  V,  4  834).  Sur  le  calcul  des 
actions  mol^culaires  dövelopp^es  par  les  chan- 
gementA  de  temp^rature  dans  les  corps  solides 
(Ib.  id.) .  Sur  Taclion  de  l'arcbet  sur  les  cordes 
Ib.  VIII,  4  848).  Sur  les  öquations  g^n^rales 
de  la  propagatioD  de  la  cbaleur  dans  les  corps 
Müdes  dont  la  condnctibilitö  n'est  pas  la  m6me 
dans  tons  les  sens  (Joum.  Ecole  polytechn. 
XXI,  4  832).  Sur  la  m^thode  g<^n6rale  relative 
au  mouvement  de  la  cbaleur  dans  les  corps 
Mildes  piongös  dans  des  milieux  dont  la  tem- 
p^rature  varie  avec  le  teraps  (Ib.  XXII,  4838). 
Sur  les  vibrations  d'un  Systeme  quelconque 
de  poinU  mat^rlels  (Ib.  XXIII.  4884).  Sur  di- 
vers points  de  m^canlque  (Ib.  XXIV,  4  885). 
Sur  les  ph^nomtoes  therme-möcaniques  (Ib. 
XXV,  4837).  Sur  les  vibrations  d'une  corde 
flexible  cbargde  d'un  ou  de  plusieurs  curseurs 
(Ib.  XXIX,  4843).  Sur  la  propagation  de  la 
cbaleur  dans  les  crlstaux  (Ib.  XXXII,  4  848). 
Sar  les  suKaces  isotbermes  dans  les  corps  so- 
lides dont  la  conductibilit<^  n'est  pas  la  nndme 
daos  toua  ies  sens  (IdoiiTille,  Journ.  IV,  4839). 
Nouv.  r^le  pour  la  convergence  des  s6r\e% 
Jb.  id.).  Int^ratioo  d'une  equation  aux  dif- 
(frences  (Ib.  id.).  Sur  un  phönom^ne  rölatif 
^  la  commanication  des  mouvemenls  vibra- 
toires  ilb.  VIII,  4843).  Sur  les  vibrations  des 
gaz  daD9  des  tuyanx  cylindnques,  coniques 
etc.  Ib.  XIV,  1849).  Sur  la  thöorie  des  tuyaux 
d'orguas  dites  tuyaux  ä  chemin<^e  (Ib  XV, 
1850).   Sur  la  discootinuit^  des  valeurs  des 


s^rles  et  sur  les  moyens  de  la  reconnattre  (Ib. 
XIX,  4  854).  Sur  la  döcoroposition  de  sin  x  et 
cos  X  en  un  nombre  inflni  de  facteurs  (Ib.  id.). 
Sur  Temploi  des  integrales  döflnies  pour  ex- 
priraer  les  int^ales  des  ^quations  aux  diffe- 
rences  partielles  (Ib.  id.).  Du  frottement  con- 
sid^re  comme  cause  des  mouvemenls  vibra- 
toires  (Ib.  Nouv.  S6r.  1, 4856).  —  Viele  Berichte 
u.  Aufsätze  in  d.  Compt.  rend.  d.  Acad.,  z.  B. : 
M^m.  sur  les  temp^ratures  moyenn.  des  points 
d*une  sphöre  non  homogene  (II,  4  836).  Thöo- 
röme  sur  les  tempöratures  pöriodiques  d'un 
corps  non  homogene  termin6  par  une  surface 
de  forme  quelconque  (Ib.).  Recherches  ana- 
lytlques  et  exp^rimentales  sur  les  sons  bar- 
moniques  (X,  4  840).  Sur  la  räsonnance  mul- 
tiple des  corps  (XXVII,  4  848).  Sur  la  conti- 
nuitä  des  valeurs  d'une  sörie  convergente, 
dont  les  termes  sont  des  fonctions  continues 
d'une  möme  variable  (XXXVI,  4853).  Sur  le 
mouvement  des  difförents  points  d'une  harre 
cylindrique  qui  se  refroidit  (XXXIX,  4  854). 
Sur  le  mouvement  de  la  cbaleur  dans  un  Sy- 
steme quelconque  de  points  (XLIII,  4  856). 

DvJiamel  du  MoBoeaU|  Henry 
Louis.  —  General-Inspeclor  d.  Marine. 
Mitgl.  (Pensionnaire-botaniste)  d.  Acad.  d. 
Wiss.  (seit  4  728),  d.  Acad.  d.  Marine  u. 
d.  Soc.  roy.  de  ro^dicine  zu  Paris.  Guts- 
besitzer (Mem.  Par.  4782^  (Mem.  Soc.  roy. 
Med.  A.  4780—8  4;  (QJ  (QC), 

geb.   4700, Paris,* 

gest.  4784,  Juli  12,  Paris.  *» 
La  physique  des  arbres,  2  vol.  4*,  Paris  4  738. 
L'art  de  la  corderie  perfectionn^,  Ib.  4  747. 
Elements  d'agriculture ,  2  vol.  42^  Ib.  1754. 
Elements  de  l'architecture  navale,  2  vol.  4*, 
Ib.  4  757.  L'art  du  tuilier  et  du  briquetler,  Ib. 
4  760.  L'art  du  chandelier.  Ib.  4761.  L'art  du 
carbonnier,  Ib.  4  764  (Nouv.  edit.  par  J.  S. 
Bertnuid,  Ib.  4812).  L'art  du  cartier,  Ib.  4762. 
L'art  du  cirier  etc.  Ib.  1762  (Nouv.  edit.  par 
J.  E.  Bertrand,  Ib.  4  819  et  26).  L'art  de  raf- 
finer  le  sucre,  Ib.  4764  (Nouv.  edit.  par  J.  S. 
Bertrand,  Ib.  484  2).  De  la  conservation  et  de 
la  force  du  bois,  Ib.  4767.  L'art  de  reduire  le 
fer  en  fil  connu  sous  le  nom  le  fil  d'archal, 
Ib.  4768.  L'art  de  faire  diff.  sortes  de  colles, 
Ib.  4  774.  L'art  du  potier  de  terre ,  Ib.  4773. 
L'art  du  savonnier,  Ib.  4774  (Nouv.  edit.  par 
J.  E.  Bertrand,  Ib.  4842).  L'art  de  faire  de 
I'amidon,  Ib.  4  775.  —  Des  diff.  mani^res  de 
rendre  le  tartre  soluble  (Mem.  Par.  4732  et  83). 
Sur  le  sei  du  soufre  (Ib.  4  734).  Sur  la  compo- 
sition  d'une  liqueur  trds  volatile,  connue  sous 
le  nom  d'etber  (Ib.  id.).  Sur  le  sei  ammoniac 
(Ib.  4735).  Sur  la  base  du  sei  marin  (Ib.  4786). 
Sur  la  liqueur  coloranteqne  foumit  la  ponrpre, 
esp^ce  de  coquille,  etc.  (Ib.  4786).  Deux  pro- 
cedes  nouv.  pour  obtenir  sans  le  secours  du 
feu  une  liqueur  eiheree  fort  approchante  de 
Celle  ä  laquelle  A.  Frobeniua,  chymiste  alle- 
mand,  a  donne  le  nom  d'etber  (Ib.  4  742).  Ex- 
periences  sur  la  force  des  bois  (Ib.  I742et68). 
Sur  une  mine  de  fer  attirable  par  l'aimant  (Ib. 


619 


Dnüliar 


Dnlong. 


620 


4745).  Fa^nsiogaliftred'aimanteruD  barreau 
d'acier  etc.  (Ib.  id.).  Diverses  exp^riences  sur 
la  chaax  (Ib.  4  747).  Sur  la  calcination  de  la 
pierre  de  grisetle  etc.  (Ib.  1748).  Sur  la  dimi- 
nution  de  poids  que  les  m^taux  acquidrent 
^tant  expos^  au  feu  (Ib.  1750).  Sur  quelques 
^ffetg  de  la  poudre  k  caoon  (Ib.  id.).  Exero- 
ples  de  quelques  circonslances  qui  peuvent 
produire  les  embrasemens  spontanes  (Ib.  1757). 
L'art  de  fabriquer  les  ancres  (Ib.  4  764).  Sur 
les  sels  qu'on  tire  des  cendres  des  v^ätaux 
(Ib.  4  767).  —  Viel  Botanisches. 

*  g«b.  tu  Pithivien,  Orl^ftOfti«^  nach  Anderen*, 
gest.  1782,  Auf.  23  (B)  {BN). 


•• 


DuilUer,  s.  Fatlo. 

Ihüao,  Joseph.  —  Capitän  in  der 
sardinischen  Artillerie  (BN), 

geb.  no6  etwa,  .  .  .  Ghamböry, 

gest.  4757, Alessandria. 

Theorie  nouvelle  sur  le  m^canisme  de  l'artil- 
lerie,  4^  Paris  4744. 

DvlagttOi  Vincent  Fran^oiir  Jean 
Noel.  —  Prof.  d.  Hydrographie  am  Col- 
lege royale  zu  Ronen.  Mitgl.  u.  zuletzt  Prä- 
sident d.  Acad.  daselbst  (B)  (BN)  (LBN), 
geb.   4729,  Dec.  2i,  Dieppe, 
gest.  4  805,  Sept.  9^  Rouen. 
Lebens  de  navigalion,  Rouen  4768.    Principes 
de  navigation  ou  Abr^gö  de  la  thäorie  et  de  le 
pratique  du  pilotage,  Ib.  4  787.   Viele  astron. 
Beobb.,  meistens  mit  J.  Th.  Booin,  in  d.  M6m. 
Sav.  Strang.  T.  IV— VI. 

DvleaUi  Alphonse  Jean  Claude 
Bourguignon.  —  Ingenieur  des  Ponts- 
et-Chauss^es  in  Paris  (Ann.  chim.phys.  LU), 
geb.  4789,  Apr.  30,  Paris, 
gest.  1832,  Apr.  26,  Paris.* 
Essai  tbi^orique  et  expörimental  sur  la  r^si- 
stance  du  fer  forg6,  Paris  4820  (Auszug  in  Ann. 
chim.  phys.  XII). 

*  Ad  der  Cholera. 

Dvlk,  Friedrich  Philipp.  —  Dr. 
Phil.,  Apotheker  und  Prof.  d.  Chemie  an 
d.  Univ.  zu  Königsberg  (Or), 

geb.   1788,  Nov.  22,  Schirwindt,  Ost- 

preussen  *, 

gest.  4  851,  Dec.  4i,  Königsberg, 
über  Elektromagnetismus,  Königsb.  4824.  De 
tartaribus  nonnuUis,  Regiomont.  4  834 .  Hendb. 
d.  Chemie,  2  Tble.  BeH.  4833  (2.  Aufl.  4842). 
De  lucis  effectibus  chemicis,  Regiomont.  4  834. 
Übersetzung  d.  Pharmacopoea  bomssica ,  mit 
Erläuterungen,  2  Tble.  Leipz.  5.  Aufl.  4  846— 
48.  über  d.  Wirk.  d.  Zuckers  auf  weiss.  Ar- 
senik u.  Grünspan  (Berl.  Jahrb.  d.  Pbarmacie 
4  826).  Über  Aetlierbild.  (Ib.  4  827,.  Über  d. 
ehem.  Wirkungen  d.  Lichts  (Krdauuui's  Journ. 
111,4818!.  Untersuch,  d.  Krebssteine  (Ib. id.). 
Quantitative  Bestimm,  d.  Bleioxyds  u.  d.  Es- 


sigsäure (Ib.  XXXIV,  4845).  Über  lodkaliuro 
(Ib.  Id.).  Zusammensetz.  d.  Luft  in  d.  Hüh- 
nereiern (Bnehner's  Rep.  XL,  4  832) .  Priifuop; 
d.  Schwefelsaure  auf  Arsen  (Ib.  LIU,  4833 . 
Über d.  Bitlerstorfd.  Gentiana  (Ib.  LXVl,  4839  . 
Darstelt.  von  reinem  koblens.  Kali  (Ib.  L\X. 
4  844).  Untersuch,  eines  schwarzen  Harns  Jb. 
id.).  Über  Magisterium  bismuthi  (Ib.  LXXXIll, 
4  843).  Unterscheid,  d.  Arsens  vom  Antimon 
(Ib.  XC,  4  845).  Verfahr,  z.  Prüf.  d.  Soda  Ib. 
C,  4  848).  Elektricitatserregung  bei  ehem.  Ver- 
bindd.  (Pogg.  Ann.  XLII,  4837). 

*  Stallupdhnen ,  Ottpreiuwn  {BBlf,  II).  —  Einer  m- 
ner  Söhn«,  Friedrich  Albert  Benno,  frh. 
1S19,  Juoi  17,  Königsberg,  der  sich  in  Kdnipberf 
habilitiren  wollte,  die  ErlaubniM  duu  mbm  nirki 
erhielt,  und  sich  tp&ter  der  BeUctrittik  luvwidte, 
•cbrieb :  De  resinis,  praesertim  de  retinm  damnorw, 
Diss.  inaug.  VraU«l.  1S46. 

Dldong,  Pierre  Louis.  —  Folgweise 
Prof.  d.  Chemie  an  d.  Facultc  des  sdences, 
an  d.  Normalschule  und  an  d.  Veterioar- 
schute  zu  Alfort,  dann  Prof.  d.  Physik  an 
d.  polytechn.  Schule,  von  4820  bis  4830, 
darauf  Studicndireclor  derselben.  Hitglied 
d.  Acad.  d.  W^iss.  zu  Paris  von  4  823  an 
(DC.  Y)  (BN)  (LBN), 

geb.   n85,  Febr.  4  2  (43),  Rouen, 

gest.  4  838,  Juli  19,  Paris. 
Mit  A.  Th.  Petit :  Recherches  sur  les  lois  de  U 
dilatation  des  solides,  des  liquides  et  des  flaides 
älastiques  et  sur  la  mesure  exacte  des  temp«- 
ratures  (Ann.  chim.  phys.  II,  4846).  Recfaercbcft 
sur  la  mesure  des  (emp^ratures  et  sur  les  lois 
de  la  communicalion  de  la  chalenr  (Ib.  VII. 
4848.  ~  Von  d.  Pariser  Acad.  gekrönt;  auch 
für  sich  erschienen,  Paris  4848).  Recbercbes 
sur  quelques  poInts  importants  de  la  theone 
de  la  chaleur  (Ib.  X,  4849.  —  Darin  das  nacb 
ihnen  benannte  Gesetz  zwischen  Atomgewicht 
u.  specifischer  Wttrme).  MitBezselins:  Nou« 
döterminations  des  proportions  de  l'eau,  et  d« 
la  density  de  quelques  fluides  ^lastiques  .Ib 
XV,  4  830).  —  Allein :  Sur  la  combinaisoD  da 
phosphore  avec  l'oxyg^ne  (Ib.  II,  484  6).  Sar 
quelques  combinaisons  de  Tazote  avec  I'oiy- 
g^ne  (Ib.  id.).  Lettre  relative  ä  la  deooaverte 
de  racide  nitreuz  (Ib.  VIII,  4848).  Surlapro- 
pTi6i€  que  possöden t  quelques  ro^taux  de  fa- 
ctliter  la  combinaison  des  fluides  ^lastiqna» 
(Ib.  XXlIletXXIV,  4  823).  Recherches  sur  les 
pouvoirs  r^fringents  des  fluides  6lastiqaes  (Ib. 
XXXI,  4  826).  Recherches  sur  la  chaleur  sp^ 
cifique  des  fluides  diastiques  (Ib.  XLI,  4StS 
Exposö  des  recherches  faites  par  ordre  de  i  •- 
cad^mie,  pour  d^ter miner  les  foroes  ^lastiq««« 
de  la  vapeur  d'eau  k  des  hautes  temp^ratare* 
(Ib.  XLIII,  4  830).  Rapport  sur  un  nouv.  pn>- 
ducleur  de  vapeur  invenUi  par  A.  lAgiiai  Ib 
XLVIII,  4834).  Rech,  sur  la  chaleur  d^gaitf« 
pendant  la  combostion  de  diverses  substan«» 
simples  ou  compos<^s,  et  description  da  ca* 
lorimMre  (Compt.  rend.  VII,  4  83S  — postbum  . 
Sur  les  barom^lres  k  surface  plane  ou  conca%e 
(in  PoiMon's  Nouv.  th<^)rie  de  Taction  captl- 
laire,  Par.  4834,  p.  294). 


621 


Suiias 


Dumas. 


622 


li  Jean  Louis.  —  Ingenieur; 
unter  d.  constiluirendon  Versammlung  Mit- 
glied d.  Bureau  de  consultation  y  unter  d. 
Directorium  Administrator  d.  Seine-Depar- 
tement, dann  4  8 1 S  Direclor  u.  1 8  f  4  Con- 
Iroleur  der  Lösch-Anstallen  in  Paris.  Von 
1800  an  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris 
(Mercwre technolog.  XII,  \S%i), 
geb.  1754,  Mai  19,  Paris, 
gest.  f  823,  Mai  4,  Chaillot,  Paris. 
War  Mitgründer  d.  Lycöe  des  Arts  in  Paris, 
an  dem  er  7  Jahre  lang  unentgeltlich  Mathe- 
matik und  Mechanik  lehrte,  verknüpfte  4  808 
im  Auftra^^e  d.  Regierung  d.  Vermessungen  von 
Frankreich  u.  Belgien  durch  eine  Triangula- 
tion, verbesserte  die  Feuerspritze,  Sagemühle 
usw.  und  erfand  eine  neue  Art  Dampfmaschi- 
ne, die  aber  nicht  ins  Leben  getreten  zu  sein 
scheint. 


I  Jean  Baptiste.  —  Erst 
Pharmaceut  in  Genf,  dann  1821  nach  Pa- 
ris gehend,  daselbst  successive  Repetent  d. 
Chemie  an  d.  £cole  polytechnique  (1823), 
Prof.  d.  Chemie  am  Atbenee,  an  der  von 
ihm  mitbegründeten  £cole  centrale  des  arts 
et  manufactures  und  an  der  Facultät  der 
Wissenschaften  (Sorbonne) ;  Vicepräsident 
d.  conseil  de  Tinstruction  publique.  Mitgl. 
d.  Instituts  seit  1832  und  d.  medicin.  Aca- 
drmio.  Von  4  849  bis  1854  Minister  des 
Ackerbaus  und  Handels  (Or), 

geb.  1800,  Juli  14,  Alais,  Dep.  Gard. 
Ph^Dom^nes  qui  accompagnement  la  contra- 
ctiün  de  la  flbre  musculaire  (mit  J.  L.  Pr^Toat), 
Paris  4  828.  Traitd  de  chimie  appliquöe  aux 
arts,  8  voL  8^  Ib.  4828—45  (Deutsch  v.  Baoh- 
aer,  Nürnb.  4  844 — 49).  Lecons  sur  la  Philo- 
sophie chimique,  Ib.  4887  (Deutsch  v.  Bam- 
■alabtry,  Berl.  4  88SJ.  Th^se  sur  la  question 
de  racttoo  du  calorique  sur  les  corps  organi- 
qaes,  Ib.  4  888.  Essai  sur  la  statique  chimique 
des  dtres  organis<3s,  Ib.  4  844,  2.  Aufl.  4842 

Deutsch  V.  i^tweg,  Leipz.  4844).  —  Examen 
du  saug  et  de  son  action  dans  les  divers  phe- 
oom^nea  de  la  vie  (Ann.  chim.  phys.  XVIII, 
4S24  et  XXIII,  4828).  Sur  lemploie  de  la  pite 
dans  le  traitement  des  caiculs  de  la  vessie  (Ib. 
XXIII,  4  828).  Sur  la  composition  ^l^meot.  et 
4ur  quelques  propri^t^  caract^ristiques  des 
htso«  saliflabies  organiques  (Ib.  XXIV,  4  828). 
Sur  les  combinaisons  du  phosphore  etc.  (Ib. 
XXXI,  4828).  Sur  la  luml^re  qui  se  developpe 
au  rooment  oü  Tacide  borique  fondu  se  si^pare 
f^n  fragmeoU  (Ib.  XXXII,  4  826).  Nouv.  mö- 
tbode  pour  la  pröparation  du  gaz  oxide  de  car- 
bone  ib.  XXXllI,  4  826).  Sur  Tinfluence  qu' 
eierce  r^lectricit^  developpM  par  le  coutact 
des  m^Caui  sur  lea  döp6ts  de  carbonate  de 
chauidanslestuyauxdeplomb(Ib.id.).  M^m. 
%w  quelques  points  de  la  th(^orie  atoroistique 

Ib.  id.).  Sur  ud  chlorure  de  mangan^se  re- 
marqoable  par  sa  volatllit«  (Ib.  XXXVI,  4827). 


M^m.  sur  la  forroation  de  TMher  sulphurique 
(mit  Boullay  fils,  Ib.  id.).  M^m.  sur  les  Äthers 
composös  (mtt  Demselben,   Ib.  XXXVII, 
4  828).  Sur  quelques  propriöt^s  du  soufre  (Ib. 
id.).  Sur  une  variätä  de  sei  gemme qui  d6cre- 
pite  au  contact  de  Teau  (Ib.  XLIII,  4  880).  Sur 
roxaroide  etc.  (Ib.  XLIV,  4830).  Sur  la  com- 
position chim.  des  verres  employös  daus  les 
arte  (Ib.  id.).  Sur  l'or  fulminant  (Ib.  id.).  Sur 
la  theorie  des  chlorures  (Ib.  id.).  Sur  la  den- 
sity de  rhydrog^ne  ars^iquö  et  celle  du  chlo- 
rure de  titane  (Ib.  id.)-   Sur  les  proc^däs  de 
ranalyse  organique  (Ib.  XLVII,  4  884).  Sur  l'i- 
somerie  (Ib.  id.).   Sur  la  Üqueur  des  Hollan- 
dais (Ib.  XLVIII,  4  834).   Sur  diverses  combi- 
naisons de  l'hydrog^ne  carbonö  (Ib.  id.).  Sur 
les  chlorures  de  soufre  (Ib.  XLIX,  4832).  Sur 
l'esprit  pyro-ac^tique  (Ib.  id.).  Sur  la  densitö 
de  ia  vapeur  de  phosphore  (Ib.  id.).   Sur  la 
composition  du  minium  (Ib.  id.)   Sur  la  den- 
site  de  la  vapeur  de  quelques  corps  simples 
(Ib.  L,  4882).  Sur  les  combinaisons  de  Thy- 
drog^ne  et  du  carbone  (Ib.  id.)  Sur  les  sub- 
stances  v^g^tales  qui  se  rapprochent  du  cam- 
phre  etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  composition  de  l'a- 
cide  pyro-citrique  (Ib.  LH,  4883).    Sur  les 
camphres  artificiels  des  essences  de  töröben- 
thine  et  de  citron  (Ib.  id.) .  Sur  Thuile  de  mou- 
tarde  noire  (mit  Peloue,  Ib.  LIII,  4  838).   Re- 
cherches  de  chimie  organique  (darin :  caryo- 
philline,  indigo  bleu,  indigo  blanc,  acide  carb- 
azotique,  öther  oxichloro-carbonique ,  ötber 
oxalique,  oxamethaoe,  oxamide,  chloro-,  bro- 
mo-,  jodoforme,  chloral  etc.  Ib.  LIII,  et  LIV, 
4833  ;  LVI,  4  834).  Sur  la  composition  de  Thuile 
extraite  de  l'eau-de-vie  de  pommes  de  terre 
(Ib.  LVI).   Sur  UD  bydrate  d'essence  de  t6r6- 
bentbine  (Ib.  LVII,  4834).  Sur  Thuile  de  can- 
nelle ,  Tacide  hippurique  et  Facide  sdiacique 
(mit  S.  P4Ugot,  Ib.  id.).    M^m.  sur  l'esprit  de 
boisetc.  (Ib.  LVIII,  4835).   Sur  la  natura  de 
r^thal  (mitE.  P4Ugot,  Ib.  LXXII,  4880).   Sur 
la  naturedeHndigoetc.  (Ib.LXHI,  4  836).  Sur 
I'huile  essentielle  des  fleurs  de  spiraea  ulma- 
ria  (Ib.  LXIX,  4888).  Sur  les  types  chimiques 
(Ib.  LXXIll,  4  840,  2.  Abhandl.  mU  Stafi,  Ib. 
LXXIV,  4840,  3.  Abhandl. mitPiUgot,  Ib.  id.). 
Sur  la  composition  de  la  cärosie  (Ib.  LXXV, 
4840).  Sur  le  vöritable  poids  atomique  du  car- 
bone (mit  Staas,  Ann.  Chim.  Phys.  8»«  S6r.  I, 
4  844).   Sur  les  types  chimique  (4.  AbhandL 
Ib.  II,  4  844,  5.  Abhandl.  mitPfxiA,Ib.  V,  4842). 
Sur  la  vöritable  Constitution  de  Tair  atroosphö- 
rique  (Ib.  III,  4844).  Sur  les  mati^res  azot^es 
neutres  de  rorganisatioo  (mit  Oabonn,  Ib.  VI, 
4  842).  Sur  l'engraissement  des  bestiaux  et  la 
formation  du  lalt  (mit  Bouiliigaiilt  et  Pajam, 
Ib.  VIII,  4848).    Sur  la  composition  de  l'eau 
(Ib.  id.).  Sur  l'acide  cacodylique  et  le  sulfure 
de  cacodyle  (Ib.  id.).   Sur  la  Constitution  du 
cacodyle  (Ib.  X,  4  844).  Sur  la  composition  de 
la  cire  des  abeilles  (Ib.  XIV,  4845).   Recber- 
ches  sur  le  sang  (Ib.  XVII,  4846).  Sur  la  con- 
version  de  l'hydrog^ne  sulfur<S  en  acide  sul- 
furique  (Ib.  XVIII.  4  846).  ~  Sur  la  natura  du 
camphre  ordinaire  (mit  PAligot,  Compt.  rend. 
IV,  4887).   Sur  le  carbom^thylate  de  baryte 
(mitDemselb.  Ib.  id.).  Sur  le  carboviuate 


623 


Dninie 


Domonohel. 


624 


de  potasse  (mit  Dem  selb.  Ib.  id.).  Sur  Tetat 
actuel  de  la  cbimie  organique,  und :  Sur  la  Con- 
stitution de  quelques  acides  (beides  mit  Liebig, 
Ib.  V,  4  837).  M^m.  sur  la  Constitution  de  quel- 
ques Corps  Organ iques  et  sur  la  th6orie  des 
substitutions  (Ib.  VIII,  4S39).  Sur  la  compo- 
sition  de  l'acide  ac^tique  et  de  l'acide  chloro- 
ac^tique  (Ib.  IX,  4889).  Action  du  chlore  sur 
le  gaz  hydrog^ne  carbon6  des  acdtates  (Ib.  X, 
4  840).  M6m.  sur  la  loi  des  substitutions  et  de 
la  th^orie  des  types  (Ib.  id.).  Sur  Taction  des 
alcools  sur  les  alcalis  (Ib.  id.).  Sur  le  trans- 
port  du  phosphate  de  chaux  dans  les  dtres  or- 
ganisäs  (Ib.  XXIII,  4  846).  Sur  la  conversion 
de  Tammoniaque  en  acide  nitrique  (Ib.  id.). 
Action  de  l'acide  phosphorique  anhydre  sur 
les  sels  ammoniacaux  (Ib.  XXV,  4847).  Sur  le 
protoiyde  d'azote  liquide  (Ib.  XXVII,  4848). 
Sur  un  moyen  graphique  propre  ä  mettre  en 
ävidence  les  rapports  qui  uoissent  la  compo- 
sition  chimique  des  corps  et  leurs  prbpri6t^s 
pbysiques  (Ib.  XXXIX,  4  854).  Sur  Temploi 
des  volumes  atomlques  pour  la  Classification 
naturelle  des  esp^ces  chimiques  appartenant 
ä  la  classe  des  corps  qui  renferme  les  alcools 
et  leurs  däriv^s  (Ib.  id.).  Noch  viele  Berichte, 
Bemerkungen  und  Notizen  daselbst.  Fernere 
Aufstttze  in  d.  Ann.  d.  scienc.  naturell.,  Journ. 
d.  chim.  mödicale  u.  d.  Ann.  de  l'industrie 
nationale,  deren  Mitgründer  er  ist. 

DamiOi  J  e  a  n  D  e.  —  Frau  eines  Haupt- 
manns in  der  französischen  Armee,  der  in 
Deutschland  fiel,  als  sie  erst  siebzehn  Jahre 
zählte  (B)  (BN)  (A), 

geb.  .  .  .  Paris,  gest.  .  .  . 
Enlretiens  sur  I'opinion  de  Copemie  touchant 
la  mobiiitö  de  la  terre.  —  Ist  zweifelban,  ob 
dieses  von  Xontnela  (Bist.  matb.  II,  300  et 
646)  und  Anderen  citirte  Werk  wirklich  er- 
schien, da  Alle  es  nur  aus  dem  darüber  im 
Journ.  des  savants  von  4  680  gegebenen  Be- 
richte kennen  (BN). 

DnmABll,  s.  du  Mänil. 

DomOBty  Andr^  Hubert.  —  Prof. 

d.  Mineralogie  und  Geologie  an  d.  Univ. 

zu  Lüttich,  von  1836  an  Correspondent  d. 

Acad.  d.  Wiss.  zu  Brüssel  (BABJ  fCR.XlW, 

883;  (Zt), 

geb.   1809,  Febr.  4  5,  Lüttich, 

gest.  4857,  Febr.  J8,  Lüttich.* 
M6m.  sur  la  Constitution  g^ologique  de  la  pro- 
vince  de  Li^ge  (Gekrönt  von  d.  Brüss.  Acad. 
und  belohnt  mit  d.  Wollaston's-Medaille  von 
d.  Geolog.  Gesellsch.  zu  London,  4  840).  Ta- 
bleau  analyt.  d.  min^raux  et  d.  roches  (Nouv. 
M^m.  de  Brux.  XII,  4  837).  Sur  les  terratns 
triasiques  et  jarassiques  de  la  prov.  de  Lu- 
xembonrg  (Ib  XV,  4  844).  Sur  les  terrains  ar- 
dennais  et  rhönan  de  l'Ardenne  etc.  (Ib.  XX, 
4  846).  Sur  la  structure  descAnes  volcaniques 
de  TEifel  (Bull.  Acad.  Brux.  1,  4835).  Sur  une 
nouv.  espöce  de  phosphate  fcrrique  (Ib.  V, 
4888).  Sur  la  valeur  du  caractdre  paUontolo- 
gtque  60  gdologie  (Ib.  XIV,  4847).  Sur  une  ap- 


plied tion  de  la  g^ologie  ä  la  recherche  d'eaoi 
souterraines  (Ib.  XVIII,  4  850).  Sur  la  positioo 
g<^ologique  de  Targile  rupelienne  etc.  (Ib.  id.  . 
Sur  le  puits  artösien  d'Hasselt  (Ib.  XIX,  48S)> 
Sur  la  division  des  terrains  en  trois  classes  elc. 
(Ib.  id.).  Sur  la  Constitution  göolog.  des  ter- 
rains tertieires  de  l'Angleterre  etc.  (Ib.  id.K 
Coupes  des  terrains  tertiaires  de  rAnglelerre 
(Ib.  id.).  Sur  l'emploi  des  caract^res  gtoroe- 
triques  r^sultant  des  mouvements  lents  du  sol. 
pour  ätablir  le  synchronisme  des  formatioo» 
göologiques  (Ib.  id.).  —  Carte  g^ologique  de  la 
Belgique  en  9  feuilles ,  ex^cutöe  par  ordre  du 
Gouvernement  (Acht  Berichte  darüber  in  d. 
Bull.  Acad.  Brux.  4  836—49.  T.  Ill— XVI;.  Noch 
8  geolog.  Specialkarlen  von  Belgien. 

•  jro»t.  Febr.  27  (ö.  1857). 

DnmoBt  de  OonneCi  Georges 
Louis  Marie,  Baron  de.  —  Officier  in 
d.  französ.  Armee,  später  Gutsbesitzer,  Ei- 
gcnthümer  des  Schlosses  Courset  bei  Bou- 
logne  (BS)  (BN), 

geb.   nie,  Sept.  4  6,  Scbloss  Coursel, 

gest.  4  824, Scbloss  Coursel. 

Observations  göorgico-möU^orologiques  (Uem 
soc.  d'agricult.  de  Paris  4786— 88).    La  in»*- 
t^orologie  des  cultivaleurs,  Par.  4  798.   Iber 
d.  EinOuss  d.  Lichts  auf  d.  Vegetabilien  (lekt- 
rer'f  Journ.  VI). 

DmnoBt  d'Urrille,  Jules  S^ba- 
stienC^sar.  —  Contre-Admiral  in  der 
französ.  Marine  (4  8i0),  in  der  er  seit  480» 
gedient.  Machte  drei  Entdeckungsreisen  um 
die  Welt,  unter  Duperrey  auf  der  Co- 
quille  4822—25,  auf  dem  Astrolabe  4826 
— 29  u.  als  Befehlshaber  der  Schiffe  Astro- 
labe u.  Z^lee  4  837—40.  Später  Präsident 
d.  geograph.  Gesellsch.  in  Paris  (LBN)  iQC 
(BN), 

geb.  1790,  Mai  23,  Conde-sur-Noireau. 

D^p.  Calvados,* 

gest.  1842,  Mai  8,  Paris-Versailler  Ei- 
Eisenbahn.  ^ 
Voyage  de  d^couvertes  de  j»r Astrolabe«»  t\t- 
cut^  pendant  les  annöes  4  836— S9 ;  Obsen^- 
tions  nautiques ,  m^t^orologiques ,  byürofra- 
phiques  et  pbysiques,  Paris  4  834.  Voyaiee  au 
p6le  sud  et  dans  rOc^anie,  sur  ies  cörvelte» 
»r Astrolabe«  et  »la  Z6l^«  pendant  les  aom-e« 
4  837—40,  Ib.  4842.  Voyage  autour  do  moode. 
r^sum^  g<^n^ral  des  voyages  des  d^couverl^ 
de  Magallan,  Bovgaiiivilla,  Cook  etc.  2  vol.  8*. 
Ib.  4  833  {«'"•ödit.  4  844). 

*  geb.  1790,  Mai  21  (CX) ;  1791,  Sept.  . .  {O.  M). 

**  Als  ein*  der  Opfer  bei  dem  froMeo  Uoflftck  wai  diä- 
ter Bahn. 

Domoaoheli  £  t  i  e  n  n  e  (Stefano) .  — 
Jesuit,  Director  d.  Sternwarte  des  Collepo 
Romano  in  Rom.  Zögling  der  polylechn. 
Schule  in  Paris,  früher  Prof.  d.  Matbema- 
tik  zu  La  Rochelle,  Belley  (G.  23A 


625 


Duncan 


Dnna  Seot. 


626 


geb.  1773, Monlfort-Lamaury, 

gest.  4  8 40,  Jan.  4  5,  Rom. 
Modo  di  determioarc  la  differenza  delle  longi- 
tudtni  media nte  l'osservazione  del  passa^gio  al 
meridiaoodella  lona  e  delle  stelle  vicine  (Giorn. 
arcad.  di  Roma.  4888,  T.  XXXIX  et  XXXX, 
Astr.  Nachr.  VI).  Über  d.  Satelliten  und  d. 
Ringe  d.  Saturns  (Astr.  Nachr.  XV,  i  838) .  Noch 
mehre  astron.  Beobb.  daselbst. 

DnaoaSi  Daniel.  —  Practischer  Arzt 
in  Montpellier  und,  von  1690  an,  wo  er 
als  Protestant  sein  Vaterland  verliess,  folg- 
weisc  in  Genf,  Bern,  Berlin  und  London 
(HEP)  (B)  (J), 

geb.   1649, Monlauban,  Lan- 

guedoc, 

gest.  1735,  Apr.  30,  London. 
E\pIication  nouvelle  et  m^'aniqtie  des  actions 
aniinales,  Paris  4  678.  La  chymie  naturelle  ou 
rEiplicatioD  chymique  et  m^canique  de  la 
nourriturede  ranimal,  Montauban468t.  Chy- 
mjaerationalisspecimen,  Ha^.  4707.  Chymiae 
naluralis  specimen  etc.  ib.  4  707. 

Dwadonaldi  s.  Cochrane. 

IHuieau  (Dunellus),  Frangois.  — 
Jesuit,  Lehrer  d.  Philosophie,  Mathematik 
a.  scholast.  Theologie,  auch  Prediger  u.  Bü- 
cherrevisor, sowie  Theologe  seines  Ordens- 
generals (BEJ.U), 

geb.   1 597  etwa,  .  .  Ch&lillon,  DiÖcese 

Langres, 
gest.  4  682,  Juli  26,  Rom. 

Theses  philosophicae  ac  mathematicae,  Paris. 
1630. 

DvÜa-Boi^OWikl ,  Stanislaus. 
—  Graf,  reicher  Gutsbesitzer  in  Gallizien, 
^tudirte  in  Lemberg  und  auf  der  Bergaca- 
demic  zu  Freiberg  unter  Werner,  machte 
dann  Reisen  nach  Frankreich  und  Italien ; 
zuletzt  auf  seinem  Gute  Winniciski  bei  Lem- 
berj;  lebend  fCLJ, 

geb.  4786,  Mai  . .,  Koda,  Gallizien. 
ot><ervaUoos  g^närales  sur  les  rapports  des 
«li(Tt*reiitea  structures  de  la  terre,  d'aprös  la 
theorie  de  Werner,  Paris  4  809  (auch  Jouro. 
Mm.  XXVI.  4809).  >~  Sur  la  botriolite  et  sur 
te  feldstein  (Journ.  Min.  XXV,  4  809).  Sur  la 
wHlalite  au  VestA-e  (Ann.  Min.  1. 4  846).  Surla 
tolfa  (Ih.  II,  484  7).  Analyse  de  l'egäran,  de  la 
mn<»Qite  ei  du  tantalile  de  Bavi^re  (Ib.  IV, 
1M9,  auch  Sehweigg.  Journ.  XXllI,  4849).  — 
Miftete  4  S48  die  Landwirtbschafts-Gesellschaft 
in  Gallizieu. 


I  Wilhelm  Bernhard  Ru- 
dolph Hadrian.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  ord. 
d.  Mineralogie  a.  Geognosie  an  d.  Univ.  zu 
Marburg  seit  4  86i,  bis  dahin  seit  4  837  Leh- 
rer an  d.  böbr.  Gewerbschule  in  Cassel  (OrJ, 

P*f  gtadorrr,  mndwSrterbufh. 


geb.  4  809,  Febr.  2  4 ,  Eschwege,  Hessen. 
Mit  F.  C.  L.Kooh :  Beiträge  zur  Kenntn.  d.  nord- 
deutschen Oolithen-Gebildes  u.  dess.  Verstei- 
nerungen, Braunschw.  4  837.  —  Allein  :  Beitr. 
z.  Oryctographie  des  norddeutsch.  Oolith-Ge- 
bildes  (Stud.  d.  Göttinger  Vereins  bergmfinn. 
Freunde,  IV,  4  838).  Monographie  d.  nord- 
deutsch. Wealdenhildung  usw.  Braunschw. 
4846.  MitH.v.Xeyer:  Palaeontographica,  Bei- 
trage zur  Naturgeschichte  d.  Vorwelt,  4  Bde. 
4",  Cassel  4  854—56. 

Dfulop,  James.  —  Direct.  d.  Stern- 
warte zu  Paramatta  in  Australien.  Mif^l.  d. 
Roy.  astron.  Soc.  und  Correspond.  d.  Acad. 
d.  VViss.  zu  Piiris  /'CÄ.XXXI^p.  26  4;, 

geb Schottland, 

gest.  4  848  etwa,  .  .  .  Paramatta. 
Catalogue  of  nebulae  and  Clusters  of  stars  in 
the  Southern  hemisphere,  observed  at  Para- 
matta (Phil.  Tr.  4  828).  Observations  with  the 
horizontal  and  dipping  needles,  made  during 
a  voyage  from  England  to  New  South  Wales 
(Ib.  4  834].  Approximate  places  of  253  double 
and  triple  stars  in  the  southern  hemisphere, 
observed  4825— 27  atParamatta  (Mem.  astron. 
Soc.  III,  pt.  II,  4  829).  Noch  mehre  astron. 
Beobb.  daselbst  Vol.  IV,  V  u.  VIII.  D.  ent- 
deckte 4  884,  März  24  zu  Paramatta  einen  Co- 

melen  (Astr.  Nachr.  XII). 

« 

Dmm  y  Samuel.  —  Lehrer  d.  Astro- 
nomie u.  Mathematik  zu  Chelsea  u.  London. 
Examinator  der  Aspiranten  zur  Marine  der 
engiisch-ostind.  Compagnie  (BC), 

geb Crediton,  Dorsetshire, 

gest.  4792, 

Lectures  on  comets,  Lond.  4759.  Improve- 
ments  in  the  doctrines  of  sphere,  astronomy, 
geography,  navigation  etc.  Ib.  4  765.  A  new 
epitome  of  practical  navigation  etc.  Ib.  4  777. 
A  new  and  easy  method  of  finding  the  latitude 
on  sea  or  land.  Ib.  4  778.  Nautical  propositions 
etc.  Ib.  4  784.  Charts  on  the  zodiacal  stars  etc. 
Ib.  4782.  Tables  of  logarithms  etc.  Ib.  4784. 
Nautical  tables.  Ib.  4  785.  The  astronomy  of 
fixed  stars,  Ib.  4  792.  The  longitude's  loga- 
rithms. Ib.  4  793.  Method  of  taking  the  longi- 
tude  of  a  sbip  at  sea,  Ib.  4  793.  —  Some  ob- 
servations on  the  planet  Venus  etc. ;  certain 
reasons  for  an  atmosphere  aboot  Venus  (Phil. 
Tr.  4  764).  An  attempt  to  assign  the  cause,  why 
the  snn  and  moon  appear  to  the  naked  eye 
larger  when  they  are  near  the  horizon  etc.  (Ib. 
4  762).  Certain  reasons  for  a  lunar  atmosphere 
(Ib.  id.).  Astron.  Beobb.  (Ib.  4762— 64,  4770). 

Dons  Boot  (Dunanus),  John.  —  Mi- 
norit,  Lehrer  d.  Theologie,  Philosophie  u. 
Mathematik  folgweise  zu  Oxford,  Paris  u. 
Cöln  (JJ  (Sckm.  A), 

geb.  4  245  etwa,  .  .  Duns  (Dunston), 

Nortliumberland, 
gest.  4308,  Nov.  8,  Cöln. 

40 


627 


Dnnthom« 


Diiprei. 


628 


Tractatus  ad  album  et  rubrum  ;  De  veritate  et 
virtute  lapidis  pbilosophici,  und  andere  alche- 
mist.  Schriften,  dieBoral  in  seiner  Bibliotbeca 
chemica  anführt. 

DvBthoraOy  Richard.  —  Geistlicher; 
anfangs  Vorsteher  einer  Vorbereitungs- 
schule für  die  Universität,  zu  Coggeshall  in 
Essex,  dann  Inhaber  des  Kellneramts  (But- 
lership)  in  Pembroke  Hall  in  Cambridge 
(Abr.  IX;, 

geb.  M\i, Ramsay,  Hunting- 

donsliire, 
gest.  1775,  März  3,  Cambridge. 

On  the  motion  of  ihe  moon  (Phil.  Tr.  4747). 
Ontbeaccelerationof  themoon  (Ib. '1749).  Let- 
ter concerning  comets  ^Ib.  1754).  Tables  on 
the  motion  of  Jupiter's  satellites  (Ib.  4  762). 

DnaiUi  Thadd'äus  (Duno,  Taddeo). 
—  Sladterzt  in  Zürich  (ZNG), 

geb.   4  523,  .  .  .  Locarno, 

gest.  4  64S,  .  .  .  Zürich.  ^ 

Arithmettces,  practices  Methodus,  Basil.  4  546. 
De  nonis,  idibus  et  calendis,  Ib.  id. 

DupasquIoTi  Alphonse.  —  Pract. 
Arzt  zu  Lyon ,  später  Prof.  d.  Chemie  an 
d.  £cole  de  Medicine  und  an  d.  £coIc  de 
la  Marti ni^re  daselbst  (P.  A,  Cap,  Etudes 
biogr,  l), 

geb.   4  793,  Aug.  27^  Chessy,  D^p.  du 

Rhone  ♦, 
gest.  1848,  Apr.  4  3,  Lyon. 

Des  eaux  de  source  et  des  eaux  de  rivi^re, 
Lyon  4840.  Histoire  chirnique,  m^dicale  et  to- 
pographique  de  l'eau  min^rale  sulfureuse  de 
l'ötablissement  d'Allevard,  Ib.  4  844.  Traitö  de 
chiroie  industrielle,  484  4  (Nur  ein  Theil  er- 
schienen). M^m.  sur  la  formation  spontan<^e, 
de  l'acide  sulfurique  prds  des  sources  d'eaux 
sulfureuses.  Nouv.  möthoded'analyse  des  eaux 
sulfureuses;  Tiode,  r^actifde  Tacidc  sulfhy- 
drique;  sulfhydromötre  (Ann.  chim.  phys. 
LXXIII,  4840).  Nouv.  moyen  eudiometrique 
(Ib.  3™*S6r.  IX,  4  848).  Sur  la  pr^sence  de 
Tarsenic  dans  certains  acides  chlorhydriques 
de  commerce  etc.  (Compt.  rend.  XIII,  4  844). 
Sur  Temploi  de  fer  dans  l'appareil  de  Xartli 
etc.  (ib.  XIV.  4  842).  Faits  rdatifs  ä  l'bistoire 
du  phospbore  (Ib.  XIX,  4  84  4).  Moyen  de  pu- 
rifier  Tacide  sulfurique  ars<>nif(6re  pendant  la 
fsbrication  etc.  (Ib.  XX,  4  845).  Sur  la  lurai^re 
bleue  transmise  par  une  feuilie  d'or  etc.  (Ib. 
XXI,  4  845).  Sur  les  avantagesdu  bicarbooate 
de  chaux  dans  les  eaux  potables  (Ib.  XXII, 
4846).  Sur  les  effetsdes  ^manations  phospho- 
r^es  sur  les  ouvriers  etc.  (Ib.  XXIII,  4  846). 
Emplol  du  chlorure  d'or  pour  appr<^cier  la  pr^- 
sence  d'uoe  mattere  organique  etc.  (Ib.  XXIV, 
4  847).  Nouv.  moyenxde  reconnaitre  la  pr<^- 
sence  du  bicarbonato  de  chaux  etc.  (Ib.  Id.). 

*  ffeb.  Apr.  27  {Sy). 


Dup«rroy,  Louis  Isidore.*  — 
Fregatten-Capitain  in  d.  französ.  Marine. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  JViss.  zu  Paris  seil  4842 

(QC)  (DC), 

geb.  4  786,  Oct.  22,  Paris. 
Voyage  autour  du  monde,  ex^cnt^  sur  la  Cor- 
vette  »la  Coquilie«  pendant  les  anntes  4822— 
25,  6  vol.  4^  Paris  4  828—32.  Observations  du 
pendule  invariable,  de  rinclinaison  et  de  la 
döclinaison  de  Taiguille  aimant^  faitesdans 
la  campagne  de  la  Coquilie,  Ib.  4827.  (AiKb 
Ann.  chim.  phys.  XXXIV,  4827.)  Notice  sur 
la  conßguration  de  l'^quateur  magn^liqae  etc. 
(Ib.XLV,  4  880).  Sur  la  direction  et  rinteosit^ 
du  magn6tisme  terrestre  (Compt.  reod.  V, 
4  837).  Sur  la  position  göographiqae  des  p^les 
magnötiques,  et  notamment  sur  celle  du  pole 
austral  (Ib.  XIII,  4  844).  Verschiedene  Berichte 
ebendaselbst. 

*  Nicht  lu  Terweehteln  mit  d.  ftmosfl«.  Admlnl  n.  Mi- 
nister, Baron  Victor  Guy  Daperrt,  geb.  1775. 
Febr.  20,  La  RocheUe,  fett.  1»46,  Nov.  2,  Pan 

ip.  1846). 

Diiplii,  Charles. — Baron(seiH824\ 
Anfangs  Marine-Ingenieur,  spHter  Ober-In- 
spector  des  Seegeniewesens.  Einige  iahiv 
(von  4  8  4  9)  Prof.  am  Conservatoire  des  Arts- 
et-M^tiers.  Auf  kurze  Zeit  (4  834)  Hanne- 
minister  u.  später  (4  837)  Fair  vod  FraoL- 
reich.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  (seil  4818 
u.  d.  Acad.  d.  moral.  u.  polit.  Wiss.  (seil 
4  832)  in  Paris  (QC), 

geb.  4  784,  Oct.  6.  Varzy,  Dep.  Ni^vre. 
Däveloppement  de  g^om^trie  pour  faire  siiit« 
ä  la  gäomötrie  pratique  de  XoBf»,  Paris  4 MS 
Application  de  göomötrie  et  de  möcaoiqu«  • 
la  Marine  etc.  Ib.  4  822.   Discours  et  Le^» 
sur  l'industrie,  le  commerce,  la  marine  ett 
Ib.  4  825.  Göomötrie  et  möcanique  dea  artfr-«t- 
m6liers  et  des  beaux  arts  etc.  8  yoI.  8^  Ib 
4  825—27,  2">«  ddit.  4829.    Voyages  dans  U 
Grande-Bretagne  en  4846—49.  6  vol.  4*a\K 
des  atlas,  Ib.  4  820— 24.  Forces  productives  H 
commerciales  de  la  France,  2  vol.  8\  Ib.  4ttl* 
~  Sur  les  routes  suivies  par  la  lumi^re  dao» 
les  ph^nomdnes  de  la  refle&ion  (Add.  cbim 
phys.  V,  4  847).  Möm.  sur  les  coarbes  do  tn«- 
si^me  ordre  (Compt.  rend.  XXV,  4847'.  Mr« 
sur  TappÜcation  des  coarbes  du  troisa^m^  H 
du  cinqui(*me  ordre  auxinlerpolaiioDS  Ib  id 
Sur  les  <^lömenlsdu  troisidme  ordre  de  lacour- 
bure  des  lignes  (Ib.  XXVI,  4848).    Noch  vi<^ 
Aufsötze  statistischen,  politiscb-OkoDombdife 
etc.  Inhalts,  sowie  Berichte  u.  Bemerk uifn 
ebendaselbst.  ^ 

Duponohel,  D^nis  Joseph.  —  . . 

(QCh 

geb.  4773,  Oct.  7,  St.-Omer. 

Essai  sur  la  nature  du  feu,  4794. 

Dvpros,  Fran^ois  Joseph  Ferdi- 
nand. —  Prof.  d.  Physik  am  königl.  Albe* 
naeum  und  an  d.  Indosirieschule  zu  Gf«i 


629 


Dnprei  d'Aulnay 


Dnreau  de  la  Malle  < 


630 


seit  1832,  der  Univ.  daselbst  aggregirt  seit 
1845.  Correspond.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in 
Brüssel  seit  1846  (BAB), 

geb.  1807,  Oct.  21,  Gent. 
Mem.  en  röponse  ä  la  question :  On  demande 
un  eiamen  approfoodi  de  nos  connaissances 
sur  id^tricit^  de  Tair  etc.  (Mäm.  couronn.  p. 
lacad.  Bnix.  XVI,  4  8*43).  3ur  uo  cas  particu- 
lier  de  I'equilibre  des  liquides  (M6m.  Brux. 
XXVI,  4854  etXXVIi.  4853).  Rösumös  des  ob- 
Kervat.  iD^t^oroiogiques  faites  ä  Gand  peodant 
4818—51  (Ib.  XV,  4842  et  XXVII,  4853).  Sur 
UD  ph^noni^ne  que  präsente  uo  mälange  d'eau 
et  d'une  petite  quantitd  d'alcool  (Bull.  acad. 
BfQX.  V,  4838).  Sur  un  dögagement  dVlectri- 
rit^  qui  a  Heu  dans  Texpörience  du  crdve-ves- 
sie  >lb.  XII,  4  845).  Sternschuuppenbeobach- 
UtDgeo  (Ib.  VI.  VII,  IX,  XIII,  XVI,  XIX,  XX). 

Dvpres  d*A«laayi  Louis.  —  Mi- 

lilär-Administrator  .  .  .  (QJ, 

geb.  1 670  etwa, . .  Paris,  gest.  4758, .. . 
DiM.  sur  la  cause  pbysique  de  reiectricitö, 
Paris  4748. 

Dvpvgot,  EdroeJeanAntoine.  — 

General-Inspect.  d.  französ.  Colonien  für 

d.  MilitSrwesen.  Corresp.  d.  Pariser  Acad. 

u.  Hilgl.  d.  Sog.  philomal.  (0), 

geb.   4743, Joinville, 

gest.  1804,  Apr.  44,  Paris. 
Coups  d'oeil  sur  la  pbysique  et  la  minöralogie 
des  AnUiles  (Journ.  Min.  III,  4  795).  Sur  les 
»ables  ferrogineux  et  attirables  qui  se  trou- 
vent  en  diverses  conträes  de  TAmörique  (Ib. 
IV,  4  796).  Sur  les  terres  sulfuriques  de  RoIIot 
etc.  (Ib.  id.). 

DmpnlSy  Charles  Fran^ois.  — 
Prof.  d.  Rhetorik  am  College  de  Lisieux  und 
npüter  am  College  de  France  in  Paris.  Wäh- 
rend d.  Revolution  Mitgl.  d.  Convents  und 
d.  Raths  d.  Fünfhundert.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
lüschriften  zu  Paris  (BJ  (BN)  (LB), 

geb.  47 42, Oct.  «6,Trye-le-Cliftleau,* 
gpst.  l809,Sept.  S9,Is-sur-Til,b.Dijon. 
^^ni.  sur  rongine  des  constellations  et  sur 
I  etplication  de  la  fable  par  rastronomie ,  Pa- 
ris 4  784.  Origine  de  tons  les  cultes  ou  Religion 
uDiverselle,  8  vol.  4«,  Ib.  4  795  (Worin  ent- 
wickelt wird,  dass  die  griechischen  Fabeln  und 
die  «IteD  Religionen  astronomische  und  phy- 
fikaliscbe  Allegorien  seien).  Mem.  sur  le  zo- 
diaque  de  Teotyra,  Ib.  4806.  —  Erfand  4788 
deo  Telegraphen,  den  Chappe  verbesserte. 

*  Zwiidicn  QiBOn  aod  ChftamoDt. 

D«pois-DeIoa«rt,JeanFran$oi8. 
—  Aflronaut  .  .  .  (Q), 

geb.  4802,  März  26,  Berro  b.  Rhcims. 
Du  gaz  bydrogöne  et  son  eroploi  dans  lo  nouv. 
Systeme  d'6clairage,  Paris  4  823.  Moni,  sur 
laerostation  et  la  directioD  a^rottatlque  etc. 
Ib.  4814. 


Dnpa^i  Louis.  —  Censor  und  Biblio* 
thekar  am  Hotel  Soubise  in  Paris.  Mitgl.  d. 
Acad.  des  Inscriptions  et  Belles-Lettres 
(DC.\), 

geb.  1709,  Nov.  23,  Chasey, in Bugey, 
gest.  1795,  Apr.  10,  Paris. 
Fragment  d'un  ouvrage  grec  d'Antbamias  etc., 
avec  traduct.  fran^aise  et  des  notes,  Paris  4  777 
(OÜb.  Ann.  LIII ,  248).  Observations  sur  les 
infiniments  petits  et  sur  les  principes  meta- 
physiques  de  la  gäom^trie  de  l'abbe  Toneher 
(Im  Journ.  d.  savans  [4  759] ,  das  er  30  Jahre 
redigirte).  Schrieb  ferner  über  die  Stelle  im 
Herodot,  die  von  den  Sonnen- Aufgängen  rech- 
ter Hand  redet  (Mem.  acad.  inscript.  XXIX), 
über  das  Anzünden  heiliger  Feuer  durch  Brenn- 
spie^el  (Ib.  XXXV) ,  über  natürliche  Maasse 
(Ib.  XXIX)  usw. 

Dvraens,  Samuel.  —  Prof.  d.  Phy- 
sik an  d.  Univ.  zu  Upsala.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Stockholm  (SJ, 

geb.   4  74  8,  ....  Oslgothland, 

gest.  1789,  Juli  8,  Upsala. 
Diss.  binae  de  aberratione  stellarum  fixarum, 
orta  ex  motu  luminis  successivo.  Ups.  4  742. 
Om  logaritbmers  Ursprung,  bruk  och  ny  ttjande, 
Stockh.  1751.  Jemförelse  emellam  hyperbola 
aequilatera  och  cirkeln  (Vet.  Acad.  Handl. 
1751).  Formler  bvarefler  fixstiernornas  ärliga 
aberrationer  kunna  utrfiknas  (Ib.  4  750).  De- 
monstration pa  en  geometrisk  construction, 
som  stöder  sig  pa  egenskapor  af  cycloider  och 
epicycloider  (Ib.  4  754). 

Dliraild|  Jacques  Honore. — Je- 
suit, studirle  in  Löwen,  hernach  Prof.  d. 
Mathematik  und  Philosophie  zu  Graz  in 
Steyermark  (Pq)  (SBJ)  (J), 

geb.    1598  etwa,  .  .  Brüssel, 

gest.  1644,  Aug.  28,  Graz. 
Eaolidia  sex  primi  elementorum  geometrico- 
ruro  libri  etc. ;  accessit  item  femio  ex  Clavio 
brevis  trigonometria  planorum  cum  tabulis  si- 
nuum ,  tangentium  et  sccantium  etc.  Graecii 
1 636 .  Problema  mathematicum  ex  architectura 
miiitarietc.  Ib.  4636.  Machina  mathematice et 
physice  demonstrata  etc.  (Blieb  unvollendet). 

Dnrande,  Jean  Fran^ois.  —  Arzt, 
Prof.  d.  Botanik  zu  Dijon,  Mitgl.  d.  Acad. 
daselbst  (BJ  (BN), 

geh Dijon, 

gest.  4794,  Jan.  23,  Dijon. 
El^mens  de  chymie,  redigöt  dans  un  oouvel 
ordre,  4778.  Sur  Thuile  d'Onopordum  (Journ. 
phys.  XVn,  4784). 

Dm^an  de  la  Mallo,  Adolphe 
Jules  C^sar  Auguste.  —  Mitglied  der 
Acad.  d.  Inschriften  u.  schönen  Künste  in 
Paris  seit  4  848  (BC)  (DC)  (G,\M1), 

geb.  1780, Paris. 

gest.  4757,  Juni  ..,  Paris. 

40» 


631 


Dnnt 


Datonf. 


632 


G<^ographie  physique  de  la  Mer  notre,  de  Tin- 
t^rieur  de  TAfrique,  et  de  la  M^diterranöe, 
Paris  4  807.  Climaiologie  de  ritalie  et  de  TAn- 
dalousie  aDCiennes  et  modernes,  Ib.  4  850.  — 
Vues  gänörales  sur  la  configuration  du  globe 
et  les  migrations  des  peuples  (Compt.  rend.  IV, 
4887). 

Dnret(DuiTet],  No  Ö 1.  —  Rönigl.  Gosmo- 
graph  u.  Prof.  d.  Mathematik  in  Paris.  Pen- 
sionär d.  Cardinais  Richelieu  (B)  (BN)  (A), 
geb.  1590,  .  .  .  Montbrison, 

gest.  4  650  etwa 

Nouvelle  tböorie  des  planstes,  Paris  4  635.  Primi 
mobiiis  doctrina,  Ib.  4688.  Tables  Ricb<^lien- 
nes,  avec  une  bridve  thöorie  des  planstes,  Se- 
lon Kepler  etc.  Ib.  4689.  Supplement  dazu, 
Lond.  4  647.  Epbemerides  motuum  coelestium 
Riohelianae  ab  aono  4  637  ad  annum  4  654, 
exLansbergü  tabulis.  Paris.  4  644.  Trait«  de 
göodesie  et  des  fortiflcations,  Ib.  4643. 

Dvrini,  GiuseppeNicola.  —  Ba- 
ron, Gutsbesitzer,  von  4  832  an  Präsident 
d.  Consiglio  provinciale  di  Abruzzo  cite- 
riore.  Mitgl.  d.  R.  Instituto  d'incoraggia- 
mento  alle  scienze  nalurali  zu  Neapel  und 
vieler  italiän.  Gesellschaften  (AJN.  YIIA 
geb.  4765,  Marz25,  Chieti, 
gest.  4  845,  Oct.  Jl,  (Neapel?). 
Relazione  sul  solfo  e  sul  bitume  di  Abruzzo  ci- 
teriori  (Att.  Accad.Napoli,  vol.  II,  4  825).  Con- 
ghietture  geologicbe  sopra  alcuni  luogbt  degli 
Abruzzi  (Annali  civile  del  regno  delle  due  Si- 
cilieT.  VI,  4834).  Conghiettura  geologica  sull' 
uffioio  deir  argilla  nella  costruzione  fisica  del 
globo  (Progresso  delle  scienze  etc.  T.  XVII, 
4  887).  Conghiettura  geologica  sulla  cagione  de' 
Vulcani  (Ib.  T.  XVIll,  4837).  Qualche  schia- 
rimeoto  geologico  sull'  alzarsi  ed  abbassarsi 
del  mare  (Ib.  T.  XXI,  4  838).  Considerazioni 
sul  calorico  de'  viventi  (Accad.  Pontaniana). 
—  Viel  Agronomisches,  Oekonomiscbes,  Com- 
mercielles  etc. 

Dnrooher,  J. . . .  —  Ingönieur  des  Mi- 
nes,  Prof.  d.  Facultät  d.  Wiss.  zu  Rcnnes, 
vorher  Mitgl.  der  4  839  u.  4  840  nach  dem 
Norden  Europas  ausgcsandten  wissenschaft- 
lichen Commission  (AM), 

geb.  1847,  Mai  34,  .  .  . 
Recherches  sur  les  roches  et  les  mindraux  des 
lies  F6roö  (Aon.  Min.  S'^'Sör.  XIX,  4844).  Es- 
sai pour  servir  ä  la  Classification  du  terrain  de 
transition  des  Pyrönäes  etc.  (Ib.  4"**  S^r.  VI, 
4844).  Notice  g^logique  sur  les  lies  F^roi^ 
(Ib.  id.).  Etudes  sur  les  glaciers  du  nord  et  da 
ceotre  de  l'Europe  (Ib.  XII,  4  847).  Observa- 
tions  sur  les  gites  m<^talliföre8  de  la  SuMe,  de 
la  Norwöge  et  de  la  Finlaode  (Ib.  XV,  4  849). 
ObservatioDS  sur  le  diluvium  scandinave  etc. 
(Ann.  cbim.  phys.  LXXV,  4  840,  auch  Compt.' 
rend.  XI).  Stades  sur  la  limite  des  neiges  per- 
pdtuelles  (Ib.  8»«  Sär.  XIX,  4  847) .  Sur  la  coa- 
leur  de  la  glace  des  glaciers  et  des  eaux  qni 


8'en  ^oulent  (Ib.  XXI,  4  847).  Sur  let  lnc«s 
de  polissage  que  le  diluvium  a  laiss^es  sur  le» 
gr^s  de  Fontainebleau  (Compt.  rend.  XIII, 
4  844).  Sur  les  traces  du  ph^nom^ne  diluvIfD 
qui  s'observent  dans  les Pyr^n^es  (Ib.  id.).  Sor 
Torigine  des  roches  granitiques  (Ib.  XX,  484S  . 
Etudes  sur  le  mätamorphisme  des  roches  ib. 

XXII,  4  846).  Sur  les  pb<^nom^ne8  d'^rosioo  et 
les  döpöts  de  transport  de  la  Scaodinavie  {Ib. 

XXIII,  4846).  Sur  les  variations  que  pr^seo- 
tent  les  roches  pyrogönes  (Ib.  id.).  Sur  les  Cle- 
ments accessoires  des  roches  pyrog^nes  Ib. 
XXV,  4  847).  Sur  les  rapports  qui  existent  eo- 
tre  la  nature  min^raledes  terrains  et  leurspro- 
ductions  v6g6tales  (Ib.  XXVII,  4848).  Sor  )e 
pouvoir  magn6tique  des  roches  (Ib.  XXVIII. 
4  849).  Sur  les  d<^pöts  mötalliföres  et  sur  lear 
mode  de  formation  (Ib.  id.).  Sor  la  strocture 
des  mootagnes  de  la  scandinavie  et  sor  les 
phönomönes  de  sool^vement  qoi  les  ont  pro- 
duites  (Ib.  XXX,  4  850).  Production  artificielie. 
par  voie  stehe,  des  priocipaux  min^raoi  coo- 
tenos  dans  les  gttes  mötalliföres  (Ib.  XXXll, 
4  854).  Sur  les  d6p6ts  stanniAres  de  la  Bre- 
tagne etc.  (Ib.  id.).  Production  artificielie  de 
la  dolomie  sous  Tinfluence  de  vapeurs  magoe- 
siföres  (Ib.  XXXIII,  4  854).  Sur  les  systimes 
de  soul^vement  de  la  France  occidenlale  et  des 
Pyränöes  (Ib.  id.).  Sur  l'absorptioa  de  Teae 
atmosphärique  par  les  substances  mio^rales 
(Ib.  XXXVI,  4858).  Etudes  sur  la  prodocUoo 
artificielie  des  min^raux  etc.  (Ib.  XLIi,  4 SSI 
Sur  les  gttes  mätalliföres  etc.  (Ib.  id.).  Sor  U 
disposition  des  crlstaux  de  quartz  et  de  leid* 
spath  dans  les  roches  granitiques  (Ib.  XLHl 
4  856).  —  Mit  Xala^tl :  Recherches  sor  la  Ua- 
monite  (Ann.  Min.  4'°«S6r.  IX,  4846).  Sorla 
solubilitö  de  Talumine  dans  l*eau  ammoDiacale 
(Ib.  XI,  4  847).  Sur  l'association  de  rargentasi 
minöraux  metalliques  etc.  (Ib.  XVII  ^  4  85« 
Sur  les  causes  de  refllorescence  de  la  laorn«^ 
nite  (Compt.  rend.  XXII,  4  846).  Sor  VtxXn- 
ction  de  l'argent  (Ib.  XXV,  4847).  Sor  la  pro- 
duction de  la  pyrite  de  fer  dans  lea  dep<M» 
d'alluvions  de  Ti^poque  actuelle  (Ib.  XXXH . 
4  85S) .  Sur  les  tempöratures  du  sol  Company 
ä  Celles  de  l'air  (Ib.  XXXVIII.  4854).  Sor  !« 
r^sistance  des  chaux  hydrauliques  et  des  o- 
ments  ä  Taction  dästructive  de  Tean  de  B»er 
(Ib.  XXXIX.  4854).  Sur  le  granite  de  Bomar- 
sund  (Ib.  XXXX,  4855).  Sur  la  reparüUoo  de^ 
öläments  inorganiques  dans  les  principalcs  b- 
milles  du  rögne  v^^al  (Ib.  XLIII,  485«).  Sur 
les  propri^t<>s  th^rmiques  des  differeols  seb 
(Ib.  id. ) .  Mit  Xalaguti  und  Saneaa :  Sur  la  pn^ 
sence  du  plomb,  du  cuivre  et  de  l'argeot  djns 
les  eaux  de  la  mer  etc.  (Ib.  XXIX,  4  849). 

Dorvllle,  Jansen.  —  Dr.  Med.,  Pmf 
d.  Mathematik  am  College  de  St. -Louis  in 
Paris /'G.  4847;, 

geb gest.  1847,  Mai  30,  Pkris. 

A.  a.  0.  keine  SchriAen  angegeben. 

Dv^Jonr,  s.  Dionis  du  S^joar. 

IHltaBS,  Louis.  —  Protestant,  der 
nach  England  auswanderte,  dort  ent  Do- 


633 


Dtttonr 


Datton. 


634 


terricbt  ertheiUe,  darauf  als  Gesa nd tschaft  s- 
secretär  nach  Turin  ging,  4762  als  engl. 
Geschäftsträger  daselbst  fungirte,  später  in 
England  eifie  reiche  Pfründe  erhielt  und 
dann  viele  Reisen  unternahm;  zuletzt  Hi- 
storiograph  d.  Königs  v.  England.  Mitgl.  d. 
Roy.  Soc.  und  freies  Mitgl.  d.  Acad.  d.  In- 
schriften in  Paris  (DC)  (BD)  (B)  (BN), 
geb.  1730,  Jan.  45,  Tours, 
gest.  48  4  2,  Mai  23,  London. 
Rechercbes  sur  l'origine  des  d^couvertes  at- 
triba^es  aux  modernes,  Paris  4  766, 4776, 484  2. 
Du  miroir  ardent  d'ArehüiiMe,  Ib.  4775, 4778 
Gab  tieraus :  J.  Q.  H.  Leibnitidi  Opera  omnia, 
6  vol.  4',  Genf  4769. 

Dvtoor  (du  Tour) ,  £tienne  Fran- 
ko is.  —  Scheint  Geistlicher  gewesen  zu 
sein.  Gorr.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (BS), 

geb.  4744,...  Riom,  Basse-Auvergne, 

gest.  4784,  ...  Riom. 
Recherches  sur  Tälectricitä  (M^m.  Par.  sav. 
Strang.  T.  I,  4750).  Expiication  de  deux  ph6- 
nomdnes  de  Taimant  etc.  (Ib.  id.).  De  la  d6- 
cessitö  d'isoler  les  corps  que  Ton  öleclrise  par^ 
(ommunication  etc.  (Ib.  II,  4  755).  Sur  la  ma-^ 
nifere  doot  la  flamme  agit  sur  les  eorps  ^lectrl- 
ques  (ib.  id.).  Exposition  d'une  thöorie  sur  le 
renouvellement  de  i'air  dans  l'eau  et  sur  la 
d^sunion  des  parties  des  mati^res  solubles, 
op6r^  par  les  dissolvans  (Ib.  id.).  Pourquoi 
an  objet  sur  lequel  nous  fixons  les  yeux,  pa- 
roit^il  unique  etc.?  (Ib.  III,  4  760).  Sur  l'^lec- 
tricitä  en  moins  (Ib.  id.).  Sur  le  tourbillon 
magn^^tique  (Ib.  id.).  Reobercbes  sur  le  ph6- 
Dom^ne  des  anneaux  colorös  (Ib.  IV,  4763). 
De  la  diffractioD  de  la  lumi^re  (Ib.  V,  4768  et 
VI,  1 784).  Mem.  ponr  etablir  que  le  point  vi- 
8ible  est  vu  daos  le  rayon  qui  va  de  ce  point 
äl'oeil  (Ib.  VI).  Discours  sur  l'aimant  (M6m. 
Par.  piöces  de  Prix,  T.  V).  Sur  les  effets  6le- 
ctriques  du  tonnerre  tomb(^  präs  de  Riom  (Mdm. 
Par.  Iiist.  4  766).  Sur  la  construction,  les  pro- 
priät^  et  Fnsage  d'une  table  qui  contient  tous 
les  nombres  impairs  depuis  4  jusqu'ä  4  0000 
(Ib.  4  754).  Expöriences  sur  les  tubes  capillaires 
(Journ.  phys.  XI,  4778;  XIV,  4779  et  XV, 
4780).  Sur  l'adhöslon  (Ib.  XV  et  XVI,  4  780, 
et  XIX,  4782). 

Dntroohet  (du  Trochet),  Ren^  Joa- 

quim  Henri.  —  Arzt,  der  4808 — 9  den 

spanischen  Feldzug  mitmachte,  von  4  809 

bis  483  4  zu  Chäteau-Renault  in  Touraine 

lebte  und  dann  nach  Paris  übersiedelte. 

Gorrespond.  u.  später  Ehrenmitgl.  d.  Acad. 

d.  Wiss.  zu  Paris  (BN)  (DC), 

geb.  4776,  Nov.  4  4,  N^on,  Poitou, 

gest.  4847,  Febr.  4,  Paris. 
Möm.  sur  uoe  nouv.  theorie  de  la  voix,  Paris 
4806.  M6m.  sur  une  nouv.  thäorie  de  l'har- 
moDie,  Ib.  4840.  Agent  imm^diat  du  mouve- 
meot  vital  etc.  Ib.  4826  (Darin  und  in  einer 


4  826  in  d.  Par.  Acad.  gelesenen  Abhaodl. :  Sur 
la  marche  de  la  s^ve  däns  les  vägätaux  seine 
ersten  Beobachtungen  über  die  s.  g.  Endos- 
mose, die  indess  schon  K.  W.  Fiaeher  und 
lange  vor  Beiden  Kellet  im  J.  4  748  entdeckt 
hat;  siehe  Pogg.  Ann.  LXIII,  350).  Nouvelles 
rechercbes  sur  l'endosmose  et  l'exosmose  etc. 
Ib.  4  828  (Auch  Ann.  chim.  phys.  XXXV  et 
XXXVII).  Recbercbes  physiques  sur  la  (brce 
^pipolique,  pt.  I  et  II,  Ib.  4  842  et  48.  Sur  la 
fontaine  periodique  appeiee  la  Fontaine-Ronde, 
dans  le  Jura  (Ann.  chim.  phys.  XXX4X,  4828). 
Sur  ia  circulation  des  liquides  dans  les  tubes 
de  Verre  verticaux  (Ib.  XLVIII,  4834).  Sur 
Tendosmose  et  sur  la  cause  physique  de  ce  phe- 
nomene  (Ib.  XLIX,  4  832) .  Du  pouvoir  d'endos- 
mose  considere  comparativement  dans  quel- 
ques liquides  organiques  (Ib.  LI,  4  882).  De 
Tendosmose  des  acides  (Ib.  LX,  4  885).  — De 
la  tendance  des  vegötaux  ä  se  diriger  vers  la 
lumi^reetc.  (Compt.  rend.  IV,  4887).  Influence 
de  reiectricit^  sur  la  circulation  du  chara  (mit 
Beoqnerel,  Ib.  V,  4837).  Sur  la  chaleur  deve-  ' 
loppee  par  les  fleurs  de  l'arum  maculatum  (Ib. 
VIII,  4  839).  Sur  la  temperature  propre  des 
v6getaux  (Ib.  id.  et  IX,  4  839).  Sur  les  caustos 
de  rintermittence  dans  les  fontaines  dites  p6- 
rlodiques  (Ib.  IX,  4  839).  Sur  la  chaleur  pro- 
pre des  aoimaux  ä  basse  temp^rature  (Ib.  X, 
4  840).  Sur  la  cause  des  mouvements  que  prä- 
sente le  camphre  plac6  ä  la  surface  de  Teau 
etc.  (Ib.  XII,  4  844).  Observation  sur  la  varia-' 
tion  diurne  de  Taiguille  aimantee  (Ib.  id.)  Ob- 
serv.  relatives  ä  Taction  motrice  exercee  sur 
la  surface  de  plusieurs  liquides  etc.  (Ib.  XIV 
et  XV,  4  842) .  De  rinflexioo  des  tiges  vögätales 
vers  la  lumlöre  color^e  (Ib.  XVII,  4  843).  Le 
magnätisme  peut-il  exercer  de  l'influence  sur 
la  circulation  du  chara  (Ib.  XXII,  4846). 

Dntronae  de  la  Oontnrei  Jacques 

Fran^ois.  —  Pract  Arzt  in  Paris  (LBN) 
(BN), 

geb.  4740  etwa,  ..  Lisieux,  Norm  and  ie» 

gest.  4  84  4,  Juli  43,  Paris. 

Precis  sur  la  canne  et  sur  les  moyens  d'en  ex- 
tra ire  le  sei  essentiel,  suivis  de  plusieurs  Mö- 
moires  sur  le  sucre,  sur  le  vin  de  canne,  sur 
rindige  etc.  2  vol.  8®,  Paris  4  790  (Auch  Journ. 
phys.  XXXI,  4787;  XXXIII,  4  788;  XXXVI, 
4  790  et  XLIII,  4793  ;  Ann.  chim.  VI,  4  790). 

Dviteahofer,  Friedrich  Martin. 
—  Dr.  Med. ,  Regimentsarzt  beim  zweiten 
Reiter-Regiment  in  Ludwigsburg  seit  4  847, 
früher  Prof.  an  der  Thierarzeneischule  in 
Stuttgart  (Or), 

geb.  4  8  40,  ..  .  Stuttgart. 

Untersuchung  über  d.  menschliche  Stimme  in 
Hinsicht  auf  Physiologie,  Physik  und  Musik, 
Stuttg.  4839.  —  Medicinisches. 

Dnltoai  Matthew  Rice.  —  Prof.  d. 
Mathematik  u.  Physik  am  Yale  College  in 
New  Haven  (ÄAB), 


635 


DuTal 


DyiMl. 


636 


geb.  4783,  Juni  30,  Walertown,  Con- 
necticut, 

gest.  18J5,  Juli  n, 

A.  a.  0.  keine  Scbrirten  angegeben. 

DvTal|  Robert.  —  Canonicus  zu  Ghar- 
tres  (LBN), 

geb.  Ende  des  XV.  Jabrh.,  Rouen  oder 

Rugles, 

gest.  1567, Rugles. 

De  veritate  et  antiquitate  artis  cbymicae,  Pa- 
ris. 4564. 

DvTal|  Pierre.  —  Geograph  d.  Kö- 
nigs V.  Frankreich  (B), 

geb.   4  648,  .  .  .  Abbeviile, 

gest.  4  683,  .  .  .  Paris. 
Le  monde  ou  Geographie  universelle,  Paris 

4658.  La  Sphäre  ou  Trait^  de  geographie,  Ib. 

4659.  Sehr  viele  Landkarten. 

DiiTal-le-BoYi  Nicolaus  Claude. 
—  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Navigations- 
schule zu  Brest  (LBN), 

geb.   4739  etwa,  ..  St.-Honorine-des- 

Pertes,  D^p.  Calvados,* 

gest.  4810,  Dec.  6,  Brest. 
Instruction  sur  les  baromMres  marins,  Brest 
4  784.  Elämens  de  navigation,  Ib.  4  802.  Alle, 
die  Marine  betreffenden  mathematischen  Ar- 
tikel in  der  Encyclopödie  m^thodique..  Sup- 
plement zu  der  franz.  Übersetzung  von  Smith't 
Optik  (Brest  4  784)  und  der  von  Ifewtoii'i  Op- 
tik (Ib.  4  788).  Abbandll.  In  den  Möm.  de  Tacad. 
de  Marine. 

*  geb.  1730, .  . .  Bftyeax  {B)  (BN), 

Dvranoeli  Charles.  —  Maire  von 
Evreux  (von  4  790 — 92j.  Correspond.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris.  Arbeitete  in  jün- 
geren Jahren  bei  La  lande  (LB)  (JP), 

geb.   4734,  Apr.  5,  Paris, 

gest.  4820, Evreux. 

Möm.  contenant  toutes  les  4clipses  du  soleil 
visibles  ä  Paris  depuis  4  767  jusqu'en  4900 
(M6m.  savants  Strang.  T.  V,  4  768).  Diese  Ar- 
beit, die  veranlasst  wurde  durch  die  Frage 
Lndwig^s  XY.,  wann  wieder  in  Paris  eine  to- 
tale Sonnenfinsterniss  sichtbar  sein  würde, 
setzte  D.  (der  bis  4900  keine  gefunden  hatte) 
bis  zum  J.  2000  fort  in  :  L'Art  de  v^rifier  les 
dates.  S"«  6dit.  T.  I.  Par.  4788.  —  Mehre Tin- 
sterniss-Karten  in  d.  Connaissance  de  temps. 

DVTlllard    (Duvillard   de    Durand), 
Emmanuel  £tienne.  —  Directeur-jury 
de  la  llquidation  de  la  dette  publique  via- 
gSre.  Mitgl.  d.  corps  legislatif  (HFP)  (Q), 
geb.  4  755,  Apr.   2,  Genf, 
gest.  4832,  Apr.  4  4,  Paris. 
Nottv.  formule  pour  trouver  la  hauteur  des 
lieux  par  Celles  du  baromötre  et  du  thermo- 
m^tre,  Paris  4826.  —  Hinterliess  handschriftl. : 
Astronomie  dynamique  ou  Newtonienne  etc. ; 
Astronomie  physique  etc. ;  Figure  de  la  Terre 


d'apr^s  ses  nouv.  m^sures ;  Compl^ment  hy- 
grometrique  de  sa  nouv.  formule.  Etc. 

DnysingyJustus  Gerhard. — Prof. 

d.  Medicin  (4732]  und  Physik  (4748)  an 

d.  Univ.  zu  Marburg  (M)  (St), 

geb.   4705,  Mai       4,  Berleburg, 
gest.  4  761,  Febr.  43,  Marburg. 

Commentatio  physica  de  salubritate  aeris  Mar- 

burgensis,  Marb.  4  753. 

DybTad  ( Dybvadius ,  Dibuadius ) , 
Georg  Christoph.  —  Anfangs  Docent 
(4  569)  an  d.  Univ.  zu  Wittenberg,  darauf 
Prof.  erst  d.  Mathematik  (4  573),  dann  der 
Theologie  (4  590)  an  d.  Univ.  zu  Kopenha- 
gei^  bis  4  607,  wo  er,  weil  er  gegen  die 
Regierung  geschrieben ,  seiner  Stelle  ent- 
setzt wurde  (W)  (Seh)*, 

geb.  4  549, Hof  Dybvad,  SUa 

Aarhuus, 

gest.  4  64  2,  Oct.  30,  Kopenhagen. 
Comment.  in  libr.  II  Copemid,  Vitaberg.  4569. 
De  mensurattone  geometrica,  Ib.  4869.  Propo- 
sitiones  mathematicae,  cum  doctrina  triangu- 
lorum,  Havn.  4  577.  Underviisning  om  den  Co- 
met,  som  4577  lod  sig  see.  Ib.  4578.  Doctrioa 
meteorologica ,  Ib.  id.  De  iridis  generatione, 
Ib.  id.  -^  Theologisches. 

*  Auch  lein  Brader  Erich  Christoph  betchältifte 
sich  mit  Mathematik  und  Astronomie ,  schrieb  s.  B. 
Kalender. 

DybTad  (Dybvadius,  Dibuadius),  Chri- 
stoph. —  Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Med. 
und  Canonicus  in  Lund;  ward  4  620  sei- 
ner Pfründe  entsetzt  und  ins  Gefangoiss 
zu  Kailundborg  gebracht,  weil  er  gegen 
Adel  und  Regierung  geschrieben  (W), 

geh Kopenhagen, 

gest.  4  624,  ..  .  Kaliundborg.* 
Problemata  mathematica.  Decarithmia  eller  Ti- 
ende  Regnskab,  Uigd.  Bat.  4608.  Demonstratio 
linealis  in  geomelriaEuolidis,  Ib.  4  608.  Demon- 
stratio numeralis,  Ib.  id.  Demonstratio  inaritb- 
meiica  rationalium  Snclidifl,  Arnheim  4  605. 
Demonstratio  in  arithmetica  irrationalium  En- 
olidifl.  Ib.  4  605.  Problema  de  arcuum  descrip- 
tione  ex  trianguloru'm  apicibus,  Havn.  4606. 

*  Im  GeflLngniss. 

Dysseli  Johann  Arend.  —  Pfarrer 
an  mehren  Orten  in  Dänemark,  unter  an- 
derem in  Nustrup,  Stift  Ripen,  und  Oestofte 
auf  Laaland  (W)  (NK), 

geb.  4726,  Juni  26,  Pfarrhof  Vrensted, 

Stift  Aalboi^, 

gest.  4795, 

Efterretning  om  Moens  Klint  (Oekonomiske  Ma- 
gazin, Dl.  I).  Pbysiske  observationer  om  lüften 
och  vandet  i  Laaland  (Ib.  DI.  II). 


637 


Eames 


Ebelmen. 


638 


li  John.  —  Vorsteher  einer  ün- 
terricbls-Anstalt  für  Theologen  der  Dissen- 
lers.  Milgl.  d.  Roy.  Soc.  (Abr.Wl)  (Th), 

geh London, 

gest.  I74i,  Jani  29,  London. 
On  the  new  opinioD  relating  to  the  forces  of 
moviDg  bodies,  in  the  case  of  the  collision  of 
non-elastic  bodies  (Pbil.  Tr.  4726).  Remarks 
on  a  aopposed  demonstration,  tbat  tbe  moving 
forces  of  the  same  body  are  not  as  the  veloci- 
ties,  but  as  the  Square  of  the  velocities  (Ib.  id.). 
Remarks  upoo  some  experiments  in  hydrau- 
lies,  which  seem  to  prove,  that  the  forces  of 
equal  moving  bodies  are  as  the  Squares  of  their 
velocities  (Ib.  1 727).  Magnet  with  more  as  two 
poles  (Ib.  4  73S).  —  Gab  heraus  mit  Lowthoxp, 
Jonas  u.  Xartia  einen  Auszug  aus  den  Philo- 
sopbicai  Transactions  bis  4  750  in  4  4  vol.  8*. 

Bandi,  Giuseppe  Antonio  Fran- 
cesco Geronimo.  —  Erst  Prof.  an  ei- 
nigen Lyceen,  darauf  Prof.  d.  Geometrie 
(1784)  u.  Physik  (4788)  an  d.  üniv.  zu  Tu- 
rin. Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (Mem. 
Tw.X;  (BS)  (BN), 

geb.  1735,  Oct.  4  2,  Saluzzo, 
gest.  f799,  Oct.  4,  Turin. 
Elemente  georoetricae  et  physicae  ad  subalpl- 
noi^,  8  vol.  8*,  Turin  4793.  Sur  r^lectricite 
daos  le  vuide  (M6m.  Turin.  V,  4  793).  Resolu- 
tion des  questions  suivantes:  4)  L'air  est<il 
electrique  par  frottement?  2)  La  lumiäre  e\- 
citee  par  le  frottement  dans  les  corps  est-elle 
<^lectrique  (Ib.  VI,  4804).  Essai  sur  Thistoire 
des  theories  de  la  respiration  et  de  la  combu- 
tüon  (Ib.  id.). 

Baadi,  8.  Yasalii-Eandi. 

Bsfloa,  Alexander.  —  Pract.  Arzt 

in  Manchester,  MitgL  d.  Phil.  Soc.  daselbst 

(RGE), 

geh 

gest.  4796,  Mai  2,  Manchester. 
Od  the  ascent  of  vapour  (Mem.  Manchesl.  Soc. 
1, 47SS).  On  the  use  of  acids  in  bleaching  (Ib. 
id.).  On  crystallization  (Ib.  id.). 

EatoBy  Arnos.  —  Senior  Professor  am 
Rensselaer- Institut  zu  Troy,  im  Staate  New- 
York  (Smim.Jaum.  XLIII;, 

geb.   4776  etwa, 

gest.  1842,  Mai  10,  Troy. 
lodex  to  tbe  geology  of  tbe  Northern  States, 
1348  aod  4820.  Geological  survey  on  tbe  Erie 
Canal,  4824.  Improvement  in  manufacturing 
magnetic  needles  dMUim.  Journ.  XIL  4827). 
Gases  and  salts  forroing  near  the  Erie  Canal 
(Ib.  XV,  4829).  On  the  geology  and  meteoro- 
lofty  west  of  the  Rocky  Mountains  (Ib.  XXV, 
4K34).  Noch  viel  Geologi.sches  daselbst. 

Bbe,  Lucas.  —  Prof.  d.  Mathematik 
am  Tberesianum  zu  Wien  (MAI), 


geb.  1753,  M8rz9,  Alleshausen  am  F^ 

dersee,  Schwaben, 

gest.  4  84?, Wien. 

Gruodlebren  der  Mathematik,  3  Bde.  Wien 
4803  U.  4804. 

Ebel,  Johann  Gottfried.  —  Dr. 
Med.,  der  nach  vielen  Reisen  in  d.  Schweiz 
und  nach  längerem  Aufenthalt  in  Paris, 
Frankfurt  a.M.  (wo  er  drei  Jahre  praclicirte) 
und  anderen  StMdten  Deutschlands  sich  end- 
lich in  Zürich  niederliess  (N)  (G,iS30) 
(Sein  Leben  u.  Wirken,  v,  ff.Escher,  Tro- 
gen 4  836^, 

geb.  4764,  Oct.  6,  Züllichau,  Schles.,* 
gest.  4  830,  Oct.  7  (8).  Zürich. 
Über  den  Bau  der  Erde  in  den  Alpengebirgen 
und  über  den  Bau  der  Erde  überhaupt  usw. 
2  Bde.  8°,  Zürich  4  808.  Anleitung,  die  Schweiz 
zu  bereisen.  2  Bde.  Ib.  4  793,  2.  Aufl.  4804 
(Dabei  d.  2.  Theil  auch  unter  d.  Titel:  Voll- 
ständiger Unterricht  über  alle  Naturscbönhei- 
len,  geographische,  physische  u.  historische 
Merkwürdigkeiten,  so  wie  über  die  mineralo- 
gische u.  geographische  Beschaffenheit  d.  Al- 
pengebirges in  d.  Schweiz  usw.)  8.  Aufl.  4  840. 

*  geb.  1768,  Oct.  6,  wie  Einige  (Ja  er  selbst)  angege- 
ben, ist  falsch  {E»ehtr), 

Ebellag,  Christoph  Daniel.  — 
Prof.  d.  Geschichte  und  d.  Griechischen  am 
Gymnasium  zu  Hamburg,  sowie  Stadtbiblio- 
thekar daselbst  (HSL), 

geb.   4744,  Nov.  20,  Garmisseh  b.  Hil- 
desheim, 

gest.  4  847,  Juni  30,  Hamburg. 
Erdbeschreibung  u.  Geschichte  von  Amerika, 
7  Bde.  Hamb.  4  708—4  846.  Ober  portugies.  u. 
amerikan.  Landkarten  u.  eine  neue  Berecb- 
nungsmetbode  des  Flächeninhalts  der  Lltnder 
(▼.  Zaeh,  Monatl.  Corr.  I,  4800). 

Ebelmea,  Jacques  Joseph.  —  In- 
g^nieur-en-chef  d.  Mines,  Prof.  d.  Doci- 
masie  an  d.  £cole  des  Mines  (4  840)  und 
d.  Cöramique  am  Conservatoire  des  Arts-et- 
Metiers,  Administrator  d.  königl.  Porcellan- 
fabrik  zu  S^vres  seit  4  847  (AM,  4  853;  (Or), 
geb.  4  814,  Juli   4  0,  Baume-Ies-Dames, 

D^p.  Doubs. 
gest.  4  852,  März  3 1 ,  Sävres. 
Nouv.  moyen  d'analyser  les  mindrais  de  man- 
ganöse  (Ann.  Min.  S^'Sär.  XII.  4  887).  Moyen 
de  reconnaltre  la  prösence  du  s^lönium  dans 
le  soufre  (Ib.  id.).  Sur  un  nouv.  sulfate  de  fer 
trouve  ä  Ronchamp  (Ib.  XIII,  4838).  Analyse 
d'un  pi^ridot  troave  dans  un  fourneau  ä  S^- 
veux  (Ib.  id.).  Sur  Temploi  du  bois  en  nature 
dans  les  hauts-fourneaux  (Ib.  XIV,  4888).  De- 
Script,  d'un  nouv.  proc^de  d'analyse  cbimique 
(Ib.  id.).  Analyse  ^l^ment.  de  quelq.  bituroes 
min^raux  (Ib.  XV,  4  889).  Sur  la  composition 
des  gaz  des  hauts-fourneaux  etc.  (Ib.  XVI, 


639 


Ebereni 


Eberhard. 


640 


1839;  XX,  4844)-  Sar  la  partie  qu'on  peut 
tirer,  dans  les  arts,  des  r^sidus  de  la  pröpara- 
tion  du  chlore  (Ib.  XVII,  4  840).  Sur  ud  oxyde 
de  manganöse  natif  alcaliföre  (Ib.  XIX,  4844). 
Sur  la  chaleur  de  combustion  du  carbone  et 
de  l'oxyde  de  carbone  (Ib.  id.).  Sur  quelques 
compos^s  de  Turane  (Ib.  4»«  S6r.  II,  4842). 
Sur  la  compositioD  des  Raz  qui  se  d^gagent  des 
foyers  d'afDnerie  (Ib.  111,  4843).  Sur  la  pro- 
duction  et  l'emploi  des  gaz  combustibles  dans 
les arts m^tallurgiques (Ib.  III,  4848etV,  4844). 
Sur  la  carbonisation  du  bois  (Ib.  III).  Sur  la 
composUioo  de  la  pechblende  (Ib.  IV,  4843). 
D<>  du  Wolfram  (Ib.  id.).  Sur  le  dosage  du  man- 
gan^se  (Ib.  id.).  De  Taction  de  I'acide  borique 
sur  Talcool  et  sur  l'esprit  de  bois  (Ib.  V,  4  844). 
Sur  les  produtts  de  la  döcomposition  des  espäces 
minörales  de  la  famille  des  Silicates  (Ib.  VII, 
4845).  Sur  les  Äthers  siliciques  (Ib.  VIII,  4  845). 
Sur  une  production  artiOcielle  de  silice  dia- 
phane  (Ib.  id.).  Analyse  du  cuivre  grisde  Mou- 
zata  (Ib.  XI,  4  847).  D«  du  Kupfernickel  d'Ayer 
(Ib.  id.).  Sur  quelques  compos^  de  titane  (Ib. 
id.).  Sur  la  döcomposition  des  roches  (Ib.  XII, 
4  847).  Sur  une  möthode  pour  obtenir  par  voie 
söche  des  combinaisons  cristallis<^es  et  sur  ses 
applications  ä  la  reproduction  des  plusieurs 
esp^ces  minörales  (Ib.  XV,  4  849).  De  Temploi 
de  l'hydrog^ne  sulfurö  dans  los  analyses  par 
la  voie  s^cbe  (Ib.  id.).  Nouv.  recherch.  sur  la 
composition  des  gaz  des  hauts-fourneaux  et 
sur  les  tböories  de  ces  appareils  (Ib.  XIX,  4  854 ). 
Sur  la  Separation  de  la  magnösie  des  alcalis 
etc.  (Ib.  id.).  —  MitBonquet:  Sur  de  nouv. 
combinaisons  de  I'acide  borique  avec  les  (Äthers 
et  sur  rether  suKureux  (Ib.  XI,  4  847).  —  Mit 
BalT^tttt:  Sur  la  composition  des  mati^res  em- 
ploy^es  en  Chine  dans  la  fabrication  de  la  por- 
celaine  (Ib.  XIX,  4  854,  auch  Add.  cbim.  phys. 
8«~  S6r.  XXXI,  4  854  et  XXXV,  485t).  —  Sur 
la  production  artificielle  des  pierres  dures 
(Compt.  rend.  XXV,  4847).  Sur  Thyalile  arti- 
ficielle et  l'bydrophane  (Ib.  id.).  Die  meisten 
dieser  Aufsätze  auch  in  d.  Ann.  chim.  phys. 


I  Johann  Baptiste.  — 
Wasserbaudirector,  auch  seit  1755  Prof. 
d.  Kriegs*  u.  bürgerlichen  Baukunst  an  d. 
Univ.  zu  Freiburg  (MJ, 

geb.  4723,  Juni  4  4,  Saspach, Breisgau, 
gest.  4788,  Febr.  8,  Freiburg. 
Geometrie  plana ;  Trigonometria  rectilinea  et 
sphaerica,  Frib.  4  757.  Algebra,  Analysis  et 
Praeparatio  ad  geometriam  sublimiorum,  Ib. 
4758.  Regulae  praecipuae  methodi  bydrogra- 
phiae,  Aug.  Vind.  et  Frib.  4  764 .  Erste  Gründe 
d.  Wasserbaukunst,  2  Bde.  Freib.  4767.  Erste 
Gründe  d.  Mechanik,  Ib.  4  778.  Erste  Gründe 
d.  Epicyclometrie,  Ib.  4  777.  Kunstgriffe,  Fin- 
sternisse zu  berechnen,  Ib.  4  778,  4  784. 

Eberhard,  Christoph.*  —  Gene- 
ral-Stabsprediger  bei  der  17  41  unter  dem 
General  Weide  in  die  Moldau  einfallenden 
russischen  Armee;  später,  nach  mehren 
Reisen  durch  Deutschland,  Holland  u.  Eng^ 


land  (uro  ein  von  Ihm  und  dem  Diaccoos 
Christoph  Semler  in  Halle  erfundeDei 
Instrument  zur  Messung  d.  geogr.  LSnge 
u.  Breite  zu  verwerthen),  in  dänische  Dien- 
ste tretend,  Vicepräsident  von  Altona,  dann 
wieder  in  russischen  Diensten ;  endlich  in 
Deutschland  privatisirend.  Vater  der  bei- 
den Folgenden  (M), 

geb.   4  675, 

gest.  4730,  ..  .  Halle. 
Specimen  theoriae  magneticae,  quo  ei  certis 
principiis  roagneticls  ostenditur,  vera  univer- 
salis methodus  inveniendi  loogitudlnem  et  la- 
titudinem,  confectum  a  Ch.  Eberhard  Londioi 
4  74  8,  Oct.  34,  nunc  vero  juris  publici  factum 
a.  8.  B.  W.  Lips.  4720.  —  Dieser  Anonymus 
(der  das  Werk  wider  Willen  des  Verf.  ^r6f- 
fentlichte)  gab  davon  auch  eine  deutsche  Über- 
setzung heraus,  Leipz.  4  720. 

*  In  {Ä)  f&ltchllch  Ephraim  feiuuiDt. 

Eberhard,  Johann  Paul.  —  Gräfl. 
Stollberg- W^ernigerode'schcr  Arch  itect,  spa- 
ter Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Göttingeo. 
Sohn  des  Vorigen  fP)  (RH)  (MJ, 
geb.   1723,  Jan.  23,  Altona, 
i^es .  ii«fo,..  *.•...... 

Beschreib,  einer  neuen  Messtafel,  Halle  475S 
De  transportatore  novoque  ejusdem  usu,  Got- 
ting.  4  754. 

Eberhard,  Johann  Peter.  —  Dr. 
Med.,  erst  Docent  (4749),  dann  Prof.  dtr 
Medtcin  (1756),  der  Mathematik  (476€)uiul 
der  Physik  (4769)  an  d.  Univ.  zu  Halle. 
Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie.  Bruder  des 
Vorigen  (ANCJ  (MJ, 

geb.  4727,  Dec.    2,  Altona, 

gest.  4779,  Dec.  47,  Halle. 
Versuch  einer  ntfhercn  Erklärung  vod  d.  NV 
tur  d.  Farben,   Halle  4  749.    Gedanken  vom 
Feuer  und  den  damit  verwandten  Körpern, 
dem  Licht  und  der  elektrischen  Materie  etr 
Ib.  4  750.  Betrachtungen  über  einige  Malertea 
aus  der  Naturlehre,  nebst  Nachtrag  von  einw 
besonderen  Entslehungsart  des  Schalls,  Leipi. 
4752.    Erste  Gründe  der  Naturlehre,  Hall« 
4  758, 4  767, 4774.  Samml.  ausgemachter  Wahr- 
heiten in  d.  Naturlehre,  Ib.  4  755.    Beitrage  t 
Mathesi  applicata,  hauptsiichl.  zu  Mühlenb«u. 
Bergwerksmaschinen,  Optik  u.  Gnomomik,  Ib 
4756.  Neue  Beitrage  usw.  Ib.  4771.  Abhandl 
vom  physikal.  Aberglauben  und  von  d.  Mafie. 
Ib.  4  774.   Gedanken  von  d.  Ursachen  d  Ge- 
witter u.  ihrer  Aehnlichkeit  mit  d.  EleVtriotat 
(Wöchentl.  Halle'scheAnieiR.  4  7ft4).    Von  d 
Ursachen  d.  Nordlichts  u.  dessen  Aehnlichieit 
mitd.  Eloktricittft  (Ib.  4758).  Decolore  am» 
(Nov.  Act.  Acad.  Natur.  Gar.  T.  H)    Animad- 
versiones  contra  legem  motus,  qnod  snnunae 
virium  in  corporibus  elasticis  post  confltclom 
semper  sint  aequales  (Ib.  T.  III).  •—  Media- 
nisches. 


641 


Ebermaiar 


Edgeworth. 


642 


Ebemaier,  Heinrich  Christoph. 
— Apotheker  zu  Helle  im  Osnabrück'schen 

(M.nj, 

geb.  n35, Goslar, 

gest.  1803,  Aug.  i,  Melle. 
Übersetzte :  A.  J.  Betdu ,  Anfangsgründe  der 
Apothekerkunst,  Lemgo  4777. 

Bbermalor,  Johann  Er  d  will  Chri- 
stoph. —  Pract.  Arzt  zu  Düsseldorf,  dann 
Hedicioat-  und  Regierungsrath  anfangs  zu 
Clcve,  später  zu  Düsseldorf.  Sohn  des  Vo- 
rigen (M.  II J  (Nh 

geb.  1769,  Apr.  4  9,  Melle, 
gest.  4825,  Febr.  84,  Düsseldorf. 
Physikaüsch-cbemische  Geschichte  dos  Lichts 
UDd  dessen  Einfluss  auf  d.  menschl.  Körper, 
Osnabrttck  4 799 ,  Leipz  484  0.  Tabellarische 
Übersicht  d.  Kennzeichen  d.  Aechlheitu.  Güte 
sämmtl.  Arzeneimittei,  Leipz.  4  804,  4.  Aufl. 
1849.  PharmaceutischeReceptirkunst,  ib.  4  804. 

Eberl|  Johann  Jacob.  — ,  Prof.  d. 
Mathematik  an  der  Univ.  zu  Wittenberg 
(WS)  (M), 

geb.  4  737,  Nov.  20,  Breslau, 
gesL  4  806,  März  48,  Wittenberg. 
Anfangsgründe  der  Naturlehre,  Leipz.  4  775, 
8.  Aufl.  4  789.  Natorlehre  für  d.  Jugend,  3  Bde. 
Ib.  4  776—78.  Neuer  Schauplatz  der  Natur 
(Zeitschr.)  4  0  Bde.  4  775—84 .  Wittenbergsches 
Magazin,  8Bde.  Wittenb.  4  784—83.  Unterwei- 
sung in  d.  Philosoph,  u.  matbemat.  Wissen- 
schaften, Leipz.  4787.  Nachricht  von d.  Schach- 
spieler u.  der  Sprachmaschine  d.  Hrn.  t.  Kem- 
pelen,  Ib.  4  784.  Übersetzte  Beig'.  Xartiiis'  Eln- 
leit.  in  d.  Newton'sche  Naturlehre,  undL.  En- 
ler'i  Anleit.  z.  Algebra.  Gab  heraus :  A.  Tlaeq's 
Tabulae  sinuum  etc.  Leipz.  4  790  u.  4808. 

Eükabreoht,  Philipp.—  Wohlha- 
bender Kaufmann  in  Nürnberg,  Liebhaber 
d.  matbemat.  Wissenschaften,  stand  in  Ver- 
kehr mit  Keppler  und  A.  Trew  (A), 
geb.  f  594,  Febr.  4  4,  Nürnberg, 
gest.  4  667,  März    5,  Nürnberg. 
Zeichnete  eine  Planisphfire,  auf  Keppler't  Ver- 
anlassung, dessen  Tabulis  astronomicis  (4630) 
sie  in  Kupfer  gestochen  beigegeben  ist.  Liess  auf 
seine  Kosten  drucken  :  Simon  Karins,  Gründ- 
liche Widerlegung  der  Position-Cirkel  Claudii 
Ptolemaei ,  vornehmlich  aber  Joh.  Begiomon- 
taaiusw.  Frankf.  4625. 

Bokerl,  Joseph.  —  Dr.  Phil.,  Prof. 

d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Basel  (Or), 

geb.  f796,  Oet.  20,  Dietheim,  Baden. 
Grundzüge  d.  matbemat.  Wissenschaften,  4  vol. 
8*,  Basel  4840.  Erinnerungen  an  Tyeho  Brahe 
und  sein  Planetensystem,  4^  Ib.  4  846. 

Eokhard,  Arnold.  —  Prof.  d.  Theo- 
logie, Logik,  Mathematik  und  Physik  an  d. 

Poggeodorff,  HandwSrierbiieh. 


Univ.  zu  Rinteln;  von  4  678  an  Superin- 
tendent im  Hannoverschen  (A)  (Sc)  (RH), 

Keo.  ■  .  .,  Kesv.  ... 
Tractatus  de  lumine,  luce  et  coloribus  etc. 
Rinteln  4672.  Exercitatio  physica  de  Ulis  cor- 
poris humani  functionibus  quae  a  nulla  anima 
dependeot  etc.  Ib.  id.  Positionum  mathemati- 
carum  sylloge,  Ib.  4676. 

*  War  durchaus  nicht  lu  ermiUefai  {8e), 

Eokhardt,  Christi  an  Ludwig  Phi- 
lip p.  —  Als  Ober-Steuer-Commissar  die 
Landesvermessung  des  Herzogth.  Westpha- 
len  dirigirend  (48t 0 — 4-4),  dann  Regie- 
rungsrath in  Arensberg  (48  4  4 — 4  6),.  dar- 
auf in  Darmsfadt  folgweise  Regierungsrath 
(4  8  4  6),  Mitgl.  d.  Hofkammer  etc.  und  end- 
lich 4  82  4  wirklich.  Ober-FinanzraUi  (Sc) 
(MAI), 

geb.  1783,  ...  pauemheim, Oberhess. 
Neuer  Repetitions-Theodolith  usw.  Darmstadt 
4  84  3.  Neue  Karle  vom  Herzogth.  Westphalen 
usw.  8  Blatt,  Schwelm  4  84  7.  Karte  vom  Gross- 
herzogth.  Hessen  und  d.  Herzogth.  Nassau, 
8B1.  Giess.  484  8.  Lehrb.  über  Analysis  u.  ana- 
lyt.  Geometrie,  Darmstadt  4  834.  Leitfaden  f. 
matbemat.  Vorlesungen,  H.  Abth.  Ib.  4839 — 
38.  —  Über  seine  geodütischen  Messungen  (▼. 
ZaeVi  Astr.  Corr.  XXIII,  4844,  Astr.  Nachr. 
XII,  4835).  Grösse d.  kl.  Erdaxeu.  d.  Abplatt, 
usw.  (Astr.  Nachr.  XII).  Formeln  zur  Reduction 
von  Mondsdistanzen  (Ib.  XXXIX,  4854).  — 
Mit  L.  Bohleiennacher :  Tafeln  für  d.  Quecksil- 
berdepression im  Barometer  (Neues  Gehler*- 
sches  Wörterb.  Art.  Barometer.). 

Edelorante,*  Abraham  Niklas. — 
Baron.  Anfangs  Docent  d.  Physik  und  Li- 
teraturgeschichte an  d.  Univ.  zu  Abo,  spä- 
ter in  Stockholm  Intendant  d.  königl.  Schau- 
spiele, d.  Hofkapelle  und  d.  Museums,  so 
wie  Direct.  d.  Commerz-GoUegiums.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (Vet,  Acad,  HandL 

4  823;  rs;, 

geb.  4754,  Juli  28,  Abo, 
gest.  4824,  MSrz45,  Stockholm. 
Gm  telegrafer  och  försök  tili  en  ny  inritttening 
deraf,  Stockh.  4796.  Beskrifning  pä  en  lufV- 
pump  (K.  Vet.  Econom.  Annal.  4  807).  Gm  nö- 
dige  rttttelser  vid  mätningen  af  ängornas  span- 
stighet,  och  determination  af  deras  kraft  uti 
ängmachiner,  sammt  beskrifning  pä  en  för- 
btittrad  ängmötare  (Vet.  Acad.  Handl.  4  809). 
Beskrifning  pä  ett  vandspjell  etc.  (Ib.  4  842). 
Beskrifning  pä  en  ny  torkmachin  förspannmäl 
(Ib.  id.).  —  Erfand  einen  verbesserten  Papin'- 
sehen  Topf,  eine  statische  Lampe  u.  ein  Aräo- 
meter (Siehe  GUb.  Ann.  XXII). 

*  Hiess  vor  seiner  Adelung  im  J.  1780 :  Clewberg. 

Edgeworth,  Richard  LowelL  — 
Irländischer  Gutsbesitzer  und  Parlaments- 
mitglied.   Mitgl.  d.  Irisb  Acad.  (BS)  (BN) 

44 


643 


Edlond 


Egede. 


644 


(Mem,  ofR.L.Edgeworth  begun  by  htm- 
seifand  concluded  by  his  daugther,  S  vol.  8^, 
Lond.  <8«o;  (Ztgn.XXl), 

geb.   1744, Bath, 

gest.  1817,  Juni  13,  Edgeworlhs(owD, 

Irland. 
Account  of  some  eiperiments  on  wbeel-car- 
riages  (Tr.  Irish  Acad.  T.  II,  1788).  Oa  the  art 
of  conveying  secret  and  swift  intelligence  (Ib. 
VI,  4  795).  ExperiDQents  on  the  resistance  or 
the  air  (Phil.  Tr.  4  783).  On  irop  rail-ways 
(Vieholfon's  Journ.  I,  4  804  *).  Descripton  of  a 
hodometer(Ib.  XV,  4  806).  On  telegraphic Com- 
munications (Ib.  XXVI,  4  84  0J.  Description  of 
a  spireof  a  new  construction  (Ib.  XXX,  4  84  4). 
On  aerostation  (Ib.  XXXVI,  4846). 

*  Si«he  auch  Vo  ig  ft  Magaz,/,  Katurkunde  IV,  1802, 
S.  455. 

Bdlvadi  Erik.  —  Dr.  Phil.,  Physiker 
bei  d.  königl.  Acad.  d.  Wiss.  in  Stockholm 

gel).  4  819,  März  14,  Nerike. 
Goos^quences  n^cessairos  de  l'äquation  de  la 
continuit^  des  fluides  (Act.  Soc.  Upsal.  4846). 
Om  elektrtcitetens  fortplantande  inom  vtftskor 
i  kttrl  af  cylindrisk  form  (Handl.  vid  detSkand. 
Naturforskare  mötet  i  Köpenhamn  4847).  Un- 
dersOkning  om  de  inductionsströmar,  som  upp- 
komma  vid  öpnandet  och  slulandet  af  en  gal- 
vanlsk  kedja  (Vet.  Acad.  Handl.  4  848,  Pogg. 
Ann.  LXXVII,  4849).  Jagtagelser  öfver  galva- 
nisk  Polarisation  (öfversigt  af  K.  Vet.  Acad.  För- 
handl.  4  854).  Om  magnetismens  inverkan  pä 
en  rättlinigt  polariserad  Ljussträl  vid  dess  gSng 
genom  komprimeradt  Glas  (Ib.  4852).  Omma- 
gnitiseradt  jerns  ledningsftirmäga  for  elektri- 
citet  (Ib.  4  858).  Luftelektriciteten  och  jord- 
magnetismen  under  cholera-epidemien  (Ib. 
4  854).  Beskrifning  pä  en  ny  telegraf-apparat, 
modelst  hvilken  tvä  under rttttelser  samtidi^t 
kunna  afstfndas  i  motsatt  riktning  pä  en  och 
gamma  telegraftdid  (Ib.  4  855).  Bemerkungen 
zu  W.  Biemaii«'  Aufsatz  über  d.  telegraphiscbe 
Gegensprechen  (Pogg.  Ann.  LXXXXVIII,  4856 
u.  CI,  4  857). 

Bdrisly  vollständig:  Abu  Abdallah  Mo- 
hammed ben  Mohammed  al  Edrisi.  —  Aus 
einer  vertriebenen  fürstlichen  Familie  in 
Afrika ;  studirte  in  Cordova  und  lebte  eine 
Zeit  lang  am  Hofe  König  Roger*s  von  Si- 
cilien  (BN), 

geb.   1099  (493  Hegira),  Tetuan,  * 

gest.  4175  oder  14  86. 

Verfertigte  für  König  Soger  einen  silbernen 
Erdglobus  und  schrieb  um  4  4  53  ein  geographi- 
sches Werk,  weiches  lange  nur  durch  eine 
4649  unter  dem  Titel:  Geographie  Nubiensis 
erschienene  lateinische  Übersetzung  eines  ara- 
bischen Auszugs  vom  J.  4  59)  bekannt  war, 
bis  es  A.  ^aabert  nach  einer  vollständigeren 
Handschrift  ins  Französische  übersetzte,  in : 
Recuoil  des  voyages  et  des  m^moires  ptibllös 


par  la  Soci^t^  de  Geographie,  T.  V  et  VI,  Pa- 
ris 4  886—40. 
*  Ceuto  (2?). 

Edurards,  —  George.  —  Nachdem 
er  mehre  Reisen  durch  Europa  gemacht, 
Bibliothekar  am  Roy.  College  of  Physicians 
in  London  (1733).  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
(BD), 

geb.   4  693,  Apr.  3,  Slralford,  b.  Wesl- 

Ham,  Essex. 

gest.  1773,  Juli  23,  West-Ham. 
Of  a  solar  iris  seen  after  sunset  (Phil.  Tr.  4757  . 
An  Observation  made  in  optics  (Ib.  476S).  - 
Viel  Zoologisches. 

Edurards,  Edward.  —  Lehrer  der 
Perspective  an  d.  königl.  Acad.  d.  Künste 
in  London  (BD), 

geb.   4738,  März  7,  London, 
gest.  4  806,  Dec.  4  9,  London. 
A  practical  treattse  of  perspective,  on  the  prio- 
ciples  of  Dr.  Brock  Tajlor,  London  4  801. 

EdurardSi  William  rrederic  — 
Pract.  Arzt  in  Paris.  Mitgl.  d.  Soc.  philo- 
matique,  d.  Acad.  d.  Scienc.  morales  und 
d.  Acad.  de  M^dicine  daselbst  (Q)  (QCj, 

geb.   4777,  Apr.  4  4,  Jamaica, 

gest.  4  84f, Paris. 

De  l'influence  des  agents  physiques  sur  la  Tk. 
Paris  4  8)4.  —  Mit  ChevUlot:  Sur  le  cam^ie«»B 
minöral  (Ann.  chim.  phy«.  IV.  4  847et\1II. 
4  84  8).  Sur  Texhalation  et  Tabsorption  de  IV 
zote  dans  la  respiration  (Ib.  XXU,  48SI .  - 
Sur  une  substance  qui  parait  ötre  analogoea 
la  barögine  (Compt.  rend.  III,  4836).  —  Pflan- 
zenphysiologisches. 

Egode,  Hans.  —  Erst  Prediger  im 
Stifte  Drontbeim,  dann  Missionar  in  Groo- 
land  (von  4724  bis  4736),  darauf  io  Ko- 
penhagen Superintendent  des  gröniSod. 
Missions-Seminars  a.  Lehrer  d.  GrODläo- 
dischen  an  demselben,  zuletzt  Titular-Bi- 
schof  (A)  (W)  (NK), 

geb.  4  686,Jan.31,TrondeDS8Sogn.AjDl 

Nordland,  Norwe^. 

gest.  4758,  Nov.  5,  Stubbekjöbing,  aof 

Falster. 
Det  gamle  Grönlands  nye  Perlostratioo  eU«r 
Naturel-Historie,  Kiöbnh.  4729,4741  (DeatK^ 
von  Xrflaiti,  Berlin  4  768). 

Bgode,  Povel.  —  Sohn  des  Voriges 
Begleitete  seinen  Vater  und  setzte  dtsaen 
Missionswerk  auf  Grönland  fort.  Nach  der 
Rückkehr  von  dort  (4740)  Prof.  d.  Theo- 
logie und  Inspector  d.  grÖnlSnd.  Missions- 
Seminars  in  Kopenhagen,  auch  TiCnlar-Bi- 
schof  (A)  (NK), 


645 


EgeU 


Ehrenbarg. 


646 


geb.  1708,  Oct.  9,  Norwegen, 
gest.  1789,  Juni  3,  Grönland. 
Efterretnioger  om  Grönland»  uddragen  af  en 
Journal  holden  fra  17)4  UM  788,  Kiöbnh.  4788 
Deutsch,  Ib.  4790). 

Egell,  Ambrosius.  —  Jesuit,  nach 
Aufhebung  des  Ordens  Prof.  d.  Experi- 
mentalphysik an  d.  Univ.  zu  Würzburg 
.  i^  U;  (Bd), 

geb.  4  732,  Febr.  2,  Manheim, 
gesl.  1804,  Febr.  2,  Würzburg. 
De  motu  aniroalium.  Mogunt.  4  768.  Positiones 
de  organo  visionis  hujusque  phaenomenis  ad 
iefses  opUces  examinatifl,  Wirceb.  4774.  Posi- 
tiooes  de  organo  auditu§  et  sono.  Ib.  4  772.  Ob- 
servationes  in  bistoriam  phosphororum  natu- 
ralium,  Ib.  4773.  Theses  ex  philosophia  pra- 
ctica et  physica,  Ib.  4  798. 

Egell,  Philipp.  —  Prof.  d.  Mathema- 
tik und  Physik  an  d.  Univ.  zu  Heidelberg. 
Legte  seine  Stelle  nieder  (M.  II J  (Or), 

geb.   4746,  J(|li  3,  Manheim; 

gest.  f782,  ....  Heidelberg. 
Problem«  Halleyanum,  Heidelb.  4  776. 

Egea,  P. . .  N . . .  C. . .  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik und  Physik  am  Gymnasium  zu 
Soest,  darauf  Direct.  d.  Real-  u.  Gewerb- 
schule  zu  Elberfeld,  endlich  (4  848)  Mini- 
sterialrath  und  Direct.  d.  Gewerbe-Insti- 
tuts in  Berlin  (Or)  (G.  1849;, 

geb.  4793,  Apr.  26,  Brekerfeld  b.  El- 
berfeld, 

gest.  «849,  Aug.  23,  Berlin. 
Handbuch  d.  allgem.  Arithmetik,  2  Bde.  Ber- 
lin «»49- 20,  8.  AuO.  4846—49.  Über  d.  Me- 
tboden, Zablengleichungen  durch  Näherung 
au&ulösen,  Elberfeld  4  829.  Untersuchungen 
uberd.  Effect  einiger  in  Rbeinland-Westpba- 
leo  bestehender  Wasserwerke,  Ib.  4  884.  Der 
Haarraucb,  Ursprung,  Erscheinung  u.  Verbrei- 
laoft  desselben,  Ib.  4885.  Die  Constitution  d. 
Erdkdrpers  und  d.  Bildung  seiner  Rinde,  Ib. 
4K4a.  ^  Bemerkk.  über  d.  durch  Berührung 
errege  Blektricitftt  (OUb.  Ann.  LXIX,  4  824). 
Pbotometr  Untersuchung,  die  Sonne  betref- 
fend (Ib.  LXX,  4822).  Versuch  eines  Bewei- 
*e%,  dass  wahrscheinl.  d.  Feuer-Meteore  at- 
mosphärischen Ursprungs  sind  (Ib.  LXXII, 
4911,.  Über  d.  Gesetz  d.  elektr.  Abstossung 
(Fofff.  Ann.  V,  4825  u.  XII,  4828).  Untersu- 
chungen über  das  Thermometer  (Ib.  XI,  4827 
D  XIII,  4828J.  Über  d.  Erdbeben  am  Rhein 
im  J.  4828  (Ib.  XIII).  Uberd.  Formel  fUr  d. 
^ipaonkraftd.  Wasserdampfs  (Ib.  XXVII,  4838). 
BeitiHge  z.  Naturgeschichte  d.  westphal.  Sool- 
qnellen  (Kanten'sArch.  XIII,  4826).  Vorschlag 
zu  e.  neuen  Methode  d.  Zeitübertragung  von 
einem  Ort  zum  andern  bebufs  d.  Lttngengrad- 
oiess.  (Astr  Nachr.  VIII,  4884).  Technische 
Vittbetlangen  (besonders  Eisenbahnen  betref- 
fend) io  d.  Verbandl.  z.  Befördr.  d.  Gewerbfl. 
10  Preoseen,  Ton  4814  an. 


Eggi  Edmund.  —  Benedictiner  und 

Lehrer  d.  Mathematik  in  Salzburg  von  4  698 

bis  4  705  (A), 

geb.  4  665  etwa,  .  .  Baiern, 

gest.  4  717,  Mai  14,  (Salzburg?). 
Architectonica  militaris  etc.  4  700. 

BgllBBer,  Samuel.  —  Dr. Med.  und 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Basel 

(AR)  (A), 

geb.   4  638,  Apr.  30,  Basel, 

gest.  4  673,  Dec.  27,  Basel. 
Disp.  eudoxa  et  paradoxe  ex  variis  matheseos 
partibus.  Basil.  4  664. 

Eggen,  Jacob,  Freiherr  von.  — 
Sächsischer  General-Major,  vorher  lange  in 
schwedischen  u.  anderen  Diensten  (A)  (M), 
geb.  4704,  Dec.  4  4,  Dorpat, 
gest.  4  773,  Jan.  12,  Danzig. 
Neues  Kriegs-,  Ingenieur-,  Artillerie-,  See-  u. 
Ritter-Lexicon,  2  Bde.  Dresden  4  757. 

Bhreaberg,  Christian  Gottfried. 
—  Dr.  Med. ;  nach  Rückkehr  von  der  in  d. 
Jahren  1820 — 25  mit  Dr.  Hemprich  un- 
ternommenen Reise  durch  Aegypten,  Ara- 
bien u.  Palästina,  erst  ausserordentl.,  dann 
(4  839)  ordenll.  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ. 
zu  Berlin,  sowie  Mitgl.  (4  827)  u.  SecretSr 
(1842)  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (GB. 
1846;  (CL), 

geb.  1795,  Apr.  19,  Delitzsch,  Prov. 

Sachsen. 
Naturwissenschaftliche  Reisen  durch  Nord- 
Africa  und  West-Asien  in  d.  J.  4  820—25  (mit 
W.  F.  Hemprioli)  Bd.  I,  Abth.  1.  Beriin  4828. 
^  Beitrag  z.  Characteristik  d.  nordafrican. 
Wüsten  (Abhandl.  d.  Beriin.  Acad.  f.  4827). 
Über  d.  Natur  u.  Bildung  d  Corallenbanke  d. 
rothen  Meeres  usw.  (Ib.  4  832).  Uberd.  Leuch- 
d.  Meeres  (Ib.  4  884).  Uberd.  Massenverhält- 
niss  der  jetzt  lebenden  Kiesel-Infusorien  usw. 
(Ib.  4  836).  Über  das  4  686  in  Curland  vom 
Himmel  gefallene  Meteorpaßier  usw.  (Ib.  4838). 
Über  d.  Bildung  d.  Kreidefelsen  u.  des  Kreide- 
mergels durch  unsichtbare  Organismen  Jb.  id.). 
Passatstaub  u.  Blutregen ,  ein  grosses  organi- 
sches, unsichtbares  Leben  in  der  Atmosphäre 
(Ib.  4  847).  Über  d.  Grünsand  u.  seine  Erläu- 
terung des  organischen  Lebens  (Ib.  4  868) .  Über 
das  Getöse  bei  Nakuhs  (Pogg.  Ann.  XV,  4829). 
Phosphorsaurer  Kalk  in  d.  Zähnen,  u.  Kiesel- 
erde in  d.  Panzern  d.  Infusorien  (Ib.  XXXII, 
4  884).  Mikroskop.  Character  erdiger  u.  dich- 
ter Mineralien  (Ib.  XXXIX,  4886).  Über  ein 
aus  fossil.  Infusorien  bestehendes  zu  Brot  ge- 
backenes  Bergmehl  (Ib.  XXXX,  4  837).  Polir- 
schiefer  von  Oran  aus  Kieselorganisroen  gebil- 
det (Ib.  id.).  Bin  über  28  Fuss  mächtiges  In- 
fusorienlager in  d.  Lüneburger  Haide  (Ib.  XLIl, 
4  887) .  Untersuch,  einer  auf  Wiesen  gebildeten 
lederartigen  Substanz  (Ib.  XLVI,  4889).  Dyso- 

41» 


647 


Ehrenberger 


Ehrmann, 


64S 


dil,  e'm  Product  aus  Infusorienschalen  (Ib. 
XLVIil,  i  839) .  Überd.  schwimmenden  Mauer- 
steine d.  Alten  usw.  (Ib.  LVI,  4842).  >-  Sehr 
viele  rein  zoolog.  Untersuchungen,  besonders 
in  Betreff  d.  Infusorien. 

Ehreabergor^Bonifaz  Heinrich. 
Prof.  d.  Mathematik  und  Metaphysik  erst 
am  Gymnasium  zu  Hildburgbausen  ( n  1 3 
— 20],  dann  an  dem  zu  Coburg  bis  4756, 
wo  er  seinen  Abschied  nahm.  Mitglied  d. 
Leopoldin.  Academie  (MJ  (Nov,  Act.  Äcad. 
Not.  Cur,  II), 

geb.  4  681,  Febr.  20,  Orlamünde, 
gest.  1759,  Febr.  22,  Coburg. 
De  numeri  denarii  origioe,  JenDe4  705.  De 
polemoscopia.  Ib.  4  709.  De  noto  laternae  ma- 
gicae  augmento,  Ib.  4748.  De  recentiori  circa 
cometas  controversia,  Cob.  4  724.  Beschreib, 
d.  Versuche,  so  mit  der  Luftpumpe  können  ge- 
macht werden  (In  Versen),  Ib.  4  734.  De  lon- 
gitudine  et  loco  in  man  inveniendo,  Hildburgh. 
4737.  De  speculo  caustico  etc.  Ib.  4  742.  De 
caroera  obscura  et  telescopio  reciproco,  Cob. 
4743.  De  fönte  Heronia  duplici.  Ib.  4  745.  — 
De  speculis  ex  menisco  parandis  (Act.  Acad. 
Nat.  Cur.  Vol.  VI).  De  speculis  majori  foco 
praeditis  (Ib.  id.).  De  speculis  quibusdam  vi- 
treis  caustiois  (Ib.  id.).  De  mediis,  solis  radios 
in  longam  distantiam  coUigendi  (Ib.  VII).  De 
radiorum  in  speculum  convexum  convergen- 
tium  reflexione  ac  prolongata  unione  (Ib.  id.). 
De  vitri  caustici,  speculo  convexo  adplicati, 
effectu  (Ib.  id.).  De  speculo  caustico  ex  me- 
nisco ad  querocunque  focum  desideratura  ap- 
tando  (Ib.  id.).  De  deceptionibus  opticis  (Ib. 
id.).  De  deceptionibus  catoptricis  (Ib.  Vlll). 
De  deceptionibus  dioptricis  (Ib.  id.).  De  tabu- 
lisstriatis  (Ib.  IX).  Nova  problemata  in  campi 
planitie  instituenda  (Ib.  id.). 

EhreBholm,  Frederik  Wilhelm, 
Freiherr.  —  Kanzelei-Präsident  in  Stock- 
holm. Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst 
(VetAcad.HandUHt^J, 

geb.   n 5a,  Juni  29,  Broby  Sätesgärd, 

Södermanland, 

gest.  4  828,  Aug.    2,  Stockholm. 
Samlingar  i  allmän  Ph> sik,  Stockh.  4  822.  Frag- 
menter af  Meteorologiens  historia,  Ib.  4  822. 
OmclimaternasrOrlighet,  Ib.  4824.  Disquisitio- 
nes  meteorologicae  (Nov.  Act.  Soc.  (Jpsal.  IX). 

Ehr^areloh,  Jobann  Eberhard 
Ludwig.  —  Schwedischer  Hofrath ;  Di- 
reclor  d.  Fayence-,  Steingut-  u.  Krdwaa- 
renfabrik  zu  Königsberg  in  Preussen  (M.  UJ, 
geb.  1722,  ....  Frankfurt  a. M., 
gest.  1803,  Jan.  8,  Königsberg. 
Abhandl.  vom  concentrirten  Essiggeist,  K5- 
nigsb.  4778.  Verschiedene  kleine  anonyme 
Schrillen  chemischen  n.  medicinischen  Inhalts. 

EhreBirftrd  (Ebrensverd] ,  Augu- 
st i  d  ,  Graf. — Schwedischer  Feldmarschall, 


Commandant  von  Finnland.  MitgL  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Stockholm  (S)  (SR), 

geb.   niO,  Sept.  29,  Fullerö,  West- 

manland, 

gest.  n72,  Oct.      4, • 

Anledning  att  skjuta  och  kasta  bomber,  Stockh. 
4  744.  Om  mörsare  rätta  skapnad  (Vet  Acad. 
Handl.  4  742).  Noch  einige  kriegswissenschalU. 
Abhandll.  daselbst. 

•  gest.  1773,  .  .  .  iA). 

Ehrharty  Johann  Balthasar.  — 
Physicus  der  Reichsstadt  Memmingen.  Mit- 
glied d.  Leopoldin.  Academie  (M), 

geb.  .  .  .,  gest.  vor  4757,  Memmingeo. 
De  belemnitis  sueviois,  Ludg.  Bat.  4  724.  Pb)- 
sikal.  Nachricht  vom  Ursprung  d.  versteiner- 
ten Sachen,  Memming.  4  745.  Observatio,  qua 
asseritur  potiora  fossilium  genera  per  certes 
majores  minoresve  regiones  (Suevicas)  sais  li- 
mitibus  cinctas,  disposita  jacere  (Act.  Acad. 
Nat.  Cur.  Vol.  VIII). 

EhrharC,  Friedrich.  —  Phanna- 
ceut,  der  in  Nürnberg  lernte,  und  nachdem 
er  in  Erlangen,  Hannover,  Stockholm  ond 
Upsala  conditionirt  hatte,  königf.  BotanicaN 
am  Garten  zu  Herrenhausen  bei  Hannover 
ward  (M), 

geb.  n42,  Nov.  4,  Holderbank, Cani. 

Bern, 

gest.  4795,  Juni  26,  Herrenhausen. 
Beiträge  zur  Naturkunde  und  den  damit  ver- 
wandten Wissenschaften,  besonders  der  Bo- 
tanik, Chemie,  Hans-  u.  Landwirthscbaltos«. 
7  Bde.  Hannov.  4  787 ->92. —Botanische  Schrif- 
ten. Entdeckte  4  779  die  Schwefelquelle  xo 
Limmer,  unweit  Hannover. 


ii  Johann  Christian. — 

Sladtphysicus  von  Strassburg  und  Prof.  d. 

Medicin  an  d.  Univ.  daselbst  (M.UJ  (HFP , 

geb.  1710, Strassburg, 

gest.  1797,  Aug.  16,  Strassburg. 
De  foeniculo,  Argentorat.  47S2.    De  cumioo. 
Ib.  4  788.   Pharmacopoea  argentorateasis,  Ib 
4757. 


ij  Friedrich  Ludwig.  — 
Licenciat  d.  Rechte  u.  Prof.  d.  Physik  an 
d.  Univ.  zu  Strassburg.   Sohn  des  Yon^n 

(M)  (M.  n;  (HFP), 

geb.   1744, Strassburg, 

gest.  1800,  Febr.  17,  Strassburg. 
Description  et  usage  de  quelques  lampss  k  1  air 
inflammable,  Strasbourg  4780  (Auch  devtodi. 
mit  Anmerkungen  u.  einem  Anhang,  tob  ihn 
selbst,  4  780).  Montgolfier'scber  LolUorpcr 
oder  aürostatische  Maschinen,  worin  die  Knast, 
sie  XU  verfertigen,  und  die  Geschichle  der  bt*- 
her  damit  angestellten  Versuche  beschriebeo 
werden,  Ib.  4784.  Versuch  einer  Schmeb- 
kunst  mit  Beihttife  der  Feuerioft,  Ib.  1786.  — 


649 


Eichel 


Eilmaim. 


650 


EHahruDgeo  über  das  Koallsilber  (Crall't  An- 
oal.  1780). 

Elohel|  Johann.  —  Arzt,  Landphy- 
sicus  auf  Fünen  und  Langeland  (E), 

geb.  n  2  9 ;  Mai    19,  Hostrup,  Amt  Ton- 

dern,  Schleswig, 

gest.  1817,  Sept.  19, 

Eiperimenta  circa  seosum  videndi  (Coli.  See. 
med.  Hafn.  I). 

Elehelberg,GhrfstophAlbrecbt. 

—  Seit  1744  Director  d.  Gymnasiums  zu 
Wesel.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie  (M), 

geb.  1713,  Äug.  9,  Unna, 
gest.  1785,  März  U,  WeseL 
Der  Handstock,  eine  Sonnenuhr  and  zugleich 
ein  Werkzeug  zum  Höhenmessen,  WoseH768. 
Nachricht  von  der  Gewohnheit  und  d.  Nutzen, 
die  Zeiten  aus  der  Länge  des  Schattens  wahr- 
zunehmen (Duisburger  gelehrt.  Anzeig.  1768). 

BtohhQm ,  Johann  Aegidius. — 
Lehrer  d.  Mathematik  am  Aegidien-Gyro- 
nasium  za  Nürnberg  (M)  (WN)  (OrJ, 
geb.   1724,  Aug.  10,  Nürnberg, 
gest.  1787,  Nov.  19,  Nürnberg. 
Astronom,  u.  geograph  Abhandl.  von  d.  gros- 
sen Sonnenflnsterniss,  die  sich  am  4 .  Apr.  i  764 
ereignen  wird ,  Nürnb.  4764.   Der  Durchgang 
d.  Venus  durch  die  Sonne  am  6.  Juni  4  764, 
Ib.  4764. 

Blehhom,  Christian  Friedrich. 

—  Lehrer  d.  Maschinenlehre  u.  d.  ange- 
wandt. Mathematik  an  d.  höheren  Gewerb- 
schule  za  Hannover  (K), 

geb.   1804,  Jan.    3,  Osnabrück, 
gest.  1836,  Sept.  8,  Hannover. 

Versuch  einer  Entwicklungscharle  d.  allgem. 

reinen  Mathematik  in  XIII  Tafeln  Fol.  Götting. 

iHiS.    Priocipien  einer  allgemeinen  Functio- 

oenrecbnoDg,  Hannov.  4884. 

Elohhonii  Carl  Herrmann  Ale- 
xander. —  Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Physik 
u.  Chemie  an  d.  landwirthscbaftl.  Lehran- 
stalt zu  Poppeisdorf  bei  Bonn,  vorher  das- 
selbe an  der  zu  Möglin  in  d.  Mittelmark  (Or), 
geb.  1816,  Mai  23,  Freienwalde  a.  d.  0. 
(her  das  Fett  der  Kartoffeln  (Pogff.  Ann. 
LXXXVI1,  4889). 

Biokstedt,  Lorenz.  —  Physikus  in 
Stettin ,  darauf  Prof.  d.  Medicin  u.  Mathe- 
matik am  Gymnasium  zu  Danzig  (AG)  (J), 
geb.  4  596,  Aug.  4  0  (A.  St.),  Stettin, 
gest.  4  660,  Juni  8,  Danzig. 
Prognosticoo  de  conjunctione  magna  Saturni 
et  Jovis  iD  TrigoDo  igneo  Leonis  circa  annum 
•erae  christianae  4628,  oder  Discurs  von  der 
groseeo  Zusammenkunft  usw.  Stettin  4  622.  Be- 
denken von  den  Parhelüs  oder  fünf  Sonnen, 


welche  Anno  4625  die  48  Maji  gesehen  wor- 
den, Ib.  4625.  Epbemerides  ab  4686  ad  464S, 
Ib.  4684.  Bphemerides  ab  4644  ad  4650.  Ib. 
4  635.  Tabulae  harmonicae  motuum  coele- 
stium,  Ib.  4644.  Problemata  electro-loglca, 
physico-medica,  4650.  De  eclipsibus  lumina- 
rium,  4  654.  Collegium  physicum  in  24  Dispu- 
tatt.  4  654—58.  Tabulae  motuum  Solis  et  Lu- 
nae  ab  A.  4  400  ad  A.  4800. 

Blohwald,  Eduard.  —  Dr.  Med., 
folgweise  Prof.  d.  Zoologie  u.  Entbindungs- 
kunst an  d.  Univ.  zu  Kasan  (4823),  der 
Zoologie  u.  Anatomie  au  d.  Univ.  zu  Wilna 
(4  827),  der  Mineralogie  an  d.  mediciniscb- 
cbirurg.  Acad.  daselbst,  d.  Zoologie  u.  Mi- 
neralogie an  d.  med.-chirurg.  Acad.  in  I^e- 
tersburg  (4  838)  und  d.  Paläontologie  am 
Berg-Institut  daselbst;  seit  4854  pensio- 
nirt.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Petersburg. 
Machte  viele  wissenscbafll.  Beisen  im  russ. 
Reich  (CL)  (RNJ, 

'  geb.  4795,  Juli  4,  Mitau. 
Beise  auf  d.  Kaspischen  Meere  und  in  d.  Kau- 
kasus, 2  Bde.  Stuttgart  4884—87.  Alte  Geo- 
graphie des  Kaspischen  Meeres,  des  Kaukasus 
u.  d.  südl.  Russlands,  Ib.  4838.  M6m.  sur  les 
richesses  min^rales  des  provinces  occidenta- 
les  de  la  Russie,  Wilna  4  835.  Naturhistor. 
Skizze  von  Litthauen ,  Volhynien  u.  PodoÜen, 
Ib.  4  880.  Naturhistor.  Bemerkungen  auf  einer 
Reise  durch  d.  Eifel,  Tyrol  usw.  Moskau  u. 
Stuttg.  4  854.  Über  d.  silurische  Schichtensy- 
stem von  Esthland,  Petersb.  4840.  Schrieb  in 
russ.  Sprache  eine  Oryctognosie  (Petersburg 
4845)  und  eine  Geologie  (Ib.  4846).  —  Viel 
Zoologisches. 

Bldke,  Ludwig  Börries.' — Erster 
Bürgermeister  und  Licentcommlssar  der 
Stadt  Münden  in  Calenberg  (M,  11^, 

geb.  4722,  Sept.  4  6,  Neustadt  am  Rü- 
benberg, 

gest 

Von  Beobachtung  des  Wetters,  4  752.  Nach- 
richt von  angestellten  Wetterbeobachtungen 
vom  J.  4752 ;  4754.  Aufsätze  in  den  HannOv. 
Anzeigen. 

Blflor,  Michael.  —  Prof.  d.  Theolo- 
gie u.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Königsberg  (J), 
geb.  4  601,  Mai   43,  Zinten,0stpreu8S., 
gest.  4  657,  Nov.  25,  Königsberg. 
De  coelo.   De  anno  saeculari.    De  transmuta- 
tione  rerum  naturaüum. 


,  Moritz.  —  Franciscaner ; 

Prof.  am  Gymnasium  zu  Vecbte  (M.  U), 

geb.  4763,  Mai  4  6,  Riclbcrg, 

gest.  4809, 

Logarithmiache  Tafeln  (auf  48  Decimalstelien) , 
8  Hfte.  Osnabrück  4805— 8.  Wahrheiten  aus 
beiden  Trigonometrien,  auf  eine  ganz  neue  Art 
bewiesen,  Ib.  4808. 


651 


Eimbka 


Eiaenlohr. 


652 


Blmbke,  Georg.  —  Dr.  Phil.  u.  Med. 
Erst  Docent  an  d.  Univ.   zu  Kiel,    dann 
(1797  — 1806)  Ober-Inspector  d.  Saline 
Travensalze,  bei  Oldeslohe  in  Holstein,  und 
daraufApothekerin Hamburg  (M.U)  (HSL), 
geb.  n7l,  Dec.  17,  Hamburg,* 
gest.  1 843,  Apr.  20,  Eppendorfb.  Ham- 
burg. 
Versuch  einer  systeniat.  Nomenclatur  für  die 
phlogisUscbe  u.  antiphlogtst.  Chemie .  Halle 
4  793.  Aoalysis  chemica  fontium  muriaticorum 
OldesIoöDsium ,  Kil.  4  794.    Versuche  über  d. 
Wttrmestoff  (Gren'sJourD.  VII,  4798).  Über  d. 
Loucbtep  d.  Phosphors  in  Stickgas  (Ib.  VIII, 
4794).   Über  d.  Übergang  d.  Leichen  in  Fett- 
masse (0«hleii't  Journ.  IV,  4805).   Beschreib, 
einer    bequemen    Spiritaslampe    (Sohweigg. 
Journ.  XXXI,  4  884).  Beschreib,  einer  Druck- 
pumpe nach  neuer  Construct.  (Ib.  id.)  Astro- 
nom. Beobb.  (Bode's  Jahrb.  4799,  4803,  4806 
u.  4809). 

*  geb.  1772,  Dec  17,  nach  Anderen. 

BImmarC,  Georg  Christoph.  — 
Künstler,  besonders  Kupferstecher,  in  Nürn- 
berg, der  in  Altdorf  und  besonders  in  Jena 
Matbematik  und  Jura  studirt  hatte.  Liess 
sich  eine  Privatsiemwarte  erbauen  (WN) 
(Wd)  (J), 

geb.  4  638,  Aug.  22,  Regensburg, 
gest.  4  705,  Jan.  5,  Nürnberg. 
De  eclipsi  solis,  quae  contigtt  Norimbergae 
4684  Jui.  %  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  4684).  Circa 
res  sydarales  nonnulla  cnriosa  (Ib.  4  690).  De 
fulgore  trimestri  vespertino,  in  coelo . . .  ob- 
servaio  (Ib.  4  694).  Acus  magneticae  varialio- 
nis,  quae  Norimbergae  paucis  abhinc  annis 
deprebensa  fuit,  observatio,  anno  4  685  ibidem 
repetita  (Philosoph.  Transact.  4  685).  Mit  Wnr- 
selban:  Observation  de  l'^Iipse  de  lune  (Mäm. 
Par.  T.  X).  —  Hinterliess  handschriftlich  :  Dia- 
rium tempestatum  abA.  4695  ad  A.  4  700;  Pa- 
radigmata problematum  astronomicorum ;  De- 
scriptio  fabricae  et  usus  sextantts  astronomici ; 
Constructio  sphaeraearmillaris  Copernicanae ; 
etc.  Stach  auch  Mondsphasen  und  Sternbilder 
sehr  sauber  in  Kupfer. 

EimmarCy  Maria  Clara.  —  Tochter 
von  Georg  Christoph ;  heirathete  1706  den 
Prof.  Job.  Heinr.  Müller  in  Altdorf 
(WN)  (JJ, 

geb.  1676,  Mai  27,  Nürnberg, 
gest.  «707,  Oct.  28,  Altdorf.* 
Half  ihrem  Vater  bei  seinen  astronomischen 
Arbeiten,  und  schrieb :  Iconograpbia  now  con- 
leroplationum  de  sole,  in  desolatis  antiquo- 
rum  philosophorum  ruderibus  concepta,  No- 
rimb.  4704. 

*  Im  Wochenbett. 

Btühof,  Heinrich.  —  Prof.  d.  Che- 
mie an  Thaer's  landwirthscbaftl.  Institut 
zo  Möglin  *m  d.  Hittelmark  (M,UJ, 


geb.  4778, Bahrendorf, Gnf- 

schaft  Hoya, 

gest.  4808,  Febr.  28,  Möglin. 
Grundriss  d.  Chemie  fiir  Landwirthe,  Berlin 
4  808  (Postbum  von  A.  Thaer  herausgegebea). 
•--  Zur  Kenntniss  d.  Vegetationsprocesses  (BA- 
len's  N.  Journ.  Hl,  4  804).  Wirkung  verschie- 
dener Säuren  u.  Salze  auf  d.  Vegetation  {mit 
A.  Thaer.  Ib.  id.).  Analyse  d.  Erdäpfel  (Ib. 
IV,  4  805).  Cbem.  Untersuch,  d.  Kartoffel  (Ib. 
id.).  über  e.  besonderen  Zustand  d.  Kuhmilch 
(Ib.  id.).  Analyse  d.  klein.  Gerste,  d.  Erbsen 
u.  Saubohnen,  Linsen  u.  Schminkbobneo  (Ib. 
VI,  4  806).  Bemerkk.  über  Dammerde  (Ib.id.). 
Bemerkk.  über  d.  Erdäpfel  (Oehlan'«  Jouro.  f. 
Chem.  u.  Phys.  V,  4808).  über  d.  scharf.  Stoff 
im  Meerrettig  (Ib.  id.).  Üb.  d.  Mehlthau  (Ib.id). 

EUenbaoh,  Heinrich  Ferdinand. 
—  Dr.  Phil.,  Privatdocent  d.  Geschichte  an 
d.  Univ.  Tübingen,  später  Lehrer  an  der 
Realschule  zu  Stuttgart  (ET), 

geb.  4  795,  März  29,  Bietigbeim,  Würt. 
Versuch  einer  neuen  Theorie  der  Cohisions- 
kraft  und  der  damit  zusammenhängenden  Er- 
scheinungen, Tüb.  4  8S7.  übersetzte  Gbaptal*! 
Agriculturchemie,  mit  Zusätzen  von  O.  Bekftb- 
1er,  f  Bde.  Sluttg.  4  894.  Beschreib,  n.  Ge- 
schichte d.  Univ.  u.  Stadt  Tübingen,  Tüb.  48tl. 

Eisenlohr,  Wilhelm.  —  Hofrath. 
Prof.  d.  Physik  am  polytechnischen  Institut 
zu  Carlsruhe,  früher  Prof.  d.  Mathematik 
und  Physik  am  Lyceo  zu  Mannbeim  (PB/ 

(OrJ, 

geb.  1799,  Jan.  4,  Pforzheim. 
Lehrbuch  d.  Physik,  4  vol.  8*.  Mannheim I8S<, 
7.  Aufl.  Stuttg.  4857.  Versuche  über  das  dritte 
Keppler'sche  Gesetz  (Pogg.  Ann.  XLII,  4817.-. 
Platinfeuerzeug  mit  neuem  Ventil  (Ib.  XLVl, 
4839).  Über  constanteVolta'scbe  Batterien  (Ib. 
LXXVIII,  4849).  Über  d.  Wirkung  d.  Tioletten 
und  ultravioletten  unsichtbaren  Lichts  (Ib. 
LXXXXIII,  4854).  Die  brechbarsten  oder  an- 
sichtbaren Lichtstrahlen  im  Beagungsapectntm 
und  Ihre  Wellenlänge  (Ib.  LXXXXVIII,  1 856  . 
Die  Wellenlänge  d.  brechbarsten  aod  d.  auf 
lodsiiber  chemisch  ^wirkenden  Strahleo  (Ib. 
LXXXXIX,  4  858). 

Bisealohr,  Otto.  —  Dr.PbiL,  Docent 
an  d.  Univ.  zu  Heidelberg,  von  1830  bis 
1838,  dann  Privatmann  in  Carlsnibe.  Vet- 
ter von  Wilhelm  (OrJ, 

geb.  4  806,  Sept.  3,  Carlsnihe, 
gest.  4853,  Juli  25,  Bad  Antogasl. 
Geognost.  Beschreib,  d.  Kaiserstnhls  bei  Frei- 
burg im  Breisgau.  Carlsr.  4  8t9  (Auch  firaiii6- 
sisch  von  Oley,  4888).  Vermuthliche  Witte- 
rung und  deren  Elnfluss  auf  d.  KalturplIaDzea 
für  d.  Jahre  4  846—58,  8  JahrgJinge,  Ib.  f84S 
—58.  Untersuchung  über  d.  Werth  d.  Wetter- 
regeln, Ib.  4847.  Untersuch.  Oberd.  Zosaai- 
menbang  d.  Barometerstandes  mit  d.  Wille- 
ruBg  im  Winter,  Ib.  485S.  Über  d.  Biallaae  d. 


653 


Eiienmengor 


EiAiiiga. 


654 


Moodes  auf  d.  Witterung  (Pogg.  Ann.  XXX, 
1883).  über  d.  Einfluss  d.  Mondes  auf  d.  Ba- 
rometerstand ,  and  Beobb.  d.  Regenmenge  in 
Strassbarg  (Ib.  XXXV,  4835).  Resultate  d. 
Carlsruher  meteorolog.  Beobb.  (Ib.  XXXXI, 
«837).  Über  d.  Klima  von  Paris,  und  die  vom 
Mood  bewirlcte  Ebbe  u.  Fluth  (Ib.  LX.  1843). 
Entwicklung  d.  Functionsweise  d.  Bernoulli- 
schen  Zahlen  (CreUe't  Journ.  XXVHI,  4  844). 
Vollstünd.  Auflösung  d.  kubisch.  Gleichungen 
durch  d.  Methode  d.  Wurzeid iffereozen  (Ib. 
XIJI,  4881). 


Biiimmunfr  (Siderokrates),  Sa- 
muel. —  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  und  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Tübingen. 
Leibmedicus  d.  Kurfürsten  v.  Göln  und  d. 
Bischofs  V.  Slrassburg  (J), 

geb.   1534,  Sept.  28,  Bretten,  Unter- 
pfalz, 

gest.  1585,  Febr.  28,  Brüssel. 
De  uau  partium  coeli   in  commendationem 
astronomiae,  Argentorat.  4867. 

BIseoadUDldt ,  Johann  Caspar. 
—  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  in  Strassburg,  bis 
1696,  wo  er,  in  Folge  eines  unglücklichen 
Falls,  der  lYaxis  entsagte  und  seitdem  bloss 
den  WissenschaAen  lebte.  Correspond.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (J)  (UPP), 
geb.   4  656,  Sept.  45,  Strassburg,* 

gest.  f74  2,  Dec.  5,  Strassburg. 
Diatribe  de  figura  telluris  ellipttco-sphae- 
roide ,  ubi  una  exhibitur  ejus  magnttudo  per 
singulas  dimensiones  consensu  omnium  ob- 
Hervationom  comprobata,  4*,  Argentorat.  4  694 
'Veranlasste  den  langen  Streit  über  die  Ge- 
stalt der  Erde,  der  erst  4736  beendet  ward). 
lolroductio  nova  ad  tabulas  manuales  loga- 
rithmicas  J.  Xepleri  et  J.  BartaehU,  Ib.  4700. 
De  ponderlbus  et  mensuris  veterum  Romano- 
nim,  Graecorum,  Hebraeorum  etc.  ib.  4708. 
Sur  la  figure  de  la  terre  (M6m.  Par.  4  704  et 
1713). 

*  feb.  Not.  16,  fett.  Dee.  4  {B), 

BfaMBStelB,  Ferdinand  Gotthoid 
Max.  —  Dr. Phil.,  Privatdocent  an  d.  Univ. 
ru  Berlin  seit  1847;  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst  seit  1852,  Apr.  24  (Or)  (Monats- 
beriehUd,Acad,\S^Z), 

geb.   f  823,  Apr.  16,  Berlin, 

gest.  f852,  Oct.  4  4,  Berlin. 
Th^r^mes  sor  les  formes  cubiques  et  Solution 
d'uae  6quat.  du  4"**  degr<^  ä  quatre  ind^ter- 
fiiio^es  (OmU's  Journ.  XXVII,  4844).  Über  d. 
Anzahl  d.  quadrat.  Formen,  weiche  in  d.  Theo- 
rie d.  complex.  Zahlen  zu  einer  reellen  Deter- 
mioante  gehören  (Ib.  Id.).  Allgem.  Auflds.  d. 
Gleichungen  d.  ersten  vier  Grade  (Ib.  id.). 
Aafgabeo  aus  d.  Zahlentheorie  (Ib.  id.)  Ober 
d  cubiscbe  Form  mit  zwei  Variablen  (Ib.  id.). 
Iber  e.  merkwürdige  identische  Gleichung  (Ib. 
id.).  BeiDerkk.  über  d.  elliptischen  u.  Abel'- 


schen  Transcendenten  (Ib.  id.).  Lehrsätze  u. 
Aufgaben  aus  d.  Zahlentheorie  (Ib.  id.).  Bei- 
träge zur  Kreistheilung  (Ib.  id.)  Elementare 
Ableit.  e.  merkwürdigen  Relation  zwisch.  zwei 
ungleichen  Producten  (Ib.  id) .  Über  d.  Anzahl 
d.  quadrat.  Formen  in  d.  verschiedenen  com- 
plexen  Theorien  (Ib.  id.).  Einfacher  Algorith- 
mus zur  Bestimmung  d.  Werlhes  von  |^j.  (Ib. 

id.).  Eigenschaften  u.  Bezeichnungen  d.  Aus- 
drücke, die  bei  d.  Auflös.  d.  allgem.  cubischeii 
Gleichungen  erscheinen  (Ib.  id).  Neuer  u.  ele- 
mentarer Beweis  d.  Legendre'schen  Recipro- 
cittttsgesetzes  (Ib.  id) .  Transformations  remar- 
quables  de  quelques  series  (Ib.  id.  u.  XXVIII). 
Beweis  d.  Reciprocitatssatzes  für  d.  cubisoh. 
Reste  in  d.  Theorie  der  aus  dritten  Wurzeln 
d.  Einheit  zusammengesetzt,  complex.  Zahlen 
(Ib.  id.  u.  XXVIIl).  La  loi  de  reciprocitö,  tir6e 
des  formules  de  Oansa,  sans  avoir  d^lermlnö 
le  signe  du  radical  (Ib.  XXVIIl,  4  844).  Neuer 
Beweis  u.  Verallgemeiner,  d.  binom.  Lehr- 

• 

Satzes  (Ib.  id.).  Entwicklung  von  a**  (Ib.  id.). 
Lois  de  reciprocitö  (Ib.  id.).  Aufgaben  aus  d. 
Algebra  (Ib.  id).  Einfach.  Beweis  u.  Verallgem. 
d.  Fundamentaliheoremsfürd.  biquadrat.  Re^ 
ste  (Ib.  id.).  Geometr.  Beweis  d.  Fundamen- 
tallheorems  für  d.  quadrat.  Reste  (Ib.  id.)  All- 
gem. Untersuch,  üb.  d.  Formen  8.  Grades  mit  8 
Variabein,  die  der  Kreistheilung  ihre  Entste- 
hung verdanken  (Ib.  id.).  Theoreme  analyticum 
(Ib.  XXIX,  4845).  Application  de  Talgöbre  ä 
Tarithmetique  transcendante  (Ib.  id.).  Über 
Partiaibrüche  (Ib.  XXXII,  4  846).  Beiträge  z. 
Theorie  d.  elliptisch.  Functionen  (Ib.  XXX  u. 
XXXII,  4  846  u.  XXXV,  4847).  Neue  Theo- 
reme d.  höheren  Arithmetik  (Ib.  XXXV).  Auf- 
gaben u.  Lehrsätze  (Ib.  id.).  Sur  la  reprösen- 
tation  d'un  nombre  par  la  somme  de  cinq  car- 
rds  (Ib.  id.).  Zur  Theorie  d.  quadrat.  Zerfällung 
der  Primzahlen  8n<f-3,  7n-f-2  u.  7n-i-4  (Ib. 
XXXVII,  4  848).  Über  d.  Irreductibilität  u.  ei- 
nige andere  Eigenschaften  der  Gleichung»  von 
der  d.  Theilung  d.  ganzen  Lemniscate  abhängt 
(Ib.  XXXIX.  4  850).  Lehrsätze  (Ib.  id.).  Über 
ein  einfach.  Mittel  z.  AufBnd.  d.  höheren  Re- 
ciprocitätsgesetze  usw.  (Ib.  id.).  Tabelle  d. 
reducirt.  positiv,  ternären  quadrat.  Formen, 
nebst  d.  Resultaten  neuer  Forschungen  über 
diese  Formen  usw.  (Ib.  XXXXI,  4  854).  — 
Vergleich,  solcher  ternären  quadrat.  Formen, 
welche  verschiedn.  Determinanten  haben  (Mo- 
natsberichte d.  Acad.  4  852).  Allgem.  Eigen- 
schaft d.  Reihen-Entwicklungen  aller  alge- 
braisch. Functionen  (Ib.  id.). 

Bising«,  Eise.  —  Mitgl.  d.  Raths  d. 
Stadt  Franeker  (KL.  4  828;, 

geb.   4764  etwa, 

gest.  4  828,  Aug.  27,  Franeker/ 
Verfertiger  eines  berühmten  Planetariums  zu 
Franeker.  Siehe  darüber:  Beschrijving  door 
J.  H.  ▼.  Bwinden  van  een  Konstuck,  verbeei- 
dende een  volledig  beweeglijk  Hemelsgestel, 
uitgedacht  en  vervaardigd  door  B.  B.,  Franek. 
4780;  auch  Bohaltema,  Geschied-  en  Letter- 
kundig Menget  werk,  4848,  DI.  II,  St.  2. 


655 


Bt^m^ 


d'Elhnyttr. 


656 


,  Cornelis.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik und  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Leyden,  vorher  Prof.  d.  Eloquenz,  Meta- 
physik und  Astronomie  an  der  zu  Franeker 
(LS)  (KL.iSU), 

geb.  1773,  März  3  i ,  Paesens, Friesland, 

gest.  1 826,  Febr.  24,  Leyden. 
De  Frisia  iDgeniorum  matheroaticoram  impri- 
mis  fertili,  Franeq.  4809.  De  insignium,  qui 
in  scientia  astrononaica  facti  sunt,  progressanm 
fundamentis,  a  sammis  in  re  mathematica  et 
astronomica,  viris  etc.  (Annal.  Acad.  Logd. 
Bat.  Vol.  VIII).  Quelques  Solutions  arithnaö- 
tiques  des  probl^mas  propos^s  par  Mr.  Aeneae 
(Holländisch  in  d.  Gesellsch.  Tot  nut  van't  al- 
gemeen).  —  )Var  Mitgl.  d.  Comroission  zar 
Herausgabe  des  »Almaoak  ter  dienste  derzee- 
liedeo«. 

Ekoberg,  Carl  Gustaf.  —  Capitän 
in  der  schwedischen  Admiralität  und  der 
schwedisch- osttndischen  Compagnie.  Mit- 
glied d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (OrJ 
(SR), 

geb.  l74  6,Juni  10,Danderyd*8  Socken, 

Schweden, 

gest.  1784,  Apr.  14,  Allontagärd,Upland. 
Tal  om  hafvets  strömmar,  Stockh.  4768.  Un- 
derrättelse  om  Tutanego  (Vet.  Acad.  Handl. 
4756).  Observationer  pä  ett  mtirkvttrdtgtNord- 
sken  (Ib.  4757).  Beskrifn.  pä  Oen  Ferdinande 
Naronba  (Ib.  4764).  Om  chinesiska  soyan  etc. 
(Ib.  4  764).  Beskrifn.  pS  chinesiska  olje-präs- 
sea  etc.  (Ib.  4  767).  Observationer  pa  magnet- 
nälens  ioclination,  under  en  sjöresa  tili  och 
ifrän  Canton,  ären  4  766  och  4767  (Ib.  4768). 
I>>  under  en  sjöresa  tili  Cantoa  och  derifrän 
tillbaka  Iren  4770— 74  (Ib.  477S).  D«  d»  ären 
4774— 75  (Ib.  4  775),  Beskrifn ing  över  Banca- 
suudet  (Ib.  4776). 

Ekeberg,  Anders  Gustaf.  —  Ad- 
junct  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Upsala  seit 
1794.  Mitgl.  d.  Gesellsch.  d.  Wiss.  da- 
selbst u.  auswärt.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
in  Stockholm.  Sohn  des  Vorigen  (Vet,  Acad. 
Handl.{%\Z), 

geb.  1767,  Jan.  1 6,  Stockholm, 
gest.  4813,  Febr.  1 1 ,  Upsala. 
De  calce  phosphorata,  Üpsal.  4798.  De  Topa- 
zio,  Ib.  4796.  De  nova  analysi  aquarum  Me- 
deviensium  (mit  Beraeliiu),  Ib.  4  800.  Ytterli- 
gare  undersökningar  om  den  svarta  stenarten 
frän  Ytterby  och  den  deri  funna  egna  jord  (Vet. 
Acad.  Handl.  4  797).  Ypplysning  om  ytter- 
jordens  egenskaper,  i  synnerhet  i  jemföretser 
med  berylljorden ;  om  de  fosstlier,  hvari  först- 
Dämde  jord  innehälles,  samt  om  en  ny  upp- 
tackt  kropp  af  metollisk  natur  (Ib.  4802).  Che- 
misk  uodersOkning  af  en  svensk  Titan-malm 
(Ib.  4808).  Understfkn.  af  et  hardt  octaiklriskt 
kristalliseradt  fossil  (Autoroolit)  fn'm  Fahlun 
(Afliandl.  i  Fysik  etc.  I,  4806).  Undersdkn.  af 


ett  natronhaltigt  fossil  ifr&o  Hesselkulla  (Ib. 
II,  4  807). 

lacelvBd,  Adolph  Wilhelm.  - 

Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Lund  <ieil 

1839,  früher  Adjunct  u.  vicarirender  Prof. 

d.  Mathematik  daselbst.   Mitgl.  d.  Acad.  d. 

Wiss.  in  Stockholm  (Or), 

geb.  1796,  Nov.  16,  Wexiö,  Smäland. 
Lärobok  i  Mekaniken,  4  888. 

Ekl5f|  Johann  Henrik.  —  Lehrer 
an  d.  technischen  Realschule  zu  Abo;  frü- 
her Amanuensis  an  d.  Sternwarte  zu  Uel- 
singfors  (Or)y 

geb.  1 8 1 9,  Mai  22  (N.  St.),  Kümo,  Finnl. 
Computus  ecclesiasticus  efter  »Theses  compo- 
tus  ecclesiastici ,  quas  edtdit  A.  F.  Bttnmai« 
fritt  bearbetad  och  med  tillägg  försedd,  Hei* 
singfors 4  844.  —  Försök  att  för  äUkilliga  orter 
i  Europa  bestflmma  Norrskenets  ärliga  perio- 
dicitet  (Act.  fennica,  II,  4843).  Observatiooom 
thermometricarum  in  Plymouth  per  oniDe« 
horas  anni  institutarum  computus  (Ib.  id.).  — 
Aufsätze  in  d.  Finsk  Litteratur  Sallsk.  Haad) 
und  in  d.  Zeitschrift  Suomi. 


,   Lars.   —  Domprobst  in 

Strengnäs.     Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 

Stockholm  (Or), 

geb.   1739,  Nov.     4,  Nerike, 

gest.  1797,  Febr.  24,  StrengnSs. 
Nytt  bovis  fOr  theorteo  om  tvenne  eleklrisU 
amnen  (Vet.  Acad.  Handl.  4800). 

EkslTMid,  J  0 h  a n  0.  —  Dr.  Phil.,  Ad- 
junct d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Land 
(1821),  dann  (1826)  Lector  d.  Math,  am 
Gymnasium  zu  Wexiö,  seit  1845  Pfarrer 
und  Probst  in  d.  Stadt  Grenna,  in  Sma- 
land  (Or), 

geb.  1787,  Juni  25,  Prov.  SmAland. 
Larobok  i  Geometriens  Elemeoter,  %  Die.  We- 
xiö 4  883  —86.   Diss.  acad.  de  maxima  densH 
täte  aquae  invenienda,  Lund.  4849. 

Ekfttröm,  Daniel.  —  Mechanicos  la 
Stockholm,  zuletzt  Director  d.  matfaemat 
Instrumentenmacbereien  in  Schweden.  Mit- 
glied d.  Acad.  d.  Wiss  zu  Stockholm  (A*  S  . 

geb.  1711,  Nov. . .,  Ekesog,  Södermaoi.. 

gest.  1 755,  Juni  30,  Stockholm. 
Beskrifning  pä  ett  Vatteopass  eller  afvigiimp- 
Instrument,  Iflmpadt  tili  en  diopter-lintal  VK 
Acad.  Handl.  4748).  Beskrifn.  päeti  nytlice^- 
graphiskt  Instrument  (Ib.  4750).  Beskrifa.  p« 
en  spannmäls-profvare,  inrättad  elter  svew^t 
mal  och  vigt  (Ib.  4758).  —  Erlangte  darck 
seine  mathemat.  und  physikal.  logtmffleotf 
einen  grossen  Ruf. 

d'Elhvyar,  Don  Fausto.  —  Geoo>- 
ral-Director  der  roexicaniscben  Bergwerif 
später  Staatsminister  in  Spanien.  Halte,  g^ 


657 


Eliander 


EUtr. 


658 


roeinschafliich  mit  seinem  Bruder  Don  Juan 
Jose,*  seine  chemischen  und  bergmänn. 
Studien  thcils  auf  der  Bergacademio  zu 
Freiberg,  Iheils  unlerBergman  in  Upsala 
gemacht  (G.\S'd3), 

geb.   1755,   ....    Logrono,  Spanien, 

gest.  4  83  2,  Jan.  6,  Madrid. 
Entdeckte  im  J.  4  783  (mit  seinem  Bruder)  das 
Wolframmeta II  im  Wolfram  unif  Tungstein. 
Siehe  darüber:  A  Chemical  anulysis  of  Wolf- 
ram and  eiamination  of  a  new  metal,  which 
enters  into  its  composilion ,  translated  from 
the  Spanish  by  Ch.  CaUen,  to  which  is  preßxed 
a  translatioD  of  Mr.  Scheele'i  analysls  of  the 
Tungslea  or  heavy  stone,  with  Mr.  Bergman'i 
süpplemental  remarks,  Lond.  1785  (Deutsch 
%on  Orea,  Halle  4  786).  Aufsätze  in  ▼.  Trebra'i 
Bergbaukunde. 

*  f<r«torben  in  Mexico;  Zeit  UDbrkannt. 

EHaadQri  Cl a e s.  —  Schlossbaimiei- 
ster  iii  Stockholm;  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst  (Sj, 

geb.    4  708,  Juli  4  8,  Westgothland, 
gest.  4  753,  Mai    4,  Stockholm. 
Beskrifoing  pa  en  kran,  att  nedsta  tutaode  pS- 
lar  (Vet.  Acad.  Handl.  4  758).    .Noch  drei  Ab- 
handll.  techo.  Inhalts  daselbst. 

Ellas 9  P...  —  Cantonrichler  zu  Har- 

lein  fOrJ, 

geb.  4804,  Apr.  4  8,  Amsterdam. 
Beschrijving  eener  Maschine  ter  anwending 
V8D  het  Elektromagnetism  as  heweegkracht, 
Haarlem  4  842.  Einfaches  Verfahren,  Stahl- 
«t^be  zu  roagnetisiren  (Pogg.  Ann.  LXH,  4  844). 
Betoerkk.  über  eine  von  B.  Böttger  angege- 
lieoe  Abänderung  dieses  Verfahrens  (Ib.  LXVII, 
«846.. 

Elloe,    Ferdinando.  —   Dr.  Phil., 

Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Genua  (Ct), 

geb.  l786,\Apr.  4  9,  Loano  (Genua), 
xggio  fluir  electricilä,  Genova  4  84  7.  Lettera 
»uila  niuna  influenza  del  suono  ilelle  campane 
perattrare  il  fulmine,  Ib.  4  847.  0!».servuz.  suIl' 
i^truzioue  dei  parafulmini,  Ib.  4  826.  Scoperta 
tdniatatica,  Ib.  4  838.  Scintilla  elettrica  otte- 
iiuta  dal  caflTfe  e  da  altri  semi,  Ib.  4  842.  Nuovo 
metodo  per  eccilare  relettricilä  collo  schioppo, 
c  proposta  di  un  fulmine  artificiale,  Ib.  4  843. 
<K<ervaz.  sui  parafulmini,  Ib.  4  843.  Notizie 
«leUriche.  Ib.  4844. 

£||0  de  Beavmoat,  Jeun  Baptiste 
Armand  Louis  Leone e.  — Ingenieur- 
en-chef  des  Mines,  Prof.  d.  Geologie  an  d. 
f^xole  des  Mines  (seit  4  829)  und  am  Col- 
lf*ge  de  France  in  Paris  (seit  18.32).  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  .seit  4  835,  be- 
ständiger Secretür  derselben  seil  4  856 
Or)  (AM), 

geb.  4798,  Sept.  25,  Canon,  Döp.  Cal- 
vados. • 

Pafgeadorff,  HaadwSrterbach. 


Coup  d'oeil  sur  les  Mines,  Paris  4824.  Obser- 
vations  göologiques  sur  les  difTereotes  forma- 
tions  qui,  d^ns  le  Systeme  des  Vosges,  s6pa- 
rent  la  formation  houilläre  de  celle  de  Lias, 
Ib.  4  829.  Extrait  d'une  s6rie  de  recherches 
sur  quelques-unes  des  r^volutions  de  la  sur- 
face  du  globe,  Ib.  4  835  (Ann.  d.  scienc.  nat. 
XVIII  et  XIX,  4  829 ;  Pogg.  Ann.  XVIII  etXX V). 
Legons  de  Geologie  pratique,  8  vol.  Ib.  4  645. 
Mit  Bnfr^noy :  Mi^moires  pour  servir  k  une  de- 
scription  geologique  de  la  France,  4  vol.  Ib. 
4833-38.  Mit  Demselben:  Carte  g^ologi- 
que  de  la  France,  Ib.  4841  (Im  Aullraged.  Be- 
hörde, unter  Direction  von  Brochant  de  Yil- 
liera  u.  mit  Hülfe  v.  Omalias  d'Halloy  angefer- 
tif^t,  wozu  nooli  gehört :  Explicat.  de  la  Carte 
gi^ol.  de  France.  4  vol.  Ib.  4844).  Mit  OvfrA- 
no7,  Coste  u.  Pardoxmet:  Voyage  mötallurglque 
en  Angleterre,  2  vol.  Ib.  4  827,  2""«  ädit.  4  837 
— 39.  —  Falls  pour  servir  ä  Thistoire  des  Mon- 
tagnes  de  l'Oisans  (Ann.  Min.  S'^'-S^r.  V,  4834). 
Recherches  sur  la  struct^re  et  sur  Torigine  du 
Mont  Etna  (Ib.  IX  et  X,  4  836}.  Sur  la  con- 
struction  g6ologique  des  fies  Balöares  (Ann. 
scienc.  nat.  X,  4827).  Sur  un  gisement  de  v6- 
g^taux  fossiles  et  de  belemnites,  situä  ä  Petit- 
Coeur,  en  Tarentaise  (Ib.  XIV,  4828).  Sur  on 
gisement  de  v<^g6t.  foss.  et  de  graphit,  situ^  au 
col  du  Chardouet,  Hautes  Alpes  (Ib.  XV,  4  8^8). 
Sur  les  rapports  qui  existent  entre  le  relief  du 
sol  de  rile  de  Ceylan  et celui  des  certaines  mas- 
ses  de  montagnes  qu*0Q  apergoit  sur  la  surface 
de  la  Lune  (Ib.  XXII,  4  884).  Fragments  göo- 
logiques  tirt^s  de  Steium,  de  Kaswini,  de  Stra- 
bon  et  de  Bonn-Babeich  (Ib.  XXV.  4832).  — 
Sur  le  lerrain  qui  contient  le  tripoli  de  Bilin, 
en  Boheme  (Compt.  rend.  VII,  4  888).  Compa- 
raison  entre  les  masse.s  montagneuses  aniiu- 
laires  de  la  Terre  et  de  la  Lune  (Ib.  XVI,  4843). 
Sur  le  rapport  qui  existe  entre  le  refroidisse- 
ment  progressifde  la  messe  du  globe  terrestre 
et  celui  de  sa  surface  (Ib.  XIX,  4844).  Sur  la 
corr(^lation  des  directions  des  diff^rents  sy- 
stömes  de  montagnes  (Ib.  XXXI,  4  850).  — 
Fernere  Aufsätze  im  Bullet,  soc.  g^ol.  de  la 
France,  Revue  frangaise  etc. ;  Artikel  im  Die- 
tionn.  univ.  d*hist.  nat.  von  Ch.  d'Orbigny. 
*  geb.  Sept.  22  (Jr^). 

Eller  ( von  Brock  hausen ) ,  Johann 
Theodor.  —  Dr.  Med.,  Leibarzt  Fried- 
richs d.  Gr.  seit  17  35.  Direct.  d.  CoDe- 
gium  medico-chirurgicum  seit  4755  und 
MilgL  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Berlin  (M)  (Mem. 
Ber/.  4  764A 

geb.   4  689,  Nov.  29  (A.  St.),  Plölzkau, 

Anhalt-Bemb., 

gest.  4  760,  Sept.  4  3,  Berlin. 
Gazophylacium  s.  Calalogusrerum  mineraltum 
et  metallicarom,  Bernb.  4  723.  —  Sur  les  €16- 
mens  ou  premiers  principes  des  corps  (Möm. 
Berlin.  4746.  —  Darin  die  erste  unvollkom- 
mene Beob.  d.  sog.  LaidenDroft'scheo  Pbdbo- 
mens).  Sur  la  Separation  de  Tor  d'avec  Tar- 
gent  par  la  pr^cipitation  qu'on  nomme  säpa- 
ratioo  söcbe  (Ib.  4  747).   Sur  la  formatioD  des 

4S 


659 


Ellicott 


Elsaer. 


«60 


Corps  en  gän^ral  fib.  4  748).  Sur  la  nature  et 
les  propriöt^s  de  l'eau  commune,  consid6r6e 
comme  un  dissolvant  (Ib.  4  750).  Sur  les  ph6- 
Dom^nes  qui  se  manifestent  quand  on  dissout 
toutessortesdeselsdansl'eau  (Ib.  4 7. 'SO}.  Nouv. 
exp^riences  et  observations  sur  la  vf^g^tation 
des  grains  des  plaotes  et  des  arbres  (Ib.  4752). 
Essai  sur  Torigine  et  la  g^n^ralion  des  m^taux 
(Ib.  4753).  Sur  la  conservation  du  sang  etd'au- 
tres  Corps  liquides  sans  corruptton,  dans  le 
vutde,  pendant  plusieurs  aon^es  (Ib.  4  757).  — 
Alle  academ.  Abhandll.  gesammelt,  deutsch 
von  0.  A.  Gerhard,  Berl.  4  764. 

Ellloott,  Job  11.  —  Uhrmacher  in  Lon- 
don. Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  177«.  ..  .  London. 
The descripUon  and  manner  ofusing  an  Instru- 
ment for  measuring  the  degrees  of  Ihe  expan- 
sion  of  roetats  by  heat  (Phil.  Tr.  4  736).  On  the 
influence,  which  two  pendulum  clocks  were 
observed  to  have  on  each  other  (Ib.  4  739). 
Further  observations  concerniug  the  two  clocks 
(Ib.  id.).  Specific gra vity  ofDiamonds (Ib.  4  745). 
Several  essays  towards  discovering  the  laws 
of  electricily  (Ib.  4  747-48).  Heights  of  the 
ascent  of  rockets  (Ib.  4  750).  Of  two  methods 
by  which  the  irregularity  of  motion  of  a  dock, 
arising  from  the  influence  of  heat  and  cold  on 
the  rod  of  the  pendulum  may  be  prevented 
(Ib.  4754). 

BUioott,  Andrew.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  der  Militär-Academie  zu  West- 
Point  im  SUate  New- York  (AAB), 

geb.  1753  etwa,  .  .  Pennsylvanien, 
gest.  48«0,  Aug.  28,  West-Point. 
Observations  on  a  Singular  phenomenon,  by 
seamen  termed  looniing,  made  at  Lake-Rrie 
(Tr.  Americ.  Soc.  Vol.  III,  4798).  On  Ihe  aber- 
ration  of  the  stars,  nutation  of  the  earths  axis 
and  semi-annual  equation  (Ih.  IV.  4  799).  A 
method  of  calcutating  the  eccentric  anomaly 
of  the  plaoets  (Ib.  id  ).  Account  of  an  extra- 
ordinary  flight  of  meteors,  comraonly  calied 
shooting  Stars  Ib.  VI,  4  805).  Noch  mehre 
meteorolog.  und  astronom.  Beobb.  daselbst. 

■Illttger,  Anselm.  —  Benedicliner, 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  an  mehren 
Anstalten  in  Mönchen.  Blitgl.  d.  Acad.  da- 
selbst (M.  \\), 

geb.    1768,  Nov.   20,  Geisenhausen, 

Isarkreis, 

gest.  4816,  Apr.  28,  München. 
Über  d.  Einflnss  d.  Himmelskörper  auf  unsere 
Atmosphilre,  München  484  4—4  6.  Von  d.  bis- 
herigen Versuchen  über  lungere  Voraussicht 
der  Witterung.  Ib.  484  5.  —  Beiträge  zur  Er- 
läuterung d.  Vorstellung  von  Wetterwolken  u. 
Blitzen  (Müncb.  Denkschr.  4  808—6). 

BUioti  John.  —  Arzt  und  Apolhekcr 
in  London.  Kam  Ins  GeHingni-ss  Newgnte 
(wo  er  auch  starb),  weil  er  auf  eine  Mi.ss 


B  0  y  d  8 11  einen  Mordanfall  versucht  h>lte 
(BD), 

geb.  4  7  47, Cbard,  England, 

gest.  4  787,  Juni  22,  Newgate,  London. 
Observations  on  the  affinities  of  subttances  ia 
spirit  of  wine  (Phil.  Tr.  4  786).  ExperiroenU 
and  observations  on  ligbt  and  colours,  and  od 
the  analogy  hetween  heat  and  motion  (Ib.  478^ 

Bills,  Robert  L. . .  —  Fellow  des  Tri- 
nity  College  in  Cambridge.  Mitgl.  d.  Phi- 
losoph ical  Society  daselbst  (Orj^ 

geb.  4  84  7,  Aug.  25,  Batb,  Somei-sei. 
On  the  foundation  of  the  tbeory  of  probabili- 
ties  (Tr.  Cambridge  Soc.  Vol.  VIII,  pl.  1, 48U; 
On  the  method  of  least  Squares  (Ib.  id.  pt  U. 
4  844).  Some  remarks  on  the  tbeory  of  matter 
(Ib.  id.  pt.  V,  4  849).  On  the  recent  progre« 
of  analysis  (theory  of  the  companson  of  tran»- 
cendentals)  (Brit.  Associat.  Reports  f.  4846).— 
Im  Cambridge  Mathcmatical  Joum.  (welchem 
er  eine  Zeit  lang  redigir(e)  verschiedene  Auf- 
sätze, z.  B. :  A  new  Solution  of  the  problem  o( 
the  diiration  of  play. 

BlsholtZ|  Johann  Sigisroand.  — 
Dr.  Med.,  pract.  Arzt  in  Berlin  u.  Leibarzt 
des  Kurfürsten  Friedrieb  Wilhelm. 
Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie  (ANC), 
geb.  4623,  Aug.  26,  Frankfurt a. d.O., 
gest.  1 688,  Febr.  28,  Berlin. 
De  phosphoris  observationes,  BeroL  1674.  Di- 
stillatoria  curiosa,  s.  Ratio  ducendt  liquorf^ 
coloralos  per  alcmbicum,  Ib.  1674.  —  Aqo« 
rubicunda  facta  fossae  Berolinensis  examinatft 
(Mise.  Acad.  Nat. Cur.  1, 4675— 76  .  Desulphnrr 
putatitio  cum  pluvia  descendente  (Ib.  id 
De  sale  ex  aifre  et  sulphure  ex  sole  colligendo 
(Ib.  id.).  Semen  zinae  ofBcinarum,  an  sitjEf^ 
nuinum  (Ib.  id.).  De  phosphoro  liqaido  Ib 
4  677).  De  quatuor  phosphoris :  4)  pbotph.  Bo- 
noniensis,  2)  phosph.  Balduini .  S)  phospb 
smaragdinus,  4)  phosph.  fulgurans  (Ib  id.  \^ 
microscopiis  globularibus  (Ib.  4678).  De  »IK> 
cino  fossili  et  lapide  belemnite  (lb.l678— 7f 

Elsner,  Franz  Carl  Leo.*  —  Dr. 
Phil.,  Lehrer  d.  Chemie  am  königL  Genor- 
be-Inslilut,  von  4  834 — 62,  dann  Arcani«! 
bei  d.  königl.  Porzellan fabrik  in  Berlin,  l'r- 
sprünglich  Pbnrmaccul  (Düs.)  (G.B.  I84R  . 
geb.  4  8 0  2 ,  Nov.  6,  Neustadt,  Ober^chle<. 
De  ratione,  qua  chtoretum  hydrargyricum  com 
albumine  caseoque  Ineat,  Berol.  48S9.  Die  gal- 
vanische Vergoldung,  Versilberung  und  Ver- 
kupfening.  Ib.  4843.  Leitfaden  für  d.  qoaliU- 
tive cherai.sche  Analyse,  2  Thle.  Ib.  i $44.  Neof 
Erfahrungen  bei  d.  galvan.  Vergoldung.  Ui 
4  845.   Die  chemisch-techn.  Mittheiloogen  d 
Jahre  4  846--56  usw.  sechs  Hefte,  Ib.  184»- 
57.  —  Über  d.  Arsenikgehalt  d.  Bracbmeift- 
Steins  (Kaftnar'a  Arch.  I.  4830).    Einwirk  d 
Arsensäure  auf  Zuckerarten  (8ekw«in.  Joora 
L,  4827  u.  LXI,  4884;.  über  ammooiaklMJi 
Eisenoxyd  (Ib.  LXI).  Prilt  d.  Wismall»  auf 


661 


SiTiiifl 


Saierjr. 


662 


Bleigehalt  (Ib.  id.}.   Über  d.  roth.  Farbstoff  io 
BlameoblttUern  usw.  (Ib.  LXV,  4  882).    Über 
Alo^purpur  u.  seine  Anweod.  in  d.  Seiden- 
fiirb.  (firdnuuiB'iJourn.  XII,  4887).  Über  ächte 
Stempelfarben  für  d.  ehem.  Bleiche  (Ib.  id  ). 
Reinig,  d.  Coiophons  f.  Musiker  (Ib.  id.).  Le- 
gining  V.  Zink  u.  Eisen  (Ib.  id.).    Neue  Aetz- 
i»eize  io  Stahl  (Ib.  id.).  Über  farbige  Flammen 
Ib.  id.).   Zur  Kenntn.  d.  achten  Arrow-root 
Ib.  id.).    über  d.  ehem.  Hergang  bei  Zersetz, 
d.  ^^ublimats  durch  Eiweiss  (Ib.*  XVII,  1839). 
Iber  quantit.  Trenn,  d.  Arseniks  vom  Zinn 
usw.  (Ib.  id.).  ÜberAuffind.  V.  Metallverbindd. 
in  Milch  usw.  (Ib.  id.).   Über  d.  Krystallf.  d. 
Antimons  (Ib.  XX.  4840).    Vergleich.  Unter- 
such. V.  umgeschmolz.  Gussslahl  u  Silberstahl 
Ih.  id.).    Über  d.  Manh'sche  Verfahr,  usw. 
ib.  id.).   Über  Darstell,  d.  Metalle  auf  nass. 
Wege  usw.  (Ib.  XXII,  4  8H).    Über  Vergold. 
auf  nass.  Wege  (Ib.  XXIII,  4844).   Einfache 
Purmel  für  d.  krystallogr. -Studium  (Ib.  id.). 
Chem.   Untersuch,  d.  Ultramarin  (Ib.  XXIV, 
1S44  u.  XXVI,  484i).    Chem.  Untersuch,  d. 
Moschus  artificialis  u.  d.  Succin  Eupion  (Ib. 
X.WI  .    Übergatvan.  Vergold.,  Versilb.  usw. 
Ib   XXVIII  u.  XXIX.  4  848  ;  XXXIII,  4  844  u. 
.WXVII.  4846).  Harten  d.  Gypses  (Ib.  XXXI, 
4844  u.  XL,  4847).  Pyrophor  aus  Brechwein- 
^tem   .Ib.  XXXHI,  4844).   Zusammensetz.  d. 
rrass  (Ib.  id.).   D«  der  Puzzolane  u.  vulcan. 
Bomben   (Ib.  XXXI V,  4  845).    D«  d.  bekannt. 
Formsandes  (Ib.  id.).    D^  ein.  chines.  Metall- 
spiegeU  (Ib.  id  ).    Phosphorsäure  in  vulcan. 
Gestein.  (XXXV,  4845).  Verhalt,  d.  regulin.  Me- 
Ulls  in  CyankaliumlOs.  (Ib.  XXXVII,  4  846i. 
Trenn,  des  Goldes  u.  Platins  von  Zinn  u.  Ar- 
wn  ilb.  XXXV,  4  845).  Über  Levori  Trenn,  d. 
.Antimons  voro  Zinn  (Ib.  id.).   Grund  d.  Förb. 
i\.  Lasurttein«  (Ib.  XXXIV,  4845).  -  Fernere 
Auf&atze  in  d.  Verhandl.  d.  Gewerb  Vereins  in 
Preussen . 


«in 


Diu*  blot«  Leoohard. 


BHrl««|  Peter  (Pchr).  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik und  AstroDomic  an  d.  Univ.  zu 
( f».<«ala  fOrJ, 

Keb.   4  660,  Sept.  24,  Dalamc, 

(;est.  1718,  Jan.    1  2,  Upsala. 
I»**  rc  rfketaltica  Suevogolhorum ,  Upsal.  4708. 
i»e  oavigatione  in  Indiam,  per  septentrionem 
tentata,  Ib.  4  704.   Delinealio  magnae  fodinae 
<  apromontanae,  Ib.  4740. 

BHrl«S|  Peter  (Pebr).  —  Sohn  des 
Norigen.  Mitgl.  d.  Bergcollegiums  in  Stock- 
lioliij;  Mitgl.  u.  SecrelSr  d.  Acad.  d.  Wiss. 
•^l^elb9l  (Aj  (SJ, 

geb.   1710, Upsaia, 

gest.  n49,  Sept.  27  (A.St.),  Ekholms- 

sund. 
Ihe4>reiDa  de  oscillationibus  pendulorum  in 
ircuban  circularibus  (Act.  litt.  Suec.  4784). 
Iheorema  nauticum  etc.  (Ib.  1785).  Solutio 
prohlematis  ad  doctrinam  combinationum  per- 
tioeotis  :lb.  4787;.  De  oscillatione  pendulorum 
in  horologüs  aatomatis  (Ib.  4  738).   Om  hori- 


sontala  vtfderqvarns-vingar  eller  segel  (Vel. 
Acad.  Handl.  4  740).  Satt,  att  mttta  vattnets 
hastighet  (Ib.  4  744).  Geometriskt  theorem  etc. 
(Ib.  id.).  Mathemattska  tractat  om  effecter  af 
vattendrifter  (Ib.  4  742).  Theorien  af  vatten- 
drifter,  jemförd  med  fürsök  (Ib.  4  743).  Theo- 
rem, angäende  röreiser  ulföre  stupande  planer 
etc.  (Ib.  id.)  Om  kedje-figurer  etc.  (Ib.  id.). 
Ron  vid  tramp-kranar  (Ib.  4  744).  Geometriskt 
Theorem  etc.  (Ib.  4  745J.  Satt,  att  draga  en 
middags-linia  modelst  observationer  p&  tvenne 
stjernos  rätta  ascensioner  (Ib.  id.)  Vetenska- 
pernas  historia  i  gemen  (Ib.  4  747).  Undersök- 
ning  angäende  egenskaperna  af  ett  nytt  httflyg 
etc.  (Ib.  id  ).  Historisk  berttttelse  om  ündrin- 
gar  i  magnetnMens  missvisning  (Ib.  id.).  Hi- 
storisk berttttelse  om  electriciteten  (Ib.  id.). 
Undersökn.,  huruvida  jemnvigts  puncten  belfi- 
genhet  kan  göra  ett  skepp  Itftare  eller  svärare, 
at  segla  snedt  för  vinden  (Ib.  id.).  Historisk 
beröttelse  om  mekanismen  uti  skeppens  fart 
etc.  (Ib.  id.).  Anmärkn.  vid  brutne  tak  (Ib. 
id  ).  Ilist.  berättelse  om  vattnets  utdunsting 
(Ib.  4748).  Hist.  berättelse  om  krokiga  linier 
etc.  (Ib.  4  848).  Ilist.  berättelse  om  theorien 
af  Jupiters  mänars  gäng  ^Ib.  id.).  Stitt,  att  upp- 
draga  väiande  latitudsgrader  pa  sjökartor  (Ib. 
id.).  Hist.  berättelse  om  Geographien  (Ib.  4  749). 
D^'om  luflens  tryckning  och  om  barometer  (Ib. 
id.).  —  Veranlasste  den  Bau  d.  Sternwarte /u 
Stockholm,  der  4  758,  Sept.  20  vollendet  ward. 


Iwerty  Jobann  Kaspar  Philipp. 
—  Dr,  med.,  Arotsphysicus  d.  Aemter  Wob- 
lenberg  u.  Bilderlahe,  auch  Sladtphysicus 
zu  fiokenera  im  Hildesheim'scben.   Fürst!. 
Hofmedicus  zu  Hildesbeim  (M.W)  (N), 
geb.   neo,  Nov.  5,  Speyer, 
gest.  1827,  Nov.  3,  Hildeshelm. 
Magazin  für  Apotheker,  Materialisten  u.  Che- 
misten,  4  785^4  787.  Repertorium  für  Chemie, 
Pharmacia  u.  Arzeneimittellehre,  4  790.  Nach- 
richten von  d.  Leben  u.  d.  Schriften  jetzt  le- 
bender deutscher  Aerzte,  V^undtirzte,  Apothe- 
ker u.  Naturforscher,  4.  Bd.  4799. 

EmertOBi  William.  —  Lebte  von 

einem  spärlichen  Vermögen   fortwährend 

als  Privatmann  in  seinem  Geburtsort  Hur- 

wortb,  bei  Darlington,  in  Durhamshire  (BD), 

geb.   4  701,  Mai  14,  Hurwortb, 

gest.  4782,  Mai  26,  Hurwortb. 
The  doctrine  of  fluxions,  4748.  The  elemente 
of  trigonometry,  4  749.  The  principles  of  nie- 
chanics,  4754.  A  treatise  of  algebra,  4765.  The 
arithmeticofinfinitiesetc.  4767.  Thaelements 
of  optica,  4  768.  A  System  of  astronomy,  4769. 
The  laws  of  centripetal  and  centrifugal  force, 
4  769.  Tracis,  4770.  Cyclomathesis  or  an  easy 
introduction  to  several  branches  of  tbe  matbe- 
matics,  4  0  vol.  4  770.  A  Short  oomment  U>  Sir 
I.  Vewtoa*i  Principia,  4  770. 

Emerji  J  o  s  i  a  b  (Joseph).  —  Benibm- 
ter  Chronomelennacher  in  London  (Bod^s 
astr.  Jahrb.  f.  1797,  S.  J50;, 

41  • 


663 


Emmanuel 


Encke. 


664 


geb Neufchalel, 

gest.  n9i,  Juli  :2,  London. 
Üer  seiae  ChroDometer  siehe :  Foppe,  Gescb. 
d.  Technologie,  II,  4  88. 

Bmmkavel,  ...  —  Capuciner.  Mitgl. 
d.  Acad.  zu  Toulouse.  Gorrespond.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Paris  (BBC)  (A), 
geb.   4  666  etwa,  .  .  ..Viviers, 

gest.  4  738, Toulouse. 

Qaadrans  astronoroicus,  geographicus  ac  luna- 
risetc.  Calendaria  plura  annua  novts  commen- 
tariis  calculisque  eclipsium  illustrata,  Edit.  II, 
Tolosae4727.  Microscopiaduplici  lenticula  vi- 
trea  constructa,  ab  eo  inventa  etc.  Telescopia 
biDocula  ab  eo  coofecta  etc. 

Emmaavele,  Pietro.  —  Geistlicher, 
Astronom  und  Alchimist  in  Sicilien  (Hin- 
denburg f  Arch.  d,  MathAy  p.  3  6 SA 

geb.  .  .  .,  gest.  4  669,  Ocl.  6,  .  .  .* 
Discurso,  en  que  propone  y  resolve  algunos 
problemas  astronomicos,  bydrographicos  para 
conos^er  la  longitud  ea  el  arco  equino^  ial  desde 
el  mendiano,  per  facilitar  los  vaxelles  en  la 
navigaQioD,  Palermo  4  66 1 . 

*  Starb  an  uoTonichtig  eingeaUiinetem  Schwefelduiut. 

Emmerllngy  Ludwig  August.  — 
Dr.  Phil.,  folgweise  Docent  d.  Mineralogie 
u.  Bergbaukunde  an  d.  Univ.  zu  Giessen, 
Bergmeister  in  Tbalitter,  4  808  Rath  bei  d. 
Hofkammer  in  Giessen  u.  endl.  4  824  Mit- 
glied der  Ober-Baudirection  in  Darmstadl 
(St)  (Sc), 

geb.  4  7 65, Mai     7,  Arnstadt,  Seh warzb.- 

Sondershausen, 

gest.  4  8 42, Dec.  2 4,  Darmstadt. 
Systematiscb-tabellar.  Verzeichnfss  aller  bis 
jetzt  in  Rijcksicht  ihres  Mischungsverhältnis- 
ses untersuchten,  mineralogisch  einfachen  Fos- 
silien, 4789.  Lehrb.  d.  Mineralogie,  8  Bde. 
Giess.  4  798—97.  Einige  Aufsätze  im  Bergmann. 
Journ.  u.  in  ▼.  Moll'i  Jahrbüchern. 

Emmeti  John  P. . .  —  Prof.  d.  Che- 
mie und  Materia  medica  an  d.  Univ.  von 
Virginien  (CAL), 

geb Dublin,  Irland, 

gest.  4  842, 

On  the  solvent  and  oxydating  powers  of  am- 
monical  salts  (SUIim.  Journ.  XVIII,  4  880).  Jo- 
dide of  potassium  a  test  for  arsenic  (Ib.  id.). 
Od  Ihe  solidiflcation  ofrawGypsum  (Ib.  XXIII, 
4888).  A  mode  of  producing  sparks  and  gal- 
vanic  currents  from  the  horse-shoe  magnet 
(Ib.  XXIV,  4833).  On  electro-magnetism  and 
thermo-electricity  (Ib.  XXVI,  4  834).  On  for- 
mic  acid  (Ib.  XXXII,  4837). 

E  mpedoklos.  —  Griechischer  Philo- 
sopb,  aus  Agrigent  in  Sicilien,  um  450  vor 
Christ.  lebend,  der  sich  angeblich  in  den 
Krater  des  Aetna  stürzte.    Wegen  seiner 


Philosophemc  von  der  Beschaffenheit  des 
Weltgebäudes ,  den  vier  Elementen,  den 
Augenstrahlei^  usw.  noch  zuweilen  in  pby- 
sikal.  Schriften  genannt. 

Emmrieh,  Hermann  Friedrich. 
—  Dr.  Phil.,  Prof.  an  d.  herzogl.  Real- 
schule zu  Meiningen  (Diss.), 

geb.  4  8i5,  Febr.  . .,  Meiningen. 
Diss.  de  Irilobitis,  Berotio.  4  839.  Die  Schieb- 
tenfolge  d.  Flölzgebirged.  Gadeithals,  d.  Seis- 
ser  Alpe  und  insbesondere  bei  St.  Cassiaa 
(Laonh.  u.  Broim'i  Jahrb.  4  844).  Ober  d.  Tri- 
lobiten  (Ib.  4  845).  Über  d.  Gliederung  d.  Al- 
peokalks  d.  bayer.  Gebirge  (Ib.  4  849). 

Emsmaan,  August  Hugo.  —  Folg- 
weise  Lehrer  an  d.  Ritteracademie  zu  Bran- 
denburg, Subrector  an  d.  liöhcm  Bürger- 
schule zu  Landsberg  a.  d.  W.,  Oberlehrer 
an  d.  Oberschule  zu  Frankfurt  a.  d.  0.  und 
Oberlehrer  an  d.  höhern  Bürgerschule  zu 
Stellin  (Or), 

geb.  484  0,  Jan.  9,  Eckartsberga,  Prov. 

Sachsen. 
Vorbereitender  Cursns  d.  Experimentalphy- 
sik, Frankf.  a.  d.  0.  4  837.  über  die  Windver- 
hältnisse V.  Berlin  (Programm),  Ib.  4  839.  Ge- 
schichte des  Leidenfrost'schen  Phänomens, 
Stettin  4  846.  Pbysikal.  Aufgaben  nebst  ihrer 
Lösung.  Leipz.  4  852.  Die  Dampfmaschine  usw. 
Ib.  4  857.  Constroct.  d.  Anamorphosen  im  Ke- 
gelspiegel (Pogg.  Ann.  LXXVII,  4  849).  Anamor- 
phosen in  gerad.  u.  schiefen  Kegeln,  wenn  sich 
d.  Auge  in  Verlängr.  d.  Axe  befindet  (Ib. 
LXXXV,  4  852) .  tber  v.  Hageaow'i  Patent-Di- 
catopter  (ib.  LXXXVIII,  4  858).  über  d.  Dauer 
d.  Licht-Eindrucks  (Ib.XCI,  4  854).  tJber  Dop- 
pelsehen (Ib.  XC VI,  4855).  Lufl^iegeluDgand. 
Sonne  (Ib.  XCVIII,  4856).  —  Mitarbeiter  an  d. 
2.  Aufl.  von  Xarbaoh's  Wörterbuch  d.  Physik. 

Baoelliis,  s.  Entzel. 

Eaoke,  Johann  Franz.  —  Dr. Phil., 
seit  4  825  Direct.  d.  Sternwarte,  Mitgl.  u. 
Secrelär  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin,  seit 
4  844  ordentl.  Prof.  d.  Astronomie  an  d. 
Universität.  Früher,  nachdem  er  in  Göttin- 
gen studirt  u.  als  Artillerist  die  Feldzüge 
von  4813 — 4  5  mitgemacht,  Gehülfe  an  d. 
Sternwarte  auf  d.  Seeberge  bei  Gotha  (4845 
—4  7)  und  dann  (4  8  4  7—26)  Vicedirector 
derselben  (MAI)  (MK)  (HSL), 

geb.  4  791,  Sept.  23,  Hamburg. 
Die  Entfernung  d.  Sonne  von  d^  Erde,  aus  dem 
Venusdurchgange  von  4  764  hergeleitet,  Gotha 
4  822.  Der  Venusdurchgang  von  4  769,  als  Fort- 
setzung davon,  Ib.  4  824.  Berliner  astroDom. 
Jahrbuch  (Fortsetzung  des  von  Bodo),  jährlich 
seit  4  830  (seit  d.  Bd.  f.  4  851  mit  Prof.  Wolfen}. 
Astronom.  Beohb.  auf  d.  Sternwarte  zu  Ber- 
lin, 4  Bde.  Berl.  4840—57.  De  formuUs  diop- 


665 


Enoke. 


666 


tricis,  Ib.  4844.  —  Über  d.  Bestimm,  d.  Ent- 
fernungen im  Weltgebfiude,  Ib.  4  848.  Überd. 
Anordn.  d.  Steroensystems,  Ib. 4844.  (Jberd. 
Verbälln.  d.  Astronomie  zu  andr.  Wissenschaf- 
ten, Ib.  4846  (Drei  populöre  Vorlesungen).  — 
Cber  d.  Bahn  d.  Vesta  (Abhandl.  Acad.  Berl. 
4826).  Überd.  neuere  Einriebt,  d.  astronom. 
Jahrbuchs  (Ib.  1827).  Über  d.  Comelen  von 
PoBt  (Ib.  4829,  31,  33,  42,  45,  51  u.  54).  Über 
d.  geogr.  Lage  d.  Berlin.  Sternwarte  (Ib.  4  829 
Q.  4845).  Über  d.  Begründung  d.  Methode  d. 
kleinst.  Quadrate  (Ib.  4831).  Über  d  Formeln 
für  d.  Variation  d.  Constanten  bei  d.  planetar. 
Moni  Dgsrech  nun  gen  (Ib.  4  834).  Überd.  Venus- 
durchgang von  1769  (Ib.  4835).  Überd.  Co- 
meten-Erscheinungen  d.  J.  4  835  (Ib.  4  836). 
i  her  d.  von  Hamen  eingeführte  Form,  die  Stö- 
rungen in  unserem  Sonnensystem  vollständig 
zu  entwickeln  (Ib.  4837).  Über  d.  Hing  d.  Sa- 
turn» (Ib.  4  838).  Über  d.  Störungen  d.  Vesta 
durch  Jupiter,  Saturn  u.  Mars,  berechnet  von 
Wolfen  u.  Galle  (Ib.  4840).  lieber  d.  Astraea 
•ib.  4847).  Über  d.  Ausnahmefall  einer  dop- 
pelten Bahnbestimm,  aus  denselben  drei  geo- 
centr.  Örtern  (Ib.  4848).  Überd.  Bestimm,  d. 
ellipt.  Elemente  bei  Planetenbahnen  (Ib.  4  849). 
Iber  d.  Hansen'schen  Formen  d.  Störungen 
tib.  4  855).  —  Viele  Notizen  in  d.  Monatsbe- 
richt, d.  Acad.,  z.  B.  :  Über  die  Masse  d.  Mer- 
curs  (4844) ;  Über  d.  balüst.  Problem  (4  843) , 
Iber  d.  Ort  d.  Schwerpuncts  unseres  Sonnen- 
systems (4846) ;  Über  d.  Mikrometer  v.  Amici 
;i 848) ;  über  d.  Bestimm,  d.  Planetenbahnen 
aus  geocentr.  Beobb.  (ib.) ;  Beitrag  zur  Be- 
gründ.  d.  Methode  d.  kleinst.  Quadrate  (4  850) ; 
Ableit.  u.  Construct.  d.  Variation  d.  Coostan- 
len  bei  Planetenstörungen  (Ib.) ;  Neue  Methode 
d.  Berecbn.  d.  Planetenstörungen  (4  854  u.  52) ; 
Iber  Bond'i  neue  Methode  z.  Berecbn.  d.  Pla- 
netenstörungen  (4852) ;  Bemerkk.  üb.  d.  Prim- 
zahlen (4  858) ;  über  Hansen'i  Kritik  d.  Flora- 
tafeln (4  856);  überd.  magnet.  Declinatlon  in 
Berlin  (4  857).  —  Sehr  viele  Aufsätze  in  Zeit- 
schriften, z.  B. :  Über  d.  Abstand  d.  Ceres-  u. 
Pallas-Bahn  von  einander  (v.  Zach's  monatl. 
Corr.  XXVI,  4  842).  Elemente  u.  Epbemeride 
d.  Vesta  (Ib.  XXVII,  4  84  3).  Elemente  d.  Co- 
meten  4  843.  II  (Ib.  id.  u.  XXVIII,  4  813).  Geo- 
centr. Lauf  d.  Pallas  usw.  (Bohneab.  u.  Lin- 
«aaan'iZeilschr.  1, 4  816).  Wahre  Bahn  d.  Co- 
ineten  4842  (Ib.  II,  484  6).  Imposture  grossiöre 
du  cbev.  d'Angoa  (v.  Zaeh,  Corr.  aslr.  IV, 
1820  .  Elemente d.Cometen  4  84  8  (Bode'i Jahrb. 
4821).  Elemente  d.  Vestababn  (Ib.  id.).  Über 
einen  merkwürdig.  Cometen,  derwahrscheinl. 
bei  dreijähriger  tmlaufszeit  schon  zum  vierten 
Uale  beobachtet  ist  (Ib.  4822.  ^  Der  von  Poni 
isf  8,  Nov.  26  entdeckte  Co'met,  der  späterhin 
allgemein  der  Eneke'sche  genannt  worden). 
Elemente  d.  Cometen  4  819  (Ib.  id.).  Bahn  d. 
Pons  'Encke)§chen  Cometen  (Ib.  4823,  24,  26 
n.  27, .  Elliptische  Elemente  der  Cometen  4  84  9, 
IVn.  Btemented  Comet.  4824  (Ib.  4824).  Bahn 
d.  Cometen  4822  (Ib.  4825).  Neue  Elemente 
d.  Pallas  u.  Vesta  (Ib  4  829).  —  Elemente  des 
(823,  Dec.  30  von  Biala  entdeckten  Cometen 
'.Vstr.  Nachr.  II,  4824  u.  III,  4825).  Über 
laatVa  Beschuldigung  gegen  Fuqnieh  (Ib.  III) . 


Elemente  d.  Cometen  vom  Juli  4  824  (Ib.  id.). 
Über  d.  Abkürz.  d.  Formeln  für  hyperbolische 
Bahnen  (Ib.  id.).  Über  das  allmähliche  Klei- 
nerwerden der  halben  grossen  Axe  (der  Bahn 
d.  Bncke'schen  Cometen)  u.  Erklärung  dieses 
Phänomens  (durch  Annahme  eines  Wider- 
sUnds)  (Ib.  IX,  1881).  Über  d.  Gang  einer 
Pendeluhr  mit  Quecksilber-Compensation  usw. 
[Ib.  X,  1833).  Über  das  v.  Moiotti  gebrauchte 
Vala'sche  Mikrometer  (Ib.  XI,  4834).  Aufstell., 
Beschreib,  u.  opt.  Leistungen  d.  Münchner 
Refract.  d.  neuen  Berliner  Sternwarte  (Ib.  XIII, 
1836).  Über  ein  neues  achromat.  Ocular  von 
Dnwe  (Ib.  XV,  1838).  Über  d.  Vergrösserun- 
gen  d.  Fernröhre  (Ib.  id.).  Tafeln  d.  allmähl. 
Verbesserungen  d.  Planetenmassen  (Ib.  XIX, 
1842).  Über  ein  neues  Reflexionsinslrument 
V.  Oertling  (Ib.  XXI,  1844).  Über  d.  Dipleido- 
skop  (Ib.  XXII,  4  845).  Über  d.  gross.  Come- 
ten V.  4844  u.  45  (Ib.  XXIII,  1846).  Überd. 
Theilung  d.  Biela'schen  Cometen  in  zwei  (Ib. 
XXIV,  4  846).  Einige  Reihen-Entwicklungen 
d.  sphär.  Astronomie  (Ib.  id.).  Über  d.  Zu- 
nahme d.  Genauigkeit  d.  Beobb.  bei  kleineren 
u.  gross.  Instrumenten  im  Vergleich  mit  de- 
nen früherer  Zeiten  (Ib.  id.).  Über  d.  Neptun 
(Ib.  id.  u.  XXV).  Tafeln  zurReduclion  d.  neuen 
Sternpositionen  auf  mpparoh's  Zeit  (Ib.  XXVI, 
4  848).  Über  StrnTe's  Etudes  d'astronomie  stel- 
laire  (Ib.  id.).  Über  Interpolationen  (Ib.  XXIX, 
4849).  Über  einen  künsti.  Horizont  v.  Fasehen 
u.  Oertling  (Ib.  id.).  Über  e.  neue  Methode  d. 
Berecbn.  d.  speciell.  Planetenstörungen  (Ib. 
XXXIlIu.  XXXIV,  4852).  Bestimm,  d.  ganz 
strengen  Werthe  d.  speciell.  Störungen  usw. 
(Ib.  XXXI V).  Erwiderung  auf  Haaaen'i  Be- 
merkungen gegen  diese  Störungstheorie  (Ib. 
XXXVll,  4854).  Bemerkk.  über  d.  Abhandl. 
von  Zech:  Neue  Ableit.  d.  Haaaea'scheu  Fun- 
damenlalformeln  für  d.  Berecbn.  d.  Störungen 
(Ib.XLI,  4  855).  Rechtfertigung  d.  Berechn.  d. 
Flora-Störungen  geg.  Hanaea  (Ib.  XLII,  4&56. 
—  Auch  Berichte  d.  K.  sächs.  Gesellsch.  d. 
Wiss.  4855).  Vorläufige  Widerleg,  d.  2.  Han- 
sen'schen  Aufsatzes  (Ib.  id.).  Über  Breitenstö- 
rungen u.  Säculargleichungen  (Ib.  id.).  — 
Über  d.  Vorausberechn.  d.  Stern bedeckungen 
(Encke's  Jahrb.  f.  4  830).  Über  Interpolation 
(Ib.  id.  —  Nach  Vorlesung  von  Oanas).  über 
Spiegelsextanten  (Ib.  id.).  Über  d.  Mittagsrohr 
(Ib.  id.).  Überd.  Methode  d.  kleinst.  Quadrate 
(Ib.  4  834—86).  Über  d.  mechan.  Quadratur 
(Ib.  1887).  Über  d.  Berechn.  d.  speciell.  Stö- 
rungen (Ib.  4837  u.  38).  Ableit.  d.  von  Haaien 
gewählt.  Forui  d.  Störungen  (Ib.  4  888).  All- 
gem.  Auflös.  d.  numerisch.  Gleichungen  (Ib. 
1844,  auchCreUe'iJourn.  XXII ;  Vervollständ. 
d.  Arbeit  v.  0.  H.  Gr&flb).  Bemerkk.  über  d. 
Durchgangs -Instrument  von  Ost  nach  West 
(Ib.  4843).  Über  d.  Dimensionen  d.  Erdkör- 
pers nebst  Tafeln  nach  Baaiera  Bestimm.  (Ib. 
4852).  Über  d.  Anwend.  d.  Wahrscheinllch- 
keits-Rcchn.  auf  Beobb.  (Ib.  4  853).  Über  d. 
Variation  d.  Constanten  bei  d.  Planetenbeweg. 
(Ib.  4  855).  Über  d.  allgem.  Störung  d.  Plane- 
ten (Ib.  4  857).  Über  d.  Bestimm,  neuer  Ele- 
mente aus  d.  Aendr.  d.  Coordinaten  u.  ihrer 
Geschwindigk.  (Ib.  4868). 


667 


Sneontre 


Engelhardt. 


668 


EaOMlIr«,  Daniel.  —  Folgweiite  Pa- 
stor d.  reforaoirlen  Gemeinden  zu  Cour- 
nonterral  und  Pignol»  dann  Prof.  d.  trans- 
cendenten  Mathematik  an  d.  Facultiil  d. 
WUs.  zu  Montpellier  (1808 — 14),  darauf 
Prof.  d.  Dogroatik  am  calvinist.  Collcgium 
zu  Montauban  (B)  (BN)  (HN)  (HFPj  (Q), 

geb.   4  762, Nismes, 

gest.  18t 8,  Sept.  t6,  Montpellier. 
De  riiiscription  de  rennäagone  et  de  la  di Vi- 
sion compl6te  du  cercle,  S^  Montpellier  1 80t. 
M^m.  8ur  las  principes  fondamentaux  de  la 
thäorie  g6n6rale  des  <iquation8;  8*,  Ib.  El^- 
mens  de  göometrie  plane,  Paris 1 805  (Montau- 
ban 1 820).  M^m.  sur  une  thöorie  fondamentale 
au  caicul  de  sinus.  Theorie  de  l'inter^t  com- 
pos<>  et  application  de  celte  thäorie  au  caicul 
de  la  difference  des  niveaux  d'aprös  les  obser- 
vations  du  barom^tre  (Recueil  d.  Bullet,  de 
Montpellier  4  809).  M^m.  sur  la  thdorie  des 
probabilil^s  (Ib).  '^ur  diflTerents  probl^mes  re- 
iatifs  ä  ia  th^orie  des  combinalsons  (Ib.).  Sur 
un  cas  particülier  d^  Fint^gration  des  quanti- 
tos  angulaires  (Ib.).  Nouv.  recberches  sur  ia 
composition  des  forces  (Ib.  4  809).  Examen  de 
la  nouv.  tht^orie  du  mouvement  de  la  terre, 
propos^e  par  le  Dr.  Wood  (Oorgonno,  Ann. 
Math.).  —  Hinterliess  handscbrifll.  einen  Com- 
nientar  zu  Laplaeo'a  M^canique  Celeste. 

Ead0|  Ferdinand  Adolph,  Frei- 
herr von.  —  Ober-Appellalionsrath  in 
Celle  bis  4  803,  dann  Staats-  u.  Justizmi- 
ni.^iicr  in  Stuttgart,  darauf  badnischcr  Ge- 
heim. Legationsrath  in  Carlsruhe,  zuletzt 
seit  4  8  4  0  Privatmann  in  Mannheim  (RH), 

geb.   4760, Celle, 

gest.  1817  etwa,  .  .  .  Mannheim. 
Geograph.  Ortsbestimmungen  im  Niedersöchs. 
Kreise  nebst  einigen  astronom.  Beobachtungen 
u.  Bemerkungen,  Celle  480S.  Ober  Massen  u. 
Steine,  die  aus  d.  Monde  auf  d.  Erde  gefallen 
Mud,  Brauuschw.  1 804  (Auch  Oilb.  Ann.  XVIII;. 
Lber  eine  Stelle  des  Strabo  (v.  Zach'i  monatl. 
Corr.  XXIII.  4844).  Ceber  d.  Sichtbarkeit  d. 
Jupiterlrabanten  mit  blossem  Auge  (Ib.  XXiV, 
4844).  Cber  d.  Cometen  von  4844  (Ib.  id.). 
tber  d.  vermeintl.  Yenustrabanten  (Ib.  id  ). 
Ober  d-  verändert.  Sterne  (Ib.  id.).  Über  eine 
Stelle  des  Cioero  (tb.  XXVII,  4  84  3).  Über  eine 
Handschrift  d.  Almagaat  in  d.  Wolfenbüttler 
Bibliothek  (Ib.  id.].  Vergleich,  der  von  Fond 
beobachteten  Declinationen  d.  Fundamental- 
Sterne  mit  denen  von  Piatai  (Ib.  XXVIII,  4  84  3). 
Viele  astron.  u.  geodttt.  Beobb.  ebendaselbst 
Bd.  I-VIII  u.  Bode'a  astr.  Jahrb.  4805  u.  4S06. 
—  Juristisches. 

Eafleld,  W  illiam.  --  Pastor  d.  Con- 
gregalion  d.  protestantischen  Dissenters  in 
Norwich  (RGE), 

geb.   4  74  4,  M&rzS9,  Sudbury, 
gest.  4797,  Nov,    J • 


Institutes  of  natura)  pbilosopby,  tbaorolieil 
and  experimental,  t^  Edit.  4799  (potib.). 

*  ;mt.  Nor.  5  (Br). 

Engel,  Samuel.  —  Stadtbibliolbekar 
und  VVaisensebreiber ,  auch  (4  745 — 48- 
Mitgl.  des  Ralbs  der  Republik  Bern ,  dann 
Landvogt  zu  Aarburg  u.  andern  Orten  des 
Cantons  (A)  (M), 

geb.   4  702, Bern, 

gest.  4784,  März  28,  Bern. 
Möm.  et  observations  göographiques  et  crita- 
ques  sur  la  Situation  des  pays  sept^nirionsai 
d'Asie  et  d' Amörique,  Lausanne  4765  (Deutsch, 
verbessert,  Mitau  4  772).  Neuer  Versucb  über 
d.  Lage  d.  nördl.  Gegenden  von  Asia  u.  Ame- 
rica usv^.  Basel  4  777.  M^m.  sur  la  navfgatioo 
dans  la  mer  du  Nord ,  depuis  le  68*  de  lati- 
tude  vers  le  pole  et  depbis  le  4  0*  et  le  400*  de 
longtlude  etc.  Berne4779.  —  Ökon.  Abhandll. 

Engelbreohti  Johann  Christian. 

—  Pharmaceut  in  Dresden  (M.  11/; 

geb.  1774,  Febr.  «40,  Inslerburg,  Ost- 

preussen. 
Dintenvorscbriften,  Pirna  4845.   über  Metall- 
moor (OUb.  Ann.  LXIV,  4820). 

Easelhard  (Engelhart),  Valentin.-- 

—  Matheuiaticus  des  Markgrafen  v.  Bran- 
denburg, Prof.  der  Mathematik  in  Erfurt 
(Wd) ;  nach  (A)  in  Halle  lebend,  und  nicht 
Prof.  d.  Mathematik  weder  in  Wittenberg 
noch  Erfurt, 

geb.  154  6,  März  5,  Gotha, 
gest.  nach  4  562,  . .  (Halle?) 
Liber  de  compositione  et  usu  quadrantis  astro- 
nomici  et  geometricl,  Vtteb.  4  5SO.  Beobtcfat. 
u.  Bedeut.  des  Cometen  von  A«  4556,  Erfiifl 
4  556.  Quadrans  planisphaerii,  nobllissimarD 
inslrumentum.  Viteh  4559.  De  mundo  et  tem* 
pore,  d.  i.  von  der  Welt  und  der  Zeit.  Er- 
furt 4  562. 

Engelhard,  Nicolaus.  —  Prof.  d. 
Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Duisburg  fan 
Musschenbroek's  Stelle)  von  1723— 
28,  dann  Prof.  d.  Mathematik  o«  Philos^ 
phie  an  der  zu  Groningen  (M)  (A), 
geb.   4  696,  Sept.  3,  Bern, 
gest.  4765,  Aug.  4  0,  Groningen. 
De  usu  cbemlae  in  physica,  Duisb.  1728.  to- 
stttutiones  philosophiae  theoret.  Grooing.  1 711 
De  extraordinaria  suspensione  mercurü  wtobo 
Torrieelli,  Ib.   Van*t  gebruik  der  triaogolairt 
(ofle  driekante)  getallen  in  de  Nataorkande 
(Verhandl.  Maatscb.  Haarlem,  DI.  III  el  IV 

—  Vier  Streitschriften  mit  XnatekMbrMk  ttb«f 
dessen  ßeginselen  d.  Natuurkunde  in  d.  J.  473* 
U.  39. 

Eagelhardti  Friedrich  Bernhard 

—  Rath  im  staiistlschen  Bureaa  in  BeffiDt 


669 


Engelhardt 


BngettrSm. 


670 


früher  Baurath ,  Land-Baudirector  in  Neu- 

Ostpreussen  usw.  (GB.  iHt^)  (Or), 

geb.  1768,  Jan.  31,  Küslrin, 

gest.  1854,  Mai  9,  Berlin. 
Iber^d.  topographische  Vermess.  von  Ost-  u. 
Westpreussen  (▼.  Zach*a  roonatl.  Corr.  VI, 
180i).  Viele  Landkarten .  Beiträge  zu  d.  Geogr. 
Ephemeriden  u.  d.  Monatschr.  d.  Gesellsch. 
f.  Erdkunde  in  Berlin. 

Eagolhardt,  Moritz  von.  — Nach 
mehrrachem  längeren  Aufenthalt  in  Deutsch- 
land (namentlich  Freiberg),  Frankreich,  der 
Schweiz  und  Italien  (von  1802  an),  auch 
verschiedenen  Reisen  im  russ.  Reiche,  Prof. 
d.  Mineralogie  an  d.  Univ.  zu  Dorpat,  von 
1810  bis  1830,  wo  er  Rränkiichkeits  hal- 
ber »einen  Abschied  nahm  (RN)  (M.  W)  (N) 
G.  .3i;  (Dorpat.  Jubelfest,  hSb^), 

Keb.  1779, Nov.  27  (A.St.),Wieso,E8th- 

land, 

gest.  1 8i2,  Febr.  1 0  (N.  St.), Dorpat. 
Fragmente  aus  der  Mineralogie,  Milau  f84  0. 
Reise  in  die  Krimm  und  den  Kaukasus ;  mit 
r.  PAROt,  2  Bde.  Berlin  4815.  Geognost  Um- 
risse von  Frankreich,  England  u.  einem  Tbeil 
%oD  Deutschland  usw. ;  mit  C.  O.  v.  Banmer, 
Ib.  1846.  Geognost.  Untersucbungs-Methode, 
Ri^  484  7.  Geogno.st.  Umrisse  von  Finnland, 
Berlin  4  824.  Zur  Mineralienknnde ,  Dorpat 
4Nf3.  Ober  d.  Lagerstätte  d.  Goldes  u.  Platins 
im  Ural,  4828.  Die  Lagerstatte  d.  Diamanten 
am  Ural,  4N30  (Pogg.  Ann.  XX}.  Umrisse  d. 
Felsstnictur  in  Esth-  und  Lievland  (Kanten'i 
Arrh.  4  880). 

Baselhardt,  Alexander.  —  Lieu- 
lenaut  in  d.  kaiserl.  russ.  Garde-Artillerie 
Or), 

geb.  1832,  Juni  4  3  (N.  St.),  beiSmolensk. 
t  her  d.  Einwirk.  d.  Anilins  auf  Isatin,  Brom- 
i«aliD  n.  Chlorisatln  (Bullet,  phys.  malh  Acad. 
M.  Petersb.  XIII,  4855).  Über  d.  Einwirk.  d. 
Bromaniliosu.  Chloranitins  auf  Isatin  Ib  id.). 
über  d.  Ein  wirk.  d.  Cblormetalle  auf  lodblei 
Ib    XIV,  4  856). 

Bas^lharti  Johann  Friedrich 
Philipp.  —  Dr.  PhiL,  von  4  829  an  Prof. 
d.  Chemie  an  d.  polytechnischen,  Kreis- 
Land  wirlhschafts  -  und  Gewerbschule  zu 
Nürnberg  (N), 

geb.  1797,  Febr.  16,  Wildenstein,* 
gest.  1837,  Juni  9,  Nürnberg. 
De  vera  materiae  sanguini  purpureum  colo- 
rem  iropertientis  natura,  Gott.  4825  (GekrOnt 
von  d.  inedicin.  Faculttft  daselbst).  Verhalt. 
(t  Pbospbors&ore  zum  Eiweiss  (Pogg.  Ann.  IX, 
I  .Ht7).  —  übersetzte  Dqhim'  Trailö  de  chimie. 

*  Bri  Cnikbefm,  Wbitembcr|r. 

Bagelkaii,  Valentin,  s.  Engel- 
bard. 


EngelmaB)  Jan.  —  Dr.  Med.,  Op- 
ziener  van's  Gemeenen-Landswerken  van 
Rhynland,  en  Schout  van  Spaarendam.  Mit- 
glied d.  Maalschappy  in  Haarlem  (VerhatuiL 
McMtsch.  Haar  lern.  W), 

geb.   4710  etwa, 

gest.  1784,  Febr.  24,,.  .  . 

Het  regt  gebruyk  der  natuur  beschouwingen 
in  een  verbandeling  over  de  sneewOguren, 
Haarlem  <  7*7.  Proewen  over  de  aart  der  wer- 
king  van  de  Electriciteit  (Verhandl.  Maatsch. 
Haarlem.  1,  17.55).  Beantwoordingeener  Vraa- 
ge,  of,  in  de  onder.stellinge,  dat  de  geheelde 
Weltruimle  med  stofTo  vervuld  is,  eene  bewee- 
ginge  zoude  mogetyk  z>n  (Ib  11, 4  755).  Vl^aar- 
neemingen  van  de  compas-naald  voor  d.  J.  4  770 
—78  (Ib.  XV).  Weerkundige  Waarneemlngen 
gedaan  te  Spaarendam  4  779  (Verhdl.  van  de 
Correspondentie  Soc.  in's  Hage,  Dl.  I). 

EngestHlmi  Gustaf*von.  —  Münz- 
wardein,  Ralh  im  Bergcoltegium  und  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm;  zuletzt 
privatisirend  auf  seinem  Gute  Urä  in  Up- 
land  (Vet,  Acad.  Handl.  4  84  4;, 
geb.  4  738,  Aug.  I,  Lund, 
gest.  1813,  Aug.  t9,  Upsala. 
Oratio  om  mineralogiens  hinder  och  framsteg 
i  sednare  ären,  Stock h.  4774.  Beskrifning  p^ 
ett  mineralogiskt  f)cklaboratorium  och  i  syn- 
nerhel  nyttan  af  bläsröret,  Ib.  1773  (früher 
engli-sch,  Lood.  1765).  Laboratorium  chemi- 
cum,  Ib.  4  781—84.  —  Beskrifn.  pa  portative 
chcmiska  ugnar  ;Vet.  Acad  Handl.  4772}.  För- 
sök  pä  ett  nativt  atcali  minerale  frän  China,  der 
kalladt  Kien  (Ib.  id.).  Försök  pa  Poun-xa 
eller  nativ  borax  frän  China  (Ib.  id.).  Om  ma- 
gnesia  nigra  eller  Brünsten  (Ib.  177A).  An- 
mUrkn.  vid  alun-tillverkningen  (Ib.  id.).  För- 
sök  pa  en  naturlig  Flos  Zinci  ifran  China  (Ib. 
4  775).  Om  nyttan  af  hepar  sulphuris  uti  me- 
tallurgien  (Ib.  id.).  Beskrifn.  pa  Pakfong,  en 
chinesiskt  hvit  metall  (Ib.  4  776).  Försök  med 
Luna  Cornea  etc.  (Ih.  1 783).  Satt  att  med  fördel 
sktlja  tenn  och  quicksiifver  ifran  hvarandra 
utur  gammal  spegel-foliering  (Ib.  4788).  An* 
mtfrkn.  vid  torra  skedninsen  ellor  nederslaget 
(Ib.  4800).  Om  Athanor  (Ib.  480«). 

Eageilr8aii  Jons  Alb  in.  -~  Dr. 
Phil.  (1 808),  Docent  d.  Mathematik  u.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  zu  Lund  (1 8 1 0),  Adjunct 
d.  Chemie  (4  8  4  4)  und  Prof.  d.  Physik  und 
Chemie  daselbst  (4  8H).  Dr.  Theol.  hono- 
rarius  seit  1830  fOrJ, 

geb.   1787,  März  29,  Blekingen, 

gest.  4  846,  Juli  17,  Lund. 
Scripta  academica :  De  media  refractioneastro- 
nomica,  4808 ;  De  corporum  simplictorum  du- 
bia simplicitate,  4844;  De  ratione  arsenici  in 
corpore  venenato  explorandi,  184  4 ;  De  redu- 
ctione  metallorum  per  metalla  in  solutionibus 
saliait  cODCitata. 


671 


Englefleld 


Brard. 


672 


Eagleflold,  Sir  Henry  Charles. — 
Baronet,  zu  White  Knights  bei  Reading  re* 
sidirend.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (DC), 

geb.   1752  etwa, 

gest.  1822,  März  21,  London. 

Tables  of  the  apparent  ptaces  of  tbe  Comet  in 
4661,  whoHe  return  is  expected  in  4  789,  with 
a  oew  melhod  of  using  the  reticule  rhomboid, 
Lond.  4  788.  On  tbe  determination  of  the  orbit 
of  comets,  accordiog  to  the  metbods  of  Father 
Boaoovioh  and  De  la  Place  etc.  Ib.  4  793.  On 
tbe  Variation  of  light  in  the  star  Algol  (Phil. 
Tr.  4 794) .  On  the  eflTect  of  sound  on  tbe  baronae- 
ter  (Hioholfon'i  Journ.  4  802,  OUb.  Ann.  XIV). 
Experiments  on  theaeparationof  ligbl  and  beat 
by  refraction  (Ib.  4802,  Oüb.  Ann.  XII).  Ac- 
count of  a  cheap  and  simple  portable  baro- 
metor  (Ib.  XIV,  4806,  Güb.  Ann,  XXXVIII). 
Metbod  of  ajusting  a  transit  Instrument  etc. 
(Ib.  XVI,  4807).  A  new  transit  Instrument 
(TUloeh,  Phil.  Mag.  XLIII,  4  84  4).  Rules  for  al- 
gebraic  muUiplicalions  (Ib.  XLV,  4  84  5). 

Est,  George. —  Dr. Med.,  pracl.  Arzt 
und  spater  Präsident  des  College  of  Phy- 
sicians in  London.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
(Ahr.  XIIi;  (BD), 

geb.   4  604,  Nov.  6,  Sandwich,  Kent, 
gest.  4  689,  Oct.  4  3,  London. 

Seine  Opera  physico-roedica  etc.  (Lugd.  Bat. 
4  687)  enthalten,  ausser  Medicinischem,  unter 
Anderem :  Digressio  1 :  An  motus  sil  causa  ca- 
loris ;  Digr.  II :  De  attracUone  ;  Digr.  III :  De 
fluxu  et  refluxu  maris;  Digr.  IV:  De  caloris 
aestivi  bibernique  frigoris  causa. 

d'BBtreoaateavx,  Joseph  An- 
toine  Bruni.  —  Contre-Admiral  in  der 
französ.  Flotte;  war  4  787  Gouverneur  von 
Isle  de  France  und  Bourbon,  und  erhielt 
479  4  von  der  Regierung  den  Auftrag  La 
Pörouse  aufzusuchen,  durch  welche  Ex- 
pedition der  Zweck  zwar  nicht  erreicht, 
aber  Viel  an  wissenschaAl.  Resultaten  ge- 
wonnen wurde  (BS)  (BN), 

geb.   4  739, Aix,» 

gest.  4793,  Juli  20,  bei  Java.«» 
Voyage  ä  la  recberche  de  La  P^ronsa,  redigö 
par  Mr.  de  Botael  (Par.  4808),  2  vol.  4*  avec 
atlas  in  folio  (40  planch.),  redigö  par  Mr.  Baan- 
tempa-BaaiipTA ,  ingönieur-g^ographe  de  Täx- 
pöditioo.  —  Ober  d.  magnet.  Beobb.  auf  dieser 
Reise  s.  OUb.  Ann.  XXX,  4  808.  Siehe  auch 
▼.  Zaah's  Monatl.  Corr.  II,  XIX,  XXII  u.  XXIII. 

•  geb.  17J0,  .  ,  .  (Z)C.  V). 
**  Auf  der  ILcite,  mm  Seorbut. 

Ealsel  (Encelius),  Christoph.  — 
Erst  Rector  zu  Tangermünde,  dann  Pfarrer 
zu  Oslerhau.sen.  Freund  von  Melancb- 
thon  (Beckmann's  Beiträge,  IV,  3i2;. 
Nach  Anderen  ein  pract.  Arzt  (J), 


geh Saatfeld» 

gest.  4583,  März  45, ^ 

De  re  metallica  h.  e.  De  origine ,  varietate  et 
natura  corporum  melallicorum,  lapidom  etc 
Libr.  III.  Francof.  4  554,  4  677  (Auch  deutsch. 
Ib.  4 


*  Joe  her,  der  einen  Arzt  Christoph  Enceliut 
und  einen  Pastor  ChriatophEnxclias  (EutiHt 
hat,  gicbt  dieses  Datum  bei  Letzterem  ond  die  Sebnfi 
bei  Ersterein. 

Bpikoros.  —  Hielt  in  einem  Garten 
bei  Athen  eine  philosophische  Schule    H 

(BN), 

geb.  3i2  (vor  Chr.),  Gargcttus,  b.  Athen, 

gest.  270  (vor  Chr.), 

Wegen  seiner  Lehre  von  den  Atomen  und  dem 
leeren  Raum  noch  zuweilen  in  pbysikal.  Schrif- 
ten genannt. 

Epp,  Franz  Xaver.  —  Jesuit,  Prof 
d.  Theologie  erst  zu  Dillingen,  dann  am 
Lyceo  zu  München,  darauf  geistlicher  Rath 
und  4  783  Pfarrer  zum  Heil.  Geist  daselM 

geb.   4  733,  Dec.    8,  Schongau,  Baiern. 

gest.  1789,  Dec.  25,  Mönchen. 

Positiones  ex  universa  philosopbia  selectaf. 
Monach.  4  774.  Problemata  electrica  etc.  4  77J. 
Abhandl.  von  d.  Zusammenlegung  d.  Tbeile  m 
d.  Körpern  und  dem  Anhange  d.  fluss.  Mate- 
rie an  solide  (Abb.  Bayr.  Acad.  IV.  4  775).  Abh 
von  d.  Magnetismus  der  natürlich.  EteLtrici- 
tat,  Müncli.  4777.  S>8temat  Beschreib,  einer 
Sonnenfinsternis».  6.  Juni  4 778,  Ib.  4  77H  ( l»cr 
d.  Wetterbeobachtung,  Ib.  4  780.  MeteoroUc 
Epbemertden  auf  d.  J.  4  784.  Erst.  Jabni.  47«i 

EppS|  James.  —  Hülfssecretar  d<r 
astronom.  Gesellschaft  in  London,  zulri/t 
Superintendent  der  Privatslemwarte  df* 
Dr.  Lee  in  Hartwell  (MAS.  XI,. 

geb.   4773, Kent, 

gest.  4  839,  Aug.  4  0,  Hartwell. 

Correct  ti de- tables  for  tbe  year  4  834  etc.  Lomi 
4  883.    Tables  of  corrections  for  the  azimolhal 
deviation  of  i  transit  Instrument  ,'Mem  .%5tr 
Soc.  IV,  4834).   Tables  of  corrections  for  t^ 
inclination  of  the  axis  of  a  transit  instmnir  t 
(Ib.  id.}.  On  tbe  rates  of  Chronometers  Ih  ^1 
4  883).    On  reducing  observatioas  madr  mit^ 
the  annular  micrometer  (Ib.  IX.  4836).  Com 
parisons  of  the  dilTerences  of  longitude  betmera 
the  observatories  of  Green  wich  and  Cambnilr 
etc.  (Ib.  XI,  4840). 

Erard,  Jean.  —  Ingenieur  !A), 

geb.   4  566,  Juni    8,  Bar-Ie-Duc. 

ge.<;L  1623,  Juni  4  8, 

La  fortification  demontr^e  et  reduite  eo  jn 
Paris  4  804  (Das  erste  französ.  Werk,  wekb^ 
die  Fortification  systematisch  bebaadell}.  Or«'- 
m^trie  g^n^rale  et  pratique,  Ib.  4649. 


673 


ErasinQs 


Erdmann. 


674 


li  Johann  Georg.  — Nürn- 
b<Tgscher  Baabeamter,  sogenannter  An- 
schicker  im  Bauamte  (WN)  fAJ, 
geb.   1659,  Sept.  4  9,  Nürnberg, 
gest.  1710,  MSrz  24,  Nürnberg. 
Kurzer  und  doch  grundrichtiger  und  deutli- 
cher Bericht  von  den  sogenannten  fünf  Säu- 
len, NUrnb.  . . . 

Brttst,  Thomas.  —  Arzt,  Prof.  d.  Me- 
(Hein  folgweise  an  d.  Universitäten  zu  Hei- 
delberg and  Basel  (JJ, 

geb.  4  523  etwa,  ..  Auggenen,  b.  Ba- 
denweiler, 

gest.  1583,  Jan.  4,  Basel. 
Deauropotabile,  4  578.  Detheriaca,  4606.  De 
occuttis  pbarmacorum  potestatibus,  Basileae 
4  574.  De  natura,  materia,  ortu  atque  usu  la- 
pidis  fabulo^i  /  qui  in  palatinalu  ad  Rbenum 
reperilur,  Ib.  457«.  Deaslrologiaedivinatione, 
Ib.  4 580. 

BimtMtheaoi.   —  Bibliothekar  der 
grossen  Bibliolheic  in  Alexandrien,  von  Pto- 
lomaeas  Evergetes  dazu  berufen  (B)  (BN) 
Ml), 

geb.  276  .. .  (vor Chr.),  Cyrene,  Afrika, 
gest.  4  95  ...  (vor Chr.),  (Alexandrien?)* 
Erfand  das  Princip  der  Gradmessungen,  wel- 
ches er  selbst  zuerst  in  roher  Weise  zu  einer 
iirössenbesttmmung  der  Erdkugel  anwandte ; 
maasa  die  Schiefe  der  Ekliptik  genauer  als  seine 
Vorganger;  sammelte  einen  Fixstemkatatog ; 
lü$te  das  Problem  von  der  Verdoppelung  des 
Wurfeis ;  gab  eine  Methode,  die  Primzahlen  zu 
(jnden  (Sieb  des  Sratofiheaei) .  Die  Bruch- 
aacke  seiner  Schriften  sind  am  vollständig- 
«>(en  gesammelt  von  Bemhardy:  »Eratosthe- 
nica*,  Berlin  4822;  seine  »Catasterismi«  von 
i.  C.  Seliaabaoli  (GOtt.  4795)  u.  F.  C.  Matthüte 
Frankf.  484  7)  herausgegeben.  Siehe  auch  F. 
WilbOTv:  Das  Neu  d.  allgem.  Karten  d.  Era- 
tostheoes  und  Ptolemaeus,  Essen  4835. 

*  Gftb  sieh  Mlbtt,  weU  er  erblindete,  den  Hun|r«rtod. 

BWbuuui|  Johann  Friedrich  von. 

—  Dr.  Med.,  folgweise  Prof.  d.  Medicin  an 
<1.  üniv.  zu  Wittenberg  (eztraordin.  4  804, 
ordtD.  f  808),  zu  Kasan  (4840 — 4  7)  und 
Dorpat  (4848—23),  dann  Medicinal-Bath 
und  köntgl.  sSchs.  Leibmedicus  in  Dresden 

tH23 — 27)   und  darauf  wieder  Prof.  in 
Dorpat  (RS)  (MM)  (G.  4  846;, 

geb..  4  778,  Juli   4  8,  Wittenberg, 
gest.  4  846,  Jan.  28,  Wiesbaden.* 
I  irum  aqua  per  electricitatem  columnae  a  cel. 
▼oltA  ioventae  in  elemenia  sua  dissolvatur? 
\iceb.  4  802.  Beitrage  z.  Kenntniss  des  Innern 
*ori  Rußland,  2  Thle.  Dorpat  u.  Leipzig  4822 

-  «n.  4' her  d.  Wasserzersetzung  durch  d.  Vol- 
ti  <rhe  Syule  (Oüb.  Ann.  XI,  4802).  Galvan  - 
eicktriache  und  medicin.  Versuche  (Ib.  XII, 
«802..    Luftspiegelung  In  d.  russischen  Step-  I 

Pof  f«Bdorfr,  HMdw8rt«rlnieb. 


pen  (Ib.  LVni,  484  8).  Galvanische  Versuche, 
im  Wiener  Irrenhause  angestellt  (Heraus  Arch. 
f.  medicin.  Erfahr.  VI,  4  804).  Cham.  Unter- 
such, d.  Wassers  im  Elton-  und  Bogda-See 
(Soherer*!  Nord.  Ann.  I,  4809).  Chem.  Unter- 
suchung d.  Sergiewskischen  Mineralwassers 
(Soherar,  Nord.  Blatt.  I,  ^ 84 7).  —  Mitarbeiter 
an  d.  Beiträgen  zur  Naturkunde  aus  d.  Ostsee- 
provinzen Russlands.  4820.  —  Medicin isches. 

•  geb.  Juli  8,  gest.  Febr.  10  (iV). 

Erdmaim,  Carl  Gottlieb  Hein- 
rich. —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Physik,  Che- 
mie u.  Pharmacie  an  d.  Thierarzenei-Schule 
in  Berlin,  auch  zeitweise  Lehrer  d.  Chemie 
an  d.  Artillerie-  u.  Ingenieurschule,  d.  All- 
gem. Kriegsschule  und  d.  Oberfeuerwer- 
kerschule, früher  Pharmaceut  (GB.  4  846;, 

geb.  4798,  Apr.  49,  Neu-Strelilz. 
Lehrbuch  d.  Chemie  und  Pharmacologie  für 
Aerzte  und  Thierärzte  usw.  Berlin  4835.  Mit 
C,  H.  Hartwig:  Thierörztl.  Receptirkunde  u. 
Pharmacopöe,  Ib.  4  856.  Über  d.  Pfeilgift  der 
Buschmänner  (Schwaigg.  Journ.  LXV,  4  832). 
Über  d  Aqua  Binelli  (Bachner»i  Report.  XLVI). 
Über  Darslell.  d.  Salicins  (Ib.  LX,  4887). 

Brdmaim,  0 1 1 0  L  i  n  n  ^.  —  Dr.  Phil., 
folgweise  Docent  (4825),  ausserordentl. 
(4  827)  u.  ordentL  (4  830)  Professor  d.  Che- 
mie an  d.  Univ.  zu  Leipzig ;  ursprünglich 
Pharmaceut  (M,  H)  (CL), 

geb.  4  804,  Apr.  4  4,  Dresden. 
Über  d.  Nickel,  Leipz.  4  827.  Lehrbuch  d.  Che- 
mie, Ib.  4828,  4.  AuO.  4854.  Grundriss  der 
Waarenkunde,  Ib.  4838,  8.  Aufl.  4857.  Gab 
heraus:  Journ.  für  technische  u.  ökonomische 
Chemie,  4  8  Bde.  Leipz.  1828—38  ;  desgl.  z.  Th. 
mit  Sehwaigger-Seidal ,  B.  F.  Xarchaiid  u.  O. 
Werthar :  Journ.  für  praktische  Chemie,  72  Bde. 
Ib.  4  834 — 57.  —  In  beiden  Journalen  viele 
Aufsätze  von  ihm,  z.  B. :  Über  Weisskupfer 
(1,4  828).  Über  Bablah  (I  u.  II,  4828).  Ueber 
blauen  durch  Kupfer  gefUrbt.  GiasHuss  (1, 4  828). 
Über  d.  Flamme  u.  Davy^s  Sicherheitslampe 
(111,4  838).  über  Platinirung  des  Glases  (Ib.). 
Weber  d.  Färben  d.  Wolle  mit  Berlinerblau  (IV, 
4  829).  Über  d.  gelbfürbend.  Eigenschaften  d. 
Samens  v.  Trifolium  repens  u.  pratense  (VII, 
4830).  Analyse  d.  Schlacken  von  Freibergcr 
Schmelzprozessen  {XI,  4834).  D»  einiger  Guh- 
ren  (Ib.).  D«  einig.  Obsidiane,  d.  Spharolitbs, 
Perlsteins  u.  Pechsteins  (XV,  4  832).  Do  einer 
mergelart.  Erde  v.  Zscheppline  (XVII,  4  833,. 
über  Chlorometrie  (XVIII,  4833).  ~  Analyse 
zweier  Raseneisensteine,  des  Pseudo- Apatits 
usw.  (V,  4835).  D«d.  sog.  Chlorilspoths  (VI, 
4835).  Beitr.  z.  Kenntn.  d.  Nickels  (VII,  4836). 
Über  sog.  kUnstl.  Aepfelstture  (IX,  4  836).  Am- 
moniak im  Sassolin  (XIII,  4  838).  BenzoSstfuro 
im  Pferdeharn  (Ib.).  Über  d.  Anwend.  d.  ge- 
schmolz. Chlorcalciums  bei  d  organ.  Analyse 
(Ib.).  Zusammensetz.  d.  Peucedanins  (XVI, 
4839).  Dod.  Krümelzuckcrs  (Ib.).  Untersuch, 
d.  Indigo  (XIX.  4840;  XXII  u.  XXIV,  4844). 
Zosammensetz.  d.  Chtornickel-  u.  lodnickel- 

43 


675 


RrdmiLfin 


Xrman. 


676 


Ammoniaks  (XIX).  Verhalt,  d.  Asparagins  an- 
ter boh.  Druck  (XX,  1840).  Über  v.  XobeU'f 
VenrieiräUig.  v.  Zeichnungen  durch  Galvanism. 
(Ib.).  Über  d.  schwarze  Substanz  bei  Einwirk, 
von  Schwefelsäure  auf  Alcohol  (XXI,  4840). 
Fluor  im  menschl.  Körper  (XIX).  Über  d.  Ani- 
lin (XX).  Zusamniensetz.  d.  Stearin-  u.  Mar- 
garinsüure  usw.  (XXV,  4  84S).  Verhalt,  d.  wein- 
saur.  Silberoiyds  gegen  Chlor  u.  gegen  was- 
serfreies Ammoniak  (Ib.).  Über  Hämatoxyltn 
(XXVI.  1842)  Üb.d  Entsteh,  d.  Baldriansäure 
aus  Indigo  (XXVIl,  1842).  Über  Jaune  Indien 
u.  Euxanthin  (XXXIII,  1844).  Über  Euxan- 
thinsliure  (XXXVII,  1846).  Verhalt,  d.  Oxy- 
pikrinsaurez.  Slyphninsäure  (XXXVIII.  1846). 
Analyse  und  Schwefelgehalt  einiger  Samen- 
Aschen  (XXXIX,  1846).  Aschenanalyse  (XLI, 
4847).  Merkwürd.  Structurvertfndr.  d.  blei- 
halt. Zinns  (LH,  1851).  Verhalt,  d.  Mellith- 
säure  In  hohr.  Temperat.  (Ib.).  Über  d.  Atom- 
gewichte d.  einfach  Körper  (LV.  1852).  Ver- 
halt, d.  schwefelsaur.  Bleioxyds  beim  GlUheo 
(LXII,  1854).  Aschenbestand Ihei le  d.  Viscum 
alb.  (LXV,  1855).  —  Mit  0. 0.  Lehauum:  Über 
d.  Harnzucker  usw.  (XIII,  1838).  —  MitB.F. 
XarohABd:  Über  d.  quantitat.  Bestimmung  d. 
Slickstofifs  in  organ.  Körpern  (XIV,  1838).  Zu- 
sammensetz, d.  Salicins  u.  Phloridzins  (XV, 
4838).  Über  d.  Atomgewicht  d.  Kohlenstoffs 
(XXIII.  4844).  Über  d.  Bild.  d.  Cyans  (XXVI, 
4  84t).  Über  d.  Atomgew.  d.  Wasserstoffs  u. 
d.  Calciums  (Ib.).  Umwandl.  d.  Zimmtsäure 
in  Hippursäure  im  thier.  Organismus  (Ib.). 
Üb.  Bild.  V.  Butterstture  bei  d.  Gährung  (XXIX, 
4  843).  Atomgewicht  d.  Calciums  (XXXI,  4844). 
D^d.  Kupfers,  Schwefelsa.  Quecksilbers  (Ib.). 
Dod.  Eisens  (XXXIII,  1844).  Rechtfertig,  ei- 
niger Atomgewichtsbestimmungen  (XXXVII, 
1846).  Angebt.  Stickstoffgehalt  d.  Picrotoxins 
u.  Analyse  stickstoffhaltig.  Körper  (Ib.).  Mel- 
lithsäure  (XLIII,  4848).  Nachtrdgl.  Bemerkk. 
üb.  d.  Atomgew.  d.  Calciums  (L,  4850). 


ii  Axel.  —  Lehrer  an  der 
Bergacademie  zu  Fahlun.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  za  Stockholm  (Or), 

geb.  4  84 i,  Aug.  4  2,  Stockholm. 

Undersökning  af  Praseolith  och  Esmarkit  (Vet. 
Acad.Ha'ndl.  4  840).  Undersökn.  af  Leukophan 
(Ib.  id.).  Ündersökn.  afett  skapolithartadt  Mi- 
neral etc.  (Ib.  4842).  Ündersökn.  af  Lerjord- 
silicater  (Ib.  id.).  Ündersökn.  af  Uwarowitoch 
Monradit  (Ib.  id.).  Öfver  Zinkens  atomvigt  (Ib. 
4848).  Ündersökn.  afKeilhauit  etc.  (Ib.  4844). 
ündersökn.  af  fUltspatartade  MIneralierna  etc. 
(Ib.  4  846).  Om  de  in  Sverige  förekommande 
bergarter,  som  föra  hornblende  eller  augit  (Ib. 
td  ).  Försök  tili  en  geogno^tisk-mineralogisk 
beskrlfn.  öfver  Tuoabergs  socken  (Ib.  4848). 
Danemora  jernmalms  fUlt  in  Upsala  Itfn  (Ib. 
4860).  ütö  Jernmalmsfttlt  i  Stockholms  Ittn  be- 
Bkrifvet  (Ib.  4  854).  Om  de  Jagtagelser  öfver 
vatlenhöjdens  och  vindarnes  förfindrlngar,  som 
nyligen  blifvit  vid  dtakilliga  fyrbäks-stationer 
kring  Sveriges  kuster  tillvttgabragta  etc.  (Ib. 
4  856).  —  Kleinere  Aufstttze  in :  Ofversigt  af  K. 
Vet.  Acad.  Pörhandlingar. 


ErdmasBi  He  in  rieh  Eduard  Otto. 

—  Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Chemie  am  königl. 

Cadetten-Corps  in  Berlin.   Sobn  von  Carl 

Goltlieb  Heinrich  (Diss,), 

geb.  4  829,  Oct.  4,  Berlin. 
Diss.  de  saccharo  lactico  et  amylaceo,  BeroL 
4855. 

Eriol  (Sljernsträhl  *),  J  o  h  a  n  n.  —  Prof. 

d.  Physik  und  Astronomie  an  d.  Univ.  za 

Dorpat  (RN)  (A), 

geb.  4  607, StrengnSs,  Söder- 

manland, 

gest.  4  686,  Dec.  22,  (Dorpat?), 
Achtzehn  Disputationen  pbysikat.  u.  matbe- 
mat.  Inhalts,  z.  B. :  De  theoria  solis,  4638;  De 
astronomiae natura,  4644;  Decoelo,  4642;  De 
mundo,  4  642;  De  meteoris,  4643;  De  natan 
olementorum  in  genere,  4644;  De  diebusci- 
nicularibus,  4644  ;  De  metallis,  4646;  Disieri 
optica,  1650. 

*  Nach  seiner  Adeliio;  im  J.  1653. 

Erlol  (Erichsen),  Johann  GoUrrieJ. 

—  Arzt,  Stadtphysicus  in  Bergen,  u.  Vor- 
steher d.  norwegischen  Salpelerwerks  ;  H' 

geb Halle  od.  Grafscb. 

Mansfeld, 
gest.  4768,  Nov.  i,  Scheen,  sudl. Nor- 
wegen. 
Om  salterne  og  saltaglige  Corpora  (Ökooomiale 
Magai.  DI.  VII) . 

Erman*!  Paul.  —  Lehrer  d.  nysii 
an  d.  allgemein.  Kriegsschule  seit  479t. 
Prof.  ord.  d.  Physik  an  d.  Univ.  seil  1809. 
Mitgl.  (seit  4  806)  und  Secret.  (l8fO--4« 
d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Berlin  (S.  Gedäehims*'' 
redev.  Du  Bois^Heymond,  Abh,  d.Beri. 

Acad.{SbV, 

geb.  4764,  Febr.  29,  Berlin, 

gest.  4  85«,  Oct.  44,  Berlin. 
Umrisse  zu  d.  physischen  Vnrhiltnisarn  de« 
von  Oented  entdeckten  elektro-cbamisrhfa 
Magnetismus,  Berl.  4824  (Auszug  in  Oilb.ABfl 
LXVII).  ~  Versuch  einer ZuräcktUbr.  d.  maa- 
nigfalt.  Erscheinungen  d.  elektr.  Reisong  aaf 
einen  einfachen  chemisch-physischeo  Grand- 
Satz  (Abhandt.  Berl.  Acad.  484a~«3:.  Iber 
d.  wecbselseit.  Einfluss  v.  Elektricitstu.  Wir- 
methtitigkeit  (Ib.  4844—45).  Bemerkk.  hbe* 
d.  Verhültniss  d.  unmagnet.  Blsens  snr  telti- 
risch.  Polarität  (Ib.  id.).  Wahmehmuafte  nt 
d.  Blut  einig.  Mollusken  (Ib.  4846—47:.  ^or- 
Ittuf.  Bemerkk.  über  d.  durch  blo«6  geometr 
Ungleichheit  der  Berühmngsflaclieo  errege 
elektr.  Spannung  (Ib.  id.,  auch  8IIb.  Aas 
LXIV).  Über  e.  eigentbüml.  reciproke  Wirkoa; 
d.  zwei  entgegengesetzten  elektr.  Thittgkeitts 
(Ib.  4848—40;  auch  Ann.  chim.  ph>a.  XXV. 
4  824).  Über  d.  aus  d.  Quellen  sich  eiybeade 
Temperatur  d.  Bodens  In  d.  Oageod  ▼.  Barte 


677 


Emum 


BniBtiAg. 


678 


tb.  id.).  ttber  d.  Frage :  Ob  potarisirle  Strah- 
leo  e.  GlasQttcbe  durch  Absorpt.  mehr  erwfir- 
inen  als  nicht  polarisirte  (Ib.  id.)  Über  e.  ano- 
mal scheinenden  Erfolg  beim  Freiwerden  d. 
latenten  Wärme,  mit  Beiieh.  auf  d.  Thermo- 
logie  d.  Ariitottles  (Ib.  1815).  Über  d.  roagnet. 
Verhaltoisae  d.  Gegend  v.  Berlin  (Ib.  4  828). 
Beitrüge  z.  Monographie  d.  Marekanit,  Turma- 
(in  u.  brasil.  Topas  in  Bezug  auf  ElektriciUii 
(Ib.  I8S9J.    Über  d.  mit  d.  Tiefe  wachsende 
Temperatur  d.  Erdschichten,  nach  Beobb.  im 
BobriochzuRüdersdorf  (Ib.  4  884).  Überepop- 
(inche  Figuren  d.  Arragonits  ohne  vorläuf.  Po- 
Urtsation  (Ib.  488tK    Über  Erzeug,  von  Elek- 
troiDagaetisro.  durch  blosse  Vertbeil.  d.  Pola- 
rität in  einem  unbewegt.  Magnet  (Ib.  id  )   Über, 
d.  autoroatische  Undulation  d.  Nebenkiemen 
einiger  Bivalven  (Ib.  4  888).  —  Über  d.  elek- 
troskop.  Phänomene d.  Volta*schen  Stiule  (Oilb. 
Ann.  VIII,  4804  u.  X,  4  801).  Versuch  e.  phy- 
sischen Theorie  d.  Volta'schen  Sttule  (Ib.  XI, 
(80S).   t'ber  d.  Entlad,  d.  Volta'schen  Sfiule 
durch  Vermittlung  e.  betrfichtl.  Strecke  eines 
Stroms  (Ib.  XIV,  4803).  Skeptische  Beitrage  z. 
atoiotphttr.  Elektrometrie  (Ib.  XV,  4808).  über 
die  fünfTache  Verschiedenheit  der  Körper  in 
Rücksicht  auf  galvanisches  Lei tungs vermögen 
Ib.  XXII,  4  806.  —•  Gekrönt  vom  Natiooal-ln- 
stitoi  mit  dem  von  VapoUon  ausgesetzt,  gal- 
van.  Preis  von  8000  frs  ).  Überd.  trockne  Vol- 
ta'ache  Stfule  (mit  KarAehaiiz,  Ib.  id).   Über 
elektrisch-geographische  Polarität,  permanente 
elektr.  Ladung  o   magnetisch-chemische  Wir- 
kungen (Ib.  XXVI.  4807).  Untersuch.  Uberd. 
i«as  io  d.  Schwimmblase  d.  Fische  usw.  (Ib. 
.\XX,  4808).   überd.  gleichzeitige  Entstehen 
V.  m«cbaDisch.  Cohärenz  u.  chemisch.  Ver- 
waodtach.  (Ib.  XXXIL4808).  Über  Muscular- 
CoDtraciion  (Ib.  XL,  484  2).  Über  einige  theo- 
rei.  Modificatiooen  d.Dalton'schen  Hygrologie 
u%w.  (Ib.  id.).  —  Merkwürd.  magnet.  Beob- 
»<*htaog  (Poff.  Ado.  IX,  4  827).   On  the  in- 
(lueoce   of   friction   upon  thermo-electricity 
Report.  British  Associat.  f.  4845). 

*  Seine  Vovfahnn,  sv  Mablbaiuen  im  EImm  wohn- 
haft, aaBnteo  tich  Krmendinger,  welchen  Na- 
aen  der  VrfroMTater ,  der  eich  in  Genf  niederlieM, 
in  £  rman  verwandelte. 

BrflMUii  Georg  Adolph.  —  Dr.  Phil., 
Prof.  extr.  an  d.  Uoiv.  zu  Berlin  seit  1839; 
einige  Jahre  auch  Lehrer  am  Collie  fran- 
rais  daselbst.  Sohn  des  Vorigen  (Or)^ 

geb.  1806»  Mai  IS,  Berlin. 
Rationte  quae  inter  volomina  corporis  ejus- 
dem:  sotidi,  liquescentis,  liquidi,  intercedit, 
«pecimen,  Berol.  4  8S6  (Auch  Pogg.  Ann.  IX). 
Rf  tse  um  die  Welt  durch  Nord-Asien  und  die 
Iteideo  Oceane  in  d.  Jahren  4  8S8--80,  4.  Ah- 
Iheit.  SBde  Beri.4888— 4S,S.  Abth.(phy8ikal. 
Beobb.)  i  Bde.  nebst  Atlas.  Ib.  4885—44.  Der 
lauf  des  Ohi  zwischen  Tobolsk  u.  Obdovstl, 
Ib.  4  8S4.  De  inclinatiools  virium  magnetica- 
mn  measura,  Ib.  4889.  Fragmens  sor  Hero- 
dote  et  la  Sib^e,  Ib.  4884.  Gab  heraus  :  Ar- 
chiv für  wissenschaftl.  Kunde  voo  Russland, 
4S  Bde.  Ib.  4844—66  (Worin  viele  meteorol. 
n.  geogr.  Aoisitxe  von  ihm).  Briefwechsel  zwi- 


schen Olben  u.  Baaaal,  1  Bde.  Leipz.  4851.  — 
Ober  d.  Temperet,  v.  Königsberg  (Pogg.  Ann. 
XI,  4  817).  Ausdehn.  d.  Meerwassers  (Ib.  XII, 
4  818).  Magnet.  Beobb.  in  Russland  (Ib.  XVI 
u.  XVII,  4  819).  Baromelr.  Anomalie  in  Ostsi- 
birien (Ib.  XVII).  Ursache  d.  Stockung  im  Er- 
kalt.  flüssig.  Legirungen  (Ib  XX,  4880).  Ge- 
stalt d.  erdmagnet.  Linien  (Ib.  XXI,  4884). 
Mittl.  Windriebt,  in  Asien  (Ib.  XXIII,  4  884). 
Bezieh,  d.  Barometerstandes  z.  geogr.  Länge 
u.  Breite  (Ib.  id.).  Magnet.  Declinat.,  Inciinat. 
u.  Intensität  v.  Beriin  (Ib.  id.  u  LX VIII,  1846). 
Bodentemp.  in  Sibirien  (Ib.  XXVIII,  4833). 
Höhe  d.  Kasp.  Meeres  u.  einiger  Vulcane  in 
Kamtschatka  (Ib.  XXXVIII,  4  836).  Declination 
zu  Irkutzk  u.  Einfluss  e.  Erdbebens  darauf 
(Ib.  XXXIX,  4  886).  Aendr.  d.  spec.  Gewichts 
d.  Meerwassers  durch  d.  Wärme  (Ib.  XLI, 
4  887).  Wahrscheinl.  Bahn  d.  August-  u.  No- 
vember-Asteroiden (Ib.  XLVIII,  4  889).  Me- 
teoreisen in  Russland  (Ib  LXI,4844).  Gesetze 
d.  Absorpt.  d.  Lichts  in  lod-  u.  Bromdampf 
(Ib.  LXVIII  u.  LXIX,  48«6).  Ober  barometr. 
Beobb.  u.  Folgerungen  daraus  (Ib.  LXXXVIII, 
4858).  Über  d.  Salzgehalt  d.  Meerwassers  usw. 
(Ib.  Gl,  4857).  Mit  P.  Harter:  Mess.  d.  perma- 
nent. Ausdehn.  d.  Gusseisens  usw.  (Ib.  XCVII, 
4  856).  —  Über  d.  Aufstell,  eines  Inclioatoriums 
auf  einem  Schiffe  (Astr.  Nachr.  XVI.  4  889). 
Über  Slornschnuppenbeobb.  (Ib.  XVII,  4  840 
u.  XVIIl,  4  844).  Vergleich  seiner  magnet.  Be- 
obb. mit  d.  Theorie  d.  Erdmagnetismus  von 
Gauss  (Ib.  XIX,  4  841)  Bemerkk.  üb.  d.  Her- 
schel'sche  Aktinometerusw.  (Ib.  XXXV,  4858). 
Noch  magnet.  Beobb.  u.  geogr.  Ortsbestimm, 
daselbst,  —  On  the  continuauce  of  magnetical 
and  meteorological  observations  (Report  Bri- 
tish Assoc.  f.  4  845).  On  the  calculation  of  the 
Gaussian  Constants  for  4810  (Ib.  4  846—48). 

Emesiii  Johann  August.  —  Dr. 
Theol.,  Rector  der  Thomasschule  in  Leipzig 
(1734),  dann  Prof.  folgweise  d.  alten  Lite- 
ratur (4741),  Beredsamkeit  (f  756)  u.  Theo- 
logie (1759)  an  d.  Univ.  daselbst  (A)  (M), 
geb.  1707,  Aug.  4,  Teonstädt,  Thü- 
ringen, 

gest.  1784,  Sept.  1 1,  Leipzig. 
Initia  doctrinae  solid ioris ;  Pars  prima,  arith- 
meticam,  geometriam,  psychologiam  et  onto- 
logiam  compleia,  Lips.  4  784,  7.  Edit.  4788. 
—  Viel  Philologisches  u.  Theologisches. 

Enstlag,  Arthur  Conrad.  —  Dr. 

Med.,    erst  pract.  Arzt  in  Braunscbweig, 

dann  Pbysicus  d.  Aemter  Sachsenhagen  u. 

Stadthagen  in  Kurhessen  (M)  (St), 

geb.   1709, Sachsenhagen, 

gest.  1768,  Sept.  f  I,  Sachsenhagen. 
Nudeus  totius  medicinae  quinquepartitae  oder 
vollkommener  Apothekerscbatz,  continens; 
4)  Leiicon  et  Dispensatorium  pharmaceuticum, 
1)  Lexicon  praclico-chymicum,  8)  Lex.  theo- 
retico-medicum,  4)  Lex.  chirurgicum,  5)  Lex. 
theoretico-anatomicum.  Heimst.  4  744,  neue 
Aufl.  4  770.   Histor.  u.  pbysikal.  Beschreib,  d. 

43* 


679 


Ertel 


Eachenmayer, 


680 


SteiDhuder  Meeres  (Rintelosohe  Anzeig.  i  766 
U.  <767). 

Eriel,  Traugotl  Lebrechl.  —  Seil 
1820  Eigeothümer  des  zu  München  von 
Reichenbach  gegründeten  mathema- 
lisch-mechaniscben  Instituts,  in  welchem 
er  auch  seine  Ausbildung  als  Mechaniker 
erlangt  halte  (Or)  (GAM.XXXlY,S.63tJ, 

geb.  1 778,  Sept.  «9,  Forchheim,  b.  Frei- 
berg, Sachsen. 
Über  die  von  ihm  gelieferten  astronom.  In- 
strumente siebe  Astr.  Nachr.  IX,  XIII,  XIV, 
XVI,  XVIII  u.  XXX.  —  Später  sind  auch  seine 
beiden  Söhne,  0toTg  (geb.  18<8,  Nov.  29)  und 
0Mtav  (geb.  48«9,  Sept.  <3)  mit  in  d.  Geschäft 
eingetreten. 

End0beB|  Jobann  Christian  Po- 
lykarp.  —  Mag.  Phil.,  Prof.  d.  Physik  (ex- 
traordin.  1771,  ordin.  4775)  an  d.  üniv. 
zu  Göltingen.  Mitgl.  d.  Soc.  d.  Wiss.  da- 
selbst (Nov.  Comm,  Soc,  Gott.  \IUJ  (MJ, 
geb.  4  744,  Juni  2J,  Quedlinburg, 
gest.  4777,  Aug.  19,  GöUingen. 
Betrachtungen  über  d.  ünvollsländlgkeit  d.  Mi- 
neralsysteme,  Gott.  4768.  Anfangsgründe  d. 
Naturgeschichte,  Ib.  id.,  neue  Aufl.  von  J.  F. 
Omelin,  Ib.  4  782  u.  94.  Anfangsgründe  d.  Na- 
turlehre, 8^  Ib.  4  778,  6.  Aufl.  von  O.  C.  Lich- 
tenberg, Ib.  4  794.  Anfangsgründe  d.  Chemie, 
Ib.  4775  ;  neue  Aufl.  von  J.  C.  Wiegleb,  Ib. 
<784  u.  4  790.  Physikal.  Bibliothek,  4  Bde.  Ib. 
4  774—79.  Pbysikal.-chemische  Abhandll.  4. 
Bd.  Ib.  4  777.  Super  purpura  minerali  obser- 
vationes  cbemicae  (Nov.  Comment.  Gott.  V, 
4774).  Aluminis  rosei  quod  fratres  Oravenhor- 
itii  Bninsvigae  paraot  examen  chemicum  (Ib. 
VI,  4  775).  Experimente  nonnulla  Blackianam 
de  a6re  üxo  doctrinam  spectantia  (Ib.  VII, 
4  776).  Lex  vulgaris  caloris,  secundum  quani 
calor  corporum  cerlo  temporis  intervallo  cre- 
scere  vel  decrescere  dicitur,  ad  examen  revo- 
cata  (Ib.  VIII,  4777).  Fernere  Aufsätze  in  d. 
llannöv.  Magazin,  Gült,  gelehrt.  Anzeig.  usw. 

Eiohab-KrooB,  Adolph.  —  Lebte 
4  8  Jahre  in  Ostindien,  theils  als  Kaufmann, 
theils  als  Resident  d.  hoUänd.-ostind.  Com- 
pagnie  auf  Sumatra  (4766  —  77),  theils, 
nachdem  er  einige  Jahre  in  Hamburg  pri- 
vatisirt,  als  königl.  dänischer  Agent  (4782 
—84);  zuletzt  in  Kiel  wohnend  (MJ, 

geb.   4736,  März  9,  Niederblum,  Insel 

Föhr, 

gest.  4  793,  Oct.  48,  Kiel. 
Beschreib,  d.  Insel  Sumatra  etc.  Hamb.  478S. 
Verschiedene  geogr.  Aufsätze  über  d.  sundi- 
schen u.  ostindischen  Inseln  (Sehiraeh's  polit. 
Journ.  4784—83). 

EsohoDbaoh,  Christian  Ehren- 
fr  i  ed.  —  Dr.  Med.,  pracl.  Arzt  erst  in 
Dorpat,  dann  in  Rostock,  darauf  (4756) 


Prof.  d.  Mathematik  und  endlich  (4766. 
Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Rostock, 
sowie  Stadlpbysicus  daselbst  (M), 
geb.   4  7  4  2,  Aug.  S  4 ,  Rostock, 
gest.  4  788,  Mai   23,  Rostock. 
Commeotatio  de  algebrae  primordiis,  Rostoch 
4766.   Mathematik,  4.Thl.  Ib.  4764.  —  Viel 
Mediciniscbes ,  auch  (in  d.  Rostock,  gemein- 
nütz.  Aufsätzen)  einiges  Meteorologisches. 

Esoheabaoh,  Christian  Gotthold. 
—  Dr.  Med.,  von  4  785  an  Prof.  d.  Chemie 
an  d.  üniv.  zu  Leipzig  (WSJ  (M.  U)  (S , 
geb.   4753,  Nov.  24,  Leipzig, 
gest.  4  834,  Nov.  40,  Leipzig. 
De  extractis  vegetabilium  Garayants,  Lipsiae 
4  779.  De  quibusdam  auri  calcibus  et  salibus 
mercurialibus  observationes,  Ib.  4  785.  Kunst- 
magazin  d.  Mechanik  u.  technisch.  Cbemie, 
Ib.  4  802.  --  Viele  Übersetzungen,  z.  B.  Brag- 
man's  De  materia  magnetica,  Do  U  Mtherit^i 
Theorie  de  la  terre,  etc. 

Esoheabaoh,  Hieronymus  Chri- 
stoph Wilhelm.  —  Privatdocent  an  d. 
Univ.  Leipzig  (4  785)  und  seit  4794  Inge- 
nieur-Capilän  im  Dienst  d.  hollSnd.-ostind. 
Compagnie  folgweise  auf  dem  Cap,  zu  Ba- 
tavia  und  Malacca.  Bruder  d.  Vorigen  (M  . 
geb.  4764,  März  30,  Leipzig, 
gest.  4797,  März  7,  Madras.* 
In  locum  Kaeitneiiaanm  de  multiplls  angolo- 
rum  tangentibus,  Lips.  4785.  Resolotio  pn>- 
blematis  geograpbici,  quoroodo,  si  datur  ob- 
jecti,  duobus  e  locis  dissitis  visi,  distaotia  m- 
perlicie  terrae,  alteriusque  loci  Situs,  determi- 
nari  possit,  locis  alterius  et  puncti,  in  cujus 
vertice  fuit  objectum ,  positio,  Ib.  4  788.  Be- 
schreib, u.  Gebrauch  d.  Fnak'scfien  Erdkor- 
pers  usw.  Berlin  4  788.  Diss.  de  serienim  r«- 
versione,  formulisanalytico-combinaloriis  fi- 
bibita,  Lips.  4  789.  —  Viele  tberselzungeo  an» 
d.  Holtandischen  (Werke  v.  X.  Xalltr«  Cvtk- 
bertson,  ▼.  Xamni,  Deinuum  etc.)  u.  Fraoiu- 
sischen  (Boseovich*s  Astronomie) ;  auch  einu-« 
Abhandl.  von  F.  Bergmaa  aus  d.  Schwed.  ID^ 
Lateinische. 

*  Als  enf Utehcr  Kriegtgefaofeaer. 

BiohMUBayer,  Carl  Adolph  von* 
—  Dr.  Med. ,  Arzt  zu  Sulz  u.  Physicus  lu 
Kirchheim  4  798,  darauf  Prof.  erst  (4  800'> 
extraordin.  d.  Medicin  u.  Philosophie,  danu 
(4  8  4  8)  ordin.  d.  pract.  Philosophie;  seit 
4  836  als  Privatmann  zu  Kirchheün  unter 
Teck  lebend  (ET)  (G.  4  853;, 

geb.    4  770,  Juli     4,  Neuenbürg,  Wur- 

temberg,  •• 

gest.  4852,  Nov.  47,  Kirchheim    ooler 

Teck. 

Diss.  Principia  quaedam  disciplinae  natar»lt«. 
ioprimis  chemiae  ex  metapbysica  oaturae 
struenda,  4796.  Versuch,  die  Gesetze 


681 


Etcher 


Etehwege. 


682 


liseher  EnobeiDUDgen  aus  den  Sätzen  derNa- 
turmetaphysik,  mithin  a  priori,  zu  erklären, 
Tub.  1798  Betrachtungen  über  d.  physischen 
Weltbau,  Heilbronn  1852.  —  Viel  anderweitig 
Philosophisches. 

*CarlAufa«t  in  ilf);  Adam  Chrictoph  Au- 
ra »t  in  ((7.18&3). 
••  gtb.  1768,  Juli  4  {Jf), 

ElohaTi  Hans  Caspar.  —  Amtmann 

in  Kussnacht,  Canton  Schwyz  (ZNG), 

geb.  4768,  .  .  .  Zürich. 
Meteorologische  Erörterungen  No.  1>-24,  Zü- 
rich 18t 8 — ^iO.  Einige  Nachrichten  u.  Bemer- 
kungen meteorolog.  InhallSi  Ib.  1822. 

Eseher  TOB  der  Llnthi  H  a  n  s  C  0  n- 
rad.  —  Anfangs  im  Fabrikgeschäfl  seines 
Vaters  thtttig  und  dann  studirend  (in  Göt- 
tingen) und  auf  Reisen  gebildet,  betrat  er 
1798  die  politische  Laufbahn,  die  er  indess 
1802  wieder  verliess,  um  sich  der  grossen 
rnlerQehmung  (d.  Regulirung  d.  Linthflus- 
ses)  zuzuwenden,  die  ihm  den  Beinamen 
tvoD  der  Linth«  erworben  bat.  Seit  4  84  5 
Mitgl.  d.  Züricher  Staatsraths  (Sein  Lehen 
van  riottinger,  Zürich  1852;  (MAI), 
geb.   4  767,  Aug.  24,  Zünch, 

gest.  4  823,  März  9,  Züricb. 
l  ber  Tbalbiidung  (GUb.  Ann.  Uli,  4  846).  Über 
d.  Verwüstungen  im  Banientbal  (Ib.  LX,  4  84  9). 
Iber  die  fremdartigen  Geschiebe  und  Fels- 
blocke in  verschiedenen  Ländern  (Ib.  LX, 
tH20'.  €ber  das  Vorwärtsgehen  der  Gletscher 
Ib.  LXIX,  4824).  Geognost.  Übersicht  d.  Al- 
pen (Alptna,  Bd.  1,  4806).  Materialien  zu  e. 
<ie«cbichte  des  Bergbaus  in  Tracbsellaucnen 
IIb.  Bd.  il,  4  807).  Etwas  über  Bergscblipfe usw. 
Neuer  Sammler  r.  Bündlen,  Bd.  IV,  4808).  Bei- 
trage zur  Gebirgskunde  der  Schweiz  (Frdbel 
u.  Hmt's  Mittbeil,  aus  d.  Gebiete  d.  theoret. 
Erdkunde  I.  —  posthum). 

Bioher  tob  der  Llnth,  Arnold. 

-  Sohn  des  Vorigen.  Prof.  d.  Geologie  an 

d.  Cniv.  zu  Züricb  (Or), 

geb.  4  807,  Juni  7,  Zürich. 
Die  Abschnitte :  Geologie,  in  den  »Gemttlden 
des  Canton  Ziirich«,  Zürich  4888.  Erltfutr.  d. 
\üsicbten  einiger  Contact-VerhUltnisse  zwi- 
M:hen  kryslallin.  Feldspathgesteinen  und  Kalk 
im  Berner  Oberlande  (N.  Denkschr.  d.  allgem. 
.Schweiz.  Oesellsch.  III,  4839).  Über  d.  Molas- 
«c^'rbilde  d.  östl.  Schweiz  (Mittheil.  d.  natur- 
forvsh.  Oesellsch.  in  Zürich,  fia.  1, 4847).  Über 
d  Thermalquellen  von  Pfttfers (Ib.  Hft.  II,  4848). 
l  ber  d.  BilduDgsweise  d.  Landzunge  von  Hür- 
den im  Zürcher  See  (Ib.  VI,  4852).  Analogie 
zwincb.  d.  jetzigen  Geröilbildungen  u.  d.  Na- 
gelflub  (Verbandl.  d.  Versamml.  zu  Winter- 
thur,  1846,.  Gebirgsprofil  von  St.  Tripsor  usw. 
:L«üah.  u.  BroBB's  Jahrb.  4  844).  Eindrücke  in 
d.  Nagel fluh-Gescn leben  (Ib.  id.).  Alter  d.  letz- 
ten Alpenbebung;  Eiszeit;  Gletschertheorie 
usw.  (Ib.  4  842).  Beitrüge  z.  Kenntn.  d.  Tyro- 
1er  u.  Bayrischen  Alpen  (Ib.  4845).  Geognost. 


Beobb.  über  einige  Gegenden  d.  Vorarlbergs 
(Ib.  4846).  Über  BefttrAm*!  und  Bdhtlisgk'a 
Theorie  skandinav.  Diluvialschrammcn  (Bogg, 
Ann.  LVI,  4  842).  —  Karte  d.  Cantons  Glarus, 
4  849.  Mit  Stader;  Geolog.  Karte  d.  Schweiz. 

Biohlaardii  Francesco.  —  Jesuit, 
Lehrer  d.  Philosophie  und  Mathematik  zu 
Perugia,  Tivoli  und  anderen  Orten  (J)  (BS), 

geb.  4  623,  ...  .  Rom, 

gest.  nach  4  699,  .  .  ;  . 
Microcosmus  physico-mathematicus ,  Perusa 
4  668.  Dialogus  opticus,  Romae  4  666.  Centuria 
problematum  opticorum.  Ib.  4667.  Lottere 
nelle  quäle  contengono  alcuni  discorsi  fisico- 
matematicf,  Ib.  4684.  De  impetu  tum  solido- 
rum,  tum  fluidorum  tractatus  duplex,  Ib.  4684. 
Cursus  physico-mathematicus,  Ib.  4  689.  De 
horologio  hydraulico.  De  sonopneumatlco  etc. 
(Schiaro  de  letterati,  Roma  4672). 

Esohmaim,  Jobannes.  —  Inge- 
nieur, Doccnt  d.  Astronomie  an  d.  Univ. 
zu  Züricb,  Major  im  Eidgenöss.  General- 
Quarliermeisterstabe  (OrJ, 

geb.  4  808,  Mai    7,  Wädensweil, Gant. 

Züricb, 

gest.  4  852,  Jan.  4  4,  Züricb. 
Ergebnisse  d.  trigonometr.  Vermessungen  in 
d.  Schweiz,  Zürich  4  840.  Bruchstücke  einer 
geometr.  Beschreib,  d.  Cantons  St.  Gallen ; 
St.  Gallen  4847.   Karte  d.  Cantons  St.  Gallen. 

BlohsollolZi   Jobann  Friedrich. 

—  Dr. Med.,  seit  4818  Prof.  d.  Medicin  u. 
Direct.  d.  zoolog.  Cabin.  d.  Univ.  zu  Dorpat 
(RN)  (Jubelfest  d,  Univ.  Dorpat,  4  852;  (N), 

geb.  4793,  Nov.  I  (A.  St.),  Dorpat, 
gest.  183  4,  Mai  7  (A.Sl.),  Dorpat. 
Begleitete  als  Schiflsarzt  und  Naturforscher  den 
Capit.  XoUebii»  auf  seinen  beiden  Weltreisen 
in  den  J.  4  84  5—4  8  und  4  823—26.  Seine  mi- 
neralog.  Sammlungen  auf  d.  ersteren  Reise 
sind  beschrieben  von  M.  ▼.  Engalhardt  in: 
Otto  ▼.  Xotiebne's  Entdeckungsreise  usw.  Wei- 
mar 4  824,  und  in  Oken's  Isis  4849.  —  Über  d. 
Koralleninseln  (N.  Inland.  Blatt.  4  84  8).  Araeo- 
metr.  Beobb.  (Kotiebne's  Reise,  Bd.  HI).  — 
Viel  Zoologisches. 

Biokwege, Wilhelm  Ludwig  von. 

—  War  4  800  fiergamts-Assessor  zu  Rie- 
gelsdorf in  Hessen,  4  803  Direct.  d.  Eisen- 
bütten in  Portugal  und  4  80ö  Artilierie-Ca- 
pitän  daselbst,  ging  darauf  4  809  nach  Bra- 
silien, wo  er,  im  Dienst  des  Kaisers  Dom 
Pedro,  zuletzt  (482  4)  Oberst,  General- 
direct.  d.  brasilian.  Goldbergwerke  u.  Di- 
rect. d.  kais.  Mineralienkabinets  zu  Janeiro 
ward,  meistens  in  Villa  Ricca  wohnend. 
Spütcr  ( 4  8  2  i)  Oberbergbauptmann  von  Por- 
tugal und  Genie-Oberst,  bis  4  830,  wo  er, 
von  Don  Miguel  vertrieben,  nach  Deutsch- 


683 


Eimarch 


Esper. 


664 


land  zurückkehrte  and  1 8  3  2  ein  (erfolgloses) 
Aclien-Untemehmen  auf  die  GoldwSsche- 
reien  in  der  Eder  (in  Hessen)  gründete ;  1 8  3  i 
von  Don  Pedro  wieder  nach  Portugal  be* 
rufen  und  in  seine  früheren  Stellen  einge- 
setzt, stieg  er  bis  zum  General-Lieutenant, 
als  welcher  er  1850  in  den  Ruhestand  trat 
und  abermals  nach  Deutschland  ging,  indess 
noch  1852  den  Titel  eines  Feldmarschall- 
Lieutenants  erhielt  (M.  W)  (OrJ, 

geb.  1777,  Nov.  15,  Aue  b.  Eschwege, 

Hessen, 
•gest.  1855,  Febr.   1,  Wolfsanger,    bei 

Gassei. 

Journal  von  Brasilien  oder  vermischte  Nachr. 
aus  Brasilien  nsw.  S  Hfle.  Weimar  ISIS — 49. 
Nachrichten  aus  Portugal  u.  dessen  Colonien, 
mineralog.  u.  ber^zmänn.  Inhalts,  herausgeg. 
von  J.  C.  L.  Zinekan,  Braunschw.  4  820.  Geo- 
gnost.  Gemälde  v.  Brasilien  u.  wahrscheinl. 
Muttergestein  d.  Diamanten,  Weimar  182S. 
Pluto  brasiliensis  oder  Brasiliens  Gold-,  Dia- 
manten- und  anderer  Mioeralien-Reichthum. 
Berlin  4839.  —  Vorkomm.  d.  elast.  Sandsteins 
in  Brasilien  (OUb.  Ann.  LVHI,  4  818).  Physi- 
kal.  u.  bergmänn.  Nachrichten  aus  Brasilien 
(Ib.  LIX,  484  8).  Über  einige  merkw.  brasil. 
Gebirgsformationen  (Ib.  LXV,  4 SSO).  Über  d. 
Hippuhten  in  d.  Umgegend  v.  Lissabon  (Kar- 
iten's  Arch.  IV,  4  832).  Geognost  Übersicht  d. 
Umgegend  v.  Lissabon  (Ib.  V,  4  882).  Geognost. 
Verhalte,  d.  Gegend  von  Porto  usw.  (Ib.  VI, 
4888).  Bemerkk.  über  d.  Bergbau  u.  d.  Hüt- 
tenbetrieb  In  Portugal  (Ib.  VIII,  488S).  Über 
d.  Gold  waschereien  in  d.  Eder  (Leoiduurd  u. 
Brena's  Jahrb.  4 838).  Aufsätze  in  K.  S.  ▼.  MoU'i 
Neu.  Jahrb.  u.  d.  Geogr.  Ephemeriden. 


(Esmark),  Jens.  —  Nach- 
dem er  von  4791 — 97  metallurg.  Reisen 
in  Sachsen,  Böhmen,  Ungarn  u.  Sieben- 
bürgen gemacht,  Ober-Bergamts- Assessor, 
dann  1802  Lector  d.  Mineralogie  u.  Phy- 
sik am  Bergseminar  zu  Kongsberg  u.  end- 
lich 4  814  Prof.  d.  Bergwissenschaften  an 
d.  Univ.  zu  Christiania  (EJ, 

geb.   1763,  Dec.  31,  Houlberg,  Stift 

Aarhuus,* 

gest.  4  839,  Jan.  26,  Christiania. 
Noget  om  Lysstraalernes  Braeking  och  Ob- 
jecternes  Afmaling  paa  Nethinden  i  Oejet, 
Kbh.  4788.  Kurze  Beschreib,  einer  mineralog. 
Reise  durch  Ungarn,  Siebenbürgen  u.  d.  Ban- 
net, Preib.  4797  (AuchN.bergmtinn.  Journ.  I). 
Reise  fra  Christiania  til  Trondhjem  etc.  Chri- 
stiania 4829.  Geognost.  Opiysningom  doKongs- 
bergske  ErtsQelde  (Skandinav.  Museum  4800). 
Mineralog. -geognost.  Oversigt  af  Ringerige 
(Norsk.  topograph.  Journ.  4  800).  DescripUon 
of  a  newTellurium  ;Tran8act.  Geol.  Soc.  IIl). 
Et  Ildmeteor  (Magaz.  f.  Naturvid.  I).  Middel- 
Barometerstand  og  Middeltemperatur  f.  Chri- 


sHania  4846—22  (Ib.  III).  Om  Norit-Fonsi* 
iionen  (Ib.  id.).  Bidrag  ill  for  Jordklodes  Hi- 
storie (Ib.  id.) .  —  Seine Beobb.  üb.  d.  Scfanee- 
gränze  in  Norwegen  (Gilb.  Ann.  XLl ,  48i2  . 
Meteorol.  Beobb.  (Astr.  Nachr.  I,  4823». 

*  g«b.  1762,  Dm.  31  {Vet,  Aend, Handi,  188%). 

Bsmaroh ,  L  a  u  r  i  t  z.  —  Bruder  von 

Jens.  Erst  Landmesser  (4  797),  spSlerCbef 

d.  Landwesens*Comptoir  für  Jötland  und 

Laland,  zuletzt  (seil  4  819)  Mitgl.  d.  königi. 

Landmesser-Examinations-ComniissioD  i  Ei, 

geb.   4765,  Mai  45,  Houlberg,  Stift  Aar- 

huus, 

gest 

Hist.  Efterretningen  om  Sandflugten  in  Norre- 
Jylland,  Kbh.  4  847.  Mit  H.  Oh.  Oeista«:  Be- 
retning  om  en  Undersögelse  over  Bornbolms 
Mineralrige,  utfört  4  84  8  etc.,  Ib.  4  819.  B«ret- 
ning  om  en  Undersögelse  over  Samme,  ulfort 
484  9  etc  ,  Ib.  4820. 

Esmark,   Hans  Morton  Thrane. 

—  Sohn  von  Jens.  Pfarrer  zu  Ramnns  (Jarts* 
berg),  Norwegen  (Or), 

geb.  4  801,  ..  .  Kongsberg. 
ijber  seine  mineralog.  Thfitigkeit  siehe  Fogf. 
Ann.   LXXVIII  (4  849)   S.  44  3  o.    LXXXMil 
(4  858)  S.  4  6S. 

Esperi  Johann  Friedrich.  —  Er$t 
Hauslehrer,  dann  (4760)  Adjunct  seine« 
Vaters,  Pfarrers  zu  Frauenaurach ,  darauf 
(1763)  Pfarrer  zu  Uttenreuth  und  seil  1779 
Superintendent  und  Inspector  d.  Kircbeo 
und  Schulen  zu  Wunsiedel  (M), 

geb.  1732,  OcL  6,  DrossenfeldfimBai- 
reuthiscliefi, 

gest.  4781,  Juli  4  8,  WunsiedeL 
Anweisung,  den  Lauf  eines  Cometen  und  an- 
deren Gestirns  ohne  astronom.   lostmmeotf 
und  matbemat.  Rechnungen  zu  beobscMeo, 
Erlang.  4  770.    Ausführt.  Nachricht  von  aev 
entdeckten  Zoolithen  unbekannter  vieriiisaai^er 
Thiere  usw.  fol.,  Nürnb.  4774  (Auch  tnoxos 
von  J.  F.  liewflamin ,  Ib.  4774).    Vom  Darch- 
gange  d.  Venus  durch  d.  Sonne  (Friok.  Ssmm- 
lungen,  4764).  Von  d.  sog.  grünen  Holzsleiom 
bei  Adelsdorf  (Ib.  4767).   Von  d.  OHfnoaJ  d 
kugelförm.  Körner  in  vitriolbaltig.  Schleier« 
(Naturforscher,  No.  6).   Beschreib,  d.  Klaa- 
Steiner  Höhlen  im  Bayreulhischen  fVermiscbte 
Beitr.  z.  pbysik.  Erdbeschreib.  B<l.  V}.    Rei»e 
zu  d.  Geilen reuther  OsteoJilhenhöbleo  us« 
(Schrin.  d.  Gesellsch.  naturf.  Freunde  io  BeH 
V,  4784 ;  auch  FrUnk.  Arch.  4  79«,  Bd.  L  o.  U 

EspeFi  Eugen  Johann  Christoph. 

—  Prof.  (extraord.  178i,  ord.  4800;  d 
Naturgeschichte  an  d.  Univ.  zu  Erlaogeo. 
auch  seit  1805  Direcl.  d.  Natoralteo-Ca* 
binels  daselbst  (MAIJ  (FE), 

geb.   17i2,  Juni  S,  Wunsiedel, 
gest.  4810,  Juli  27,  Erlangen. 


685 


Etpinoia 


EttingshaiueB. 


686 


Oryclogrephiae  Erlangensis  specimina  quae- 
dam  inprimisSpongtarum  petrefactarom  (Nov. 
Acl.  Acad.  Nat.  Cur.  VIII).  Lehrbuch  d.  Mi- 
neralogie usw.  Erlaogeo  4  810.  —  Viel  Natur- 
historisches,  besonders  Zoologisches. 

Espiaosa  (Espinosa  y  Teile  de  Por- 
tugal), Don  Josä  de.  —  Admiral  in  der 
spanischen  Uartne,  in  der  er  seit  1778  ge* 
dient.  Direct.  d.  Deposito  hidrografico  in 
Madrid  seit  der  Gründung  dieses  Instituts 
ums  Jahr  1798.  Hielt  sich  im  AuArage  d. 
Regierung,  nautischer  Zwecke  wegen,  von 
1807—14  in  England  auf  (BN)  (Navar- 
rete,  Opusci  11^  fv,Zach,  Corr.astr.XlllJ, 
geb.   1763,  März  ..,  Sevilla, 

gest.  1815,  Sept.  6,  Madrid. 
Memorias  sobre  las  observacionas  asfronomi- 
cas  hechas  por  los  navegantes  espanoles  en 
dislintos  lugares  del  globo  etc.  9  vol.  4®,  Ma- 
drid 4  809  (Darin  unter  anderem  die  gemein- 
ftcbaflKch  mit  F.  Banai  [siehe  Diesen]  aoge- 
stellteo  Schall  versuche).  —  S.  begleitete  M»- 
Uapiaa  auf  seiner  Reise  um  die  Welt  in  den 
J.  f  789 — 94  und  machte  viele  Beobb.  u.  Pen- 
delmessungen  auf  derselben  (siehe  ▼.  Zaeh'i 
mooatl.  Corr.  IV,  V  u.  XXV,  auch  Oltauuma 
in  ereile's  Journ.  IV).  —  Viele  Seekarten,  z.  B. 
von  d.  Südsee  (6  Blatt),  d.  Antillen,  d.  Golf  v. 
Mexico,  d.  atlant.  Meer. 

Bipyy  J  a  m  e  s  P . . .  —  Esquire  in  Phi- 
ladelphia, spSter  (ums  Jahr  4  843)  beim 
Kriegsdepartement  in  Washington  ange- 
stellt für), 

geb.  1785,  Mai  9,  .  .  . 
Pbilosopby  of  Storms,  Lond.  4844.  On  Storms 
.Brit.  Assoc.  Report  f.  4840.  On  the  four  daily 
ßuctuatioos  of  the  baromoter  (Ib.  id.).  Report 
00  Meteorology  (SilUm.  Journ.  Neue  Ser.  I, 
4846et  XIII,  485S). 

B0MlbMh,  Ernst.  —  Dr.  Pbil.,  bis- 
her privatisirend  in  Schleswig,  Kiel,  Ber- 
lin u.  a.  0.  (OrJ^ 

geb.  t83t,  Sept.  It,  Schleswig. 
Eine  Wellenmessung  im  Spectrum  jenseits  des 
Violetts;  über  d.  Anwend.  d.  Talhot'schen  Li- 
nien s.  Mess.  optisch.  Gonstanten;  Mess.  d. 
Brecbiingseiponenten  d.  ordentl.  Strahls  im 
Qoarx  (Pegf.  Ann.  XGVIII,  4856). 

Bsteagol,  8.  Stansel. 

BstorlUbBy,  Carl,  Graf.  —  Bischof 
▼on  Brlau  in  Ungarn  (LBJ, 
geb 

gest.  t799,  M»rz  4  6,  Erlau. 
Errichtete  zu  Erlau  auf  seine  Kosten  eine  Stern- 
«karte,  auf  welcher  der  Geistliche  u.  nachma- 
lige StadtpCarrer  lUdaraa^f  beol>achtete  (S. 
Bede'a  Jahrb.  47SO,  4  788  u.  Suppl.  III,  auch 
Xall's  Ephemeriden). 

BfllMTy  Franz  Joseph  Anton.  — 
Abb^  In  Wien  (M.  II J, 


geb.  4739,  Juni  7,  Schillingsfurst,  Ho- 

henlobe, 

gest.  < 803, (Wien?). 

Freimülb.  Gedanken  über  Hrn.  InspectorsA.  O. 
Werner  Verbesserungen  in  d.  Mineralogie  usw. 
Wien  4  790.  Versuch  einer  Mineralogie  für  An- 
fänger u.  Liebhaber  usw.  2  Bde.  Ib.  4794—97. 

d'fitie&nei  Jean.  —  Ingenieur  in  d. 
franz.  Armee  (4  7  i3 — 61),  dann  in  Schaum- 
burg-Lippe'sche  Dienste  tretend,  worin  er 
4765  Major  und  1785  Oberstiieutenant  d. 
Artillerie  u.  d.  Ingenieur-Corps  wurde  (MJ, 
geb.  1725,  März  1 4 ,  Cemay, Normand., 
gest.  1 798,  Jan.  22,  (Bückeburg?;. 
Tratte  des  Mines  etc.  Münster  4  779  (Auch 
deutsch,  Ib.  4  779).  M6m.  sur  la  d^couverte 
d'un  ciment  impön^trable  ä  Teau,  Paris  4  782. 
—  Erbauer  d.  Festung  Wilhelmstein  im  Stein- 
huder  Meer. 

EttittgihaiiflOBy  Andreas  von.  — 
Dr.  Phil.  u.  Med.,  k.  k.  Regierungsrath,  or- 
dentl. Prof.  d.  Physik  u.  Direct.  d.  physi- 
kal.  Instituts  d.  Univ.  zu  Wien,  früher  Prof. 
d.  hohem  Mechanik  an  d.  k.  Genie-Aca- 
demie  u.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  Mitgl. 
(von  t8i7 — 50  auch  Secretär)  d.  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  fWAJ, 

geb.  4796,  Nov.  25,  Heidelberg. 
Die  combinatorlsche  Analysis  usw.  Wien  4  826. 
Vorlesungen  über  d.  höhr.  Mathematik,  2  Bde. 
Ib.  4827.  Anfangsgründe  d.  Physik,  Ib.  4844, 
2.  Aufl.  4845.  Mit  A.  Baungartaer :  Dessen  Na- 
turlehre, 6.  Aufl.  4  889  u.  7.  Aufl.  4  842.  Gab  her- 
aus mit  A.Banmgartaer:  Zeitschr.  für  Physik u. 
Mathematik,  X  Bde. ,  Wien  4  826—82 ;  darin  von 
ihm :  Über  d.  Formeln  für  d.  Potenzen  d.  Sinus 
u.  Cosinus  usw.  (1, 4  826).  tjber  d.  Gebrauch  d. 
Methode  d.  unbestimmt.  Co&fflclenten  bei  Ent- 
wickl.  d.  Potenz  d.  Cosinus  usw.  (Ib.  Id.).  Auf- 
lös, eines  Systems  mehr.  Gleichungen  (V,  4  829). 
Aufltfs.  zweier  arithmet.  Aufgaben  (Ib.).  Be- 
stimm, d.  Vergrösserungsverhtfltn.  d.  Mikro- 
skope (Ib.).  Entwickl.  d.  Gleichungen  zwisch. 
d.  Kanten  d.  Gestalten  d.  tessular.  Krystall- 
syst.  (Ib.).  Entwickl.  zusammengesetzt.  Kry- 
stallgestalten  (VI,  4829).  tlber  Garns' Methode 
z.  naherungsweiseq  Berechn.  bestimmt.  Inte- 
grale (VII,  4880).  Beweis  d.  Stnzm'schen  Re- 
gel z.  Bestimm,  gewiss.  Wurzeln  d.  Gleichun- 
gen (Ib.).  Über  d.  ebenen  Curven,  die  ihren 
Evoluten  8hnl.  sind  (IX,  4  884).  —  Cancl^s 
Methode  z.  Bestimm,  d.  Intensit.  d.  reflectirt. 
u.  gebrochn.  Lichts  (Pegg.  Ann.  L,  4849).  Sur 
les  öquations  difTörentielles  des  ondulations 
lumineuses  dans  les  milleux  isophanes  (Compt. 
rend.  XXIV,  4847).  Über  d.  Einriebt,  u.  d.  Ge- 
brauch seiner  magnelo-elektr.  Maschine  (Be- 
richt üb.  d.  Naturforscher-Versamml.  zu  Prag, 
4887).  —  Über  d.  DifTerentialglelchungen  d. 
Lichtschwingg.  (Sitzungsber.  d.  Wiener  Arad. 
1, 4848).  Directe  u.  strenge  Ableit.  d.  Taylor*- 
sehen  Formel  (Ib.  td.).  über  einan  Satz  von 


687 


Ettling 


688 


Oreen,  das  elektr.  Potential  belreffead(Ib.id.). 
Beitr.  z.  Beweis  d.  Lehrsalzes  vom  Paralle- 
logr.  d.  Kräfte  (Ib.  II,  4849).  Zur  Nachweis,  d. 
Existenz  d.  Wurzeln  algebr.  Gleichungen  (Ib. 
V,  4850).  Beitr.  z.  Integral,  irrationaler  Diffe- 
rentialformeln (Ib.  id.).  Über  einige  Eigen- 
schaften d.  Flächen,  die  zur  Conslrucl.  d.  ima- 
ginär. Wurzeln  d.  Gleichungen  dienen  (Ib.  id.). 
Bemerkk.  zu  Fatiyal'i  Aufsatz :  Über  e«  allgem. 
Princip  d.  ündulationslehre  (Ib.  VIII  u.  IX, 
4  852).  Über  d.  neur.  Formeln  für  das  an  ein- 
fach brechend.  Mitteln  reflectirte  u.  gebro- 
chene Licht  (Ib.  XVIII,  4  855). 

Eittlng,  Carl  Jacob.  —  Dr.  PhiL, 
Prof.  extf.  d.  Mineralogie  an  d.  Univ.  zu 
Giessen  seit  4  849  und  Lehrer  d.  Natur- 
wissenschaften an  d.  Realschule  daselbst 
seil  «837  (Or)  fCiSU), 

geb.  4  806,  Apr.  4  5,  Rüsselsheim a.  M., 

bei  Mainz, 

gest.  4  856,  Juni  24,  Giessen. 
Analyse  eines  essigsaur.  Kupfer-Kalks  (Lieb. 
Ann.  I,  4  832).  Beitr.  z.  Kenntn.  d.  Bienen- 
wachses (Ib.  II,  4832).  Analyse  d.  valerian- 
saur.  Baryts  u.  Silbers  (Ib.  VI,  4838).  Analyse 
d.  Kreosots  (Ib.  id.).  Über  d.  Kohlensäure- 
fither (Ib.  XIX,  4837).  Über  d.  fither.  Oel  d. 
Spiraea  ulmaria  u.  dess.  Verbindd.  (Ib.  XXIX, 
4  839).  Über  d.  salicylige  Säure  (Ib.  XXXV, 
4844).  Untersuch,  des  bei  Giessen  vorkom- 
mend. Braunsleins  (Ib.  XLIII,  4  848).  Destil- 
lationsproducte  d.  saUcyligsaur.  u.  benzoö- 
saür.  Kupferoxyds  (Ib.  LIII,  4845).  Beschreib, 
einer  Gaspipette  (Ib.  id.).  Über  eine  neue  Zwil- 
lingsbild, d.  Glimmers  (Ib.  LXXXII,  4  85S). 
Untersuch,  einiger  rhombo^r.  Carbonspäthe 
(Tb.  XCIX,  4856). 

Eltmüller,  Michael.  —  Dr.  Med.; 
nach  2j8hr.  Reisen  in  Italien,  Frankreich, 
England  u.  Holland,  4  676  Assessor  d.  me- 
dicin.  FacultSt  u.  4  684  Prof.  d.  Botanik, 
Chirurgie  u.  Anatomie  an  d.  Univ.  zu  Leip- 
zig. Mitgl.  d.  Leopold.  Academie  (J)  (ANCL 
geb.  4  644,  Mai  26,  Leipzig, 
gest.  4  683,  März  9,  Leipzig. 
Collegium  pharmaceuticum.  Chemie  rationa- 
lis  ac  experimentalis  curiosa  (ed.  a  J.  Ch.Aoi- 
feld),  Leid.  4  684.  Pyrotechnia  rationalis  (in 
Operib.  omn.  cur.  O.  Franok),  Francof.  4688. 
Collegium  chymicum  habilum  ann.  4  674  (in 
Operib.  omn.  cur.  fil.  M.  £.  Sttmüller) ,  Ib. 
4708.  Tentamina  chymica,  Ib.  4708.  —  Viel 
Mediciniscbes. 

Etimftller,  Michael  Ernst.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  successive  exlr.  d.  Medicin 
(4  702),  d.  Anatomie  u.  Chirurgie  (4  706), 
ord.  d.  Physiologie  (4  74  9)  u.  d.  Pathologie 
(4724)  an  d.  Univ.  zu  Leipzig.  Sohn  des 
Vorigen.  Mitgl.  d.  Leopold.  Academie  (7;, 
geb.  4  673,  Aug.  26,  Leipzig, 
gest.  4732,  Sept.  26,  Leipzig. 


biss.  de  maculis  in  sole  visis.  [Gab  heraus  die 
Opera  omnia  seines  Vaters,  Francof.  4  708.  — 
Viel  Medicinisches. 

Etzlavb,  E  rhart.  —  Compassmacher 

in  Nürnberg  (WNJ, 

geb [Nürnberg, 

gest.  4  546  etwa,  .  .  .  Nürnberg. 
Verfertigte,  ausser  mehren  andern  Landkarten, 
eine  von  Deutschland,  genauer  als  bis  dahin 
vorhanden. 

BvdaaH>S|  aus  Knidos  In  Doris.  — 
Griechischer  Astronom  zu  Plato's  Zeitea, 
um  370  vor  Christ,  lebend  (B)  (BN)  (Arb), 

Ist  angeblich  Urheber  desjenigen  Weltsy- 
stems, welches  die  Planelen  mittelst  einander 
umschliessender,  durchsichtiger  starrer  Hohl- 
kugeln herumführen  lässt.  Soll  die  ersten  Him- 
melsgloben verfertigt,  auch  eine>Katoptrik  ge- 
schrieben haben.  Seine  Werke  sind  nicht  auf 
uns  gekommen. 

Bvgeaioi  Bulgaris.  —  Griechi- 
scher PrSlat,  Lehrer  der  Philosophie  folg- 
weise an  den  Collegien  auf  Corfu ,  zu  Co- 
zane,  Janina,  am  fierge  Athos  und  zu  Con- 
stantinopel ;  hielt  sich  von  4  767  an  einige 
Jahre  in  Leipzig  auf,  ward  später  (4  775) 
von  der  Kaiserin  Katherina  II.  zum  Erz- 
bischof von  Slavinien  u.  Cherson  erhoben, 
entsagte  aber  4  779  dieser  Würde  u.  lebte 
als  Privatmann  in  St.  Petersburg  (B)  (BN), 
geb.   474  6,  ..  .  Corfu, 

gest.  4  806,  ...  St.  Petersburg. 
Schrieb :  Elemente  d.  Naturphilosophie,  Wien 
4  804.  Vergleichende  Übersicht  der  drei  Sy- 
steme der  Astronomie.  Übersetzte  ins  Grie- 
chische: Segner's  Elemente  der  Mathematik, 
4  763,  Whiflton'i  Elements  of  geometry  u.  ei- 
nige ähnl.  Werke. 

Evklldos«  —  Wo  er  geboren ,  ob  in 
Sicilien  oder  in  Alexandrien,  ist  ungewiss, 
nur  sicher,  dass  er  zu  Athen  unter  Plato 
studirte  und  spUler,  um  300  vor  Christ., 
eine  mathematische  Schule  zu  Alexandrien 
hielt»  (B)  (BN)  (Mi), 

Vater  d.  Geometrie  durch  seine  »Elemente«, 
von  denen  fünfzehn  Bücher  auf  uns  gekom> 
men  und  häufig  herausgegeben  sind,  deren 
beide  letzten  indess  dem  Hyptiklei,  einem  an- 
deren alexandrinischen  Mathematiker,  zuge- 
schrieben werden.  —  Es  giebl  auch  unter  sei- 
nem Namen  eine  »Optik  und  Katoptrik«,  die 
Einige  zwar  nicht  für  sein  Werk  halten  wol- 
len, deren  Fehler  Andere  aber  dem  Heraus- 
geber, Theon  von  Alexandrien,  zur  Last  legen 
(Siehe  Wilde,  Geschichte  d.  Optik,  1,44).  Seine 
sämmtl.  Werke  sind  edirt  von  David  Oregozj, 
Oxford  4703,  und  von  F.  Peyrmrd,  8  vol.  4", 
Paris  4  84  4—4  8. 

*  D»rf  nicht  verwechielt  werden  mit  Euklides  an« 
Megara ,  einem  Philosophen ,  der  eia  Jahrhundert 
firüher  lebte. 


689 


Enler 


Ealer. 


690 


Eolor,  Paul.  —  Pfarrer  erst  zu  St.  Ja- 
cob, daoo  (4708)  zu  Riechen  (beides Dörfer 
uQweit  Basel).  Vater  vod  Leonbard  (Or), 
geb 

gest.  «745,  MSrz  4  3,  Riechen.* 
Unter  den  Auspicien  von  Jacob  BemoiilU :  De 
rationibufl  et  proportionibus,  4*^,  Basil.  1 688. 
*  g«»t.  Min  1  (A.St.?)  {LSLS), 

B«l#r,   Leonbard.   —   Studirte  in 
Basel  erst  Theologie,  dann  Mathematik  u. 
Physik,  sowie  endlich,  da  er  17t 5  einen 
Ruf  als  Prof.  d.  Physiologie  nach  Peters- 
burg bekam,  auchMedicin;  ging  4727  nach 
Petersburg  und  zwar  als  acad.  Adjunct  d. 
höhr.  Mathematik,  ward  daselbst  1730  Prof. 
d.  theoret.  u.  experiment.  Physik,  u.  4  733 
d.  höhr.  Mathematik.  4744  als  Prof.  d.  Ma- 
thematik nach  Berlin  berufen  u.  daselbst 
«7  44  zom  Direct.  d.  math.  Klasse  d.  Acad. 
d.  Wiss.  ernannt,  blieb  er  in  dieser  Stel- 
lung bis  4  766,  wo  er  als  Mitgl.  d.  Acad. 
nach  Petersburg  zurückkehrte.    Auswärt. 
Mitgl.  d.  Pariser  Acad.  Erblindete  4735  auf 
einem  and  1766  auf  beiden  Augen  (Sein 
Eloge  par  iV.  Fus8,  4783;  (M), 
geb.  1707,  Apr.  45  (N.St.),  Basel, 
gest.  4783,  Sept.  7  (A.St.),  St. Peters- 
burg. 
Diss.  physica  de  8000,  Basil.  4727.  Tentamen 
novae  tbeoriae  musicae  etc.  4^  Petrop.  47S9, 
47S4,  i7S9.  Mechanica,  sive  motus  scientia 
aoalytice  exposita,  t  vol.  4*,  Ib.  4786.  4742. 
Einleit.  in  d.  Arithmetik,  f  Bde.  8^  Ib.  4  738. 
Metbodns  inveniendi  lineas  curvas  maximi  mi- 
iiifDi^e  proprietate  gaudentes,  seu  solutio  pro- 
blematts  isoperimetrici  etc.   Lausanne  4744, 
1744.   Theoria  motuum  planetaruro  et  come- 
laram  etc.  4*,  Berol.  4744  (DeuUch  v.  Pacaasi, 
Wien  4784).   Beantwort.  verschiedn.  Fragen 
über  d.  BefcbafTenheit,  Bewegung  u.  Wirk.  d. 
Comelea,  8*,  Ib.  4744.  Fortsetzung  davon.  8*, 
Ib.  4744.  Neue  Grundstttze  d.  Artillerie  usw. 
*w  d.  Engl.  d.  Boblni,  übersetzt  mit  Erlttutrr. 
u   Anmerkk.  Ib.  4  745.   Opuscula  varii  argu- 
ineoti,  S  Vol.  4*,  Ib.  4746-54.    [Vol.  I,  4746, 
rnlbalt:  4)  Solutio  problematis  mecbanici  de 
riiota  corporum  tubis  mobilibus  ioclusorum. 
t    Novae  tabulae  astron.  motuum  solis  ac  ia- 
fiae.    8)  Nova  theoria  locls  et  colorum.    4)  De 
perlorlMtione  motus  planetarum  a  resistentia 
aetberis  orta.    5J  An  materiae  facultas  cogi- 
Undi  tribui  possit?  6)  Becberches  sur  la  na- 
lore  des  moindres  particules  des  corps.  — 
V«»l.  II,  4750,  entbkit:  4)  Conjectora  physica 
circa  propagationem  sonl  ac  lominis.  %)  De 
oameiis  analyticis.  8)  De  numeris  amicabi- 
hbus.  4)  De  natura  aequationuro.  5)  De  recti- 
licaUone  ellipsis.  —  Vol.  III,  4764,  enthalt: 
4    Disaertatio  de  magnete.   2)  Nova  metbodus 
io%efiieodi  tnjectorias  reciprocas  algebraicas. 
a    De  motu  corporum  flexibilium.  —  Einige 
dieser  Abbaodll.  sind  auch  fUr  sich  erscbie-  I 


P^ffeadorff,  HAa4w8ilerbocb. 


nen].  —  Gedanken  von  d.  Elementen  d.  Kör- 
per, Ib.  4746.  Rettung  d.  gdttl.  Offenbarung 
gegen  d.  Freygeister,  Ib.  4747.  lutroductio  in 
analysin  inflnitorum,  2  vol.  4®,  Lausanne  4  748 
(Deutsch  von  J.  A.  C.  Miohelsen,  2  Bde.  Berl. 
4  788—90).  Scientia  navalis  etc.,  2  vol.  4^  Pe- 
trop. 4  749.  Theoria  motos  lunaris,  exbibens 
omnes  ejus  inaequalitates  etc.,  4**,  Berol.  4753. 
Diss.  de  principio  minimae  actionis,  und  cum 
examine  objectionum  Gl.  Prof.  Koenigii  etc., 
8*,  Ib.  4753.  Institutiones  calculi  difTerentialis 
etc.,  4  vol.  4^  Ib.  4  755  (Deutsch  von  J.  A.  C. 
MicheUen,  3  Bde.  8*,  Ib.  4  790-03).  Constru- 
ctio  lentium  objectivaruro  ex  duplict  vitro  etc. 
Petrop.  4  762.  Theoria  motus  corporum  soli- 
dornm  seu  rigidorum  etc.,  4^  Rostoch.  etGry- 
phisw.  4  765.  Edit.  nov.  4  700.  Institutiones 
calculi  Integralis,  3  vol.  4*,  Petrop.  4  768—70, 
vol.  IV.  Ib.  4  794  (Editio  III,  vol.  I— III,  Petr. 
4  824  u.  27,  vol.  IV,  continens  Supplemente  etc., 
Ib.  4847.  Deutsch  v.  Balomon,  4  Bde  ,  Wien 
4  828—30).  Lettres  ä  une  Princesse d'Allemagne 
sur  quelques  sujets  de  physique  et  de  Philo- 
sophie, 8  Tom.  8^  Petersb.  4  768— 72  (Deutsch 
von  F.  Krias,  Leipz.  4702—94;  mit  Zusätzen 
von  J. MflUer,  Stuttg.  4848).  Vollsttfnd.  Anleit. 
zur  Algebra,  2 Bde.  8*,  Ib.  4  770  (Russisch,  Ib. 
4  772 ;  französisch  von  Lagr^age,  2  vol.  8*.  Lyon 
4  794,  0.  dieses  wiederum  deutsch  von  CMson, 
2  Bde  8«,  Berl.  4 796—97).  Dioptrica etc.,  3  vol. 
4*,  Ib.  4  770—74.  Novae  tabulae  Inneres  etc.,  8*, 
Ib.  4  772.  Theoria  motuum  lunae  nova  metbodo 
pertracta,  4*,  Ib.  id.  Theorie  compl^te  de  la 
construction  et  de  la  manoeuvredes  vaisseaux, 
Ib.  4  773.  Opuscula  analyttca,  4^  T.  I.  Ib.  4788 ; 
T.  II.  Ib.  4785.  Artthm^tique  raisonnde  et  de- 
montr^e  (posth.,  trad.  p.  Bemonlli  et  augment^ 
p.  Lasnrange),  Berlin  4792.  —  Recberches  et 
calculs  sur  Torbite  de  la  com^te  de  4769,  ex- 
^cutös  sous  la  direct.  de  Mr.  L.  Ealer  par  Mr. 
Lezall,  Petersb.  4770.  Instruction  ddtaill^ 
pour  porter  les  lunettes  au  plus  haut  degre  de 
leur  perfection,  calcul^e  sous  la  direct.  de  Mr. 
L.  Solar  par  Mr.  V.  Fnsi,  Ib.  4774.  Eclaircis- 
semens  sur  les  caisses  mortuaires,  calcuMs 
sous  la  direct.  de  Mr.  L.  Ealer  par  Mr.  V.Fnaa, 
Ib.  4  776.  —  Commentationes  arithmeticae  col- 
lectae;  auspiciis  acad.  imp.  sclent.  petrop. 
edd.  P.  H.  et  V.  Fnaa,  T.  I  et  II,  Ib.  4849  (Sol- 
len noch  sechs  Bande  folgen).  Correspondance 
math.  et  phys.  de  quelq.  cöldbr.  göom^tres  du 
XVIII.  siöcie  etc.  par  P.  H.  Fnaa,  2  T.  8^  Ib. 
4  843.  —  Bei  seinen  Lebzeiten  erschienen  von 
ihm  folgende  473  Abhandlungen : 

Solutio  problematis  trajectorlarum  recipro- 
carum  (Comment.  Acad.  Petrop.  II,  4729).  De 
novo  quodam  curvarum  tautochronarum  ge- 
nere  (Ib.  id.).  Tentamen  expUcationis  phae- 
nomenorum  at^ris  (Ib.  id.).  —  Solutio  de  in- 
venienda  curva,  quam  formet  tamina  utcunque 
elastica  et  gravis  fib.  III,  4732).  De  linea  bre- 
vissima  in  superficle  quacunque  duo  quaelibet 
puncta  jungente  (Ib.  id.).  Nova  metbodus  in- 
numerabiiesaequat.  differentiaies  secundl  gra- 
dus  reducendi  ad  prtmum  gradum  (Ib.  id.). 
—  De  innumerabilibus  curvis  tautocbronis  io 
vacuo  (Ib.  IV,  4  735).  Curva  tautnchrona  in 
fluide  resisteotiam  facicnte  secundum  quadrata 

44 


691 


Enler. 


692 


celeritaium  (Ib.  id.) .  Soluiio  problematis astro- 
nomjci  ex  datis  tribus  stellae  fixae  altitudini- 
bas  et  temporum  difTerentüs  invenire  eleva- 
tionem  poli  et  decliDatioDem  stellae  (Ib.  id.). 

—  De  Progression ibus  traoscendentibus,  seu 
quarum  termini  generales  algebraice  dari  ne- 
queuDt  (Ib.  V,  4738].  De  summatione  inau- 
merabillam  Progression  um  (Ib.  id.).  Quomodo 
data  quacunque  curva  invenire  oporteat  aliam, 
quae  cum  data  quodammodo  juncta  ad  tauto- 
cbronismum  producendum  sit  idonea  (Ib.  id.). 
De  communicatione  motus  in  collisione  cor- 
porum  (Ib.  id.).  De  curvis  rectificabilibus  al- 
gebraicis,  atque  trajectorüs  reciprocis  alge- 
braicis  (Ib.  id.).  —  Solutio  singularis  casus 
circa  tautocbronismum  (Ib.  VI,  4789).  lietho- 
dus  generalis  Summand  i  progressiones  (Ib.  id.). 
Obss.  de  theoremate  Fermatiano  aliisque  ad 
numeros  primos  spectantibus  (Ib.  id.).  Pro- 
blematis isoperimetrici  in  latissimo  sensu  ac- 
cepti  solutio  generalis  (Ib.  id.).  Specimen  de 
constractioneaequat.  difTerentialium  sineinde- 
terminatorum  separatione  (Ib.  id.).  De  solutione 
problematum  Diophantaeorum  per  numeros 
integres  (Ib.  id.).  De  formis  radtcum  aequatio- 
numcujusqueordinisconjectatio(Ib.  id.).  Con- 
structio  aequaiionis  ax"dxasdy-i-y'dx  (Ib.  iä.). 

—  Solutio  problematis  aritbmetici  de  inve- 
niendo  numero,  qui  per  datos  numeros  divi- 
sus  relinquat  data  residua  (Ib.  VII.  4  740).  De 
motu  planetarum  et  orbitarum  determinatione 
(Ib.  id.).  Determinatio  orbitae  solaris  (Ib.  id.). 
Solutio  problematum  quorundam  astronomi- 
corum  (Ib.  id.).  De  minimis  oscillationibus 
corporum  tarn  rigidorum  quam  flexibilium 
metbodus  nova  ac  facilis  (Ib.  id.)  De  summis 
serieram  reciprocarum  (Ib.  id.).  De  ünea  ce- 
lerrimi  desoensus  io  medio  quocunque  resi- 
stente (Ib.  id.).  De  progressionibus  harmoni- 
cis  obss.  (Ib.  id.).  De  inflnitis curvis  ejusdem 
generis,  s.  metbodus  invenlendi  aequationes 
pro  infinitis  curvis  ejusdem  generis  (Ib.  id.). 

—  Metbodus  universalis  serierum  coovergen- 
tium  summas  quam  proxime  inveniendi  (Ib. 
VIII,  4  744).  Inventio  summae  cujusque  seriei 
ex  dato  termino  generali  (Ib.  id.).  Investigatio 
binarum  curvarum,  quarum  arcus  eidem  ab- 
scissae  respondentes  summam  algebraicam 
constituunt  (Ib.  id.).  De  oscillationibus  fili  fle- 
xilis  quotcunque  pondusculis  oousti  (Ib.  id.). 
lieth.  computandi  aequationem  meridiei  (Ib. 
id.).  Deconstruct  aequationum ope  motus tra- 
jectorii,  aliisque  ad  method.  tangentium  inver- 
sam  pertinentibus  (Ib.  id.).  Solutio  problema- 
tum rectifica tionem  elltpsis  requireotium  (Ib. 
id.).  Solutio  problematis  ad  geome^riam  situs 
pertioentis  (Ib.  id.).  Theorematum  quorundam 
ad  numeros  primos  spectantium  demonstratio 
(Ib.  id.).  Metb.  universalis series summandi  ul- 
terius  promota  (Ib.  id.).  Curvarum  maximi  mi- 
nimive  proprietate  gaudentium  inveotio  nova 
ac  facilis  (Ib.  id.).  -^  De  communicatione  motus 
io  collisione  corporum,  sese  non  directe  per- 
cutientium  (Ib.  IX,  4  744).  De  constmctione 
aequationum  (Ib.  id.).  De  fractiontbus  conti- 
nuls  (Ib.  id.).  Varlae obss.  circa  series  inßnitas 
(Ib.  id.).  Solutio  problematis  geometrici  circa 
lunulas  a  circulis  formatas  (Ib.  id.).  De  variis  I 


modis,  circuli  quadraturam  nameris  proxime 
exprimendi  (Ib.  id.).  —  Dtsq.  de  bilaodbos 
(Ib.  X,  4747).  De  motu  cymbaram  remis  pro- 
pulsarum  in  fluviis  (Ib.  id.).  De  aequatt.  dUI»- 
rentiallbus,  quae  certis  tantum  casibus  integra* 
tionem  admittunt  (Ib.  id.).  De  machiDaraai 
tam  simplicium  quam  composttarom  osa  ma- 
xime  lucroso  (Ib.  id.).  De  attractiooe  corpo- 
rum spbaeroidico-ellipticorum  (Ib.  id.).  De- 
monstrat.  theorematum  quorundam  arithme- 
ticorum  (Ib.  id.).  Solutio  problematis cojoidam 
a  Dan.  Bemovlli  propositi  (Ib.  id.).  —  De  pn^ 
ductis  ex  infinitis  factoribus  ortis  (Ib.  XI»  I7se) . 
De  fractionibus  continuts  (Ib.  id.).  Determina- 
tio caloris  et  frigoris  graduum  pro  singulis  ter- 
rae locis  ac  temporibus  (Ib.  id.).  Coosideratio 
Progression is  cujusdam  ad  circuli  quadraturam 
inveniendam  idoneae  (Ib. id.).  De  oovogeaere 
oscillantium  (Ib.  id.).  Explicatio  phaenome- 
norum,  quae  a  motu  lucis  successivo  orinotar 
(Ib.  id.).  Meth.  facilis  computaodi  angolomm 
Sinus  ac  tangentes  tam  naturales  quam  arlifi- 
ficiales  (Ib.  id.).  —  investigatio  curvarum,  quae 
evolutae  sui  similes  prodncunt  (Ib.  XII,  47Sa  . 
De  Seriebus  quibusdam  consideratiooes  Ib. 
id.).  Emendatio  tabular.  astrooomicar.  per 
loca  planetarum  geocentrica  (Ib.  id.).  —  De 
extractione  radicum  ex  quantitatib.  imttonaU- 
bus  (Ib.  XIII,  4754).  Obss.  aoalytica« Tariaedc 
combinationibus  (Ib.  id.).  De  motu oacUlatorio 
corporum  flexibilium  (Ib.  Id.).  De  deeoeosa 
corporum  super  piano  iociinato  (Ib.  id.).  De 
motu  corporum  super  piano  borizontali  asperu 
(Ib.  id.).  —  Metbodus integrandiformalasdifl'e- 
rentiales  rationales  unicam  variabilem  iovol- 
ventes  (Ib.  XIV,  4764).  Meth.  focilior  ac  expedi- 
tior  integrandi  formnias  differentiales  raüooa- 
les  (Ib.  id.).  Tbeoremata  circa divisores  nnmc^ 
rorum  in  hac  forma  pa'±qb'  conteotomm  Ib. 
id.).  De  motu  corporum  flexibilium  (Ib.  id  . 
De  superficiei  conorum  scalenomm,  alio- 
rumque  corporum  conicorum  (Nov.  CommeoL 
Petrop.  I,  4750).  Tbeoremata  circa  divisores 
numerorum  (Ib.  id.)  Variae  demooatralioae» 
geometricae  (Ib.  id.).  De  propagaliooe  pal- 
suum  per  medium  elasticum  /Ib.  id.).  Examea 
aKificii,  naves  a  principio  motus  interne  pro- 
pellandi ,  quod  quondam  ab  J.  Bem—IH  est 
propositum  (Ib.  id.).  De  motu  nodorum  lujiae 
et  ejusdem  inclinationis  ad  ecUpticam  varia- 
tione  (Ib.  id.).  Quantum  motus  terrae  a  hioa 
perturberetur  etc.  (Ib.  id.).  —  De  raductioo« 
linearum  curvarum  ad  arcus  circulares  .Ib.  II 
4754).  Solutio  problematis  difficillimi  a  F«^ 
matio  propositi  (Ib.  id.).  —  Metb.  aequatiooe» 
differentiales  altiorum  graduum  integ^ndi  ol- 
terius  promota  (Ib.  III,  4  758).  De  serierum  de- 
terminatione, s.  nova  meth.  inveniendi  lertci- 
nos  generales  serierum  (Ib.  id.).  Considcrati'^ 
quarundam  serierum  quae  singularibus  pr«- 
prietatibus  sunt  praeditae  (Ib.  id.).  De  partj- 
tione numerorum  (Ib. id.).  Solutio problemau» 
geometrici  (Ib.  id.).  De  perturbaliooe  mutn« 
planetarum  a  figura  eorum  non  spbaeriea  on- 
unda  (Ib.  id  ) .  De  machinis  in  genere  (Ib  id 
De  motu  tautochrono  pendulorum  compo«a'«>- 
rum  (Ib.  id.).  Emendatio  laternae  magicae  »• 
microscopii  solaris  (Ib.  id.).  —  De 


693 


Enler. 


694 


qai  SQDt  aggregata  duorum  quadratorum  (Ib. 
IV,  1758).  De  coDStructione  molaram  afata- 
rum  (Ib.  id.).  Elementa  doctrinae  solidorum 
(Ib.  id.) .  Demonstratio  nonaallarum  insigoiam 
proprtetalum,  quibus  sdida  hedris  planis  in- 
clasa  sant  praedita  (Ib.  id.).  De  mota  corpo- 
nim  coelestium  a  viribus  quibuscunque  per- 
turbato  (Ib.  id.).  —  Denoonstrat.  tbeorematis 
PennatUsi,  omnem  numerum  primum  formae 
4n-i-l  esse  summam  duornm  quadratorum  (Ib. 
id.).  Obs.  de  summis  divisorum  (Ib.  id.)  De- 
monstratio tbeorematis  circa  ordinem  in  sum- 
mis divisorum  observatum  (Ib.  id.).  De  .me- 
tbodoDiopbaotbeae  analoga  in  analysi  infinito- 
rum  (Ib.  id.)'  Subsidium  calculi  sinuum  (Ib.  id.). 
De  seriebus  divergentibus (Ib.  id.).  De  cocblea 
Arehimedia  (Ib.  id.) .  De  aptissima  figura  rotato- 
rumdentibustribuenda  (Ib.  id.).  — Meth.  inve- 
Dieodi  in  Anitas  curvas  isoperimetricas  com- 
muni  proprietate  praeditas  (Ib.  VI,  4764).  De 

mdx  ndy 

iotegratione  aequat.  diff.      .  =    ^ 

^^  ^  /<— X*     /«-y* 

(Ib.  id.).  Obss.  de  comparatione  arcuum  cur- 
vamm  irrectificabilium  (Ib.  id.).  De  proble- 
mat.  indeterminatis,  quae  videntnr  plus  quam 
determinata  (Ib.  id.).  De  expressione  integra- 
liumper  factore8(Ib.  id.).  Solutio  generalis  pro- 
blematum  quorundam  Diophantaeorum,  quae 
Tulgo  noD  nisi  solutiones  speciales  admittere 
videotur  (Ib.  id.).  Specimen  de  usu  observa- 
tiooum  in  matbesi  pura  (Ib.  id.).  De  fricUone 
corporum  rotantium  (Ib.  id.).  Principia  motus 
fluidorum  (Ib.  id.).  De  motu  et  reactione  aquae 
per tubos  mobiles  transfiuentis (Ib.  id.).  Tenta- 
men  tbeoriaede  friclione  fluidorum  (Ib.  id.).  — 
Specimen  alterum  methodi  novae  quantitates 
transceodentes  inter  se  comparandi ;  de  com- 
paratione arcuum  ellipsis  (Ib.  VII,  4764).  Tbeo- 
remata  circa  residua  ex  divisione  potestatum 
relicta  (Ib.  id.).  Specimen  novae  method>cur- 
varum  quadraturas  et  rectificationes  aliasque 
quantitates  transcendentes  inter  se  comparandi 
(Ib.  id.).  Demonstratio  tbeorematis  et  solutio 
problematis  in  Actis  Erud.  Lips.  proposito- 
nim  (Ib.  id.).  De  aequatt.  differentialibus  se- 
candi  gradus  (Ib.  id.).  -—  De  integratione  ae- 
qaalt.  differentialium  (Ib.  VIII,  4763).  Solutio 
problematis  de  investigatione  trium  numero- 
rum,  quorum  tarn  summa,  quam  productum, 
nee  non  summa  productorum  ex  binis,  sunt  nu- 
meri  quadratl  (Ib.  id.).  Theoremata  aritbme- 
tica,  nova  metbodo  demonstrata  (Ib.  id.).  Sup- 
plementum  quorundam  theorematum  arithme- 
ticonim,  quae  in  nonnullis  demonstrationibus 
sapponantur  (Ib.  id.).  Consideratio  formula- 
rom.  quarum  integratio  per  arcus  sectionum 
conicarum  absolvi  potest  (Ib.  id.).  Constructio 
aequationis  differentio-differentialis  (Ib.  id.). 
Annotatt.  in  locum  quendam  Cartesii,  ad  cir- 
culi  quadraturam  spectantem  (Ib.  id.).  Dilu- 
ctdationes  de  resistentia  fluidorum  (Ib.  id.). 
Principia  theoriae  machinarum  (Ib.  id.).  De 
motu  et  attritu  lenttum,  dum  super  catinis  po- 
liontnr  (Ib.  id.).  —  De  resolulione  formularum 
quadraticarum  indeterminatarum  pernume- 
ros  integres  (Ib.  IX,  4764).  De  progressioni- 
bos  arcuam  circularium,  quorum  tangentes 


secundum  certam  legem  procedunt  (Ib.  id.). 
Specimen  algoritbmi  singularis  (Ib.  id.).  De 
resolutione  aequationum  cujusvis  gradus  (Ib. 
id.).  De  numeris  primis  valde  magnis  (Ib.  id.). 
De  resolutione  aequationis  dy-4-ay'dx=bx">dx 
(Ib.  id.).  Investigatio  fiinctionum  ex  data  diffe- 
rentialium conditione  (Ib.  id.).  De  motu  vibra- 
torio  Ali  flexilis,  corpusculisquotcunque  onesti 
(Ib.  id.).  Cogitationes  de  aggeribus  construen- 
dis  (Ib.  id.).  —  De  reductione  formularum  inte- 
gralium  ad  rectificationem  ellipsis  ac  hyperbo- 
lae(lb.  X,  4  766).  Elementa  calculi  variationum 
(Ib.  id.).  Analytica  explicatio  metbodi  tangen- 
tium  inversae  (Ib.  id.).  De  insigni  promotione 
metbodi  tangentium  inversae  (Ib.  id.).  Diluci- 
dationes  de  tautochroois  in  medio  resistente  (Ib. 
id.).  Demonstratio  tbeorematis  Bernoulllani, 
quod  ex  evolutione  curvae  cujuscunque  rect- 
angulae  in  infinitum  continuatae  tandem  cy- 
cloides  nascantur  (Ib.  id.)  De  motu  corporis 
ad  duo  virium  centra  attracti  (Ib.  id.).  De  motu 
vibratorio  tympaoorum  (Ib.  id.).  Tentamen 
de  sono  campaoarum  (Ib.  id.).  Consideratio 
de  motu  corporum  coelestium  (Ib.  id.).  —  De 
usu  functionum  discontinuarum.in  analysi  (Ib. 
XI,  4  767) .  De  usu  novi  algoritbmi  in  solvendo 
problemate  Pelliano  (Ib.  id.).  Proprietates  tri- 
angulorum,  quorum  anguli  certam  inter  se  ra- 
tionem  tenent  (Ib.  id.).  Solutio  facilis  proble- 
matum  quorundam  geometricorum  difficilli- 
morum  (Ib.  id.).  Observationes  analyticae  (Ib. 
id.).  De  motu  rectilineo  trium  coqporum  se 
mutuo  attrabentium  (Ib.  id.).  De  motu  corpo- 
ris ad  duo  centra  virium  fixa  attracti  (Ib.  id.). 
De  pbaenomenis  coeli  per  segmenta  spbae- 
rica  diaphana  spectati  (Ib.  Id.).  Supplemen- 
tum  de  figura  dentium  rotarum  (Ib.  id.).  De 
motu  fluidorum  a  diverso  caloris  grado  ori- 
undo  (Ib.  id.).  —  Integratio  aequationis 

^-1 

y  (A+Bx+Cx"+Dx»+Ex*) 

dy 


y  (A+By+Cy»+Dy«+Ey*) 

(Ib.  XII,  4768).  De  arcubus  curvarum  aeque 
amplis  eorumque  comparatione  (Ib.  id.)  Evo- 
lutio  generalior  formularum  comparationi  cur- 
varum inservientium  (Ib.  id.).  Meth.  facilis 
motus  corporum  coelestium  utcunque  pertur- 
batos  ad  rationem  calculi  astronomici  revo- 
candi  (Ib.  id.).  Disq.  de  vera  lege  refractionis 
radiorum  diversicolorum  (Ib.  id.).  De  novo 
microscopiorom  genere  ex  sex  lentibus  com- 
posito  (Ib.  id.).  De  telescopiis  quatuor  pluri- 
busve  lentibus  instructis  eorumque  perfectione 
(Ib.  id.)  —  De  curva  hypergeometrica ,  hac 
aequatione  expressa :  y  =  4 .  2  .  3 .  4  . . .  x  (Ib. 
XIII,  4769).  Quomodo  numeri  praemagnr  sint 
explorandi,  utrum  sint  primi,  nee  non?  (Ib. 
id.).  Nova  criteria  radices  aequationum  ima- 
ginarias  dignoscendi  (Ib.  id.).  Consideratio- 
nes  de  theoria  motus  Lunae  perficienda  et  in 
primis  de  ejus  variatione  (Ib.  id.).  Annotatio 
quarundam  cautelarum  in  investigatione  in- 
aequalitatum,  quibus  Corpora  coelestia  in  motu 
perturbantur,  observandarum  (Ib.  id.).  Inve- 
stigatio accuratior  phaenomenorum,  quae  in 
I  motu  terrae  diurno  a  viribus  coelestibus  pro- 

44» 


695 


Elller. 


696 


duci  possuDt  (Ib.  id.)yDe  aequilibrio  et  motu 
corporum  flexuriselasticisjunctorum  (Ib.  id.). 
Sectio  prima  de  statu  aequilibrii  fluidorum 
(Ib.  id.).  —  Considerationes  de  trajectorüs  or- 
tbogonalibus  (Ib.  XIV,  pt.  l,  1770).  De  formu- 
iis  integralibus  duplicatis  (Ib.  id.).  Evolutio 
iosigois  paradoxi  circa  aequalitatem  superfi- 
cierum  (Ib.  id.).  De  summis  serierum  nume- 
1*08  BernoulliaDos  involventium  (Ib.  id.).  De 
partitione  numeroruiu  io  partes,  tarn  uumero 
quam  specie  datas  (Ib.  id.).  De  inventione 
quotcuoque  medianim  proportiooalium  citra 
radicum  extractiooem  (Jb.  id.).  Sectio^secunda 
de  priocipüs  rootus  fluidorum  (Ib.  id.).  —  Me- 
thodus  ex  observato  transitu  Veneris  per  So- 
lern  iDveniendi  parallaxin  Solis,  etc.  (Ib.  XIV, 
pt.  II,  4770).  —  Soiulio  problemalis,  quo  duo 
quaeruntur  numeri,  quorum  productum  tarn 
summa,  quam  differentia  eorum,  sive  auctum 
sive  minutum  fiat  quadratum  (Ib.  id.).  Obss. 
circa  radices  aequationum  (Ib. id.).  Problema 
algebraicum  ob  affectiones  prorsus  singulares 
memorabile  (Ib.  id.).  De  curva  rectiGcabili  in 
superficie  sphaerica  (Ib.  id.).  Sectio  terlia  de 
motu  fluidorum  lineari  potissimum  aquae  (Ib. 
id.).  Genuina  principia  doctrinae  de  statu  ae- 
quilibrii et  motu  corporum  tam  perfecte  flexi- 
bilium  quam  elasticorum  (Ib.  id.).  De  ictu 
glandium  contra  tabulam  explosarum  (Ib.  id.). 
—  De  solidis,  quorum  superficiem  in  planum 
explicare  licet  (Ib.  XVI,  1772).  Meth.  nova  et 
facilis  calculum  variationum  tractandi  (Ib.  id.) . 


Evolutio  formae  integralis 


/'-' 


dx(lx)B,  inte- 


gratione a valore  xasO  ad  xasl  extensa  (Ib. id.). 
Problematis  cujusdam  geometrici  prorsus  sin- 
gularis  evolutio  (Ib.  id.).  Considerationes  cy- 
clometricae  (Ib.  id.).  Sectio  quarta  de  motu 
aäris  in  tubls  (Ib.  id.).  De  pertarbatione  motus 
terrae  ab  actione  Veneris  oriunda  (Ib.  id.).  — 
Problematis  cujusdam  Diopbantaei  evolutio  (Ib. 
XVII,  4778).  Obss.  circa  bina  biquadrata,  quo- 
rum summam  in  duo  alia  biquadrata  resol- 
vere  liceat  (Ib.  id.).  De  variis  integrabilitatis 
generibus  (Ib.  id.).  Obss.  circa  aequat.  diff. 
ydy+Mydx+NdxsO  (Ib.  id.).  Consideratio 
aequat.  differenlio-diflerentialis 

t      u  vjj       /          ,dx.dz     ,.       ,zdx*     ^ 
(a-i-bz)ddz-i-(c-i-ex) -l-(f+gx)— s-=<> 

(Ib.  id.).  Exercitatt.  analyticae  (Ib.  id.).  Di- 
gressio  de  trajectorüs  tam  orthogonalibus, 
quam  obliquaogulis  (Ib.  id.).  De  collisione 
corporum  gyrantium  (Ib.  id.).  De  collisione 
corporum  pendulorum  tam  obliqua,  quam 
motu  gyratorio  perturbata  (Ib.  id.).  De  vera 
tautochrona  in  fluide  (Ib.  id.).  De  tautochrona 
in  medio  rarissimo,  quod  resistit  in  ratione 
multiplicata  quacunque  celeritalis  (Ib.  id.). 
Dilucidationes  de  tautocbronismo  (Ib.  id.).  De 
chordis  vibrantibus  disquisitio  ulterior  (Ib. 
id.).  Animadverss.  in  solutionera  Bernoollia- 
nam  de  motu  cbordarum  ex  duabus  partibus 
diversae  crassitiei  compositarum  (Ib.  id.).  De 
motu  chordarum  ex  partibus  quotcunque  di- 
versae crassitiei  compositarum  (Ib.  id.).  De 
motu  vibratorio  chordarum  crassltie  utcunque 
variabili  praeditaium  (Ib.  id.).  De  motu  vibra- 


torio laminarum  elasticarum.  ubi  pluros  dovbc 
vibrationum  species  hactenus  non  periractae 
evolvuntur  (Ib.  id.).  De  motu  gravium  citts- 
simo  super  ciirvis  specie  datis  (Ib.  id.).  —  Snai- 
ma  progressionum  sin  ^^-i-sinS<f^-|-sia  S^^ . . . 
+  sin  nr/^ i  cos  tf^  4-  cos  Srp^  -i-  cos  1^ 4- . .  • 
+  cosn(^il  (Ib.  XVIII,  4774).  Nova  series  iofi- 
nita  maxime  convergens  perimetniBi  eUip»iä 
exhibens  (Ib.  id.).  Demonstrationes  circa  re- 
sidua  ex  divisione  potestatum  per  nameros 
primos  resultantia  (Ib.  id.).  Nova  ratio  quanli- 
tates  irrationales  proxime  exprimendi  (Ib.  id.  . 
Solutio  problemalis  de  inveniendotriangolu,  ta 
quo  rectae  ex  singulis  angulis  latera  opposita 
bisecantes  sint  rationales  (Ib.  id.).  Reaolotiu 
aequat.  Ax'+2Bxy  +  Cy*+2Dx+SBy-i-FsO 
per  numeros  tum  rationales  quam  Inlegrus 
(Ib.  id.).  iDSignes  proprietates  serierum  aub 
hoc  termino  generali  contentorum 

(Ib.  id.).  De  resolutione  irralionaliaiD  per  ffra- 
ctiones  continuas,  ubi  simul  nova  qoaedan 
singoiaris  species  miaiail  expoDitor  (Ib.  id  ). 
Determioatio  motus  oscillatorii  In  Dias.  Bml 
Bemoulli  pertracti,  ex  primis  meohaoicse  pna- 
cipiis  petita  (Ib.  id.).  De  pressioae  ponderia 
in  planum,  cui  incumbit  (Ib.  id.).  De  banno- 
niae  veris  principiis  per  speculam  musicoaa 
representatis  (Ib.  id.).  Nova  melbodua  plane- 
tarum  priocipalium  ad  tabulas  astroBOODicas 
reducendi  (Ib.  id.).  Disq.  de  leotiboa  ofasiecti- 
vis  triplicatis,  quae  vel  nullam  conftisioii«ni 
pariant  vel  etiam  datam  confiiaiooecn  a  reli- 
quis  lentibus  ortam  destruere  valeant  (Ib.  id.  . 
De  applicatiooe  lentium  objectivanim  ooiBpv- 
sitanim  ad  omnis  generis  telescopia.  elc.  ;lb. 
id.).  —  De  valore  formulae  iategraJis 

casu  post  integrationem  ponitur  z«4  (Ib.  XIX, 
4  775).  De  valore  formulae  integralis 
/•/8i^-«±zl+«\di    ,,       .^ 

y(-4±Pi-)T''^*>^ 

casu  post  integrationem  ponitur  zsl  (Ib.  id  . 
Nova  meth.  quaotitales  integrales  determi- 
nandi  (Ib.  id.).  Demonstratio tbeoremaHs New- 
ton iani,  de  evolutione  potestatum  binomii,  pni 
casibus,  quibus  exponentes  non  sunt  ouioen 
integri  (Ib.  id.).  Problema  Diopbaotaeam  sin- 
gulare (Ib.  id.).  De  tabula  nurooromai  priiDo- 
rum  usque  ad  millionem  et  ultra  coatinttaiid«, 
in  qua  simul  omnijim  numerorum  doo  pnmo- 
rum  mioimi  divisores  exprimantur  Jb.  id  . 
De  oscillationibus  minimis  penduli  quotcuo- 
que pondusculis  onusti  (Ib.  id.).  De  moCa 
oscillatorio  binarum  lancium  ex  libra  suspeo- 
sarum  (Ib.  id.).  Explicatio  motus  oscUlatoru 
mirabilis  in  libra  majore  observatt  (Ib.  id 
De  motu  turbinatorio  cbordarum  mnsicanam. 
ubi  simul  uni versa  tbeona  tam  aequihbn. 
quam  motus  corporum  flexibilium,  simulqiif 
etiam  elasticorum  breviter  explicatur  Jh  td 
Commentatio  hypotbetica  de  penculo«  a  mai^ 
comotae  appropioquatiooe  metuondo  (Ib.  iJ 
—  Solutio  quorundam  problemaliim  Oiopbao* 
taeorum  ;U).  .\X,  4  77$).  Speculatiooe«  aaal)- 


6»7 


Enlar. 


098 


tic80  (Ib.  id.).  Ohs8.  circa  novum  et  singalare 
seriemm  genas  (Ib.  id.).  Meditationes  circa  sin- 
gulare  serierum  geoua  (Ib.  id. ) .  Forinulae  gene- 
rale« pro  translatione  quacunque  corporum  ri- 
gidorum  (Ib.  id.).  Novaineth.  motom  corpo- 
rum rigidorum  determinandi  (Ib.  id.).  Regula 
facilis  pro  düudicanda  firmitate  pontis  aliusve 
corporis  simiiia,  ex  cognita  firmitate  moduli 
(Ib.  id.)>  De  genuina  metbodo  tain  aequilibhum 
quam  motum  corporum  flexibilium  determi- 
nandi et  aequilibrium  utriusque  egregio  con- 
seosn  (Ib.  id.).  De  pressione  funium  tensorum 
in  Corpora  subjecta  eorumque  motu  a  frictione 
impeditoetc.  (Ib.  id.).  D» dissertatio  altera  (Ib. 
id.).  De  trsgectu  citissimo  slellae  per  duos  cir- 
culos  almucantbarat  datoa  pro  qualibet  eleva- 
tione  poli  (Ib.  id.).  De  circulo  maximo  fixo  in 
coeli  constituendo,  ad  quem  orbitae  planeta- 
rum  et  cometarum  referantur  (Ib.  id.). 

Obss.  in  diss.  ill.  BemonUi  buic  tomo  insera- 
tam  (Nov.  Act  Petrop.  I,  pt.  1, 4  777).  Sur  quel- 
ques nouv.  exp^riences  optiques  de  Mr.  Wilson 
(Ib.  id).  De  formuUs  expoaeotiaübus  replicatis 
(ib.  id.).  De  repraeseatationeauperficieispbae- 
ricae  super  piano  (Ib.  id.) .  De  projectione  geo- 
graphica Deljsliana  etc.  (Ib.  id.).  De  projectione 
geographica  superficiei  sphaericae  (Lb.  id.). 
Vera  theona  refractioais  et  dispersionis  radio- 
rumlucis,  rationibus  et  experiroentis  conflr- 
mata  (Ib.  id.).  De  figura,  quam  ventus  fluide 
stagnanti  inducere  valet  (Ib.  id.).  Solutio  pro- 
blemat.  astronomici  in  Comment.  Vet.  T.  IV 
pertracti  (Ib.  id.).  De  figura  apparente  annuli 
Satumi  (Ib.  id.) .  De  apparitione  et  disparitione 
aonuU Saturni  (Ib. id.).  —  De integratione  for- 

■nulaerf"'  .  ab  x=0  ad  x=4  (Ib.  I. 
pt.  II,  4777).    De  valore  formulae  integralis 

I — ; ^ -^-^ '-  ab  x=0  ad  x=s4  ex- 

J      Ix  4— x«^ 

tensa  (Ib.  id.).  Novae  demonstrationes  circa 

resolutionem  numerorum  in  quadrata  (Ib.  id.). 

Sur  reffet  de  la  refraction  dans  les  observa- 

tions  terrestres  (Ib.  id.).  De  motu  oscillatorio 

penduli  cujuscunque,  dum  arcus  datae  ampli- 

tudiois absolvit  (Ib.  id.).  Considerationes  circa 

brachystocbronas  (Ib.  id.).   De  theoria  Lunae 

ad  majorem  perfectionis  gradum  evebenda 

(Ib.  id.) .  —  De  corporibus  regularibus  per  do- 

ctrinam  sphaericam  determinatis ;  ubi  simul 

nova  methodus,  globos  sive  coelestes,  sive  ter- 

restreSi  Charta  obducendi,  traditur  (Ib.  II,  pt.  I, 

4  778) .  Dilucidationes  super  metbodo  elegan- 

Ussima ,  qua  De  la  Orange  usus  est  in  inte- 

grenda  aequat.  diff.  ^7^— ~7y  '^^*  ^^'''    ^^ 

infinttis  gradibus  tarn  infinite  magnorum,  quam 
infinite  parvorum  (Ib.  id.).  Determinaliq  one- 
rum,  quae  columnae  gestare  valent  (Ib.  id.). 
Examen  insignis  paradox!  in  theoria  columna- 
ruffl  occurrentis  (Ib.  id.).  De  altitudine  co- 
lumnarum  sub  proprio  pondere  corroentium 
(Ib.  id.).  R^flexlons  sur  les  in^alit^  dans  le 
mouYement  de  la  terre,  caus^es  par  l'action 
de  Venus  (Ib.  id.).  Investigatio  perturbatio- 
num,  quae  in  motu  terrae  ab  actione  Veneris 
producunti^r  (Ib.  id.).  —  De  curvis  triangula- 


ribus  (Ib.  II,  pt  II,  4778).  De.mensura  angu- 
lorum  solidorum  (Ib.  id.)  De  casibus  quibus- 
dam  maxime  memorabilibus  in  analysi  inde- 
terminata ;  ubi  imprimis  insignis  usus  calcuti 
angulorum  in  analysi  Diopbantaea  ostenditur 
(Ib.  id.) .  De  motu  oscillatorio  duorum  corpo- 
rum ex  filo  super  trochleas  traducto  suspen- 
so rum  (Ib.  id.).  De  problemate  quodam  me- 
chanico,  satis  obvio,  et  soluto  difficillimo  (Ib. 
id.).  Solutio  gemina  problematis,  quo  motus 
corporis,  filo  alicubi  aUtgati,  super  piano  ho- 
rizontali  quaeritur  (Ib.  id.).  Nova  meth.  mo- 
tum planetarum  determinandi  (Ib.  id.).  —  De 
formatione  fraciionum  continuarum  (Ib.  III, 
pt  I,  4  779).  De  tribus  numeris  quadratis, 
quorum  tam  summa,  quam  summa  producto- 
rum  ex  binis,  sitquadratum  (ib.. id.).  Trigo- 
nometria  sphaerica  universa  ex  primis  princi- 
piis  breviter  et  dilucide  derivata  (Ib.  id.)  De 
motu  oscillatorio  mixto  plurium  pendulorum 
ex  eodem  corpore  mobili  suspensorum  (Ib.  id.). 
Investigatio  motuum  qutbus  laminae  et  virgae 
elasttcae  contremiscunt  (Ib.  id.).  Conjeciura 
circa  naturam  aöris  pro  explicandis  pbaeno- 
menis  in  atmosphaera  observatis  (Ib.  id.).  An- 
notatio  in  Xrataenstainii  emendationem  tubi 
iconantidiptici  seu  duplicantis  (Ib.  id.).  Theo- 
ria parallaxeos  ad  figuram  terrae  spbaeroidi- 
cam  accommodata  (Ib.  id.).  — <  De  serie  Lam- 
bertina,  plurimisque  ejus  insignibus  proprieta- 
tibus  (Ib.  pt.  II,  4  779).  De  motu  oscillatorio 
pendulorum  ex  filo  tenso  dependentium  (Ib. 
id.) .  Dilucidationes  super  aliquot  casus  aequi- 
librii  difficiliores  (Ib.  id.).  Determinatio  om- 
nium  motuum,  quos  chorda  tensa  et  unifor- 
miter  crassa  reclpere  potest  (Ib.  id.).  De  pro- 
prietatibus  triangulorum  mechanicis  (Ib.  id.). 
De  figura  curvae  elasticae  contra  objectiones 
quasdam  ill.  d'Alembert  (Ib.  id.).  Cautiooes 
necessariae  in  determinatione  motus  planeta- 
rum observandae  (Ib.  id.).  —  Supplementum 
calculi  integralis  pro  integratione  formularum 
irrationalium  (Ib.  IV,  pt.  I^  4  780).'  Nova  meth. 
fractiones  quascunque  rationales  in  fractiones 
simplices  resolvendi  (Ib.  id.).  Evolutio  produ- 
cti  infiniti  (4  -x) (4  -x»)  (4  -x«)  (4 -x*)(4  --x»)... 
in  seriem  simplicem  (Ib.  id.).  De  mirabilibus 
proprietatibtts  numerorum  pentagonalium  (tb. 
id.) .  Problematis  cigusdam  Fappi  Alexandrini 
constructio  (Ib.  id.).  De  motu  iibero  plurium 
corporum  filis  colligatorum  super  piano  hori- 
zontali  (Ib.  id.) .  De  vi  fluminis  ad  naves  sursum 
trabendes  applicanda  (Ib.  id.).  De  statu  aequili- 
bri  maris  a  viribus  Solis  et  Luna  soilicitati  (Ib. 
id.).  Determinatio  facilis  orbitae  cometae,  cu- 
jus transitum  per  eclipticam  bis  observare  li- 
cuit  (Ib.  id.).  De  variis  motuum  generibus, 
qui  in  satellitibus  planetarum  locum  habere 
possunt  (Ib.  Id.).  De  motibus  maxime  irregu- 
laribus,  qui  in  systemate  mundano  locum  ha- 
bere possunt,  etc.  (Ib.  id.).  —  De  ellipsi  mi- 
nima dato  Parallelogramme  rectangulo  circum- 
scribenda  (Ib.  IV,  pt  II,  4  780).  Speculationes 
circa  quasdam  insignes  proprietates  numero- 
rum (Ib.  id.).  De  pturimis  quantitatibus  trans- 
cendentibus,  quas  nullo  modo  per  formuJas 
integrales  exprimere  licet  (Ib.  id.).  De  indu- 
ctione  ad  plenam  certitudinem  evehenda  (Ib. 


699 


Enler. 


700 


id.).  Dilucidationes  de  motu  chordanim  in- 
aequaliter  crassarum  (Ib.  id.).  De  motu  pea- 
duii  circa  axem  cylindricum,  fulcro  datae  figu- 
rae  incumbentem,  mobilia,  remota  frictione : 
Dias.  I  (Ib.  id.).  De  motu  penduli...  habita 
frtctionis  ratiooe:  Dias.  II  (Ib.  id.)  De  inven- 
tione  longitudinis  loconim  ex  observata  Lunae 
distaotia  a  quadam  stelle  fixe  cogoita  (Ib.  id.). 
De  eclipsibus  solaribus  iu  superficie  terrae  per 
projectionem  repraeseotandts  (Ib.  id.). 

Determioatio  orbitae  cometae  an.  4742  ob- 
servati  (Mtsceil.  Berolin.  VII,  1743).  Theore- 
mala  circa  reductionem  formolarum  integra- 
lium  ad  circuli  quadraturam  (Ib.  id.).  De  in- 
ventione  integralium,  si  post  integrationem 
variabili  quantitati  determinatus  valor  tribua- 
tur  (Ib.  id.).  Dissertationes  duae  de  summis 
serierom  reciprocarum  ex  potestatibus  nume- 
rorum  naturalium  ortarum  (Ib.  id.).  De  inte- 
gratione  aequationum  differentialium  altiorum 
l^raduum  (Ib.  id.). 

Sur  Ja  lumi^re  et  les  couleurs  (M^m.  Berlin, 
4  745).  Sur  le  cboc  et  la  preaeion  (Ib.  id.).  Sur 
la  natura  des  moindres  parties  de  la  mati^re 
(Ib.  id.).  Sur  de  nouv.  tables  astronomiques 
pour  calculer  la  place  du  soleil  (Ib.  id.).  Sur 
le  mouvement  des  noeuds  de  la  Lune,  et  sur 
la  Variation  de  son  inclinaison  ä  r^cliptique 
(Ib.  id.).  Sur  quelques  proprl^t^s  des  sections 
coniques  (Ib.  id.).  Sur  le  mouvement  des  corps 
flexibles  (Ib.  id.).  Sur  la  force  de  percussion 
et  de  sa  vdritable  mesure  (Ib.  id.).  Sur  quel- 
ques propri6t<^  des  sections  coniques,  qui 
conviennent  ä  une  infinite  d'autres  lignes  cour- 
bes  (Ib.  id.).  —  Recberches  physiques  sur  la 
cause  de  la  queue  des  com^tes,  de  la  lumiöre 
bor^ale  et  de  la  lumi^re  zodiacale  (Ib.  4746). 
Mäm.  sur  l'effet  de  la  propagation  successive 
de  la  lumiöre  dans  Tapparition  tant  des  pla- 
uMes  que  des  com^tes  (ib.  id.).  M6m.  sur  la 
plus  grande  öquation  des  planstes  (Ib.  id.) .  — 
Recberches  sur  le  mouvement  des  corps  Ce- 
lestes en  gön^ral  (Ib.  4747).  M6tb.  pour  trou- 
ver  les  vrais  moments  tant  des  nouvelles  que 
des  pleines  lunes  (Ib.  id.).  M^tb.  de  trouver  le 
vrai  Heu  g^ocentrique  de  la  lune  par  Tobser- 
vation  de  Toccnltation  d'une  Atolle  fixe  (Ib.  id.). 
Mötb.  de  döterminer  la  longitude  des  lieux  par 
l'observation  d'occultation  des  ötoiles  fixes  per 
la  lune  (Ib.  id.) .  Möm.  sur  la  force  des  rames 
(Ib.  id.).  R6flexions  sur  la  derniöre  öcüpse du 
soleil  de  Sft  Juill.  4748  (Ib.  id.).  Sur  la  per- 
fection  des  verres  objectifo  des  lunettes  (Ib. 
id.).  —  Sur  les  vibrations  des  cordes  (Ib.  4  748). 
Sur  Taccord  des  deux  derni^res  Klipses  du 
soleil  et  de  la  lune,  avec  mes  tables  pour  trou- 
ver les  vrais  momens  des  pleni-lunes  et  novi- 
lunes  (Ib.  id.).  Sur  l'atmosphdre  de  la  lune 
prouv^  par  la  derni^re  <^lipse  annulaire  du 
soleil  (Ib.  id  ) .  Sur  le  frottement  des  corps 
solides  (Ib.  id.).  Sur  la  diminution  de  la  r6si- 
stance  du  frottement  (Ib.  id.).  Recberches  sur 
les  plus  grands  et  plus  petits  qui  se  trouvent 
dans  les  actions  des  forces  (Ib.  id.).  Röflexlons 
sur  quelques  lois  g^^n^rales  de  la  natura,  qui 
s'observent  dans  les  effeta  des  forces  qnelcon- 
qnes  (Ib.  id.).  Sur  une  contradiction  appa- 
rente  dans  la  doctrine  des  lignes  courbes  [ib. 


id .) .  Demonstration  sur  les  nombres  des  poiols, 
oü  deux  lignes  des  ordres  qnelconques  pen- 
vent  se  couper  (Ib.  id.).  Reflexion  sur  l'cspace 
et  le  tems  (Ib.  id.).  —  De  la  controverse  entre 
Leibnita  et  Bemoidli  sur  les  logarithmes  des 
nombres  nögatifo  et  imaginaires  (Ib.  4749.. 
Sur  le  point  de  rebroussemeot  de  la  saooode 
esp6ce  de  Mr.  le  Marquis  del'Hdpital  [Ib.  id.,. 
Recberches  sur  les  racines  imaginaires  des 
^quations  (Ib.  id.).  Recberches  sur  la  prfee»- 
sion  des  öquinoxes  et  sur  la  nutation  de  Ymxt 
de  la  Terre  (Ib.  id.).  De  la  paratlaxe  de  la 
lune  tant  par  rapport  ä  sa  hauteur  qu'ä  soo 
azimuth  dans  Thypoth^e  de  la  terre  sph^roi- 
dique  (Ib.  id).  —  Dicouverte  d*an  nouveaa 
principe  de  m^canique  (Ib.  4  750) .  R^flexions 
sur  les  divers  dögr^s  de  lumi^re  da  soleil  et 
des  autres  corps  Celestes  (Ib.  id.).  Avertiaae- 
ment  au  siJüet  des  recherches  sur  la  pr^cession 
des  6quinoxes  (Ib.  id.).  Recherches  sur  Tori- 
gine  des  forces  (Ib.  id).  Lettre  äXaiiaa  (Ib. 
id.).  —  Harmonie  entre  les  principes  g^o^raax 
de  repos  et  de  monvement  de  Mr.  de  ■Mper» 
toia  (Ib.  4784).  Sur  le  principe  de  la  moindre 
action  (Ib.  id) .  Examen  de  la  Diss.  de  Mr.  le 
Prof.  Koenig,  ins^r^e  dans  les  actea  de  Leip- 
zig, Mars  4  754  (Ib.  id.).  AddiUon  hiexv  (Ib. 
id.).  Essai  d'une  dömonstration  metaphysiqoe 
du  principe  gdn^ral  de  r^quilibre  (Ib.  id.'. 
Caicul  de  probabilit6  dans  le  jeu  de  renoontre 
(Ib.  id.).  Application  de  la  Machine  bydran- 
lique  de  Bir.  Segner  ä  toutes  sortes  d'oavrages 
et  de  ses  avantages  sur  les  autres  machiaes 
bydrauliques,  dont  on  se  sert  ordinairemeot 
(Ib.  id.).  Recherches  sur  une  nouv.  mani^re 
d'ölever  de  l'eau,  propos^  par  Mr.  PaaseT 
(Ib.  Id.).  —  Sur  le  mouvement  de  Teau  par  des 
tuyaux  de  conduite  (Ib.  475S).  Discoaaion  plus 
particuliöre  de  diverses  maoi^res  d'^iever  de 
Teau  par  le  moyen  des  pompes  avec  le  plos 
grand  avantage  (Ib.  id.).  Maximea  pour  ar- 
ranger  le  plus  avantageusement  les  machiocs 
destin^es  ä  diever  de  l'eau  par  le  moyen  de» 
pompes  (Ib.  id.).  Essai  d'une  explication  ph}- 
sique  des  couleurs  engendr^es  sur  des  aar- 
faces  extrdmement  minces  (Ib.  id.).  —  Re- 
marques sur  les  mömoires  de  Mr.  Baa.  Mm- 
Boolli,  qui  roulent  sur  la  courbe,  que  fait  uae 
corde  tendue  mise  en  Vibration,  et  aar  les  dif- 
fdrentes  espöces  de  Vibration  des  cordes  ;lb. 
4  753).  Principes  de  la  trigonom6trie  spb^hqnt 
tir6s  de  la  m^tbode  des  plus  grands  M  des  plit> 
petits  (Ib.  id.).  Examen  d'une  cootrovarte sar 
la  loi  de  refraction  des  rayons  de  dill^reats 
couleurs  par  rapport  ft  la  diversit^  des  milieoi 
transparens  par  lesquels  ils  sont  traasmis  llb 
id.).  Recherches  sur  la  v6ritable  courbe  que 
döcrivent  les  corps  jet^  dans  Talr  ou  daas 
un  autre  fluide  quelconque  (Ib.  id.).  —  De  ta 
refraction  de  la  lumi^re  en  passaot  par  Tatmo- 
Sphäre  Selon  les  divers  degr^s  tant  de  la  du- 
leur  que  de  rölasticite  de  Tair  (Ib.  47S4}.  Re- 
flexions sur  un  Probleme  de  gtometrte  tiaitr 
par  quelques  gdom^tres,  et  qui  est  oeanaftoios 
impossible  (Ib.  id.).  Recberches  physique« 
sur  la  diverse  r6frangibilite  des  rayons  de  ht- 
mi^re  (Ib.  id.).  Theorie  plus  oompleCle  des 
machineSi  qui  sont  mises  en  mouTeaMDt  par 


701 


Euler. 


702 


la  r^ction  de  Teau  (Ib.  id.).  De  la  Variation 
de  la  laütude  des  ötoiles  fixes  et  de  Tobliquitö 
de  l'^liptique  tib.  id.).  —  Principes  göa^raux 
de  l'^t d'öqatlibre des  fluides  (Ib.  4  755).  Prin- 
cipes gön^raux  du  mouvement  des  fluides  (Ib. 
id.).  Coatinuation  des  recherches  sur  la  tbäo- 
rte  du  mouvement  des  fluides  (Ib.  id.).  —  Re- 
cherches plus  exactes  sur  l'effet  des  moulins 
k  vent  (Ib.  4  756).  Expöriences  pour  ddtermi- 
ner  la  refraction  de  toutes  sortes  de  liqueurs 
transparentes  (Ib.  id.).  Sur  l'action  des  scies 
(Ib.  id.).  Exposition  de  quelques  paradoxes 
dans  le  caicul  integral  (Ib.  id.).  —  Recbercbes 
sur  la  däcUnaison  de  i'aiguille  aimantäe  (Ib. 
4757).  Sur  la  force  des  colonnes  (Ib.  id.).  Rö- 
gles  g^nörales  pour  la  construction  des  t^l6- 
scopes  et  des  microscopes  de  quelque  nombre 
des  verres  qu'ils soient  composte  (llx  id.).  Re- 
cbercbes sur  les  lunettes  ä  trois  verres  qui 
reprteentent  les  objets  renversös  (Ib.  id.).  — 
Recherches  sur  la  connaissance  mecanique  des 
Corps  (Q).  4  758).  Du  mouvement  de  rotation. 
des  Corps  solides  autour  d'un  axe  variable  (Ib. 
id.).  Remarques  gönörales  sur  le  mouvement 
diurne  des  planstes  (Ib.  id.).  —  De  la  propa- 
gation  du  son  (Ib.  4759).  D«  Supplement  (Ib. 
iA).  D«  Continuation  (Ib.  id.).  Recbercbes  sur 
le  mouvement  de  rotation  des  corps  Celestes 
(Ib.  id.).  Solution  d'nne  question  curieuse  qui 
ne  paroft  soumise  ä  aucune  analyse,  sur  la 
marche  du  ca valier  sur  l'^cbiquier  (Ib.  id.). 
—  Recbercbes  sur  le  mouvement  des  riviöres 
(Ib.  4760).  Rech,  sur  la  courbure  des  surfaces 
(Ib.  id.)  Recb.  g^n^rales  sur  la  mortaltt^  et  la 
multiplication  du  genre  humain  (ib.  id.).  Sur 
les  rentes  viag^res  (Ib.  id.).  Du  mouvement 
d'un  Corps  solide  quelconque,  lorsqu'il  tourne 
aulour  d'un  axe  mobile  (Ib.  id.).  Probleme: 
an  Corps  ötant  attire  en  raison  r^ciproque 
qnarrö  des  distances  vers  deux  points  fixes 
doonds,  trottver  les  cas  oü  la  courbe  döcrtte 
parce  Corps  sera  algebrique  (Ib.  id.).  —  Re- 
marques sur  un  beau  rapport  entre  les  s6ries 
dos  puissances  tant  directes  que  r^ciproques 
(Ib.  4  764).  Recb.  sur  la  confusion  des  verres 
dtoptriques  caus^e  par  leur  ouverture  (Ib.  id.). 
Rech,  sur  les  moyens  de  diminuer  ou  de  rö- 
doire  m^me  ä  rien  la  confusion  caus^e  par 
Toaverture  des  verres  (Ib.  id.).  Nouv.  ma- 
ni^re  de  perfectionner  les  verres  objectifs  des 
lunettes  (Ib.  id.).  Determination  du  cbamp 
apparent  que  döcouvrent  tant  les  telescopes 
qoe  les  microscopes  (Ib.  id.).  Rögles  gönerales 
poor  la  construction  des  teiescopes  et  des  mi- 
croscopes (Ib.  id.).  Sur  la  perfection  des  lu- 
nettes astronomiques,  qui  repräsentent  les  ob- 
jects  renverses  (Ib.  id.).  —  Considörations  sur 
les  difflcultes  qu'on  rencontre  dans  rexecution 
des  verres  objectifs  delivr^s  de  toute  confu- 
sion (Ib.  4  762) .  Rech,  sur  les  lelescopes  ä  r6- 
flexion  et  les  moyens  de  les  perfectionner  (Ib. 
id.).  Recb.  sur  une  autre  construction  des  te- 
lescopes  ä^eflexion  (Ib.  id.).  Sur  la  confusion, 
que  cause  dans  les  instrumens  dioptriques  la 
diverse  räfrangibilite  des  rayons  (Ib.  id.).  Con- 
sidärations  sur  les  nouv.  lunettes  d'Angleterre 
de  Mr.  DoUend  et  sur  le  principe  qui  en  est  le 
fondement  (Ib.  id.).  Sur  les  avantages  des  ver- 


res objectife  compos^es  de  deux  verres  sim- 
ples (Ib.  id.).  Remarques  sur  l'efl'et  du  frotte- 
ment  dans  r^quilibre  (Ib.  id.).  —  Nouv.  lieth. 
de  determiner  les  derangemens  dans  le  mou- 
vement des  Corps  Celestes,  causös  par  leur 
action  mutuelle  (Ib.  4768).  Reflexions  sur  les 
diverses  manidres,  dont  on  peut  representer 
le  mouvement  de  la  lune  (Ib.  id.).  Considera- 
tions  sur  le  problöme  des  trois  corps  (Ib.  id.). 
Nouv.  mani^re  de  comparer  les  observations 
de  la  lune  avec  la  theorie  (Ib.  id.).  Du  mou- 
vement des  absides  des  satellites  de  Jupiter 
(Ib.  id.).  —  Nouv.  metb.  d'eiiminer  les  quan- 
tites  inconnues  des  equations  (Ib.  4764).  Rech, 
sur  les  microscopes  simples  et  les  moyens  de 
les  perfectionner  (Ib.  id.).  Recherches  sur  les 
microscopes  ä  trois  verres  et  les  moyens  de 
les  perfectionner  (Ib.  id.).  Sur  l'avantage  du 
banquier  au  Jen  de  Pharaon  (Ib.  id.).  Con- 
jecture  sur  la  raison  de  quelques  dissonances 
generalement  re^ues  dans  la  musique  (Ib.  id.). 
Du  veritable  caract^re  de  la  musique  moderne 
(Ib.  id.).  Des  lunettes  ä  trois  verres,  qui  re- 
presentent  les  objets  debout  (Ib.  id.). —  Sur 
la  probabilite  des  sequences  dans  la  lotterie 
Genoise  (Ib.  4765).  Sur  le  mouvement  d' une 
corde,  qui  au  commencement^n'a  ete  ebranlee 
que  dans  une  partie  (Ib.  id.).  Eclaircissements 
plus  detailles  sur  la  generation  et  la  propaga- 
tion  du  son,  et  sur  la  formation  de  l'echo  (Ib. 
id.).  —  Construct.  des  objectifs  composes  de 
deux  difrerentes  sortes  de  verre,  qui  ne  pro- 
duisent  aucune  confusion,  ni  par  leur  ouver- 
ture, ni  par  la  differente  refrangibilite  des 
rayons,  avec  la  mani^re  la  plus  avantageuse 
d'en  faire  les  lunettes  (Ib.  4  766).  Construct. 
des  objectifs  composes,  propre  ä  detruire  toute 
la  confusion  dans  les  lunettes  (Ib.  id.).  Refle- 
xions  sur  la  mani&re  d'exa miner  la  refraction 
du  verre  par  les  moyens  des  prismes  (Ib.  id.). 
Corrections  necessaires  pour  la  theorie  de  la 
declinaison  magnetique  proposee  dans  le  Vol. 
XIII  (4  757)  des  Memoires  de  l'Acad.  (Ib.  id). 

—  Meih.  pour  porter  les  verres  objectifs  des 
lunettes  ä  un  plus  haut  degre  de  perfection 
(Ib.  4767).  —  Solution  d'une  question  trds  dif- 
ficile  dans  le  caicul  de  probabilites  (Ib.  4769). 

—  Lettre  ä  Mr.  BemoulU  (Ib.  477S).  —  Lettre 
k  Mr.  BegueÜB  concernant  les  nombres  Pre- 
miers (Ib.  4776). 

Precis  d'une  theorie  generale  de  dioptrique 
(Mem.  Par.  4765).  Essai  d'une  theorie  de  la 
resistance  qu'eprouve  la  proue  d'un  vaisseau 
dans  son  mouvement  (Ib.  4778). 

Gekrönt  von  d.  Paris.  Acad.  u.  in  deren 
Pikees  de  Prix  gedruckt:  4)  Sur  la  natura  et 
propagation  du  feu  (4  788) ;  3)  Sur  le  flux  et 
reflux  de  la  mer  (4  740) ;  8)  Sur  la  meilleure 
maniere  de  constrolre  le  cabestan  (4  744); 
4)  Sur  rinclinaisonde  l'aiman  (4  743) ;  5)  Theo- 
rie nouvelle  de  l'aiman  (4744) ;  6)  Sur  la  meil- 
leure mani^re  de  trouver  l'beure  en  mer  par 
Observation  soit  dans  le  jour,  soit  dans  les  cre- 
puscules  et  surtout  la  nuit,  quand  on  ne  voit 
pas  l'horizon  (4  747);  7)  Sur  la  maniäre  de 
chercher  une  theorie  de  Saturne  et  de  Jupi- 
ter, par  laquelle  on  puisse  expliquer  les  inega- 
lites,  que  ces  deux  planstes  paroissent  se  cau- 


703 


Etiler. 


704 


ser  niQtaelliBineat  surtous  yers  le  tems  de  leor 
cönjooctions  (4748) ;  8)  Sur  les  derangemens, 
qne  Saturoe  et  Jupiter  se  cause ot  moitaeUe- 
ment  principalement  vers  le  tems  de  leur  coo- 
joDCtion  (1752) ;  9)  Sar  la  mani^re  de  suppl^r 
h  Taction  du  vent  (4758) ;  40)  Sur  les  ludgali- 
tös  du  mouvement  de  la  terra  (4  756) ;  4  4)  Sur 
le  roulis  et  le  tannage  (4  759) ;  4 1)  Sur  la  tb^ofie 
de  la  lune  etsp^cialementsur  l'^quation  s6cu- 
laire (4  768) ;  4  3)  Sur  la  tfaöorie  de  la  lune  (4  772). 
Lettre  ä  Mr.  da  la  Orange  contenant  des  re- 
cherches  sur  la  propagatioa  des  äbranlemens 
dans  uo  milien  ^lastique  (Mtscell.  Tauriu.  II, 
4  760— 64 } .  Eciaircissemens  sur  le  mouvement 
des  Cordes  vibrantes  (Ib.  III,  4 762 --65).  Rech, 
sur  le  mouvement  des  cordes  in^alement 
^paisses  (Ib.  id.).  Rech,  sur  fint^grat.  de  l'ö- 
quat.  difl^Srentio-diff^rentielle 

ddi      ./ddz\     b/dz\      c 

d?=*VdrOMs)*r--* 

(Ib.  id.).  Rech,  sur  les  nouv.  lunettes  de  8  et 
6  verres  et  sur  leur  perfection  ultärieure  (Ib. 
id.).   Observationes  circa  integralia  formula- 

rum  talium  hr    dx(4  ^x)  n    posito  post  inte- 

grationem  x=4  (Ib.  id.). 

Constmctio  aequationum  quarundam  diffe- 
rentialram»  qnae  indeterminatorum  separatio- 
nem  non  admittunt  (Act.  Erudit.  4  733).  Solu- 
tio  problematis  in  Nov.  Act.  Brud.  mense  Nov. 
4748  propositi  (Ib.  4  744).  Novae  demonstra- 
tlones  circa  resolutionem  numerorum  in  qua- 
drata  (Ib.  4773). 

Dicouverte  d'une  loi  extraordinaire  des  nom- 
bres  (Journ.  litt,  de  TAllemagne,  4754,  Janv. 
et  Pevr.). 

Recherches  sur  une  nouv.  esp^ce  des  quar- 
rös  magiques  (Abhandt.  d.  GescAlsch.  d.  Wiss. 
zu  VÜessingen,  IX). 

Theorie  d.  Parallaxe  für  d.  sphtfroidische 
Gestalt  d  Erde  (Boda's  astr.  Jahrb.  f.  4  783). 

Nachricht  von  einem  neuen  Mittel  zur  Ver- 
mehrung d.  Getreides  (Abhandl.  d.  ökon.  Ge- 
sellsch.  zu  Petersb.  VI). 

Ausserdem  hinterliesser  über200  Abhandll., 
die  gedruckt  sind  in  d.  Act.  Petrop.  Vol.  V  et 
VI,  Nov.  Act.  Petrop.  XV  Vol.  4  783—4802  und 
M«m.  de  facad.  de  St.  Petersb.  T.  I— XI,  4  809 
— 4830.  Dazukommen  noch  später  entdeckte, 
theils  anonyme,  theils  inedirte  Arbeiten,  de- 
ren F.  H.  Fnsi  (Bullet,  physico-math.  Acad. 
St.  Petersb.  T.  VII,  4  849)  64  aufetthlt,  unter 
anderen:  Astronomie  mechanica;  Anleitung 
zur  Naturlebre  usw. ;  Thöorie  g<^n<3rale  de  la 
Dioptrique,  etc. 

Die  Zahl  seiner  sttmmtlichen  Arbeiten  (Werke 
u.  Abhandll.),  ausser  den  letztgenannten,  be- 
trügt 756,  von  denen  er  geliefert  hat : 
24  von  4727  bis  4738 


49 

«  4734 

4743 

425 

»     4744 

4753 

99 

«  4754 

4763 

404 

»  4764 

4773 

855 

.  4  774 

4  783 

Acht  Abhandll.  darunter  sind  Indess  dop- 
pelt gezählt.  Siehe  Corresp.  math.  et  phys. 
etc.  par  F.  H.  Foas,  Petersb.  4  843,  T.  1. 


Evler,  Johann  Albrecht.  —  Aette- 
ster  Sohn  von  Leonhard.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  in  Berlin  (4  754)  u.  Aufeefaer  d.  Siero- 

warte  daselbst  (4758) ;  dann,  mit  dem  Vater 
nach  St.  Petersburg  übersiedelnd,  1766  Prof. 
d.  Phys.  u.  Secret.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daseibat 
und  4776  Aufseher  d.  dortigen  MitiUlr*Aca~ 
demie  (Nov,  Act,  Acad.  Petrop.  XVJ  fM), 

geb.  4734,  Nov.  27  (A.  St.),  Pelersbarg, 

gest.  4800,  Sept.  6  (A.  St.),  Peterdmi^ 

Enodatto  quaestionis :  Quomodo  vis  aqnae  m»- 
ximo  cum  lucro  ad  molas  circumageodas. 
aliave  opera  perficienda,  impendi  possitt  Ge- 
krönt V.  d.  Gott.  Soc.  4  754).  Gott.  4756.  Disq. 
de  causa  physica  electricitatis  (GekrOnt  ▼.  d. 
Petersb.  Acad.).  Petrop.  4756.  Meditationen  de 
motu  vertigfois  planetarum,  ac  praeeipae  Te- 
neris  (Gekr.  von  derselb.),  Ib.  4760.  Recher- 
ches sur  la  rdslstance  du  milieu,  dans  lequet 
se  meuvent  les  corps  Celestes,  Berlin  1761. 
Meditationes  de  perturbatione  raotns  cometa- 
rum  ab  altraclione  planetarum  orta  (Gekr.  v. 
d.  Petersb.  Acad.),  Petrop.  4762.   Sur  rarn- 
mage  des  valsseaux  etc.  (Prix  de  l'acad.  Je 
Paris  T.  VII).   Nouv.  recherches  sur  le  vrai 
mouvement  de  la  lune  etc.  (mitLeealiardX.,  Ib. 
T.  IX).  —  Theorie  de  Tinclinaison  le  raigoille 
magn^tique,  confirmöe  par  des  exp^rieocaa 
(M^m.  Berl.  4  755) .  Des  cerfe  volans  (Ib.  4 7Sa' . 
Sur  la  cause  physique  de  Tölectricit^  (Ib.  4757^. 
Recherch.  des  mouvemens  d'nn  globesarun 
plan  horizontal  (Ib.  4  758  et  4  760).  Sur  le  d^ 
rangement  du  mouvement  d*nne  plannte  par 
l'action  d'une  autre  plannte  ou  d'iine  oomHe 
(Ib.  4  759).  Sur  le  temps  de  la  chüte  d'nn  corps 
attirö  vers  un  centre  de  forces,  en  raiaoa  re- 
ciproque  des  distances  (Ib.  4760).  Sur  las  leo- 
tilles  objectives  faites  d'eaa  et  de  verra  de. 
(Ib.  4  764).  Sur  la  röfraction  des  fluides,  filaf 
Abhandll.  (Ib.  4  762).    Sur  les  diverses  ma> 
ni^res  de  faire  avancer  les  vaisaeanx,  aaas 
employer  la  force  du  vent  (Ib.  4  764) .  RediOTcli. 
des  forces,  dont  les  corps  Celestes  soai  9olli> 
citds,  en  taut  qu'ils  ne  sont  sphMqnas  Ib. 
4  765) .   R6flexions  sur  la  Variation  de  la  luae 
(Ib.  4  766).  —  Beantwortung  einiger  arlthmet. 
Fragen  (Sehr.  kuri}ayrisch.  Acad.  II,  4761' 
Auflös.  einer  geometr.  Aufgabe  (Ib.  id.).  Voa 
d.  Bewegung  ebener  Flächen,  wenn  sie  von 
Winde  getrieb.  werden  (Ib.  III,  4768).   Voa 
Abbild,  d.  Gegenstände  durch  spbar.  Spiefeel 
(Ib.  id.).   In  was  für  einem  Verhilto.  sowoki 
d.  mittl.  Bewegung  d.  Monds  als  auch  setoe 
mittlere  Entfernung  von  d.  Erde  mit  d.  Krt^ 
ten  stehen ,  die  auf  d.  Mond  wirken  ;Ib.  IV. 
4  767).  AuflOs.  einiger  geometr.  Aoligabea  Ib. 
V,  4768).   Versuch,  die  Figur  d.  Erde  durch 
Beobachtungen  d.  Monds  zu  bestimm.  (Ib.  id 
Nachr.  von  einer  magnet.  Sonnenuhr  (tb  id 
—  De  rotatione  solis  circa  axem  ex  mot«  ma- 
cularum  apparente  determinanda  (Nov.  Coai- 
ment.  Petrop.  XII,  4766^67).   Bxpoailio  me- 
thodorum,  cum  pro  determinanda  panllaxi 
solis,  ex  observato  traositu  Veoeris  per  Solaai 
eto.  (Ib.  XIV,  4769).  Epitome  obaa. 


705 


Elller 


EwArt*. 


706 


Petrop.  (Ib.  4769— 7S.  74  et  75).  --  A  deduc- 
tion  of  the  quantity  of  the  Sun's  parallax  from 
tfae  comparison  of  the  several  observations  of 
the  late  transU  of  Venus  etc.  (Phil.  Tr.  1772). 
—  Mit  W.  L.  Krafft  u.  J.  A.  Lezall:  Theorie 
motoam  Lanae,  Dova  methodo  pertracta  etc. 
Petrop.  477t.  —  Antbeil  an  verschiedenen  der 
letzten  Arbeiten  seines  Vaters. 

Evter,  Carl.  —  Zweiter  Sobn  von 
Leonhard.  Dr.  Med.,  Arzt  d.  französ.  Co- 
lonie  in  Berlin  (1763 — 66),  dann,  nach- 
dem er  mit  dem  Vater  nach  Petersburg 
übergesiedelt,  kaiserl.  Leibarzt  und  (1772) 
Mitgl.  (Arzt)  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst 
AR.llJ  (L.Sch), 

geb.  1740,  Juli  15,  Petersburg, 
gest.  4  790,  März  7,  Petersburg. 
Meditationes  in  quaestionem :  utrum  motus 
medias  planetarum  semper  maneat  aeque  ve- 
lo\.  an  successu  temporis  quampiam  muta- 
tionem  patiatur?  et  quaenam  sit  ejus  causa? 
Ptece  de  Prix  de  i'acad.  Paris,  VIII,  1760.  — 
Mt  höchst  wahrscheinlich  vom  Vater,  s.  Bullet. 
phy s.  math.  Acad.  Petersb.  T.  VII  [1849]  p.  363). 

E«l#ry  Christoph.  —  Dritter  Sohn 
von  Leoohard.  Erst  Oberst-Lieutenant  in 
d.  preass.  Artillerie,  später  General-Major 
in  d.  russ.  Artillerie  u.  Director  d.  WafTen- 
fabrik  zu  Sisterbeck  am  finnischen  Meer- 
busen (ARA\), 

geb.   1743,  Mai  1,  Berlin,« 
gest.  184  2,  ....  Russland. 
Observationes  transitum  Veneris  per  duscum 
Solis  die  4.  Jun.  4  769  spectantes  in  Castello 
on^k  institatae  (Nov.  Comm.  Acad.  Petrop. 
XIV,  4  770).  Obss.  astronomicae  pro  determi- 
naodo  Sita  geograpbico  varionira  per  impe- 
nam  Russicum  loconim  A.  1769  et  70  factae 
Ib.  XX,  1776). 
*Kvb.  1742,  .  ..(Jr.ll). 

Estoklos.  —  Griechischer  Mathema- 
tiker, aas  Askalon,  unter  Kaiser  J  u  s  t  i  n  i  a- 
nus  am  540  nach  Christus  lebend  (B), 

Von  ihm  nur  l>ekannt  Commentare  zum  Apol- 
loBioa  und  zu  einigen  Schriften  des  Arohimedes. 

Evaas ,  Oliver.  —  Mechanicus,  Be- 
^ttz<*r  einer  Maschinenfabrik  und  Dampf- 
tiiühle  in  New-York  (AAB), 

geb.   4755, bei  Philadelphia, 

gest.  4  84  9,  Apr.  4  5,  New-York.  * 
The  yoong  mill-wright  and  miliares  gulde,  Phi- 
ladelphia 4  795,  8<>  edit.  4  818.  The  young  engt- 
ueers  guide,  Ib.  4805.  —  Wird  von  Einigen 
aU  eigentlicher  Erflnderd.  Hochdruck-Daropf- 
manchioeD  angesehen ,  obwohl  er  sie  nnr  ver- 
vollkommael  hat. 

*  CMt.  1811,  Min  15  {B)  (iTJV). 

Eversdjok,  Cornelis.  —  Magi- 
stmlAperson  zu  Tergoes  in  Zeeland  und 
Abieeordneter  die^ter  Provinz  (Pq)^ 

P*f(ea4orff,  Hiodwaiierbvch. 


geb.  4586,  Mai  20,  Tergoes, 
gest.  1666,  Dec.  19,  Middelburg. 
Tractaat  van  de  Wynroede,  waer  in  geleerd 
Word  te  meeten  en  de  inhoud  te  vinden  van  alle 
ronde  en  Vierkante  vaten,  als  van  alle  soorten 
van  wyn-en  olie-vaten,  brouwers,  knipers, 
Vierkante  bakken,  kisten,  etc.  Middelb.  1618. 

Eversmann,  Friedrich  August 
Alexander  von.  —  Bis*  1807  preuss. 
Steuer-  und  Bergratb,  sowie  Fabrikencom- 
missar  in  d.  Grafsch.  Mark,  dann  bis  1810 
Inspecteur  g^nöral  des  manufactures  du 
Grand-Duch^  de  Berg,  darauf  1816  russ. 
Oberbergmeister  und  Director  der  kais. 
Schwertfabrik  zu  Slatoust ;  zuletzt  in  Berlin 
privatisirend  (G.M)  (GBA%t^)  (N), 

geb.  4  759,  Oct.    8,  Barch witz,b. Halle, 

gest.  4  837,  Oct.  29,  Berlin. 
Technolog.  Bemerkungen  aufeiner  Reise  durch 
Holland,  Frelb.  4797.  Übersicht  d.  Eisen-  u. 
Stahl-Erzeugung  auf  Wasserwerken  ind.  Län- 
dern zwisch.  d.  Lahn  u.  Lippe  usw.  2  Bde. 
Dortmund  1 805.  Schreiben  über  mineralog.  Ge- 
genstände (Schrift,  d.  Berlin.  Gesellsch.  naturf. 
Fr.  Bd.  VI).  Über  d.  Vorkomro.  d.  Goldes  am 
Ural  (Bohweigg.  Journ.  XLVI,  1826).  Hagel  mit 
metallischem  Kern  (GUb.Ann.  LXXVI,  1824). 
Mineralog.  Aufs,  im  Bergmann.  Journ.  f.  1789. 

Ewal«ly  Julius  Wilhelm.  —  Dr. 
Phil.,  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin 
seit  1853,  Privatmann  (Diss)  (Or), 

geb.  4  814,  Dec.  3,  Berlin. 
Decryslallisduorum  axium  crystallorum,  Diss. 
Berol,  4887.  —  Ober  d.  Kreideforroation  im 
südl.  Frankreich  (Kartten'i  Arch.  XII,  4839, 
mit  H.  X.  Beyrieh).  Ober  d.  Grenze  zwischen 
Neocomien  u.  Gault  (Zeitschr.d.  deutsch,  geo- 
log.  Gesellsch.  II,  1850).  Geograph.  Verbreit, 
d.  Caprotinenkalksusw.  (Monatsberichte  Acad. 
Berlin  1854).  Zur  Kenntn.  d.  untersten  Lias- 
bildungen  Im  Magdeburgischen  usw.  (Ib.  4  855). 
Ausbild.  d.  Neocoms  in  d.  Prov.  Sachsen  (Ib.  id.). 
Über  d.  Budisten  am  nördl.  Harzrand  (Ib.  1 856). 

Ewarty   Peter.  —  Erst  Civil-Inge- 

nieur,  dann  viele  Jahre  lang  Besitzer  einer 

Baumwollen-Spinnerei  in  Manchester,  zu«- 

letzt  Ober-Ingenieur  u.  Maschinen-Inspe- 

ctor  In  den  königl.  Dockyards  zu  Woolwich. 

Mitgl.  und  später  Vicepräsident  d.  Philoso- 

phical  Society  zu  Manchester  fMem.  Man^ 

ehest.  Soc.  \ll,  1846;, 

geb.  1767,  Mai     1 4,  Troquaire  Manse, 

Dumfriesshire, 

gest.  4  842,  Sept.  15,  Woolwich. 
On  the  measure  of  moving  forces  (Mem.  Man- 
chest.  Soc.  Ser.  II,  Vol.  II,  4813,  wozu  Erläu- 
terungen von  HodgUmon,  Ib.  VII,  1846).  On 
tfae  Daltonian  theory  (Ann.  of  Phil.  VI,  1815). 
On  the  reaction  of  effluent  water,  and  on  the 
maximum  efTect  of  machinps  rPhil.  Mag.  III, 

45 


707 


Ewreinow 


Eytelwein. 


708 


1828}.  Experimeots  and  observations  on  some 
of  tho  phenomena  attending  the  sudden  ex- 
pansion  of  compressed  elaslic  flutds  (Ib.  V, 
<8«9,  deutech  inPogg.  Ann.  XV). 

Ewreiiio^v,  s.  Jewreinoff. 

Eadme&Oy  Antonio.  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Rhetorik  an  d.  Univ.  zu  Valencia, 
dann  Lehrer  d.  Geschützkunst  am  Seminar 
zu  Segovia,  später  in  Italien  lebend  (CBJ,  s), 

geb.   1729,  Sept. ..,  Valencia, 

gest.  ^808,  Juni  9,  Rom. 
Observatio  transitus  Veneris  per  dtscum  sola- 
rem etc. ;  extat  una  cum  aliis  aliorum  obser- 
vationibussimuiedidit,  ViennaeAuslriae1764. 
Deir  origine  e  delle  regele  della  musica  colla 
storia  del  suo  progresso,  decadenza  e  rinova- 
zione,  Roma  4774.  Instttutiones  physicae  et 
mathematicae,  liatrtti  1796. 

EzpUljy  Jean  Joseph.   —  Abbö, 

der  einen  grossen  Theil  von  Europa  und 

des  afrikan.  Küstenlandes  durchreiste  (Q), 

geb.   1719,  ...  St.-Remy,  Provence, 

gest.  1793  etwa, 

Cosmograpfaie  divis^e  en  cinq  parties,  1749. 
Polychorographie  en  six  parties  .  Astronomie, 
Geographie,  Hydrographie  etc.  1755.  Topo- 
graphie de  l'univers,  «vol.  8*,  1758.  Dict. 
g^ograph.  des  Gaules  et  de  la  France,  6  vol. 
fol.  1762,  1770. 

Eyoky  Simon  Speijert  van  der. 
—  Prof.  (extraordin.  1797,  ordin.  1799) 
d.  Mathematik  und  Physik  an  d.  Univ.  zu 
Leyden  (SL)  (KL,  «837;, 

geb.  177«,  März  26,  Briel, 
gest.  1837,  Sept.  20,  Leyden. 
Institutiones  physicae ,  Lugd.  Bat.  1800.  Be- 
ginselen  der  Differentiaal-  en  Integraal-Reke- 
ning,  Leyd.  1803.  Over  bet  electromagnetts- 
mus,  Harlem  1823.  Over  de  kragten  door 
welke  de  Staat  der  Itchamen  etc.  bepaald  word 
(Allgem.  Konst-  en  Letterbode,  1800).  Over 
de  magnetische  proeven  van  Oanted  (Ib.  1 82f ; 
auch  Bibl.  universelle  1821).  Mcm.  sur  Tö- 
lectro-magn^tisme,  Ib.  1822. 

Eydamy  Immanuel.  —  Dr.  Med., 
Physicus  und  Badearzt  zu  Berkn  a.  d.  Uro 

rC.  1847;, 

geb.   1802,  Febr.  20,  Jena, 
gest.  1847,  Febr.    9,  Berka. 
Die  Erscheinungen  der  Elektricität  und  des 
Magnetismus  in  ihrer  Verbindung  mit  einan- 
der usw.  Weimar  1843. 

EytelyJohann  Philipp.  — Dr.Med., 
Zeitlang  Stadtphysicus  zu  Bochum  in  West- 
phalen,  dann  Prof.  d.  Medicin  und  Botanik 
an  d.  Univ.  zu  Erfurt.  Mitgl.  d.  Leopoldin. 
Academie  (AyC), 

geb.    1651,  Sept.   7,  Erfurt, 

gest.  1717,  Juni  30,  Erfurl. 


Diss.  exhib.  Antimonium  et  nonnulla  prs^pa- 
rata,  Erford.  1711.  —  Viel  Medicioiscbes. 

Eytelwein,  Johann  Albert.  - 
Folgweise  Bombardier  (i779),  Artillene- 
Lieutenant  (1787),  Architect  d.  Ober-Baii- 
deputation  und  Deich-Inspector  d.  Oder- 
bruchs (4790),  Geheimer  Ober-Bauratli 
(1794),  Director  d.  Ober-Baudeputation  in 
Berlin  (4  809),  vortragender  Rath  im  Mini- 
sierium  d.  Handels  u.  d.  Gewerbe  (1810 
und  endlich  Ober- Landes -Bau -Director 
(4  816);  zog  sich  1830  von  d.  Gescbärieo 
zurück.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Berlin 
seit  4  803  (Seine  Lobrede  von  Encke,  Abh. 
Acad.  Berlin,  1 849;  (GB.  1 8 «5;, 

geb.   4  764,  Dec.  34,  Frankfurt  a.  M.. 

gest.  1848,  Aug.  4  8,  Berlin. 
Aufgaben,  grösstentheils  aus  d.  angewandten 
Mathematik  usw.  Berlin  1793.    Kurze  Anlei- 
tung ,  auf  welche  Art  Blitzableiter  an  Geb^so- 
den  anzubringen  sind,  Ib.  1798,  2.  Aufl.  IS02 
Vergleich,  d.  in  d.  königl.  preuss.  Staaten  ein- 
geführt. Maasse  u.  Gewichte,  Ib.  1798,  Neue 
Aufl.  1817.  Anweisung,  wie  Ökonom,  a.  mili- 
ttir.  Situationskarten  nach  bestimmt.  Grasd- 
sätzen  zu  zeichnen  sind,  Ib.  1 799.  PracC  An- 
weis, z.  Construct.  von  Faschinen  werk,  as^ 
Ib.  1800.   Pract.  Anweis.  z.  Wasserbaakanst. 
4  Hfte.  Ib.  180t--8.    Handb.  d.  Mechanik  t^ 
ster  Körper  u.  d.  Hydraulik,  Ib.  18S1  (S.  Aufl 
Leipz.  1842).  Über  d.  Wirk.  u.  vortheilhaflestr 
Anwend.  d.  Stossbebcrs,  Ib.  1805.  Handb.  d 
Statik  fester  Körper,  3  Bde.  Ib.  1808.  Miete- 
lotti's  hydraulische  Versuche,  übersetzt  niii 
Anmerkk.,  2  Bde.  Ib.  1810.   Handb.  d.  Per- 
spective, 2  Bde.  Ib.  1810.  Grundlehren  d.  bohr 
Analysts,  2  Bde.  Ib.  1824.   Handb.  d.  Hydro- 
statik, Ib.  1826.    Anweis.  z.  Auflös.  d.  höbr 
numerisch.  Gleichungen,  Ib.  1887.  —  Cber  J 
Druck  belasteter  Balken,  wenn  deren  mehr 
als  zwei  vorhanden  sind  (Abhandl.  Acad  Ber- 
lin, 1804—11).  Über  d.  Theorie  d.  KramiD- 
zapfens  (Ib.  1812—13).   Über  d.  Bestimm,  d 
Kraft,  welche  erforderlich  wird,  d.  Wider- 
stand d.  Getreidekörner  bei  Getreidemüblei< 
zu  überwältigen  (Ib.  id.).    Untersach.  über  d 
Beweg,  d.  Wassers  durch  Öflnangeo  usw.   Ih 
1814—15).  Fortsetzung  davon  (Ib.  481S~I9 
Zusammenstell,  d.  Gründe,  von  welchen  <1 
Gebrauch  d.  Woltnuum'schen  hydrometr  Fiu 
gels  abhUngt  (ib.  1816—17).    Über  d.  Verdn- 
chungd.  DifTerenz-Cot^fflcienten  mit  den  Bar- 
BonUi'schen  Zahlen  (Ib.  id.).   Über  d.  Hatler- 
gewicht  d.  Köln.  Mark  (Ib.  id.).  Aoordaancd 
Thorflügel  bei  d.  Plankenschleuseo  IIb,  t»l« 
—19).   Entwickl.  einer  unabhäog.  CoHlkfea- 
tengleichung ,  welche  bei  d.  Summiraofs  |^ 
wisser  Reihen  vorkommt  (Ib.  4820—11     y*- 
d.  Bestimm,  d.  Wassermenge  eines  Strom* 
(Ib.  id.,  auch  Crella's  Jouro.  I).   Von  d.  ket- 
ten brüchen  u.  deren  Anwend.  aafd.  BeiliBiin 
d.  Niiherunpswcrlhes  gegebener  Reihen    Ib 
id.).  Von  d.  Integration  d.  linear.  Gleicbanc«^ 
mit  partiell,  endlichen  Diflerenzeo   Ib.  Mi 


709 


Eiechiel 


Faber. 


710 


Überd.  Prüfung d.Nornialmaasseu.  Gewichte 
mitd.  preussischen  (Ib.  1827).  Über  d.  Aus- 
fluss  d.  Wassers  durch  verticale ,  oben  freie 
Offnangen  usw.  (Ib.  4  890).  Über  d.  Lage  d. 
oeutralen  Axe,  die  beim  Zerbrechen  d.  Kör- 
per vorkomflil  (Ib.  483S). 

Bzeohtol.  —  Armenischer  Astronom, 
der,  nachdem  er  Syrien  und  Griechenland 
durchreist  hatte,  in  seiner  Heimath  eine 
Schule  für  Astronomie  und  Physik  grün- 
dete (BJ  (BN), 

geb.  673  etwa,  .  .  .,  gest.  727  .  .  . 
Schrieb  ein  Lehrbuch  d.  Physik  u.  Metaphy- 
sik, eins  über  die  Bewegung  des  Thierkreises 
und  einen  Discors  über  die  Schöpfung. 


Pabarol,  ...  —  Abb6,  der  auf  seine 
Kosten  zu  Dgon  (im  Tour  du  Logis  du  Roi) 
eine  Sternwarte  errichten  Hess  (LB), 

geb.   1707  etwa, 

gest.  1793,  Nov.  4,  Dijon. 
Auf  seiner  Sternwarte  beobachtete  er  mit  Bo- 
ger, Bemuid  und  Bertrand  (Siehe  Letzteren). 

Pabbrl,  Onorato,  s.  Fabri,Honore. 

Pabbroni  (Fabroni),  Giovanni  Va- 
lentino  Hattia.  —  Seit  1780,  wo  er 
Yicedirector  (unter  F.  F o n  ta  n a)  des  gross- 
berzogl.  physikal.  Cabinets  und  Museums 
in  Florenz  ward ,  bekleidete  er  successive 
mehre  administrative  Aemter  in  Toscana 
(war  z.  B.  4  800  Mönzdirector ,  181 6  Di- 
rector  d.  Berg-  u.  Hüttenwesens)  oder 
führte  wissenschaAl.  Aufträge  d.  Regierung 
aus,  z.  B.  1790  eine  geolog.  Untersuchung 
von  Toscana,  4798  die  Yergleichung  d. 
loscaniscben  Maasse  a.  Gewichte  mit  den 
neu-französischen;  4800  ward  er  auch 
Honorarprofessor  d.  Univ.  Pisa.  Mitgl.  d. 
Soc.  Italiana  (Mem,  Soc.  ItaL  XX,  pt.  l) 
(Tp.l), 

geb.  4752,  Febr.  4  3,  Florenz,* 
gest.  18S2,  Dec.  47,  Florenz. 
Sulla  natura  dell'  arsenico  e  preparazione  deir 
acido  arsenicale,  Milaoo  4  780.  Mem.  sopra  i 
vulcani  estinti,  Firenze  4783.  Manifattura, 
conservazione  e  correzione  delF  oHo  d'ollva, 
Ib.  ^87.  Del  arte  di  fare  il  vi'no,  Ib.  4  787, 
t.  ediz.  4  790  (Auch  ins  Französische  u.  Deut- 
sche übersetzt).  Sur  les  alcarazzas  de  l'Es- 
pagne,  Paris  1789.  Sulla  forza  refrattiva  di 
diversi  fluidi,  Firenze  4  798.  Dell'  azione  chi* 
mica  de'  metalli  nuovamente  avvertita,  Ib. 
4793.  Storia  delle  opinioni  chimiohe  relati- 
vamente  alla  formazione  degli  eteri,  Ib.  4  796. 
Sur  Tactton  chimi(|tte  des  difförens  mutans 


entr'eux  ä  ia  tempdrature  de  Tatmosph^re  et 
sur  Texplication  de  quelques  phänom^nes  gaU 
vaniques,  Paris  4  796.  Di  una  nuova  tinta  sta- 
bile che  puö  estrarsi  dall'  aloe  soccotrina,  Fi- 
renze 4796.  Esperimento  sul  liquore  estin- 
guente  di  Knez,  Napoli  1797.  Vernice  atta  a 
dare  apparenza  di  Mahoganni  al  legno  com- 
mune, Ib.  4  797.  Di  una  vernice  nera  econo- 
mica  per  conservare  i  legni,  Ib.  1797.  Metodo 
facile  per  nettare  ed  inobiancare  le  stampe  in 
rame,  Ib.  4  797.  Antichitä,  vantaggi  e  metodo 
della  pittura  encausta,  Roma  4797.  Ricerebe 
suUa  quina,  Modena  4808,  Pisa  4304,  Milano 
4  805.  Delle  misure  in  genere,  e  di  quelle  di 
capacitä  in  ispecie,  Firenze  4804.  Delle  bi- 
lance  e  stadere  dei  Chinesi ,  Ib.  4  804.  Se  la 
gravi tä  specifica  degli  ori  e  degli  argenti  alle- 
gati  semplicemente  in  combinazione  binarie 
possa  servire  a  determinarne  il  valore,  Mo- 
dena4  806.  Lo  statero  filipplco,  ovvero  sulla 
bontä  e  titolodell'  oro  nativo.  Siena  4  808.  Sulla 
maniera  di  trasformare  in  bilancia  idrostatica 
ogni  buona  bilancia  in  comuno,  Ib.  4  808. 
Nuovo  termometro  stazionario,  Modena  4809. 
Argano  di  nuova  costruzione  da  adoperarsi 
sugli  ediGzi  e  sulle  navi,  Verona  4843.  Del 
trascegiiere  dalle  sostanze  eterogenee  le  mole- 
cole  d'argento  e  di  oro  mediante  Talmagazione, 
Ib.  484  5.  Della  estrazione  del  glutine  della 
ossa,  Pistoja  4  846.  —  Incisione  e  tintura  di  al- 
cune  pielre  dure  (Atti  Soc.  Econom.  di  Firenze 
vol.  III).  Modo  di  disciogliere  la  resina  elastica 
(Ib.  id).  Nuovo  metodo  di  fare  il  sale  acetoso 
mercuriale  (Ib.  id.).  Soluzione  mercuriale  per 
la  tintura  di  seta  e  lana  (Ib.  id.) .  Come  si  possa 
tinger  coUa  filiggine  (Ib.  id.).  Ricetta  per  una 
nuova  vernice  (Ib.  IV).  Sulla  tromba  galva- 
nica  (Giorn.  di  fisica,  III,  4  84  0).  Proc^dä  pour 
faire  l'^tbiops  martial  (Ann.  chim.  XXX,  4  799) . 
Sur  la  neige  et  la  gr^le  color^e,  tomb^es  ä 
ArezzQ4  84  3  (Ib.  LXXXVIII,  484  3).  —  Über- 
setzte 4  783  Cronatedt'i  Mineralogie  und  4  787 
T.  Bergman'i  Werke  ins  Italienische.  —  Aus- 
serdem Botanisches,  Agronomisches,  Physio- 
logisches, Medicinisches,  Archäologisches  u.  A. 

*  g«b.  1752,  Febr.  10  {BJf). 

Faber  Stapvlensifl ,  s.  Lefevre, 
Jacques. 

F«b#r|  Johann  Matthäus.  —  Dr. 
Med.,  Physicus  folgweise  in  Wimpfen,  Ess- 
lingen ,  Neustadt  und  Heilbrönn.  Mitgl.  d. 
Leopoldin.  Academie  (ANCj, 

geb.  4  6S6,  Febr.  24,  Augsburg, 

gest.  4  702,  Sept.  24,  Heilbronn. 
Addenda  ad  Bai.  Beisal  routata  loconim  situa- 
tio  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  4  690).  Additiones 
ad  B.  J.  Oamerar  obss.de  linteis  noctu  lucen- 
tibus  (Ib.  id.).  Addenda  ad  8am.  Ledal  obss. 
de  lapide  silesiaco  violacei  coloris  (Ib.  id.). 
Addenda  ad  Bm.  König  tractatum  de  glossope- 
tris  (Ib.  id.). 

Faber,  Johann  Wilhelm.  —  Ex- 
jesuit,  Prof.  d.  Mathematik  und  Physik  zu 
Paderborn  (MAI), 

46* 


711 


Fahre 


Fabrioiiia, 


712 


geb.   1744,  Dec.  12,  Paderborn. 

gesl 

Specimen  analyseosgeoroetricae,  Paderb.1 789. 

FabrOy  JeanAntoine.  —  Ing^ieur 
hydraulique  der  Provence.  Correspond.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Q)  (BJ  (BN), 

geb.  4749,  ...  St.-Andr^, D^p. Basses- 

Alpes, 

gest.  1837, 

Essai  sur  la  mani^re  la  plus  avantageuse  de 
construire  les  machtnes  hydrauliqueseic.  Pa- 
ris 4  789.  Essai  sur  la  th^orie  des  torrens  et 
des  rivi^res  etc.  Ib.  4  797.  Traitä  complet  sur  la 
th^orie  et  la  pratique  du  ntvellement,  Ib.  18IS. 

Fabriy  Honor^  (Honoratus*).  —  Je- 
suit, erst  Lehrer  d.  Philosophie  am  Ordens- 
coUegium  zu  Lyon,  dann  Gross-Poeniten- 
tiarius  beim  heil.  Uffizio  (der  Inquisition)  in 
Rom  (B)  (BN), 

geb.   4  606(7)  ....  LeBugey,  Diöcese 

Belley, 

gest.  4  688,  März  9,  Rom. 
Synopsis  optica,  Lugd.  4667.  Dialogi  physici, 
in  quibus  de  motu  terrae  disputatur,  marini 
aestus  nova  causa  proponitur,  nee  non  aqua- 
rum  et  mercurii  supra  libellam  elevatio  exa- 
minalur,  Ib.  4  669.  Synopsis  geometrica,  Ib. 
1669.  Physica  seu  scieotia  rerum  corporea- 
rum,  in  decem  tractatus  distributa,  Ib.  1669. 

—  Hatte,  wenigstens  der  Fassung  nach,  An- 
theii  an  Divini'i  Brevis  aonotatio  in  systema 
Satuniium  Ch.  Hngenii,  Romae  4660. 

*  Bei  den  lUlienern:  Fabbri,  Onorato. 

Fabriy  Jobann  Ernst  Ehregott. 

—  Prof.  d.  Statistik  u.  Geographie  an  d. 
Univ.  zu  Jena,  dann  privatisirend  in  Erlan- 
gen (N)  (MAi)  rCG.  4  825;, 

geb.   4  755,  Juli  4  6,  Oels,  Schlesien, 
gest.  4  825,  Mai  30,  Erlangen. 
Handbuch  d.  neuesten  Geographie,  4784  (viele 
Auflagen}.    Abriss  d.  natürl.  Erdkunde,  in- 
sonderheit Ge'istik  usw.  Nürnb.  4  800.    Geo- 
graph. Magazin,  4  4  Hfte. 

Fabrioiu  (Goldschmied),  Georg.  — 
Rector  der  Fürsten  schule  zu  Meissen  von 
4  553  an,  vorher  als  Hofmeister  längere  Zeit 
in  Italien  lebend  (J)  (HL), 

geb.   4  54  6,  Apr.  23,  Chemnitz, 
gest.  4  574,  Juli   43,  Meissen. 
De  metallicis  rebus  et  nominibus  observatio- 
nes  variae  et  eruditae ,  quibus  ea  potissimum 
explicantur  qoae  O.  Agrioola  praeteriit,  Tiguri 
4  566  (Darin  schon  vom  Hornsiiber  die  Rede). 

—  Viel  Philologisches.  Wurde  auch,  wegen 
seiner  Gedichte,  4  570  vom  Kaiser  Ibudailiaiill. 
zum  gekrönten  Dichter  erklärt  und  in  d.  Adel- 
stand erhoben. 

FabriotaSy  Paul.  —  Kaiserlicher 
Pfalzgraf,  Rath  u.  Mathematicus,  auch  Leib- 


medicus,  sowie  seit  4553  Prof.  an  d.  Uoiv. 
zu  Wien  (A), 

geb.   4 529 od.  4  54  9, ...  Lauban, Ober- 
Lausitz, 

gest.  4  588,  April  20,  Wien. 
Tabulae  astronomicae ,  Wien  1 558.  De  nova 
Stella  An.  4  572  in  Cassiopaea  ^isa.  Judicium 
de  cometa  qui  An.  4  577  conspectus  est,  Viea- 
nae  4  577.  Ephemeris  singalis  anni  diebus 
ostendens  locum  solis  in  circuitu.  Almanacli 
anni  4  562 .  Le  cours  et  signiflcatioo  du  Com«ie 
qui  a  este  veu  lannee  precedente  en  Mars  par 
Maistre  Pol  Fabrioa  etc.  Anvers  4557. 

Fabrioiu,  David.  —  Pastor  erst  zu 
Resterhave,  Herrschaft  Domum,  von  1 58  4 
bis  4  603,  dann  zu  Osteel,  Amt  Anrieb, 
beides  Orte  in  Ostfriesland.  Erhielt  seine 
mathematische  Bildung  beim  Pastor  H  e  i  n  r. 
L  am  p  ad  i  US  in  Braunschweig  (gest.  1583. 
Nov.  43),  nicht  (wie  Gassendi  u.  Weid- 
ler angeben)  bei  TychoBrahe.  Stand 
in  fleissigem  Briefwechsel  mit  Keppler 
(Olh er s,A8ir,  Nachr.  \lüi\,\\^)  (Tia- 
den,  Gelehrt.  OstfriesL), 

geb.   4  564,  .  .  .  .  Esens,  Ostfrieslaod. 

gest.  4  647,  Mai  7,  OsteeL* 
Entwarf  die  erste  Karte  von  Ostfriesiaod,  ent- 
deckte am  3.  Aug.  4  596  den  hellen  (verander- 
lichen)  Stern  im  Walfisch  (Mira  Ceti),  beobacfa> 
tete  den  Cometen  von  4607  und  d.  neuen  Stern 
im  Fuss  des  Ophiuchus,  machte  meleorolos 
Beobachtungen  und  schrieb  Prognostica  auf 
d.  Jahre  4615-4  8.  Hatte  auch  AntbeU  an  dea 
Sonnen-Beobachtungen  seines  Sohnes. 

*  EnchUgen  von  einem  Bauer  wob  e«iBcr  Of  ■■■iti 
den  er  auf  der  Kanxel  m  deuUieh  aU  des  Dieb  mnm 
■einer  O&nee  bezeichnet  hatte« 

Fabriolos,  Johann.  —  Sohn  de< 
Vorigen.    Scheint  Mediciner  gewesen  tu 
sein  u.  sich  einige  Zeit  in  HolIaDd  aufpe^ 
halten  zu  haben   (Olbera,  Astr.  Saekr 
XXXI,  4  29;  (Tiaden,  Gelehrt.  0$tfne$i.  . 

geb.   4  587,  Jan.  8,  Osteel, 

gesl 

De  maculis  in  sole  observatis  et  appareala  ea- 
rum  cum  sole  conversione  narratio,  coi  ad- 
jecta  est  de  modo  eductionis  spederom  visi- 
bilium  dubitatio,  Viteb.  4  644.  —  In  dieaem 
Boche,  dessen  Vorrede  vom  48.  Juni  li** 
datirt,  werden  die  Sonnenflecke  und  die  A.aea- 
drehung  der  Sonne  eher  bescbriebaa  aJa  e» 
von  Oalilao  geschah.  Johaaa  sagt  darta,  tfaa» 
er  die  Beobachtungen  mit  hollandischaa  F^m- 
röhren  angestellt,  bei  seinem  Vater  aad  is 
Gemeinschaft  mit  demselbeo.  Deooocli  wird  la 
Tiaden's  Gelehrt.  Ostfriesland  (Bd.  III.  S.  a6t 
gemuthmasst  dieser  Johaaa  sei  weder  dar  Eni- 
decker  der  Sonneoflecke,  noch  der  Verlbiarf 
der  ebengenannten  Schrift,  vielmelir  wrdftaii^ 
man  die  Entdeckung  dem  Vater,  Savil»  9Md 
die  Schrift  einem  Bruder  desaalbeo,  dar  i 
Jobaas  hiess  und  Ingenieur  war. 


713 


Fabrioins 


Faggot. 


714 


Fabrlolos, Georg  Andreas.  —  Folg- 
weise Rector  zu  Oldenburg,  Pädagogiarch  in 
GöUingen,  Rector  d.  Gymn.  zu  Mühlbausen 
und  wieder  PSdagogiarch  zu  Göltingen  (J), 
geb.   <589,  Mai  28,  Herzberg,  Ober- 
sachsen, 
gest.  4  645,  Mai  30,  Göttingen. 
Theatridiam  pbysicum.  Speculum  astronomir 
cum.  De  origine  montium. 

Fabrielwi,  Johann  Albert.  — 
Prof.  d.  Eloquenz  und  Moralphilosophie  am 
Gymn.  zu  Hamburg  («699),  später  (1708) 
Rector  desselben  bis  47 H ,  wo  er  sich  von 
d.  Geschäften  zurückzog  (J)  (HL), 
geb.  4  668,  Nov.  H,  Leipzig, 
gest.  1736,  Apr.  30,  Hamburg. 
tnter  der  grossen  Zahl  seiner  philologischen 
Werke  haben  Beziehung  zur  Astronomie  und 
Physik :  Menologium  sive  libellus  de  mensibus 
centunn  ctrciter  populonim,  8^  Hamb.  4742, 
und  Bibliotheca  graeca  s.  notitia  scriptonim 
veierum  graecorum  etc.,  4  4  vol.  4*^,  Ib.  4  705 
— 18.  —  (Ibersetzte  Will.  Derham'i  Astrolheo- 
logie,  Physicotheologie,  Hydrotheologie  u.  Py- 
rotheologie. 

F»briota8,   Philipp   Conrad.   — 

Prof.  d.  Anatomie,  Physiologie  u.  Pharma- 

cie  an  d.  Univ.  zu  HelmstSdt.  Mitgl.  d.  Leo- 

poidin.  Acad.  (A)  (ANC), 

geb.   47  4  4,  Oct.    2,  Butzbach,  Hessen, 
gest.  1774,  Juli  4  9,  Helmstedt. 

De  foote  martiali  medicato  Helmstadiensi  etc. 

Heimst.  4  756.  De  oleis  destillatis  aethereis,  Ib. 

I7S9.    De  amylo,  Francof.  4  763.  —  Medicinl- 

sc  bes. 

Fabrioiu,  Otto.  —  Erst  Missionar 

in  Grönland  (5  Jahre  lang),  dann  Pfarrer  in 

Tellemarken,  in  Hobro  und  anderen  Orten 

Norwegens,  zuletzt  in  Christianshavn  mit 

dem  Titel  Bischof.  Mitgl.  d.  königl.  dän.  Ge- 

sellsch.  d.  Wiss.  zu  Kopenhagen  (DS)  (E), 

geb.   4  744,  März  6,  RudkjÖbing, 

gest.  4822,  Mai  20, 

Om  driv-iisen  in  de  nordlige  vande  og  fernem- 
meiig  i  Davidsstrader  (Skrift.  d.  Kiöbenhavn. 
Selsk.  NyaSaml.  Dl.  III).  —  Viel  Zoologisches. 

Fabriotas,  Johann  Christian.  — 
Prof.  d.  Oekonomie,  Naturlehre  u.  Käme- 
ralwissenschaften  an  d.  Univ.  zu  Kiel  von 
4775  an,  vorher  Prof.  d.  Oekonomie  an  d. 
Univ.  zu  Kopenhagen  (M,  H^, 

geb.  4748,  Jan.  7,  Tendern,  Scblesw./ 

«est.  4  808,  März  3,  Kiel. 
Reise  nach  Norwegen  mit  Bemerk k.  aus  der 
Netorfaistorie  and  Oekonomie,  Hamh.  4  779. 
Slioeralog.  u.  tecbnolog.  Bemerkk.  auf  einer 
Reise  durch  verschiedene  Provinzen  von  Eng- 
land Q.  Schottland  (In  J.  J.  Ferbev'a  Beitr.  z. 


Mineralgeschichte  Verschiedn.  Länder,  Mitau 
4  778).  Versuche  über  d.  Gesetze  des  Natur- 
reichs (In  Cramer's  Beiträgen  Bd.  III].  <-  Viel 
Entomologisches. 

*  geb.  1743,  Jan.  7  (C£). 

Fabrifly  Niccolo.  —  Priester  des 
Oratoriums  (BN), 

geb.   4  739, Chloggia, 

gest.  4  804,  Aug.  43,  Ghioggia. 
Erfand  für  die  Franklin'sche  Harmonica  eine 
Claviatur,  eine  harmonische  Progressionstafel 
zum  leichteren  Stimmen  der  Claviere,  ein  die 
Noten  aufschreibendes  Ciavier,  eine  Methode 
so  schnell  zu  schreiben  (ohne  Abkürzung)  als 
gesprochen  werden  kann,  eine  Uhr  ohne  Bä- 
der und  Gewichte,  durch  einen  Magnet  be- 
wegt, eine  andere  künstliche  Uhr,  u.  mehr 
dergleichen. 

Fabrizio  ab  Aoq«apettde&to,  G  e- 

ronimo.  —  Prof.  d.  Anatomie  an  d.  üniv. 
zu  Pavia  (B)  (BN), 

geb.   4  537, Acquapendente, 

Toscana, 

gest.  4  64  9,  Mai  24,  an  der  Brenta. 
De  visione,  voce  et  auditu,  Venet.  4  600  (Darin 
die  erste  Beobachtung  über  das  Leuchten  des 
faulen  Fleisches) .  De  locutione  et  ejus  instru- 
mcntis,  Ib.  4  603.  —  Viel  Anatomisches. 

Fabrettl,  s.  Fabbroni. 

Fabvlet,  Adolphe.  — (Q), 

geb.   4  782,  Aug.  4  5,  St.-Lö, 

,     «est 

Elements  de  chimie  thöorique  et  pratique  etc. 
2  vol.  8^  Paris,  2™'  6dit.  4  843. 

Faoio  (Faccio),  s.  F  a  t  i  o. 

Faesohy  Johann  Budolph.  —  In- 
genieur, stieg  üi  polnisch,  u.  sUchsischen 
Diensten  bis  zum  Obersten ;  zuletzt  Archi- 
tect  beim  Cadettencorps  in  Dresden  (A), 

geb Basel, 

gest.  nach  4742,  .  .  .  Dresden. 
Historische  u.  methodische  Einleitung  in  d. 
gesammt.  mathemat.  Wissenschaften,  Dresd. 
474  6.  Abhandl.  üher  d.  Schiflbarmachen  d. 
Flüsse,  Ib.  4728.  Kriegs-,  Ingenieur-,  Artille- 
rie- und  See-Lexicon,  Ib.  4  735. 

Fagerfltrdm ,  Carl  Frederik.  — 
Adjunct  d.  Chemie  u.  Laborator  am  che- 
mischen Laboratorio  d.  Univ.  zu  Lund  (Or) 
(G.iHÜO), 

geb.   4795,  Febr.  5,  Asby,  Ostgothl., 

gest.  4  850,  März  4  3,  Lund. 
De  lodino  in  fuco  vesiculoso,  Lund  4  828.  Diss. 
acad.  Analysis  fontis  mineralis  Gulhlkran,  Ib. 
4829. 

FagS^ty  Jacob.  —  Oberdirector  des 
Landmesser-Coliegiums  in  Schweden.  Mit- 
glied u.  5ecret9r  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Stock- 
holm (S), 


715 


Fagnano 


FaUle. 


716 


geb.  4  699,  März  4  3,  Holferbo-g^rd,* 
gesl.  1777,  Febr.  28,  Stockholm. 
Rymdmälning  oller  Ron  af  Mätarekoosten 
Stockh.  1739.  Achtzehn  Abhandli.  in  d.  Ve- 
tensk.  Acad.  Handling.,  z.  B. :  Bön  om  trtt- 
virke,  som  icke  itändes,  när  det  tillförene  in- 
sugit  nägot  saL  fixum  (4  739);  Om  runde  kärls 
rymdmättning  [i  743) ;  Beskrifoing  pa  en  i  Sve- 
rige  bruklig  Lutvigt  (1743);  Trigonometrisk 
uträkning  pn  den  nya  temperaturen  för  töner- 
nes slämnicigäClav^r  (1743)  ;  Jemförelse  cmel- 
lam  veds  och  hrfinntorfs  verkan  vidkokning 
(1748) ;  Satt,  att  utröna  huru  mycket  Salpeter 
finnes  i  ett  fördigtgjordt  krutetc.  (1755).  Hy- 
drostatiska  rön  pa  alkaliska  solutioners  styrka 
etc.  (1759);  Förbättring  pa  dricksprofvare 
(1763);  Hydrostatiska  rön  om  gravitas  speci^ 
fica  hos  Btskilliga  vtitskor  etc.  (1766) ;  Anmärk- 
ningar  öfver  alun-luttringen  (1767),  Om  en 
accurat  profvare  för  väta  varor  (ib.  1770). 

*  In  Vendela  Sockeiif  Uplaod. 

FagBaao  (de  Fagnani),  6  i  u  li  o  C  a  r  I  o.* 
—  Marquis  von  Toschi  und  S.  Onorio  (Tp,  IJ 
geb.   1682,  Dec.     6,  Sinigaglia, 

gest.  1766,  Sept.  26, *• 

Produzioni  matemattche,  3  vol.  fol. ,  Pesaco 
1750.  —  Metodo  per  misurare  la  lemniscata 
(Giorn.  de  Letterat.  1718).  Metodo  per  trovare 
quelle  curvo,  nello  quali  l'angolo  Tatto  dalle 
corde  (che  partono  tutte  da  un  punto)  e  dall' 
assc  sta  all'  angolo  fatto  dalle  normali  alla  cur- 
va ,  e  dal  medesimo  asse  id  data  ragione  di 
numero  a  numero.  Schediasmi  IV  (Calogera, 
Raccolta  d'opuscoli  scientificietc.  Vol.  III,  1 730 
et  VII,  1782).  Osserv.  sopra  il  secondo  e  torzo 
esempio  del  secondo  scfaediasma  (Ib.X,  1734). 
Teorema  generale,  da  cui  si  deduce  la  giusta  de- 
terminazione  de'  premj  dovutt  at  Lotto  all'  uso 
di  Roma  etc.  (Ib.  XII,  1735).  Due  maniere  di 
risolvere  algebraicamente  l'equazioni  quadra- 
tiche  (Ib.  id.).  Nuovo  metodo  per  risolvere  al- 
gebraicamente l'equazioni  del  quarto  grado  ap- 
plicabile  ancora  alla  resoluzionedell'  equazioni 
del  secondo  grado  (Ib.  XIII,  1 736).  Nuova  ma- 
niera  di  risolvere  algebraicamente  l'equazioni 
cubiche  dedotta  dal  sudetto  metodo  (Ib.  XIV, 
1737).  Altro  nuovo  metodo  per  la  resoluzione 
algebraica  (Ib.  XV,  1737).  Teoremi  doe,  da  i 
quali  si  deduce  la  resoluzione  analitica  dl  infi- 
nite specie  di  equazioni  sempre  piü  composte  in 
infinito,  e  la  sezione  indefinita  degli  archi  cir- 
colari  media  nte  alcune  formole  generali  e  ßnite 
(Ib.  XVIII,  4  739).  Soluzione  dl  un  problema 
proposto  dal  Guido  Orandi  (Ib.  XIX,  1739). 
Varie  soluzioni  di  un  problema  concernente 
il  metodo  de  minimi  (Ib.  XXVII.  1742). 

*  Auch  Min  SohnGianfranct ico  Onorio,  Archl- 
diacoDu»  TOD  Sinifaglia  (feb.  .  .  .,  fMt.  .  .  .)  war 
ein  auB^tdchoctor  Mathematiker.  Siehe  unter  an- 
derem :  Solutio  problemati«  ad  eakulum  integralem 
pertinentit  et  defentio  contra  Nie.  Bernoulli 
{Act,  Mrudit,  Suppl.  VIII,  1734;  Calo0$ra^  Mae- 
eotL  XXIII,  1741). 

**  geb.  1690, .  .  .,  gert.  1760  etwa, .  .  .  (B)  {BIT). 

Fahlbarg,  Samuel.  —  Dr.  Med.,  an- 
fangs Lazaretharzt  in  Slockholm,  dann  Goa- 


vernementsarzt  auf  St.  Bartbdtoy  (West- 
indien), später  Ingenieur  der  Insel  und  der 
Stadt  Gustavia,  zu  deren  Anlage  er  den 
Plan  entwarf.  Nahm  4  840  TheiJ  an  dem 
Aufstand  auf  der  Insel  und  entging  der  über 
ihn  verhängten  Todesstrafe  nur  durch  die 
Flucht  nach  St.  Eustache  (SLH);  ward  in- 
dcss  1834  begnadigt,  und  kehrte  darauf  in 
seine  frühere  Stellung  zurück  (Cü), 
geb.  etwa  1755,  .  .  .  Norriand, 

gest.  nach  4  834,  ..  .  (Bartb^l^my?). 
Observationer  öfver  värman ,  vindeo  och  vi- 
derleken  pä  Ön  St.  Bartheiemi  (Vet.  Acad. 
Handl.  4  787).  Anmarkningar  rörande  orcaoeo 
1792  pä  Ön  St.  Bartheiemi,  samt  barometero^ 
och  electricitetens  förhallande  vid  detla  tili- 
fälle  (Ib.  4  794).  Beskrifning  öfver  elektriska 
älen,  Gymnotus  electricus  (Ib.  4  804).  Noch 
6  naturhistor.  Abhandli.  daselbst.  ^  Verfer- 
tigte auch  4  79S  eine  Specialkarte  von  SI.  Bar- 
thelemi. 

Fahrenheit y  Gabriel  Daniel.  — 
Sohn  eines  Kaufmanns  in  Danzig,  der,  am 
die  Handlung  zu  erlernen,  nach  Amster- 
dam ging,  sich  dort  aber  bald  ganz  aaf  die 
Physik  legte  und  grösstentheils  in  Holland 
und  England  lebte,  wie  es  scheint,  als  Glas- 
bläser von  der  Anfertigung  meteorolog.  In- 
strumente. Hitgl.  d.  Boy.  Society /'BDy  (Th,, 
geb.  4  686,  Mai  4  4,  Danzig, 
gest.  1736,  Sept.  4  6,  Holland. 
Experiments  concerning  the  degrees  of  heat 
ofboilingliquors  (Phil.  Tr.  4  7S4).  ExperimeotA 
and  observations  on  the  freezing  of  water  in 
vacuo  (Ib.  id.  —  Darin  die  47S4  gemachte  Bot- 
deckung, dass  Wasser  bedeutend  unter  seinen 
Frostpunct  erkaltet  werden  kann,  ohne  zu  ire- 
frieren) .  The  specific  gravities  of  severai  hty- 
dies  (Ib.  id.).  The  description  and  ose  of  a 
new  areometer  (Ib.  id.  —  Das  erste  brauch- 
bare Gewichts- Aräometer  in  heutiger  Form  . 
Description  of  a  new  barometer  (Ib.  id.  —  Das 
erste  Thermobarometer).  —  F.  ist  der  errte, 
der  genau  übereinstimmende  Thermoaieter 
verfertigte,  anfangs  mit  Weingeist,  später,  $«1 
474  4  oder  4715,  mit  Quecksilber  gefüIU  und 
versehen  mit  der  nach  ihm  benannten  Seal«, 
die  noch  jetzt  in  Grossbrittannien  und  deo  Ver- 
einigten Staaten  üblich  ist.  Über  seine  Tb<»r- 
momater  siehe :  Freiherr  ▼.  Wall,  BetaHo  de 
novo  thermometrorum  concordantiam  gaaerc 
(Act.  erudit.  4  714). 

Fallle,  Jean  Charles  de  la«  —  Je- 
suit, Lehrer  d.  Mathematik  folgweise  zn  Lö- 
wen, Madrid  u.  anderen  Orten  (J)  fSRJf ,  B  . 

geb.   1597, Antwerpen, 

gest.  4  652,  Nov.  4,  Barcelona. ' 
Theses  mechanicae,  Dolae  4StS.  Theoraaaia 
de  centro  gravitatis  partim  cirenli  et  elllpstf. 
Antverp.  4<sa. 

*  gert.  1654,  Nor.  4  (Af/.U). 


717 


Faule 


Fantnszi. 


718 


FftlUe,  Jacob  Baart  de  la.  —  Prof. 

d.  Mathematik,  Astronomie  u.  Physik  ao  d. 

Univ.  zu  Groningen  (KL.  iSt3u,tk), 
geb.   1757,  Juli 20,  Haag, 
gest.  f8S3,  Apr.  I,  Groningen. 

Scheint  ausser  einigen  academ.  Reden  nichts 

geschrieben  zu  haben. 

Faloky  Joseph.  —  Jesuit,  erst  Leh- 
rer d.  Philosophie  zu  Freiburg  im  Breis* 
gau,  dann  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Ingolstadt,  auch  Lehrer  d.  Kinder  des 
Kurfürsten  von  Baiem  (BEJ.  H^, 

geb Freiburg,  Schweiz, 

gest.  1737,  Apr.  19,  München. 
Tractat  de  liqnidoruro  gravitate  et  aequilibrio, 
Fr  ib.  Bri8goae474  3. 

Falk,  Anders.  —  Rector  d.  Trivial- 
schule zu  Skara  in  Schweden.  Mitglied  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (OrJ, 

geb.   1740,  Jan.  13  (A.St.),  Skarastift, 
gest.  1797,  Febr.  9  (N.St.),  Skara.* 
Acht  Abhandll.  in  d.  Vetensk.  Acad.  Handi. 
>oo  1781 — 91,  astronomische  Beobachtungen 
enthaltend. 

*  gest.  1796,  Febr.  10  {SS). 

Falkaer,  Johann  Ludwig.  —  Dr. 
Med.,  pract.  Arzt  in  Basel  (VSH,  1832;, 

geb.   1787, Basel, 

gest.  1831  etwa,  .  .  .  (Ba.sel?). 
tl)er  d.  Verhältnisse  u.  Gesetze,  wonach  d. 
Elemente  d.  KOrper  gemischt  sind,  Basel  1819. 
Beitriftge  zur  Stdchiometrie  n.  chemischen  Sta- 
tik, Ib.  183«. 

FalloBy  Ludwig  August  von.  — 
Oesterreichisch.  General-Major  (seit  1824) 
und  Chef  d.  Militar-Triangulirungs-  u.  Ca- 
tastral  -  Centralvermessungs  -  Direction  in 
Wien;  seit  1796  im  Dienst  (ON)  (N), 
geb.   1776,  Nov.  27,  Namur, 

gest.  1828,  Sept.  4,  Wien. 
Hypsometrie  von  Oesterreicb,  aus  trigonometr. 
Nivellimngen  hergeleitet  usw.,  1'Bd.  (heraus- 
geg.  V.  y.  Freiiavif  ▼.  Headegg),  Wien  1831 
' Enthalt  d.  Hohenbestimm.  von  Tyrol,  Illy- 
nen  usw.).  Beschreib,  eines  Distanzmessers 
(▼.  ZmVs  monatl.  Corr.  VI,  1802).  Beschreib. 
eines  Instraments  für  d.  Situations-Detail  (Ib. 
V.  1802).  Aufsätze  geodttt.  Inhalts  (Ib.  XII, 
XVill,  XXIII— XXV,  ferner  Astr.  Nachr.  1, 
IV  o.  VI).  Archiv  d.  astronom.  trigonometr. 
Vermessung  der  k.  k.  österr.  Staaten,  Wien 
1844  a.  ff.  CPogg.  Ann.  V). 

Fallopplo  (Fallopius),  G  a  b  r  i  e  1 1  o.  — 
Arzt,  Prof.  d.  Anatomie  folgweise  zu  Fer- 
rata,  Pisa  und  Padua  (TM)  (J), 
geb.   1623  etwa,  ..  Modcna, 
gest.  1562,  Oct.  9,  Padua.* 
l>e  tbermalibus  libr.  VII,  de  melallis  ot  fossi- 
Ubus  libr.  U,  Venet.  1564.    De  compositione 


medicamentonim  et  de  cauteriis,  Ib.  1570.  — 
Anatomisches. 

*  gest.  1563,  Oct.  9  {BD). 

Fallows,  Fearon.  —  Geistlicher, 
seit  1816  Fellow  of  St.  John's  College  in 
Cambridge,  seit  1821  Director  der  Stern- 
warte in  der  Capstadt.  Mitgl.  d.  Roy.  astron. 
Soc.  (An.  R.  183i;  (ASM.  \J, 

geb.  1789,  Juli   4,  Cockermouth,  Cum- 

berland, 

gest.  1831,  Juli  25,  Simons  Town,  Cap. 
On  a  curious  appearance  observed  upon  the 
moou  (Phil.  Tr.  1822).  A  catalogue  of  nearly 
all  the  princi^al  fixed  stars  between  the  zenith 
ofCapeTown  and  the  South  Pole  etc.  (Ib.  1824). 
Obss.  made  witb  an  invariable  pendulum  at 
the  Cape  of  Good  Hope  for  the  purpose  of  de- 
termining  the  compression  of  the  earth  (Ib.. 
1880).  —  An  account  of  soroe  parbelia  seen 
at  the  Cape  of  Good  Hope  (Quart.  Journ.  of 
Science.  XVI,  1823).  An  easy  melhod  of  com- 
paring  the  tirae  tndicated  by  any  numbers  of 
Chronometers  wtth  the  time  at  a  certain  Station 
(Ib.  XVII,  1824). 

Faato&i,  Pio.  —  Canonicus,  Was.^er- 
baumeister  in  loscanischen  Diensten.  Mit- 
glied d.  Instituts  von  Bologna  (Mem.  Istit. 
Lomb.  Venet.  IIi;  (LLJ, 

geb.   1721, Toscana, 

gest.  1804,  J^n.  26,  Bologna. 
De  problemate  quodam  algebraico,  deque  evo- 
lutione  mechanicae  cujusdaro  curvae  Inter  in- 
finites hypermechanicas ,  quae  determinatae 
aequationi  sattsfaciunt  (Phil.  Tr.  1767).  Mem. 
della  dependenza,  che  esigono  le  acque  cor* 
rentt  ne'  fondi  de'  canali  e  de'  fiumi  etc.  (Atti 
Soc.  Econom.  di  Firenze,  IV). 

Faatazzi  (Fantutius,  eigentl.  Elephan- 
tutius),  Giovanni.  —  Genannt  der  Jün- 
gere.* Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu 
Bologna.  Mitgl.  d.  Raths  der  Alten  (F)  (B) 
(BN), 

geb Bologna, 

gest.  1646,  Nov.  14,  Bologna.^* 
Universi  orbis  structura  et  partium  ejus  motu» 
et  qaletfs  peripatettcis  principiis  constabilita, 
contra  pravam  quorundam  astronomorum  opi- 
nionem,  Bonon.  1687.  Everslo  demonstratio- 
nis  ocularia  loci  sine  locato  pro  vacuo  imagi- 
nario  dando  in  fistula  vitrea,  mercurio  in  ea 
descendente  etc.,  Ib.  1648. 

*  Zar  Unternch^idunif  von  einem  Jnriitpn  ^eirheh  Na- 
men«, der  13ttl  in  Bologna  starb. 

**  gcat.  1I»1H,  Nov.  14  (i/s.  K\. 

Faatvssiy  Marco.  —  Graf,  solir  be- 
gütert, und  viele  Jahro  lan^  Magi.stnttsper- 
son  in  Ravenna  (Tp.  11;, 

geb.   1740,  Aug.  15,  Ravenna, 
gost.  1806,  Jan.   10,  Ravenna. 
Soll  mehr  als  200  Abhandlungen  über  die  man- 
nigfaltigsten Gegenstände,  unter  anderen  auch 


719 


Faraday. 


720 


über  AgricoUur,  Mineralogie  und  Hydraulik, 
geschrieben  haben ,  von  denen  ein  Theil  ge- 
druckt wurde  unter  d.  Titel :  Memorie  di  vario 
argomento,  4804. 

Faraday,  Michael.  —  Sohn  eines 
Hufschmieds;  anfangs  Buchbinder-Lehr- 
ling, dann  (4  813)  Assistent  am  chemischen 
Laboratorium  der  Royal  Institution  in  Lon- 
don, erst  unter  H.  Davy ,  darauf  unter  W. 
Th.  Brande,  dem  er  etwa  1827  in  der 
Professur  der  Chemie  dieser  Anstalt  folgte. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  seit  \3ti;  auswär- 
tiges Mitgl.  d.  Berliner  Acad.  seit  f  842  u. 
d.  Pariser  Instituts  seit  4  8ii.  Dr.  Juris  in 
Oxford  seit  «832  (Or)  (WA), 

geb.  4794,  Sept.  2^,  Newington  bei 

London. 

Chemical  roanipolations  etc.,  4  vol.  8^  Lond. 
4827,  new  edit.-4  842.  Chemical  tracts,  4  vol. 
8*.  Lectures  on  Light  and  Ventilation ,  Ib. 
4  848.  On  the  Ventilation  of  lighthouse  lamps, 
Ib.  4  848.  —  On  two  new  Compounds  of  chlo- 
rine and  carbon,  and  on  a  new  Compound  of 
iodine,  carbon  and  hydrogen  (Phil.  Tr.  4  834). 
On  a  new  Compound  of  chlorine  and  carbon 
(mit  S. FhiUipi,  Ib.  id.).  On  the  alloys  of  steel 
(mit  J.  Stodart,  Ib.  4  822).  On  fluid  chlorine 
(Ib.  4  828).  On  the  condensation  of  aeveral  ga- 
ses  into  liqoids  (Ib.  id.).  On  new  Compounds 
of  carbon  and  hydrogen,  and  on  certain  otber 
producta  obtaining  during  the  decomposition 
of  oil  by  heat  (Ib.  4  825).  On  the  existence  of 
a  limit  to  vaporization  (Ib.  4  826).  On  the  rou- 
tual  action  of  sulphuric  acid  and  naphthaline, 
and  on  a  new  acid  produced  (Ib.  id.).  On  the 
manufacture  of  glass  for  optical  purposes  (Ib. 
4  830).  On  a  peculiar  class  of  acoustical  flgti- 
res,  and  on  certain  forms  assumed  by  groups 
of  particies  upon  vibrating  elastic  surfaces  (Ib. 
4834).  On  the  liquefaction  and  solidißcation  of 
bodies  generally  existing  as  gases  (Ib.  4  845). 
Experimental  researches  in  electricity.  Series  I 
(Ib.  4  884.  —  Induction  of  electric  currents; 
evolution  of  electricity  from  magnetismus ;  new 
electrical  stale  or  condition  of  matter ;  expli- 
cation  of  Arftgo^i  magnetic  phenomena.  —  Diese 
wichtige  Abhaiidl.  datirt  vom  November  4  884 ) . 
D"  Series  II  (Ib.  4  832.  —  Terrestrial  magneto- 
electric  induction ;  force  and  direction  of  mag- 
neto-electric  induction  generally).  D^  Series  III 
(Ib.  4  888.  —  Identity  uf  electricities  of  diffe- 
rent  sources;  relation  by  measure  of  common 
and  voltaic  electricity) .  D«  Series  IV  (Ib.  4 838. 

—  New  law  of  electrical  conduction  ;  on  con- 
ductiog  power  generally) .  D"  Series  V  (Ib.  4  833. 

—  Electro-chemical  decomposition).  D«  Se- 
ries VI  (Ib.  4834.  —  Power  of  platina  etc.  to 
inducecombination).  DoSehes  VII  (Ib.  4834. 

—  Electro-chemical  decompo.^^ition  continued ; 
eleotro-chemical  equivalents).  D<>  Series  VIII 
(Ib.  4 834.  —  Electricity  of  the  voltaic  pile). 
D<>  Series  IX  (Ib.  4835.  —  Induction  of  a  cur- 
rent  on  itself;  inductive  action  of  currents  ge- 
nerally).  D«  Series  X  (Ib.  4835.  —  Improved 


voltaic  battery ;  practical  results  wHh  ibe  vol- 
taic battery).  D»  Series  XI  (Ib.  4  838.  ~  Co 
static  induction ;  difTerential  inductomeler: 
ly  Series  XII  (Ib.  4888.  —  On  sUtic  indactioo 
continued).  D<l  Series  XIII  (Ib.  4838.  —  Co 
static  induction  continued ;  nature  of  tb«  elec- 
tric current;  its  transverse  forces).  D«  Se- 
ries XIV  (Ib.  4838.  —  Nature  of  electric  force 
or  forces ;  relation  of  the  electric  and  magne- 
tic forces).  D«  Series  XV  (Ib.  4839.  —  On  ihe 
character  and  direction  of  the  electric  force 
of  the  Gymnotus).  D«*  Series  XVI  and  XVII 
(Ib.  4  840.  —  On  the  source  of  power  in  ihe 
voltaic  pile).  D«  Series  XVIII  (Ib.  4843.  —  Oo 
the  electricity  evolved  by  the  friction  of  water 
and  steam  against  other  bodies) .  D^  Series  XI  \ 
(Ib.  4  846.  —  On  the  magnetixation  of  ligbl  and 
the  Illumination  of  magnetic  lines  of  force  . 
D»  Senes  XX  and  XXI  (Ib.  4846.  —  On  new 
magnetic  actions  and  on  the  magnetic  condi- 
tion of  all  matter.  —  Diese  wichtige  Abbandl. 
datirt  vom  November  4  845).  D«  Series  XXII 
(Ib.  4  849.  —  On  the  crystalline  polarity  of  bi»- 
muth  [and  otber  bodies]  and  of  its  relation  ii» 
the  magnetic  form  of  force).  D»  Series  XXI 11 
(Ib.  4  850.  —  On  the  polar  or  other  condition 
of  diamagnetic  bodies).  lY*  Series  XXIV  db 
4  854 .  —  On  the  possible  relation  of  gravity  tu 
electricity).  D°  Series  XXV  (Ib.  4  854.  ~  Oo 
the  magnetic  and  diamagnetic  condition  of  bo- 
dies). D"  Series  XXVI  (Ib.  4854.  —  Magn«tii 
conducting  power ;  atmospheric  magnettsiu 
D"  Series  XXVII  (Ib.  4  854.  —  Atroospherv- 
magnetism,  continued).  D"  Series  XXVIII  Ib. 
4  852.  —  On  lines  of  magnetic  force,  Iheir  de- 
finite  character  and  their  distribution  witbia 
a  magnet  and  through  space).  D^  Series  XXIX 
(Ib.  4  851.  —  On  the  employment  of  the  indoced 
magoeto-electric  current  as  a  test  and  measarr 
'of  magnetic  force).  DoSeriesXXX  ab.  48SS.  — 
Constancy  of  difTerential  magoecrystalUc  force 
in  differcnt  media.  Action  of  heat  on  maicne- 
crystals.  Effect  of  heat  upon  the  absolale  nv^p- 
netic  force  of  bodies; .  Experimental  relatioo» 
of  Gold  and  other  metals  to  ligbt  (Ib.  4  857  . 

On  the  analysis  of  native  oaustic  lim«  e/ 
Tuscany  (Quart.  Journ.  of  Science,  1,  4S4  6 
Experiments  on  the  Alstenia  teifonnis  flb.  11. 
4  84  7).   On  a  new  acid  substance  formed  fn»oi 
ether  (Ib.  111.  4  84  7).   On  the  es<*ape  of  ga«>e% 
through  capillnry  tubes  (Ib.  id.).  Oo  the  Solu- 
tion of  silver  in  ammonia  IIb.  IV,  4  84  8;.    Ou 
the  sulphurct  of  phosphorus  (Ib,  id.;.  On  oome 
conibinations  of  ammonia  with  Chlorides  ilb 
V,  4  818).    On  the  sounds  produred  by  Oame 
in  tubes  (Ib.  id.).  OnSirium  dasangebl.  neue 
Metall  von  L.  Ch.  Test,  Ib.  VI  et  VII,  4ft49 
On  gallic  acid  and  tannin  (Ib.  VI).   On  Ibe  Se- 
paration of  manganese  from  iron   Ib.  id  '.  i^ 
the  passage  of  ga.ses  through  tubes    Ib.  ^11 
4849).  On  the  analysis  ofwootzorindian  «terl 
{Ib.  id.).   On  the  decomposition  of  chloritle  •»' 
silver  by  hydrogen  and  by  xink  Jb.  Vlll.iSit' 
Description  of  an  apparatus  for  the  rocnbu- 
stion  of  the  diamond  ;lb.  IX.  4  8ieu  On  tl^ 
alloys  of  Steel  (Ib  id.).  Oo  sonie  new 
magnetical  motionsandon  the  thoory  o( 
netism  (Ib.  XII,  48»;  dieser  AuCmU  datirt 


721 


Fardella 


Farquharioii. 


722 


vom  44.  Sept.  4824).  Oq  a  new  apparatus  for 
tbe  exhibitioD  of  rotatory  inagnetic  moUon  (Ib. 
id.).  Oq  the  change  of  vegetable  colours  as  an 
alkalioe  property  etc.  (Ib.  XIII,  4  822).    On 
temperature  produced  by  vapour  and  on  tbe 
temperature  of  vapour  (Ib.  XIV,  4  823).  Histo- 
rical  Statement  respectiog  electro-magnetic  ro- 
tatioQ  (Ib.  XV,  4  823).   On  the  cbange  of  mus- 
ket  balls  in  shrapnell  Shells  and  on  the  action 
of  gunpowder  on  lead  (Ib.  XVI,  4  823).    On 
chaoge  of  colour  of  plate  glass  by  light  (Ib. 
id.  et  XIX,  4825).    Historical  Statement  re- 
specting  the  liquefaction  of  gases  (Ib.  XVI). 
On  fomigation  (Ib.  XVIII,  4  825).   On  peculiar 
cases  of  the  formation  of  ammonia  and  on  the 
lueans  of  testing  the  presence  of  nitrogen  etc. 
(Ib.  XIX,  4  825).    On  artiflcially  crystalUzed 
Chromate  of  lead  (Ib.  id.).  On  electro-magne- 
trc  current  (Ib.  id.).    On  electric  powers  of 
Oxalate  of  lime  (Ib.  id.).    On  pure  caoutcbouc 
etc.  (Ib.  XXI,  4  826).  On  Ouidity  of  sulphur  at 
common  temperatures  (Ib.  id.).  On  a  peculiar 
perspective  appearance  of  atrial    light  and 
shade  (Ib.  XXII,  4827).    On  the  conßnement 
of  dry  gases  over  mercury  (Ib.  id.).  —  On  tbe 
nature  of  Labarraqne'i  desinfecting  soda  liquid 
(New  Quart.  Journ.  of  Science,  II,  4  827).  On 
a  peculiar  class  of  optical  deceptions  (Journ. 
of  the  Roy.  Instit.  I,  4884).    On  Trovttlywl^s 
experiment  on  the  product.  of  sound  (Ib.  II, 
4834).  —  On  holding  the  breath  for  a  lengthe- 
ned  period  (Phil.  Mag.  Ser.  III,  Vol.  111, 4833). 
On  the  magneto-electrical  spark  and  shock 
[Ib.  V,  4834).   On  the  general  magnelic  rela- 
tioosand  characters  (Ib.  VIII»  4  836).  History 
of  the  condeosation  of  gases  and  of  that  of 
electro-magnetic  rotation  (Ib.  id.).  On  a  pecu- 
liar voltaic  coDditton  of  iron  (Ib.  IX,  4  836).  On 
the  canses  of  oeutrality  of  iron  in  nitric  acid 
(Ib.  X,  4887).   Letter  to  Mr.  Hare,  on  certain 
tbeoretical  opinions  (Ib.  XVII,  4 84 0) .  On  some 
supposed  forms  of  lightning  (Ib.  XIX,  4844). 
A  speculation  touching  electric  conduction  and 
tbe  nature  of  matter  (Ib.  XXIV,  4  844).  On  the 
explosioD  at  the  Haswell  collieries  and  on  the 
means  of  preventing  similar  accidents  (Ib. 
XXVI,  4  845).   On  tbe  Ventilation  of  the  coal- 
mine  goaf  (Ib.  id.).  On  the  magnetic  relations 
and  characters  of  the  metals  (Ib.  XXVII,  4845). 
Thoughts  on  ray-vibraUon  (Ib.  XXVIII,  4846). 
Oq  tbe  magnetic  aCfection  of  light  and  on  tbe 
disUnctioQ  betweeo  the  ferromagnetic  and  dia- 
magnetic  conditions  of  matter  (Ib.  XXIX,  4  846). 
On  tbe  diamagnetic  conditions  of  flame  and 
gases  (Ib.  XXXI,  4847).   On  the  use  of  gutta 
percha  in  electrical   insulation    (Ib.  XXXII, 
4848).  On  electric  induction;  associated  cases 
of  current  and  static  efTect  (Ib.  Sor.  IV,  Vol  VII, 
4854).  Onelectro-dynamic  induction  in  liquids 
(Ib.  id.).    On  subterraneous  electro-telegrapb 
wires  (Ib.  id.).  On  electric  conduction  (Ib.  X, 
4855).  On  the  action  of  non>conducting  bodies 
in  electric  induction  (Ib.  XI,  4856).   On  the 
cooservation  of  force  (Ib.  XIU,  4857).   On  the 
persisteai  appearance  of  the  lightning  flash 
(Ib.  id.).  —  On  physical  lines  of  magnetic  force 
(Proceed.  of  the  Roy.  Instit.  4852).  Observations 
on  the  magnetic  forces ;  law  of  distance  (Ib. 

Poggendorff,  Handwörlerbuch. 


4853).  On  magnetic  hypotheses  (Ib.  4854).  On 
some  points  of  magnetic  philosopby  (Ib.  4  855) . 

P^rdolla,  Michel  Angelo.  —  Fran- 
ciscaner,  Prof.  d.  Astronomie  u.  Meteoro- 
logie an  d.  üniv.  zu  Padua  (4  69i— n09), 
nachher  in  Barcelona  und  Neapel  lebend, 
vorher  Lehrer  d.  Theologie  an  der  Sapienza 
zu  Rom  und  in  Modena  (Tp.  VI  j, 

geb.   1650, Trapani, 

gest.  47  4  8,  Febr.  2,  Neapel.* 
üniversae  philosophiae  systema,  In  quo  nova 
quadam  et  extricata  methodo  naturalis  seien- 
tiae  et  moralis  fundamenta  explicantur,  42®, 
Venet.  4  694.  Üniversae  usualis  mathematicae 
theoria  etc.,  Ib.  4  694.  Mathematicae  historia. 
Lettera  ciclica  ai  matematici.  Lettera  a  lEa- 
gUabaoohi  sulla  filosofia  di  Cardano. 

•  gett.  1718,  Jan-  2  (JVt.Xn)  (B)  (By)  {BG). 

Farlaiy  Giovanni.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik u.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Padua 
(seit  I8I0),  früher  Ingenieur  am  Arsenal 
zu  Venedig.  Mitglied  d.  Aead.  zu  Padua 
(N.  Sagg,  diPadova,  IIi;  (LL)  (BS), 

geb.  4  778,  Apr.  4  0,  RufB  b.  Ravenna, 
gesL  4  822,  Dec.  26,  Padua.* 
Sopra  una  nuova  maccbioa  dell'  Ingegnere 
Borgonso  (N.  Sagg.  Padov.  I,  4  84  7).  Nota  al 
Tomo  IV  del  calcolo  integrale  di  Bnloro  (Ib. 
II,  4  825) .—  Schrieb  auch  über  (oder  vielmehr 
gegen)  den  hydraul.  Widder,  in  d.  Schrift,  d. 
Soc.  d'incorragg.  di  Milano,  T.  III. 

*  gest.  Dec.  25  (BIT) ;  Dec.  15  (BG). 

Farlsh,  William.  —  Prof.  (iackso- 
nian  Prof.)  der  Physik  an  d.  Univ.  zu  Cam- 
bridge und  Pfarrer  zu  St.  Giles  daselbst, 
früher  (4794—4  8  43)  Prof.  d.  Chemie.  Mit- 
glied d.  Cambridge  Pbilos.  Soc.  und  d.  Geo- 
log.   Soc.    (Phii,  Mag.  XII,  4  838J   (An,  R. 

4  837;  (G,\Vf 

geb.   4759, Carlisle, 

gest.  4  837,  Jan.  42,  Little  Stonebam, 

Sufibik, 

On  isometrical  perspective  (Tr.  Cambridge  Soc. 

I,  4822). 

Farqoharsoa,  James.  —  Pfarrer  zu 
Alford ,  Aberdeenshire  in  Schottland ,  frü- 
her Parochial-Schulmeisler  daselbst  (An.  R. 
4  843;, 

geb.   4784 Kirchspiel  Coull, 

Aberdeenshire, 

gest.  4  843,  Dec.  3,  Alford. 
On  a  definite  arrangement  and  order  of  the 
appearance  and  progress  of  the  aurora  borea- 
lis  and  its  height  above  the  surface  of  tbe  earth 
(Phil.Tr.  4  829).  Experiments  on  the  inOuence 
of  the  aurora  borealis  on  the  magnetic  needle 
(Ib.  4  830).  Register  of  the  thermometer  kept 
at  Alford  (Ib.  4885).  On  the  ice,  formed  under 
peculiar  circumstances  at  the  bottom  of  run- 

46 


723 


Farr 


Faigaa  de  Saint-Fond. 


724 


niog  water  (Ib.  id.).  Od  a  georoetrical  measu- 
reroent  of  the  beight  or  (he  aurora  borealis 
(Ib.  4889).  On  tbe  localities  afTected  by  hoar- 
trost  (Ib.  4  844).  On  ground-gru  or  ice  formed 
at  the  bottom  of  running  water  (Ib.  4844).  On 
a  remarkable  appearance  of  Ifae  aurora  borea- 
lis below  the  clouds  (Ib.  484i). 

Farr,  W  m  i  a  m.  —  Pract.  Arzt  zu  Ply- 
moulh.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  809,  Aug.  23,  .  .  . 
ObservatioDs  on  tbe  barometer  and  thenno- 
meter  and  Account  of  the  whole  rain  in  every 
month  of  the  year,  taken  at  the  Roy.  Hospital 
near  Plymouth  (Phil.  Tr.  4  768  et  4769). 

fji  Farwharsoa, ...  —  War  4  698  Prof. 
d. ^Mathematik  zu  Aberdeen  in  Scbottland, 
trat  in  die  Dienste  Peters  d.  Grossen 
und  gründete  4704  die  Marineschule  zu 
Moskau,  die  erste  ihrer  Art  in  Russland. 
Als  später  (47  4  5)  die  Marine-Academie  in 
St.  Petersburg  errichtet  wurde ,  erhielt  er 
die  Professur  d.  Mathematik  daran,  die  er 
bis  an  sein  Ende  bekleidete  (BN)  (BS), 
geh 

gest.  4739,  Dec.  ..,  (St. Petersburg?). 
Soll  die  arabischen  Ziffern  bei  den  Russen  ein- 
geführt haben,  die  sich  bis  dahin  der  slavo- 
nischen  bedienten. 

Faa,  Jobannes  Arent.  —  Prof.  d. 
Astronomie  u.  Nautik  an  d.  Univ.  zu  Ley- 
den  seit  4  796,  vorher  (seit  4763)  Lector 
d.  Mathematik  daselbst  (SL), 

geb.  4742,  Aug 

gest.  4  847,  Nov.  15,  Leyden. 
Inleiding  tot  de  oneindig  kleinen  differentiaal- 
en  integraal-rekening,  Leyden  4  775. 

Fallo  (Facio,  Faccio)  4e  DalUleri 
Nicolas.  —  In  Genf  erzogen  und  Bürger 
daselbst  1678,  dann  Schweizer  Resident 
in  London  u.  Mitgl.  d.  Roy.  Society.*  Nahm 
ums  J.  4707  Theil  an  den  mystischen  Um- 
trieben  der  Camisarden  (der  aus  den  Ce- 
vennen  geflüchtelen  Protestanten)  in  Eng- 
land und  kam  dadurch  ins  Gefängniss  und 
an  den  Pranger;  später  freigelassen,  machte 
er  eine  Reise  nach  Asien  und  kehrte  dann 
nach  England  zurück  (SBj  (B)  (BN)  (Th), 

geb.   4  664,  Febr.  4  6,  Basel, 

gest.  4753,  Mai     4  0,  Maddersfield,  bei 

Worce.««ter. 
Lettre  ä  Guurini  sur  une  lumi^re  extraordinaire 
qui  parait  Hans  le  ciel  depuis«  quelques  ann<^es, 
Amsterd.  4686.  Lineae  brevi»simi  deftcensus 
investiKatio  geometrica  duplex,  cui  addita  est 
investifiatio  geometrica  solidi  rotundi  in  qnod 
minima  fiat  resiütentia ,  Lond.  4699  (Diese 
Schrift  legte  den  ersten  Keim  zu  dem  berühm- 
ten Streit  zwitfchen  Vewtoa  und  Leibnis  und 


ihren  Anhängern  um  die  Prioritfit  der  Erfin- 
dung des  Infinitesimalcalculs).  Epistolft  id 
Joh.  Christ.  Faeinm  (seinen  Bruder)  qoa  \io- 
dicat  solutionem  suam  probleroatis,  de  iove- 
niendo  solido  rotundo  seu  tereti  in  quod  mi- 
nima fiat  resistentia  (Phil.Tr.  4  74S).  ExcerpU 
ex  sua  responsione  ad  excerpta  ex  literis  J.  B«r 
nonlli  (Act.  Erudit.  4  700).  Navigation  im proT  <1 
beeing  chiefly  the  method  for  finding  tbe  lati- 
tudeetc.,  fol.,  Lond.  4  728  (Auch  französisch. 
Description  d'une  pi^ce  d*horIogerie  tr^s-rare 
et  tr6s-remarquable,  4^  Gendve4  704.  —  Auf- 
sätze, astronom.  Inhalts,  in  Gentlemen*s  Ha- 
gazin  f.  4  787  u.  4  738. 

*  Auch  sein  Uterer  Bruder  Jean  Cbrittopke  wv 
Mit^l.  d.  Boy.  Society.  Ihm  venUnkt  naa  die  Ut«- 
•te  Höhenmewiinff  Tom  Montblmoe  (J.  Sporn  ^  Sagt 
de  la  vilU  d*  Gmifg)  u.  Beob.  einer  SooacnflBatcr- 

niM(PA«7.  7V.1706)(5(?). 

Fai^aa  de  Salat-Fond,  Barth e- 

lemi.  —  Advocat  und  4765  Pdlsideut  der 
Landvogtei  (sön^chaussee]  in  Greooble, 
dann,  auf  Verwendung  von  Buffon,  1777 
Adjoint-naturaliste  am  Museum  in  Paris  a. 
bald  darauf  auch  königl.  Comroissar  der 
Bergwerke.  Seit  d.  Revolution  Prof.  d.  Geo- 
logie am  Mus^e  d'bistoire  naturelle  in  Paris 
(BS)  (BN)  (GB)  (Oett), 

geb.   4744,  Mai  47,  Montelimart, 
gest.  4  84  9,  Juli  4  8.  Soriel b.  Valeuce.* 

Möm .  sur  les  bois  de  cerf  fossiles  troov^  en 
4  775  dans  les  environs  de  Mont4^liman  elc  . 
4  vol.  4^  Paris  4  776.   Rechercbes  sar  les  %ol- 
cans  ^teints  de  Vivarais  et  Velay»  avec  uo  <kts^ 
cours  sur  les  volcans  brdlantsetc.,  4  vol.  fol . 
Ib.  4  778.  M6m  sur  la  mani^re  de  reconoaitre 
les  diff^rentes  esp^ces  de  pouzzolane  etc..  $*. 
Ib.  4  780.  Histoire  naturelle  de  la  provioce  d^ 
Dauphin^,  4  vol.  4S*,  Ib.  4781     DesenptioQ 
des  exp6riences  a^rostatiques  de  MM.  ■«■»- 
goliler  etc..  2  vol.  8^  th  4  7SS.  Min^ralo^e  de» 
volcans.  8*,  Ib.  4  784.    Essai  sur  Thist    oat 
des  roches  de  trapp,  avec  des  anatyse^  ete 
41*,  Ib.  4  788,  in  8^  Ib.  4  84  8.    Essai  sur  \f 
ffoudron  du  charbon  de  terre  etc  ,  8*.  Ib  17H 
Voyage  en  Angleterre,  en  Ecosse  et  aa\  \\ts 
Hybrides  etc  ,  1  vol.  8*.  Ib.  4  797.    Hist.  ■•! 
de  la  montagne  de  St. -Pierre  de  Mae«tr»cbt 
Ib  4  798.  Essai  de  g^ologie  ou  Memoire»  pmr 
servir  ä  l'histoire  naturelle  du  globe,  I  vol  ^* 
Ib.  4  808  et  4809.  —  86  AufsttUe  in  d.  Aoaal 
et  M^m.  du  Museum  d'hist   nat.,  z.  B  .  Sur  la 
tuffa  volcaniqiie  des  environs  d'Anderoach  I 
4  801).   Descript.  des  carh^res  souterraio«-^  H 
volraniqiies  de  Nieder-Mennich  etc.   Ib  .  Sor 
le  caoutchouc  ou  bitume  ^lastiqae  de  Defb>  • 
shire  (Ib. ) .    De.script.  des  mines  de  tofTa  d<H 
environs  de  Brüh!  etc.  (Ib.).  Essai  de  classil^ 
catlon  des  produits  volcaniques etc.  Jll.  «so» 
De  la  prdhnite  du  Duch«  de  Deui-Poots  e<r 
(V.  4  805).  Voyages  göologiques depals  Ma\ eocr 
jusqu'ä  Oberstein  etc.  (Ib.).     Noav.  ctosiMfi- 
catinn  des  produits  volcaniques  (Ib  ).  Xos^jf 
minöraloKique  ft  Oberstein  etc.    (VI.  4»e5 
Voyage  g^olog.  au  volcan  steint  de  BeaslKii 


725 


Fanlhaber 


Faye. 


726 


Boaches-du-Rhöne]  (VIII,  4806).  Voyageg^o- 
log.  sur  le  Monte  Ramazzo  etc.  (Ib.).  Sur  le 
madr<^porite  ä  odeur  de  truffe  noire  de  Mon- 
ttfviaie  (IX,  4807).  Sur  le  sarcolithe  de  Mon- 
tecchio  Maggiore  et  de  Castello  (XI,  4808).  Sur 
une  esp6ce  de  charbon  fossile  nouvellement  d^- 
couverte  dans  le  territoire  de  Naples  (Ib.  id.). 
Vüyage  gMog.  de  Nice  ä  Nunton ,  Vintimilie, 
Purt  Maurice.  Noii,  Savone  etc.  (Ib.).  —  Fer- 
nere Aufs,  im  Journ.  de  pbys.  u.  Journ.  Min. 

*  gtti.  auf  •einem  Landgut  St. -Foad,  Dauphin^  {BN). 
—  geb.  1750  .  .  .,  gert.  !8l9,  Juli  26  (B(7). 

FauUiabery  Johann.  —  Kriegsbau- 
roeister  und  Lehrer  der  Mathematiic  in  Ulm 

geb.   4  580,  Mai  5,  Ulm, 

gest.  4  636,  ....  Ulm.* 
Aritbrnetigcher  cubicossischer  Lustgarten,  mit 
neuen  InveDtiones  gepflanzet  usw.  4  604.  Neue 
geometrischq  u.  perspectiv iscbe  Inventiones 
etlicher  sonderbarer  Instrument  usw.,  Frankf. 
a  U.  464  0.  Neu  erfundener  Gebrauch  eines 
Diederiänd.  Instruments,  zum  Abmessen  und 
Grundlegen  mit  Vortheil  zu  practiciren,  Augsb. 
4610.  Neuer  mathematischer  Kunstftpiegel  usw. 
Clm  4  64Sr  Numerus  figuratus  s.  Aritbmetica 
analytica  arte  roirabiii  inaudita  ocva  constans, 
Ib.  4  644.  Miracula  aritbmeiica  etc.,  Augsb. 
4629.  Adyta  numeri  reclusa  d.  i.  Eröffnung 
grosser  Geheimnisse  in  unendlicher  Addition 
der  Polygonal-  und  davon  erwachsenden  kör- 
perlichen Zahlen  vorgestellt  usw.,  Kempten 
1619.  Acodemia  Algebrae,  darinnen  die  mi- 
raculosischen  Invenliones  zu  den  höchsten 
Coüsen  weiteres  conti nuirt  und  proficirt  wer- 
den, Ulm  4  634.  Ingenieurschul,  2  Aufl.,  Nürn- 
berg 4637.  —  Im  Ganzen  37  Schriften,  siehe 
XUtaer,  Gesch.  d.  Math.  III,  4  4  4. 

*  An  drr  Pest. 

FavllMberyChristoph  Erhard. — 
Potgweise  Prof.  d.  Mathematik  am  Gymn. 
lü  Ulm  (4737),  Pfarrer  zu  Jungingen  bei 
Ulm  (4  739),  Diaconus  and.  Dreifaltigkeits- 
kirche in  Ulm  (HiS),  Prediger  am  Münster 
daselbst  (1747),  Prof.  d.  Theol.  u.  Schol- 
arch  (1763),  Senior  Minislerii  u.  Eherich- 
ler  (4  76g)  daselbst  (iVU)  (M), 

geb.   4  708,  Aug.  40,  Ulm, 

gest.  478  4,  Juli  4  6,  Ulm. 
De  efTectu  lentium  simplicium  tam  extra  ocu- 
lofD  quam  in  oculo.  Viteb.  4  785.  Diss.  duae 
e&  optica  cootrbversiae,  Ib.  4785.  De  iocerta 
mutabilitate  obliquitatis  eclipttcae,  Ulmae 
4740.  De  mensura  geometrica  Consta nte  non- 
dom  detecta.  Ib.  4744.  De  motus  perpetuitale 
iD  machiois  impossibili.  Ib.  4  754.  De  vir  tute 
npeculomm  causticorum,  Ib.  4  755.  Diss.  ubi 
mechanica  sesslonis  nostrae  consideratio  si- 
sUtur,  Ib.  4760. 

FasIlMiber,  Elias  Matthäus.  — 
Sohn  des  Vorigen.  Foigweise  Prof.  d.  Ma- 
thematik am  Gymn.  zu  Ulm  (1767),  Pfar- 
rer zu  imgiogen  (HOO),  Diaconus  an  der 


Dreifaltigkeitskirche  in  U(p)  (t773),  Predi- 
ger am  Münster  daselbst  (4  776),  Prof.  d. 
Theol.,  Scbolarch  und  Eherichter,  4  779 
(Wü)  (M), 

geb.   4  742,  Sept.  «,  Ulm, 

gest.  4  794,  Mai  28,  Ulm. 
De  uppositis  mathematicorum  quantis,  Ulmiae 
4768.  De  attractione,  Ib.  4779. 

FaolireUer,  Carl  Alexander.  ^- 
Dr.  Jur.  und  Rathsconsulent  in  Nürnberg 

geb.   1745,  Juni 29,  Nürnberg, 
gest.  4  804,  Mai  4  5,  Nürnberg.* 

Kurze  Grundsatze  d.  Elektricitätslehre,  SThle. 

Nürnberg  4  790—94. 

*  In  seinem  Bette  meuchelmörderiseh  erstochen. 

FavAde  de  MoBteill,  ...  —  Abb^, 
Vorsänger  (Pr^centeur)  vpn  St.-Julien  (HN) 

(Qh 

geb.   4  728,  Mai  4  8,  Alais, 

gest 

Diss.  toucbant  la  diminution  des  eaux  de  la 
mer,  4  756.  Diss.  theologico-mathematica  de 
veritale  religionis  christianae,  4  756. 

Favre,  Pierre  Antoine.  —  Prof. 
agregö  k  r£cole  de  Medicine  et  Chef  des 
Iravaux  de  chimie  analytique  h  r£cole  cen- 
trale in  Paris  (Or), 

geb.  4  84  3,  Febr.  20,  Lyon. 
Recherches  sur  les  carbonates  de  cuivre  (Ann. 
chlm.  phys.  3"*  sör.  X,  4  844).  Sur  Täquiva- 
lent  dUyZinc  (Ib.  id.).  Analyse  des  carbonates 
ammoniacauK  de  zinc  et  de  magnösie  etc.  (Ib. 
id.).  Sur  la  mannite  et  Pacide  lactique  ^b. 
XI,  4  844).  Sur  la  dessication  des  gaz  (Ib. XII, 
4  844).  Mit  J.  T.  Silbamuum:  Recherches  sur 
les  quantites  de  chaleur  d(^gagees  dans  les 
actions  ct/imiques  et  mol6cuIaire8  (Ib.  XXXIV 
et XXXVI,  4  853;  XXXVU.  4 «53;.  Allein:  Re- 
cherch.  thermiques  sur  les  courants  hydro- 
^lectriques  (Ib.  LX,  4^54) ;  auch  Compt.  reiid. 
XXXVl,  4853;  XXXIX,  4854;  XLV,  4857). 
Mit  Kamnani:  Sur  la  reduction  partielle  du 
bioxide  de  cuivre  (Ib.  XVIU,  4844). 

Fay,  s.  Dufay. 

Faye,  Jean  £lie  L6rtget  de  la.  — 

Milgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris,  seit  47  4  6, 

früher  Capilän  in  d.  französ.  Garde  (Mem. 

Parisms), 

geb.   4  674,  Apr.  45,  Vienne, 

gest.  47  4  8,  Apr.  20,  Paris.* 
Description  d'une  machine  propre  k  Clever  des 
eaux  (M^ro.  Paris  4  74  7).  Sur  la  formatlon  des 
pierres  de  Florence  (Ib.  id.  bist.). 

*  fett.  Apr.  2  (Q). 

Faye,  Herv6  AugustettienneAl- 
bans.  —  Erst  Adjunct  an  d.  Pariser  Stern- 
warte, dann  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  £coIe 
polytechnique  und  der  £cole  normale  zo 

4«* 


727 


Faxsini 


Fechner. 


728 


Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit 
i%il  (Or), 

geb.  I84i,  Oct.  1,  .  .  . 
Le^DS  de  cosroograpbie ,  Paris  4853,  douv. 
6dit.  4  854.  —  Position  et  öl^meots  d'une  nouv. 
com^te  qu'il  a  d^couverte  le  9i  Nov.  4  843 
(Compt.  read.  XVII,  4843  et  XVIII,  4844). 
^lömeats  de  la  seconde  comdte  de  4844  (Ib. 
XIX,  4844).    Nouv.  elements  parabol.  de  la 
comMe  d^coaverte  le  S8  Dec.  4844  par  Mr. 
D'Arreat  (Ib.  XX,  4  846).    Elements  parabol. 
de  la  seconde  com^te  romaine  (Ib.  id.).    Sur 
la  paraliaxe  d'une  Atolle  anonyme  de  la  grande 
Ourse  (Ib.  XXIII,  4846;  XXV,  4847  et  XXVI, 
4848).   Sur  un  nouv.  collimateur  zönitbal  et 
sur  une  lunette  z6nithale  nouvelle  (Ib.  XXIII, 
4846).  £l6ments  öllipt.  de  la  seconde  plannte 
de  Mr.  Heaka  (Ib.  XXV,  4  847).   D^de  la  co- 
möte  de  Mr.  Brorie&  (Ib.  id.).  Sur  un  moyen 
de  soustraire  les  pendules  astronomiques  ä 
Tinfluence  des  variatioos  de  la  temp^rature  et 
de  la  pression  atmosph.  (Ib.  id.).  Sur  Tanneau 
de  satnrne  (Ib.  XXVII,  4848).  Sur  les  divi- 
sioas  du  cercle  mural  de  Oambey  (Ib.  id.).  Sur 
les  observaUons  du  soleil  (Ib.  XXVIII,  4849). 
Arc-^n-ciel  produit,  pendant  la  nuit^  sur  le 
brouillard,  par  une  lampe  ä  gaz  (Ib.  id.).  Sur 
les  observations  z6nithales  (Ib.  XXIX,  4  849) . 
Sur  les  dtelinsisons  absolues,  sur  le  diamMre 
du  soleil  et  reclipse  totale  de  4  842  (Ib.  XXXI, 
4  850) .  Sur  les  declinaisons  absolues  des  ötoi- 
les  fondamentales  (Ib.  id.).  Appareil  pour  son- 
der ä  des  grandes  profondeur  (Ib.  XXXII, 
4  851).    Sur  la  train^e  lumineuse  deg  botides 
(Ib.  id.).  Sur  l'^clipse  totale  du  98.  Juill.  4884 
(Ib.  id  ).    Considärations  sur  les  (iclipses  to- 
tales (Ib.  id.).   Sur  les  phönom^nes  particu- 
liers  aux  «cHpses  totales  de  soleil  (Ib.  XXXIV, 
4  852).   Sur  la  d^termination  gdodösique  des 
latiiudes  (Ib.  XXXVI.  4  853).  Sur  les  röfractions 
astronomiques  (Ib.  XXXIX,  4854).    Sur  un, 
nouv.  systime  de  st^reosoopes  (Ib.  XXXXIII, 
4  856).  Nouv.  appareil  pour  les  arches  blaises 
en  arc  (Ib.  id.).  Sur  la  coloration  de  la  lune 
pendant  les  Mipses  (Ib.  id.).  —  F.  übersetzte 
A.  T.  Hnaboldt's  Kosmos. 

FasBialy  Lorenz 0.  —  Erst  Advocat, 
dann  Prof.  d.  Mathematik,  Physik,  Logik  u. 
Metaphysik  au  d.  Univ.  zu  Neapel  (MR) 
(Tp.  VIU;  (ARS.XnU  4837;, 

geb.   4787,  Jan.  47,  Vieste,  Neapel, 

gest.  4837,  Mai     i, 

La  geometria  plana  e  solida  di  Saolida  illu- 
strata.  1  teoremi  di  Arehlaada  ridotti.  L'arit- 
metica  col  metodo  sintetico.  L'ahtmetica  col 
melodo  analitico.  —  Soll  angeblich  den  s.  g. 
RotatioDsmagnetismus  vor  Ango  entdeckt  ha- 
ben (Tp.  VIII,  p.  408) . 

Pibro,  nbvroi  PAbvrei  s.  Le- 

fibre,  Lefibure,  Lef^bvre. 

Paehy  s.  Lozeran. 

P#oha«r|  Johann.  —  Mag.  Phil,  und 
kaiseri.  gekrönter  Peel.   Zeitlang  Rector  in 


Bautzen,  dann  Rector  des  HagdaleDäQms 
in  Breslau  (Oett), 

geb.  4  604,  Nov.  4  0,  Freystadt (Scbh 

gest.  4  686,  MSrz  20,  Breslau. 
Isagoge  in  contemplationem  siderum 
stium,  Vratisl.  4  647.  Isagoge  in  contemplatio- 
nem sphaerae  terrestris,  Ib.  4650.  De  oolori- 
bus,  Ib.  4675.  Dissertationes  de  rebus  pbyM- 
cis,  astrologicis  et  similibus,  ex  PrograminM 
nonnullis  seorsim  quondam  editis  cootraclae. 
Brig.  4676. 

Peohaer,  Gustav  Theodor.  —  Dr. 
Phil.,  folgweise  Docent,  ausserordeoll. 
und,  nach  H.  W.  Brandes'  Tod,  ordenll. 
Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Leipzig,  letz- 
teres von  4  834  bis  4839,  wo  eine  schwere 
Augenkrankheit  ihn  ausser  ThStigkeit  setzte, 
von  der  er  erst  4  843  genas;  dann  Prof.  d. 
Naturphilosophie  u.  Anthropologie  daselbst 
(CLJ, 

geb.  4  804,  Apr.  49,  Gross-SSrchen  b. 

Muskao,  Lausitz. 
J.  B.  Biet,  Lehrbuch  d.  Eiperimentalphysli, 
übersetzt,  4  Bde.  8*,  Leipz.  4  824—18,  zweite 
ergänzte  Aufl.  5  Bde.  8*,  Ib.  4  8S8— M.    J^  J. 
Tlänard's  Lehrb.  d.  tbeoret.  u.  pract.  Che- 
mie, tibersetzt  u.  vervollständigt,  6  Bde.   8*, 
Ib.  4  825— tS.   Resultate  d.  bisberigeo  PfU»- 
zenanalysen  usw.  4  Bd.  8*,  Ib.  4SiS.   Raper- 
torium  d.  neuen  Entdeck,  in  d.  uoorgan.  Che- 
mie, 8  Bde.  8^  Ib.  4880—88.  Repert.  d.  nea 
Entdeck,  in  d.  organ.  Chemie,  S  Bde.  8*,  Ib 
4880  u.  88.  Maassbestimmungen  Uberd.  galva- 
nische Kette,  4  Bd.  4\  Ib.  4  884.  Repertorioai 
d.  Experimentalphysik,  8  Bde.  8*,  Ib.  «8St. 
Über  d.  pbysikal.  u.  philosophische  Atoioeo- 
lehre,  8^  Ib.  4  855.   Gab  heraus:  Pharmacea- 
tisches  Centralblatt  (anonym),  XBde.  Ib.  4S8t 
—39  (Seitdem  von  Anderen  fortgesetzt).  Cen- 
tralblatt Tür  Naturwissenschallen  u.  Ast^ra- 
pologie,  Ib.  4858  (Darin  pbysiol.  Aubätze  von 
ihm).  ^  Ober  d.  Theorie  d.  ScbwefeUth«rba- 
dung  usw.  (Behwaigg*  Joum.  XLIX.  Ii«7; 
Beseit.  einer  Schwierigk.  in  d.  •lektrocheaft 
Theorie  (Ib.  LH,  4888).   Omkehraogen  d.  Pa- 
larität  in  d.  einfach.  Kette  (Ih.  LIII.  48f8S  Be- 
merkk.  zu  einer  galvan.  Abbandl.  BalaKtali 
(Ib.  id.).   Beitrag  zu  d.  galvan.  FandaaBettlil- 
versuchen  (Ib.  id.  u.  LV,  4829).  Ober  VaiOfl 
Figuren  (Ib.  LV).  Beitrag  zur  Lehre  vom  G«l~ 
vanismus(Ib.  LVII,  4  899).  Ober  Welidai^  Be- 
merkung, die  eiektro-chem.  Polarittt  hoaio- 
gen.  Metalle  betreff.  (Ib.  LIX,  4  889).    Cberd 
elektromotor.  Kraa  d.  geschloas.  Kette  (Ib.  LX, 
4880).  Über  d.  Abnahme  o.  WlederiieraML 
d.  Wirkung  galvan.  Ketten  (Ib.  LXIfl.  l$84>. 
Über   transversales  Magnetisiren    ittblaracr 
SchliessnngsbOgen   (Ib.   LXVH.   1888.     Zur 
Theorie  d.  galvan.  Kette  (Ib.  id.).  Über  d.  Ge- 
setz zwischen  Tragkraft  d.  weichen  Etseaa  i. 
Starke  d.  magnetisarend.  elektr.  Strana  Jb 
LXIX,  4888).  —  Apparat  z  Anstell.  d.  Volts  • 
sehen  Grund  Versuchs  (Pofg.  Ann.  XLI,  4887 
Über  d.  Kniepresse  (Ib.  id.).   Becktfertifm 


729 


Feddenen 


Feldt. 


730 


d.  Gootactlbeorie  (Ib.  XLII,  4S37).  Versuche 
z.  Theorie  d.  Galvanismus  (Ib.  XLIII  u.  XLIV, 
4838).  Elektr.  Intensität  d.  isolirt.  Säule  (Ib. 
XLIV).  Über  subjective  Complementarrarben 
(Ib.  id.).  Scheibe  z.  Erzeug,  subjectiv.  Com- 
plemeotaiTarben  (Ib.  XLV,  4838).  Vortheile 
langer  MultipHcatoren  und  über  d.  Contact- 
tbeorie  (Ib.  id.).  Beitr  z.  elektro-chem.  Merk- 
würdigk.  d.  Salpetersäuren  Silberlösung  (Ib. 
XLVIl,  4839).  Über  Beoqverars  Kette  usw. 
(Ib.  XLVIII,  4839).  Über  subjective  Neben-  u. 
Nachbilder  (Ib.  L,  4840).  Elektricitüt  durch 
Vertheil.  (Ib.  LI,  4  840).  Vom  vorübergehenden 
Magoetism.  durch  galvan.  Wirk,  in  Stahl  er- 
regt (Ib.  LV,  4842).  Verknüpf,  von  Faraday'i 
InducUons-Erscheinungen  mit  Amp^re*s  elek- 
Irodynam.  Erscheinungen  (Ib.  LXIV,  4845). 
— %  Bfebre  philosoph.  u.  humorist.  Schriften, 
auch  Gedichte,  z.  Th.  pseudonym  (Dr.  Xiaei). 

Feddenea,  Bernhard  Wilhelm. 
—  Dr.  Phil. ,  Privatmann ,  erst  in  Schles- 
wig, dann  in  Kiel  wohnhaft  (Or), 

geb.  4  832,  März  26,  Schleswig  (Stadt). 
Beitrage  zur  Kenntniss  des  elektrischen  Fun- 
keos (Pogg.  Ann.  cm.  4  858). 

Feer  (Fehr),  Johann.  —  Schanzen- 
herr in  Zürich,  seit  n87  Ingenieur  da- 
selbst; einige  Jahre  (bis  4  806)  dem  Bau- 
wesen im  Meiningenschen  vorstehend  (MB, 
184i;  (B ode^s  Jahrb.  \St%), 
geb.   4  763,  Jan.      3,  Zürich, 
gest.  4  823,  Sept.  U,  Zünch. 
Metboden  die  Parallaxe  des  Mondes  in  Ltfnge 
u.  Breite  zu  finden  (Bode'i  Jahrb.  4  788).  Orts- 
bestimmungen u.  Vermessungen  in  d.  Schweiz 
(▼.  Zaeh's  monall.  Corr.  I.  IV,  VII;XXV11I). 
Noch  einige  Aufsätze  an  beiden  Orten. 

FeUlagy  Herrmann  von.  —  Dr. 

Phil.,  Prof.  d.  Chemie  an  d.  polytechn. 

Schule  in  Stuttgart  (Or), 

geb.  4  84  2,  Juni  9,  Lübeck. 
Überd.  Soolen  d.  königl.  würtembergischen 
Salinen,  Stultg.  4847.  Pasren'i  GewerbscHe- 
niie,  deutsch,  Ib.  4854.  Über  Darstell,  d.  Knall- 
süure  (Lieb.  Ann.  XXVII,  4839).  Über  zwei 
mit  Aldehyd  isomere  Verbindd.  (Ib.  id.).  Über 
Benzoeunterschwefelsäure  (Ib.  id.).  Constitu- 
lioD  d.  Hippursäure  (Ib.  XXVIII,  4889).  Über 
Aoemonin  (Ib.  XXXVIII,  4  844).  Über  Bern- 
steinunterschwefelsäure (Ib.  id.).  Verbind,  d. 
Palladiumhaloide  mit  Ammoniak  (Ib.  XXXIX. 
4842).  Untersuch,  d.  Copaivabalsamharzes  Clb. 
XXXX,  4849).  Überd.  Zersetz,  d.  benzoäsaur. 
Ammoniaks  durch  Wtirme  (Ib.  XLIX,  4844). 
Über  d.  Bernsteinstfure  u.  ihre  Verbindd.  (Ib. 
id.).  Über  d.  Holzschwefelsäure  u.  d.  flucht. 
Kettsüure  d.  Cocosnussöls  (Ib.  LIII,  4  845). 
Über  d.  Verbindd.  d.  Starkmehls  mit  Schwe- 
felsaure (Ib.  LV,  4  846).  Über  d.  Zusammen- 
setz, d.  salpetersaur.  Harnstoffs  (Ib.  id  ).  Ana- 
lyse d.  Schiessbaumwolle  (Ib.  LXIV,  4  848). 
Ueber  d.  quantitative  Bestimm,  v.  Zucker  u. 
Starkmehl  durch  Kupfervitriol   (Ib.  LXXII, 


4850).  Über  Vorkommen  von  lod  in  Land- 
pflanzen  (Ib.  LXXV.  4854),  Überd.  Löslichkeit 
d.  rein.  Chlornatriums  (Ib.  LXXVII,  4  854).  — 
Redigirt  d.  2.  Aufl.  vom  Handwörterb.  d.  rein, 
u.  angewandt.  Chemie,  Braunschw.  4856  fr. 

FelUtauoli,  Fabian  Carl  Ottokar 
von.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Physik  an  d. 
Univ.  zu  Greifswald  (extr.  seit  4  848,  ord. 
seit  4  854),  früher  Privatdocent  in  Bonn 
(Dis8.), 

geb.  4  8  n,  Juli  \  5,  Langensalza, Thüring. 
Explicatio  analylicaconstructlonis  universalis 
superficierum  secundi  ordinis  etc.,  Bonnae 
4844.  Artikel:  Überd.  Fernwirkungen  des  gal- 
van. Stroms,  in  d.  Allgem.  Encyclop.  d.  Phy- 
sik, Leipz.  4866.  —  Über  d.  Ausfluss  v.  Flüs- 
sigkeiten aus  öffn.  in  dünn.  Wand  u.  aus  kurz. 
Ansatzröhren  (Pogg.  Aon.  LXIII,  4844).  Me- 
thode, galvan.  Ströme  nach  absolut.  Haasse 
zu  messen  (Ib.  LXXVIII.  4849).  Über  d.  Ma- 
gnetismus elektr.  Spiralen  von  verschiedenem 
Durchmesser  (ib.LXXIX,  4  850).  Überd.  Ein- 
dringen d.  Elektroroagnetism.  in  weiches  Ei- 
sen u.  Sattigungszusland  desselb.  (Ib.  LXXX, 
4  850).  Theoried.  Diamagnetismus, Magnetism. 
des  Wismuths,  Erweiterung  d.  Amp^re'schen 
Theorie  (Ib.  LXXXIl,  4854).  Erklärung  d.  dia- 
magnet.  Wirkungen  durch  d.  Amp^re'sche 
Theorie  (Ib.  LXXXVII,  4  852  u.  LXXXXII, 
4854).  Über  De  la  BlTe'i  Theorie  d.  magnet. 
u.  diamagnet. Erschein.  (Ib.LXXXXIII,  4854). 

Felblger,  Johann  Ignatz  von.  — 
Abt  u.  Prälat  des  fürstl.  Augustiner  Stifts 
bei  Unserer  Lieben  Frauen  zu  Sagan  in 
Schlesien ,  so  wie  Erzpriester  des  Kreises 
Sagan  seit  4  758.  Generaldirector  d.  Schul- 
wesens in  d.  k.  k.  Staaten  seit  4778 ,  zu- 
letzt Probst  des  GoUegiatstifls  in  Pressburg 
(ON)  (M), 

geb.  4734,  Jan.  6,  Gross-Glogau, 
gest.  4788,  Mai  17,  Pressburg. 
Versuch,  die  Höhe  des  Riesengehirges  zu  be- 
stimmen, Bresl.  4769  Erkenntniss u.  Anwend. 
d.  verschiedn.  Erdarten  zur  Verbesserung  d. 
Ackerbaues,  Leipzig  4  770.  Vorschltfge,  wie 
Nordlichter  zu  beobachten,  Sagan  4  774.  Die 
Kunst,  Thürme  und  andere  Gebäude  vor  den 
schädl.  Wirkungen  d.  Blitzes  zu  bewahren, 
Bresl.  4  774.  Anleitungen,  jede  Art  von  Witte- 
rung in  Karten  zu  bezeichnen  usw.  Sagan  4  778. 
Anieit.  zur  Erkenntniss  d.  natürl.  Dinge,  Wien 
4778.  Briefwechsel  mit  Lambert,  vornehmlich 
d.  Meteorologie  betreffend  (herausgeg.  v.  Ber- 
Bonlli),  Berlin  4  788.  Geschichte  d.  hart.  Win- 
ters 4  783—84,  Pressb.  4  784.  D*  d.  hart.  Win- 
ters 4784—85,  Ib.  4  785.  Wie  weit  gewähren 
wohl  Gewitterabieiter  Sicherheit  für  umsteh- 
ende Gebäude?  Ib.  4787.  Beitr.  zu  d.  ökon. 
Nachr.  d.  schles.  patriot.  Gesellsch.  —  Viele 
Schulschriften,  kathol.  Erbauungsbücber  usw. 

Feldt,  Laurent  las.  — Dr.  Phil.,  Re- 
ctor  d.  königl.  Lycei  Hosiani  zu  Braunsberg 


731 


Feiice 


Feller. 


732 


in  Westpreussen,  Prof.  d.  höhr.  Malhematik, 
d.  Physik  u.  Astronomie  an  demselben  (Or), 
geb.  1796,  Juli  26,  Dambitscb,  b.  Rei- 
sen, Grossh.  Posen. 
Formularum  Gaussianarum  evolutio  nova  etc. 
Brunsbergae  4  834.  Comment.  de  valore  nu- 
merico  approximato  inlegralis  elltptici  secun- 

dae  speciei  parta  /     dy.  y  (4  —  */,  sin  V)  P^r 

methodum  Oauitii  determinando,  Ib.  4  835. 
Obss.  circa  pressionera  atmosphaerae  Bruns- 
ber^ae  ab -4826  ad  4830  instit.»  Ib.  4835.  De 
proprietatibus  insignibus  Eulerianoruni  Inte- 
gralium  primae  et  secundae  speciei.  Ib.  4840. 
Formulae  conditionalis  Gaussianae  de  lineis 
io  saperflcJe  curva  brevissimis  evolutio,  Ib. 
4  844.  De  transita  nonnullarum  stellarum  fun- 
damentalium  per  primum  circulum  verticalera 
tabula.  Adjecta  adhuc  sunt  de  eiectricis  in 
atmosphaera  phaenomenisetc.  obss.,  Ib.  4  844. 
Formulae  Besselianae  de  latitudine  locorum 
geographica  evolutio,  Ib.  4  848.  De  Oanisii  for- 
mula  paschali  anatytica  commentatio  etc.  Ib. 
4  85«.  —  Sternschnuppen-Beobb.  (Astr.  Nachr. 
XVI,  4839  u.  XVIIl,  4844).  Beobb  von  Pro- 
tuberanzen bei  d.  Sonnenfinsterniss  vom  28. 
Juli  4  854  (Ib.  XXXIII,  4  853).  Neuer  Beweis  d. 
Gaussischen  Formeln  in  d.  sphUr.  Trigonometr. 
(Grelle,  Journ.  f.  Math.  VII,  4834).  Nachr.  über 
d.  Was^erleit.  d.  Copernicus  (Pogg.  Ann.  VII, 
4826).  Meteorolog.  Beobb.  (Ib.  XXX,  XXXV, 
XXXIX — XLll).  Aufsätze  in  Berghaus'  Hertha. 

FelicOy  Fortunato  Bartolommeo. 
—  Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  in  Nea- 
pel; musste,  weil  er  die  GrSßn  Panzutti 
entführt  hatte,  ins  Ausland  fliehen,  u.  liess 
sich  endlich  in  d.  Schweiz  nieder,  wo  er 
in  Bern  zur  reformirten  Religion  überging 
und  zu  Yverdun  eine  Buchdruckerei  er- 
richtete (BCJ  (BN)  (M.  M), 
geb.  4723,  Aug.  24,  Rom, 
gest.  4  789,  Febr.  7,  Yverdun. 
De  Newton ia na  attractione  unica  cohaereotiae 
naturalis  causa,  adversus  Hambergemm,  Ber- 
nae  4  757.  Gab  heraus  mit  mehreren  Gelehrten  : 
Encyclopedie  ou  Dictionnaire  universel  raison- 
n^desconnaissances  bumaines,  42  vol.  et 6  vol. 
suppl.  Yverdun  477p— 76,  eine  neue  Ausgabe 
d.  Diderot'scben  Werks  mit  Zu^tttzen  von  F. 

Felkel,  Anton.  —  Seit  4794  Vor- 
steher der  Casa  pia,  einer  von  der  Königin 
von  Portugal  gestifteten  deutschen  Schul- 
u.  Erziehungs-Anstalt  in  Lissabon,  früher 
Lehrer  an  der  k.  k.  NQrmalschule  in  Wien 
und  dann  Schuldirect.  im  Dienst  des  Gra- 
fen Franz  Joseph  v.  Thun  (MAI), 

geb.   niO,  Apr.  26,  Kloster-Kamenz, 

Schlesien, 

gest 

Tabellen  zum  Gebrauch  der  Norroalschule, 
Wien  4  771 .  Tafel  d.  Factoren  voo  4  bis  4  0  Mil- 


lionen usw.  Ib.  4  776.  Tafel  aller  eiofacbeo 
Factoren  der  durch  2,  3,  5  nicht  tbeilbaren 
Zahlen  usw.  Ib.  4  777.  Wahre  Beschaffenheit 
des  Donners,  Ib.  4  780.  Neu  eröffnet.  Geheim- 
niss  d.  Parallel-Linien  usw.  Ib.  4784.  Ver- 
wandlung d.  Bruchsperioden  nach  den  Ge- 
setzen verschiediv.  Zahlensysteme  (Abhandl. 
d.  Böhm.  Gesellsch.d.  Wiss.  4785).  Mathemat. 
Aufsätze  in  Lambert'!  gelehrt.  Briefwecbsel. 
Bd.  V.  —  Erfand:  4)  Eine  Factorenniaschine. 
2)  Gemeine  Rechenmaschine,  3)  Vollstaodige 
Lesemaschine,  4)  Sprachmaschine,  5)  Ein 
neues  Mess-Instrument. 

Felker,  Andreas.  —  Jesuit,  Lehrer 
d.  Philosophie  zu  Kaschau  in  Ungarn  (SSJ  , 
geb.   4  698,  Nov.  30,  Szakolcz, 
gest.  1737,  März  24,  Solna  (Silein).  . 
Arcana  naturae  et  artis,  II  Pt.  Cassoviae  4  7S4 
u.  SS. 

Fellenberg,  L...  Rudolph  von. 
—  Dr.  Phil. ,  vormals  Prof.  d.  Chemie  an 
d.  Acad.  in  Lausanne,  gegenwärtig  (1857; 
in  Bern  privatisirend  (Or), 

geb.  4  809,  März  47,  Bern. 
Fragmens  de  recherches  compar^es  snr  la  na- 
ture    constitutive  des  difTerentes  >8orles   ö« 
(ibrine  du  cheval  dans  l>tat  normal  et  palbolo- 
gique,  Berne  4844.  Neue  Methode  zur  AuflCte,  d. 
Iridiums  (Pogg.  Ann.  XLI,  4 887  u.  XLIV,  4  8SA\ 
Wirk.  d.  koblensaur.  Kupferoxyds  auf  kolH 
lensaur.  Kali  in  hob.  Temp.  (Ib.  id.).  Zersetz. 
d.   Schwefelmetalle  durch   Chlorgas    flb.    L, 
4  840).  Analyse  d.  EisenperidoU  (Ib.  LI,  4  840. 
Über  d.  Destillat,  von  Pfirsich blüttera  (Milthl. 
d.  naturf.  Gesellsch.  zu  Bern  4  848).    Reioi- 
gungd.  kohlensaur.  Natrons  voo  schwefelsaor 
Natron  (Ib.  id.).   Analyse  d.  Scbwefelqaelieo 
d.  Gurnigelbades  (Ib.  4849).   Aschen  von  fe- 
gypsfem  u.  ungegypstem  Klee  u.  Esparaetle 
(fb.  4  854).    Darstell,  aschenfreier  Filter     Ib 
id.).  Analyse  d.  Mineralwassers  voo  Blumen- 
stein  (Ib.  id.).    D«  d.  lodwassers  voo  Saftoo 
(Ib.  4  852). 

Feiler,  Fran^ois  Xavier  de.  —  Je> 
suit,  Prof.  d.  Rhetorik  zu  Lüttich,  Luxem* 
bürg  und  Tymau  (Ungarn).  Nach  Aufhe- 
bung des  Ordens,  wo  er  sich  anfangs  Fle- 
xierdeReval  nannte,  erst  in  Luxeobory: 
u.  Lüttich,  dann  in  Paderborn  u.  Regeos- 
burg lebend  (M.  Ii;  (CBJ,  s), 

geb.  4  735,  Aug.  18,  Brüssel, 
gest.  4  802,  Mai  23,  Regensburg. 
Examen  chtique  de  Tbistoire  naturelle  de  Mr. 
BaifoiL,  Luxembourg  4  778  (Hauptsftcbiich  ge- 
gen dessen  Theorie  d.  Erde  gerichtet),  Obser- 
vations  pbilosophiques  sur  le  Systeme  de  Vc«^ 
ton,  le  mouvement  de  la  terre  et  la  pluraJti«* 
des  mondes,  Li^ge  4774  et  4  788.  Obser^atwo« 
sur  les  rapports  physiques  de  I'huile  avec  In 
flots  de  la  mer,  Paris  4  778.  Journ.  blstorkfoe 
et  litt^raire,  60  vol.  4S^  Li^ge  ellkiestncM 
4774—94. 


733 


Ferber 


Ferguson. 


734 


Ferbar,  Johann  Jacob.  —  Nach- 
dem er  von  1763  bis  1765  eine  Stelle  beim 
Bergwerkscollegiuni  in  Stockholm  bekleidet 
und  darauf  mehrjährige  Reisen  in  Deutsch- 
land,  Ungarn,  Frankreich,  England  u.  Ita- 
lien gemacht,  mi  Prof.  d.  Physik  u.  Na- 
turgeschichte am  damals  neu  gestifteten 
Gymnnsium  illustre  in  Mitau,  dann  4  783 
Prof.  d.  Naturgeschichte  in  St.  Petersburg 
und  endlich  4786  preuss.  Oberbergrath. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Berlin  und  d. 
Leopold.  Academie  (Mem.  Berl.  4790 — ^\), 

geb.  47i3,Sept.  9,  Carlscrona,  Schwe- 
den, 

gesl.  1790, Apr.  42, Bern.* 
Briefe  au.s  Wälschland  über  natürl.  Merkwür- 
digkeiten dieses  Landes  an  J.  t.  Born,  Prag 
4773  (Französisch,  Strassb.  4  776;  Englisch, 
Lond.  4  776).  Beltröfte  zur  Mineralgeschicbte 
von  Böhmen,  Berl.  4  774.  Beschreib,  d.  Queck- 
»ilberbergwerks  zu  Idria,  Ib.  4774.  Versuch 
einer  Oryktograpbie  von  Derbyshire,  Mitau 
4  776.  Bergmtfnn.  Nachrichten  von  d.  merk- 
würdigst, mineratog.  Gegenden  d.  Zweybrücki- 
st'ben  usw.  Lllnder,  Ib.  4776.  Neue  Beitrage 
z.  Mineralgeschichte,  Ib.  4  778.  Physikal.-me- 
l^liurg.  Abhandlungen  über  d.  Gebürge  in  Un- 
garn etc.  Berlin  4780.  Nachricht  von  d.  An- 
quickeo  d.  gold-  u.  silberhalt.  Erze  usw.  in 
Lngarn  u.  Böhmen.  Ib.  4  787.  Drei  Briefe  mi- 
neratog. Inhalts  an  Frhrn,  t.  Baekniti»  Ib. 
4  789.  Mineralog.  u.  metallurg.  Bemerkk.  in 
Neufchatel,  Franche-Comte  u.  Bourgogne,  Ib. 
4789.  —  BIomster-Almanach  för  Carlscronas 
Ctimatetc.  (Vetensk.  Acad.  Handl.  4774).  Exa- 
men hypotbeseos  de  transmutationibus  corpo- 
mm  mioeralium  (Act.  Acad.  Petrop.  4  780.  — 
Deutsch  mit  Zusätzen,  Berlin  4  788).  Reflexions 
«ur  raociennete  relative  des  roches  et  des 
«'ourhes  terreuses  qui  compoHent  la  croüte  du 
ctol>e  (Ib.  4  782).  Mincralinm  quorundam  ra- 
ri<»rum  recensio,  adjecti.s  oI>servationibus  geo- 
lo^'M'is  (Nov.  Act.  Petrop.  III,  4  785).  Enodatio 
qiiae^tionis,  an  indolos  matricis  metulüferae 
t\.  metalli  quod  continet,  /lotam  praehet  cer- 
tam  qua  dignosci  possunt  montes  primarii  a 
(»ecundariis  (Ib.  IV^  4  786).  Sur  les  corps  pe- 
Infi^ft  qu*on  trouve  dnns  l'int^rieur  de  quel- 
ques montagnes  etc.  (M<^m.  Berlin.  4  790 — 94). 
Vorn  Ursprünge  des  Basalts  (Beschaft.  d.  Ge- 
«elUcb.  naturf.  Fr.  in  Berlin  I,  477R).  Von  d. 
Uffersiatte  d.  Lapis  Lazuli  (Schrift,  d»  VII, 
47h7tt.  IX,  4789).  Betrachtt.  über  d.  Schwie- 
risk.  einer  genauen  Eintheil.  d.  Erd-  u.  Stein- 
art4»n  usw.  ^Ib.  X,  4  792).  Osscrvazioni  nime- 
nlofiir  he  e  orittograßcbe  (Atti  di  Siena  V,  4  774) . 

*  Auf  rinn'  metallorg.  Briar  dahin;  ipciit.  Apr.  17  (JV) 
iSm.  Art,  Äc4td,  Nat.  Cur.  VI  11). 


Perdiaaad  II. 


Siehe  Aledici. 


Pergola,  Nlccolo.  —  Prof.  d.  Ma- 
lhr>niatik  an  d.  Univ.  zu  Neapel.  Milgl.  d. 
AoAd.  d,  Wiss.  daselbst  (MR), 


geb.  4752,  Oct.  89,  Neapel,* 
gest.  4  82i,  Juni  24,  Neapel. 
Solutiones  novorum  quorundam  problematunv 
geometricorum ,  4  779.  Lq.  sezioni  coniche, 
4  794.  Preleziooi  a  principii  matematici  del 
Newton,  »vol.  4  792— 93.  L'arteeuristica,  4  844. 
Trattato  geometrico  delle  sezione  coniche  (Neue 
Aufl.  von  y.  Flanti),  Nap.  4  844.  —  Nuove  ri- 
cerche  sulle  risoluzione  dei  problemi  di  sito 
(Atti  Acad.  Napoli,  4  787).  Nuovo  metodo  da 
risolvere  alcuni  problemi  di  sito  e  posizione 
(Ib.  id.).  La  vera  misura  delle  volte  a  spira 
(Ib.  id.ji  Risoluzione  di  alcuni  problemi  ottici 
(Ib.  id.).  I  problemi  delle  tazioni  risoluti  con 
nuovi  artifizj  di  geometria  (Ib.  4  849).  Dal  teo- 
rema  Totomaioo  ritraggonsi  immediatamente 
i  teoremi  delle  sezioni  angolari  di  Yieta  e  di 
Wallif  e  le  principali  veritä  proposte  nella  tri- 
gonometria  analitica  da'i  moderni  (Ib.  id.).  II 
teorema  ciclometrico  Coteiiano  detto  dalla  for- 
mola  de'  coseni  degli  arcbi  multipli  etc.  (Ib. 
id.).  II  problema  in verso  delle  forae  centrali 
per  le  orbite  algebriche  risolvesi  agevolumente 
per  quello  delle  sezioni  angolari  (Ib.  id.). 
*  ^b.  1753,  ocu  . . .  (7>.  III). 

Fergnsoa,  James.  —  Lebte  vom 
PortrStiren  und  von  Vorlesungen,  die  er  in 
London  und  anderen  Städten  Englands 
hielt;  bezog  später  eine  kleine  Pension  von 
Georg  in.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BD) 
(Th)  (RGE), 

geb.   47  4  0, Keith, Banfishire, 

Schottland, 

gest.  4  776,  Nov.  4  6,  Edinburgh. 
Astronomical  tables  and  precepts  for  calcu- 
lating  the  true  times  of  new  and  füll  moons, 
4  768.  Tables  and  tracts  for  several  arts  and 
Sciences,  4  767.  Aneasy  introduction  to  Astro- 
nomy,  2<^  edit.  4  769.  Astronomy,  explained 
upon  Sir  Isaao  Vewton'i  principles,  5*^  edit. 
4  772.  Lectures  on  select  subjects  in  mecfoa- 
nics,  hydrostalics,  pneumalics  and  nptics,  4'** 
edit.  4772  (Neu  edirt  von  D.Brewiter,  4805  et 
4  822).  Select mechanical oxercises,  4  773.  Tbe 
art  or  drawing  in  perspective  made  easy,  4  775. 
An  introduction  to  electricity,  4  775.  Three  let- 
ters to  Mr.  Xeimedy,  4  775.  —  The  phenoroena 
of  Venus,  represented  in  an  Orrery  made  by 
him  (Phil.  Tr.  4746).  An  improvement  of  the 
celestial  globe  (Ib.  4747).  Descript.  ofa  piece 
of  mecbanismfore\hibitingtbe  time,  duration 
and  quantity  of  solar  eclipses  in  all  places  of 
the  earth  (Ib.  4  754).  A  delineation  of  the  transit 
of  the  Venus  expected  4769  (Ib.  4  768).  On  tbe 
eclipse  of  the  sun  4.  Apr.  4  764  (Ib.  id  ).  De- 
schpV  of  a  new  and  safe  Crane,  which  has 
four  diflferent  powcrs  (Ib.  4764).  Descript.  of 
a  new  hygrometer  (Ib.  id.).  .^hort  nnd  easy 
methods  for  flndtng  the  quantity  of  time  con- 
tainod  in  any  given  nuniberof  mean  lunations 
etc.  (Ib.  4  765.  —  Ausführlicher  in  .seinen  Ta- 
bles and  Tracts.  4  767).  A  new  methodofcon- 
structins  sun  dials  for  any  given  latitude  etc. 
(Ib.  4  767.  —  Ausführlicher  in  seinen  Select 
eiercises,  4773). 


735 


Fermat 


Ferrara. 


736 


Fermat y  Pierre.  —  Rath  am  Parla- 
ment zu  Toulouse  (E,  Brassine,  Precis 
des  Oeuvres  mathematiques  deFermai,  Par. 
«853;  (BT), 

geb.   4  608, Beaumont  de  Lo- 

magne  b.  Toulouse,* 

gest.  1665,  Jan.  4  2,  Toulouse. 
Er  selbst  veröffentlichte  von  seinen  wichtigen 
Untersuchungen  nur  Bruchstücke.  Einiges  da- 
von enthalten  die  Lettres  deDeieartai  (t.  III}, 
Walliiii  Opera  (T.  II)  und  die  Oeuvres  de  Pas- 
eal  (T.  IV).  Nach  seinem  Tode  veröffentlichte 
sein  Sohn  Banmel  (geb.  4680,  gest.  4690) :  Dio- 
phaati  Alexandrini  qaaestionum  arithmetica- 
rum  libri  VI  etc.  cum  Commentariis  D.  Ba- 
eiieti  et  observationibus  P.  de  Fermat,  Tdosae 
4670,  und  Varia  opera  mathematica  D.  P.  da 
Fermat,  Ib.  4679.  —  Einen  Abriss  beider 
Werke  und  einen  Auszug  des  Briefwechsels 
von  Fermat  mit  Meneima,  Bobanral,  Caroavi, 
Paieal  etc.  giebt  die  Schrift  von  Braiiine.  Im 
J.  4 843  bewilligte  die  Deputirtenkammer  die 
Summe  von  45000  frs.  zu  einer  neuen  Aus- 
gabe der  Werke  des  grossen  Mathematikers, 
die  aber  aus  unbekannten  Gründen  nie  ins 
Leben  getreten  ist. 

*  geb.  1595,  ..  .  {BIf)  {Arapo,  Oeur.  Hogr,  III); 
leoi  {BG), 

Femely  Jean.  —  Practischer  Arzt  in 
Paris  (der  aber  wegen  seiner  mathemati- 
schen u.  astronomischen  Studien  die  Pra- 
xis vernachlässigte) ,  später  Leibarzt  des 
Königs  Heinrich  U.  von  Frankreich  (J) 
(B)  (BN), 

geb.   1497, Clerroont,  Beau- 

vaisis,  * 

gest.  4  558,  Apr.  26,  Paris. 
Monalosphaerium  sive  astrolabii  genus ;  gene- 
ralis horarii  structura  et  usus,  Paris  4  526. 
Cosmotheoria  seu  de  forma  mundi  et  de  cor- 
poribufl  coelestis  libros  duos  complexa.  Ib. 
4  528  (Darin  die  von  ihm  unweit  Paris  ausge- 
führte Gradmessung  beschriehen,  derentwe- 
gen er  häufig  genannt  wird).  De  proportionibus 
libri  duo,  Ib.  4528.  —  Medicinische  Schriften. 

*  gpb.  1506,  .  .  .  (ITtO;  1485,  .  .  .  Montdidier,  Diö- 
ceM  Amient  {,LB) ;  Dicht  er,  tondern  »ein  Vater  da- 
•elbet  feboren  {BN). 

Ferner,  Bengt  (Benedict).  —  Erst 
Lehrer  d.  Mathematik  u.  Astronomie  an  d. 
Navigationsschule  zu  Carlscrona,  dann  Prof. 
d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Upsala,  dar- 
auf Lehrer  d.  Kronprinzen  und  Pensionär 
desselben.  Mitglied  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Stockholm  (S), 

geb.   472i,  Nov.  4  0,  Nyeds  Preslgärd, 

Vermiand, 

gest.  4  802,  Nov.  18,  Stockholm.* 
Neun  Abhandl.  in  d.  Vetensk.  Acad.  Handl. 
4752—58,  meteorolog.  Beobachtungen  zu  L'p~ 
sala  von  4748  bis  4  756  enthaltend.   Observa-  | 


tions  on  the  transit  of  Venus  4764,  Jane  S. 
madeinandnearParis  (Phil. Tr.  4764}.  Transit 
of  Venus,  observed  4  769,  Junet,  at  Stockholm 
(Ib.  4769). 

*  gett.  Oct.  20  (5J{). 

Ferraelae  (Ferracina),  Bartolom- 

meo.  —  Mechanicus  in  Padua  (Tp,W)^ 

geb.  I  692,  Aug.  1 8,*Solagna  b.  Bassano. 

gest.  4  777,  Jan.  24,  Soiagna. 
Verfertigte  die  berühmte  Uhr  auf  der  St.  Mar- 
cus-Kirche in  Venedig;  erfand  eine  durch 
Wind  getriebene  Stfge  und  mehre  hydraulische 
Maschinen  (Siehe  Memmo :  Vita  e  macchioe  di 
B.  Ferraobio,  Venez.  4754,  und  Ter«!:  Elo^o 
storico  del  famoso  ingegnere  B.  Fertaciiio,  Ib 
4777). 

Ferragttii  (Ferragu'),  Francesco. 
—  Notar  in  Ferrara  (Tp.  W ), 
geb.   4  727,  Apr.  2.  Ferrara, 
gest.  4  798,  Jan.  23,  Ferrara. 
L'aritmetica  pratica,  divisa  in  tre  libri,  con  iiii 
trattato  del  camhio  reale  per  diverse  piazzi  e 
fieri,  Bologna  4  759.  Istruzioni  aritmeticbe,  Ib 
4  766.     HinteHiess    handschrifllich :    Trattato 
astronomico  sperimentale  storico»  und  oifhrf 
mathematische  Schriflea. 

Ferrara,  Michele.  —  CheiDis<-h(>r 
Operator  an  d.  königl.  Militär- Academie  tu 
Neapel,  General-Administrator  d.  Salinrn 
zu  Grotta  Castagnara  und  Sorbo  iTpA  , 

geb.   4763,  Febr.  6,  Cardinale  di  Mu- 

gnano,  * 

gest.  4  817,  Juni  16,  NeapeL 
Istituzioni  di  farmacia  chimica,  9  Tom  49#s 
et  4  84  4 .  Dello  stato  dell'  arte  veiraria  Del  Re- 
gne di  Napoli  (Atli  del'  Istit.  d  loconrai«»- 
mento.  Nap.  484  4).  Mem.  dell'  imbiaocameatv 
delle  tele  (Ib.).  Sulla  depurazione  della  caa- 
fora  greggia  (Ib). 

*  In  Terrm  di  Lavoro. 

Ferrarai  Francesco.  —  Köiii{d 
Historiograph  und  Prof.  d.  Naturgeschi«  bir 
an  d.  Univ.  zu  Palermo,  früher  Prof.  d.  Ma- 
thematik und  Physik  an  d.  Univ.  zu  Catj- 
nia  (Vita  di P,  F.  dal  Coco-Grasso,  Pa- 
lermo 4  850y, 

geb.   4  767,  Apr.     2,  Trecaslagne,  b^i 

Catania, 

gest.  4  850,  Febr.  4  2,  Palermo. 
Storia  generale  deir  Etna.  Sopra  Tarobra  5i- 
ciliano.  Campi  Flegrei  della  Siclüa  e  delle  i«!»*«* 
adiacenti,  Messina  4840.  Mineralogia  della  N> 
cilia.  DescrizionedeH'Etna.  Volcanologia  geo- 
logica  della  Sicilia  e  delle  isole  che  le  sooo  m- 
torno. 

Ferrarai  Alfio.  —  Arzt  und  fJnrufc 
in  englischen  Diensten,  erst  am  MiliioiiK^ 
spital  zu  Messina,  dann  am  grossen  ItofH- 
tal  Mathe  (?)  in  London,  darauf  bei  der  rag- 


737 


Ferrari 


Ferrer. 


738 


lischen  Armee  in  Spanien  und  auf  Corfu  ; 

zuletzt  in  Paris  privatisirend  (Tp.  \J, 

geb.   1777,  Harz  . .,  Trecaslagne,    bei 

Catania, 

gest.  1829,  Oct.  27,  Paris. 
Memoria  sopra  le  acque  della  Sicilla,  Lond. 
IS44.    Sai  prodotti  della  Sicilia.  Mem.  sul  co- 
rallo  della  Sicilia,  Lond.  4816. 

Ferrari  (genannt  Galaleo  oder  Gala- 
t<'ijs  Leccensis),  Antonio.  —  Zeitlang 
pract.  Arzt  und  königl.  Leibarzt  in  Neapel, 
zuletzt  in  Lecce,  Terra  d*Otranlo,  wohn- 
haft fMRJ  (B,  ü.  N,), 

geb.   an, Galatone,  b.  Gal- 

lipoli, 

gest.  1517,  Nov.  2t,  Lecce.* 
De  situ  elementorum,  de  situ  terrarum,  de 
man  et  aquis  etfluviorum  online,  Basil.  4  558. 
l>e  situ  lapygiae,  Ib.  4558  (Darin  erste  Nach- 
richt von  der  Fata  Morgana). 

*  g««t.  Not.  12  {B)  (JVt.  XI) ;  1516,  Nov.  22  (BG). 

Ferrari|  Ludovico.  —  Schüler  von 
Card  an  o.    Prof.  d.  Mathematik  zu  Mai- 
land und  an  d.  Univ.  zu  Bologna  (FJ, 
geb.   1522,  Febr.  2,  Bologna, 

gest.  1565,  Oct.  . .,  Bologna.* 
Erfinder  der  Losung  der  Gleichungen  des  vier- 
ten Grades,  nach  dem  Zeugniss  von  Cardano 
III  seiner  Ars  magna,  und  von  BombaUi  in  sei- 
ner Algebra.  Ausser  einigen  Streitschriften  mit 
Tartaglia  nichts  von  ihm  gedruckt  (Libri,  bist. 
iiiath.  111,  4  80). 

*  gvst.  1502,  ...  (10 ;  ▼ermuthlich  durch  seine  eigene 
Scbwt«ter  vergiftet  {F), 

Ferrari,  Gregorio.  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Philosophie  in  Mailand ,  später  Re- 
ctor  der  Collegien  zu  Arona  und  Alessan- 
dria (BEJ.  ii;, 

geb.    t579p  .  .  .  Port-Maurice, 

gest.  4  659,  .  .  .  Como. 
Pb>Hica  aive  de  corpore  et  rebus  oaturalibus 
ptiilotopbia  tribiis  tractatibus,  Mediolani  16S4 . 

Ferrari,  Geronimo  (genannt  Fortu- 
iLilns  .  —  Franciscaner,  Lehrer  d.  Mathe- 
rii.if  iL  u.  Philosophie  zu  BrosCi»,  Geschichts- 
•><  h reiber  seines  Ordens,  auch  Socretär 
v«*inpM  Ordensgcnerals,  mit  dorn  er  zuletzt 
ti.ic  li  Spanien  ging  fAJ, 

geb.    4701,  Dec.  4,  Broscia, 

gest.  4  754,  Mai  4  4,  Madrid 
(»«•onietriae  elementa  etc.  Bresc.  4  734.  Philo- 
«»•»phia  sensuam  mecbanica  etr.  Ib.  4735.  Ele- 
ment« roathematica  in  IV  Tomus  distributa  etc. 
Ib.  4  737.  De  ^ualitatibus  corporum  sensibili- 
tms  «(c.  Ib.  4  740. 

Ferrari,  Luigi  Maria  Bartolom- 
tn<»o.*  —  Bamabit,  Prof.  d.  Mathematik  u. 
Physik  BD  d.  Cniv.  zu  Bologna,  später  Prof. 

P«ff«adorfr,  lUadw6rt«rbach. 


am  Lyceo  San  Alessandro  in  Mailand  (BS) 
(BJ.  Will)  (Oett.;, 

geb.   4747,  Juni  5,  Mailand, 

gest.  4  820,  Mai  «9,  Mailand. 
Della  percossa  de'  fluid i.  Della  velocitä  delle 
acque  sgorgenti.  Della  contraziooe  della  vena 
e  della  formazione  de'  vortici.  Dell'  allarga- 
^mento  della  vena  prodotto  dai  tubi.  Dei  tubi 
di  condotta.  Delle  acque  in  corso  libro.  De* 
varj  strumenti  per  misurare  la  velocitä  delle 
acque  oorrenti.  Del  movimento  attuale  delle 
acque  correnti.  Del  sistema  de'  fiuroi.  Del  ri- 
gurgito  delle  acque.  Del  cilindro  a  pendolo 
Diese  44  Abhandlungen  erschienen  in  drei 
Bänden  4  793,  4  797  u.  4  84  4).  —  Supplement 
zu  F.  M.  de  Segi:  Süll'  uso  della  tavola  para- 
bolica  per  le  bocche  d'irrigazione,  Milaoo  4804. 

*  Ein  Bartolommeo  Ferrari  war  Mechameus  lu 
Bolo^a  in  der  iweiten  Hälfte  des  XVU.  Jahrb.  Er 
verfertig  für  den  Herxt>g  Francesco  Goniaga 
Ton  Sabioneta  eine  sehr  künstliche  Uhr,  die  er  be- 
schrieb :  Dello  sferologio  e  sae  operazioni,  Bologna 
ltt83. 

Ferrari,  Glrolamo.  —  Apotheker 
am  Hospital  zu  Vigevano  (Ct), 

geb.  4  794  etwa,  .  .  .  Vigevano. 
Nuovi  metodi  per  fare  il  chermes  minerale, 
Milane  4  84  6.  Sul  chermes  minerale  al  Treddo, 
Ib.  4  848.  Farmacopea  eclettica,  Vigevano  4 835. 
—  Viele  chemische  und  pbarmaceut.  Aufsätze 
im  Giorn.  di  fisica,  chimica  etc.  (4  809),  Giorn. 
delle  scienze  roedichedi  Torino  (4  842),  Annali 
di  AKTicoltura  (1833),  Repertorio  medico-chi- 
rurgico  del  Piemonte  (4  8i6,  3i,  34,  89,  40,  44 
et  42),  Gazetta  eclettica  di  Verona  (4833  —  85  et 
39) ,  Annali  della  Societä  agraria  di  Torino 
4  826,  27  et  40),  Calendario  georgico  dieser  Ge- 
sellsch.  (4  826),  Biblioteca  italiana  (4  823),  Mar 
jooohi,  Annali  di  fisica  (4  844) ,  Jouro.  de  chi- 
mie  med.  (4  883)  etc.  —  Siehe  auch  Baohner*! 
Repertorium. 

Ferrarlai,  Antonio.  —  Prof.  der 
Pharmacie  an  d.  Univ.  zu  Bologna  (G.  S), 

geb.    4770, Bologna, 

gest.  4  835,  Oct.  26,  Bologna. 
Farmacopea,  edit.  II,  Bologna  4  832. 

Ferrela ,  A  n  t  o  i  n  e.  —  Erst  Lehrer 
d.  medicin.  WissensclHifUMi  in  Marseille  u. 
Monipellier,  dann  Prof.  am  College  royal 
und  Jardin  du  Koi,  sowie  pract.  Arzt  in 
Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (B), 

geb.    1698, Fresquepdche, 

.Agenois, 

gest.   4  769,  Febr.  28,  Paris. 
De  la  formalion  de  la  voii  de  Thomme,  Paris 
4744. 

Ferrer,  Franc i .sru  de  la  Concep- 
cion.  —  Priester  der  rroiiunen  Schule  zu 
Barcelona  (EC.  II;, 

geb.   4773,  Mai  5,  Barcelona, 
gest.  4  814 Barcelona. 

47 


739 


Ferrer 


Firattac. 


740 


Aritmettca  especulativa  y  practica  para  alivio 
de  maestros  y  aprovechamiento  de  los  discipu- 
los  de  las  Esquelas-pias  de  Cataluna,  4  vol.  4®. 

Ferrer^  Don  Jose  Joa()uin  de.  — 
Höiierer  0(Ticler  in  d.  sp:in.  Mniinc,  der 
zum  Bebufc  von  Ortsbesiiinmungcn  viele 
Jahre  hindurch  astronomische  Beobachtun- 
gen in  Westindien  u.  Nordamerika  machte 
(ZCAl, 

geb.  .  .  .y  gest.  4818,  .  .  .  Bilbao. 
Astronom,  observations  for  determining  tbe 
^eo^r.  Position  of  various  places  in  the  United 
States  (Tr.  Araeric.  Phil.  Soc.  VI,  «804).  Oc- 
cultations  d'etoiles  observees  ä  la  Havane  et 
qui  peuveiit  servir  &  dc^terniiner  Tinflexion  du 
detni-diam^lre  de  la  Lune  (Conn.  d.  temps 
p.  184  7).  Obbs.  made  In  the  Island  ofCuba 
4  807-43  (Mem.  Astr.  Soc.  III,  4  829).  On  the 
constant  of  the  moon's  equatoreal  parallax  (Ib. 
IV,  4  8ä4).  On  the  suo's  parallax  from  obser- 
vations  of  tbe  transit  of  Venus,  4  769,  June  3 
(Ib.  V,  4  833).  Die  drei  letzten  Aufs,  posthum. 

Ferrler  (Ferrarius,  Ferrerius),  A  u  g e  r. 

—  Leibarzt  der  Katharina  von  Medici 

(Gemahlin  Heinrichs  IL  von  Frankreich), 

Mathcmalicus  und  Astrolog  (Jj  (B)  (BN), 

geb.   1513,  ...  bei  Toulouse, 

gest.  4  588,  .  .  .  Toulouse. 
De  diebus  decretoriis  secundum  Pythagoricam 
doctrinam   et  astronomicam    observationem, 
Lugd.  Bat.  4  544.  Desjugemeos  astroaomiques. 

Ferrlirei  J  a  c  q  u  e  s  CharlesFran- 
(ois  de  la.  —  Herr  von  Roiffe  (AJ, 

geb.   1698, 

gest.  4*776,  Dec.  4  3,  .  .  . 
Soll  verschiedene  physikalische  Schriften  ver- 
fasst  haben  (A) . 

Ferro j  Scipione  dal.*  —  Lehrte 
von  1496  bis  1525  Arithmethik  und  Geo- 
metrie in  Bologna  (PJ, 

geb Bologna, 

gest.  «525,  vermnthlich,  Bologna. 
Er  ist  der  eigentliche  Erfinder  der  Lösung  der 
Gleichung  des  dritten  Grades  x'+px=q,  die 
er  aber  nicht  verötrenttichte,  sondern  nur  sei- 
nem Freunde  Antonio  Maria  Fiore  (oder  del 
Fiore)  mittheilte.  Fiore,  indem  er  Probleme, 
die  von  dieser  Lösung  abhängig  waren,  im 
J.  4  535  dem  Tartaglia  vorlegte,  gab  Veranlas- 
sung, dass  Letzterer  die  Erfindung  zum  zweiten 
Male  machte  und  zugleich  verallgemeinerte.  Al- 
lein auch  Tartaglia  veröffentlichte  die  Methode 
nicht,  sondern  diess  geschah,  gegen  keinen 
Willen,  erst  durch  Cardano,  dem  er  sie  4  589 
verstockt  in  Versen  mitgetheilt  hatte. 

*  Auch  Scipion«  Ferri. 

Ferre,  Pascal  Joseph.  —  Begie- 
ruiigsrath  und  erster  Physicu»^  in  Wien 
(M.  H  '. 


geb.   1753, Bonn, 

gest.  1809,  Aug.  81,  Wien. 
Über  die  Wirkung  der  Lebensluft,  W^ieo  47ft. 
Untersuchung  d.  Gebirgswassers  am  Königs- 
see  in  Berchtesgaden,  4  787. 

Ferroaiy  Giuseppe.  —  Jesuit,  aus 

Bologna ,  in  der  zweiten  Hälfte  des  XVIL 

Jahrhunderts  lebend  (AJ, 

Dialogo  fisico-astronomico  coDira  II  aisteroa 
Copernicano,  Bologna  4  680.  Oriuölo  orizontale 
diretto  di  nuova  invenzione  che  mostra  Tom- 
bra  senza  Stile,  Ib.  468S. 

Ferreal,  Pietro.  —  Prof.  d.  Hathe- 

mattk  an  d.  Univ.  zu  Pisa,  auch  Idraotico 

des  Grossherzogs  von  Toscana ,  zuletzt  in 

Florenz  privatisirend.    MitgL  d.  Soc.  Ita- 

liana  (Mem,  Soc.  Ital.  XXII,  pt.  \), 

geb.    1744,  Febr.  tt,  Florenz, 

gest.  1825,  Nov.  I,  Florenz. 
Saggio  di  un  dilettante  di  matematicke  aolti 
equazione  di  condizione  esulla  inveoziooedcUa 
brachistocrona.  4^,  4  794.  — Ossarv.  sopra  il 
trattato  di  calcolo  integrale  di  Condoreat  mem 
Soc.  Ital.  V,  4  790).  Sopra  diverai  aneddtiti 
matematici  (Ib.  VII,  4794).  Saggio  aaaltliCD 
principalmente  diretto  ad  ampliare  gli  ost  di 
quella  formola  chiamata  il  bioomio  di  Vawtaa 
(Ib.  IX,  4  802).  I  principj Hella  meocaoica  n- 
chiamati  alla  massiroa  simplicitä  ed  evideaz« 
(Ib.  X,  4803).  Pensieri  Keometrici  (Ib. id.)  Su.' 
uso  della  logistica  nella  costruzione  defüü  or- 
gani  (Ib.  XI,  4  804).  Parallele  e  principio  aotcv 
e  semplice  delle  due  trigonometrie  (Ib  XII 
4  805).  Della  vera  curva  degli  archi  del  Pi>Bt« 
a  S.  Trinitä  di  Firenze  (Ib.  XIV,  4  809, .  Suf- 
plemento  alla  dottrina  torricelliaoa  sopra  \f 
coclee  (Ib.  XV,  484  4).  Dimostraziooe  tecHe  e 
naturale  d'alcuni  teoremi  geometrici  ed  anali- 
tici  (Ib.  XVI,  484  8).  L'equilibrio  de*  cteli  eon- 
formati  a  foggia  di  mezza  hotte  (Ib.  Will 
4  820).  Sagf^io  dell'  aurea  sintesi  grea>-it«li.« 
etc.  (Ib.  XIX,  4  824).  Sopra  aicune  lioae  cun« 
dipendenti  dalle  sezioni  cooicbe  ;lb.  id.).  U 
teoria  delle  funzioni  analitiche  elc.  ('h. 
4  828).  Compositio  virium  unicum 
fuudamentum  noviter  posituui  (AUi  di 
IX,  4  808). 

FimMae,  Jean  Baptiste  Lom- 
Baron  d'Audebard  de.  —  Officier  in  J 
französ.  Armee.  Mitgl.  d.  Acad.  za  Moo- 
lauban  (Q), 

geb.   4  7  45,  Juni  30,  Clerac,  D^.  Lol- 

et-GarooDe. 

gest.  1815, Schlofis  Lag»rtfe 

bei  Lanzerle 
Observatioos  sur  les  ooaches  solidea  cc  l«r- 
reuses  de  la  terra  (Joum.  pbys.  XV,  «7»a 
Examen  de  l'effet  de  ratlradioa  daaa  rac<*oa 
des  menstmes,  attribu<^  ä  celte  caitae    Ib 
XXXIU,  1788).   La  mer  a-t-elle  oo  cbance- 
mcnt  de  place  et  de  niveaa  progrejaif  daa« 
retenduo  de  c6te  compnse  entra  SwigeM»  h 


74] 


FAnuMC 


Fibig. 


742 


la  Frise  (Ib.  XXXI V»  4  789).  —  Natorhistori- 
scbeB,  besonders  Conchyliologiscbes. 

F&Wlsao,  Andr^  £tienne  Just 
Pascha!  Joseph  Frangois,  Baron 
d'Audebard  de.  —  OberslJieutenant  im 
rranzös.  Generalstab,  früher  Prof.  d.  Geo- 
ßrapliie  und  Statistik  an  d.  Bildungsanslalt 
für  den  Generalstab,  dann  Bureauchef  für 
die  Statistik  des  Auslandes,  Divisionschef 
im  Handeisministeriam  zu  Paris.  Sohn  des 
Vorigen  (QC)  (G.  1), 

geb.   1786,  Dec.  30,  Chartron,  Döp. 

Tarn-el-Garonne, 

gesi.  4836,  Jan.  21,  Paris. 
Mi^rooires  göologiques  sor  les  terrains  formäs 
sous  Teaa  douce  par  les  d<^bris  fossiles  de  mol- 
loiiqiies,  Paris  484  4.  —  Gründete  4  8S4  unter 
seiner  Direction  das  Bulletin  des  sciences  et 
de  rindustrie  in  acht  Sectionen,  von  denen 
Seci.  I.  Sciences  math^matiques,  astronomi- 
ques,  pbysiqaes  et  chimiqaes,  4  6  vol.  8®,  Par. 
1824— 4  8S4  ,  Sect.  II.  Sciences  naturelles,  27 
vol.  8*.  Ib.  4824--4882,  Sect.  III.  Sciences 
technologiqQes,  49  vol.  8*,  Ib.  4824—4  832  um- 
fasel. 

Fmio  oder  F0SOI1,  s.  Lozeran  du 
Fese. 

rpM#Ii  Friedrich.  —  Mechanicus  in 
Cöln,  früher  Lehrer  der  Physik,  Chemie  u. 
Maschinenkunde  an  d.  ProvinziaUGewerb- 
srbule  daselbst  (OrJ, 

geb.  4824,  Mai  27,  Cöln. 
CoQstruirte  verschiedene  neue  pbysikal.  Ap- 
parate, z.  B.  eine  kleine  Wetlenmascbine  zur 
Wranscbaulichung  der  Licbtwellen -Bewegung 
ut^erbaopt,  eine  grössere  Maschine  der  Art, 
«eiche  überdiess  die  Wellenbewegung  im 
kdlkspath  und  Bergkry»tall  zeigt  (Pogg.  Ann. 
I.XXVIII,  4849),  einen  elektromagnetischen 
Motor  (Ib.  LXXXIII,  4854).  eine  Rotalionsma- 
AChine  (Ib.  XC,  4  868),  u.  a.  m. 

Pastariy  Girolamo.  —  Pract.  Arzt, 
Modtco  soprantendente  alla  fönte  di  Re- 
roaro  (Tp.  i)  (BS), 

geb.  4  738,  Oct.  4  2,  Valdagno, 
gest.  4  801,  Juli  3,  Yaldagno. 
.^aicjcio  di  oiservazioni  sopra  aicune  montagne 
f<l  alpi  altissimo  del  Vicentino  (Raccolta  di 
ni«»inorie  cbiroico-mineralogico-metallurgiche 
pir.  del  Sign.  O.  Ardnino,  4775).  Description 
«l'uoe  butte  basaltique  qui  s>l6ve  presque  vis- 
«>rU  de  Celle  d'Altisslroo  da  cot^  oppos^  de  la 
%allee  d*Agno  (M6m.  pour  servir  ä  Tbist.  nat. 
de  ritalie.  Paris  4802,  T.  1).  —  Hinterliess 
handschrilUich  oryctulog.  u.  geolog.  Aufsätze. 

FatftoTi  Diderich  Christian.  — 
Lehrer  6,  Mfathematik  an  d.  englischen  Stif- 
tung in  DroDtheim,  dann  Examinator  in  d. 
Nautik  und  Lahrer  d.  Mathematik  an  d.  Ka- 


thedralschule daselbst,  später  in  Kopenha- 
gen und  zuletzt  in  Soroe  lebend  (NK), 

geb.    1732,  Febr.  2,  Boeslunde  b.  Sla- 

gelse,  Seeland, 

gest.  1814, Soroe. 

Mathematiske  og  pbysiske  Betänkninger  over 
Cometer,  Kiöbenbavn4  759.  Practiske  Geome- 
trie, Ib.  4  764.  Anvtsning  til  Solskivers  Beskri- 
velse,  Ib.  4763.  Mathematiske  ogphysiske Be- 
tänkninger over  Nord lyset,  Trondbjem  4  784. 
Om  Middagslinien  och  Jordeos  Figur  (Norsk. 
Vid.  Selsk.  Skria.  Nye  Saml.  DI.  II).  Fortsatte 
Betänkn.  over  Nordlyset  (Ib.  id.).  Over  Jord- 
luriens  Beblandelse  med  fremmede  Materier 
(Ib.  id.).  Betragtning  om  uendlige  Störreiser  i 
forskjellige  Ordener  (Ih.  id.).  Over  Luflens  al- 
mindelige  Temperatur  (Ib.  NyesteSaml.  Dl.  I). 
Over  Maanens  Beqvemhed  for  levende  Skab- 
ninger  (Ib.  id.).  Lösiigt  Overslag  paa  Maeng- 
den  af  den  Comet-Materie  (Ib.  id.).  Etc. 

Feverbadb,   Karl  Wilhelm.  -~ 

Prof.  d.  Mathematik  am  Gymn.  zu  Erlan- 
gen. Sohn  des  berühmten  Juristen  (CL), 
geb.   4  800,  Mai    30,  Jena, 
gest.  4834,  Mlirz42,  Erlangen. 
Eigenschaften  einiger  merkwürd.  Puncte  d. 
geradlinif{.  Dreiecks,  Nürnb.  4S22.  Grundriss 
zu  anaiyt.  Untersuchungen  d.  dreieckigen  Py- 
ramide, Ib.  4  827. 

FeollMey  Louis.  —  Minorit,  machte 
auf  Befehl  Ludwigs  XIV.  wissenschaftl. 
Reisen  nach  Amerika  und  nach  Indien,  von 
4703  bis  4  706,  und  von  4707  bis  17  H; 
ward  dann  Direct.  d.  Sternwarte  zu  Mar- 
seille (BJ  (BN), 

geb.  4G60, Mane,  b.  SivSteroii, 

Provence, 

gest.  1732,  Apr.  4  8,  Marseille. 
Journal  des  observalions  physiques ,  math^- 
matlques  et  botaniques  faites  sur  les  c6tes 
orlentaics  de  r.\m(^rique  mi^ridionale  et  dans 
les  Indes  occidentales,  2  vol.  4*,  Paris  4 7t 4. 
Fortsetzung  davon  4  vol.  4",  Ib.  4  725.  —  Ob- 
servalions pour  la  Variation  de  Taimant  (Mem. 
Par.  4  704).  Obss.  de  la  Variation  et  de  lincli- 
naison  de  l'aimant  &  Conception  et  d  Coquimho 
(Ib.  4  74  4 ) .  Do  ä  Cartagena ,  ft  Portobello  et  k 
Porto-Cabeillo  (Ib.  4  708).  Observation  sur  une 
pluie  de  sabie  dans  la  roer  atlaotique  pr^c<^d<^e 
d'une  aurore  boröale  (Ib.  474  9).  Noch  sehr 
viele  Ortsbestimmungen  und  astron.  Beobb. 
daselbst. 

TiiwrBj  s.  Faber  und  Lef^vre. 

Ftblgy  Johann.  —  Dr.  Med.,  kurfürsti. 
Mainz.  Ilofgerlcbtsrath  und  Prof.  d.  Natur* 
geschichte  an  d.  Univ.  zu  Mainz  (At), 

geh 

gest.  4792,  Oct.  24,  Mainz. 
Handbuch  d.  Mineralogie,  Mainz  4  787.    Gab- 
heraus  mit  B.  8.  tob  Van:  Bibliothek  d.  ge- 

17  • 


743 


Fibonacci 


Fiok 


744 


saromt.  Naturgeschichte,  2  Bde.  Ib.  i  789 — 91 . 

—  Entomologjsches. 

nbOBaoel  (contrahirt  aus  Filius  Bo- 

nacci) ,  Leonardo.  —  Aus  Pisa  gebürtig 

(daher   gewöhnlich  Leonardo   Pisano 

genannt) ;  Kaufmann,  welcher  sich  längere 

Zeit  zu  Bugia  in  der  Berberei  aufhielt  (wo 

sein  Vater  Notar  der  pisanischen  Kaufleute 

war)  und  dann  Reisen  nach  Aegypten  und 

der  Levante  unternahm. 

Im  XIII.  Jahrhundert  lebend. 
Liber  Abaci ,  um  4  202  verfasst  und  um  4228 
umgearbeitet  (Das  erste  von  einem  Christen 
geschriebene  Werk ,  durch  welches  die  indi- 
sche oder  arabische  Zahlenrechnung,  so  wie 
die  Algebra,  in  Europa  eingeführt  oder  wenig- 
stens mehr  verbreitet  wurde) .  Practica  Geo- 
metriae,  1220.  —  Siehe  Libri,  llist.  d.  scienc. 
math^mat.  T.  11,  p.20,  so  wie  überFibonaoei'i 
anderweitige  Werke :  Baldasiare  Bonoompagni, 
Intorno  ad  aicune  opere  di  Leoiuurdo  Piaaao 
notizie,  Roma  1854. 

Ftohtel,  JohannEhrenreich  von. 

—  Folgwetse  Advocat,  Actuar  beim  Wirth- 
schaflsdirectorium  der  sächsischen  Nation 
in  Siebenbürgen ;  Beamter  der  Hofrech- 
nungskammer in  Wien  (1762 — 68),  The- 
sauriats-Buchhalter  und  (1778)  Thesau- 
riatsrath  in  Hermannstadt,  (1785)  Regis- 
seur oder  Director  d.  Bancalgeßillen-  oder 
Maulhregic  in  Wien  und  endlich  (1 787)  Sie- 
benbürpMischer  Gubernialrath  (M)  (ON), 

geb.  1732,  Sept.  29,  Pressburg, 
gest.  1795,  Febr.  i,  Hermannstadt. 
Beitrag  zur  Mineralgescbicbte  von  Siebenbür- 
gen. 2  Bde.  Nürnb.  1780  (Erster  Bd.  heraus- 
gegeb.  von  d.  Gesellsch.  naturf.  Fr.  in  Berlin). 
Mineralog.  Bemerk k.  von  d.  Karpathen,  Wien 
1791.  Mineralog.  Aufsatze,  Ib.  1794.  Nach- 
richt von  einem  in  Ungarn  neu  entdeckten  aus- 
gebrannt. Vulcan  (Schrift,  d.  Gesellsch.  naturf. 
Fr.  in  Berlin,  11,  1793). 

nolBO  (Ficinus),  Marsiglio.  —  Ca- 
Donicus  an  der  Kathedrale  zu  Florenz.  Arzt 
und  Lehrer  der  Philosophie  an  der  14i0 
vom  Siteren  Cosmus  von  Medici  ge- 
stifteteo  platonischen  Academie  daselbst. 
Astrolog  und  Alchemist  fNi.\)  (BG), 

geb.  1i33,Oct.  19,  Florenz, 

gest.  1  i99,  Oct.  1 ,  Carreggi  b.  Florenz. 
Liber  de  sole  et  lumine,  4^  Florentiae  1498  et 
1498.  Disputatio  contra  judicia  astrologorum. 
De  arte  cbemica  (In  lUBgeti,  Biblioth.  che- 
mlca  T.  II  abgedruckt) .  —  Philosophisches. 

Ftolaos,  David  Franz  Andreas. 

—  Apotheker  in  Dresden  (L)  (M,  Vi)  (N), 
geb.  1748,  Aug.  Si,  Guben, 

gest.  1834,  Febr.  17,  Dresden. 


Untersuchung  d.  Meissner  Bades,  4784.  Un- 
tersuch, d.  Scbandauer  Bades,  1799.  Phar- 
maceut.  Aufsätze  in  TrommadofiPs  Joaro. 

FlolaQ8|  Heinrich  David  August. 
—  Dr.  Med.,  erst  pract.  Arzt,  dann  Apo- 
theker in  Dresden ,  so  wie  Prof.  d.  Physik 
und  Chemie  an  d.  medicin.-chirurgischen 
Academie  daselbst.  Sohn  d.  Vorigen  (M,  W, 
(GAH^l), 

geb.   1782,  Sept.  18,  Dresden, 

gest.  1857,  Febr.  16,  Dresden. 
Anfangsgrunde  der  Naturlehre  (Physik  u.  Cb^ 
mie),  Dresd.  ISIS.    Chemische  Untarauch   d 
Bgerans,  Alauns  von  Tschermig,  Ailochroitn. 
Allophans,  Bergseife,  Glimmers,  Serpentin^ 
usw.  (Schrift,  d.  mineralog.  Gesellsch.  io  Dres- 
den, I,  1818;  auch  GUb.  Ann.  LVlll  q.  LI.X, 
Bohweigg.  Journ.  XXVI,  4819).    Analyse  d. 
Sphärnliths  (Schweigg.  Journ.  XXIX,  4H29 
Dber  d.  Alkali  im  schwarzen  Pechstein  av^ 
Sachsen  (Ib.  id.).   Analyse  des  s.  g.  Braao- 
Steins  von  Bodenmais  (Ib.  XXXIII,  1  Sil ;     Er- 
diger Schwefel,  Skorodit,   Raatenspalh     Ib. 
XXXIV,  18i3).  Bereit,  d.  Kupferoiyds  (Ib  id. 
Dber  Goldchlorid  als  Reagens  auf  Bisenox)dul 
und  über  d.  rauchende  Wesen  d.  Salxsaarr 
(Ib.  XXXVI,  182i).  Überd.  Harzgebaltd.  Pech- 
Steins  (Ib.  XXXVII,  1828).   Untersuch,  d.  r«>- 
then  Schnees  (Ib.  XLIV,  182S).    Cber  freir 
Säure  im  Blute  (Ib.  LXIV,  1 882) .  Fernere  cbetn 
Aufsätze  in  Brandai*  Archiv.  —  Botanisch«». 

Floky  Johann  Jacob.  —  Prof.  d^r 
Medicin  (1715),  Chirurgie  u.  Botanik  ( I  7  I  h 
an  d.Univ.  zu  Jena  bis  1726,  wo  eremen* 
tirt  ward ;  Leibarzt  d.  Herzogs  v.  Wein»ar  J  . 

geb.   1662,  Nov.  28,  Jena, 

gest.  1730,  Juni  23,  Jena. 
Cbymicorum  in  pharmacopoea  Bateana  et  Lob- 
dinensi  explicatio,  Francof.  1711.  De  saocbart' 
lactis,  Jenae  1 71 8.  De  salium  natura,  genere  et 
usu,  Ib.  1713.DecaIceviva,  Ib.  1726.  Desalibn«' 
falsis  specialibus  tarn  balsamicis,  quam  nairabi- 
libus,  Ib.  id.  —  Anatomisches  a.  Botanische» 

Flok,  Franz  Ludwig. — Dr.  M^.. 
ordentl.  Prof.  d.  Medicin  dn  d.  Cniv.  m 
Marburg  u.  Direct.  d.  anatom.  Institute  da- 
selbst (Marb.  Academ,  Kalender  1 850/, 

geb.  1813,  Mai  18,  Erlangen. 
Über  die  Adaption  des  Auges  CMfill«^  Archiv 
1858).  Bemerk,  zur  Physiologie  d.  SebeniK   Ih 
1854).  —  Anderweitig  Physiologisches. 

Floky  A  dol  ph.  —  Dr.  Med.,  Pro6«<^Uir 
an  d.  Univ.  zu  Zürich.  Bruder  des  Vori- 
gen fOr), 

geb.  1829,  Sept.  3,  CasseL 
Die  medicinische  Physik,  Braunschw.  1S5S  ^ 
Methode  mikroskop.  Ohjecte  mathemaliscb  cv- 
nau  zu  zeichnen  u.  insbesondere  dereo  f\»- 
chenräume  pcnau  zu  bestimmen  (Healau 
fer,  Zeitschr  HI,  1858).    Die  Bewegoagei 
menschl.  Augapfels  (Ib.  IV  u.  V,  4$S4). 


745 


Fiedler 


Fignier. 


746 


mehrfache  Sehen  mit  ei  nein  Auge  (Ib.  V, 
4854).  Ober  thieriscbe  Wärme  (Ib.  id.).  Er- 
klüniog  d.  Ausdehn  d.  Körper  durch  d.  Wär- 
me (Pogg.  Ann.  XCI,  4  854).  Nene  Ausstellung 
am  BeftrifTd.  endosraot.  Aequivalents  (Ib.  XCIl, 
4854).  Ober  Diffusion  (ib.  XCIV,  4855). 

nedler,  Karl  Wilhelm.  —  Apo- 
theker» Lehrer  am  Forst-Institut  zu  Wal- 
dau  bei  Cassel  (1797),  dann  (4804)  Leh- 
rer der  Chemie  und  fiergbaukunst  an  der 
kurfürstl.  Anstalt  für  Bergwerks-Alumnen 
in  Cassel  ßA.  UJ  (St), 

geb.  1758,  Dec.  i,  Malchin. Mecklenb., 

gest 

Gründliche  Anweis,  zur  Salpeler-Erzeupunp, 
Cassel  4  786.  AUgem.  pharmaceulisches,  chy- 
misches  u.  mineralog.  Wörterbuch,  S  Bde. 
Mannheim  4  787—90.  Handb.  d.  Metallurgie, 
2  Bde.  Cassel  4797.  LehrbegrifT  d.  grundsöizl. 
Farber-  u.  Zeugdruckerkunst,  9  Bde.  Ib.  4  8)6. 
Über  d.  Methode  aus  Kürbissen  u.  Kartoffeln 
Brantewein  zu  brennen  (Act.  Acad.  Moguntiae, 
4792).  Verbesserte  Bereitungsart  des  Essig- 
Mbers  (Cralle't  Ann.  4784).  Neue  Bereitungs- 
ari d.  Essigsäure  (Taschenb.  f.  Scheidekünstl. 
4  787).  tjber  die  (vermeintliche)  Kobaltsäure 
(Tromnwdoxiri  Journ.  VIII,  4800).  Neue  Me- 
thode, Gallussäure  darzustellen  (Ih.IX,  4804). 
Noch  mehre  Aufsätze  daselbst. 

Fiedler,  Karl  Gustav.  ^  Dr.  Phil., 
machte,  nach  Vollendung  seiner  Studien  in 
Götlingen,  Leipzig  u.  Freiberg,  tbeils  für 
Privatpersonen,  Iheils  für  Uegierungen, 
berg-  und  hüttenmännische  Reisen  in  der 
Schweiz.  Ungarn,  Siebenbürgen  u.  der  Wal- 
lachei  (4812 — 26),  dann  in  Schweden, 
Norwegen,  England  u.  Schottland  (4  826 
— 29),  darauf  in  Sibirien  bis  zum  Baikal- 
^ee  (4  8  29 — 3.3),  später  in  Griechenland 
[4  8.34 — .37),  in  Italien,  Spanien  u.  Deutsch- 
land (4  842—53)  (Or)  (G,  4836;, 

geb.   4  794,  Aug.  26,  Bautzen,  Ober- 
Lausitz, 

gesC.  4  853,  Nov.  2  4 ,  Dresden. 
Reise  durch  alle  Tbeile  von  Griechenland,  im 
Aultrage  d.  königl.  griech.  Regierung,  in  d. 
J  48S4-37.  2  Bde.  Leipz.  4840.  —  Schrieb 
über  Blitzröhren,*  deren  er  mehre  in  Deutsch- 
land und  Ungarn  auffand  und  ausgrub,  inOilb. 
Ami,  LV(4  84  7),  LXI.  LXVIII,  LXXIu.LXXIV 
(4KS3J.  Lagerstätte  sibir.  Mineralien  (Fogg. 
Aon.  XXV,  4  882).  AufOnd.  d.  Sonnensteins  an 
d.  .Selenga  in  Sibirien  (Ib.  XLVI,  4889).  Cber 
den  Jablonnoi-Chrebet  (Ib.  id.).  Ein  Erzgang, 
der  Kalkschiotten  durchsetzt  (Ib.  LXVII,  4  846). 
Uerk würdige  Blitzscbltfge  (Ib.  LXVIII,  4  846). 
Stftiactiten  mit  Krystallen  als  Axe  (Ib.  id  ). 

*  Entd4>rkt  tuertt  I  MO.'i  in  der  8  e  n  n  c  bei  Paderborn 
▼oca  OekommeD  Hentten. 

Fiedler y  Johann  Alexander.  — 
Dr.  Phil.  ^Dins.), 


geb.  4  807,  Jan.  4,  Adersbacb,  Böhmen. 
De  lucis  elTectibus  chemicis  in  corpora  anor- 
ganica,  Vratisl.  4835. 

Fleavs  (Fyens) ,  .  .  .  —  Prof.  d.  Me- 
dicin  an  d.  Univ.  zu  Löwen  (M.W)  (Pq), 
geb.   4  567,  MSrz  28,  Antwerpen, 
gest.  4  631,  MSrz  3 1 ,  Löwen. 
De  cometis  anni  464  8,  Antv.  4649,  Lips.  4656. 
Disput,  an  coelum  moveatur  et  terra  quiescat, 
Antv.  4  64  9,  Lips   4656.  —  Medicinisches. 

FlgiielredOy  M  a  n  o  e  1  d  e.  —  Lehrer 
der  Mathematik,  Cosmographie,  Astronomie 
und  Nautik  zu  Lissabon  (BN)^ 

geb.   <568,  .  .  .  Torres-Novas,  b.  Lis- 
sabon, 

gest.  1 630  etwa, 

Chronographie ;  Repertorio  dos  tempos  no  quäl 
se  contem  6  partes,  sei  licet,  dos  tempos,  es- 
fera,  cosmograOa  e  arte  de  navega^aö,  astrolo- 
gia  rustica,  e  dos  tempos  e  prognostica^aö  dos 
eclipses,  cometasetc.,  Lisboa  4603.  Progno- 
stico  do  cometa  queapereceoem4  5Sept.  4  604, 
Ib.  4  605.  Tratado  de  practica  da  arithmetica 
composta  por  Gaipar  Kiool&s,  emendada  e 
acrecentada,  Ib.  4607.  Ilydrographia ;  Exame 
de  Pilotos  etc..  Ib.  4608.  Roteiro  e  navega- 
gaö  das  Indias  occidentales  etc.,  Ib.  4609. 

Flgiller,  ...  —  Apotheker  in  Mont- 
pellier und  Prof.  d.  Chemie  an  d.  £cole 
speciale  de  Pharmacie  daselbst  (Ann.  chim. 
pAy«.IV,335;, 

geb 

gest.  4  84  7,  März  27,  Montpellier. 
Sur  l'hydro-sulfure  de  soude  et  sur  le  perfe- 
ctionnement  ä  apporter  dans  la  pr<^paration 
de  la  soude  de  commerce  (Ann.  chim.  LXIV, 
4807).  Analyse  des  eaux  minörales  de  B»laruc 
( Ib.  LXX,  4809).  Analyse  des  eaux  et  des  huins 
de  la  fontaine  d'üssat  (Ib.  LXXIV,  4  840).  Sur 
la  döcoloration  du  vinaigre  et  nouveau  pro- 
c<^d^  pourdöcolorercet  acide  etautres  liquides 
vögätaux  par  le  charbon  animal  (Ib.  LXXIX, 
484  4).  Sur  les  preparations  du  sei  de  Beignette 
et  du  Phosphate  de  soude  (Ib.  LXXXI,  4  842). 
Sur  la  pr^paration  de  l'ac^tate  de  potasse  (Ib. 
LXXXVI,  484  8).  Sur  la  pröcipitation  de  To- 
xide  d'or  par  la  potasse  (Ann.  chim.  phys.  II, 
4846). 

Flgiiiery  LouisGuiilaume.  —  Neffe 
des  Vorigen*.  Dr.  Med.,  Prof.  an  d.  ficole 
d.  PharnKicie  zu  Montpellier  (4  846 — 53], 
dann  an  der  zu  Paris  (BG), 

geb.  4  849,  Febr.  4  5,  Montpellier. 
Exposition  et  histoire  des  principales  däcou- 
vertes  scientifiques  modernes,  8  vol.  4  2^  Pa- 
ris 4  854,  4'»«6dit.  4  855.  L'alchtmie  et  lesalchi- 
mistes,  Ib.  4864,  2'"<  ^dit.  4856.  De  Tapplica- 
tion  m^thodique  de  la  chaleur  aux  compos(*s 
organiques  döfinis,  Ib.  4  853.  Les  applications 
nouv.  de  la  science  ft  Tindustrie  et  aux  arts, 
Ib.  4856.    Rech,  sur  les  combinaisons  oxypc- 


747 


Filiasi 


Fioravanti. 


748 


nöes  de  Tor,  le  poarpre  de  OMiiu  et  Tor  ful- 
minant (Ann.  chim.  pbys.  XI,  4844).  Sur  nne 
möthode  nouv.  pour  l'analyse  du  sang  etc. 
(Ib.  id.).  Sur  le  dosagedu  bröme  ([b.XXXllI, 
4  854 }.  Sur  le  ligneux  et  sur  quelques  produits 
qui  lui  sont  isomeres  (mit  Pommar^da,  Revue 
scienttf.  4  847).  Sur  l'existence  de  l'ars^mc 
dans  les  eaux  min<irales  (Journ.  Pharm.  4  847). 
Sur  l'origine  du  sucre  contenn  dans  le  foie  et 
sur  Texistence  normale  du  sucre  dans  le  sang 
(Ib.  4855). 

*  MuthmmftMUeh  Sohn  ron  Pierre  Oscar  Fi  guier, 
Apotheker  in  Montpellier,  Ton  dem  man  bat :  Nout. 
obserrationt  tur  la  pr^paration  du  cyanure  d'or  etc., 
Montpellier  1836.  Äfonographle  chimique  et  phar^ 
maceut.  de«  corps  qui  peurent  <tre  d^tif  nte  aout  les 
nomt  d^oxyde  blane  d^antimoine  etc.,  Ib.  183S,  und 
Tiele  Journalaufsltie. 

FUlaali  Jacopo.  —  Graf,  General- 
director  d.  Gymnasien  in  der  Provinz  Ve- 
nedig (Tp.  YTL), 

geb.  4750  etwa,  .  .  .  Venedig, 
gest.  4  819,  Febr.  4  8,  Venedig. 
Mem.  delle  procelle,  che  annualmente  sogliono 
regnare  neue  maremme  veneziane,  Venez. 
4  794.  Mem.  sulle  annuali  vicende  atmosfeh- 
che,  Ib.  4  804.  Riflessloni  sopra  i  flume  e  la- 
gnne,  Ib.  484  7.  Lettere  faroiliari  astronomi- 
che,  Ib.  484  8.  Osserv.  sopra  le  vicende  an- 
nuali atmosferiche  di  Venezia  etc.,  Ib.  4818. 
Delle  Rune  degli  Appenini  (Giorn.  di  Padova, 
4806).  Rifless.  sopra  la  correntia  littorale  o 
radente  dell'  Adriatico  etc.  (Giorn.  da  Rio, 
4844).  Sopra  il  disboscamento  dei  monti  (Giorn. 
di  Treviso,  4  849).  —  Historisches  und  Agra- 
risches. 

FlMievs,  Orontius  (Fine,  Oronce). 
—  Von  etwa  4  532  an  Prof.  d.  Mathematik 
an  dem  von  Franz  I.  neu  gestifteten  Col- 
legio  (späteren  College  de  France)  zu  Pa- 
ris, vorher  am  College  de  Maitre  Ger- 
vais und  auch  privatim  math.  Unterricht 
ertheileiid.  Sass  von  4  54  8  bis  4  521,  we- 
gen seiner  Opposition  gegen  das  Concor- 
dat,  im  Geföngniss  riVi.XXXVlii;  (CF)  (B) 
(BS), 

geb.   4i94, Brian^on, 

gest.  4  555,  Oct.  6,  Paris. 
Protomathesis  [Enthält  4 )  De  arilhmetica  pra- 
ctica Ijbr.  IV,  2)  De  geometria  Libr.  II.  8)  De 
cosmographia  sive  mundi  sphaera  Libr.  V, 
4)  Desolaribus  horologiisetquadrantibusLibr. 
IV],  Parisiis  453i.  Quadrans  astrolabicus,  Om- 
nibus Europae  regionibus  inserviens,  Ib.  4  584. 
In  sex  priores  libros  geometricorum  etemen- 
torum  SuelidU  demonstrationes,  Ib.  4  586.  In 
proprium  planetarum  aequatorium  omnium 
aotea  eicogitatorum  et  intellecta  et  usu  facil- 
limum,  canones,  Ib.  4588.  Canons  des  öphö- 
mörides,  Ib.  4548,  2.  Aufl.  4564.  De  quadra- 
tara  circali  etc.,  Ib.  4544.  De  oniversali  qua- 
drante  etc. ,  Ib.  4  560.  De  specuto  ustorio  ignem 
ad  propositam  distanllam  generante  über  uni- 
006  etc.,  ib.  4  55t.  De  duodecim  coell  domi- 


ciliis  et  horis  inaequaiibus  libellus  oon  asper- 
nandus,  Ib.  4  558.  Description  de  Thorloge  pla- 
netaire  faite  par  l'ordre  de  Mr.  ie  Cardinal  6a 
Lorraiae,  de  Tinvention  d'OroneeFiaA,  Ib.  4  SSI. 
De  re  et  praxi  Geometrica  libr.  III.  Ib.  4SSS. 
De  rebus  mathematicis  hactenus  desideratis 
etc.  Libr.  IV,  Ib.  4556.  —  Im  Ganzen  64  Werke. 

FlageTi  Heinrich  Herrmann. — 
Dr.  Phil.  (DÜ8.), 

geb.  4  824,  Sept.  49,  Schweidnili. 
De  principiis  quibus  calculus  imaginarios  ni- 
titur,  Vratisl.  4  844. 

FiBke  (Finck),  Thomas.  —  Zeitlang 
zu  Gottorp  Leibarzt  des  Herzogs  v.  Schles- 
wig-Holstein,  dann  Prof.  erst  der  Medicin 
(1 59 4 _l  60 1),  darauf  d. Mathematik  (4602) 
und  zuletzt  der  Rhetorik  an  d.  Univ.  zu 
Kopenhagen  (W)  (J), 

geb.   4  564,  Jan.    6,  Flensburg, 
gest.  4  656,  Apr.  24,  Kopenhagen.* 
Ephemeris  coelestium  motaum,  Argentorat. 
4  584.    Geometriae  rotundi  libr.  XIV,  BasU 
4 583.  BaiuoVii  Horoscopographia  etc.,  Argco- 
torat.  4  58S.  Horoscopographia  s.  de  inveoiendo 
Stellarum  situ  astrologica,  SIesv.  4  594.  Decoa- 
stituttone  pbilosophiae  mathematicae ,   Hafii. 
4  594.    De  bypotbesibus  astroDomicis,  dimett- 
sionis  mundi  ac  primi  motus  circutis,  Ih.  4591. 
De  ortu  et  occasu  siderum,  Ib.  4  595.   De  die- 
bus  et  noctis,  Ib.  4604.  De  mensibus  et  anni», 
Ib.  4602. 

*  geat.  Apr.  26  (0«<0* 

Flnke  (Finck),  Jacob.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik und  Physik  an  d.  Univ.  zu  Ko- 
penhagen seit  4  623.  Sohn  d.  Vorigen  (W , 
geb.  1592,  Juni2i,  Kopenhagen, 
gest.  4  663,  Jan.  2,  Kopenhagen.* 
De  elementis,  Hafn.  46S2.  De  rerum  aatura- 
lium  principiis,  Ib.  4636.  De  .Hubjecto  ral<»ns 
tb.  4647.  De  vero  frigoris  subjerto.  Ib.  464». 
De  nonnullis  ad  frigoris  naturani  plenios  c\- 
plicandam  necessariis.  Ib.  4652.  De  ihenno- 
scopio,  Ib.  4655. 

*  ge«t.  Jan.  22  (J). 

Finke,  Leonhard  Ludwig.  —  Me- 
dicinalrath  und  pract.  Arzt  zu  Lingen  (Os- 
nabrück), früher  in  Kassel  u.  Teckleoburc 
(BU)  (N), 

geh.  4747,  OcL  2i,  Weste rkappeln, 
gest.  4837,  Jan.  47,  Lingen. 
Naturhist.  Bemerkungen ,  betreffend  eine  auf 
vieljährige  meteorolog.  Beobachtungea  Mcb 
stützende  Beschreibung  des  Moordampfes  i« 
Westphalen  usw. ,  Hannov.  4820.  Der  MiMvr- 
rauch  in  Westphalen,  Lingen  4625.  Aubatir 
im  Archiv  von  B.  Braadaa. 

FloraTaBti}  Leonardo.  —  Arzt  und 
Alchemist,  in  Bologna,  Palermo,  Neapel. 
Rom  und  Venedig  lebend,  zuletzt  Bitter  u. 
Graf  (BS)  (BG), 


740 


FioraTanti 


fiBohtr. 


750 


geh Bologna, 

gest.  f588,  Sept.  4,  Bologna. 
Lo  speccbio  di  scienza  universale  librt  tre, 
Venez.  4564.  II  compendio  dei  secreti  razio- 
Dali  inlorno  alla  mediclna,  chirurgia  ed  alchi- 
mja,  Ib.  1574.  La  fiaica,  divisa  in  quattro  li- 
bri,  Ib.  4  58S. 

noMTMUi,   Alessandro.  —  Ca- 

puciner  (BN)  (BG), 

geb.   4  540  etwa,  .  .  .  Bologna, 
ge.st.  4  585  etwa, 

De  modo  practicandi   retiarium  roatheniati- 

cum,  eo  quod  ad  retia  simililudinem  sit  ei- 

paaaaiD,  Veoet.  4  685. 

FlerOy  Antonio  Maria  del,  s.  Fer- 
ro, Scipione  dal. 

n^rl  (OeFlores),  Giuseppe.  — 
Mathematiker,  Astronom  und  Aslrolog  in 
Sirilien  (A), 

geb.   4  623, Cefalu,  Sicilien, 

gest.  4  646,  Nov.  30, * 

Scbciot  nur  Gedichte  geschrieben  zu  haben. 

*  SUib  aiu  Farebt  in  der  Stande,  die  er  selbit  ala  die 
•cioce  Todes  durch  Mtroio^eche  Berechnnnf  (eftin- 
den  in  haben  glaubte. 

FImioms  Blateniu,  Julius.  — 

Aus  Sicilien  geburtig,  um  350,  unter  den 
Nachfolgern  Constantins  des  Gros- 
sen lebend;  ging  zum  Cliristcnthum  über 

AatronomicoruiD  libri  VIII,  zuerst  mit  an- 
deren  ScbrifteQ  alter  Astronomen  4498  zu  Ve- 
Dedig  gedruckt. 

FUehOTi  Anton.  —  Jesuit,  lehrte 
viele  Jabre  hindurch  Mathematik  zu  Hil- 
desbeira  und  zu  Trier  (A), 

geb.   4  657, Kircbberg, 

gcsl.  4744,  Febr.  24,  Cöln. 
Notabilia  arithmetica  etc.,  Hildesh.  4  703. 

Fteohar,  Jobann  Andreas.  —  Prof. 

d.  Nedicin  an  d.  Univ.  zu  Erfurt,  Leibarzt 

des  Kurfürsten  von  Mainz  (J), 

geb.    4  667,  Nov.    28,  Erfurt, 

gest.  4729,  Febr.  43,  Erfurt. 
Principia  pbilosophiae  naturalis,  Francof.  ad 
U.  4702.  Ue  anatonaia  metallorum  subterraoea. 

nsohor,  Christian  Gabriel.  — 
Prof.  extr.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Rö- 
Digsberg»  von  474  5  bis  4  725,  wo  er  ab- 
gesetzt und  exilirt  wurde.*  Er  hielt  nun 
Vorlesungen  in  Danzig  und  machte  darauf 
Reihen  in  Italien,  Frankreich  und  England, 
bis  er  4  736  Erlaubniss  zur  Rückkehr  nach 
Königsberg  bekam ,  wo  er  seitdem  priva- 
tisirte  (A)  (M), 

geb.    4  6.., Königsberg, 

gest.  4754,  Dec.  45,  Königsberg. 


Tractatus  de  aetitis  et  bufooitis  agri  Pmssici, 
Regiomont.  4  74  4.  Erste  Grundlegung  zu  einer 
ausführl.  Historie  des  unterirdischen  Preus- 
sens.  Ib.  4  744.  Zweite  Grundlegung  usw..  Ib. 
4  745.  Vernünftige  Gedanken  von  der  Natur, 
was  sie  sey  usw.,  Ib.  4  743. 

*  Aus  welchem  Grunde,  ist  nicht  recht  bekannt,  viel- 
leicht weil  er  1723  eine  „Quaettio  philoeophiea  de 
tpaeio  et  loco  Oei,  de  animae  ortu,  sede,  statu  poet 
mortem  etc."  herausgab. 

FUoheri  Johann  Bernhard  von. 
—  Erst  pract.  Arzt  in  Riga  seit  47  4  0,  dann 
4  735  Leibarzt  d.  Kaiserin  Anna;  Archia- 
ter  und  Director  d.  Arzeneiwesens  in  Russ- 
land ;  seit  4  740  auf  seinem  Landgut  Hinter- 
bergen bei  Riga  privatisirend.  Vom  Kaiser 
Karl  VL  geadelt  (M), 

geb.   4  685,  Juli  28,  Lübeck, 
gest.  4772,  Juli    8,  Hinterbergen. 
De  foeno  sub  conibustione  per  fulniinis  ignem 
in  massam  seu  scoriam  calcariam  redacto  (Nov. 
Act.  Acad.  Nat.  Cur.  III,  4738).  —  Agronomi- 
sches u.  Naturhistorisches. 

Flsoher,  Daniel.  —  Arzt,  Physicus 
folgweise  zu  K'äsmarkt,  Liptau  und  Zips  in 
Ungarn.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie  (A) 
(ANC)  (Orh 

geb.   4  695,  Nov.    9,  K&smarkl, 

gest.  4  746,  Sept.  4  8, 

Commentationes  physicae  de  calore  atroo- 
sphaerico  non  a  sole,  sed  a  pyrite  fervente  de- 
ducendo,  Bautzen  4  722.  De  terra  Tokayensi 
a  cbymicis  quibusdam  pro  solari  habita,  Vra- 
tisl.  4  782.  Descriptio  lapidum  granatorum  in 
Carpatho  Scepusiensi  inventorum  (in  F.  E« 
Brftekmami's  Magnalia  Dei).  Relatio  de  fulgure, 
tonitru  et  falmine.  De  insolito  quodam  phae- 
nomeno  Kesmarkini  d.  4  0.  Aug.  4747  viso  (In 
d.  B  res  lau  er  Sammlungen).  —  Erfand  viele 
pbarmaceutische  Composita,  z.  B. :  Pulvis  Be- 
zoardicus  Kesmarkiensis ,  Spiritus  nitri  Bezo- 
ardicus  Fischerianus  etc. 

nsohor,  Philipp.  —  Dr. Med.,  Prof. 
der  Chirurgie  an  der  Univ.  zu  Ingolstadt. 
Pfalzbayer.  Medicinalrath  u.  Leibarzt  (M)t 
geb.   4744,  Mai    4,  Hörgertshausen, 

Niederbaycru, 
gest.  4  800,  Aug.  2,  Ingolstadt. 
Eine  neue  Art,  die  Salpeternaphtba  zu  bereiten 
(Neue  Abhandl.  d.  Bayer.  Acad.  I,  4  778^79). 

FUohar,  Gottlob  NathanaeL  — 
Folgweise  Lehrer  am  Pädagogium  zu  Halle 
(4769),  Rector  d.  Raths-  u.  Martinischule 
zu  Haiborstadt  (1775),  Rector  d.  Domschule 
daselbst  (4  783)  und  endlich  (1 800}  preuss. 
wirk!.  Consistorialratb.  Bruder  von  Ernst 
Gottfried  (M), 

geb.  4  748,  Jan.   4  2,  Graba  b.  SaalfeM, 
gest.  1800,  März  iO,  Halberstiidl. 


751 


Fischer. 


752 


Gab  heraus :  Teutsche  MoDatoschrift  1790  —  95, 
darin  von  ihm:  Drei  astronom.  Vorlesungen 
(4  794  u.  92).  Über  d.  Mondensystem  des  Ura- 
nus (Bode*!  Jahrb.  4790).  Über  d.  Magellans- 
flecke  (Ib.  id.).  Ober  d.  Sonnenflecke  (Ib.  4794). 
—  Viel  Literarisches. 

Flsohor,  Johann  Nepomuk.  — 
Dr.  Theol.,  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Ingolstadt  (4781 — 86),  dann  Hofastro- 
nom  an  d.  Sternwarte  zu  Mannheim,  zu- 
letzt Prof.  d.  Mathematik  und  Astronomie 
an  d.  Univ.  zu  Würzburg  (M.Il), 
geb.   4749,  März     5,  Miessbacb,* 

gest.  4  805,  Febr.  24,  Würzburg. 
De  theoria  et  praxi  astronomiae,  Ingoist.  4772. 
Theorie  des  Schielens  usw.,  Ib.  4  781.  Beweis, 
dass  das  Glockenlttuten  bei  Gewittern  mehr 
schttdiich  als  nützlich  sey  usw.,  Münch.  4784. 

*  Grafichaft  Hohenwaldtck,  Bayern. 

FIsoher,  Ernst  Gottfried.  —  Dr. 
Phil. ,  Prof.  d.  Physik  und  Mathematik  am 
Gymnasium  zum  grauen  Kloster  in  Berlin 
(seit  1787  Lehrer  an  demselben,  vorher 
Lehrer  am  Pädagogium  in  Halle) ,  Prof.  d. 
Physik  an  d.  Univ.  und  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  ^if.  Ii;  (N)  (GB.  n9^  u. 
4  825;  (Proffrm.  Gymn.  Grau.  Klost.  1 83  \), 
geb.  4754,  Juli  4  7,  Hoheneicheb.  Saal- 
feld, 

gest.  1831,  Jan.  27,  Berlin. 
Betrachtungen  über  d.  Cometen,  Berlin  4  789. 
Theorie  d.  Divisionszeichen,  2  Bde.  4^,  Halle 
4794.  Über  d.  Ursprung  d.  Divisionszeichen, 
4^,  Ib.  4  796.  Diss.  de  disciplinaruui  physica- 
rum  notionibus  etc..  Berol.  4  797.  C.  L.  Ber- 
thoUet,  Becherches  sur  les  lois  de  l'affinilc^, 
deutsch  mit  Zusätzen,  Ib.  4  802.  C.  L.  Berthol- 
let,  Essai  de  statique  chimique,  2  vol.  8^ 
deutsch,  Ib.  484  4  (mit  G.  W.Bartoldy).  Lehrb. 
d.  mechanischen  Naturlehre,  4  Bd.  8^  Ib. 
4805  (Französisch  von  Biot,  Paris  4  806,  2"»< 
«dit.4848),  2.  Aufl.  2Bde.  4849,  B.Aufl  4826, 
4.  Aufl.  (von  Aagvct}  4  837.  Kepler  und  die 
unsichtbare  Welt,  Ib.  4849.  Lehrb.  d.  Ele- 
roentar-Mathematik,  3 Bde.  Ib. 4820— 24.  Un- 
tersuchung über  d.  eigentl.  Sinn  d.  höhr.  Ana- 
lysis  usw..  Ib.  4  808.  Darstell,  u.  Kritik  d.  Ver- 
dunstungslehre, Ib.  4  810  (Beides  academ.  Ab- 
handll.).  Über  d.  barometr.  Höhenmessungen 
(Abhandl.  d.  Berliner  Acad.  f.  4803).  (JberPe- 
■taloisi't  Lehrart  (Ih.  id.).  Über  verschiedene 
Arien  d.  Logarithmen  geometrisch  darzasteli. 
(Ib.  4804—44).  Theoried.  Nebenbilder,  wel- 
che ebene  Glas-Spiegel  zeigen  etc.  (Ib.  4842 
u.  48).  Über  d.  Zurückslrahl.  d.  Lichts  von 
Metdllspiegeln,  die  nach  irgend  einem  Kegel- 
schnitt gekrümmt  sind  (Ib.  4  84  4~15).  €her  d. 
Grund  d.  beirttchll  Abweich,  d.  theorct.  Ge- 
scbwindigk.  d.  Schalls  von  d.  Erfahrung  (Ih. 
4gl6~47).  (jberd.  Einflussd.  Ausdehn.  d.  Gla- 
ses auf  d.  Anzeigen  d.  Thermometers  (Ib.  id.). 
Über  gewisse  Gesicbtserscbeinungen  (Ib.  4818 


u.  49).  Über  d.  Ursprung  d.  Meteorsteiae  (Ib. 
4  820  u.  24).  Versuche  über  d.  SchwiognDgea 
gespannter  Saiten,  zur  Bestimm,  eines  Maas^ 
ses  für  d.  Stimmung  (Ib.  4822  u.  23).  Über  d. 
Grundlehren  d.  Akustik  (Ib  4824).  Über  d 
Atomenlehre  (Ib.  4  828).  Versuch  einer  logtsch. 
Analyse  vom  Begriff  d.  Unendlicbkleinen  (Ib. 
4  829).  —  Über  BerthoUet's  neue  Theorie  d. 
Verwandtschaft  (Soherer's  Joum.  VII,  4  804  . 
Bemerkk.  über  d.  brennbar.  Grundstoffa  \\h. 
X,  4803).  Beschreib,  e.  sehr  einfach.  Genith- 
schaft  z.  Wasserbildung  (Ib.  id.).  —  Einbche 
Einriebt,  d.  Atwood'schen  Fallmaschioe  (Gilb. 
Ann.  XIV.  4  803).  Über  d.  Wegscbaff.  d.  Wur- 
zelzeichen aus  d.  Gleichungen  (Hlndcabvrg't 
Arch.  II,  4  798).  Über  d.  Unterschied  zwiscbea 
Organ,  u.  nicht-organ.  Körpern  (Neue  Schrift, 
d.  Gesellsch.  nalurf.  Fr.  in  Berl.  III,  4  804. 
Über  d.  zweck  massigste  Art,  den  Gangd.  Wit- 
terung zu  beohacht.  (Ib.  IV,  4  803).  Beschreib 
d.  Volta'schen  Eudiomelers  .Magazin  derselb. 
Gesellsch.  I,  4807).  —  Vorschlag  zu  e.  neoeo 
Mikrometer  (Bode'a  Jahrb.  4  790).  Methode. 
die  Fehler  in  d.  Lage  e.  Passage-Instruments 
oder  Mauerquadranten  zu  finden  (Ib.  4  791  . 
Transcendente  Astronomie  (ib.  4  792).  Überd 
Anordnung  d.  Weltgebäudes  (Ib.  4794).  tber 
Sternzeit,  mittlere  u.  wahre  Sonnenzeit,  u  de- 
ren gegenseit.  Reduct.  (Ib.  4795  u.  96).  Über 
d.  beste  Gestalt  d.  Objectivspiegel  katoptr. 
Fernrohre  (Ib  4  808  u.  4  Oj .  Nachricht  von  sehr 
vollkonimn.  Parallelspiegcln  d.  Hrn  Ovwe  (Ib. 
4  815).  Die  Ab^eich.  e.  Gestirns  ohne  Win- 
kelmessinstrument ,  bloss  mittelst  d.  Fern- 
rohrs zu  finden  (Ib.  4  822;.  Über  d.  pbysiMhr 
BeschafTenh  d.  Cometen  (Ib.  4823).  —  Iber 
Telegraphie  (O.  V.  Fiioher*!  Teutacbe  Mooats- 
schria,  4  795). 

FUoheri  Johann  Karl.  —  Dn  Phil., 
erst  Prof.  extr.  an  d.  Univ.  zu  Jena  (4793  . 
dann  Prof.  d.  Physik  u.  Matbeniatik  am  Ar* 
chigymnasium  zu  Dortmund  (4  807 — 49.. 
und  darauf  Prof.  ord.  d.  Mathematik  an  d. 
Univ.  zu  Gretfswalde  (N), 

geb.   4  760,  Dec.  5,  AlUtädi,  Weimar. 

gest.  1833,  Mai  22,  Greifsii-alde. 
Diss.  de  natura,  constitutione  ac  usu  logaritb- 
morum,  Jenae  1788.    Anfangsgründe  d.  bohr 
Geometrie,  Ib.  4796.    Anfangsgründe  d.  Ph)- 
sik,   Ib    4  797.     Physikalisches   W*örterbuch. 
7  Bde.  8^  Gott.  4 798  - 4  805.  nebst  8  Supplbda  . 
4  823-27.   Geschichte  d.  Physik  seil  Wieder- 
herstellung d.  Künste  u.  Wisseuscballeo.  8  Bde 
8^   Ib.  4  804—8.    Abhandl.  von  d.   Duapiiu:. 
Ib.  4  803.  Gruudriss  d.  gesammt.  Mathematik. 
2  Bde.  Ib.  4  807.   Noch  verschiedene  malb   a 
physik.  Lehrbücher. 

FUoheri  Georg  Andreas.*  —  Prüf, 
d.  Mallieuiatik  an  d.  Ritteracademie  und  jii 
d.  Bauschule  zu  Dresden  (MAI }  fLj, 

geb.  1763,  Apr.  28,  Okrylla.h.Motj^M^. 

gest  4  832,  Febr.  8,  Dresden. 
Anleit.  zur  pract.  Entwerfung  a.  Projaclioo  d 
vorzüglichst,  geograph.  Netze,  Draadea  4M9 


753 


Fifcher 


Fitchar. 


754 


j,  0.  LtbmAim's  Anweisaog  z.  richtigem  Er- 
keooon  und  Abbilden  d.  Erdoberfltfche  in  Kar- 
ten u.  Piinen,  Ib.  48«t.  Viele  matbemat.  Lehr- 
bücher. 

'Ootihold  Aufutt  (N)  (G,  1833)  (Baymann. 
^      '  i*a  SekriftitsMmr). 


ntcher  (Fischer  von  Waldbciro),  G  0 1 1- 
helf.  —  hr.  Med.,  1798  Prof.  d.  Natur- 
geschichte u.  Bibliothekar  an  d.  Central- 
^hule  zu  Mainz,  dann,  von  1804  an,  Prof. 
(1.  Naturgeschichte  an  d.  Univ.  zu  Moskau 
u.  Oirect.  d.  naturhist.  Museums  dersel- 
ben. ViceprSsident  d.  kaiserl.  russ.  roedico- 
Chirurg.  Academie.  Wirkl.  Staatsratb  (M,  U) 
r6M854;, 

geb.  1771,  Oct.  1 5,  Waldheim,  Sachs.,* 
gest.  1853,  Oct.  6  (A.St.?).  Moskau. 
Onomasticon  du  Systeme  d'Oryctognosie,  ser- 
vant  de  base  k  Tarrangement  des  min^raux  du 
nms^am  de  l'universit^  imperiale  de  Moscou, 
Mo9c.  48M.  Oryctographie  du  gouvernement 
deMoscou.  i  vol.  Fol  Ib.  4  880—87.  Ober  d. 
Törkisse  (OUb.  Ann.  LXll,  1849,  auch  Ann. 
de  chim.  et  pbys.  XIX) .  Viel  Naturhistorisches 
0.  Petreliactologisches.  —  War  Stifter  u.  Vice- 
prtfsideot  d.  kaiserl.  GeselUch.  d.  Naturfor- 
scher in  Moskau. 

*fri>.  Oet.5(0.  1S54). 

n§€thmtf  Johann  Conrad.*  —  Fa- 
brikbesitzer, Alt-Oberstlieutenant  d.  Artil- 
lerie und  Ratbsherr  in  Scbaflhausen  (VSH. 
•  855A 

geb.  1773,  Sept.  SS,  Schaflhausen, 
gest.  1854,  Dec.  S6,  Scbaffhausen. 
Reise  über  Paris  nach  London  In  technolog. 
Hinsicht,  Aarau  4816.  Zweite  Reise  d«,  Ib. 
48ie.  Fragmente  aus  d.  Tagebuch  dreier  Rei- 
ten nach  England,  Stuttg.  48t9.  Tagebuch  ei- 
ner Reise  von  Kopenhagen  nach  Stockholm, 
Anno  4794,  Schaffh.  4  846  o.  46.  Notizen  auf 
einer  Reise  nach  England,  Anno  4846,  Ib. 
1847.  —  Einige  Versuche  über  Legirungen  des 
Stahls  mit  Aluminium  (OUb.  Ann.  LXIX,  4824). 
AufsttUe  in  d.  Verhandl.  d.  Schweiz.  Nalurf. 
Getellsch. 

'Auch  Win  Sohn  Jobann  Conrad  (f«b.  1799, 
Dm.  16,  Schaffbaiuen,  fmt.  lS:tO,  Mai  23,  Serain; 
hei  LOUieh)  machte  ilch  IS26  bekannt  durch  eine 
Erfladonf ,  die  ali  wctenüieh«  VerbeMerunf  der  Mu- 
Diüooifewehre  aaniaehen  iit  {VSJT,  1S3U). 

FiflChar,  Justus  Wilhelm  Chri- 
stian. —  Pharroaceut,  Zeitlang  Assistent 
im  Laboratorium  von  Hermbstädt,  spä- 
ter Mineraiienbändler  in  St.  Petersburg 
J'.II;  (G e hl en'sJoum.  II  «804;  (Sche- 
rer, Nord.  BläU.i,  18  47;, 

geb.  4775,  Jan.  30,  Chemnitz, Sachs., 

getl.  ISOi,  M»rz  . .,  St.  Petersburg.* 
Haodb.  d.  pbarmaceut  Praxis  usw.,  Leipz.  u. 
Basel  4804,  Berlin  4804.    Chemische  Grund- 
Mixe  d.  Gewerbskunde  oder  Handb.  d.  Che- 


tt^  lUsdirOrtarhsch. 


mie  für  Fabrikanten  usw.,  Berlin  4801.  Neue 
chemische  Erfindungen  für  Fabriken  u.  Manu- 
facturen  usw.,  Wien 4 809.  Zersetz,  d.  schwe- 
felsaur.  Eisens  u.  Kupfers  durch  natürl.  Ma- 
gnesiumkalk (Soherer's  Journ.  V,  4804).  Vor- 
theilhafte  Bereitungsart  d.  roth.  Quecksilber- 
oxyds (Ib.  VIII,  4802).  Beschreib,  einer  holz- 
sparenden DestlUationsanstalt  usw.  (Journ.  f. 
Fabrik,  Manufactur  usw.  XVII). 

*  Nahm  sich  das  Leben. 

FUohcr,  Nicolaus  Wolfgang.  — 
Dr.  Med.  Erst  pract.  Arzt  in  Breslau  (1807) 
und  daneben  chemische  Vorlesungen  hal- 
tend (1 808] ;  dann  folgweise Docent  (18  4  2), 
ausserordentl.  (1813)  und  ordentl.  (184  4) 
Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  daselbst  (Or) 
(NSJ  i^G.  4  850;, 

geb.   4  782,  Jan.   15,  Gross-Meseritz, 

Mähren, 

gest.  4  850,  Aug.  19,  Breslau. 
Medicaminum  mercurialium  praec.  classifica- 
tio ;  adjectis  nonnullis  de  eorum  praeparatione 
chem.-pharmac.  annolationib. ,  Erford.  4806. 
De  modis  arsenici  detegendi,  Vratisl.  4  842. 
Ober  d.  Wirkung  d.  Lichts  auf  d.  Hornsilber, 
Nürnb.  484  4.  Uberd.  ehem.  Reagentien,  Bresl. 
4  846.  Chem.  Untersuch,  d.  Heilquellen  zu 
Salzbrunn,  Ib.  4884.  Ober  d.  Natur  d.  Metall- 
reduct.  auf  nass.  Wege  usw. ,  Ib.  4  828.  Das 
Verhöltn.  d.  chem.  Verwandtschaf!  zur  gal- 
van.  Elektricittit,  Berlin  4  830.  Systemat.  Lehr- 
begriff  d.  Chemie  in  Tabellen,  Ib.  4  888.  — 
Kritik  d.  vom  Prof.  Grindel  gemacht.  Entdeck, 
d.  künstl.  Bluterzeugung  (Hofeland's  Journ.  d. 
Heilk.  XXXIII,  4844).  Ober  d.  Nutze nwend. 
d.  Galvanism.  in  med.-gerichtl.  Hinsicht  (Ib. 
LXX,  4  880) .  —  Ober  d.  chem.  Ausmittl.  d.  Ar- 
seniks in  med.-gerichtl.  Hinsicht  (Sehweigg. 
Journ.  VI,  4812).  ForUelz.  d.  Kritik  über  d. 
kUnslI.  Bluterzeugung  (Ib.  IX,  4843).  Ober  d. 
Auflöslichk.  d.  weiss.  Arseniks  (Ib.  XII,  4  84  4 
u.  XXXIX,  4823).  Ober  Darstell,  d.  Arseniks 
aus  dem  damit  vergifl.  Körper  (Ib.  id.).  Ober 
d.  merkw.  Verbalt.  d.  salzsaur.  Zinns  zum 
Wasser  usw.  (Ib.  id.).  Ausscheid,  d.  Silbers 
au9  d.  Hornsilb.  durch  Zink  (Ib.  XX,  4  848). 
Ober  d.  Wirk,  einiger  Säuren  auf  Blei  u.  Zinn 
usw.  (Ib.  id.)  Eiiiricht  e.  Aeolipile  zum  Glas- 
schmelzen (Ib.  XXXIX,  1 8i3) .  Beitr.  z.  nfibern 
Kenntn.  d.  i'latins,  Rhods  u.  Irids  (Ib.  LIM, 
4  828).  Ober  neutrale  kohlens.  Alkalien,  Prüf, 
d.  Chlorwassers  usw.  (Ib.  id.)  Chem.  Verhalt, 
einig.  Silbersalze  (Ib.  id.).  Ober  d.  dem  Gold- 
purpur ühnl.  Silberverbind.  (Ib.  LVI,  4829). 
Ueber  Chlorsilb.  in  Berühr,  mit  Zink  als  Mittel, 
Luflarten  zu  enlwttssern  (Ib.  id.).  Zur  Kenntn. 
d.  Weinsäure  usw.  (Kastner's  Arch.  HI.  4  824). 
Zur  chem.  Wirk.  d.  LichU  (Ib.  IX,  4826).  Ei- 
genthüml.  Verhalt,  d.  Scbwefelantimons  (Ib. 
id.).  Zur  Geschichte  d  Silbers  (Ib.  id.).  D«  d. 
Arseniks  (Ib.  XI.  4  827) .  D»  d.  Platins  (Ib.  XIV, 
4  828).  Ober  d.  Knoblauchgeruch  d.  Arseniks 
(Ib.  XVI,  4829).  Ober  Metallsuperozyde  (Ib. 
id  j.  Ober  Reduct.  d.  Metalle  durch  Stickstoff 
(Ib.  XVIII.  4829).  —  Krit.  Untersuch,  einig  Er- 

48 


755 


Fiaoher 


Fixeaa. 


scbeinungen,  die  als  Wirk.  d.  ^alvan.  Actton 
erklärt  worden  sind  usw.  (Abhandl.  d.  Berlin. 
Acad.  f.  4  84  4-— <  5).  —  Über  d.  sicherste  u. 
leichteste  Verfahr.  Silber  aus  Kornsilb.  regu- 
lin.darzustell.  (GUb.  Ann.  XLII,  4  812).  Merkw. 
Vorkommen  d.Euchlorins (Ib.  rd.).  OberDavy*! 
Ansicht  von  d.  SalzsUuro  (Ib.  XLIII,  4  84  3). 
Hornsilber  e.  empfindl.  Reagenz  auf  Salpeter- 
säure (Ib.  XLVI,  4844).  Überd.  Red uct.  e.  Me- 
talls durch  e.  anderes,  und  üb.  d.  Eigenschaft 
d.  thier.  Blase,  Flüssigkeiten  durch  sieb  hin- 
durch zu  lassen  u.-  sie  in  einigen  Ffillen  an- 
zuheben [Beob.  der  Endosmose]  (Ib.  LXXII, 
4  833.  Unterschied  zw.  ehem.  u.  galvan.  Er- 
scheinungen (Ib.  id.).  —  Über  Metallreduclio- 
nen  durch  andere  Metalle  auf  nassem  Wege 
(Pogg.  Ann  IV,  4828;  VI  u.  VIII,  4826;  IX  u. 
X,  4827;  XII,  4828;  XVI,  4  829  u.  XXII,  4  834). 
Über  Metallreduct.  durch  Stickgas  (Ib.  XVII, 
4829).  Reduct.  d.  Selens  (Ib.  X,  4  827).  Über 
Capillarwirk.  thier.  Blase  (Ib.  Xu  XI,  4  827). 
Verhalt,  d.  Risse  in  Glttsern  (Ib.  X).  Lösung 
d.  Tellurs  in  concentr.  Schwefelsäure  (Ib.  XII, 
4  828;  XV  u.  XVI,  4  829).  Zur  Geschichte  d. 
Tellurs  (Ib.  XIII,  4828).  Über  Rhodium  u.  Os- 
mium-Irid  (Ib.  XVIII,  4  830).  Über  Wärmelei- 
tung d.  Platins,  Kupfers,  Eisens  (Ib.  XIX.  4880 
u.  LH,  4  844).  Über  Leidenfiroat's  Versuch  (Ib. 
XIX  u.  XX).  Stickstoffoxydsalze  (Ib.  XXI, 
4884).  Über  Ozon  (Ib.  LXVI,  4845  u.  LXXVI, 
4849).  Zur  Geschichte  d.  Selens  (Ib.  LXVII, 
4846).  D«  d.  Palladiums  (Ib.  LXXl,  4847). 
Über  salpetrigsaure  Salze  (Ib.  LXXIV,  4  848). 
—  Ferneres  in  d.  Verhandl.  d.  Scbles.  Gesellscb. 
f.  Vaterland.  Cultur. 

FUohor,  Ludwig  Joseph.  —  Un- 
ter-Lieutenant im  sächsischen  Ingenieur- 
corps (M.U), 

geb.   1784,  Jan.  31,  Dresden, 

gest.  4  843,  Nov.   4, 

MitK.  Cb.  F.  Kraue:  Lehrbuch  d.  Combina- 
tionslebre  und  d.  Arithmetik  usw.,  Dresd.  4  842. 

Ftsoher,  Peter  Alexander.  — Dr. 
Phil.,  Oberlehrer  am  Gymnas.  zu  Inster- 
burg  in  Oslpreussen  (OrJ, 

geb.  4807,  Jan.  23,  Königsberg. 
Über  Erdmagnetismus  (Schulprogramm  ohne 
Jahrzahl).     Resolutlo  algebraica   aequationis 
\"*-4=0  (Crelle's  Journ.  XI,  4834). 

FIsher,  Alexander'Metcalfe.  — 
Prof.  d.  Mathematik  am  Yale  College  in  New 
Haven  (AAIi)  (MM), 

geb.    4  794, Franklin,  Mas- 
sachusetts, 
gest.   4  822,  Apr.  22,  An  der  Irland. 

Küste.* 
On  musical  temperament  (Sillim.  Journ.  I, 
4  84  8).  On  improvements  in  the  construct.  of 
printing  press  and  iLs  theory  (Ib.  III,  4  824). 
On  maxima  and  minima  of  two  variable  quan- 
tities  (Ib    V,  4  822). 

*  Bei  einem  SchifFbrueh. 


75« 

f 


Fisher,  George  Thomas.  —  .... 

(G.  4  847;, 

geb.   4  822  etwa, 

gest.  4  847,  Febr.  4  5,  London. 
Photogenic  Manipulation.  Practical  treatise  on 
medical  electricity. 

Fitzgerald,    Keane.    —    Esquire, 

Mitgl.  d.  Royal  Society  (BGE)  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  782,  Jnui  29,  .  .  . 
Experiments  on  applying  Hale's  method  of  di- 
stitling  salt  water  to  the  steam  eogine  (Phil. 
Tr.  4  760).  Attempt  to  improve  tbe  manner  of 
working  tbe  Ventilation  by  the  belp  of  tbe  fire 
engine  (Ib.  id.).  Description  of  a  metallicther- 
mometer  (Ib.  4  764).  Descript.  of  a  new  ther- 
mometer  and  barometer  (Ib.  4  762).  Hetbod  of 
lessening  tbe  quantity  of  friction  in  engines 
(Ib.  4  763).  Account  of  a  new  wheel  barome- 
ter (Ib.  4770).  Ciperimentswitb Chinese bemp 
seed  (Ib.  4  782). 

FiadmlUiier ,  P^acidus.  —  Dr. 
Thcol.,  Benedictiner  des  Klosters  zu  Krems- 
münster seit  4737,  Lehrer  des  Kirchen- 
rechts  an  d.  adeligen  Ritterschule  daselbst 
seit  4  75  4  und  Direct.  d.  dortigen  Stern- 
warte seit  4  7  62  ;  auch  Notarius  apostoiicus 
in  Curia  Romana  inscriptus  (M)  (M.  U)  (OL^ 
(LB), 

geb.   4724,  Mai    28,  Achleuthen  bei 

Kremsmunstcr, 

gest.  4  794,  Aug.  27,  Kremsmünster. 
Meridianus  speculae  astronomicae  Cremifa- 
nensis,  Styrae  4  765.  Decennium  astronomi- 
cum,  continens  observatioaes  praeclpuas  ab 
4  765  ad  4  775  in  specula  Cremifanensi  factas 
etc.,  Ib.  4  775.  Acta  astronomica  Creinifanen- 
sia  etc.,  Ib.  4  794.  —  Viele  Beobb.  in  Boae't 
Jahrb.  4  785—94 .  z.  B.  Beob.  d.  Durchgangs 
d.  Merkurs  [42.  Nov.  4  782]  usw.  (4  787).  Über 
d.  Bahn  d.  Uranus  (4787  u.  4788.  —  Er  be- 
rechnete zuerst  diese  Bahn) .  Tafeln  für  d.  Ura- 
nus usw.  (4  789  u.  4  794).  Fernere  Aufeötze  io 
Hell'a  Wiener  Ephemeriden,  im  Journ.  des 
Savans,  usw. 

Flzeau,  Hippolyte  Louis.  —  In  Pa- 
ris wohnhall,  vermuthllch  Privatmann  (Orl 

geb.  484  9,  Sept.  24,  Paris. 
Sur  les  causes  qui  concourent  ä  la  productioo 
des  Images  deHoier  (Ann.  chiro.  et  phys.  S6r. 
III,  T.  VII,  4843).  MitL.Foaoaalt:  Sur  Tinten- 
Site  de  la  luini^re  <^mise  par  le  charbon  dans 
rexpöriencedeDavy  (Ib.XI,  4  844).  Mit  Dem- 
selben: Sur  le  ph^nomöne  des  interferences 
entre  deux  rayons  de  Inmi^re  dans  le  cas  de 
grandes  difförences  de  marche  (Ib.  XX\1, 
4  849).  Mit  Demselben:  Sur  le  ph^oom^ae 
des  interferences  entre  deux  rayonsde  lumiere 
dans  le  cas  de  grandes  diff^rences  de  marche 
et  sur  la  Polarisation  cbromatique  produite 
par  les  lames  ^paisses  cristallis^es  (Ib.  XXX, 
4  850).  —  Allein:  Procäde  pour  la  fixatioo  des 
Images  pbotogöoiques  (Comp.  read.  X  et  Xi, 


757 


Fisea 


Flandin. 


758 


I84t}.  CootreH^prenve  eo  CDivre  d'une  image 
pboCograpbique  etc.  (Ib.  XII,  4844).  Emploi 
<iu  brocne  dans  la  pbotographie  (Ib.  id.).  Re- 
cbercbes  t»ar  ta  formatioo  des  images  de  Ho- 
Mr  (Ib.  XV,  4  842  et  XVI,  4  843).  Snr  les  effets 
dea  proG^d^  poar  abröger  le  teinps  n^cessaire 
ä  ia  formation  des  images  pbotograpbiques 
tb.  XVI,  4843).  Siir  un  procödö  de  gravure 
pbotographique  (Ib.  XIX,  4844).  Sur  une  ex- 
pvrience  relative  ä  la  vitesse  de  propagation 
de  la  luroi^re  (Ib.  XXIX,  4849).  Sur  les  by- 
potbeses  relatives  k  l'^ther  lumineui  etc.  (Ib. 
XXXIII,  4  854).  Sur  les  machines  ^lectriques 
inductives  et  sur  un  moyen  faoile  d'accroUre 
leurs  effets  (Ib.  XXXVI,  4  858).  Mit  L.  Fan- 
e&alt:  Observatioos  concernant  Taction  des 
rayooa  rouges  sur  les  plaques  daguärriennes 
(Ib.  XXIII,  4846).  Mit  Demselben:  Sur  les 
interf^rencesdes  rayonscaloriflques  (Ib.  XXV, 
4  847).  Mit  S.  Oounelle:  Sur  la  vitesse  de  pro- 
pagation de  mectricit<^  (Ib.  XXX,  4850).  Mit 
L.  Bragiet:  Sur  rexpörience  relative  h  la  vi- 
te«»se  comparative  de  la  lumidre  dans  l'air  et 
dana  l'eau  (Ib.  id.).  —  Constatatloo  du  mou- 
\ement  annuel  de  la  terre  par  les  radiations 
calorifiques  (Cosmos.  I,  4858). 

Flases,  Antoine.  — Prof.  d.  Mathe- 
matik und  Medlcin  zu  Montpellier,  Zeitlang 
Leibarzt  des  Herzogs  von  Orleans  (BJ  (A), 

geb.   4  690, Montpellier, 

gest.  1765,  Aug.  14,  Monlpeliier. 
LegoüS  de  chyuiie,  Montpellier  4  750.  Manlöre 
de  preparer,  de  depurer  et  de  blaiichir  le  cry- 
fital  de  Urtre  (Moni,  de  Paris,  4  725). 

nach,  Jacob.  —  Prof.  d.  Hathema- 
tiV  und  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Jena  (J), 

geb.   1537,  Nov.  4,  Jena, 

gest.  1644,  Juli  t{,  Jena. 
A.  a.  0.  keine  Scbriften  genannt. 

Ilaohflaillu,  J  o  b  a  n  n.  —  Prof.  folg- 
wei»e  d.  Natbernatik  und  Theologie  an  d. 
Univ.  ZQ  Abo;  Pastor  zu  Pickis  in  Finnland 
A:  (TF), 

geb.   1636,  Apr.  . .,  Mackyla,*  Finnl., 
gest.  1708.  Juli  14,  Abo. 
Algebra  et  VIII  Ephemerides  cometae  visi, 
Aboae  4684.  Synopsis  mechanicae,  Ib.  4682. 

nady  Johann  Daniel.  —  Ratb  u.  Ar- 
chivar der  Kirchen-Administration  zu  Hei- 
delberg (M)  (Comm.  Acad.  Theod.  PalaL  V^, 
geb.   1718,  Juni  1 2,  Heidelberg, 

gest.  1779,  Ocl.  .  ., 

f>e  climata  palatinatus  (Comm.  Acad.  Tbeod. 
Palat.  I,  4766).  Verwandelt  aich  d.  gameine 
Feuerstein  usw.  in  Kreide  oder  diese  in  jenen? 
tb.  IV).  Von  der  Verwandtschaft  des  Trass  mit 
d«^m  Bimsteln  (Bemerkk.  d.  Kurpfläz.  pbys.- 
okonom.  Oeaellscb.  von  4  775—76).  Anmerkk. 
zu  ▼.  laatTi  Grundriaa  d.  gesammt.  Minera- 
logie, G4ltttog.  4767  (Karlaruber  nützl.  Samm- 
lang^BdLI). 


lol  (Flamellus),  Nicolas.  —  Ver- 
eideter Bücher- Abschreiber  (Ecrivain-Ii- 
brairc  jurö)  bei  der  Universität  zu  Paris 
(BJ  (BN)  (Schm.  A), 

geb.   4  330, Pontoise, 

gest.  144  8,  März  22,  Paris. 

Dieser  zu  seiner  Zeit  sehr  berühmte  Alcbeuiist, 
der  durch  seine  Kunst  grosse  Reichlhümer  er- 
worben haben  soll,  verfasste  eine  beträchtli- 
che Zahl  von  Schriften,  die  zum  Theil  in  Xan- 
get'a  Bibliotheca  chemica  aufgenommen  sind, 
z.  B. :  Le  desir  desirö  ou  Tr6sor  de  Philoso- 
phie ;  Le  grand  ^claircissement  sur  la  pierre 
philosophale  pour  la  transmutation  de  tous 
les  mätaux ;  La  musique  chimique ;  La  vraie 
practique  de  la  noble  science  d'alquemie ;  etc. 

namsteed  (Flamstead),  John.  — 
Königl.  Astronom  und  zwar  der  erste  an 
der  1675,  Aug.  4  0  gegründeten  Stern- 
warte zu  Greenwich,  auch  Pfarrer  zu  Bur- 
stow  in  Surrey.  Mitgl.  d.  Royal  Society 
(BD)  (Baily,  Account  ofFlamsteed,Lond, 
l835,Suppl.Ib.  4  837;, 

geb.   1646,  Aug.  19,  Derby, Dorbysh., 
gest.  4719,  Dec.  3t  (N.St.?*),  Green- 
wich. 

De  inaequalitate  dierum  solariuni ;  Tabulae 
solares  ;  Novae  theoriac  lunaris  ah  Horroooio 
primuiii  adinventae  explicatio  etc.,  4^  Lond. 
1672  (zusaurmen  mit:  J. Horroeoii  astronomia 
Kepleriana  und  0.  Crabtrii  observationes  coe- 
lestes).  The  doclrine  of  tbe  sphere,  grounded 
on  the  motion  of  tbe  eurth  and  the  ancient  Py- 
thagorean  or  Copernican  System  of  tbe  world 
(In  J.  Hoore's  System  of  the  mathematicks,  Ib. 
4680).  Ijistoria  coelestis  Britannica  libri  duo, 
fol.  Ib.  4  7t  2 1 Enthüll  seine  GreenwicherBeobh. 
V.  4676—1705).  Ilisloria  coelestis  Britannica, 
8  vol.  fol.  Ib.  4  725  (Postb.  v.  J.  HaUey  edirt, 
seine  samnitl.  Beobb.  v.  4675 — 4  724).  Atlas 
coelestis,  4  vol.  fol.  Ib.  4  729  (Postb. ;  enthält 
28  Karten  über  beide  Hemisphären).  —  84  Auf- 
sätze in  d.  Phil.  Tr.,  z.  B. :  Descript.  and  uses 
of  an  Instrument  for  finding  the  distances  of 
Jupiters  satellites  from  bis  axis  (4  683).  New 
tide-Uble  (Ib.). 

*  geti.  Dec.  10  {Lindenau  «.  Bohnenh«rg»r^ 
Zeitsehr,  11,213).—  0«b.  1644,  Aof.  19,  mrt.  1720, 
Jan.  18  {HL). 

FlandlBy  Charles.  —  Dr.  Med.,  Arzt 
in  Paris;  seit  1845  Mitgl.  des  Conseil  de 
salubritö  (BGJ, 

geb.  4803,Mär/  43,Aubue8,D^p.Niivre. 
De  Tars^nic,  suivi  d'une  Instruction  propre  h 
servir  de  guide  aux  experts  dans  les  cas  d'em- 
poissonnement  etc.,  Paris  4844.  Mit  Daager: 
De  l'action  de  l'arsenic  sur  les  moutons  etc. 
Sur  l'empoissonnemeni  par  fantimoine  etc. 
De  Tempoissonnement  par  le  caivre.  De  Tem- 
poissonnement  par  le  plomb  etc.  De  rempoii- 
sonnement  par  le  mercure.  Etc. 

18  • 


759 


FlMohner 


FleiicUiaaer. 


760 


Flasohaer,  Johann.  — Jesuit,  Dr. 
Theol.  u.  Juris,  Lehrer  in  d.  Ordenscolle- 
gien  (M)  (Plzj, 

geb.  na Olmuto, 

gest.  176 1,  März  25,  Prag. 

De  elemento  at^ris ,  Tractatus  physico-experi- 
roentalis,  in  quo  natura,  proprielates  et  effe- 
ctus  ejusdem  elementi  rationum  et  experimen- 
torum  sene  demoDStrantur,  Pragae  4748. 

flangergues,  Honor6.  —  Wohl- 
habender Privalitiann  zu  Viviers  im  Viva- 
rais  (D^p.  de  TArd^che),  in  späteren  Jah- 
ren Friedensrichter  daselbst.  Corr.  d.  Na- 
tional-Instituts  (LBJ  (BS)  (ZC.  XVi;  (BN), 

geb.   1755,  Mai  16,  Viviers, 

gest.  1835, Viviers. 

Sar  le  Heu  da  noeud  de  l'anneau  de  Saturne 
en  4  790  (Bi6in.  de  l'Inst.  f,  An  VI).  Observa- 
tions  astronomiques  faites  ä  Viviers  (Ib.  id.). 
Obs..qu'il  y  a  au  sud  de  la  n^buleuse  d'Orion 
une  seconde  nöbuleuse  etc.  (Ib.  id.).  Sur  la 
lumi^re  phosphoriqoe  de  quelques  vers  (M6m. 
Berlin  4780).  Sur  les  ombres  color^es  (Ib. 
4788).  Verhaodeling  over  de  beweging  eo  ge- 
daante  der  golven  (Verhandl.  Maatsch.  Har- 
lern,  XXIX,  4793).  Solution  d'un  probl^me  de 
mäcanique  (Nov.  Act.  Acad.  Petrop.  VIII,  4  794). 
Sur  le  mouveroent  et  la  figure  des  ondes  (Ib. 
id.).  Sur  la  möthode  des  diaphragmes  (Conn. 
d.  temps  4  804 ) .  Sur  les  horloges  astronomiques 
(Ib.  4  803).  Sur  les  öclipses  de  la  lune  relati-> 
vement  aux  longitudes  (Ib.  id.).  Correction  ä 
fat^e  k  la  m^thode  des  hauteurs  correspon- 
dantes  (Ib.  4  805).  Sur  le  rapport  de  T^vapora- 
tion  spontan^e  de  l'eau  avec  la  chaleur  (Journ. 
phys.  LXV,  4  807) .  Sur  la  longitude  des  noeuds 
de  Tanneau  de  Saturne ,  et  sur  le  mouvemeot 
retrograde  des  noeuds  sur  r^cliptique  (Ib. 
LXVI,  4808).  De  la  diminution  de  dilatabilitä 
de  l'esprit  de  vin  dans  les  thermom^tres  (Ib. 
LXVI  et  LXVII,  4  808).  Sur  l'appulse  de  toutes 
les  planstes  le  4  4  Sept.  448«  (Ib.  LXVII).  Sur 
le  rapport  de  l'^vaporalion  de  Teau  avec  l'bu- 
midite  de  Tafr  (ib.  LXX,  484  0).  ComMe  d«- 
couverte ,  SS  Mai  4  84  4  (der  grosse  Comet  die- 
ses Jahres;  Ib.  LXXII  et  LXXIIL  4844).  Surla 
diffraction  de  la  lumiäre  (Ib.  LXXlVetLXXV, 
484«;  LXXVI,  4813  cl  LXXXIX,  4849;  ge- 
krönt von  d.  Acad.  duGard).  Sur  les  effets 
de  r^vaporation  dans  le  vlde  et  sur  un  moyen 
de  produire  le  vide  sans  employer  la  machine 
pneumatique  (Ib.  LXXV,  484i).  Obs.  sur  la 
plannte  Mars  (Ib.  LXXVII,  4  84  8).  Sur  le  rap- 
port de  la  dilatation  de  l'air  avec  la  chaleur 
(Ib.  id.).  Table  de  la  quantite  d'eau  de  pluie 
etc.  k  Viviers  pendant  80  annees  (Ib.  LXXXI, 
4845).  Examen  critique  des  diff.  hypothftses 
imagloöes  pour  expliquer  Tapparence  conoue 
8008  le  nom  de  queue  ou  chevelure  des  co- 
m^tea  (Ib.  LXXXIV  et  LXXXV,  4  847;  LXXXVI 
otLXXXVlI,  4848).  Sur  la  chaleur  produite 
paj*  las  rayons  du  soleil  et  sur  riofluence  du 
TODt  sur  cette  chaleur  (Ib.  LXXXVII,  4848; 
XC,  4810  et  XCV,  4  8ii).  Sur  un  moyen  trte- 


simple  poiir  determiner  riotensite  de  la  gel^ 
et  du  froid  (Ib.  XC,  4  8iO).  Sur  la  chaleur  que 
produisaient  les  rayons  du  soleil  pendant  !>• 
dipse  de  cet  astre,  7  Sept.  4810  (Ib.  XCII. 
4824).  Sur  ra^rolithe  tombe  k  Jnvenas,  tlJuin 
4824  (Ib.  id.).  —  Sur  l'impulsion  des  rayons 
solaires  (Ann.  chim.  et  phys.  VI,  4847}.  — 
Sur  l'action  de  la  lune  pour  dimiuuer  la  pres- 
sion  de  Tatmosph^re  (Bibl.  onivers.  XXXVI, 
4827  et  XL,  4829).  —  F.  schrieb  ausserdem 
Sur  la  theorie  des  mach  in  es  simples  (Betobt 
von  d.  Pariser  Acad.  4779  u.  4784);  Sur  la 
diff^rente  refrangibilitä  des  rayons  et  sur  la 
figure  de  la  terre  (Gekrönt  4  784  von  d.  Lyoner 
Acad.) ;  Sur  l'arc-en-ciel  (GekrOnt  von  d.  Acad 
zu  Montpellier) ;  Sur  les  trombes  (Gekrönt  \oa 
d.  Acad.  zu  Toulouse).  —  Astron.  Beobb.  in 
Mäm.  rinst.,  Nov.  Act.  Acad.  Petrop.,  T.lMh*8 
monatl.  Corr.  u.  Astron.  Nachr. 

FlapgergvaSy  Pierre  PauL  —  Prof, 
d.  Mathematik  u.  Physik  folgweise  am  Col- 
lege zu  Ch&lons ,  dem  zu  Trbyes  und  dem 
zu  Ghaumont,  dann  Prof.  d.  angewandten 
Wissenschaften  an  der  Normalschule  zu 
Toulon  (QC), 

geb.  18  4  0,  Apr.  28,  Villefranche,  Avey* 

ron, 

gest.  1844, Dec.  .., Toulon. 
Cours  de  physique  exp^^rimeotale,  Paris  4  884. 
Trait^  des  macbines  ölectro-dynamiques,  4  840 
Principes  et  formules  sur  les  macbines  ä  va- 
peur,  4848. 

nioheoXi  ...  —  Mechanicas  in  Pa- 
ris (BC)  (Q), 

geb.   1738  etwa, 

gesL  4793,  Nov.  4,  Paris. 
Loxocosme  ou  Dämonstration  du  mouvemeot 
annuel  tropique  et  diurne  de  la  terra  aatoor 
du  soleil  etc.,  4*,  Paris  4784. 

nelflolier,  Johann.  —  Reclor  der 
Schule  zu  Goldberg  in  Schlesien,  dann  Dr. 
Theol.  u.  Pfarrer  an  St.  Maria  Magdalena 
zu  Breslau ,  sowie  Inspector  d. 
Schulen  daselbst  (J)  (Seh), 

geb.  4  539,  MSrz  29,  Breslau, 
gest.  1593,  MSrz  4,  Breshiu. 
De  iridibus,  doctrina  Axittotelia  et 
certa  methodo  comprehensa,  expUcala  et  tarn 
necessarüs  demonstrationibus,  quam  physio» 
et  opticis  causis  aucta,  Viteb.  4  574  (Worio 
unvollkommene  und  nur  halbrichUge 
des  Hauptregenbogens  gegeben  wird ;  t. 
aar,  Gesch.  d.  Math.  II,  248). 

FlelfloUl««cr,  J ...  H ...  —  Pterrr 

zu  Warza  bei  Gotha,  seit  1846  (JU), 
geb.  4796,  Mai  47,  WangenbeioB  bei 

Gotha. 
Practische  MUnzarithmetak  usw.,  Gotha  l»44 
Ober  Passatstaub  n.  Blutregeo  (Jaha, 
Unterhalt.  4852). 


761 


FlMoh 


Floek. 


762 


nMeh,  J . . .  —  Oberlehrer  d.  Mathe- 
matik u.  Naturwiss.  am  Gymnas.  zu  Trier 
seit  1842,  früher  Lehrer  an  d.  Realschule 
za  Düsseldorf  (Frogrm,  Trier.  Gymn.  \%it) 

geb.  4  8 1 3,  Mai  27,  Eisenschmidt,  Regbz. 

Trier. 
Gewann  4888  zu  Bonn,  wo  er  von  4  885—38 
studirt  hatte,  einen  Preis  auf  eine  Arbelt  über 
d.  Gestalt  n.  d.  Eigenschaften  d.  Lichtwellen 
in  zwel-axigen  Krystallen.  —  Anwend.  d.  Fres- 
nel'scben  Formeln  zur  Bestimm,  der  von  einer 
belieb.  Anzahl  paralleler  durchsichtiger  Plat- 
ten reflectirt.  u.  gebrochn.  Licht-Intensitäten 
Onmerf s  Arch.  I,  4844).  Berechn.  d.  Wheat- 
itone'schen  Versuchs  zur  Bestimm,  d.  Fort- 
pflanzungsgeschwindigk.  d.  elektr.  Lichts  (ib. 
II,  4842).  Ober  geradlinige,  circulare  u.  el- 
lipt.  Polarisation  d.  Lichts  (Ib.  IV,  4844).  — 
Entwickl.  d.  Lambert'scheh  Formel  z.  Bestimm, 
d.  mittl.  Windesrichtung  (Jabn's  astr.  Unter- 
halt. 4858).  Über  d.  Bewegung  d.  Himmels- 
körper (Progrm.  Trier.  Gymn.  4857). 

nonriaii  de  Bellemei  •  •  •  — 

Wohlhabender  Privatmann,  zu  LaBochelle, 
Däp.  Charente-Inf^rieure,  wohnhaft;  Cor- 
respondent  der  Acad.  der  Wiss.  zu  Paris 
rCÄ.  XXXIV  ;, 

geb.   1764  etwa, 

gest.  4  852,  Febr.  9,  La  Rochelle, 

Sur  la  temp^rature  d'un  puits  artäsien  dans 
les  bains  de  mer  de  la  Rochelle,  8^  4880. 
M^m.  sur  l'etat  physique  de  la  Cbarente-Inf^- 
rieure,  4^  4  888.  —  Sur  une  pierre  de  Vulpino 
(Journ.  Min.  VI,  4797).  Sur  une  variötö  de 
'aothracite  (Ib.  IX,  4798).  Sur  plusieurs  vol- 
cans  du  Döp.  de  l'Herault  (Ib.  XXIV,  4808). 
Observations  gtologiques  sur  les  c6tes  de  la 
Charente-Inf^rieure  et  de  la  Vendöe  (Ib.  XXV, 
4809).  —  Sur  de  nouvelles  pierres  flexibles  et 
dastiqaes  (Journ.  pbys.  XXXXI,  4  798).  Sur 
la  hauteur  du  barom^tre  au  niveau  de  la  mer 
(Ib.  XXXXVII,  4  798).  Mäm.  sur  les  cristaux 
mtcroscopiques  etc.  (Ib.  LI,  4  800). 

Flevricu  (d*Eveux  de  Fleurieu),  Char- 
les Pierre  Ciaret,  Comte  de.  —  Fran- 
zös.  Marine-Officier ,  spSter  unter  Lud- 
wig XVL  Marine-Minister.  Mitgl.  d.  Insti- 
tuts und  d.  Längenbureaus  (BC)  (B)f* 
geb.  4738,  Juli  2,  Lyon, 
gest.  4  84  0,  Aug.  4  8,  Paris. 

Verband  sich  mit  F.  Berthoud  zur  Anfertigung 
vollkommenerer  Chronometer,  als  man  bif  da- 
hin in  Frankreich  hatte ;  befehligte  die  Fregatte 
Isis,  die  zur  Prüfung  dieser  Instrumente  sei- 
tens der  Regierung  ausgesandt  wurde ;  siehe 
darüber :  Voyage  fait  par  ordre  du  Roi  en  4  768 
et4769pour  eprouver  les  horloges  marines, 
2  vol.  4^  Paris  4778.  Betrachtungen  über  d. 
hydrograph.  Einthei langen  u.  Benennungen 
d.  Brdballs  (▼.  Zach,  monatl.  Gorr.  IV,  4804). 


—  Gab  heraus  die  Weltreise  von  X.  MarehMd» 
so  wie  viele  Seekarten. 

*  Zar Eri^inng def  AxÜkeli :  Claretde Fleurieu. 

FUed&ery  Conrad.  —  Dr.  Phil., 
Lehrer  d.  Mathematik  u.  Physik  am  Gym- 
nas. zu  Hanau ,  früher  Lehrer  an  d,  Real- 
schulen zu  Marburg,  Hersfeld  und  Hanau, 
noch  früher  Georoeter  d.  geogr.-trigono- 
metr.  Abtheilung  d.  kurhess.  Landesver- 
messung (Or), 

geb.  4  809, Nov.  6, Bruchköbel b. Hanau. 
Aufgaben  aus  der  Physik  nebst  ihren  Auflö- 
sungen und  einem  Anhange,  physikalische  Ta- 
bellen enthaltend,  Braunschw.  4  884,  2.  Aufl. 
4  856.  Beobb.  überZerstrenungsbilder  im  Auge 
sowie  über  die  Theorie  des  Sehens  (Pogg.  Ann. 
LXXXV  u.  LXXXVI,  4852).  Zur  Theorie  des 
Sehens  (Ib.  LXXXVIII,  4858). 

Fli&den,  Matthew.  —  Capitain 
(Commander)  in  der  brittischen  Marine. 
Ging  4  795  als  Freiwilliger  nach  Port-Jack- 
son in  Neu -Süd -Wales  und  machte  von 
dort  mehre  Entdeckungsreisen  längs  der 
Küste  von  Neu-HoUand.  Bei  Rückkehr  von 
der  letzten,  die  4  804  von  England  aus  un- 
ternommen ward,  gerieth  er  auf  Isle  de 
France  in  ft^nzösiscbe  Gefangenschaft,  die 
bis  4  84  0  dauerte  (An,R.i%ii)  (B)  (BN), 

geb Donington,    Lin- 

colnshire,  * 

gest.  484  4,  Juli  49,  (London?). 
A  voyage  to  Terra  Australis,  undertaken  to 
complete  the  discovery  of  tbat  vast  country, 
and  prosecuted  in  the  years  4804 — 4808  etc., 
2  vol.  4*,  Lond.  484  4.  Concerning  the  diffe- 
rences  in  the  magnetic  needle  on  board  the 
Investigator,  arising  from  an  alteration  in  the 
direction  of  the  ship's  head  (Phü.  Tr.  4805). 
Observations  made  upon  the  mariners  baro- 
meter  during  the  examination  of  the  coast  of 
New-Holland  etc.  (Ib.  4806). 

*  geb.  17S0  etwa  {߀f), 

Fllaty  Timothy.  —  Protestantischer 
Pfarrer  (Pastor  of  Ibe  Congregational  Cburch) 
zu  Lunenburg,  Worcester  County,  Massa- 
chusetts, von  4  802  —  45,  dann  an  ver- 
schiedenen Orten  der  Vereinigten  Staaten 
lebend,  beschäftigt  mit  literarischen  Ar- 
beilen (CAL), 

geb.  4780, Readmg,  Massa- 
chusetts, 

gest.  4840,  Aug.  4  8,  Reading. 
Lectures  upoq  Natural  History,  Geology,  Che- 
mistry,   the  applications  of  steam  and  in- 
terresting  discoveries  in  the  arts,  Boston  4  882. 

Floeky  Erasmus.  —  Dr.  Med.,  Prof. 
d.  Philosophie  u.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Wittenberg  von  4  543  bis  4  545,  dann 


v/" 


763 


Floexk« 


Föntenuuin. 


764 


pract.  Arzt  und  Physicas  in  Nürnberg  (A) 
(Wd), 

geb.  1514,  Jan.  I,  Nürnberg, 
gest.  1568,  Julis«,  Nürnberg, 
lo  PtoleauMl  magoam  compositionem ,  quam 
Almagestum  vocant,  libri  XIII  conscripU  a  J. 
BogiomomtaiLO  io  quibus  uoiversa  doctrioa  de 
coelestibus  motibus . . .  io  epitomeo  redacta 
proponitur,  Norimb.  4550.  Von  dem  jüngsten 
und  achten  Cometen  von  4581  bis  1558  er- 
schienenen, Ib.  1558. 

noerlu»,  Heinrieb  Gustav.  —  Dr. 
Pbil.,  Prof.  d.  Naturgeschichte  an  d.  Univ. 
zu  Rostock,  vorher  lange  in  Berlin  privati- 
sirend  (NGB)  (N.  I830;  (N), 

geb.  17  6  i,  Dec.  S4,  Alten-Kalden  bei 

Bützow,Mecklb., 

gest.  1835, Rostock. 

Gab  heraus :  Repertorium  d.  Neuesten  u.  Wis- 
sens würdigst,  aus  d.  gesamrot.  Naturkunde, 
5  Bde.  Berlin  1811-13.  Setzte  fort:  Krflniti, 
Oekonomisch-technoiog.  Encyklopüdie,  an- 
fangs (von  Bd.  74  bis  Bd.  78)  mit  seinem  Bru- 
der Friedrieh  Xaeob *,  spater  allein  (bis  Bd.  1 23 
[4818],  dann  von  J.  W.  D.  Korth  fortsetzt).  ~ 
lieber  d.  Strahlenbrechung  and.  Berliner  Stadt- 
mauer (Neue  Berlin.  Monatsscbr.  1800).  Die 
Tonleiter  d.  Vocale  (Ib.  1803).  Bemerkk.  über 
Beyher's  u.  Helwag*!  Tonleiter  d.  Vocale  (Ib. 
4804).  Über  d.  Salzburg.  Gebirge  (Ib.  id.).  >- 
Naturhistorisches  in  d.  Sehr.  d.  naturf.  Ge- 
sellsch.  zu  Berlin. 

*  Advoeat  lu  Grabow  in  Mecklenburg,  der  sieh  Flör- 
ke  n  schrieb  [geb.  1768,  Mai  18,  gest.  1799,  Oct.  17] 

Florelioovrt,  Carl  Ghassot  de. — 
Prof.  extr.  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu 
Göttingen  seil  4781,  braunschw.  Kammer- 
u.  Bergrath  zu  Blankenburg  seit  4783  (M), 

geb.   1757 Braunschweig, 

gest.  4790,  Juni  U, 

Abhandl.  aus  d.  Jurist,  u.  polit.  Rechenkunst, 
Altenb.  1781.  Über  d.  Bergwerke  d.  Alten  (Mit 
halb.  Preise  vond.  Gott. Soc.  gekrönt)  Ib.  1785. 

Flores,  de,  siehe  Piori. 

n«dd  (A  Fluctibus],  Robert.*  — 
Pract.  Arzt  in  London,  der,  bevor  er  sich 
daselbst  niederliess,  viele  Jahre  in  Frank- 
reich, Italien,  Spanien  und  Deutschland 
herumreiste  (BD)  (J)  (OettJ, 

geb.   1574, Milgate,  Kent, 

gest.  1637,  Sept.  8,  London. 
Utriusque  Cosmi  metaphysica,  physica  et  tech- 
nica  historia.  Oppenheim  1617.  Clavis  pbilo- 
sopbiae  et  alchymiae  sive  ad  epistolam  Petri 
OaMeadi  responsio,  fol.  Lond.  1617.  Philoso- 
phie Moysaica  etc.,  Goudae  1688  (Worin  das 
Thermometer  als  eine  angeblich  über  500  Jahre 
alte  Erfindung  beschrieben  wird).  Monochor- 
dum  mundi  symphonlacum ;  summum  bono- 
rum, quod  est  verum  magine,  cabbalae,  alchy- 


mia  fratrum  Roseae-Gmcis  veromm  yerae  seb- 
jectum ;  Philosophie  mosaica,  fol.  46S9.  -> 
Noch  mehre  andere  mystische  u.  tbeosoph 
Schriften. 

*  Nicht  zu  verwechseln  mit  Boberi  Flodd  «  finrai 
Dominicaner  aus  York,  im  XI V.  Jahrb.,  XwtUmti 
von :  De  mysterüs  secretorum ;  Conrecuirimi  Alck)- 
miae  (B). 

Ilnrl,  Mathias.  —  Wirkt.  Berg-  o. 
Münzrath,  General-Administrator  d.  Berg-, 
Salinen-  u.  Münzwesens  in  Bayern,  so  wie 
Inspector  d.  königl.  Porzellanfabrik  in  Nym- 
phenburg;  früher  Prof.  d.  Physik  u.  Natur- 
geschichte an  d.  Marianischen  Landacade- 
mie  zu  München  (M.  II  j, 

geb.   1756, Straubing, 

gest.  1823,  Juli  27,  Kissingen. 
Beschreib,  d.  Gebirge  in  Baiern,  Münch.  479i 
Ober  d.  Gebirgsformationen  in  d.  kurpfati- 
baierisch.  Staaten,  Ib.  1806.  Aeltere Geschichte 
d.  Saline  Reichenhall,  Ib.  1809.    Mehre  .\a(- 
sdtze  im.  BergmUnn.  Journal. 

nosSAtes  oder  Fois,  Fran^oi^. 
GrafvonCandalla  (Candale).  —  Bischof 
von  Aire  in  Gascogne  (J)  (B), 

geb.   4  502  etwa, 

gest.  1594,  Febr.  5,  Bordeaux. 
Euelidif  Megarensis,  mathematici  clariaeimt. 
Elemente,  Libr.  XV  ad  germanam  geomciriM 
intelligentiam  e  diversis  lapsibus  temporis  in* 
juriacontractisrestituta,  Par.  1566, 1578,1601 

Fooko,  Christian.  —  Dr.  Pbil.,  erst 

Docent  an  d.  Univ.  zu  Göttiugeo  (1807— 

12),  dann  Lehrer  d.  Mathemalik  u.  Physil 

am  Gymnas.  daselbst  (P), 

geb.  1774,  Dec.  3,  Delmenhorst. 

gest 

Lehrb.  d.  ebenen  Geometrie,  Gott.  4822.  Lebrh 
d.  Physik.  Ib.  18S1.  Lehrb.  d.  ElemenUr-Ma- 
thematik.  Ib.  4883. 

Foolsiag,  Johann  Heinrich.  — 
Dr.  Phil.,  Lehrer  am  College  fran^ais  iu 
Berlin  seit  1839  (Diss.J  (Prgm,  dieses  Col- 
lege i^iS), 

geb.   4  812,  Febr.  4  8,  Berlin, 
gest.  4  846,  Juli      8,  bei  Cotberic.* 
De  integralibus  defloitis,  Berol.  488«.    Uttn 
sur  la  Substitution  d'une  variable  imafdiiairr 
dans  une  integrale  definie(Prgm.  Coll^  tno\ 
4841).  Rechenbuch  f.  preuss.  G)'mnas.  o.  Bur> 
gerschulen,  2  Thle.  Berl.  1845  (2.  Aoll.  484$ 

*  Ertrank  beim  Baden  in  der  0»lMe. 

FBnteauuui,  Wilhelm  Augu>t 
—  Prof.  d.  Mathematik  am  Gymnasium  tu 
Danzig  seit  4817,  vorher  seit  484  5  Lehrr.'- 
an  d.  Hundeiker'schen  Brziehangs-Aosta^t 
in  Vochelde  (NJ  (M.  U), 

geb.   1794,  Oct.  29,  NordhausMi, 
gest.  1836,  Juni  27,  Danzig.* 


765 


Förftomann 


Fontana. 


766 


Tb«onae  paoctornm  centralium  primae  lineae, 
Halae  1848.  loquisilio  in  plurimorum  aognlo- 
ram  fanctiooes  geometricas,  quanim  valores 
per  radices  aequalionum  quadratorum  eiJii- 
beri  porauot,  Ib.  4890.  Lehrb.  d.  Geometrie 
usw.,  9  Bde.  Danzig4  897— >99.  Beitrage  zu  d. 
Lehre  von  d.  Kegelschnitten,  nach  geometr. 
Ifetbode,  Ib.  48S8.  Oberd.  Aafltfs.  qnadrat., 
kubiacher  u.  biquadrat.  Gleichungen  mittelst 
geometr.  Functionen,  Ib.  4836.  Aus  d.  Gleich. 

V«i_+JL"*"  V[jv+2.+  y^a,  +  X  +  V  a^  +  X  + 
V  a»  -•-  X  +  yag  +  |  =  0  usw.  x  zu  finden  (Crel- 
IVi  Journ.  VIII,  4  83i).  Georaetr.  Aufgaben 
Ib.  id.).  Umkehrung  d.  Ptolemäischen  Satzes 
,1b.  XIII,  4  835).  Einfach.  Beweis  ein.  Satzes 
d.  Combinationslehre  (Ib.  id  ).  Über  d.  Ratio- 
naimachen  algebraisch.  Gleichungen  (Ib.  XIV, 
1835).  Farben-Erscheinungen  im  Eise  mittelst 
polarisirt.  Licht  (OUb.  Ann.  LXXVI,  4894). 
'  rnt.  Juni  28  {0. 9). 

FBimtemailB,  Ferdinand  Carl.  — 
Prof.,  Oberlehrer  an  d.  vereinigten  Real- 
u.  Ge#erbschule  zu  Elberfeld  seit  1833, 
vorher  Lehrer  am  Gymnas.  daselbst  (Prgm. 
dieser  Schule  {^^(S), 

geb.  1798,  Jan.  i,  Nordhausen. 
Cber  d.  Durchgang  d.  Elektricität  durch  Flüs- 
sigkeiten (Sohweiifg.  Journ.  XLIV,  4  825,  auch 
lastBMT'sArch.  1,4  894).  Einige  elektromagnet. 
Versuche  (KMtaer'a  Arch.  I.  4  894).  Einige 
eiektrometr.  Versuche  (Ib.  VI,  4895). 

Fdimter,  W i  I  h  e  I  m.  —  Dr.  Phil,  Ge- 
huife  an  d.  Sternwarte  zu  Berlin  (Or), 

geb.  1839,  Dec.  16,  Griinberg, Schles. 
Beobachtungen  d.  Melpomene,  Fortuna,  The- 
nii4,  Eoterpe,  Bellona,  Urania  usw.,  sowie 
Epheroeriden  einiger  dieser  kleinen  Planeten 
A«tron.  Nachr.  XXXVI,  4  853  u.  ff.). 

Fog#l  (Pogelius),  Martin.* —  Studirte 
Medicin  in  Padua,  wo  er  1663  promovirte, 
dann  pract.  Arzt  in  Hamburg,  endlich  (Ja- 
nuar 1675)  Prof.  d.  Logik  und  Metaphysik 
am  Gymn.  daselbst  (HSL)  (J), 
geb.  1634,  Apr.  17,  Hamburg, 

gest.  f  675,  Oct.  25,  Hamburg.* 
Pb>sicae  quae  hactenus  tradita  est,  sciagra- 
phia.  Hamb.  4669.  Letter  concerning  the  spots 
•»rthe  sQD  returned  and  the  last  eclipse  of  the 
mooo,  4674.  Sept.  4  8  (Phil.  Tr.  4674).  Gab 
hrrsus  J.  ioag'a  Opiniooes  physicae  (llamb. 
1C57),  und  hinterliess  handschriftlich  :  llisto- 
na  mathematicorum  praeterita. 

*  Adiriefa  ilefa  anluif  ■  Vogel. 
^  fpb.  ia32,  . .  .,  g«at.  1676,  Oct.  21  (IT)  [BN)  (BG). 

Pols,  8.  Flussates. 

Fokkar,  Johann  Plelcr.  —  Dr. 
Phil.,  Lector  d.  Mathematik,  Physik  und 
Astronomie  zu  Middelburg.  Mitgl.  d.  königl. 
Ni<»derUind.  Instituts  zu  Am.sterdam  fh'L. 
I83ly  (LBJ, 


geb.   1755, 

gest.  1831,  Oct.  30,  Axel. 

Vorbygang  van  Mercurius  over  de  Zon  ,44. 
Nov.  4  782,  berekend  (Verhandl.  Genootscb. 
Vliessingen,  Dl.  IX).  Beginselen  der  comeet 
van't  Jaar  4  779  etc.  (Verhandl.  Maatsch.  Har- 
lem,  Dl.  VIII). 

Felkes,  Martin.  —  Vermögender  Pri- 
vatmann in  London.  Mitgl.  und  lange  Zeit 
President  d.  Roy.  Society  (BD)  (Mem.  Par. 

n5i;, 

geb.   1690,  Oct.  ?9,  London, 

gest.  1754,  Juni  28,  London. 

Aurora  borealis  seen  in  London  (Phil.  Tr. 
4  74  7).  Account  of  Leeawenhoek'a  mioroscopes 
bequeathed  to  the  Roy.  Society  (Ib.  4728). 
Three  parhelia  seen  in  London  (Ib.  4  787).  Sur 
un  tremblement  de  Merre  ressenti  le  4  9  Febr. 
4749  ä  Londres  (M6m.  Paris  4  749).  —  AnU- 
quarisches. 

Fellini,  Giorgio.  —  Prof.  d.  Physik 
an  d.  üniv.  zu  Turin  (G.  <83i;, 

geb.   1751  etwa, 

gest.  4  831,  Aug.  2,  Turin. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  angegeben. 

Fe&eeiiez,s.  Davlet  deFoncenex. 

Fentaliie  des  Bertlns,  Alexis.^ 
Vermögender  Privatmann  zu  Paris,  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (Mem.  Par»  477  ij 

(A)  (LBJ  (B)  (BN)  (BG), 

geb.  1705  etwa,  .  .  Clavaison, Dauph., 

gest.  1771,  Aug.  21,  Cuiseaux,  Franche 

Comt^. 

Solution  de  divers  probl^mesfMäm.  Par.  4  782). 
Sur  les  courbes  tautochrones  (Ib.  4  734) .  Trou- 
ver  la  courbe  qui  seroit  d^crite  par  le  sommet 
d'un  angle  dont  les  cotös  toucheroient  conti«- 
nuellement  une  courbe  donnö  etc.  (Ib.  id.). 
Reponses  aus  remarques  de  Mr.  Clairanlt  sur 
la  Solution  du  probl^roe  ci-dessos  (Ib.  id.). 
Sur  la  resolution  des^quations  (Ib.  4747).  Sur 
le  mouvement  des  absides  de  la  lune  (Ib.  4 767). 
Addition  h  la  möthode  pour  la  Solution  des 
probl^mes  de  maximis  et  minimis  (Ib.  id.) .  Ad- 
dition au  m6m.  sur  les  tautochrones  (Ib.  4  768) . 
—  Memoire«  des  mathämatiques,  recueillis  et 
publies  avec  quelques  pitees  inödites,  4*,  Pa- 
ris 4764. 

Feilten«,  Domenico.*  —  Baumei- 
ster des  Papstes  Sixtus  V.  bis  4  592,  dann 
in  neapolitanischen  Diensten  (B)  (BN)  (BG), 

geb.   4  543,  .  .  .  Mili,  am  Corner  See,** 

gc.Ht.  4  607,  .  .  .  Neapel. 

Errichtete  den  ägyptischen  Obelisk  auf  dem 
Petersplatz  zu  Rom ,  wobei  er  von  der  Ver* 
kürzong  der  Taue  durch  Benttssong  eine  glück- 
liche Anwendung  machte;  schrieb  dartil>er: 
Del  modo  teouto  nel  traaportare  l'obelisoo  Va- 


767 


Foateim 


VoAtaaa. 


768 


ticano  e  delle  fbbbriche  di  lifto  V.,  Roma  4590. 
—  Viele  Bauwerke  in  Rom  und  Neapel. 

*  Aoeh  Min  Bruder  OioTanni  (geb.  1540, .  .  .  Mili, 
gest.  1614, .  .  .  Born)  war  ein  auegeieiehnefter  Bau- 
meitter,  beeonden  Wneerbaumeiiter. 

**  Melide  am  Luganer  See  (CX). 

Fa&tanA|  Francesco.  —  Dr.  Juris 
u.  Edelmano,  in  Neapel  wohnhaft  (B.  U,N) 
(B)  (BN)  (J), 

geb.  160S, Neapel,* 

gest.  1656,  Juli  ..,  Neapel.** 
Novae  coeiestium  terrestriumque  rerum  ob- 
servationes  et  fortaste  hactenus  non  vulgatae, 
a  W,  Fontana,  speciüis  a  se  inventis  et  ad  sum- 
mam  perfectionem  perductis  editae,  4^  Nea- 
poli4646.  —  Darin  seine  (unbegründeten)  An- 
sprüche auf  die  Erfindung  des  (astronomischen) 
Fernrohrs  im  J.  4  608  u.  Mikroskops  im  J.  4  64  8. 

*  geb.  1580  etwa, . . .  {BGf). 
**  An  der  Peet. 

FoiiUmmi,  Carlo.  —  Baumeister  im 
Dienste  des  Papstes  InnocenzXI.  (A), 

geb.  4  638,  .  .  .  Rancati,  bei  Como,* 

gest.  4714,  •.  .  Rom. 
Trattato  dell'  acque  correnU,  Roma  4694.  — 
Viele  Bauwerke  in  Rom. 

*  geb.  1634,  . . .  Bmdato,  bei  Como  {JB)  (BN)  {B0). 

Footeaa,  Ga^Stano.  —  Theallner- 

mönch,  Lehrer  in  den  Ordenshilusern  zu 

Rom,  Padua,  Modena  und  Verona  (T)  (TM) 

(B)  (BN)  (BG), 

geb.   4  645, Modena, 

gest.  4749,  Juni  25,  Verona. 
Institutio  physico-astronomica ;  adjecta  in  fine 
appendice  geographica,  Modena  4695.  Anim- 
adversionesin  bistoriamsacro-poHticam,  prae- 
sertim  chronologiam  spectant^ ;  nonnulla  ad 
astronomiam  et  chorographiam,  nee  non  dis- 
sertatfo  physico-mathematica  de  aöre,  Ib. 
4748.  —  Astronom.  Beobb.  in  d.  M6m.  de  Pa- 
ris 4704,  4704  U.  4  706. 

Foateaa,  Feiice.  —  Abbate,  Prof. 
d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Pisa,  dann  Dire- 
ctor  d.  Museums  in  Florenz  (B)  (BN), 

geb.  4730,  Apr.  15,  Pomarolo,  b.  Ro- 

veredo,  Tyrol, 

gest.  4  805,  Jan.  4  4,  Florenz.* 
De'  moti  deir  iride.  Lucca4  768.  Ricerche  fisi- 
che  sopra'l  veleno  üella  vipera,  Ib.  4  767.  De- 
scrizioni  ed  usi  di  alcuni  stromenti  per  misu- 
rar  la  salubrit^  deir  aria,  Firenze  4774  (Darin 
das  Tön  ihm  erfundene  Salpetergas-Eudiome- 
ter).  Recherches  physiques  sur  la  natura  de 
l'air  d^pblogistiqud  et  de  l'air  nitreux,  Paris 
4776.  Trait^  sur  le  venin  de  la  vip^re,  sur  les 
poissons  amöricains  etc.,  t  vol.  4*,  Florence 
4784.  Sopra  la  lice,  la  fiamroa,  ii  calore  e  il 
flogisto  (Mero.  Soc.  Ital.  I,  478i).  Principi  ge- 
nerali della  solid itä  e  della  floiditA  de'  corpi 
(Ib.  id.).  Risultaii  dl  speriente  sopra  l'elasti- 
oitä  de'  fliikU  aertformi  permaaenti  sul  mar- 


curie  (ib.  id.).  Intorno  la  teoria  dal  calore  e 
della  formazione  deir  aria  deflogisticata  elc. 
(Ib.  id.).  Lottere  sopra  alcune  fiaiebe  soflgetti 
(Ib.  V,  4  790).  Analyse  de  la  malacbita  (Jooni. 
phys.  XI,  4  778).  Sur  la  natura  des  acidea  das 
anlmaux,  des  v^ötaux,  des  fouraUs  elc.  ^Ib. 
XII,  4  778).  Sur  les  alcali  fixes  (Ib.  id.).  Sur 
l'övaporation  des  fluides  dans  fair  noo-renoo- 
veU  (Ib.  XIII.  4779).  Sur  la  ooovertioo  da 
l'eau  en  terre  (Ib.  id.  ei  XIX,  4  788).  Sur  lair 
qu'on  retire  des  diff^rentes  esptees  d'eau  (Ib. 
id.  et  XV,  4780).  Sur  l'air  inflammable  Ib. 
XV,  4  780).  Sur  la  phlogisllcation  de  l'air  daos 
le  poumon  (Ib.  XXII,  4788).  Sur  le  principa 
CBloriflque  (Ib.  XXIII,  4788).  Sur  l'air  fixe  de 
l'atmosph^re  (Ib.  id.).  Sur  l'air  respirable  dh. 
id.).  Sur  la  döcompositioo  de  l'eau  (Ib.  XX Vü. 
4785  et  XXVIII  et  XXIX,  4786).  Sur  le  vitrlol 
de  magnesie  etc.  (Ib.  XXXIII,  4  788)  .->  F.  ge- 
brauchte schon  vor  4775  SpinnfiideB  zu  tele- 
skop.  Fadenkreuzen  u.  Aether  zur  Füllung  von 
Niveaux  (Boda's  Astr.  Jahrb.  4  778). 

*  f«b.  1730,  Apr.  13,  (Mt.  1603,  lUn  9  {BG);  gML 
1805,  Min  9  {ON)  (0«ti^. 

FoatanAi  Gregorio.  —  Bruder  des 
Vorigen.  Priester  d.  frommen  Schule;  Leh- 
rer in  d.  Ordenshausern  zu  Rom,  SinigagHa 
u.  Bologna,  dann  4  763  Prof.  d.  Mathema- 
lik  an  d.  Dniv.  zu  Pavia  (an  BoscoTich'ä 
Stelle);  gegen  4  800  emeritirt  u.  in  Mailand 
lebend;  1796  von  Napoleon  zum  Milgl 
d.  Consultä  d.  cisalpinischen  Republik  er- 
nannt (B)  (BN)  (BG), 

geb.   4735,  Dec.    7,  Villa  de  Nogarob 

bei  Roveredo. 

gest.  4  803,  Aug.  Si,  Hailand. 
Analyseos  sublimioris  opuscula,  VeneL  I76S 
Memorie  matematiche,  4^  Pavia  4796.  —  So- 
pra i  logarilhmi  della  quantitä  negativa  •  aoprj 
grimmaginari  (liem.  Soc.  Ital.  I,  478i).  Sopra 
la  dicesa  de  gravi  per  la  convessilä  de*  canalt 
curvilinei  (Ib.  id.).  Sopra  la  misura  della  lucc 
in  generale  etc.  (Ib.  id.).   Sopra  le  aorie  Ib 
II,  4  784).   Sopra  l'equazione  d'nna  curra,  fo- 
pra  la  falsitk  di  due  famosi  teoremi,  e  aopra  Ic 
Serie  armoniche  a  termini  infinitaroeale  pK- 
cioli  (Ib.  id.).    Sopra  la  forza  centrifuga    Ib. 
id.).   Teoremi  sopra  le  serie  infinite  conv«r- 
genteetc.  (Ib.  III,  4786).   Ricerche  analibcbe 
sopra  diversi  soggelti  (Ib.  id  ).  Sopra  il  pretoaa 
distinzione  fra  il  nulia  reale  e  oulla  immact* 
naria  (Ib.VIlI,  4799).   Sopra  alcune  partK^ 
laritä  concernenli  la  gravitä  terrcstn  Ib.  id 
Ksame  e  rettificazione  de'  difetti  e  paralofrifm« 
che    s'incontrano    in    tutte   le  diroostrazmai 
der  teorema  fonda mentale  d'ldraulica  0^  *d 
Sulla  macchina  a  speccbi  di  Batfba,  e  süTi 
luce  che  da  uno  specchio  piano  circolare  \ttp99 
ripercossa  sopra  uno  spazio  circolare  dato  I!- 
id.).   Nuova  soluzione  d'un  probleoM  stalacrw 
Euleriaoo  (Ib.  IX.  4809).  llem.  della  pmstoöt 
deir  acqua  in  moto  contro  I  vasi  e  tob«  pe 
quali  scorre  (Ib.  id.).   Della  feraazza  o  re^> 
stenza  de'  canali  contro  lo  sforzo  dalT  acqu 
(Ib.  id.) .  ^  Sopra  i  prograasl  nMlaMtm  di 


769 


Fontana 


Forbes. 


770 


6.  CtrdMie  e  B.  CaTalieri  etc.   (AUi  di  Siena, 
V,  4774).   De  triaoguli  sphacrici  dimensionc 
Ib.  id.).  De  binomii  Newtoniani  indicem  ir- 
raüonalem  habentis evolutione  (Ib.  id.).  Theo- 
remata  de  incoinmensurabilibu8(Ib.  id.).  Theo- 
remata  ad  caiculum  integralem  spectantia  (Ib. 
id.  .   Del  moto  equabilmente  accelerato  (Ib. 
iti.i.  Del  moto  de'  projetti  nella  parabola  Apol- 
loniaoa  (Ib.  id.).  Octo  problemata  astronomica 
Ib.  id.).   De  problemate  quodam  atmosphae- 
rico  (Ib.  id.).  Se  l'azione  delle  forze  luni-so- 
lari  puo  influire  nello  stato  del  barometro  etc. 
Ib.  id.).  Sopra  un  fenomeno  della  vista  (Ib. 
id.  .    De  sanguinis  restitutione  etc.  (Ib.  VI, 
<781;.   De  aequationibus   indefinitis,    deque 
nielbodo  indeterminatarum  (Ib.  id.).   De  axi- 
bus  aequilibrit  (Ib.  id.).  Problemata  de  curvis 
a  centro  gravitatis  descriptis  (Ib.  id.).  De  sin- 
(Tuiaribus  nonnullis  ceotri  gravitatis  affectio- 
nibus  in  apatio  hyperbolico-asymptotico  (Ib. 
id.  .  —  Sopra  il  solido  generalo  dalla  rivolu- 
zione  deir  ellisse  attorno  ad  uno  de  suoi  dia- 
metri  ;.Mem.  Turin.  VII,  Ano.  XI).   Problema 
«^tatico  (Ib.  id.).    Sopra  il  centro  di  gravitä 
dolla  logaritmica  finita  e  infioitamente  lunga 
Ih.  id.).  Problema  idraulico  relative  alla  forza 
ainplificata  dai  telescopii  di  Hersehel  (Marelli, 
Raecolta  di  opuscoli,  T.  XV).  —  Über  d.  Per- 
lürbat.  einer  Planetenbahn  ^oda'sastr.  Jahrb. 
4779,.   Von  d.  parabol.  Bahn  e.  Cometen  u. 
deren  wahr.  Anomalie  (Ib.  4783).  Über  d.  kür- 
zeste Zeit,  in  der  ein  Stern  zwei  Almucanta- 
raU  durchschneidet  (Ib.  id.).   Aufsütze  in  d. 
Biblioteca  fisica  d'Europa  und  im  Giorn.  fisi- 
(o-iued.  di  Pavia.  Verschiedene  Dbersetzun- 
i:en  aus  d.  Englischen  (O.  Atwood)  und  Deut- 
»chen  (L.  Enlor). 

Fa&Caa«,  M  a  r  i  a  n  o.  —  Barnabit,  folg- 
weise  Prof.  d.  Philosophie  am  Collcgio  St. 
Lucia  in  Bologna  (1771),  Prof.  d.  Mathe- 
matik am  Collegio  zu  Mantua  (1780)  u.  am 
f'Ollegto  Brera  in  Mailand,  dann  (1785 — 
iHOt)  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
t*a\ia,  zuletzt  im  Kloslor  zu  Mailand  lebend 
0.  (BN), 

geb.   1746,  Febr.  18,  Gasal  maggiorc, 

Tyrol,* 

gest.  1808,  Nov.   f 8 ,  Mailand. ** 
Oorso  di  dinamica,  3  vol.  4*,  Pavia  4790 — 96. 
(Kj^rvazioDi    storiche   sopra  I'aritmetica  di 
FraaoaMO  lUorolieo  (Att.  Pavia,  T.  II). 

'  ftb.  Jan.  16  iMch  Anderen.     **  fett.  Not.  H  {BCf). 


^,  Giovann  i  Maria  Urb  ano. 

-  Dr.  Med.,  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  u.  des 

pharmaceut.  Collegiums  in  Turin,  Mitgl.  u. 

Instand.  Secretär  d.  königl.  Agricultur-Ge* 

.•»ellscbafl  daselbst  (Mem,  Turin  Y )  (LL), 

geb.    1753,  Doc.t4,  Turin, 

gest.  1791,  Juli  23,  Turin. 
Analyse  des  eaux  thermales  de  Vinay,  avec 
i\9%  observatioDS  sur  les  iosectes  microscopi- 
qoe«  qni  y  sont  contenus  (M6m.  Turin,  VII). 
Methode  ir^  iure  de  pr^parer  un  excelleat 


Ptfgeidorff,  HandwSrtoi^Beh. 


k^rmes  minäral  (Ib.  VIII).  Exp^riences  chi- 
miques  sur  la  bile  des  boeufs  (Ib.  id.).  Exp<^- 
riences  analytiques  avec  Tosmunda  regalis 
(Ib.  X). 

Foiltanleil,  Pierre  Elisabeth.  — 
Controicur  general  des  meubles  de  la  cou~ 
renne.    Mitgl.  d.  Acad.  d.  VViss.  zu  Paris 

(D)  (HN)  (BG)  (A), 

geb.   n30  etwa, 

gest.  4784,  Mai  30,  Paris. 
L'art  de  faire  les  cristaux  colords  imitant  les 
pierres  precieuses,  Paris  4  778. 

Fontelins,  Pehr.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Upsala,  Propst  zu  Ge- 
slrike  (A)  (Or), 

geb.  .  .  .  Upland,  gest.  4  684,  .  .  . 
Theoremata  quaedam  variarum  disciplinarum, 
utpote  de  demonstrationibus  in  mathematicis 
disciplinis,  Upsalae  4648. 

Foiitoiiolle y  Bernard  Le  Bovier 
(Le  Boyer)  de.  —  Literat,  Blitglied  und 
(4  699—4744)  beständiger  Secretär  der 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris;  auch  Milglied  der 
Acad.  fran^aise  (B)  (BN), 

geb.    {  657,  Febr.  4  4,  Rouen, 

gest.  4  757,  Jan.  9,  Paris. 
Entretiens  sur  ia  pluralilö  des  mondes ,  Paris 
4686,  neue  Aufl.  n49(mitlialande's  Anmerkk., 
Ib.  4  800).  Elements  de  göomötrie  de  Tinfinie, 
Ib.  4  7S7.  Theorie  des  tourbillons  cartOsiens, 
Ib.  4  752.  Histoire  de  l'Acadämie  royale  des 
Sciences,  döpuis  son  Etablissement  jusqu'en 
4680.  Eloges  des  acad^miciens ,  8  vol.  41^ 
Paris  n49. 

Fottteaelle,  s.  Jolia-Fontenelle. 

Forbas,  John.  —  Schüler  von  S  h  e  p- 
herd,  Director  des  botanischen  Gartens 
in  Liverpool,  wurde  4  822  von  der  Horti- 
cultural  Society  in  London  zur  Erforschung 
des  südöstl.  Afrika  ausgesandt  (BG), 

geb.   4  799, 

gest.  4  824,  .  .  .  südöstl.  Afrika. 
Observations  on  the  climate  of  Penzance,  8*, 
Lond.  48S4. 

ForbeSi  James  David.  —  Prof.  d. 

Physik  an  d.  Univ.  zu  Edinburgh.   Mitgl. 

d.  Roy.  Society  zu  Edinburgh  und  der  zu 

London  (Or), 

geb.  1809,  Apr.  20,  .  .  . 
Norway  and  its  glaciers  visited  in  4  854,  Edinb. 
4  853  (Deutsch  von  E.  A.  Zaehold,  Leipz.  4  854). 
On  the  horary  oscillations  of  the  barometer 
near  Edinburgh  [Edinb.  Transact.  Vol.  XII, 
1884).  Experiments  in  which  an  electric  spark 
was  elicited  from  a  natural  magnet  (Ib.  id.). 
Experiments  on  the  electricity  of  tourmaline 
and other  minerals  etc.  (Ib.  id.).  Bxperim.  re- 
searches  regarding  certaio  vibrations,  which 
take  place  between  metallic  masses  haviogdiff. 

49 


771 


Forbin 


Forchhammer. 


772 


temperatures  (Ib.  id.).  Researches  on  heat, 
Ser.  I :  Oo  the  refract.  and  polartzal.  of  beat 
(Ib.  XlII,  iSH).  D»  Ser.  II :  4)  On  the  use  of 
the  therino-muUiplier  aiid  on  Ihe  polarizat.  of 
beat  by  toumialine,  2)  on  tbe  laws  of  polari- 
zat. of  beat  by  refraction,  3)  on  the  laws  of  po- 
larizat. of  beat  by  reflection,  4)  on  tbe  circu- 
lar  polarizat.  of  beat  (Ib.  id.).  Exprm.  roade 
in  diff.  partsofEurope  on  ierrestrial  magnetic 
tntensity  (Ib.  XIV,  4  840).  Researches  on  beat, 
Ser.  III:  4)  On  the  unequally  polarizable  na- 
ture  of  difT.  kinds  of  heat,  2)  on  tbe  depolari- 
zat.  of  heat,  9)  on  the  refrangibility  of  beut 
(Ib.  id.).  On  the  colours  of  steam  under  cer- 
tain  circuiiistances  (Ib.  id.).  The  colours  of 
the  atmosphere  etc.  (Ib.  id.).  On  the  diminu- 
tion  of  teniperature  with  bcigbt  in  tbe  atmo- 
sphere at  diff.  seasons  of  tbe  year  (Ib.  id  ). 
Research,  on  beat,  Ser.  IV:  On  the  effect  of 
the  mechanical  texture  of  screens  on  the  im- 
mediate  transmission  of  radiant  beat  (Ib.  XV, 
1 844)  Addit.  Exprm.  on  terrestr.  magnetismus 
in  diff.  partsofEurope  in  1887  (Ib.  id.).  On 
the  theory  and  construct^on  of  a  Seismometer 
etc.  (Ib.  id.).  On  the  determinat.  of  beights  by 
the  boiling  point  of  water  (Ib.  id  ).  On  a  pos- 
sible  cxplanat.  of  the  adapt.  of  tbe  eye  to  di- 
stinct  Vision  atdiff.  distances  (Ib.  XVI,  4  849). 
Some  exprm.  on  Ihe  teniperature  of  the  earth 
at  diff.  depths  and  in  diff.  soils  near  Edinburgh 
(Ib.  id.).  On  tbe  volcanic  geology  of  Vivarais 
(Ib.  XX,  4  853).  On  the  geology  of  the  Eildon 
Hills,  Roxburghshire  (Ib.  id.).  Fourther exprm. 
and  remarks  on  tbe  measurement  of  beights 
by  the  boiling  point  of  water  (Ib.  XXI,  4857). 
—  Oo  tbe  temperatures  of  bot  Springs  (Phil. 
Tr.  4886).  On  the  deficient  rays  in  tbe  solar 
spectrum  etc.  (Ib.  id.).  Oo  the  transpareocy 
of  tbe  atmosphere  and  tbe  law  of  extinction  of 
tbe  solar  rays  in  passing  through  it  (Ib.  4  842). 
On  tbe  viscous  theory  of  glacier  motion,  Pt.  I 
(Ib.  4  845).  D«  Pt.  II  and  Pt.  III  (Ib.  4  846).  II- 
lustrations  of  tbe  viscous  theory  of  glacier  mo- 
tion (Ib.  4  846).  —  Oo  the  Classification  of  co- 
lours (Pbilos.  Magaz.  Ser.  III,  Vol.  XXXIV, 
4  849).  An  Instrument  for  measuring  the  ex- 
tensibility  of  elastic  solid«  (Ib.  XXXV,  4  849). 
Oo  the  refractive  aod  dispersive  power  of  Chlo- 
roform (Ib.  id.).  Oo  the  determioat.  of  the 
eartb*s  density  (Ib.  id.).  Oo  tbe  alleged  evi- 
dence  for  a  physical  connexion  between  stars 
forming  binary  or  multiple  groups  etc.  (Ib. 
XXXVII,  4  850).  Oo  H.  HoaeleT*!  theory  of  tbe 
descent  of  glaciers  (Ib.  Ser.  IV,  Vol.  X,  4  855). 

ForblBy  Gaspard  Fran^ois  Anne 
de.  —  Anfangs  Militär  und  Malteser-Ritter, 
später,  wie  es  scheint,  Privatmann  (BN) 
(BGJ, 

geb.   474  8,  Juli  8,  Alx,  Provence, 

gest.  4780  etwa, 

Accord  de  la  foi  avec  la  raison  daos  la  maniöre 
de  präsenter  le  Systeme  physique  du  monde 
et  d'expliquer  les  differents  myst^res  de  la  re- 
ligion.  2  vol.  42*,  Paris  et  Cologne  4757.  Ex- 
position g<^om^(rique  des  priocipales  orreurs 
de  Vtwtoa  sur  la  göo^ratioo  du  cercle  et  de 


Tellipse,  4  2^  Paris  4764.  E Immens  des  forces 
centrales,  8^  Ib.  4  774. 

Foroadel,  Pierre.  —  Nachdem  er 
sich  in  Italien,  namentlich  in  Rom,  lange 
aufgebalten,  wurde  er  4  560,  durch  R a  m  us. 
Prof.  d.  Mathematik  am  College  royale  in 
Paris,  an  Stelle  von  J.  Pena  (ß)  (BSj, 
geb.  erste  Hälfled. XVI.  Jahrb.,  Beziers. 

gest.  4  576  etwa Paris.' 

Arithmötique  par  les  gects,  Paris  4SS8.  De- 
scf  iption  d'un  anneau  solaire  coovexedescntte 
et  dämonlree  de  l'inventioo  de  P.  Famdal, 
Ib.  4  569.  —  Übersetzungen  des  SvUid  (Geo- 
metrie 6  Bücher,  Musik),  Proklvs,  AreUaMdM, 
Aatoljkos,  des  Oemma  Triaiiis,  des  Ortmtim 
Finaens  usw. 

*  fest  1573,  .  .  .  iBG), 

Forohhammery  Johann  Georg.  — 
Dr.  Pbil.,  folgweise  Docent  (1 822)  n.  Leclor 
(4  823)  d.  Chemie  und  Mineralogie,  dann 
(4  835)  Prof.  d.  Mineralogie  an  d.  üniv.  zu 
Kopenhagen,  Prof.  d.  Chemie  u.  Mineralo- 
gie an  d.  polytechn.  Schule  daselbst  seit 
4829,  u.  Lehrer  d.  Physik  u.  Chemie  an 
d.  Seeacademie  daselbst  seit  4  835.  Mil^. 
d.  königl.v  Dan.  Gesellscb.  d.  Wiss.  seit 
4  825  (EJ, 

geb.  4  794,  Juli  26,  Husum,  Scbleswir 
De  Mangano,  Havn.  4820.    Krislallograpbif. 
Ib.  4  883.  Danmarks  geognostiske  Forbold.  Ib 
4  885.  —  Om  Faeröeroes  geognostiske  Beskaf- 
fenhed  (Danske  Vid.  SelskabsSkrifl.,  4*  Rli  11 
4  824).   Om  de  geogoost.  Forhold  i  eo  Deel  af 
SjUllaod  og  Naboöeroe  (Ib.  id.).  Om  et  Pro%e- 
middel  paa  Platio  (Ib.  III,  4828).   Geogn.  l  o- 
dersögelsei*  paa  Rügen  osv.  (Ib.  id.).    Coder- 
Sögelse  om  Opriodelsen  og  de  oaemere  Be- 
standdele  af  oogle  af  de  vtgtigsfe  Leerarter 
(Ib.  V,  4832).  Undersögelseafet  oyt  Mineral. 
Oerstedin,  fra  Arendal   (Ib.  VI,  4887).    Um 
Vandets  böiere  Stand  paa  Bornholm  (Ib.  id  ) 
Methode  af  aoalysere  kiselsure  Saite  (Ib.  i«l   . 
Geogoost.  Foraodrioger  i  Daomark  (Ib.  id 
Tekoretio  og  Phylloretin  (Ib.  id  ).  Om  de  bore- 
holmske  Kul formationer  (Ib.  VII,  4  888;.  ^Oa» 
Isomorpbieo  (Tidskrifl  f.  Naturvidensk.  I\ 
Over  Niveauforandringar,  der  In  den  on««- 
reode  Jordperiode  bave  fuode  Sted  ved  dt 
daoske  Kyster  (Förbaodl.  SkandfnaT.  Netur- 
forskare,  Götbeborg  4  829).   Geognoat  Beobt 
über  Schonen  u.  Borohohn  (Verbandl.  d.  G^ 
sellsch.  oaturf.  Fr.  in  Berlin  I}.   Cberd.  BJ- 
düng  d.  Ostsee  (Falek'aSUaUbürKl.  Mag.  VII 
Über  d.  Entsteh,  u.  Verändr.  d.  Maneben   l>* 
Neu.  Mag.  I).   über  dauernde  Niveauver^adr 
u.  Spuren  von  Überflutb.  an  d.  Westktiate  \%m 
Schleswig  (Ib.  VI).  Geognost.  Studien  am  Mee- 
resufer (Leonh.  u.  Brona'a  Jahrb.  4844).  tber 
d.  Zusammensetx.  d.  Poraellaiierdo  am!  ihr« 
Entsteh    aus  Feldspatb  (Pegf.  Ann.  XX3C%\ 
4  835).   Über  Einwirk.  d.  KochMltea  bnt  Btid 
d.  Mineralien  (Ib.  XCI,  4884).  Oo  a  sali  co»- 
posed  of  suipburio  acid ,  peroiid  of  iroa  eml 


773 


Porchhammer 


Forreat. 


774 


■mmoaia  (Ann.  of  Phil.  XXI,  4SSa).  —  Noch 
mehre  Aufsätze  in  diesen  u.  anderen  Zeitschr., 
namenU.  in:  Oversigt  over  d.  Koiigt.  Danske 
Vid.  Selsk.  Forhandlinger. 

Forohhammer,  Paul  Wilhelm.  — 
Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Philologie  u.  Archäologie 
ao  d.  Cniv.  zu  Kiel.  Machte  zwei  Reisen 
nach  Griechenland  u.  d.  Levante.  Bruder 
des  Vorigen  (CLJ, 

geb.  4  803,  .  .  .  Husum,  Schleswig. 
Der  kopaische  See  und  seine  unterirdischen 
Abzugskanttle  (Pogg.  Ann.XXXMlI,  4836].  — 
Viel  Artchfiologisches. 

FordoSy  M  a  th  u  ri  n  J  ose  [)  h.  —  Phar- 
macicn  en  chef  beim  Hospital  St.-Anloine 
in  Paris  (Or), 

geb.  1816,  Nov.  3,  S^rent,  Dep.  Mor- 

bihan. 
Mit  A.  <Hlis  fol{;ende  Arbeiten  :  Sur  un  nouvcl 
oiacide  du  soufre  (Ann.  chim.  phys.  S6r.  HI, 
T.  VI,  4841).  Sur  les  combinaisons  du  soufre 
et  loiyg^ne  (Ib.  VIII,  4  843).  Analyse  des  com- 
poüi^s  oxyg^nös  du  soufre  (Ib.  IX,  4  843  et 
XXII.  4848).  Action  du  perchlorure  d'or  sur 
l'h>posalflte  de  soude  (Ib.  XIII,  4  845).  Action 
du  soufre  sur  la  potasse,  la  soude  et  leurs  car- 
bonates  (Ib.  XVIII,  4  846).  Nouv.  m<^m.  sur 
les  ocides  du  soufre  (Ib.  XXII,  1848).  Sur  les 
arides  thioniqucs  (Ib.  XXVIII,  4  850).  Sur  le 
>uirure  d'azote  de  Mr.  Oregory  (Ib.  XXXII, 
1H5I).  —  Sur  la  llqueur  d'or  employ^e  en  pho- 
tof;raphie  (Compt.  rend.  XVII,  4843).  Sur  la 
production  d'un  compos^  cyanique  et  du  bio- 
\ide  d'azote  dans  la  combust.  du  pyroxyle  (Ib. 
X.XIII,  4846).  Sur  l'analyse  commerciale  du 
c>anure  de  potassium  (Ib.  XXXV,  4  852). 

Fordyoei  George.  —  Dr.  Med.,  pract. 
Arzt  in  London,  wo  er  auch  chemische 
\orlesungen  hielt;  seit  4770  Arzt  am  Tho- 
mas-Hospital daselbst,  seit  4776  Mitgl.  d. 
Koy.  Society  u.  seit  4787  Mitgl.  d.  College 
of  Physicians  (BD)  (BDSJ, 

geb.   4  736,  Nov.  4  8,  Aberdecn, 
gest.  4  802,  Mai    25,  London.* 
Elements  of  agriculture  and  Vegetation,  Edinb. 
1765.  A  treatise  on  the  digestion  of  food,  Lond. 
1794.  On  the  ligbt  produced  by  innaromation 
Phd.  Tr.  4  776).  Examination  on  various  ores 
Ib.  4  779).  A  new  method  of  assaying  copper 
«res  (Ib.  4  780).   On  the  loss  of  weiglit  in  ho- 
dtes  wben  melted  or  heated  (Ib.  47K1).    Ex- 
periments on  the  nature  of  heat  (Ib.  4  787). 
On  muscular  motion  (Ib.  4  788).  On  the  cause 
n(  ihe  additionill  weight  of  melals  on  beinK 
raicined  (Ib.  4  792).  Account  of  a  new  pendu- 
lum  ;lb.  4794). 
*  r^  Jani  25  (BC). 

Forest  du  Ohesiie,  Nicolas.  -- 
Josuit,  der  zu  Pont-<^-Mousson  Blatheinalik 
und  dann  zu  Rheiros  Theologie  lehrte,  .spä- 


ter (4  638)  zu  Rom  in  deu  Cisteroienser- 

Orden  trat  (BEJ,  i;, 

geb.   4  595,  .  .  .  Chesne-Ie-Populeux, 

bei  Vouziers, 

gest.  4  650, 

Les  fleurs  des  pratiques  du  compas  de  Pro- 
portion, Paris  4639.  Selectae  dissertationes 
physico-matbematicae,  2  vol.  4**,  Ib.  4647.  — 
Theologisches. 

Forfalty  Pierre  Alexandre  Lau- 
rent. —  Schiflsbaumeister;  seil  4  78  4,  wo 
er  Mitgl.  d.  königl.  Marine^Acadeniie  ward, 
mit  mannigfaltigen  in  das  Fach  d.  Schiffs- 
baus einschlagenden  Aufträgen  seitens  d. 
Regierung  betraut;  4  800  Marinemini.ster  u. 
Inspector  der  gegen  England  bestimmten 
Flotille  (B)  (BN)  (BG), 

geb.   4  752, Rouen, 

gest.  4  807,  Nov.  8,  Rouen. 
Trailö  öi^ment.  de  la  m^ture  des  vaisseaux, 
Par.  4  788  (Nouv.  ^dit.  von  £.  WaUlaame,  Ib. 
4  84  5).  Viele  d.  Marine- Academie  übersandte 
Abband  IL  u.  erstattete  Berichte,  sowie  viele 
Artikel  im  Dictionnaire  de  la  Marine  roecha- 
nisch-techn.  Inhalts.  « 

Forkeil  Johann  Nicolaus.  —  Dr. 
Phil. ,  Üniversiläls-Musiklehrer  in  Göttin- 
gen (P), 

geb.   4  749,' Febr.  22,  Meeder,  Coburg, 
gest.  4  84  8,  März  20,  Göttingen. 
Allgemeine  Geschichte  derMusik,  2  Bde,  Leip- 
zig 4788— 4804. 

Formaili  Simon.  —  Arzt  und  Astro- 
log,  erst  in  London,  dann  daneben  in  Lam- 
bcth  practicirend ;  seinerzeit  viel  Aufse- 
hen erregend  (BD), 

geb.   4  552,  Dec.  30,  Quidhamb.Wil- 

ton,  Wiltshire, 

ge.st.  4G44,  SepL  42,  London.* 
Verfasste  viele  Schriften  über  Alchemie,  Magie 
u.  Astrologie,  die  theils  im  Asbmolean  Mu- 
seum, theils  im  British  Museum  aufbewahrt 
werden. 

*  SUrfo  plötzlich  io  einem  Boot  auf  der  Tbemie. 

Fomely  Jons.  —  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Upsala,  Pastor  zu  Fundbo  (J), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  679,  Febr.  47,  .  .  . 
Ijranographia.    De  lumine  et  maculis  lunae. 
De  conieta.   De  natura  et  objecto  optires. 

Forrest,  Thomas.  —  Capitän  in  der 
brittischen  Marine,  der  sich  um  die  Erfor- 
schung der  Sundi.schen  Inseln,  der  Mo- 
lucken,  Neu-Guinea  usw.  grosso  Verdienste 
erworben  hat  (BS)  (BG). 

geb England, 

gest.  1802  etwa, 

49  • 


775 


Foraell 


Porater. 


776 


A  voyage  to  New-Guinea  and  tbe  Moluccos  etc. 
in  the  years  4774 — 76,  Lond.  4  779.  A  treatise 
on  the  monsoons  in  East-Indies,  Ib.  4  783.  A 
voyage  from  Calcutla  to  tbe  Mergui  Archipe- 
lago,  Ib.  4  792. 

Foimelli  Carl  af.  —  Oberstlieutenant 
in  d.  schwed.  Armee  und  Oberdirector  des 
Landvermessungs-Contor  (S)  (G.  1848^, 
geb.    1783,  HSrz4  8,  Frälsegfirden, 

Sköttorp,  ♦ 

gest.  4  848,  Oct.  25,  Stockholm. 
Viele  Land-  u.  Seekarten  von  Schweden  u.  ein- 
zelnen Provinzen  desselben.  —  Statistisches. 

*  In  Skarabor^l&n. 

ForsolleSi  Jacob  Henrik  af.  — 
Berghauptmann  bei  der  Silbergrube  zu  Sala 

(Or), 

geb.   1785,  Dec.  27,  SlrÖmfors  Bruk,  * 

gest.  4  855, 

Anmtirkningar  rörande  temperaturen  i  Fablu- 
grufva  (Vet.  Acad.  Handl.  4  8S4). 

*  In  NyUndilftn,  Finnland. 

Forslns  (Helsingforsius),  Siegfried 
Ar  onus  (Aronsen).  —  Prof.  d.  Astrono- 
mie und  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Upsala 

(GzJ  (S)  (A), 

geb Helsingfors,  Finnland. 

gest.  4  637,  .  .  .  Upsala. 
Berättelse  om  Cometen  4607.  ündervisning  om 
nagra  Cometer.  Minerographia  seu  de  metallis 
et  fossilibus,  Stockholm  4  643  (Schon  4  64  3  ge- 
schrieben). Gab  neun  Jahre  hindurch  Kalen- 
der heraus  und  sechzehn  Jahre  lang  Progno- 
stica.  Half  auch  Lappmarken  vermessen. 

FonkiU,  P  e  h  r.  —  Dr.  Phil.  (Götling.), 
Prof.  d.  Naturgeschichte  an  d.  Univ.  zu  Ko- 
penhagen ;  machte  auf  königl.  Befehl  in  den 
J.  4764 — 63  mit  K.  Niebuhr  u.  Anderen 
eine  wissenschafll.  Reise  nach  dem  Orient 
(Gz)  (S), 

geb.   4  736, Upland,  Schwed., 

gest.  4  763,  JuH  4  4,  Djerim,  Arabien, 
Beobachtungen  überd.  Silurus  electricus,  über 
das  Leuchten  des  Meeres  usw.  auf  seiner  Reise 
in  Arabien  (4  764 — 63),  deren  Früchte  gesam- 
melt sind  von  X.  Kiebnhr  in :  Flora  aegy  ptiaco- 
arabica,  Havn.  4  775  ;  Descripliones  animalium 
etc.  quae  in  itinere  orientali  observavit,  Ib. 
4  775  ;  Icones  rerum  naturalium  etc.,  Ib.  4  776. 

Forster,  Johann  Reinhold.  —  An- 
fangs reformirter  Prediger  zu  Nassenhuben 
oder  Nassenhof  bei  Danzig  (4753) ;  machte 
4  765  im  Auftrage  d.  russ.  Regierung  eine 
Reise  nach  Saratow  an  d.  Wolga,  war  dann 
(4  7  66  —  67)  Prof.  d.  Naturgeschichte,  sD 
wie  Lehrer  d.  PYanzÖsischeu  u.  Deutschen 
an  d.  Dissenter-Academie  zu  Warringion 


in  Lancashire,  begleitete  später  Capt.  Cook 
als  Naturforscher  auf  seiner  zweiten  Welt- 
reise (4  772 — 75)  und  ward  endlich  4780 
Prof.  d.  Naturgeschichte  an  d.  Univ.  Halle. 
Dr.  Med.  (4781)  u.  Juris  (4775,  Oxford) 
(N.  Sehr,  Gesellsch.  naturf.  Fr.  l\)  (M), 

geb.   4729,  Oct.  22,  Dirschau, 

gest.  1798,  Dec.  9,  Halle. 

An  intboduction  to  mineralogy  etc.,  8*.  Lond. 
4  768.  An  easy  method  of  classing  mineral  sub- 
stances,  8^,  Ib.  4  772.  Observations  madedur- 
ing  a  voyage  round  the  world  on  physical  geo- 
graphy,  natural  history  and  ethic  philosophy, 
4^  Ib.  4  778  (Deutsch  von  seinem  Sohne.  8^ 
Berlin  4  783).  Von  Verbessr.  d.  Lohgärberei 
usw.,  Halle  4  784.  Anleit.  d.  Kalch  u.  Mörtel 
so  zu  bereiten,  dass  die  damit  aufzuführenden 
Gebäude  ungleich  dauerhafter  seyn  usw.,  Ber- 
lin 47^2.  Samml.  von  Abhandl.  Ökonom,  u. 
techn.  Inhalts,  Halle  4784.  Geschichte  d.  Ent- 
deckungen u.  Schiffahrten  im  Norden,  Frankf. 
a.d.  0.4  784  (Engl.  Lond.  4  786).  Magazin  von 
merkwürd.  neuen  Reisebeschreibungen  usw.. 
4 6  Bde.  8**,  Berl.4  790— 98.  Onomatologia  nova 
systematis  oryctognosiae  etc. ,  Halae  4  795.  Bei- 
träge z.  Völker-  u.  Länderkunde  (mit  H.  G. 
Sprengel),  8  Bde.  Lelpz.  4  784  —83.  Neue  Theo- 
rie über  d.  Flug  d.  Vögel  nach  d.  Grundsätzen 

d.  Aerostatik  (Berlin.  Monatsschr.  4  784).  Beobb. 
über  d.  Eis  (Höpfiier's  Magaz.  4  788).  Versuch 

e.  Theorie  über  d.  Ursache ,  welche  d.  Blätter 
d.  Pflanzen  veranlasst,  im  Sonnenlicht  die  faule 
Luft  zu  reinigen  usw.  (Götting.  Magaz.  1, 4  780). 
Über  Bnffon's  Epochen  d.  Natur  (Ib.  id.).  tber 
d.  Natur  d.  Feuers  u.  d.  Elektricilät  (Grell, 
Neue  Entdeck.  XII,  4784).  —  Viel  Naturhisto- 
risches und  noch  mehr  Übersetzungen. 

Foimtor,  Johann  Georg  Adam.  — 
Sohn  des  Vorigen.  Nachdem  er  seinen  Va> 
ter  auf  der  Weltreise  von  4  772 — -75  als 
Naturforscher  begleitet  hatte,  folgweise  Prof. 
d.  Naturgeschichte  am  Carolinum  zu  Cassel 
(4  779),  Prof.  d,  Naturgeschichte  an  d.  Univ. 
zu  Wilna  (4  78i),  Oberbibliothekard.  kur> 
fürstl.  Bibliothek  zu  Mainz  (4  788)  u.  end- 
lich (4  793)  Agent  du  conseil  exöcutif  in 
Paris  (M)  (Oett), 

geb.   4  754,  Nov.  26,  Nassenhuben  bei 

Danzig, 
gest.  479i,  Jan.  4  2,  Paris. 

Mit  G.  C.  Idohtenberg :  Göttingisches  Magazin 
für  Wissenschaft  u.  Literatur,  3  Jahrg.  GöU. 
4  780—82. —  Botanisches;  viele  Übersetzun- 
gen, besonders  von  Reisewerken  ;  Antheil  an 
den  Werken  des  Vaters.  —  S.  sömmtl.  Schrif- 
ten von  6.  0.  Oervinui,  9 Bde.  Leipz.  4  843—44. 

Forster,  Jacob.  —  Prof.  d.  Minera- 
logie zu  St.  Petersburg ;  in  den  letzten  Jah- 
ren Privatmann  (Leonhard,  mineralog. 
Taschenb.  4  807^, 


777 


Forater 


Fortia. 


778 


geb.   1739  etwa, 

gest.  1806,  Hai  27,  St.  Petersburg. 
A.  a.  0.  keine  Scliriften  genannt.   Besass  eine 
»grosse  MiDeralien-Sammiung,.die  er  dem  russ. 
Bergcorps  Tür  50000  Rubel  verkaufte. 

Forsieri  Tbomasignatius  Maria. 
—  Dr.  Med.,  Privatmann,  in  späteren  Jah- 
ren auf  seinem  Landgut  bei  Hartwell,  Sus- 
sex, lebend ;  häufige  Reisen  nach  dem  Con- 
tinente  machend.  Mitgl.  d.  Meteorolog.  u. 
d.  Astronom.  Society  in  London  (BGJ, 
geb.   1789,  Nov.  9,  London, 

gest.  1850  etwa, 

Joarnal  of  the  weather,  1805.  Researcbes 
about  atmospheric  pbaenomena ,  Lond.  4  849, 
9'^edit.  4  823.  ReflectionsoQspirituous  liquors, 
Ib.  4  84  3:  W^aroi;  ^loarffielttt  notis  et  colla- 
tione  scriptorum  illustrata ,  Ib.  4  84  3.  Obser- 
valions  od  the  casual  and  periodical  influence 
(if  the  atmosphere  in  Diseases,  Ib.  4847.  Per- 
ennial calendar.  Ib.  4  894.  Circle  of  seasons 
and  key  to  the  alnaanack  and  calendar,  Ib. 
(^28.  Essay  on  the  atroospberical  origin  of 
epidemic  diseases,  Ib.  4830.  Beobachtungen 
über  d.  Einfluss  d.  Luftdrucks  auf  d.  Gehör, 
Frankfurt  4885.  Observations  sur  t'influence 
des  comötes,  en  r^ponse  ä  Mr.  Arago,  4  886.  — 
S(>ecimen  of  a  new  nomenclature  for  meteorolo- 
Kical  science  (TUlooh,  Phil.  Mag.  XLVII,  4  84  6). 
On  alternating colours  ofslars  (Ib.  XLVIII,  4  84  6 
u.  XLIX,  484  7).  A^ronautics  applied  lo  meteo- 
nilogy  (Ib.  LI,  4848).  On  falling  Stars  (Ib.  LVII, 
1824;.  Oo  simultaneous  thunder-storms  (Ib. 
LX,  4832).  On  the  Variation  of  reflective,  re- 
fractive  and  dispersive  powers  of  the  atmo- 
«>j>here  (Ib.  LXIII,  4824.  —  Arago  darüber, 
.\nn.  cbim.  phys.  XXVI,  4  824). 

Forstaers  Alexander  Karl  Phi- 
lipp, Baron  von.  —  OfDcier  in  d.  preuss. 
Armee,  als  Oberstiieutenant  verabschiedet. 
Liiige  Zeit  Lehrer  an  der  allgem.  Kriegs- 
schule und  am  Gadettcncorps  in  Berlin, 
auch  Mitgl.  d.  Mililär-Examinalions-Com* 
uiLssion  (M.ll;  (GB.iSt^J, 

geb.  4798,  März  4  8,  Potsdam. 
Sammlung  neuer  arithmet.  und  algebraisch. 
Aiif;:aben,  Berl.  4  84  9.  Lehrgehiiude  d.  Mathe- 
matik. 2  Bde.  Ib.  4  820.  Einige  Betrachtungen 
ulierd.  Weltgebaude,  Ib.  4825  (2.Aufl.U46). 
finindriss  d.  Elemente  d.  rein.  Mathematik, 
i  Bde.  Ib.  4  826-29.  Die  SphSrik  oder  Lehrb. 
d  (Sphärisch.  Geometrie  u.  Trigonometrie,  Ib. 
4H27  Lehrb.  d.  tbeoret.  Mechanik,  2  Bde.  Ib. 
4X31^34.  Leitfad.  für  d.  Vortrug d.  Elemente 
d.  Astronomie,  Ib.  4  837. 

ForÜA dlTrban,  Agrirole  Josei^h 
Fran^ois  Xavicr  Pierre  Esprit  Si- 
mon Paul  Antoine,  Marquis  de.*  — 
Erst  Oflicier  in  d.  französ.  Armee,  später 
Oberst  d.  päpstl.  Miliz  in  d.  Grafscliufl  Ve- 
niissin;   vom  Ausbruch  der  Bevolution  an 


als  Privatmann  in  oder  bei  Paris  lebend. 
Freies  Mitgl.  d.  Acad.  des  fnscriptions  et 
Beiles  Letlres  (BCJ  (BN)  (BG)  fG,  4  843;, 
geb.  4756,  Febr.  4  8,  Avignon, 
gest.  4  843,  Aug.  4,  Paris.** 
Trait^  d'arithmötique,  Avignon  4784  et  4794. 
Traitö  des  progressions  par  addition,  präc^de 
d'un  Discours  sur  la  näcessit^  d'un  nouv.  Sy- 
steme d'arithmötique,  termin6  par  de  nouv. 
vues  sur  la  quadrature  du  cercle,  Paris,  3"^ 
^dit.  4  795.  Discours  sur  les  nombres  poly- 
gones,  figurös  et  pyramidaux  de  tous  les  or- 
dres,  Ib.  4  795.  Histoire  d'Aristarqae  de  Samos 
suivie  de  la  traduction  de  son  ouvrage :  Sur 
les  distances  du  soleil  et  de  la  lune,  Ib.  4  84  0. 
Principes  des  sciences  mathömatiques  etc., 
Ib.  4  844.  —  Verfasser  d.  Geschichte  d.  Optik 
in  Hontaela*!  Hist.  d.  Math.  vol.  III,  und  Mit- 
arbeiter an  d.  neuen  Aufl.  der:  Art  de  v^rifier 
les  dates.  —  Viel  Historisches,  Archäologi- 
sches etc. 

*  Verdankt  die  vielen  Vornamen  dem  Umstände,  dais 
der  ganze  Magistrat  von  Avignon ,  der  seinen  Vater 
im  Jahr  vorher  mm  Landvogt  (viguier)  ernannt  hatte, 
bei  ihm  Patha  war. 

**  gest.  Aug.  3  {AB,  1844). 

Förtla,  ...  —  Prof.  d.  Mathematik  in 

Brest  (LB), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  796,  .  .  .  Brest. 
Observ.  du  passage  de  Venus  sur  le  disque  de 
soleil  4  769,  Juin  3  (Mäm.  de  Brest,  T.  I).   Ob- 
serv. de  r<^elipse  du  soleil,  4  764,  Avr.  4  (M<:>m. 
Sav.  6trang.  T.  VI). 

Fortlli,  ...  —  Mechanicus  ui  Paris. 
Mitglied  des  Bureau  des  Longitudes  (M.  E. 
4  797.  IV;, 

geb.  4  750,  Aug.  9,  Mouchi-Ia-Ville,* 
gest.  4  83  4  (wahrscheinlich). 
Berühmt  durch  viele  von  ihm  verbesserte  oder 
sehr  vollkommen  gearbeitete  physikal.  Instru- 
mente, namentlich:  Pendel ,  Waagen ,  Baro- 
meter, Luftpumpen,  Declinatorien,  Inclinato- 
rien,  Maasse  etc. 

*  bei  Clennont  en  Beauvoists. 

FortiSy  Giovanni  Battista,  genannt 
Alberto.  —  Abbate,  Augustiner,  erst  in 
Bom  lebend,  später  viel  auf  Reisen,  zuletzt 
Bibliothekar  in  Bologna.  Mitgl.  d.  Sog.  Ita- 
liana,  des  ital.  Nationai-Instituts  und  der 
Acadcmie  zu  Padua  (Mem,  Soc,  Ital.  WS ) 
(Nuov.  Sagg.  Padov.  \)  (VP)  (Tp)  (BN)  (BG), 
geb.  4  74  4,  Aug.  .  .,  Padua,* 
gcsL  4  803,  Oct.  24,  Bologna, 
Saf^io  d'osservazioni  sopra  Tisola  di  Cherso- 
ed-Osero,  4^  Venez.  4  774.  Viaggio  in  Dalma- 
zia,  2  vol.  4^,  Ib.  4  774.  Della  valle  vulcanico- 
marina  di  Romca,  4^  Ib.  4  778.  Lettere  geo- 
graßco-fisiche  sulla  Calabria  e  sulla  Puglia, 
Nupoii  4  784.  Della  ossa  di  elefanti  etc.  de' 
monti  di  Romagnuno,  nel  Veronese,  Vicenza 
4  786.  Del  nitro  minerale ,  4  787.  Tre  Lettere 
etc.  intorno  alle  produzioni  fossili  dei  monti 


779 


Fortanatns 


Fothergill. 


780 


Euganei,  Cesona  1794.  Mömoires  pour  servir 
&  rhistoire  naturolle  et  principalement  ä  l'o- 
ryclographle  de  l'Italio  et  des  pays  adjacents, 
S  vol.  8*,  Paris  1802.  Viele  Aufsätze  in  ital. 
u.  franz.  Journalen. 

•  feb.  1741,  .  .  .  Vicenia  (Olf), 

Fortvnato8|  s.  Ferrari,  GeroDimo. 

Fosoarinl,  Paolo  Antonio.  — Gar- 
melilermönch ,  Lehrer  der  Theologie  und 
Philosophie  in  Neapel  u.  Messina  (B)  (BN) 
(BG), 

geb.  1 580  etwa, . . .  Venedig  od.  Neapel, 

gest.  1616 

Lettera  sopra  I'upinione  de'  Pittagorici  e  del 
Copamioo,  della  mobilitä  della  Terra  e  stabi- 
Uta  del  Sole,  e  il  nuovo  pittagorico  sistema  del 
mondo,  4*,  Napoli  4  64  5  (Eine  der  ersten  Schrif- 
ten, die  sich  für  das  copernicanische  System 
aussprach,  dafUr  aber  schon  4646  mit  dem  In- 
terdict  der  Inquisition  belegt  ward). 

Fossiy  Charles  Louis  Fran^ois. 
—  Ingenieur  in  d.  französ.  Armee,  zuletzt 
Oberstlieulenant  u.  Commandant  von  Hü- 
ningen (BG), 

geb.   1734,  Aug.  25,  £couen, 

gest.  18  42,  Juni  19,  Paris. 
Chemin^e  ^conomique,  ä  laqueüe  on  adapte 
la  möcanique  de  Fraiüdiii,  Paris  4  786.  Ele- 
ments d'arithm^tique  et  de  g^om^lrie  ä  l'usage 
du  r^giment  d'infanterie  du  Hol.  —  Militar- 
schriften. 

Fossombronl ,  Vittorio,  Graf.  — 
General-Lieutenant,  Kricgsmini.ster  u.  Mi- 
nister des  Auswärtigen  in  Toscana.  Cor- 
respond.  d.  franz.  National-Inslituts  (Necro- 
logie  par  Si.  -  M  aurice- C  ahany  yl.l), 
geb.  1754,  Sept.  15,  Arezzo,  Toscana, 
gest.  1844,  Apr.  4  3,  Florenz. 
Sar  les  öquations  irri^ductibles  du  8"^  dögrö, 
Pise  4  778.  Essai  sur  Tintensitö  de  la  luror^re, 
4  782.  Sur  T^quation  conditionelle  et  sur  l'in- 
ventton  du  Brachistocbrone,  ou  Examen  de  la 
preface  du  mathömaticien  Farroni,  4  794.  Sur 
ie  principe  de  la  vetocit^  virtuelle,  4  796.  Es- 
sai sur  l'amelioration  des  Marais-Pontins,  Ve- 
rona 1805.  —  Sopra  la  distribuzione  delie  al- 
luvioni  (Mem.  See.  Ital.  111,  4  786).  Sopra  la 
salinazione  artiGciale  (Ib.  VII,  4  794).  Mem. 
della  reflistenza  e  dell'  urto  dei  fluidi  (Ib.  IX, 
1802).  Saggto  sopra  il  moto  degli  animali  e 
sopra  i  trasporti  (Ib.  XII,  4  805).  Sopra  la  mi- 
sura  delle  forze  muscolari  (Ib.  XllI,  4  807). 
Sulla  boniflcazione  delle  Paludi  Pontine  (Ib. 
XVII,  184  5).  Sopra  alcuni  esperimenti  idro- 
metrici  (Atti  di  Siena,  IX,  4  808). 

FeMOmbniBO,  Angelode.  —  Lebte 
in  der  zweiten  Hälfte  des  fünfzehnten  Jahr- 
hunderts; sonst  nichts  über  ihn  bekannt 

(BG), 

De  motu  lorali,  4*,  Venet.  4494.  Tiactalus 
de  velocitale  motus,  fol.    Ohne  Ort  und  Jahr). 


Fosteri  SamueL*  —  Prof.  d.  Astro- 
nomie ara  Gresham  College  in  London,  erst 
ira  J.  1636,  dann  von  1641  an  (BD), 
geb Norlhamptonshire, 

gest.  1652,  Juli  ..,  London. 
The  description  and  use  of  a  small  portable 
quadrant  for  the  more  easy  findiog  of  tbe  hoor 
ofazimuth,  4^  4  624.  Tbe  art  of  dialling,  4*. 
4  638.  —  Poslbuma  Foiteri,  containing  tbe  de- 
scription of  a  ruier  upon  wbich  are  inscribed 
divers  scales,  4^  1652.  Four  treatises  oo  dial- 
ling, 4654.  The  sector  altered  and  other  soale« 
etc.  invented  by  Mr.  Fester  and  now  publisbed 
by  W.  Lejbonnie.  Miscellanies  or  matbemati- 
cal  lucubrations  of  Mr.  8.  Fester,  pablisbed  h\ 
J.  Twysdea. 

*  Nicht  ta  rerwechwln  mit  William  Fotter,  ri- 
nem  PriTatlebrer  d.  Mathematik  in  London,  Vvrfe»» 
■er  Ton :  The  circle  of  proportioo  and  tbe  bomAot&l 
inttrument  etc.,  1 633,  und  mit  Mark  Fotter,  aack 
einem  Zeit^enoewn ,  welcher  schrieb:  Treatüe  oa 
Trigonometrie. 

Fester,  Henry.  —  OfGcier  in  d.  biit- 
tischen  Marine,  zuletzt  Schiffs-Cominander. 
Begleitete  Capt.  E.  Parry  auf  seiner  zwei- 
ten Nordpol- Expedition,  und  commandirlr 
darauf  das  Schiff  »Chanticier«,  mit  dem  er 
4  828  auf  Befehl  d.  Admiralität  eine  Rei-<* 
in  die  süd-amerikan.  Gewässer  zum  Sc- 
hüfe a.stronom.  und  physikal.  Beobachtuu* 
gen  antrat.  Mitgl.  d.  Astronom,  und  d.  Ro\ 
Society  (ABO), 

geb.   4  797  etwa,  .  .  Woodplampton. 

Lancasbire, 

gest.  1831,  Febr.  5,  Chagres-FIus>.  • 
Voya^e  of  discovery  to  tbe  South  AtlaotH* 
Ocean,  2  vol.  8^  Lond.  4  834  (publishrd  b\ 
Webster).  Account  of  experimeDls  roade  ^i\h 
an  invariable  pendulum  at  Greenwich  and  %\ 
Port  Bowen  (Phil.  Tr.  4  826).  ObservatiOM  oa 
tbe  diurnal  Variation  of  tbe  magnetic  ne^llc 
at  Wbale  Fi.sh  Islands  (Ib.  id.).  MagoeUcaloL. 
servaltons  at  Port  Bowen  (Ib.  id.).  Repetitaon 
of  Mr.  Cbristie'B  experiments  on  tbe  ma^B^ti-' 
property  imparted  to  an  iron  plate  b>  n*t«- 
tion,  at  Port  Bowen  (Ib.  id.\  Obs.  todeier- 
mine  the  amount  of  almospberical  refract  a: 
Port  Bowen  (Ib.  id.  et  4827).  On  tbe  cban£i^ 
of  magnetic  intensity  in  tbe  dipping  and  h«T- 
zontal  needles  at  Treurenburgh  Baj  ,  Spitz- 
bergen (Ib.  4828).  —  Experiments  madc  I-« 
tbe  lata  Capt.  F.  with  the  pendulum  lo  h.« 
scientiCc  voyage  4828 — 34  uMem.  A^.  S< 
VII.  4834). 

*  ItthmuB  von  Panama.  Ertrank,  iodetn  er  a««  A«« 
Canoe  Sei. 

FothergiUi  John.*  —  Dr.  Med. 
pract.  Arzt  in  London  seit  1740.  Mil{tl.  •• 
Roy.  Society.  Quäker  (BD)  (Mem.  Soc.  rpy. 
med.  1780  et  8  4;, 

geb.  1 7  4  2,  Gel.  4  3, Carr-End,  Vorksh..^* 

gest.  4  780,Dec.  26,  Londoo. 


781 


Foncanlt 


Fourcroy. 


782 


Oo  tbe  origin  o(  amber  (Phil.  Tr.  1744).  Ac- 
rouDl  of  Xnight'i  noagnetical  machiae  (Ib. 
1776).  —  Medicio  iscbes. 

*  Xieht  lu  rerwecbseln  mit  Anthony  Fother^ill, 
prmet.  Ant  lu  Northaoipton  und  Bath,  Ton  dem  man 
hat:  On  the  nature  and  qualitie«  of  Cheltenham  wa- 
ter, Lond.  1785.  OlMwrTationa  made  durinf  the  last 
frott  at  Nortbampton  (Phil.  Tr.  1776).  Account  of 
the  eure  of  8t.  Yitua^  dance  by  electricity  (Ib.  1779). 
On  the  application  of  chemiatry  to  a^cullure  and 
««onomy  (Bath  Agricult.  8oc.  Vol.  111). 
**  geb.  Min  8  (B)  (BJVT)  (BG), 

Foooattlty  Jean  Bernard  L^on.  — 
Sohn  eines  Buchhändlers  in  Paris ;  seit  1845 
Redacteur  d.  wissenscbafll.  Theils  des  Jour- 
nal des  Debals  (QC)  (Or)  (BG), 
geb.  1819,  Sept.  18,  Paris. 
Mit  B^lflaldt-Leftvra :  De  la  pr6paralion  de  la 
couche  sensible  qui  doit  recevoir  l'image  de  la 
chambre  noire  (Ann.  chim.  phys.  Sör.  III, 
T.  IX,  1848).  Proc6d(^  qui  permet  de  repro- 
iluire  avec  uneögaleperfection  daos  uoe  iiuage 
Datiuerrienne  les  toos  brillant«  et  les  tons  ob- 
scurs  du  moddle  (Ib.  XIX,  1847).  Mit  Yixwx: 
äur  rinlensilö  de  la  lumi^re  ^mise  par  le  char- 
hon  dans  rexpöriooce  de  Davy  (Ib.  XI,  1844). 
^u^  les  ph^oom^neH  des  interferences  eotre 
deui  rayons  de  lumi^re  dans  le  cas  de  grandes 
ilifTerences  de  niarche  (Ib.  XXVI,  1849).  D°et 
sur  la  polarisattoQ  chromaUque  etc.  (Ib.  XXX, 
1850).  Allein:  Sur  les  vitesses  relatives  de 
la  lumiäre  dans  l'air  et  dans  l'eau  (Ib.  XLI, 
1854).  De  la  chaleur  produite  par  Tinlluence 
tle  raimant  sur  les  corps  en  niouvement  (Ib. 
XLV,  1855).  —  Mit  Donni:  Appareil  destinö 
aui  demonstrations  microscopiques  (Compt. 
read.  XVIII.  1844).  Mit  Fizean:  Obss.  con- 
ceroant  ractiou  des  rayons  rouges  sur  les  pla- 
que« daguerriennes  (Ib.  XXIII,  1846).  Sur  les 
iiiterförencesdes  rayons  caloriGques  (Ib.  XXV, 
I8i7j.  Allein:  Sur  une  horloge  ä  pendula 
conique  (Ib.  id  ).  Appareil  photo-ölectrique 
fa  reyulateur  eleclromagnötique  (Ib.  XXVIII, 
1849).  Mil  1.  Xegnanlt:  Sur  quelques  phöno- 
meoes  de  la  vtsion  etc.  (Ib.  id.) .  Allein:  D6- 
monstration  pbysique  du  mouvement  de  ro- 
talion  de  la  terre  au  moyen  du  pendule  (Ib. 
XXXII,  1851).  Sur  une  nouv.  d^roonstration 
et p6ri mentale  du  mouvement  de  la  terre  etc. 
Ib.  XXXV,  185S).  Sur  les  pbönom^nes  d'o- 
nentation  des  corps  tournants  entrainös  par 
an  ase  flxe  k  la  surface  de  la  terre  etc.  (Ib.  id.). 
Telescope  en  verre  argentöe  (Ib.  XXXXIV, 
1857J.  Noav.  polariseur  (Ib.  XXXXV,  1857). 

Fomoher,  Simpn.  —  Einige  Jahre 

Honorar-Canooicus  zu  Dijon,  dann  Bacca- 

laureus  der  Theologie  an  d.  Sorbonne  in 

Paris  (A)  (B)  (BS)  (BG), 

geb.  1644»  März  1,  Dijon, 

gest.  1696,  Apr.  S7,  Paris. 

Nouvelle  facon  d'hygrom^tres,  IS*,  Paris  167t. 
Trait^  des  hygromötres  ou  macbines  pour  me- 
rarer  la  s^cberesse  ou  rbumidit<i de  l'air,  IS**, 
Ib  1686.  —  Viel  Philosophisches,  wodurch  er 
auch  mil  LaibBii  in  BerÜhruog  kam. 


Fooofayi  s.  Grandjean  de  Pouchy. 

Foogerofix  de  Bondaroy,  Au- 
guste Denis.  —  NefTe  von  Duhamel 
du  Monceau  und  Erbe  seines  Landguts. 
Müßl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (DF)  (Q) 
(BN)  (BG), 

geb.   173S,  Oct.   10,  Paris, 

gest.  1789,  Dec.  28,  Paris. 
Art  de  tirer  des  carri^res  la  pierre  d'ardoise 
etcf .  fol.,  Paris  1 768.  Art  de  travailler  les  cuirs 
d'ores  ou  argentes.  fol..  Ib.  176i.  Art  du  ton- 
nelier,  fol..  Ib.  1763.  Art  du  coutelier  etc., 
fol..  Ib.  177S  (Alle  vier  Werke  gehören  zur: 
Descript.  des  arts  et  mötiers,  faites  ou  approu- 
v^es  par  MM.  de  l'acad.  roy.  des  sciences). 
M6m.  sur  la  formation  des  os,  8*,  Ib.  1763.  — * 
Sur  les  bois  petriß^s  (Mem.  Par.  1759).  Sur 
l'alun  (Ib.  id.).  Sur  les  os  (Ib.  1760).  Sur  les 
objectifs,  employös  par  Campani  (Ib.  1764). 
Sur  la  solfatara  (Ib.  1765).  Sur  une  mine  de 
charbon  d^  terre,  qui  brule  depuis  long  temps 
(Ib.  id.;.  Sur  les  alunidres  de  la  Tolfa  (Ib. 
1766).  Sur  le  Vesuve(Ib.  id.).  Sur  Giallonino 
ou  Jaune  de  Naples  (Ib.  id.)  Sur  la  lumiöre 
que  donne  Teau  de  la  mer,  principalement 
dans  les  lagunes  de  Venise  (Ib.  1767).  Sur  la 
soufriör^  de  la  Guadeloupe  (Ib.  id.).  Sur  le 
tripoli  (Ib.  1769).  Sur  le  petrole  de  Parma  (Ib. 
1770).  Sur  le  varech  (Ib.  1771  et  72).  Sur  les 
substaoces  hötörogönes  trouväes  dans  les  crl- 
staux  de  röche  etc.  (Ib.  1776).  Sur  le  soufre 
(Ib.  1780).  Sur  la  fusion  des  difTerentes  sub- 
stances  vilrifiables  (Ib.  1787).  Sur  une  deto- 
nation  produite  par  la  substance,  nommöe  sei 
de  verre  etc.  (Ib.  1788). 

Foidlon  (Foulon),  Abel.  —  Kammer- 
diener König  Heinrichs  II.  von  Frank- 
reich. Dichter,  Mechanicus,  später  Director 
d.  Münze  in  Paris  (B)  (BN)  (BG)  (HFP), 
geb.   1513  etwa,  .  .  .  Lou^  (Maine), 

gest.  1563 Paris.* 

L'osage  de  Tholom^tre  (von  ihm  erfunden), 
pour  savoir  mesurer  toutes  choses  qui  sont 
sous  retendue  de  l'oeil,  tant  en  looguear  et 
largueur  qu'en  hauleur  et  profondite,  Paris 
1555  (Lateinisch.  Basil.  1577). 

*  Muthmaattlich  Tergiitet  (BFP). 

Fonroroyi  Antoine  Fran^ois  de. 
—  Arzt,  seit  1784  (nach  Macquer's  Tod) 
Prof.  d.  Chemie  am  Jardin  des  Plantes  und 
seit  1785  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  und  des 
späteren  Instituts  in  Paris;  daneben  auch 
verschiedene  andere  Aemter  bekleidend; 
an  seinem  Todestag  von  Napoleon  zum 
Reichsgrafen  ernannt.  Sohn  eines  Apothe- 
kers (B)  (BN)  (Cuvier,  iloges,n), 
geb.  1755,  ioni  15,  Paris,* 

gest.  1809,  Dec.  16,  Paris, 
Legons  d'histoire  naturelle  et  de  chimie,  %  vol. 
8\  Pari»  1781;  4  vol.  8*,  Ib.  1789;  5  vol.  8\ 
Ib.  1791,  dann  unter  dem  Titel  i  Systeme  des 


783 


Fonrcroy  de  Eamecoort 


Fonrneyron. 


784 


connaissances  chiiniques  etc.,  6  vol.  4^  oder 
4  4  vol.  8*.  Ib.  4  804.  Collection  des  rodmoires 
de  cbimie.  8^  Ib.  4  784.  Analyse  de  Teau  sul- 
fureuse  d'Engbien,  Ib.  4  788.  Essai  sor  le 
phlogistique  el  les  acides,  Ib.  4  788.  La  philo- 
.sophie  chtmique,  Ib.  4792,  4795  et  4806.  Pro- 
cyclo pour  extraire  la  soude  du  sei  marin,  4^, 
Ib.  4  795.  Tableaux  synoptiques  de  cbimie, 
fol..  Ib.  4  805.  Hit  Lavoidar,  Onytoa  da  Xor- 
vean  et  BerthoUat:  Methode  de  oomenclature 
cbimique,  8^  Ib.  4  787.  —  Sur  une  illusion 
d'optique  (Mdm.  Par.  4  784).  Sur  une  huile  de 
Vitriol  fumante  de  Saxe  etc.  (Ib.  4785).  Sur 
un  nouv.  moyen  de  se  procurer  facilement 
l'esp^ce  de  fluide  ölastique,  connu  sous  le  nom 
de  mofette  atmosphörique  etc.  (Ib.  4  786).  Sur 
la  formation  et  les  propriät^s  du  gaz  höpatique 
(Ib.  id.).  Sur  la  combustion  de  plusieurs  corps 
dans  le  gaz  acide  rouriatique  oxigen^  (Ib.  4  788) . 
Sur  les  ph^Domdnes,  qui  ont  Heu  dans  la  pro- 
cipitation  des  dissolutions  m^talliques  par  Tarn- 
moniaque  (Ib.  id.).  Sur  la  coloration  des  ma- 
tl^res  v^g^tales  par  l'air  vital  etc.  (Ib.  4  789). 
Nouv.  expiirtences  sur  les  matiöres  animales 
etc.  (Ib.  id.).  Sur  un  changement  singulier 
op6r6  dans  un  foye  humain  par  la  putrefaction 
(Ib.  Id.).  Analyse  chim.  d'une  mine  de  plomb 
verte  de  Pontgibaad  (Ib.  id.).  Sur  les  diff.  ötats 
du  Sulfate  de  mercure  etc.  (Ib.  4  790].  —  Sehr 
viele  Aufsätze  in  d.  Annal.  und  M^m.  du  Mus. 
dabist,  naturelle  und  d.  Ann.  de  chim.  (deren 
Mitredacteur  er  war) ,  zum  grossen  Theil  mit 
▼anquelin  (s.  Diesen),  mit  dem  auch  viele  Ab- 
handll.  in  d.  Mäm.  Paris. 

•  geb.  J»n.  15  {DC)  (fiG), 

Feororoy  de  RameoofU*!,  C  h  a  r- 

les  Ren^.  —  Ingenieur  in  der  franz.  Ar- 
mee, zuletzt  Harechal-de-camp  und  Dire- 
cteur-g^neral  du  G^nie.  Freies  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  (B)  (BN)  (BG), 

geb.   47  4  6,  Jan.  4  9,  Paris, 

gest.  4  794,  Jan.  12,  Paris. 
M<^m.  sur  la  fortification  perpendiculaire,  Pa- 
ris 4786.  Obss.  sur  les  marines  ä  la  c6te  de 
Flandre  etc.  (Mäm.  sav.  Strang.  T.  VIII).  Sur 
la  Sublimation  du  mercure  dans  un  baromötre 
(M(^m.  Par.  4754).  Sur  les  balancemens  sen- 
sibles dans  la  hauteur  du  mercure  du  baro- 
ro^tre  (Ib.  4  768).  —  Schrieb  für  die  Academie : 
L'art  du  Tuilier-Briquetier  und  L'art  du  Chau- 
fournier ;  versah  Lalaade  mit  vielen  Beobb.  für 
seinen  Traitö  du  flux  et  reflux  de  la  mer. 

Fourleri  Jean  Baptiste  Joseph, 
Baron.  —  Sobn  eines  Schneiders.  Schon 
4796  Prof.  an  d.  Kriegsschule  und  bald 
darauf  an  d.  polytechn.  Schule  in  Paris; 
folgte  dann  Bonaparte  nach  Aegypten, 
wo  er  Mitgl.  u.  SecretUr  des  Institut  d'£- 
gypte  war;  nach  Rückkehr  von  dort  PrSfect 
des  Is^re-Döpartement8(l802 — 15),  dann 
Privatmann  in  Paris;  4  808  baronisirt;  seit 
4  817  Mitgl.  und  bald  darauf  beständiger 
SecreUr  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (BS) 


(BN)  (BG)  (Mem,  Acad.  XIV,  4  838;  (Arago. 
Oeuvr.  biogr,  l), 

geb.  1768,  März  21,  Auxerre, 
gest.  1830,  Mai  16,  Paris.* 
Thöorie  analytique  de  la  chaleur,  4  vol.  4*. 
Paris  4  822  (Zum  Theil  schon  4  807  u.  4  811  <1 
Pariser  Acad.  vorgelegt  und  von  derselben  jse- 
krönt).  Analyse  des  ^quations  d^termiofe^. 
Ib.  4  834  (publ.  par  VftTiar).  —  Theorie  du  mou- 
vement  de  la  chaleur  dans  les  corps  solides 
(Möm.  Acad.  IV,  4  824  et  V.  4  826).  M^m.  »ur 
les  temperatures  du  globe  terrestre  et  de« 
espaces  planötaires  (Ib.  VII,  4  827).  Mero.  sur 
la  th^orie  analyt.  de  la  chaleur  (Ib.  VIII.  4»I9 
Remarques  g^n^rales  sur  Tapplicai.  des  prin- 
cipes  de  l'analyse  algöbrique  auK  equalioos 
transcendantes  (Ib.  X,  4834).  Theorie  de  li 
chaleur  (Ann.  chim.  pbys.  III,  484  6).  Sur  U 
chaleur  rayonnante  (Ib.  IV,  484  7).  Questioas 
sur  la  th^orie  physique  de  la  chaleur  ravoo- 
nante  (Ib.  VI,  4  847).  Sur  la  th(^orie  analytique 
des  assurances  (Ib.  X,  484  9).  Sur  le  refroidt«- 
sement  söculaire  de  la  terre  (Ib.  XIII.  4Si0 
Sur  quelques  nouvelles  exp^riences  thenno- 
^lectriques ;  mit  Oarited  (Ib.  XXIl,  482S).  fte- 
marques  g6n.  sur  les  temperatures  du  |ü<*be 
terrestre  et  des  espaces  planötaires  (Ib.  XXA'll, 
4  824).  R6sum6  thdorique  des  propriet^  de  U 
chaleur  rayonnante  (Ib.  id.).  Remarques  fcr 
la  thöorie  math.  de  la  chaleur  rayonoante  M 
XXVIII.  4  825).  Recherches  expöri mentales  »iir 
la  facult^  conductrice  des  corps  mioces  9<ni- 
mis  ä  l'action  de  la  chaleur,  et  description  d  ud 
nouv.  thermom^lre  de  contact.  (Ib.  XXXVIL 
4  828).  Sur  la  statique  (Joum.  Ecole  polytechn 
Gab.  V,  An  VI). 

FetuweyroB,  Benoit.  —  Anfang 
Ingenieur  des  Mines,  und  als  solcher  zoer^ 
(4  8  4  9)  in  den  Gruben  von  Creurot  W- 
schUfligt ;  spater  in  Paris  wohnhaft  (v^ie  e> 
scheint,  als  Civil-Ingenieur),  war  1847  B>- 
taillonschef  der  Pariser  Nationalgarde  un-.! 
4  848  Repräsentant  des  Loire-D^partemeub 
in  der  Assemblöe  Constituante  (BG/, 
geb.  4802,  Nov.  I,  St.-ftlenoe,  Drp 

Loire. 
Erfand  oder  vervollkommnete  diejenige  h^- 
draul.  Maschine,  welche  jetzt  allgemein  Tar- 
bine  Fourneyron  heisst*  und  die  er  txtersx  iSi 
J.  4  834  zu  Inval,  bei  Gisors,  in  wirksanfr 
Weise  ausführte;  siehe  darüber  seinen  Aaf* 
satz  im  Bullet,  de  la  Soc.  d'Eocourag  4M» 

—  M6m.  sur  les  turbines  hydrauliques  el  sar 
leur  application  en  grand  dans  les  osioese: 
manufuctures,  8*,  Li^e  4  844.  Table  poor  ftn- 
liter  les  caiculsdes  formules  relatives  an  moa- 
vement  des  eaux  dans  les  tuyaux  de  eopdoite 
et  principalement  destin<^  k  abrdger  les  eakc'« 
et  k  öviter  les  tdtonnementsslc.,  8*,  Psr  IM« 

—  Sur  I'emploi  de  la  vapeur  d'eaa  poor  Haa- 
dre  les  incendies  (Compt.  rend.  XJ,  4  MS  << 
XXXIV,  4852).  Surunnottv.sysl^medeporte« 
pour  des  Kloses  (Ib.  XUI,  4844  alXVU,  iffii 


785 


Fovrnier 


Fraeaatoro. 


786 


Exp^rieoces  poor  dötermmer  la  preBSion  ex- 
ercöe  par  l'eau  en  mouvemeot  contre  diS6- 
reotes  surfaces  etc.  (Ib.  XVII,  1843). 

*  Die  Idee  der  Turbine,  wenn  man  nicht  «chon  die  Da- 
naide  des  Manonry-Dectot  von  1(^13  (tieheDie- 
MO)  als  etile  solche  annehmen  will,  gehdrt  nach  dem 
Urtheile  von  Charles  Dupin  dem  Ingenieur  Bur- 
din  (in  Clermont-Ferrand ,  seit  1842  Correspood.  d. 
Pariser  Acad.)«  der  darQber  1824  der  Pariser  Aead. 
eine  Abhandl.  vorlegte :  M^m.  sur  les  turbines  hj- 
draoliques  ou  machines  rotatoires  k  grande  vitesse. 
Fourneyron  ist  dagegen  aufgetreten  in  d.  Compt« 
rend.  XU,  1841. 

Ponmler,  Georges.  —  Jesuit,  Coad- 
jutor  gpiritualis  und  Prof.  d.  Mathematik  in 
Toumay,  dann  Almosenier  auf  d.  franz. 
Flotte  (Ni.  XXXm;  (J)  (BN)  (BG). 

geb.   1595, Caen, 

gesU  4  652,  Apr.  4  3,  La  Fläche.  ' 
Commentalres  gäographiques,  42**,  Paris  4  642. 
L'bydrographie,  conteoant  la  tb^orie  et  la  pra- 
tiqae  de  toutes  parties  de  la  navigation  etc., 
fol..  Ib.  4  643.  Snolidif  sex  priores  elemento-* 
rum geometricorum  libri demonstratio  Ib.  4  644. 
Geographica  orbis  Dotitia  per  littora  maris  et 
ripas  fluviorum.  Ib.  4  646.  lotrodactio  ad  cos- 
mographiam ;  Coriosopiti  . . .  Traitä  des  forti- 
fications,  42^  Paris  4649. 

Powler,  Thomas.*  —  Erst  Apothe- 
ker in  York  (4760 — 74),  dann  Arzt  an  den 
Krankenhäusern  von  Uertfordshire  u.  Staf- 
fordshire,  zuletzt  (seit  4794)  Arzt  am  Ir- 
renhause zu  York  (BD)  (RGE), 

geb.   4736,  Jan.  22,  York, 

gest.  4  804,  Juni  22,  York, 
lledical  reports  on  the  effects  of  arsenio  in  the 
care  of  agues  etc.,  8^  LoDd.  4  786.  A  remar- 
kable  case  of  the  morbid  effects  of  lightning, 
saccessfully  treated  (Med.  and  philos.  com- 
ment.  by  a  soc.  of  Physicians  in  Edinb.  Vol. 
VI).  A  case  of  an  obstinate  qnartan  ague,  cu- 
red  by  electricity  (Mem.  medic.  soc.  of  Lond. 
Vol.  III). 

*  Nicht  lu  verwechsein  mit  Biebard  Po  wler,  wel- 
cher schrieb :  Experiments  and  observations  relative 
to  the  influence  lately  discovered  byMr.  Oalvani 
and  eommonly  called  Animal  Electricity,  Lond.  1793. 

Fownes,  George.  —  Dr.  Phil.,  Prof. 
d.  pract.  Chemie  am  University  College  in 
London  seit  4845;  früher  an  verschiede- 
nen anderen  Instituten  Londons  chemi- 
sche Vorlesungen  haltend;  4  839  in  Gies- 
sen  sludirend  (Ot)  (G.  4  849;  (Abstr.Y), 
geb.  4  84  5,  Hai  4  4,  London, 
gest.  4  849,  Jan.  34,  Bromptonb.Lond. 
Cbemlstry  as  exemplifying  the  wisdom  and 
beneficence  of  God,  Lond.  4843  (Gekrönt  mit 
dem  von  Samuel  Aetoa  in  London  fundirten 
Preis  von  400  Guineas).  A  man  aal  of  elemen- 
tary  Chemistry,  42^  Ib.  4845.  —  On  the  exi- 
stence  of  phosphoric  acid  in  rocks  of  igneous 
origin  (Phil.  Tr.  4844).  An  acconnt  of  the  ar- 
tiflcial  fonnation  of  a  vegeto-alkali  [Furfurine] 
(Ib.  4  845).  On  benzoline,  a  new  o)rganic  salt- 

Poggendorff,  Hand wSrterboch. 


base  obtained  from  oil  of  bitter  almonds  (Ib. 
id.) .  On  the  vaiue  of  absolute  aleobol  in  spirits 
of  difTerent  specific  gravities  (Ib.  4  847).  On 
the  eqnivalent  of  carbon  (Phil.  Magaz.  XV, 
4  839).  On  the  preparation  of  hippuric  acid 
(Ib.  XXI,  4  842).  On  the  analysis  of  orgairic 
substances  containing  nitrogen  (Ib.  XXIT,  4  843). 
Über  d.  Bereit,  von  künstl.  Hefe  (lieb.  Ann. 
XLV,  4843).  Über  d.  Einwirk,  von  Schwefel- 
stture  auf  Ferrocyankaliinn  (Ib.XLVHI,  4844). 


,  Robert  Ware.  —  Kaufmann  zu 
Falmouth  in  Comwall.  Uitgl.  d.  Boy.  Soc. 
u.  d.  Roy.  Geolog.  Soc.  of  Comwall  (Or), 

geb.  4789,  Apr.  26,  Falmouth. 
On  the  temperature  of  min  es  (Tr.  Roy.  Geol. 
Soc.  ofCornwall,  IL  4  822;  III,  4  827  et  V,  4843). 
On  the  alteration  of  the  level  of  water  induced 
by  electricity  (Ib.  V).  On  the  directions  of 
electrical  currents  in  Indes  (Ib.  id.).  On  the 
electro-magnetic  properties  of  metelliferoas 
veins  in  the mines of Cornwall  (Phil.  Tr.  4830). 
On  the  variable  intensity  of  terrestrial  magne- 
tism,  and  influence  of  the  aurora  boreatis  upon 
it  (Ib.  4884).  On  irregularities  in  the  magnetic 
needie,  produced  by  partial  warmth  etc.,  and 
on  the  therm o-electriöity  of  rocks  (Ib.  4  832). 
On  .the  electrical  relations  of  mdtals  and  mi- 
nerals  (Ib.  4835).  —  On  the  igneous  hypothe- 
sis  of  the  geologists  (Phil.  Magaz.  I,  4  882).  On 
an  Instrument  for  ascertatning  various  pro- 
perties of  terrestrial  magnetism  (Ib.  IV,  4834). 
On  magnetic  attraclion  and  repulsion  and  elec- 
trical action  (Ib.  V,  4834).  On  the  absence  of 
magnetism  in  castiron  in  fusion  (Ib.  VII,  4  835). 
On  the  laws  of  magnetic  attracUon  (Ib.  id). 
On  the  magnetic  forces  (Ib.  id.).  On  the  for^ 
mation  of  mineral  veins  (U).  IX,  4836).  Expe- 
riments on  the  production  of  artifieial  crystals 
(Ib.X.  4837).  On  the  process  by  which  mine- 
ral veins  have  been  fiiled  (Ib.  XI,  4  837).  On  the 
temperature  of  some  mines  in  Comwall  and 
Devonshire  (Ib.  id.).  On  the  formatlon  of  me- 
tallic  veins l>y  voltaic  agency  (Ib.  XIV,  4  839). 
On  certain  pseudomorphons  crystals  of  quartz 
(Ib.  XXVIII,  4846). 

FoYi  Fran^ois.  —  Dr.  Med.,  Arzt  n. 
später  Ober-Apotheker  am  Hospital  St.- 
Louis  in  Paris  (BG)^ 

geb.  4793,...  Fontaine-sous-Mont-Ai- 

guilloD,  D^p.  Seine-et-Marne. 

Gours  de  pharmacologi«,  2  vol.  8^  Paris  4830. 

Manuel  th^orique  et  pratique  du  Phermacien, 

8^  Ib.  4888.  —  Medicinisches. 

Fraoastoro,  Geronimo  oder  Gi- 
ro lamo.  —  Arzt  zu  Verona,  eine  Zeit 
lang  Profv  d.  Logik  zu  Padua  und  auch  zu 
Pordenone  in  Friaul.  Ward  vom  Papst 
Paul  III.,  der  ihn  zu  seinem  Leibmedicus 
ernannt  hatte,  auf  das  Concil  zu  Trient  ge- 
schickt, um  die  ital.  Legaten  zu  veranlas- 
sen, das  Concil  nach  Bologna  zu  verlegen 
(Ni.  XYU), 

50 


787 


Franklin 


Francu. 


7&S 


geb.  U83, Verona, 

gest.  4  563,  Aug.  S,  Verona.* 
Homocantricorum  seu  de  stellis ,  Liber  unus, 
Veoet.  45a8  (Spricht  darin  von  der  Wirkung 
combinirter  Glaslinsen ,  weshalb  ihm  Einige 
die  Idee  der  Fernrohre  zuschreiben  ,  s.  Libri, 
bist.  math.  III.  401).  —  Medicinisches. 

*  Auf  lelner  Villa  unwdt  der  SUdt. 

Frloklla,  Georg.  —  Prof.  d.  Logik 
an  d.  Univ.  zu  Innspruck  (H), 

geb.   I7H,  .  .  .  Hissingen,  Schwaben, 

gest 

Declaratio  phaenomenomm  eleciricorum  juxta 
methodum  sofaolasticam,  Oenipont.  4747.  De 
eleciricitate  ejusque  phenomenis,  Ib.  474?. 

FrMAoesohlnls  detta  Valle,  F  r  a  n- 

cescoMaria  (eigentl.  Giacomo) .  —  Bar- 
nabit)  folgweise  Lehrer  d.  Philosophie  und 
Mathematik  am  CoUegio  zu  Bologna  (4779), 
an  der  Sapienza  zu  Rom ,  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Dniv.  zu  Padoa  (1805—38) 
und  Prof.  d.  Philosophie  am  Coilegio  zu 
Monza  (Gn.  Ä.  LXXXVU;  (Tp.  VIIIj  (Mt^.  l), 
geb.   1756, üdine,* 

gest.  4  840,  Dec.  S4,  Honza.** 
Della  lensione  delle  funi,  Bassano  4784.  Opus- 
coli  matematici,  4  Vol.  8*,  Ib.  4  787.  Della  altezza 
barometrica,  Diss.  geooietrico-analitica,  Ve- 
rona 47S0.  Dei  metodi  analitico  e  sintetico 
(N.  Sagg.  Päd.  I,  4  84  7).  -<- Philosophisches ; 
Gedichte. 

*  K«b.  17&7,  .  .  .  (Gm.  Jl.  LXXXVU). 
**fest.Deb.  25(irs.i0. 

Uraaoiiiioonti  Daniele.  —  Abbate 

u.  Dr.  Jur.,  Prof.  d.  Geometrie  und  Physik 

ani  Coilegio  S.  Marco  zu  Padua  (4  793), 

später,  nach  ISngerem  Aufenthalt  in  Rom, 

P^ris  u.  a.  0.  Bibliothekar,  sowie  Prof.  d. 

Gesdiichte  und  Diplomafik  an  d.  Univ.  zu 

Padua  (4  800),  auch  Mitgl.  d.  Acad.  daselbst 

(N.SaggidiPadovay), 

geb.  4764,  MSrz  4 ,  Belvedere  di  Car- 

dignano,  Prov.  Treviso, 

gest.  4835,  Nov.S7,  Venedig.* 
Sopra  la  corrispondenza  degll  angoli  d'inci- 
denza  e  di  reCractione  della  luce,  4  786.  Sopra 
la  deviazione  dei  gravi  cadenti  In  relastooe  al 
moto  diurno  della  terra,  4  794  (Beide  Arbeiten 
im  Auszage  poblicirt  in  M,  Caaarettl't  Rela- 
ziont  accademiche.  T.  II,  Pisa  4  803).  Sopra  il 
fenoroeno  dei  rimbefzo  dei  corpj  projetti  ob- 
bliquamente  oel  fluidi,  4803  (Publ.  in  Mem. 
dell'  Ateneo  di  Treviso,  T.  III).  Sulla  velooitä 
della  luce,  4844.  Sopra  la  questione  della  coo- 
servazione  della  quantlt&  dei  moto  nell'  urto, 
1807.  Sulla  teoria  delle  impressioni,  ossia  re- 
siatenze  dei  solldi,  4808.  Prodrome  di  an  teo- 
ria della  reaistenza  dei  corpi  molli,  4  809.  Sulla 
velooilk  degli  elastri,  483i. 

*fMt.  Not.  17(1>.  III). 


FraaolMVIll«!  ioseph  du  Fresne 
de  —  Literat,  Mitgl.  d.  Ac«d.  d.  Wiss.  in 
Berlin;  von  Friedrich  d.  Grossen  be- 
rufen (M)  (Lf)  (BN)  (BGJ, 

geb.  4  704,  Sept.  4 9,  Douriens,  Picanlie. 

gest.  478  4,  Mai      9,  Berlin. 
Diss.  sur  le  sei  terrestre,  marin  et  coctile  «Ikin 
Berlin  4760).  —  Literarisches. 

Fraaehlal,  Pietro.  —  Geistlirher. 
Prof.  d.  höhr.  Mathematik  am  Lyceo  zu  Luc- 
ca ,  früher  successive  in  Veroli,  Frosinon^ 
u.  Rom  theils  Mathematik,  theils  Humaniora 
lehrend  (Tp.  \J  (Gn.  Ä.  LXXV;  (Maj.  \  ,. 

geb.  4  768,  Apr.  24,Partigliano,b.Lurra. 

gest.  4  837,  Jan.  S6,Lucca. 
Teoria  dell'  anallsi,  3  Vol.  Roma  4  791.  Sop- 
pllmentodazu,  Ib.  4794.  Trattato d'aritinetica. 
Lucca4S04.  Memoria  trigonometria,  Ib.  4  80». 
La  scienza  dei  calcolo,  4  vol.  Livorno  4S4i  rt 
47.  Elementi  di  algebra.  Lueca  4  849.  Saggio 
d'una  elementare  teorica  de'  poligoni  rettilio« 
etc.,  Tb.  4824  (Auch  Atti  Accad.  Loccbese  T  I  . 
Saggio  sulla  storia  delle  matematiche  etc  ,  Ib 
4824.  Suppllmento  dazu .  Ib.  4824.  TralUk> 
algebrico  dei  massimi  e  mlnimi  e  dei  poligoai 
rettilineip  Ib  4  828.  La  scienza  dei  caloolo  sub- 
lime, 3  vol.  Ib.  4820.  La  storia  dell'  algebn 
e  de'  suoi  principali  scriUori  etc..  Ib.  4s27. 
Supplimento  dazu,  Ib.  4  8S7  (Auch  Atti  delT 
Accad.  Lucchese,  T.  III).  Saggio  di  alcvne  n- 
cerche  analiticbe,  Ib.  4829  (Auch  in  T.  V  die- 
ser Atti).  Diss.  sulla  storia  matematica  dell 
antica  nazione  Indiana,  Ib.  4830  (Aach  Atti  elc 
T.  VI).  Mem.  sulla  decompotriziooe  deUe  fr»- 
zionarie  e  razionali  funzioni  itx  (Atti  Locrh. 
T.  VI).  I  principj  analitici  pel  moto  equabile 
e  pel  moto  vario  ridotti  a  miglior  forma  Ib 
id.).  Rioerche  analitiche  direlte  a  corregyere 
e  perfezionare  la  soluzione  de'  generali  pro- 
bleinl  costituenti  la  pralica  dei  calcolo  logarü- 
mico  e  trigonometrico  (Ib.  id.).  Saggi  a»alilici 
(Ib.  VII,  4834).  Saggio  d'un  nuovo  tralUto  al- 
gebrico delle  ourve  dl  uu  ordine  etc.  (Ib.  VIII. 
4  885).  Sur  la  resolution  des  eqaations  das 
d^rö  quelconque  (Mem.  Torino,  VI,  1801 
Mem.  SU  diversi  articoli  speltanti  all'  aaalM 
(Mem.  Soc.  Ital.  XI,  4804).  Mem.  ove  si  pr«- 
sentano  varj  metodi  teodenti  a  perfezioaar» 
ranaiisi  algebraica  (ib.  XII,  4808;.  S^gi  di 
algebra  trascendente  e  di  meccanica  ^Ib.  XVI, 

4  848  et  XVII,  4  846). 

IVaaaifl,  William.  —  Dr.  Pbd . 
Theilhaber  am  Bucbdrucker-Gescb&ft  %ou 
Richard  Taylor  in  London.  Milgl.  d. 
Roy.  Aslronomical  u.  d.  CheiDii^al  Soc.  Sl«- 
dirte  in  Berlin  u.  Giessen  fOrJ, 

geb.  4  847,  Febr.  46,  London. 
Untersuchung   einer  krystallis.   Nlckclspetfr 
(Pogf.  Ann.  L,  4840).  Analyse  d.  Oligoklaa  « 
Ajatskaja  u.  e.  albiUhnl.  Minerals  (Ib.  UI 
4844}.    Mit  Th.  Sebarer:   Dntersiieh.  eia«tr 
Verblndd.  d.  Arsens  mit  Kobalt  (Ib.  L). 


789 


Franek  Ton  Franekena« 


Fran^oif. 


790 


ÜDlerracb.  d.  Kokkelskörner  (£i«V«  Ann.  XLII, 
1841).  Analyse  d.  afrikan.  Guano's  (Ib.  LH, 
1843).  —  Miiberausgeber  d.  Philosophical  Ma- 
gazine aod  Journ.  of  Science  seit  4854,  Her- 
ausgeber d.  Chemical  Gazette,  Mitilbersetzer 
d  Scienüflc  Memolrs  etc. 

Fnuiok  von  FrMkckeoao,  Georg. 

—  Dr.  Med.,  Prof.  d.  Hedicin  folgweise  an 
den  Universitäten  za  Heidelberg,  Witten- 
berg u.  Kopenhagen.    König!,  dän.  Leib- 
arzt. Mitgl.  d.  F^eopold.  Acadernie  (ANC), 
geb.   4  644,  Mai    3,  Naumburg, 
gest.  1704,  Juni  14,  Kopenhagen.* 
De  palingenesia  sive  ressuscitatione  artificiali 
plaotarum,  honiiaum  et  aniraalium  suis  eine- 
ribus,  Halae  4  74  7.  —  De  iride  lunari  (Miscell. 
Acad.  Nat.  Cur.  4684).  ^  Medicinisches  u. 
Botanische«. 

*  teh.  1643,  Mai  3,  geit.  1704,  Jani  16  (/). 

IVaack  tob  Franokenao,  Georg 
Friedrich.  —  Sohn  des  Vorigen.    Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Ko- 
penhagen, auch  Justizrath  u.  Consistorial- 
Assessor  daselbst.  Mitgl.  d.  Leopold.  Acad. 
ASC)  (Ephem.  Acad.  Nat,  Cur.  Cent,  l  et  Ii;, 
geb.    1669,  Aug.  28,  Strassburg, 
gest.  4  732,  Mai    .  .,  Kopenhagen. 
Crystatlus   islandlca   In   amelhystum   mutata 
Act.  Acad.  Nat.  Cur.  Vol.  I).  Cheirtthes  (stei- 
nerne Hände)  coralloldes  albus  americanus 
Ib.  Id.). 

FrmookoBberg,  Abraham  von. — 
Herr  von  Ludwigsdorf  im  Fürslenth.  Oels, 
Schlesien;  lebte  eine  Zeitlang  bei  Hevel 
in  Danzig;  hatte  wegen  seiner  Glaubens- 
ineinungen  viele  Streitigkeiten  mit  d.  Geist- 
lichkeit (JJ, 

geb.    4  593,  Juni  24,  Ludwigsdorf, 
gest.  4  652,  Juni  25,  Ludwigsdorf. 
Verschiedene  alcbe mistische  und   mystische 
Schriften,  z.  B. :  Via  vaterum  sapientium  (Weg 
der  alten  Weisen,  Amslerd.  4675;.   Sphaera 
myttic«.  Trias  mystica. 

Fraaokeaiu,  Gottfried.  —  Jesuit, 
Lehrer  der  Philosophie  zu  Olmulz,  dann 
Missionar  in  DSnemark  u.  Schweden,  dar- 
auf Rector  d.  Collegiuros  in  Brügge,  end- 
lich Missionar  In  Guinea  (SBJ), 

geb.   4  592, Herzogen  husch, 

gest.  4  654,  Nov.  49,  Guinea. 
Probtemata  XVIII  optica  de  visu  ejusque  ob- 
jecto, Olomut.  4680. 

FraaoOi  Jean.  —  Arzt  zu  Brüssel, 

Präbeiidar  der  Metropole  zu  Carobrai  (DHJ, 

geh.  Mitte  d.  XVL  Jahrb.,  Cersel,  Brab., 

gesl.  4  64  0,  August  4  6 ,  Cambrai. 

Kphem^ride  mel^rologlque,  ou  grande  pro- 

»enosticalion  et  Journal  dos  surpr^nanles  rö- 


volutloDS  de  ranivers,  mais  particullärement 
des  inclinations  favorables  des  asires  par  rap- 
port  aux  Pays-Bas,  Anvers  4  594  (Flämisch  ge- 
schrieben) . 

FrMkOPem*!  Louis  Joseph.  —  Erst 
Violinist,  dann  Chef  d.  Orchesters  d.  Opöra 
in  Paris,  später  (4792)  Director  d.  Oper 
daselbst:  seit  4  776  maitre  (später  surin- 
tendant)  de  musique  de  la  chambre  du  roi ; 
zog  sich  wUhrend  d.  Revolution  ins  Privat- 
leben zurück  (BNJ  (BG)  (QJ, 

geb.   4738,  Oct.     8,  Paris, 

gest.  4804,  MSrz  40,  Paris. 
Diapason  g^nöral  de  toas  les  Instruments  ä 
vent  avec  des  observations  sur  chacun  d'eux, 
Paris  4  772.  —  Componirte  einige  Opern. 

Fraaooevry  Louis  Benjamin. — 
Sohn  des  Vorigen.  Erst  Privatlehrer  d.  Ma- 
thematik in  Paris,  dann  Repetent  an  d.  po- 
lylechn.  Schule  (4  804),  Lehrer  am  Lyc^e 
Charlemagne  (4  805)  u.  Prof.  d.  höhr.  Al- 
gebra an  d.  Facultät  (1809).  Freies  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  seit  4841  (DC)^ 
(BN)  (BGJ  (G.  iSI^O), 

geb.   4  773,  Aug.  4  6(4  7),  Paris, 

gest.  4  849,  Dec.  4  5,  Paris. 
Traitä  de  möcaniqua,  8^  Paris  4  860  (S"«6dit. 
4  825).  Cours  complet  des  mathiimatiques  pu- 
res, 2  vol.  8^  Ib.  4  800  (4«»*  6dH.  4837).  üra- 
nograpbie  ou  trait^  äiöment.  d'astronomie,  8*, 
Ib.  4842  (SO'^ödit.  4887).  Le  dessin  Unfaire 
d'apr^s  la  möthode  d'enseignement  mutuel,  8*, 
Ib.  4  819.  Goniometrie  ou  l'artde  tracer  sur 
le  papier  des  angles  dont  la  graduation  est 
connueetc.,  8*,  Ib.  4S20.  Astronomie  pratique, 
8^  Ib.  1880  (2"«6dU.  4840).  El^mensde  tech- 
nologie  etc.,  8^  Ib.  4888  (2»«  ^dit.  4  842).  G6o- 
dösle  ou  traite  de  la  figure  de  la  terre,  8^,  Ib. 
4  885  (2">*  ödit.  4840).  Notice  sur  Plombi^res 
et  ses  eaux  thermales,  4  8*.  Ib.  4  889.  Mäm.  sur 
raröomätrie  etc.,  Ib.  4842.  Theorie  du  calen- 
drter  etc..  Ib.  4842.  Tratte  d'arithmetique  ap- 
pliquee  k  la  banque,  au  commerce  et  k  Tin- 
dustrie.  8*.  Ib.  4845.  —  Mit  Bobiquet,  Pajea 
u.  Peloua :  Abrege  du  grand  dictionn.  de  tecb- 
nologie  etc.,  6  vol.  8^  Paris  4833—86. 

Fra&9el0|  Jean.  —  Jesuit,  Lehrer  d. 
Philosophie  und  Mathematik  in  verschie- 
denen Collegien  seines  Ordens  (^BJ)  (B) 
(BN)  (BG), 

*    geb.  1582, St.-CIaude,  Franche 

Comtä, 

gest.  4  668,  Jan.  20,  Rennes. 
La  Science  de  geographie,  Rennes  4652.  La 
science  des  eaux,  qui  explique  leur  forma- 
tion,  communication,  mouvementa  et  meian- 
ges,  4^  Ib.  4658.  L'arithmetique,  oa  l'artde 
compter  toutes  sortes  de  nombres  avec  la 
piuroe  et  les  jetons,  Ib.  4653.  Les  eiements 
des  Sciences  et  des  arts  matbematiques  poar 

50» 


795 


Frani 


Freige. 


796 


f8c4ae  (Phil.  Tr.  1748).  -^  Brricbtele  1784  dit 
erste  öfTentl.  Sternwarte  in  Wien  und  stellte 
bis  1 750  fleisslg  Beobachtungen  auf  derselben 
an,  siebe :  Observationes  aslronomicae  ab  eo 
in  specula  Viennensi  ab  anno  4784  ad  annuro 
4  7 SO  factae  eto. 

•  jfb.  nCM,  Febr.  22  iCBJ,$);  1703,  .  .  .  (A). 
**  gett.  1776,  Apr.  13  (Jf )  U). 

FraaS|  Rudolph.  —  Dr.  Phil.,  Ober- 
lehrer am  Gymn.  zum  grauen  Kloster  in 
Berlin;  Docent  an  d.  Universität  (Diss), 

geb.  1827,  Jan.  16,  Berlin. 
De  lapidum  duritate  eamque  metiendi  nova 
methodo,  Bonnae  4850  (Pogg.  Ann.  LXXX). 
Untersuch,  über  thermo-elelLtrische  Ströme 
(Ib.  LXXXlll,  1854  u.  LXXXV,  4  852).  Über 
d.  Diathermanitttt  einiger  Gase  u.  gefärbt.  Flüs- 
sigkeiteo  (Ib.  XCIV.  4855).  Tbarmo-eleklri- 
sehe  Erscheinungen  an  gleichartigen  Metallen 
(Ib.  XCVII,  4856).  Untersuch,  über  d.  Diather- 
mansie  einiger  gefärbt.  Flüssigkeiten  (Ib.  CI, 
4857).  MitO.H.Wi6d6maiin:Ueberd.Wttrme- 
leitungsftfhigkeitd.  Metalle  (Ib.  LXXXIXJ858). 

Fraaslnl,  Michiele.  ~  Von  der  Kö- 
nigin Maria  I.  von  Portugal  als  Lehrer  ih- 
rer Söhne  berufen  (BG), 

geb Venedig, 

gest.  1810,  ..  .  Portugal. 
Beorganisirte  den  matbemat.  Unterricht  in  Lis- 
sabon und  Coiinbra. 

Fraukti  Th  o  ma  s  F  ran  90  is  Joseph, 
Comte  de.  —  Herr  von  Melz-BIanchois. 
AnfUnglicb  Advocat,  aber  bald  sich  ins  Pri- 
vatleben zurückziehend.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Brüssel  seit  1776  (Mem,  auc. 
Brux.Y)  (AB,  1836;, 

geb.   1729,  Juni  22,  Brüssel, 
gest.  1787,  Oct.  16,  Brüssel. 
Moyen  de  mesurer  le  dägr^  de  vitesso  du  d^- 
gel  (M^m.  Bruxell.  III,  1780).    Sur  les  cercles 
observ^  autour  du  soleil  1785  Avr.  16  ä  Brux. 
(Ib.  V,  4788).  —  Philologisches. 

Frawdieferi  Joseph.  —  Dr.  PlüL, 
Sohn  eines  Glasers.  Ei^t  Lehrling  beim 
Hofspiegelmacher  u.  Glasschleifer  VV e i ch- 
selbergerin  München,  dann  (1806)  Op- 
tiker im  matbemat.  Institut  von  Reichen- 
bach,  Utzschneider  und  Liehherr, 
darauf  (1 809)  Theilnehmer  an  dem  von  den 
beiden  Ersten  zu  Benedictbeuren  gegründe- 
ten optischen  Institute,  dessen  Direction  er 
1818  allein  übernahm.  Später  (1823),  als 
dieses  Institut  nach  München  verlegt  wor- 
den, auch  Prof.,  Mitgl.  d.  Acad.  u.  Conserva- 
tor  d.  physikal.  Cabinets derselben  (SeinLc- 
ben  von  J.v.  Utzschneider)  (Astr.  AocA- 
richLy)  (N), 

geb.   1787,  März  6,  Straubing, 
gest.  1826,  Juni   7,  München. 


Bestimmung  d.  Brechungs-  und  d.  Farbea- 
serstreuungs- Vermögens  verschiedener  Glas- 
arten, in  Bezug  auf  d.  Vervollkommnung  achro- 
matischer Fernröhre  (Denkschr.  Mttnch.  Acad. 
Bd.  V,  für  4844—45,  Austug  davon  in  Ofllk. 
Ann.  LVI,  4847;  französisch  in  S^hnmMkM'i 
astr.  Abhandl.  Hft.  II.  4$S8.  —  In  dieser  Ab- 
handl.  die  fixen  Linien  d.  Spectr.  zuerst  geoaa 
bestimmt  u.  zur  Mess.  d.  Refract.  benalit,. 
Neue  Modification  d.  Lichts  durch  gegenseitifE« 
Einwirkung  u.  Beugung  d.  Strahlen,  und  Ge- 
setze derselben  (Ib.  Bd.  VIII  f.  4824— tf;  Aus- 
zug OUb.  Ann.  LXXIV,  4  823;  franzOa. :  Scki- 
maohar*!  astr.  Abhandl.  II,  4828).  —  Cberseia 
neues  Mikrometer,  neues  Kreismikrometer, 
neues  Netzmikrometer,  siehe  Astr.  Nachr.  II, 
4  824  ;  über  seine  grossen  Refractoren  in  Dor- 
pat  u.  Berlin  siehe  Ib.  IV,  4  826;  Vli,  182», 
VIII,  4831  u.  XIII,  4830. 

Frazer,  John  Fries.  —  frof.  an  d. 
Univ.  von  Pennsylvanien  (Or), 

geb.  1812,  Juli  8,  Philadelphia. 
Herausgeber  des  Journ.  of  tbe  Frank lio  IbsIh 
tute,  worin  Aulstftze  von  ihm. 

Freard d« Oaatal,  Raoul  Adrien. 

- (BG), 

geb.  Anfangs  d.  XVIII.  Jahrb.,  Bayeui. 

gest.  1766,  M»rz  16 

Elömens  d'Xnelida  röduits  k  resseoiiel  de  sei 
principes,  42*,  Paris  4  740. 

FretoslebaB,  Johann  KarL  —  in 
Freiberg  unter  Werner  gebildei;  1799 
Bergmeister ;  1 8  0  0  Bergcommissionsrath  u. 
Director  d.  mansfeld.  u.  Ihüring.  Berigfoaus 
in  Eisleben;  1818  Rath  beim  Oberber^ 
u.  Oberhülten-Amt;  1838  Berghauptnanu. 
Chef  des  gesammt.  Berg-  u.  HüUeowe»en$ 
im  Königr.  Sachsen,  zu  Preiberg  bis  1842, 
wo  er  in  d.  Ruhestand  trat.  Corr.  d.  Ber- 
lin. Acad.  (MAI)  (N)  (G,  1846;, 
geb.  1774,  Juni  14,  Preiberg,* 
gest.  1846,  M8rz20,  Nieder-Aoerbarh 

Voigtland. 
Mineralog.  Bemerkungen  über  d.  acbiUeriKle 
Fossil  von  der  Basle  bei  Harzburg,  Lei^.  4714 
Bergmllnnisch-mineralog.  Beschreib,  d.  grtt^ 
ten  Theils  d.  Harzes,  2  Bde.  Ib.  47tS.   6t^ 
gnost.  Arbeiten,  «  Bde.   Freiberg  1807— 1^ 
Ijebersicbt  d.  Literatur  d.  Mineralofeie.  Bert- 
u.  Hüttenkunde  seit  1800.  Ib.  2.  Aafl.  4822 
Magazin  für  die  Oryktographie  von  SaehsM. 
42  Hfle.  Ib.  4828-46  (fortgeaetst  von  Siltar. 
Die  sUcbs.  Erzglinge  usw.  (ExtrabafI  d.  Mac  . 
8  Abth.  Ib.  4848— 45.  —  Classiflcation  d.  Flau- 
formatJon  (N.  Sehr.  d.  Gesellsch.  aal  Fr  III. 
4804).   AulsStze  im  Bergmttnn.  Joam.  «ad  la 
Lampa's  Magaz.  f.  Bergbaukunde. 

*g«tt.  Juni  11  (C£). 

Frelgo,  Johann  Thomas.  —  Recirr 
d.  Schule  zu  Altorf  von  1576  bis   1582 

wo  er  abdankte  fJ), 


793 


Franklin 


Frans, 


794 


Soc.  Vol.  X).  On  a  new  series  of  organic  bo- 
dies  containing  metals  (Phil.  Tr.  4852).  Re- 
searches  od  organo-metallic  bodies,  Mem.  II : 
ZiDcethyl  (Ib.  1855).  Mem.  III:  On  a  new  se- 
ries  of  orgaoic  acids  containing  nitrogen  (Ib. 
1856).  Zur  Geschichte  d.  organ.  Metallver- 
bindd.  (Lieb.  Ann.  LXXXXIX,  1856).  Mit  W. 
J.  Ward:  On  an  improved  apparatus  for  tbe 
aaalysifl  of  gases  (Quart.  Journ.  Chem.  Soc. 
VI,  1854). 

Fraaklln,  fienjamin.  —  Sohn  eines 
FSrbers  u.  Lichtziehers.  Erst  Buchdrucker- 
lehrling bei  seinem  Stiefbruder  James  in 
Boston  (12  Jahre  lang],  dann,  nach  einigen 
misslungenen  Bemühungen,  Buchdrucker 
in  Philadelphia,  sowie  Papierhändler,  Her- 
ausgeber eines  Almanachs  und  politischer 
Schriftsteller  daselbst.  Später,  nach  Rück- 
kehr von  einer  Reise  nach  London,  Gene- 
ral-Postmeister aller  englisch -amerikan. 
Colonien ,  aber  dieses  Postens  beraubt  als 
er  1767  als  Abgeordneter  von  Pennsylva- 
nien  die  Sache  der  Colonien  in  London  mit 
Freimülbigkeit  vertheidigte.  Von  1776  an 
in  Paris  für  die  Unabhängigkeit  seines  Va- 
terlandes wirkend,  war  er  1782  Mitunter- 
zeichner der  Präliminarien  des  Friedens, 
durch  welchen  dieselbe  gesichert  ward. 
Mitgl.  u.  später  Präsident  des  Congresses 
von  Pennsylvanien.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
seil  1756  (BD)  (AAB)  (B)  (BN)  (BG), 

geb.   1706,  Jan.  1 7  (N.  St.),  Governors- 

Island  b.  Boston, 

gest.  1790,  Apr.  17,  Philadelphia. 

Experiments  and  observations  on  Electricity 

made  at  Philadelphia  and  commanicated  in 

several  letters  to  Mr.  OolUnson  in  London,  1 751 . 

Supplemental  Experiments.  Pt.  III,  1754.  New 

edit.  of  tbe'WhoIe  with  additions.  Lond.  1769, 

S''»  edit.  Ib.  1774.  —  Exprm.  on  the  efTects  of 

liglilning(Phil.Tr.  1751).  Letter  concerning  the 

eiectrical  kite  (Ib.  id.).   Account  of  electrical 

experiments  made  in  pursaance  of  those  by 

Mr.  Caaton  etc.  (Ib.  id.).  Observations  on  the 

nature  of  electricity  (Ib.  1755).  On  the  afTects 

of  electricity  in  paralytical  cases  (Ib.  1757). 

Remarks  on  Becearia't  electrical  experiments 

flb.  1760).   Letter  respecting  some  electrical 

experiments  (Ib.  1762).    An  aurora  borealis 

Seen  at  London,  1757  (Ib.  1763).  Physical  and 

meteorological  observations,  conjectures  and 

suppositions  (Ib.  1765).  Observ.  on  the  transit 

of  Mercory  over  the  Sun  1769,  Nov.  9  (Ib. 

^/7i).  On  tbe  stilling  of  wawes  by  means  of 

oÜ  (Ib.  1774).  —  Letter  proposing  a  slowly 

sensible  hygrometer  (Tr.  Americ.  phil.  Soc. 

11 1  1786).   Letter  on  the  causes  and  eure  of 

smoky  chimneys  (Ib.  id.).  Descript.  of  a  new 

stove  for  burningof  pitcoal  and  confiuming  all 

its  smoke  (Ib.  id.).   Letter  containing  sundry 

maritime  discoveries  (Ib.  id.).    Queriea  and 


conjectures  relating  to  magnetism  and  the 
theory  of  tbe  earth  (Ib.  III,  1 793).  Conjectures 
concerning  tbe  formation  of  tbe  earth  (Ib.  id.). 
A  new  and  curious  theory  of  ligbt  and  heat 
(Ib.  id.).  On  the  method  of  securing  houses 
from  the  efTects  of  lightning  (Essays  and  ob- 
serv., Soc.  Edinb.  Vol.  III,  1771).  Meteorolog. 
imagioations  and  conjectures  (Mem.  Soc.  Man. 
ehest.  II,  1787).  —  Weiteres  in:  Memoirs  of 
the  live  and  writingsofB.Fr.,  by  his  grandson 
Wm.  Temple  Franklin,  3  vol.  4^  Lond.  1817 
— 18.  noch  vollständiger:  Works  etc.  by  Jared 
Sparki,  10  vol.  8*.  Boston  1840,  mit  chronol. 
Liste  aller  seiner  Arbeiten.  Seine  Harmonica 
datiH  von  1762. 

Franklin,  Sir  John.  —  OlTicier,  zu- 
letzt Rear-Admirai  in  d.  englischen  Marine. 
Begleiter  von  Fl  Inders  nach  Neu-Hol- 
land  und  von  Buch  an  nach  Spitzbergen, 
dann  mit  Richard son  und  Back  zwei- 
mal (1819—22  und  1825—27)  zu  Lande 
die  nordwestlichen  Küstengegenden  Arne- 
rika's  untersuchend ,  endlich  Befehlshaber 
der  im  Mai  .1845  zur  Aufsuchung  einer 
Nordwestpassage  abge.sandten  Schiffsexpe- 
dition, von  der  er  nicht  wieder  zurückge- 
kehrt ist  ^SAf.  XXI  Vj  (ASN,X\)  fGS.XllJ, 
geb.  1786,  .  .  .  Spilsby,  Lincolnshire, 
gest.  (Zeit  U.Ort  sein.  Todes  unbekannt). 
Narrative  of  a  journey  to  the  sbores  of  the 
Polar  Sea  in  tbe  years  1819— f9,  2  vol.  Lond. 
1824.  Narrative  of  a  second  expedition  on  the 
shores  of  the  Polar  Sea,  1825—27,  3  vol.  Ib. 
1828  (Beide  Reisen  reich  an  physikal.  Beobb). 

Franz,  Johann  Michael.  —  Prof. 

d.  Geographie  an  d.  Univ.  zu  GÖttingen  seit 

1755;  vorher  Theilhaber  am  Homann'schen 

Karten-Institut  zu  Nürnberg  (WN)  (MJ, 

geb.   nOO,  Sept.  14,  Oehringen,  Ho- 

henlohe, 
gest.  1761,  Sept.  II,  Göttingen. 
Cosmograpb.  Nachrichten  und  Sammlungen 
auf  d.  Jahr  1748  usw..  Wien  1750.    Abhandl. 
von  d.  Grunzen  d.  bekannten  u.  unbekannten 
Welt  alter  u.  neuer  Zeit  usw.,  Götting.  1762. 
—  Während  seiner  Thätigkeit  im  Homann - 
sehen  Institut  (1730—55)  gingen  aus  demseU 
ben  die  genauesten  Landkarten  hervor.    Vor 
seinem  Abgange   nach   Göttingen   stiftete  er 
(1754)  die  Cosmographiscbe  Gesellschalt,  zu 
deren  Schriften  sowohl  er  als  Tob.  Kayarsen, 
mehre  Beiträge  lieferte. 

Franz,  Joseph.  —  Jesuit,  dann  Welt- 
priester ü.  Prof.  erst  der  Mathematik,  dar- 
auf d.  Experimenlal-Physik  an  d.  üniv.  zu 

Wien  fSSJ), 

geb.    1704,  Febr. «3,  Linz,* 

gest.  1776,  Apr.    «2,  Wien 
Diss.  de  natura  electrl,  Vindob.  1754.  Obser- 
vationes  cometae  mense  Febr.  17*3  Viennae 


♦♦ 


799 


Fresenius 


Fresnel. 


800 


(1842),  Privaldocent  u.  Assistent  am  phy- 
siolog.  Institut  d.  Univ.  Göttingen  (f8i6), 
Direct.  d.  Polyklinik  d.  Univ.  zu  Kiel  (\  850}, 
sowie  auch  Oberarzt  d.schieswig-holstein- 
schen  Armee,  endlich  seit  1851  Prof.  d. 
Pathologie  u.  Therapie  an  d.  Univ.  zu  Bres- 
lau (CLJ, 

geb.  4  849,  März  24,  Aurich. 
Über  d.  ehem.  Zusammensetz.  d.  meoschl. 
Knochen  (Lieb.  Ann. XLIII,  1843).  MitF.  Woh- 
lar:  Über  d.  Verttndr.,  welche  namentl.  Or- 
gan. Stoffe  bei  ihrem  Übergang  in  d.  Harn  er- 
leiden (Ib.  LXV,  1848).  Mit  A.St&del6r:  Über 
d.  Vorkommen  d.  Leucin  u.  Tyrosin  in  d. 
menscbl.  Leber  (Mittheil.  d.  naturf.  Gesellsch. 
in  Zürich,  Ilt.  1853—55).  Mit  Demselben: 
Über  d.  Vorkomm,  von  Allantoio  im  Harn  bei 
gestört.  Respiration  (Ib.  id.).  Antbeil  am  che- 
n\i6Ch.  Handwörterb.  von  Liebi;,  Wdhler  etc. 
—  Anatomisches  u.  Physiologisches. 

FresenioSi  Carl  Remigius. — .Dr. 
Phil. ,  herzogl.  nassauischer  Geh.  Hofrath, 
Gründer,  Besitzer  und  Director  des  che- 
mischen Laboratoriums  zu  Wiesbaden,  Prof. 
d.  Chemie,  Physik  u.  Technologie  am  land- 
wirthschaftl.  Institute  daselbst;  früher  As- 
sistent am  L 1  e  b  i  g'schen  Laboratorium  u. 
Privatdocent  zu  Giessen  (Or), 

geb.  1818,  Dec.  28,  Frankfurt  a.  M. 
Anleit.  z.  qualitativ,  ehem.  Analyse,  1.  Aufl. 
Bonn  4  841;  9.  Aufl.  Braunschw.  1856  (über- 
setzt ia's  Französische,  Englische,  Italienische, 
Spanische.  Holländische,  Russische,  Ungari- 
sche).  Anleit.  z.  quantitativ,  ehem.  Analyse. 
4.  Aufl.  Braunschw.  1846.  4.  Aufl.  1857  u.  58 
(übersetzt  in's  Französische ,  Englische  etc.). 
Lehrbuch  d.  Chemie  für  Landwirthe ,  Forst- 
männer u.  Cameralisten,  Ib.  1847  (übers,  in's 
Englische,  Holländische).  Chem.  Untersuch, 
d.  wichtigst.  Mineralwasser  d.  Herzogthums 
Nassau,  Wiesbaden  1850  u.  f. ;  bis  jetzt  6  Hfle. 
(Wiesbaden,  Schlangenbad,  Ems,  Schwalbach, 
Weilbach.  Geilnau enthaltend).  MitWill:  Neue 
Verfahrungsweisen  zur  Prüf.  d.  Potasche,  d. 
Soda,  d.  Braunsteins  etc.,  Heidelberg  1843.  — 
Viele  Abhandll.,  darunter:  Untersuch,  d.  trau- 
bensauren Salze  (Lieb.  Ann.  XLI.  1842).  Neues 
Verfahr,  z.  Trenn,  d.  Arsens  vom  Antimon  in 
Xanh'schen  Metallspiegeln  (Ib.  XLllI,  1843). 
Mit  Haidien:  Anwend.  d.  Cyankaliums  in  d. 
chem.  Analyse  (Ib.  id.).  Allein:  Über  d.  Stel- 
lung d.  Chemikers  bei  gerichtlich-chem.  Un- 
tersuch. (Ib.  XXXXIX,  1844).    Mitv.  Babo: 
Neues  Verfahr,  z.  Ausmittl.  &.  Arsens  bei  Ver- 
giftungen (Ib.  id.).  Mitwill:  Untersuch,  über 
d.  unorganisch.  Bestandtheile  d.  Vegetabitien 
(Ib.  L,  1844).  Mit  BcUoMbarger:  Über  d.  ver- 
meintl.  Verbindd.  d.  Wasserstoffs  mit  Eisen, 
Wismuthusw.(Ib.  Ll,1845).  Allein:  Doppel- 
salze von  Weinsäure  und  Traubens&ure  mit 
Natron  u.  Kali  (Ib.  LÜI,  1845).   Bestimm,  d. 
Phospborsäure  u.  d.  Magnesia  (Ib.  LV,  1846). 
LOslichkeit  von  für  die  Analyse  wichtigen  Nie- 


derschlägen (Ib.  LIX,  1847).  Analyse  ausge- 
zeichnet. Weine  d.  Rheingaus  von  1846  (Ib. 
LXIU,  1848).  Einwirk.  d.  Salzsäure  auf  pbos- 
phors.  Natron  (Ib.  LXXXVI,  1858).  Chem. 
Untersuch,  d.  wichtigsten  Obstarten  (Ib.  Gl, 
1 857).  Einfluss  d.  Temperatur  usw.  auf  d.  lod- 
amylumreaction  (Ib.  CII,  1867).  Ammoniak- 
gehalt d.  Atmosphäre  (Exdmaon'aJourn.XLVI, 
1849).  Mit  Bohnlae:  Ermitti.  d.  spec.  Gew.  d. 
Kartoffeln  (Ib.  LI,  1850),  Allein:  Untersuch, 
d.  Kalksteine  d.  Herzogth.  Nassau  (Ib.  UV, 
1851).  Borsäure  im  Kochbrunnen  zu  Wiesba- 
den (Ib.  LV,  1852).  Untersuch,  d.  nassauischen 
Thone  (Ib.  LVII,  1852).  Verhütung  d.  Kessel- 
sleins (Ib.  LVIIl,  1853).  SchwefelwassersloIT- 
apparat  (Ib.  id.).  Ferner  viele  Mineralwasser- 
analysen und  kleinere  Aufsätze. 

do  Fresne  de  Franoheville,  s. 

Francheville. 

Frosnely  Augustin  Jean.  —  Soho 
eines  Architecten  und  Schüler  der  poly- 
lecbn.  Schule  (1804—6),  dann  Ingenieur 
des  Ponts-et-Chaussees  und  als  solcher 
folgweise  in  den  Depp.  Vendöe,  Dr6me  u. 
Isle-et-Vilaine  bAchSaigt,  Als  eifriger Roya- 
list  während  der  hunderitägigen  Herrschaft 
Napoleons  abgesetzt  und  zu  Nyons  (Dep. 
Dröme)  unter  polizeiliebe  Aufsicht  gestellt; 
dort  seine  ersten  optischen  Versuche  anstel- 
lend. Später  wieder  eingesetzt  und  zuielzl 
Ingönieur-en-Chef  des  Ponts-el-Chauss^ 
in  Paris.  Seit  1823  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst  (DC)  (BN)  (BG)  (Ärago.Oewr. 
biogr.  \), 

geb.   1788,  Mai  10,  Broglie,  Dep.de 

TEure, 
gest.  1 827  ,  Juli  1  i ,  Ville-d' Avray ,  b. 

Paris. 
M6m.  sur  la  diffraclion  de  la  lumi^re  (M6ni. 
de  TAcad.  V,  18J6  ;  auch  Ann.  chim.  phys.  l, 
1816  et  XI,  1819.  —  Diese  Arbeit  wurde  18*5 
beim  Institut  niedergelegt  und  1819  von  dem- 
selben gekrönt) .  M6m.  sur  la  double  r^fraclion 
(Ib.  VII,  1827,  auch  Pogg.  Ann.  XXIII,  IW« 
—  Die  wichtige  Arbeit  über  die  Fortpflanzung 
des  Lichts  in  kryslallisirten  Mitteln).  Surl'in- 
Huence  de  la  chaleur  dans  les  couleurs  d^ve- 
Iopp(^es  par  la  polarisation  (Ann.  chim.  pb)'s. 
IV,  1817).  Sur  l'influence  du  mouvemenl  ter- 
restre  dans  quelques  phönomönes  d'optique 
(Ib.  IX,  1818).  Sur  l'action  que  les  rayonsde 
lumiöre  polaris6s  exercent  les  uns  sur  les  au- 
Ires  (Ib.  X,  1819).  Sur.des  essais  ayant  pour 
but  de  decomposer  Teau  avec  un  aimant  ;ib. 
XV,  1820).  Sur  la  reflexion  de  la  lumidre  (Ib. 
id.).  Sur  les  becs  ä  plusieurs  mfeches  appK- 
quös  aux  lampes  d'Argand  (Ib.  XVI,  18ir 
Sur  le  calcul  des  teintes  que  la  polarisation  d^- 
veloppe  dans  les  lames  cristallis6es  (Ib.  XVII, 
1 8t1 ) .  Sur  la  double  röfraction  du  verre  com- 
prim6  (Ib.  XX,  1811).  Explicatiop  de  la  re- 
fraction  dans  le  systtoe  des  ondes  (Ib.  XXI, 


801 


Freund 


Frteier. 


802 


f  Slä).  Siir  rasceosion  des  nuages  dans  Tatmo- 
sphere  (Ib.  id.).  Röponse  ä  une  lettre  de  Mr. 
PoiMon  sur  le  Systeme  des  ondulations  (Ib. 
XXIII,  4  813).  Sur  le  phcnomöne  des  anneaux 
color«^  [Ib.  id.).  Sur  la double  refractton  par- 
liouliöre  que  pr<^sente  le  cristal  de  röche  dans 
la  direction  de  son  axe  (Ib.  XXVIII.  1825.  — 
Auszug  einer  schon  4  817  dem  Institut  vorge- 
legten Abhandlung,  welche  die  Entdeckung 
der  Circttlarpolarisation  enthält) .  Sur  la  dou- 
ble röfraction  (Ib.  id.).  Sur  la  räpulsion  que 
des  Corps  öchauffäs  exercent  les  uns  sur  les 
autres  ä  des  dislances  sensibles  (Ib.  XXIX, 
<8!25}.  Sur  les  lois  des  modißcations  impri- 
mees  k  la  lumi^re  polarisöe  par  la  rädexion 
totale  dans  l'inti^rieur  des  corps  transparens 
II).  id.).  Sar  la  loi  des  modißcations  que  ia 
reflexion  imprime  ä  la  lumt^re  polarisäe  (Ib. 
XLVI,  1 891 } .  —  Einen  Auszug  von  den  meisten 
dieser  Arbeiten  ,  durch  welche  F.  die  neuere 
Induialionstheorie  begründete,  gab  er  im :  Sy- 
steme de  Chimie,  par  Th.  Thomaon,  traduit  par 
j.  lUffiuiit,  Supplement,  Paris  1822. 

Fre«ad|  Ch...  6...  —  Maschinen- 
bauer in  Berlin  (GG»  k), 

geb 

gest.  1819,  Oct.  1 1  y  Gleiwitz,  Ober- 
schlesien, 
l  her  seine  Dampfmaschines.  Gilb.  Ann.  LXVII, 

4821. 

nrey,  Ambrosia s.  —  Benedicliner- 
Capitular  zu  Weingarten  und  später  Kü- 
chenmeister zu  Höfen,  einem  dem  Reichs- 
stift Weingarten  angehörigen  Priorat  (M.  W), 
geb.   I75i,  Apr.  13,  Schussenried, 

gest 

Pf)5itione8  ex  Logica ,  Metaphysica  et  Mathesi 
pura.  Altdorfli  ad  Vineas  1782.  Conspectus 
institntionum  physicarum,  Salzburg!  1788. 

IVejolaot,  ClaudeLouisDesaul- 

scH  de.  —  Capitän  (zuletzt  Capitaine  de 

vaisseau)   in  der  französ.  Marine ,  in  wel-* 

eher  er  seit  1793  diente.   Mitgl.  d.  Aead. 

d.  Wiss.  und  d.  Längenbureaus  in  Paris 

bC)  (BN)  (BG)  (CR.  XV;  (G,  33;, 

geb.  1779,  Aug.    7,  Mont^limart, 

gest.  I8it,  Aug.  18,  Landgut  Preycinet, 

b.  Loriol,  D^p.  Dr^me.* 
Vojage  de  diksouvertes  aux  Terres  Australes, 
eiecut«  par  ordre  de  S.  M.  l'Empereur  et 
Roi,  sur  les  corvettes  Le  Gdographe,  Le  Na- 
tura litte  et  la  go^letie  La  Casuarina  pen- 
daot  les  ann^es  1800—1804,  partiehist.  2  vol. 
4*.  Paris  1807  et  1816,  Navigation  et  Geogra- 
phie 1  vol.  4*,  Ib.  1815  et  atlas  de  82  cart.  fol., 
Ib.  1812  (2"*  6dit.  4  vol.  8*,  Ib.  1824  et  atlas 
de  «8  plancb.  fol.).  —  Voyageautourdu  Monde, 
entrepris  par  Tordre  du  Roi,  ex^cut^  sur  les 
corvettes  de  S.  M.  L'Uranie  et  Pbysicienne 
pendant  les  ann^  1818—1820,  18  vol.  4^  et 
4  atlas  de  850  pl.  fol. ,  Ib.  4824^44  (Darun- 
ter: Nangatioo  et  Hydrographie  1vol.  4*  et 

Poffeadorff,  Huidw8ri«rbaeb. 


1  atlas  de  22  pl. ;  Observations  du  pendule 
1  vol.  4^ ;  Magnölisme  terrestre  et  m^töorolo- 
gie  2  vol.  4^).  —  Aufsätze  in  den  Annales  ma- 
ritimes u.  Berichte  in  d.  Compt.  rend. 

*  Nach  andrer  Angabo  lu  Saulces  b.  Vienne,  D£p.  la^re. 

Freyssmuth  (Freyesmutb),  Joseph 
von.  —  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Üniv,  zu 
Prag  seit  1812;  Adjunct  seit  1810;  an- 
fangs Pharmaceut.  Mitgl.  d.  königl.  höhm. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  (ABG.  VI,  1 820;  (M,  Ii;, 

geb.   1786,  Dec.  16,  Wien, 

gest.  1819,  März    9,  Prag. 
Analyse  ein.  dichten  Sphärosiderits  (Sohweigg. 
Joui'n.  XX,  1817).  Analyse  e.  faserigen  Meso- 
lilhs  (Ib.  XXV,  1819,  auch  ABG.  VI,  1820). 

Freytagi  Johann  Gottlieb.  —  Pa- 
stor zu  Glaucha,  Fürstenlh.  Ocls  (1748 — 
62),  dann  zu  Muhlowitz,  bei  fiernstadt, 
Schlesien  (M)  (A), 

geb.   1718,  Nov.  28,  Breslau, 
gest.  1779,  Apr.    1,  Muhlowitz. 
Geogr.  u.  astronom.  Aufsätze  u.  Beobachtt.  in 
d.  Oekonom.  Nachrichten  d.  schlesisch.  pa- 
triot.  Gesellschaft. 

Freytag,  Ferdinand.  —  Erst  Jurist 
und  beim  Oberlandsgericht  in  Halberstadt 
angestellt,  dann  Dr.  Phil.  u.  Lehrer  in  ei- 
ner Erziehungs-  u.  Unterrichts-Anstalt  f. 
Töchter  in  Wernigerode,  wo  er  seitdem 
privatisirt  (Kss), 

geb.  1800,  .  «  .  Ilsenburg. 
Von  d.  Verkohlung  d.  Holzes  in  Meilern  usw., 
QuedUnb.  1881.  Lehrb.  d.  Chemie,  Ib.  1889. 
Die  Atmosphäre  oder  das  Wissenswertheste, 
für  d.  gewöhnl.  Leben  Unentbehrlichste  ausd. 
Physik  u.  Chemie,  Wernigerode  1858. 

Frisleri  Am^dee  Fran^ois.  — ' 
Erst  Fnfanterie-Officier  in  d.  franz.  Armee 
(1 702 — 7),  dann  Ingenieur  und  als  solcher 
zunächst  in  St.-Malo  beschäftigt ;  darauf  zu 
einer  wissenschaftl.  u.  militär.  Untersach. 
d.  Span.  Colonien  nach  Südamerika  gesandt 
{1711 — 14),  ward  später  Ing^nieur-en- 
cbef  von  St.-Domingo  (n89 — 25),  von 
Philippsburg  u.  von  Landau,  endl.  Director 
d.  Fortificationen  in  d.  Bretagne;  Mitgl.  d. 
Marine-Academie  in  Paris  seit  deren  Grün- 
dung 1761  r^^;  (B)  (BN), 

geb.   1682, Chamb^ry, 

gest.  1773,  Oct.  16,  Brest.* 
Trait^  des  feux  d'artifice,  42*,  Paris  1708.  2'»« 
6dit.  8^  Ib.  1747.  RelaUoD  du  Voyage  de  la 
roer  du  Sud  aux  c6tes  du  Chily  et  du  P^rou, 
fait  pendant  les  annöes  1712—14,  1  vol.  4*,  Ib. 
1716.  V^  ^dit.  1782.  Tratte  de  Stereometrie, 
ou  la  th^orie  et  la  pratique  de  la  conpe  des 
pierres  et  des  bois  etc.,  Ib.  1788,  8"**  ädit. 
8  vol.  4*,  Ib.  4769.  fil^mentf  de  Stereometrie 

51 


803 


Frick 


Frigelini. 


804 


äTusage  de  rarcbitecture  etc.,  Ib.  4  759,  9  vol. 
8*,  Ib.  1760.  Lettre  concernani  l'histoire  des 
tremblements  de  terre  de  Lima  (Journ.  de  Vor- 
dun, ^55,  Nov.). 

•  ge»t.  Oct.  14  (jff(7) ;  Oct.  26  (Q). 

Friok|  Johann.  —  Pfarrer  am  Mün- 
ster in  Ulm  seit  1668,  früher  Pfarrer  in 
Jungingen  (1666)  und  noch  früher  Docent 
in  Tübingen  (WUJ, 

geb.   1631,  Oct.    17,  Ulm, 
gest.  1689,  Sept.  18,  Ulm. 
De  circulo,  4^  Ulm.  4  674.  Philosophisches  u. 
theologisches  Bedenken  von  den  Cometeu  usw., 
4^  Ib.  4  684  u.  4  687.  —Theologisches. 

Fricdl,  Johann.  —  Dr.  Med.,  pract. 

Arzt  zu  Hamburg  (J)  (HSL), 

geb.   4  67 1 ,  Nov.  5,  Hamburg, 
gest 

Diatribe  medico-spagyrica  de  aaro  potabili  so- 

phorum  etc.,  Hamb.  4  702. 

Frlok,  Georg  Friedrich  Chri- 
stoph. —  Geheim.  Bergrath,  Director  d. 
königl.  Porzellanfabrik  in  Berlin  (Or), 

geb.   1781.  Jan.  30,  Berlin, 

gest.  1848,  Juli  4,  Berlin. 
Ein  dem  Gpldpurpur  ähnlicher  Silbernieder- 
schlag (Pogg.  Ann.  XII,  1828).  Über  d.  Bereit, 
d.  Chroiuoxyduls  im  Grossen  (Ib.  XIII,  1828). 
Anwend.  d.  Iridiums  zu  Porzellanfarben  (Ib. 
XXXI,  4  834).  Scheid,  d.  Iridiums  im  Grossen 
zu  technisch.  Gebrauch  (Ib.  XL,  4837).  — 
Beitrüge  zu  d.  Verbandl.  d.  Vereint  z.  Befördr. 
d.  Gewerbfleisses  in  Preussen. 

Friok,  Joseph. — Dr. Med.,  seit  4  838 
Lehrer  d.  Mathematik  u.  Naturwissenschaf- 
ten am  Gymnas.  zu  Freiburg  im  Breisgau, 
auch  Vorstand  d.  bohr.  Bürgerschule  da- 
selbst; früher  pract.  Arzt  daselbst  (Or) 
(Jäger), 

geb.  1806,  Juni  16,  Stauffen. 
Versuche  über  d.  specif.  Gewicht  d.  Organe 
d.  menscbl.  Körpers,  Freib.  4  832.  Anfangs- 
gründe d.  Naturlebre,  Ib.  4  854 .  Physikal.  Tech- 
nik oder  Anleitung  z.  Anfttell.  physikal.  Versu- 
che, 2.  Aufl.  Braunschw.  4  856.  Vergleichende 
Versuche  über  das  Magnetisiren  d.  Stahls  mit 
d.  Spirale  von  Xlias  u.  mit  d.  Elektromagnet 
(Pogg.  Ann.  LXXH,  4  840  u.  LXXXII,  4854). 

Frioky  Georg  Herrmano.  —  Dr. 
Phil.,  Haupt- Wardein  d.  königl.  Münze  in 
Berlin.  Sohn  von  Georg  Friedrich  Chri- 
stoph (Diss), 

geb.  1811,  Juli  16,  Berlin. 
Diss.  de  compositione  chemica  schisti  argilla- 
cei,  Berol.  1884  (Auszug:  Pogg.  Ann.  XXXV, 
1835).   Chem.  Untersuch,  d.  Nadeierzes  (Ib. 
XXXi,  4884). 

FrlolM,  Johann  Heinrich  Gott- 
lob. —  Prof.  am  phys.-medicinisoh.  In- 


stitut zu  Braunschweig,  dann  Prof.  d.  Ch«"- 
mie,  später  auch  d.  Physik  am  Caroüouro 
daselbst  (M.  \\)  (Marx), 

geb.   1763,  Dec.   1 1 ,  Braunschweig, 
gest.  1823,  Sept.  ^4,  Braunschweig. 
Ober  d.  Nulztosigkeit  d.  Spitzen  u.  Auffaof;- 
stangen  an  Blitzableitern  (Braunschw.  Macax 
1 803) .  —  Siehe  L.  Ph.  Funke. 

FrldvalszU,  Johann.  —  Jesuit. 
Lehrer  der  Mathematik  am  Coilegium  zu 
Clausenburg,  dann,  nach  Aulhebung  de-; 
Ordens,  viele  mineralogische  Reisen  in  Sie- 
benbürgen machend,  später  Ganonicus  in 
Szepusch ,  Archidiaconus  im  Liptauer  Co- 
mitat  u.  Assessor  der  Richter-Tafel  (SSi  , 
geb.   1740,  Dec.  13,  Altsohl,* 

gest.  1784, 

Mineralogie  magni  PrincipatusTranssylvantae, 
seuejusmetalla,  semimetalla,  sulphura,  salii, 
lapides  et  aquae,  Claudiopoli  1787.  Di«s.  de 
Skumpia  seu  Cotino  planta  coriarla  RbusOn 
tinus  Lin.)  cum  diversis  eiperimentis  in  Traos- 
sylvania  institutis,  Ib.  4778.  Diss.  de  fem>ct 
ferrariis  Hungariae  et  Tranasyl  van  iae,  Ib.  id 

*  ffeb.  1730,  Dec.  13,  Preabnif  {CBJ.t). 

Frledllader,  M  i  c  h  a  e  1.  —  Dr.  Med . 
pract.  Arzt  erst  in  Berlin,  dann,  seit  1800. 

in  Paris  W  rA^.Ii;, 

geb.   1769, Königsberg, 

gest.  1824,  Apr.  . .,  Paris. 
Gab  heraus  mit  C.  H.  Pfaff:  Französische  Aa- 
nalen  der  Naturgeschichte,  Physik,  Cbemi« 
Physiologie  usw.,  4  Hfte.  Hamburg  4803.— 
Mittheilungen  aus  Paris  in  Gilb.  Ann.  X\U. 
XVIII  u.  XX.  —  Medicinisches. 

Fries,  Jacob  Fried  rieh.  —  Dr.  Phil. 
folgweise  Docent  in  Jena  (1801) ,  Prof.  d 
Philosophie  u.  Elementar-llalhemalik  an  d 
Univ.  zu  Heidelberg  (1805),  Prof.  d.  theo- 
ret.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Jena,  1816 
bis  1824,  wo  er,  wegen  Theilnahme  an 
Wartburgsfest,  dieser  Stelle  entsetzt  wurde 
und  die  Professur  d.  Physik  u.  Malbemaiii 
daselbst  bekam.  Hermhuter  (N)  ^G.  1843 

geb.   1773,  Aug.  28,  Barby,* 

gest.  1843,  Aug.  10,  Jena. 
Populttre  Vorlesungen  Über  die  Slerokoodf 
1813.  Entwurf  d.  Systems  d.  theoret  PIi>mI 
4848.  Mathematische  Naturphilosophie.  Het- 
delb.  48Si.  Versuch  e.  Kritik  d.  Principieo  ^ 
Wahrscheinlichkeitsrechnung ,  Braanacbmett: 
4  84i.   Versuch  e.  neuen  Dantell.  d.  Tbeone 
d.  Lichts  u.  d.  Wärme  (8ehex«i'sionm.  1, 4801 
—  Viel  rein  Philosophisches  etc. 

*  geb.  1773,  Auf.  29  (JT.  U) ;  Auf. » (CX) ;  Mb.  17^ 
Auff.  28  (^^). 

Frigeliu,  Anders.  —  Lectord.lfa- 
themalik  am  Oymo.  xu  Calour.  MUgl.  d. 


805 


Friaeh 


Friii. 


806 


Acad.  d.  WIss.  zu  Stockholm  (VeU  Acad, 
Handl.iStS), 

geb.  4746,  MSrz  6,  Calmar, 
gest.  1828,  MärzSS,  Calmar. 
Observationes  quaedam  circa  motus  corporum 
Ol  percussiooe.  —  Geometrisk  problem,  att 
ioskrifva  en  cirkel  uti  Parabola  ApoUoniana 
Vet.  Acad.  Handl.  1807).*  Exempel  af  maxima 
och  mioima  uti  ett  mathematiskt  problem  (Ib. 
1816).  Ea  locus  geometricus  (Ib.  4848). 

Frisohi  Johann  (Jodocus)  Leon- 
hard.  —  Erst  Substitut  des  evangel.  Pre- 
digers zu  Neusohl  in  Ungarn,  dann,  nach 
mehrjUhrigen  Reisen  in  d.  Schweiz,  Italien, 
trankreich  und  Holland,  Subrector  (1708) 
und  endlich  (4726)  Rector  d.  Gymn.  zum 
fH'auen  Kloster  in  Berlin.  Mitgl.  d.  Acad. 
(I.  Wiss.  daselbst  (seit  4  706)  und  Director 
(1734)  ihrer  histor.  Klasse,  auch  Mitgl.  d. 
Leopoldin.  Aeademic  (ANC)  (HL), 

geb.  4  666,  März  9,  Sulzbach,  Ober- 
pfalz,* 

gest.  4  7i3,  März  2  4,  Berlin. 
Alta  ratio  solvendi  quatuor  posteriores  versus 
aenigmatis  BmUü  Talaiitiiii  cujus  T.  I  Mise. 
Berolin.  p.  24  mentio  facta  est  (Miscell.  Berolin. 
III,  4727).  De  origine  charactenim,  qui  apud 
astronomos  planotas  significant  (Ib.  IV,  4  734). 
De  origine  characterum  obscuriorum  qutbus  in 
caleodariis  Signa  zodiaci  indicantur  (Ib.  id.). 
Iris  circa  solem  observata  (Ib.  id.).  —  Zoolo- 
gisches a.  Lexicaliscbes. 

*  geb.  Min  19  (£0). 

Prisohl  Jodocus  (Joseph)  Leopold. 
—  Sohn  des  Vorigen.  Pfarrer  folg  weise  zu 
Cottwitz,  Fürslenth.  Glogau  (4  742—47), 
Schwenitz  bei  Grüneberg  (1747 — 52),  Sa- 
bor  (4752 — 65)  und  endlich  zu  Grüne- 
b<Tff,  Schlesien  (Lf)  ß\), 

f;ob.  47  4  4,  Oct.  29,  Berlin, 

gest.  4  787, Grüneberg. 

Mi^ei  HofTinanniani  (Halensis)  Pclrefacta  et 
Lapides  etc.,  Halle  4  744.  Untersuch,  natürli- 
( her  Dinge,  in  welcher  d.  Fossilien  mit  wahr- 
haft. Namen  benennet,  beschrieben  u.  einge- 
ihWIet  werden  usw.,  4*  Stück,  Berlin  4  742. 

Frisch,  Christian.  —  Erster  Leh- 
rer an  d.  Ober-Realschule  in  Stuttgart  seit 
1845,  früher  (48.34 — 33)  Lehrer  daran, 
und  noch  früher  Lehrer  am  Lyceum  zu 
Tübingen  fOrJ, 

geh,  4  807,  Nov.  5,  Stuttgart. 
Ilf  rausgeber  von  J,  Kepler!  Opera  omnia ,  8  Vol . 
Vol.  I,  Prancof.  et  Erlang.  4858). 

FrtoohllB,  Nicodemus.  —  Prof.  d. 
Dichtkunst  und  Geschichte  an  d.  Univ.  zu 
Tübingen  (4  568),  dann  Rector  zu  Laibach  in 


Krain  (4  582 — 84),  darauf  lange  in  Deutsch- 
land heromirrend,  bis  er,  wegen  Ungebühr- 
lichkeiten gegen  den  Herzog  von  Würtem- 
berg,  auf  das  Schloss  Hohen-Urach  in  Ver- 
wahrsam gebracht  wurde  (D,  F,  Strauas, 
Leb.  «.  SchrfL  von  Fr, ,  Frankf.  4  856;  (Ni. 

xxix;, 

geb.   4  547,  Sept.  22,  Balingen,  Würt.,* 
gest.  4  590,  Nov.  29,  Hohen-Urach.** 

Carmen  de  astronomico  horologio  argentora- 
tensi,  Argent.  4  575  (s.  Dasypodiiu).  De  astro- 
nomiae  artis  com  doctrinae  coelesti  et  natural! 
pbilosophia  convenientia  etc.  libr.  V,  Francof. 
a.  M.  4  586  et  4604.  —  Opera  poetica. 

•  gwb.  8«pt.  21,  gest.  Nov.  30  (LIT). 
**  Kam  ums  Leben  durch  einen  Sturs  aut  «einem  Qe- 
ftngnisse  beim  Versuche  xu  entfliehen. 

Pp1»1,*  Paolo. —  Bamabit,  Prof.  d. 
Philosophie  successive  zu  Casale,  zu  No- 
vara,  am  CoUegio  Alessandro  zu  Mailand 
(4  753—56),  an  d.  Univ.  zu  Pisa  (4756 — 
64),  und  der  Mathematik  an  dr  Scuöla  pa- 
latina  in  Mailand  (4764 — 66),  dann  mehre 
Jahre  auf  Reisen  in  Frankreich ,  England, 
Holland ,  Deutschland  u.  zuletzt  als  Welt- 
priester  in  Mailand  lebend  (AttiSoc.patrioL 
Milan.  U)  (Verri,  Mem,  appartenenli  alla 
vita  del  P.  Frist,  Mil.  4  787;  (BN)  (BG), 

geb.   4  728,  Apr.  4  3,  Mailand,** 
gest.  4  784,  Nov.  22,  Mailand. 

Disq.  roath.  in  causam  physicam  figurae  et 
magnitudinis  telluris  qostrae,  Medio).  4  754. 
Nova  electricitatis  Ibeoria  etc. ,  Ib.  4  755.  De 
motu  diurno  terrae  dissertatio  (Gekrönt  von 
d.  Berlin.  Acad.),  Pisis4  758.  Disscrtationes 
seiectae  J.  A.  Ealeri,  P.  Friai  et  L.  Besand,  quae 
ad  imp.  Petropolitanam  aeademiam  A.  4  755 
missae  sunt,  cum  electricitatis  caussa  et  theo- 
ria  praemio  praeposito  quaercretur,  Pelrop.  et 
Lucae  4  757.  Disscrtationes  variae,  II  Tom. 
Lucae  4759  et  4764  (Darin  unter  Anderem: 
Diss.  de  atmosphaera  coelestium  corporum 
[Gekrönt  4  758  von  d.  Paris.  Acad.]  u.  Diss.  de 
inaequelitatibus  motus  planetarum  omnium 
etc.  [Erhielt  4  760  das  Accessit  von  derselb.]). 
Piano  dei  lavori  da  farsi  per  liberare  e  assicu- 
rare  dalle  acque  le  provincie  di  Bologna  etc., 
Lucca  4  764.  Del  modo  di  regolare  i  üumi  e 
torrenti  principalmente  delBolognese  etc.,  Ib. 
4  762  (Französisch,  Paris  4  774).  Sagßio  sopra 
l'architettura  gotica,  LIvomo  4  766.  De  pravi- 
tate  universali  libri  III,  Mediol.  4  768.  D.  Xe- 
landri  et  P.  Friiii  alterius  ad  alterum  de  thco- 
ria  lunae  commentarii,  Parmae  4  769.  Cosmo- 
graphia  physica  et  mathematica ,  2  Tom.  Me- 
diol. 4  774  et  75.  Della  maniera  di  prcservare 
gUedIfizj  dal  fulmine,  Ib.  4768.  Dell' architcl- 
tura  statica  e  idraulica.  Ib.  4  777.  Opuscoli  fllo- 
sofici  (4 .  Delle  influcnze  meteo^olo^ichc  della 
luna ;  2.  Dei  conduttori  elettriri ;  8.  Dell'  azione 
deir  oiio  neir  acqua ;  4.  Del  calorc  supcrücialo 

6I* 


807 


Fritfoh 


Fritesehe. 


808 


e  ceotrale  della  terra ;  5.  Dei  flumi  sottera- 
nei) ,  Ib.  4  784.  Opera  (T.  I:  Algebra  et  Geo- 
metna  analytica;  T.  II:  Mechanica  universa 
et  mechanicae  applicatio  ad  aquarum  fluea- 
tium  theoriam) ,  Ib.  4  782  et  4 783.  —  De  resolu* 
tione  aequationum  terlii  gradus  (Atti  Siena,  IV, 
4  774).  De  problematibus  quibusdam  ina&imo' 
rum  et  minitnonim  (Ib.  id.).  Problemata  quae- 
dam  geometrica  (ib.  V,  4  774).  De  accelera- 
tione  et  retardatione  motus  planetarum  (Comm. 
Bonon.  V,  4  767).  De  mota  orbium  planetarum 
(Ib.  id.).  De  inaequalitatibus  motus  terrae  et 
lunae  circa  axem  ex  astronomoram  hypothe- 
stbus  (Ib.  id.).  Epistola,  qua  operis  de  gravi- 
tatis  legibus  a  se  edendi  formam  rationemque 
describtt  (Ib.  id.).  De  aequatione  quadam  dif- 
ferentiali  etc.  (Ib.  VI,  4  783).  De  rotatione  cor- 
porum  (Ib.  id.).  Mem.  deir  equilibrio  delle 
cupole  e  delle  volte  (AttiSoc.  Patriot.  Milan.  I). 
De  problematis  quibusdam  isoperimetris  (Nov. 
Comm.  Petr.  VII,  4  764).  Berigt  nopens  de  ver- 
deeling  en  zaamenloop  der  rivieren  (Verbandl. 
Maatscb  Haarlem,  XIV,  4  773).  De  theoria  sa- 
tellitum  jovialium  (Ib.  XXV,  4  788).  —  Schrieb 
ausserdem  Elogeo  auf  Galilei,  CavaUeri,  Vaw- 
ton  u.  A.,  und  hinterliess  gegen  20  Arbeiten 
handschriftlich. 

*  Sein  Oroasrater  war  ein  Strassburger  Namens  Fries 
( V  e  r  r  i  schreibt :  F  r  i  s  •)  und  sUrb  als  MiUt&r  in  der 
Lombardei. 
♦•  geb.  I7i7,  Apr.  13  (LX). 

Frltsohy  Johannn  Heinrich.  — 
Pastor  und  Superintendent  in  Quedlinburg 
(M.  \l), 

geb.   1772,  Febr.  3,  Quedlinburg, 

gest.  4  829,  Apr.  41,  Quedlioburg. 
Hundertjtihriger  Kalender  oder  Zeitkunde  im 
49.  Jahrhundert,  Quedlinb.  4  804.  Taschenb. 
f.  Freunde  d.  allgem.  Weltkunde  auf  4  804,  Ib. 
4  804.  Beobb.  über  d.  Sonnenflecke,  d.  Licht- 
gestalt u.  Rotation  d.  Venus  (Bode,  astr.  Jahrb. 
4  804).  Über  d.  eigenthüml.  Bewegung  d.  Son- 
nenflecke (Ib.  4  805).  Über  d.  Verhältnisse  in  d. 
Abstundend.  Planeten  (Ib.  4  806).  Fernere  astr. 
Beobb.  u.  Bemerkk.  (Ib.  4802,  8,  6,  7,  9,  4  0, 
44,  4i,  45,  48,  24  u.  24). 

Fritsoh,  Carl.*  —  Adjunctand.  k.  k. 
Central-Anstalt  für  Meteorologie  und  Erd- 
magnetismus in  Wien,  früher  Concepts- 
Beamter  d.  böhm.  k.  k.  Camera Igefallen- 
Verwaltung  in  Prag.  Mitgl.  d.  königl.  Böhm. 
Gesellsch.  zu  Prag  u.  correspond.  Mitgl.  d. 
Acad.  zu  Wien  (WA), 

geb.  184  2,  Aug.  4  6,  Prag. 
Bemerkk.  zu  d.  Wolkenbeobachtungen  (Kreil, 
Magnet,  u.  meleorolog.  Beobachtungen  in  Prag, 
Jahrg.  4840).  Über  d.  Färbung  d.  Wolken  (Ib. 
4  844).  Jährliche  Vertheil.  d.  Wolkenmenge 
(Ib.  id.).  Vegetationsbeobachtungen  (Ib.  4  844 
—  48).  Beobb.  über  d.  period.  Erscheinungen 
im  Reiche  d.  Pflanzen  u.  Insccten  (Ib.  4849  u. 
4  850).  Gleichzeitigkeit  d.  Meteorfluthen  mit 
tiefen  Barometerständen  (Abhandl.  d.  Böhm. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  Folge  V,  Bd.  11,  4841—42). 


Elemente  zu  e.  Untersuch,  über  d.  Einflusa  d. 
Witterung  auf  d.  Vegetation  (Ib.  id.).  Überd. 
period.  Erschein,  im  Pflanzenreiche  (Ib.  Bd.  IV, 
4  845  —  46).  Überd.  period.  Erschein,  am  Wol- 
kenhimmel (Ib.  id.).  Grundzüge  e.  Meteorolo- 
gie für  d.  Horizont  von  Prag  (Ib.  Bd.  VII,  4852,. 
Resultate  4  0jöhr.  in  der  Umgebung  von  Prag 
angestellter  Vegetationsbeobb.  (Deokschr.  d. 
Wien.  Acad.  Bd.  V,  4  853).  Über  d.  Steigen 
u.  Fallen  d.  Lufttemperatur  binnen  e.  analog. 
44jiihr.  Periode,  in  welcher  d.  Sonnenfleckc 
sich  vermindern  oder  vermehren  (Ib.  Bd.  Vll, 
4  854).  ~  Fernere  meteorolog.  Aufsätze  in  d. 
Sitzungsberichten  d.  Acad.,  in  d.  Sehr.  d. k.  k. 
Patriot. -Ökonom.  Gesellsch.  in  Böhmen,  in 
Xreil's  astr.-meteorolg.  Jahrb..  im  Jahrb.  der 
k.  k.  Central-Anstalt  f.  Meteorologie  usw.  ~ 
MitverfasB.  von  Kreil't  Magnet,  u.  geogr.  Orts- 
bestimm, im  österr.  Kaiserstaat,  Jahrg.  1— III. 

*  Seine  Schwester  Wilbelmine  (fest.  1S&7,  Oct.  12, 
Wien,  im  35.  Lcbentjahr)  war  eine  sehr  eifrige  Tbeil- 
nehmerin  an  «einen  meteorolog.  u.  pbiaoiog.  Beob- 
achtungen (/.  U,  tb57). 

FriiSy  Bart  ho  Id.  —  Instrumenten' 

macher  u.  Mechanicus  in  Braunschweig  (Hj, 

geb.   4  697, Braunschweig, 

gest.  4  766,  Juli  17,  Braunschweig. 
Anweisung  wie  man  Claviere,  Clavecins  und 
Orgeln  nach  einer  mechanischen  Art  in  allen 
zwölf  Tönen  gleich  rein  stimmen  könne  usw., 
Leipz.,  3.  Aufl.  4  757. 

Frltzaohe,  C  a  r  1 J  u  1  i  u  s.  —  Dr.  Phil., 
Staatsralh  (1849),  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  St.  Petersburg  seit  4  853,  Adjunct  der- 
selben seil  4  838.  Vorsteher  d.  Slruve'- 
schen  Anstalt  für  kiinstl.  Mineralwässer  da- 
selbst seit  1834.  Früher  Pharmaceut,  und 
Assistent  im  ehem.  Laboratorium  von  E. 
Mitscherlich.  Mitgl.  d.  Leopold i n.  Aca- 
dcmie  (Or)  (Diss,), 

geb.  1808,  Oct.  29  (N.St.),  Neustadtb. 

Slolpen,  Sachsen. 
Beitröge  z.  Kenntniss  d.  Pollens.  Berlin  4  83i. 
Diss.  de  plantarum  polline,  Ib.  4833.  Überd. 
Pollen  (M6m.  Acad.  Petersb.  Sav.  etr.  4837). 
Über  d.  Verbind,  d.  Chlorcalciums  mit  cssig- 
saur.  u.  oxalsaur.  Kalk  (Pogg.  Ann.  XXVIII, 
4  883).  Über  d.  Pollen  d.  Pflanzen  u.  d.  Polle- 
nin (Ib.  XXXII.  4834).  Überd.  Amylum  (Ib. 
id.).  Über  d.  Scbwefelblumen  (Bull.  Acad.  Pe- 
tersb. II,  4  837).  Nene  Verbind,  d.  schwefeis. 
Talkerde  mit  Wasser  (Ib.  id.).  2wei  krystall. 
Verbindd.  d.  'kieseis.  Natrons  mit  Wasser  (Ib. 
111,  4  838).  Über  d.  üroxin  etc.  (Ib.  IV,  4  838). 
Neue  krystall.  Verbind,  d.  Harnsäure  mit 
Schwefelsäure  (Ib.  id.).  Über  d.  Purpursdure 
u.  ihre  Salze  (Ib.V,  4  839).  Neues  Zersetzungs- 
productd.  Indigo  durch  Salpetersäure  (Ib.  id... 
Ueber  d.  Verbindd.  d.  Eisenchlprids  mit  Was- 
ser, Chlorkaimm  u.  Chlorammonium  (Ib.  VI, 
4  840).  Leichte  Darstell.  d.  Chromsäure  usw. 
(Ib.  id.)  Über  d.  Bild.  d.  salpetrigs.  Salze  auf 
direct.  Wege  (Ib.  id.).  Über  d.  Verbindd.  ei- 
nig. Nickelsalze  mit  Ammoniak  (Ib.  id.).  über 


809 


Frobenim 


Fromhen. 


810 


d.  Aoilio»  e.  neu.ZeraetzuDgsproductd.  Indigo 
ab.  VII,  4  840).  über  d.  salpetrige  Stfure  u. 
ihre  Verbind,  mit  d.  Salpetersäure  (Ib.  id.). 
Iber  d.  Producta  d.  Einwirk.  d.  Kali  auf  d. 
Indigblau  (Ib.  Vlll.  4  844).  Besondr.  Verbalt. 
i1  bronisaur.  Kali  (Ib.  IX,  184t).  Zwei  kry- 
>tall.  Verbindd.  d.  Ammonium  mit  Schwefel 
Ib.  id  ).  über  d.  Bromaniloid  (Bull.  phys. 
math.  Acad.  Petersb.  I.  1843).  Darstell,  von 
krystall.  Indigblau  auf  nass.  Wege  (Ib.  id.). 
Vierfach*Scbwefelammonium  (Ib.  II,  1844). 
Iber  d.  Verwandtschofl  d.  Chloranil  mit  d. 
Chlorchinoyl  (Ib.  id.).  Vortheilhafte  Methode 
d.  Att&chliess.  d.  Osmium-Iridiums  (Ib.  V, 
1K47}.  (jber  d.  Samen  d.  Peganum  Harmala 
Ih.VI,4848;VIU849;VIII.18&0;  XII,  1854). 
leber  d.  Osman-Osmiumsäure;  mit  H.  Btrave 
Ib.  VI,  1848).  Uberd.  Constitution  u.  Nomen- 
clatur  d.  knallsaur.  Salze  (Ib.  VII,  1849).  Über 
salpetrige  Säure  (Ib.  IX,  1851).  Vorkommen 
d.  Vanadin  in  Permschen  HUttenproduclen  u. 
Darstell.  rein.  Vanadinsäure  (Ib.  id.).  Neue 
phospborhaltige  organ.  Säure  (Ib.  XIII,  1855). 
Ooppelsalz  aus  Bromuatrium  u.  broms.  Na- 
tron (Ib.  XV,  1857). 

IVobeolu  (Proben),  Georg  Lud- 
wig. —  Studirle  in  Tübingen  u.  Witten- 
berg, lebte  dann  eine  Zeitlang  bei  T  y  c  b  o 
Brahe,  war  darauf  Hofmeister  beim  Gra- 
fen Rantzau  in  Wandsbeck  bei  Hamburg 
und  zuletzt  (seit  1600)  Buchdrucker  in 
Hambui^  (HSL)  (J), 

geb.   1566,  Aug.  25,  Iphof (Würzburg), 

gest.  1645,  Juli  21,  Hamburg.* 
Klegia  in  eclipsin  lunae,  quae  d.  8.  Dec.  1592 
ruDspicietur,  Hamb.  1593.  Calculus  eclipseos 
hioaris,  4612.  Anonymi  Cyclometria  etc., 
lUmb.  1627.  Clavis  universi  trigonometrica 
de,  Ib.  4684.  Comment.  in  tabulas  prutoni- 
cas.  Fundamentum  ascensionum  rectarum  et 
ol>tiquarum. 
*  mi.  JuU  31  (/). 

ProbeBiUi  Sigismund  Augast. 
-  Ür.  (vermulhlich  Dr.  Med.) ,  ein  Deut- 
scher, der  sich  in  London  aufliielt  und  da- 
solbst  im  J.  1741  starb. 

In  drei  der  Royal  Society  (1730  u.  1741} 
utiergebenen  Aufsätzen ,  deren  letzter  von  C. 
Moituntr  in  d.  Pbil.  Transact.  1741  veröffenU 
lirht  wurde,  beschrieb  er  die  Darstellungs- 
vveise  des  damals  noch  nicht  allgemein  be- 
kannten Aethers  (Schwefeläthers  *) ,  welcher 
dadurch  auf  lange  Zeit  den  Namen  »Liquor 
5»  Aetber  Frobenii«  erhielt.  Er  selbst  hatte 
M  bon  in  den  Pbil.  Transact.  1 729  einen  seh  will- 
«»iigen  Aufsatz  über  diesen  Aetber  geliefert,  die 
Bereitung« weise  aber  verschwiegen. 

*Brhon  Valeriua  Cordui  lehrte  deuUich  1535 
ArUkcr  sa  bereiten;  und  dunkle  Andeutungen  dam 
Soden  airli  noch  früher  in  d<>n  Schriften  Ton  Ba>- 
mond  Lull  und  Basiliut  Valontiuus. 

IVobeiivs  (Frobes),  Johann  Nico- 
laus. —  Prof.  d.  Logik,  Metaphysik  und 


(von  1741  an)  auch  d.  Mathematik  a.  Phy- 
sik an  d.  Univ.  zu  Helmstädt  (M)^ 
geb.   1701,  Jan.     7,  Goslar,* 

gest.  1756.  Sept.  1 1,  Helmstädt. 
Diüs.  II,  de  praestantia  matheseos  in  philoso- 
phia  naturali,  Heimst.  1736.  Arteficiorum  al- 
gebraicorum  elementis  analyseos  finitorum 
Wolfianis  comprehensorum  delineatto.  Ib. 
1734.  Encyclopaedia  matbematicae  memoria- 
lisPt.'VI,  Ib.  1743—46.  Bibliographiae  sele- 
nographorum  exegeticae  et  criticae  Spec.  VI, 
Ib.  1748—53.  Historica  et  dogmatica  ad  ma- 
thesin  introductio,  Ib.  1750.  Historica  et  dog- 
matica canonici  trigonometrici  dilucidatio,  Ib. 
1750.  Rudimenta  biographtae  matbematicae 
Sect.  III,  Ib.  1751—55.  Polyhistor  heiiogra- 
phicus  sive  solaris.  Ib.  1755.  Nova  et  antiqua 
luminis  atqüe  borealis  spectacula,  Ib.  1739. 
Verzeichniss  einer  zur  Messkunst  und  Natur- 
lehre diensamen  Gerflthschaft,  Ib.  1753.  Re- 
census  beliographorum,  Ib.  1758.  i 

*  geb.  Jan.  11  (B€f), 

FrSbely  Julius.  —  Nachdem  er  von 
1825  an  als  Literat  in  München  und  Wei- 
mar gelebt^  Prof.  d.  Geschichte,  Geographie 
u.  Naturgeschichte  an  d.  Cantonschule  und 
auch  an  d.  Univ.  zu  Zürich,  von  1833  bis 
1844,  wo  er  diese  Stellung  aufgab  und  ein 
»Literarisches  Comptoira  in  Zürich  u.  Win- 
terthur  gründete;  dadurch  nach  Deutsch- 
land gezogen,  nahm  er  an  den  demokrati- 
schen Bewegungen  der  Jahre  1848  u.  49 
starken  Antheil,  und  kehrte  erst,  nach  Un- 
terdrückung derselben,  in  die  Schweiz  zu- 
rück, von  wo  er  indess  bald  nach  New- 
York  übersiedelte  (ZNG)  (CL), 

geb.  1806,  ...  Griesheim b.Stadt-Iim.* 
Die  physische  Geographie,  als  systemat.  Wis- 
senschaft gemein  fasslich  dargestellt,  Zürich 
1 836.  Grundzü$;e.e.  Systems  d.  Krystallologie, 
Ib.  1843,  2.  Aun.  Leipz.  1847.  Mit  0.  Heer: 
Mitlhellungen  aus  d.  Gebiet  d.  theoret.  Erd- 
kunde, S  Hfle.  Zürich  1S34.  Mikroskop.  Un- 
tersuch, d.  Kryslallisat.  d.  Selens  (Pogg.  Ann. 
XLIX,  1S40).  Pennin,  ein  chloritart.  Mineral 
(Ib.  L,  1840}.  —  Politisches  usw. 

*  In  Schwanburg^-BudoUUdt. 

FroldmoBt  oder  FrolmoBti  siehe 
Froinondus. 

FremherZy  Carl.  —  Dr.  Med.,  Prof. 
d.  Chemie  (extr.  1823,  ordin.  1828)  und 
d.  Mineralogie  (1836)  an  d.  Univ.  zu  Prei- 
hurg  (Jäger)  r^.  1854;, 

geb.   1797,  Dec.  10,  Constanz, 

ge.st.  1854,  Jan.  27,  Freiburg. 
Über  d.  elektro-cbomische  Theorie  d.  Ver- 
wandtschaft, Frcib.  1822.  Auleit.  z.  chemisch. 
Analy.sc  d.  Arzeneimitlel  d.  Pflanzenreichs.  Ib. 
1829.  Lehrh.  d.  medicin.  Chemie.  2  Bde.  Ib. 
1832  -  86.  Gpogno.st  Oeschreib.  d.  Schon bergs 


811 


Fromm 


Fmllani. 


812 


bei  Freibarg,  Ib.  4  887.  Die  Juraformation  d. 
Breisgaus,  Carlsruhe  4888.  Geognost.  Be- 
schreib, von  Freiburg  (In  H.  flohreibar  u.  W. 
Waiek:  Freiburg  u.  seine  Umgebung ,  Freib. 
4  838).  —  Über  d.  Mangansäure  (Bohweigg. 
Journ.  XLI,  4  824).'  Über  d.  gefärbt.  Mangan- 
salze (Ib.  XLIV,  4  8S5).  Ober  zwei  Harnsteine 
aus  kohlens.  Kalk  (Ib.  XLVI,  4  826).  Analyse 
d.  Aepfelsäure  (Ib.  XLVII,  4  826).  Aufßnd.  d. 
Broms  in  mehren  Salzsooien  (Ib.  XLVIII,  4  826) . 
Über  Mangansäure  u.  Übermangansaure  (Pogg. 
Ann.  XXXI,  4884).  Chem.  Untersuch,  d.  Rain- 
farrns  (Geiger*!  Magazin,  VIII,  4  824).  Bild, 
von  Talgstture  bei  Destill,  d.  Wachses  (Ib.  XV, 
4826).  Stärkmeht-Gehalt  d.  Tragants  (Ib.  id.). 
Über  d.  Bradford-  u.  Oxfordthon  im  Breisgau 
(Leonh.  u.  Bronn's  Jahrb.  4838).  Mit  Ongert: 
Chem.  Untersuchung  verschiedener  Theile  d. 
meoschl.  Körpers  (Schweigg.  Journ.  L,  4827). 

Fremm  (Frommius),  Georg.  —  Nach- 
dem er  in  Helmstüdt  studirt  und  verschie- 
dene Reisen  im  Auslande  gemacht,  Prof. 
d.  Logik  (4  643),  d.  Eloquenz  (4  645)  u.  d. 
Mathematik  (4  647)  an  d.  Univ.  zu  Kopen- 
hagen (WJ  (J), 

geb.   4  605.  Oct.  4  4,  Egnenb.  Haders- 
leben, 

gest.  4  654,  Aug.  49,  Kopenhagen. 
Diss.  de  astronomico  theatro  pro  Longomon- 
Uno  contra  Xorinum,  Havn.  4642.  Responsio 
ad  Xoriai  defensionem  astronomiae  restitutae, 
Ib.  4645.  Exercitatio  physico-roathematica, 
Ib.  4  648.  De  priocipiis  sphaericis,  Ib.  4648. 
De  terrae  et  maris  supcrficie,  Ib.  4649.  De  ter- 
rae parvitate,  Ib.  4  650.  Arithmetica  danica  s. 
brevis  ac  perspicoa  instilutio  arithmeticae  vul- 
garis, astronomicae  et  geodaeticae.  Ib.  4  649 
et  4660. 

FremOBd ,  Giovanni  Claudio  (ei- 

gentl.  Giulio  Cesarc*).  —  Camaldulenser, 

Prof.  erst  d.  Logik  (4  738),  dann  d.  Physik 

(4745)and.Üniv,zuPisa  (VJ)  (Tp.W)  '(B), 

geb.   4  703,  Febr.  4,  Cremona, 

gest.  4  765,  Apr.  29,  Pisa. 
Due  lettere  sopra  l'ottica  del  P.  Caatel,  4744. 
Nova  et  generalis  introducUo  ad  philosophiam. 
Venet.  4  748.  Della  fliiiditä  de'  corpi,  Livorno 
4754.  Examen  in  praecipua  mechanicae  prin- 
cipia,  Pisis4  758.  De  ratione  philosophica,  qua 
instrumenta  mechanica  generatim  conferunt 
potentiarum  actionibuscorroborandis  vel  ener- 
vandis,  Ib.  4  759. 

*  Venchieden  von  Francetco  Fromond,  CaoonU 
cua ,  Prof.  d.  Optik  u.  Cutto«  d.  physikal.  Cabinels 
d.  Brera  in  Mailand ,  auch  Mitgl.  d.  Gresellsch.  na- 
turf.  Fr.  in  Berlin  (geb.  .  .  .,  gett.  1766,  .  .  .),  des- 
sen Schriften  nicht  aufxufinden  waren. 

FromoBdos  (Proidmont,  Frolmont), 
Liberi  US.  —  Dr.  Theol.,  Prof.  d.  Philo- 
sophie u.  Theologie  an  d.  Univ.  zu  Löwen ; 
Decan  d.  Capiteis  von  St.  Peler  daselbst 
seit  4  633  (FppJ  (J)  (B)  (BN)  (BG), 


geb.  4  587,  Sept.  3,  Hacköra.d.Maas,* 

gest.  4  653,  Oct.  17,  Löwen. 
Diss.  de  cometa  Anni  4648,  Antverp.  4649. 
Meteorologicorum  Libr.  VI,  4*,  Ib.  4627.  Anli- 
Aristarchus  s.  orbis  terrae  immobilis  Über  uni- 
cus,  in  quo  decretum  S.  congregationisS.  R.  E. 
Cardinal.  An.  4  64  6  adversus  Pythagorico-€o- 
pernicanos  editum  defeoditur,  4*,  Ib.  4634. 
Labyrinthos  sive  de  compositione  contioui  ti- 
ber  unus,  Philosophis,  Mathematicis,  Theoto- 
gis  utilis  et  jucundus,  Ib.  id.  Vesta  sive  Aoti> 
Artstarchi  vindex  adversus  lae.  Laubergiinn 
(PhUippi  filium)  et  copernicanos,  Ib.  4  684. 

*  geb.  Sept.  6  (/). 

FrontiBU,  Sextus  Julius. —  Rö- 
mischer Patricier;  unter  Vespasian  Be- 
fehlshaber eines  Heeres  in  Britannien,  un- 
ter Nerva,  von  97  an,  Guralor  Aquarum 
in  Rom ;  war  überdiess  dreimal  Consul  (BJ, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  06  vermuthlicb. 
De  aquaeductibus  urbis  Romae;  zuerst  ge- 
druckt zu  Rom  um  4  490 ;  sp&tere  Ausgaben, 
Padua  4  722;  Wesel  4844  von  Daderieh  (von 
diesem  auch  deutsch,  Ib.  4  844).  Siehe  ferner: 
Commentaire  sur  les  aqueducs  de  Rome  par 
J.Boadelet,  4^  Paris  4  820  u.  Addition  an  Com- 
mentaire de  S.  J.  Frontine  etc.  par  1.  Bonde- 
let,  4*,  Ib.  4  824. 

Frerlepi  Ludwig  Friedrich  von. 
—  Dr.  Med.,  folgweise  Docent  in  Jena 
(4  804),  Prof.  (4  804)  u.  DirecL  d.  Entbin- 
dungsbauses  in  Halle  (4  806),  Prof.  d.  Chi- 
rurgie u.  Geburtshülfe  in  Tübingen  (4  808) 
u.  königL  Leibarzt  (4  84  4),  dann  Oberme- 
dicinalrath  in  Weimar  (4  8  4  6)  u.  Theilneb- 
mcr  an  B  er  tu  ob's  Geschäften,  nach  des- 
sen Tode  4  822  er  das  »Landes-Industrie- 
Comptoir«  in  Weimar  allein  übernahm  (ET) 
(NJ  (G.i^il), 

geb.   4  779,  Jan.  4  5,  Erfurt, 
gest.  4  847,  Juli  28,  Weimar. 
Gab  heraus  :  Notizen  aus  d.  Gebiet  d.  Natur-  u. 
Heilkunde.  50  Bde.  4^  Weimar  4  822— 86,  und. 
mit  seinem  Sohne  Bobert,  Neue  Notizen  us^., 
40  Bde.  4^  Ib.  4836—45.  —  Mcdicinisches. 

Frost|  George.  —  Zeitlang  Lehrer  d. 
Mathematik  in  d.  Familie  d.  Bischofs  von 
London ;  später  auf  seinen  Gütern  in  Esse\ 
und  SuOblk  lebend.  Mitgl.  d.  Roy.  Astroo. 
Society  (ASM.  XXHi;, 

geb.  4798,  Dec.26,  Thorpe-le-Soken, 

Essex, 

gest.  4  852,  Dec.  23, 

The  view  of  the  earth  and  heavens,  Lond.  4833. 
Mathemalische  Aufsätze. 

Fmllaal,  G  i  u  1  i  a  n  o.  —  Prof.  d.  bohr. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Pisa,  dann  Ca- 
taster-Direclor.  Correspond.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Brüssel  (AB.  4  836;, 


813 


Pryar 


Fnehi. 


814 


geb.  1795, Livomo, 

gest.  1834,  März  5,  Florenz. 
Ricerche  sopra  le  serie  e  sopra  l'iDtegrazione 
(ielle  eqaazioDi  a  differenze  partiali ,  Firenze 
1816.  Sopra  la  dipendenza  fra  i  difTerenziali 
(Ielle  funzioni  e  gli  integrali  de6niti  (Mem.  Soc. 
IUI.  XVIII,  18S0).  Sopra  la  integrazione  del- 

la  formola  7—- — — rrr— n  (fb.  XIX, 

nu).  Sopra  gli  integrali  detiniti  (Ib.  XX,  4  828). 
Sopra  Tuso  di  alcune  serie  nella  determina- 
zionedegli  integrali  definiti  (Ib.  id.).  Sopra  la 
riduziooedi  alcuoe  transcendenti  (Ib.  id.).  So- 
pra alcune  formole  integrali  (Ann.  delle  scieuze 
dolRegn.  Lomb.  Venet.  II,  4  882). 

Trf9tf  Michael.  —  Bibliothekar  des 
Mathematikers  John  Hutton,  früher  Se- 
(Tetär  u.  Lehrer  d.  Mathenaatik  bei  d.  Lite- 
rary  and  Philosophical  Society  zu  Bristol 

geb.  1774  etwa, 

gest.  1844,  Febr.  26,  London. 
An  introdQCtion  to  the  geometrical  analysis  of 
tbe  Ancients.    A  synoptical  table  of  data  for 
ibe  constructiOD  of  iriangles. 

FvohSi  Georg  August.  —  Pract. 
Arzt  in  Erfurt  (G.  F.  C,  Fuchs,  Uebersicht 
J.  chem.  Litt.), 

geb Erfurt, 

gest.  1770,  Mai  6, 

I>i.ss.  de  partibus  constitutivis  antimonii,  Je- 
Dae  1748. 

Fvoluiy  Johann  Christoph.  —  Pa- 
Kenhofmeister  folgweise  d.  Königs  Fried- 
rich IL  (1754 — 66),  des  Prinzen  von 
Preussen,  nachmaligen  Königs  Friedrich 
Wilhelm  IL  (1766—87)  und  später  der 
fM*mahIin  desselben.  Ehrenmilgl.  d.  naturf. 
(iesellscb.  in  Berlin  (Neue  Sehr,  dieser  Ge- 
xelUch.UJ  (M)  (GB,\19^), 

geb.   1726,  März     <,  Gross-Germers- 

leben,  b.  Magdel^urg, 

gesL  1795,  SepL  28,  Berlin. 
VuD  einem  bei  Potsdam  gegrabenen  Elepban- 
lenzahn  (Beschert,  d.  Gesellsch.  naturf.  Fr.  in 
Beriio.  HL  4778).  Beitr.  z.  Geschichte  merk- 
«urd.  Versteinerungen-  (Ib.  IV,  4  779).  Sechs 
Fortsetzungen  dazu  (Schrift,  dies.  Gesellsch.  I, 
III—VII).  Von  einem  merkw.  Wetterschlage  in 
h>Udam  (Allerneuste  Mannigfoltigkeiten,  4  782). 
Zu&atze  dazu,  die  Blitzableiter  betreffend  (Ib. 
17S4  Q.  85). 

Fachs,  Georg  Friedrich  Chri- 
stian. —  Apotheker  zu  Bürgcl  bei  Jena, 
Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Jena  (M.  W), 
geb.  1760,  Aug.  19,  Jena,* 
gest.  1813,  Aug.  S2,  Bürget. 
Versuch  e.  Geschichte  d.  Boraies,  Jena  4784. 
Versuch  •.  Obersicht  d.  chemisch.  Literatur, 


Altenb.  4785.  Geschichte  d.  Zinks  usw.,  Er- 
furt 4  788.  Geschichte  des  Braunsteins,  Jena 
4  794.  Über  Riohter'i  Methode,  das  Uranium- 
Metall  aus  d.  Pechblende  zu  erhalten,  Erfurt 
4793.  Beitr.  zu  d.  neuest.  Prüfungen  d.  Blei- 
glasur, 2  St.  Jena  4  794  u.  95.  Ober  d.  phos- 
phorsaure Quecksilber,  die  Boraxsdure  usw.. 
Ib.  4  795.  Repertorium  d.  chemisch.  Literatur 
von  494  vor  Chr.  bis  4  806,  2  Bde.  Jena  4  806 
—42.  —  Chem.  Aufsätze  in  CreU'i  Ann.  4786 
—88  u.  4  792—94,  Crell'i  Beiträgen  I,  11,  IV 
u.  V,  TromnudoriPi  Journ.  I,  4  794. 

*  geb.  Aug.  20  (5p). 

FaohSi  Anton.  —  Oberlehrer  d.  nau- 
tischen Wissenschaften  an  d.  Schiflalirts- 
schule  in  Riga  (M.  W), 

geb.   1766,  März  .  .,  Mainz, 

gest.  184  2,  März  28,  Riga. 
Versuch  e.  tbeoretisch-practischen  Anschau- 
ungslehre, Mitau  4  808.    Wie  ändern  d.  trigo- 
nometr.  Linien  nach  d.  verschiedn.  Quadran- 
ten ihre  Zeichen?  Riga  4  844 . 

FaohSi  Johann  Nepomuk.  —  Dr. 
Med.,  nach  vollendeten  Studien  in  Heidel- 
berg, Wien,  Freiburg  und  Berlin,  Docent 
(1805)  u.  Prof.  ord.  (1807)  d.  Chemie  u. 
Mineralogie  an  d.  Univ.  zu  Landshut,  dar- 
auf (1823)  MitgL  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Mün- 
chen u.  Conservalor  d.  mineralog.  Samm- 
lungen daselbst,  sowie  (1826)  Prof.  d.  Mi- 
neralogie an  der  (von  Landshut)  dahin 
verlegten  Univ.,  auch  (1833)  Schulrath  u. 
(1835 — 44)  Ober-Berg-  und  Salinenrath; 
4  852  in  d.  Rahestand  versetzt  u.  zum  Ge- 
heimen Rath  ernannt,  womit  er  das  Prädi- 
cat  »von«  erlangte.  Sohn  eines  Bauern 
(F.  v.  Kobelts  Lobrede  auf  ihn,  München 
1856^  (Nekrolog  von  CG.Ka  is  er  in  seinen 
gesammelt.  Sehr.)  (WA)  (G,  1856^,  * 
geb.  1774,  Mai  15,  Mattenzell,* 
gest.  4856,  MSrz  5,  München. 
Naturgeschichte  d.  Minoralreichs  (Bd.  III  d. 
Handb.  d.  Naturgeschichte  von  A.  Wagner)» 
Kempten  4  842.  Über  d.  Entstehung  d.  Porzel- 
lanerde (Denkschr.  d.  Münchner  Acad.  VII, 
4  824).  tJber  d.  gegenseit.  Einfluss  d.  Chemie 
u.  Mineralogie  (Academ.  Rede,  4824).  Über  d. 
Theorie  d.  Erde  (Academ.  Rede,  4887).  Über 
d.  Gehlenit  (Sehweigg.  Journ.  XV,  4  84  5).  Be- 
queme Methode ,  reines  WasserstofTgas  zu  be- 
reiten (Ib.  id.).  Über  einige  phosphors.  Ver- 
bindd.  (Ib.XVHl.  4846).  Über  d.  Arragonit  u. 
Strontianit  u.  ihre  Krystallf.  (Ib.  XIX,  4847). 
Überd.  Krystallform  d.  VVitherits.  d.  Salpe- 
ters u.  d.  Weissbleierzes  (Ib. id.).  Überd.  La- 
sionit  u.  Wavellit  (Ib.  XXIV,  4848).  Überd. 
Lazulith (Ib. id.).  Überd.  Wagnerit(Ib. XXXIII, 
4824).  Überd.  Nephelin,  Cyanitu.  Faserkiesel 
(Ib.  id.).  Über  d.  LOslichk.  d.  Kochsalzes  in 
Wasser  (Ib.  XL VII,  4886).  Scheid,  d.  Eisen- 
oxyds von  Biienoxydul  u.  andr.  Metalloxyden 


815 


Fnohi 


Fulda, 


816 


fib.  LXII,  1834).  Chem.  u.  mtneralog.  Be- 
merkk.,  betreff.  Rosenquarz,  Psilomelan  usw. 
(Ib.  id.).  (IberZinnsesquioxydul  u.  Goldpurpur 
(Ib.  LXV,  4882).  Über  d.  Opal  u.  d.  ZusUnd 
d.  Amorphismus  fester  Körper  (Ib.  LXVII, 
4  838).  Analyse  d.  Adelheidsquelle  zu  Heil- 
brunn (Ib.  LXVIII,  4  838).  Bestandlbeiie  d. 
Erdöls  von  Tegernsee  (Ib.  jd.).  —  Über  ein 
neues  nutzbares  Product  aus  Kieselerde  und 
Kali,  das  Wasserglas  (Kaatner'i  Arch.  V,  4  825) . 
Über  d.  Verhalt  d.  Kochsalzes  z.  Mörtel  (Ib. 
VII,  4  826).  Analyse  d.  Schwefelwassers  von 
Schwaighof  (Ib.  VIII,  4  826).  Verhalten  d.  Zinn- 
chlorürs  zu  einigen  Metalloxyden,  nebst  Be- 
merkk.  über  d.  Goldpurpur  (Ib.  XXIII,  4  832, 
auch  Pogir-  Ann.  XXVII,  4  833).  —  Über  Kalk 
u.  Mörtel  (Erdmaan'i  Journ.  f.  techn.  u.  ökon. 
Chemie,  VI,  4  829).  Über  d.  Triphyllin,  ein 
neues  Mineral  CErdmanii'fl  Journ.  f.  pract.  Che- 
mie, III,  4  834).  Vermischte  Notizen  (Ib.  V, 
4  885).  Ueber  d.  Graphit  n.  verwandte  Gegen- 
stände (Ib.  VII,  4  836).  Bemerkk.  über  d.  Iso- 
merismus u.  Amorphismus  (Ib.  id.).  Über  e. 
einfaches  Verfahren ,  den  Eisengehalt  d.  Ei- 
senerze usw.  zu  bestimmen  (Ib.  XVII  u.  XVIII, 
4  839).  Über  ein  phosphorsaur.  Eisenroangan 
(Ib.  XVIII).  Über  d.  Begriff  d.  Mineralspecies 
(Ib.  XLV,  4848).  Über  d.  Hydratzustand  d. 
Kieselsäure  (Ib.  LVII,  4852).  —  Über  d.  Ei- 
genschaften, Bestandtheile  u.  chemische  Ver- 
bindung d.  hydraulisch.  Mörtel  (Gekrönt  4832 
von  d.  Maatschappij  der  Welensch.  te  Haar- 
lem,  aus  deren  Natuurkund.  Verhandl.  XX, 
deutsch  in  Dingler'i  Jouro.  XLIX,  4  833).  Neue 
Methode,  das  Bier  auf  seine  wesentl.  Bestand- 
theile zu  prüfen  (Ib.  LXII,  4  836).  Bemerkk. 
über  d.  Frischen  d.  Eisens  (Ib.  LXV,  4  838). 
Analyse  d.  Sphens  (Lieb.  Ann.  XL  VI,  4  848). 
Über  d.  Amorphismus  fester  Körper  (Fogg. 
Ann.  XXXI,  4  834).  Theoret.  Bemerkk.  über 
d.  Gestallzustände  d.  Eisens  (Ib.  LXXXVI, 
4  852).  Bereitung,  Eigenschaften  u.  Nutzan- 
wend.  d.  Wasserglases  mit  Einschluss  d.  Ste- 
reochromie  (Abhandll.  d.  naturwiss. -techn. 
Commiss.  d.  Münchn.  Acad.  Bd.  I,  4857).  Be- 
schreib, seiner  W^eingeistlampe  (Bvohner'i  Re- 
pert.  IX,  4  820).  D<*  seines  Löthrohrs  (Ib.  XIV, 
4  823).  —  Gesammelte  Schriften  des  J.  V.  t. 
Fucha,  herausgegeben  usw.  von  Dr.  C.O.Kai- 
i«r,  4  vol.  4',  Münch.  4  866). 

*  Bei  Brennbefy  am  BayeriMhen  Wald. 

FaohSi  Wilhelm.  —  Dr.  Chem.,  folg- 
weise Probirer  zu  Agordo  in  Tyrol,  Ober- 
Hüttcnverwalter  zu  Schemnitz,  königl.  un- 
garischer Ministcrialrath  u.  Vorstand  d.  Un- 
gar. Hütten-  u.  Hünzwesens  in  Pesth,  end- 
lich Chef  d.  serbischen  Bergwesens.  Corr. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Wien  (IVA), 

geb.  4  802, Leutschau,  Comi- 

tat  Zips, 

gest.  I8S3.  Jan.  28,  Belgrad. 
Ober  d.  Eiofluss  d.  Gestalt  d.  Terrains  auf  d. 
Resultate  barometr.  u.  trigonometr.  Höben- 
mestuDgen,  Wien  4  848.  Die  Venetianer  Alpen, 
Ib.  4844.   Beiträge  z.  Lehre  von  d.  Erzlager-  | 


Stätten,  Ib.  4  846.   Über  d.  Lagern ngsverb«!!- 
nisse  d.  Venelianer «Alpen   (Sitzungsber.  d 
Wien.  Acad.  V,  4850). 

.Faohs,  Carl  Heinrieb.  —  Dr.  Phil 

(Diss.J, 

geb.  4  826,  März  U,  Breslau. 
De  formula  x"-i-y"=az*,  Vratisl.  4  847. 

Fnohsthaleri  s.  Fuxtaller. 

Fftrstenaili  Johann  Herrmann.  -- 

Dr.  Jur.,  Prof.  d.  Medicin  (1720)  und  sei 

4730  auch  d.  Oekonoroie  an  d.  Cniv.  zu 

Rinteln  (MJ  (A), 

geb.   4  688,  Juni  4,  Herford, 

gest.  4756,  Apr.  7,  Rinteln. 
Novum  circa  aöroscopiam  tentamen,  quo  t\ 
gravitate  et  elasticitate  aöris  omnes  ejus  roo- 
tus  derivantur,  Rint.  4782.  Diss.  de  electn- 
cilate,  Ib.  4  745.  De  sulphure,  4745.  Meteoro- 
log.  Beobachtungen  (Breslauer  Samml.  Suppl 
III).  —  Sehr  viel  Medicinisches. 

FflntenaVi  Johann  Friedrich.- 
Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Med.,  Prof.  d.  Ana- 
tomie u.  Chirurgie  an  d.  Univ.  Rinteln  st\\ 
4  747  {M}(A), 

geb.  4724,  Oct.  34,  Rinteln, 

gest.  4754,  März  22,  Rinteln. 
Dealumine,  Rinteln  4748.  De  antirooDio  cnid«v 
Ib.  id.  Desiderate  physico-cbemica. 

Fiieter,SaniuelEmanueI.~  Kauf- 
mann in  Bern  (Or), 

geb.   4  775, Bern, 

gest.  4  854,  MSrz  3,  Bern. 
Stellte  fast  ein  halbes  Jahrhundert  hiodorrk 
meteorolog.  Beobb.  an,  deren  Hauptresoltate 
sich  finden  in  d.  Bibl.  univers.  (vol.  XX3U> 
Denkschr.  d.  Schweiz,  naturf.  Gesalisch.  ,B«! 
II),  Mitlheil.  d.  naturf.  Gesellsch.  zu  Bern  aoJ 
d.  Berlin.  Wochenschrift  f.  d.  gesammte  Heil- 
kunde. 

Faeter,  Carl.  —  Apotheker  in  Ben- 

(Ot), 

geb.   4792,  Aug.    6,  Bern, 

gest.  4852,  Sept. 24,  Evian. 
Versuch  einer  Darstellung  des  neoeo  Bescta»- 
des  d.  Naturwissenschaften  im  Canlon  Ben 
bis  zu  Ende  d.  J.  4  827,  Bern  4828.  Gesprxt 
zwischen  Nissen  und  Stockhoro,  Ib.  4^3* 
Pharmacopoeae  Bernensis  tentamen.  Ib.  •  ^Sl 

Fulda,  Friedrieb  Karl. --Dr.  Pbil 
Nach  vollendeten  Studien  in  GÖUinfcrf. 
(1794 — 97)  Prof.  d.  KameralwisseosHuf- 
ten  an  d.  Univ.  zu  Tübingen  (4798),  dini. 
seit  4  8  47  erster  Lehrer  der  staatsvirtb> 
schaftl.  FacultSt  daselbst  (Or)  (ET, , 

geb.  477i,  Dec.  27,  Muhlhauäeii «.  ^ 

Enz,  WOftemb  ,* 
gest.  4  8i7,  Jan.  4  5,  Tübingen. 


817 


Fnligatti 


Funk. 


818 


VerMcb  einer  sUtiseben  Theorie  d»  Dächer  u. 
Httngewerke.  GöU.  4  796.  Vber  Feuerkujiretn 
(Oaelim'B  GöUing.  Journ.  f.  Naturwiss.  1798). 
CberHvbe'i  Erklärung-  d.  Ebbe  u.  Flulh  (Oren'i 
N.  Joarn.  IV,  4  797).  Viel  KameralisUscbes 
u.  Oekonomisches. 

•  g»b.  1775,  D«j.  27  (AT.  II). 

FHllgatti,    Giulio.   —   Mechanicus 

geb.   4  549  etwa, . . .  Cesena,  Rom«igna, 

gesl.  1633,  Od.  «, 

Defcli  horiuli  a  sole,  4*,  Ferrara  464  6. 

FolleTi  Thomas.  —  Dr. Med.,  pract. 
Arzt  za  Sevenoak  in  Kent  (BD), 

geb.    1654,  Juni  24,  .  .  . 

gest.  1734,  Sept.  17,  .  .  . 
Fbarmacopoea  e&temporanea,  8^,  Lond.  4  702 
eM7l4.  Phannacopoea  Bateana,  42<^,  Ib.  4  748. 
Pharmacopoea  domestica,  Ib.  4  723. 

Fvlton,  Robert.  —  Anfangs  Gold- 
schmied in  Philadelphia,  dann  Maler  in 
London  und  in  Paris,  wo  er  sich  zum  Me- 
chanicus ausbildete  und  als  solcher  1806 
nach  Amerika  zurückkehrte  fAABJ, 

geb.  1765 LittleBritain.Lan- 

caster-County,  Pennsylv.,* 

gest.  1815,  Febr.  24,  New-York.  ♦* 
Wird  mit  Recht  als  eigentlicher  Erfinder  der 
DampfechifTahrt  betrachtet,  da  er  sie  zur  pract. 
Brauchbarkeit  vervollkommnete.  Das  erste 
kleine  Dempfboot  erbaute  er  im  J.  4  808  auf 
der  Seine,  das  erstere  grössere  Schiff  dieser 
Art,  von  480  Puss  Länge,  welches  den  Hud- 
soDfluss  befuhr  und  5  engl.  Meilen  in  der  Stunde 
zorttcklegte,  im  J.  4  807.  Ausserdem  erfand  er 
ein  submarines  Fahrzeug  und  eine  neue  Art 
Brander,  Torpedo  genannt. 

•  f«b.  1767,  ,  .  .  (B), 

—  Mit  BintoffUaragf  «Iner  BehiüdenlMt  too  Ober  100000 
DoUan« 


(Funk),  Johann  Caspar.  — 
Diaconus  (I7H)  und  dann  Pastor  (1714) 
am  Monster  in  Ulm,  auch  (1715)  Prof.  d. 
Mathematik  am  Gymn.  daselbst  fJJ  (WU), 

geb.   1680,  Febr.    2,  Ufan, 

gest.  1729,  Febr.  13,  Ulm. 
Da  eoloribos  ooeli  In  genere,  Lips.  4705.  De 
coloribot  coeli  io  specie,  Ulm.  4  74  6.  De  quo- 
dam  pbaenomeno  anlliae  pneumatieae,  Ib. 
I7tf.  De  borologiis.  Ib.  4725.  De  tempore  ho^ 
rolo^erum  Solarium  et  aulomatorum  disore- 
panla  «itosqoe  aequatore  etc..  Ib.  4726. 


f  Alexander.  —  Freiherr, 
Bxtra*Notar  im  königl.  Bergcollegium  zu 
Stockholm ,  zuletzt  Bergrath.  Mitgl.  d.  kö- 
nigl. Acad.  d.  Wiss.  daselbst  fSJ  (SR), 

geh 

getl.  4797,  Not.  S,  Stockholm. 

Pafgvadorff,  HandwSrterlNieb. 


Obs<^rvation  om  dagsljuset  uti  Salbergs  Silfver- 
grufva  (Vet.  Acad.  Handl.  4  744).  Anmärkning 
öfver  zink-malm  (Ib.  4  744).  Ron  angäende 
harts  och  dess  tillredning,  samt  om  kimröks 
tlllverkning  (Ib.  4754).  Afhandl.  om  potaskans 
calcinering  (Ib.  4759). 

Fimoke  (Funck,  Funke),  Christian. 
—  Erst  Conreclor  in  Freiberg  (1 657),  dann 
Rector  d.  Stadt-  u.  Landschule  in  Alten- 
burg (t660),  endlich  (t666)  Rector  des 
Gymnasiums  zu  Görlitz  (Ott)  (J), 

geb.   1626,  Sept.  24,  Dittmannsdorf, b. 

Freiberg, 

gest.  «695,  Juli    19,  Görlitz. 
Diss.  de  pluvia.  Lips.  4  647.    Isagoge  geogra- 
phica, Ib.  id.    De  Nilo,  Ib.  4648.   De  geogra- 
phiae  natura,  Ib.  4649.    Cometoscopia,  Gorli- 
ciae  4688. 


;,  Georg.  —  Erst  Erzpriester  zu 

Insterburg,  dann  (1695)  Diaconus  an  der 

Kathedrale  in  Königsberg  (J), 

geb.   1663,  Dec.  25,  Königsberg, 
gesL  1704,  MSrz    8,  Königsberg. 

De  aestu  marino  ejusque  causa.   De  Galaxia 

seu  circulo  lacteo. 


I*  Ghristlieb  Benedict.  — 
Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Leipzig  seit 

4773,  vorher  (1763 — 73)  Gantor  u.  Col- 
lege an  d.  Nicolaischule  daselbst  (M)  (WS), 

geb.  1736,  Juli     5,  Hartenstein,  Graf- 
schaft Schönburg, 
gest.  1786,  Apr.  10,  Leipzig. 

Methodus,  ex  data  linea  trigonometrica,  angu- 
lum  definiente,  inveniendi  rellquas.  Lips.  4  770. 
Anweis.  z.  Kenntniss  d.  Gestirne  vermittelst 
zweier  Sternkegel  nach  Doppelmayr,  Ib.  4  774 . 
Anfangsgründe  d.  mathemat.  Geographie,  Ib. 

4774.  Deascensu  fluidorum  in  tubis  capilla- 
ribus,  Ib.  4  778.  Anweis.  z.  Kenntn.  d.  Ge- 
stirne auf  zwei  Planiglobien  u.  zwei  Sternke- 
geln nachBajer  u.  Yaogondy,  Ib.  4777.  Diss.  II 
de  sono  et  tono,  Ib.  4779  et  82.  Natürliche 
Magie  usw.,  Ib.  4788.  —  Gab  heraus  mit  Ltikt 
u.  Hiadenborg:  Leipziger  Magazin  f.  Natur- 
kunde, 2  Bde.  Leipz.  4784—82  ;  darin  von  ihm 
selbst :  Über  d.  Lehre  vom  Schall  u.  Ton  (Rd.  I). 

*  Fan ek  in  (M)  wohl  uoricIiUr. 


;,  Franz  Ernst  Theodor.  — 
Geheimer  Ober-Baurath  u.  Mitgl.  d.  Ober- 
Baudeputatiop  in  Berlin,  vorher  Landbau- 
meister des  Fürstenthums  Minden  (M.U), 

geb.   4768,  Sept.  2 4 ,  Neuen-Rhese, 

Mecklb.-Strelitz, 

gest.  4820,  Jan.    43,  Berlin. 
Beitrüge  zur  allgem.  Wasserbaukunst,  2  Bde. 
Berlin  4808>-9.   Versuch  einer  auf  Erfahrung 
u.  Theorie  gegründeten  Darstellung  d.  wich- 
tigst. Lehren  d.  Hydrotechnik,  Ib.  4820. 

62 


819 


Vanke 


Fnainieri. 


820 


Fvnke,  Carl  Philipp.  —  Inspector 
des  Schullebrer-Semlnars  zu  Dessau,  vor- 
her Lehrer  am  Philanthropin  daselbst  (M.  \\), 

geb.   175t,  Juli  13,  Görtsche bei  Bran- 
denburg, 
gest.  4807,  Juni  9,  Altona.* 

Handbuch  d.  Naturgeschichte  u.  Technologie, 
S  Bde.  8*,  Braunschw.  4  790^93  (5.  Aufl.  1813). 
Handbuch  d.  Physik,  4  Bd.  8*,  Ib.  ^  797  (2.  AuH. 
von  J.H.G.Frioke,iBdo.  Ib.  1804-6).  Hand- 
\vörterb.  d.  Naturlehre,  2  Bde.  Leipz.  1805. 
Noch  mehre  ähnliche  Schulbücher  u.  Jugend- 
schrinen. 

*  Auf  einer  BeiM  dahin. 

Fvnke,  Otto.  —  Dr.  Phil.,  seit  185« 
Docent  und  seit  1854  Prof.  eitr.  d.  Medi- 
cin  an  d.  Univ.  zu  Leipzig,  seit  1856  be- 
sonders mitd.  Lehrstuhl  d.  physiolog.  Che- 
mie betraut  (Or), 

geb.  1838,  Oct.  27,  Chemnitz. 

Diss.  de  sanguine  venae  Üenalis  (Entdeck,  d. 
Blutkrystalle),  Ups.  1861.  Abhandl.  über  d. 
Blutkrystallisat.  ^enla  u.  Pfettfer,  Zeitschr.  I 
u.  II).  Atlas  d.  physiolog.  Chemie,  zugleich 
als  Suppl.  zu  C.  O.  LehmiiJin'i  Lehrb.  d.  phy- 
siolog. Chemie,  3.  Aufl.  Leipz.  1868.  Lebrb. 
d.  Physiologie,  Ib.  1856->57,  3.  Aufl.  1858. 
Beitr.  z.  Lehre  von  d.  Verdauung  (Zeitschr.  f. 
wiss.  Zool.  VI  u.  VII).  Beitr.  z.  Kenntn.  d. 
Schweisssecretion  (Moleiehott'i  Untersuch,  z. 
Naturl.  d.  Mensch,  u.  Thiere,  Bd.  IV). 

Porienbaoh  (Furttenbacb),  Joseph. 
—  Stadtbaumeister  (1631)  und  Ratbsberr 
(1636)  in  Ulm,  vorher  lange  in  Italien  le- 
bend (J)  (WU), 

geb.  1 59 1 ,  Dec.  30,  Leutkircb,  Schwa- 
ben, 
gest.  1 667,  Jan.  17,  Ulm. 

Neues  Itinerarlum  Itallae,  4*,  Ulm  1636.  Halo- 
iiitro-Pyrobosia  oder  Beschreib,  von  d.  Buch- 
senmeislerey,  fol.  Ib.  1637.  Architectura  ci- 
vilis, fol  Ib.  1638.  Architect.  navalis,  fol.  Ib. 
4639.  Architect.  martialis,  fol.  Ib.  1680.  Ar- 
chitect. universalis,  fol.  Ib.  1685.  Architect. 
recreatioois,  fol.  Augsp.  1640.  Architect.  pri- 
vata,  fol.  Ib.  1641.  Mechanische  Reissladen 
Dsw. ,  Ib.  1644  (S.  Uatiiar,  Gesch.  d.  Math. 
III,  S66.  419).  Ferlae  arcbitectooicae,  4*,  Ib. 
1663.  Mannhafter  Kunstspiegel,  fol.  Ib.  1668. 

Forteabaohi  Joseph.  —  Sohn  des 
Vorigen.  Maler  und  Kupferstecher  in  Ulm 

(WU). 

geb.  1632,  Nov.  7,  Ulm, 

gest.  1655,  MUrz  8,  Ulm. 

Die  »Ferlae  archltectonicae«  sollen  von  ihm  ge- 
schrieben und  nur  vom  Vater  herausgegeben 
seto.  ~  In  {WU}  wird  ihm,  offenbar  irHhÜm- 
lieh,  auch  die  ■  Mechanische  Reissladec  zuge- 
schrieben. 


Fotlalerii  Ambrogio.  —  Dr.  Med.. 
Physicus  in  Vicenza.  Mitgl.  d.  Lombard.- 
Venelian.  Instituts  und  d.  Socielä  Ilaliana 

M^F.IV;  (OrJ, 

geb.    1773,  Juli     9,  Vicenza, 
gest.  1853,  Jan.  14,  Vicenza. 

Trisezione  geometrica  di  qualanque  «reo  di 
cerchio,  Vicenza  1833.  Sopra  il  trasporto  di 
materia  ponderabile  nelle  scariche,  Pavia  1835 
et  1843.  Contro  alterazioni  fatti  dei  principn 
di  meccanica  niolecolare,  tratti  dair  esperieoza. 
Padova  184S.  Aggiuote  alla  difesa  secooda  e 
terza  dei  prinzipij  di  meccanica  molecolare. 
Ib.  1848.  —  Sopra  aicuoi  fenomeni  meleorv- 
logici  che  haono  rapporto  collo  sviloppo  di 
elettrieitä  etc.  (Mem.  Soc.  Ital.  XXIL  1839 
Sui  colori  che  acquistano  le  superOcie  dei  me- 
talli  riscaldati  (Giorn.  di  flsica  etc.  Dec.  It. 
Vol.  II,  1819).  Sul  colori  delle  lamioe  aottilie 
sui  loro  rapporti  coi  colori  prismatlci  (Ib.  id  . 
Sugli  effetti  analoghi  dei  gas  ossigeao  e  dei 
cloro  nel  coloramento  delle  lamioe  solltli  (Ib. 
III.  1830  et  IV,  1831).  Sui  fenomeni  flstco- 
chimici  delle  lamine  sotttli  :Ib.  IV).  Noovi  fle- 
nomeni  magnetici  (Ib.  V,  1833).  Della  forza  di 
ripulsione  che  si  sviluppa  fra  le  parti  dei  corp* 
ridotti  a  minima  dimeosioni  (Ib.  VI,  163) 
Delle  differenze  fra  il  calorico  ordiaario  latente 
e  speciflco,  e  quelle  delle  spontanee  espaoaioei 
(Ib.  id.).  Sülle  cause  deir  attiviU  di  carte  au- 
stanze metalliche  jn  determiuare  le  combiaa- 
ziooi  gazose  (Ib.  VII,  1834;  VIII.  4  83S  ellX, 
1836).  Singolare  effetti  prodottt  da  uoa  scarka 
di  elettricitä  atmosferica  (Ib.  VIIIJ.  Sopra  il 
trasporto  di  materia  ponderabile  nelle  Mfptm 
(Ib.  X,  1837).  ^  Gab  heraus:  Aooaü  deUr 
scienze  dei  Regno  Lombarde- Veoeto,  4*.  X  Vot 
1881—40,  worin  viele  Aubatze  von  ihm,  z.  B 
Sopra  le  cause  della  rugiada  (1, 1 881  et  II,  i «83 . 
Sopra  il  calore  che  si  diffonde  in  uoa  bärra  di 
metalto  quando  una  estremitä  riscaldata  vieea 
immersa  nelt'  acqua  (II,  1883).  Sopra  il  pra- 
blema  di  determinare  le  pressiooi  di  na  graw 
sopra  piü  di  tre  punti  di  appoggio  (Ib.  td 
Sopra  la  composizione  delU  Ince  di  qnalln» 
oolori  (Ib.  id.).  Di  alcuni  princlpil  di  oiecca- 
nica  molecolare  tratti  dall'  esperieota  111 
isas).  Sopra  pretese  ossenraziooi  dim^g»- 
mento  nottorno  (Ib.  id.  et  VI,  1886).  Della 
tramutazione  dei  colori  di  riflessione  delle  la- 
mine sottili  nei  loro  complementarü  dl 
missioneetc.  (IV,  1884).  Sulla  leoU 
stione  dei  fosforo  e  salla  igaizlooe  dei 
(Ib.  id.).  Sopra  la  causa  delle  oombiaaaieM  A 
sostanze  gazose  per  mezzo  delle  sapeiicie  di 
alcuni  melalli  etc.  (Ib.  V,  1886).  laOaaMa  rt- 
ciproca  di  piii  calamite  riguardo  alla 
dei  loro  magnetisml  (Ib.  id.).  Sul 
temporario  delle  harre  di  ferro  per  ii 
dei  magnetismo  lerrestre  etc.  (Ib.  id.). 
la  causa  della  rugiada  (Ib.  id.).  Bitpoita  a 
ter«  dei  Prof.  gaaihewi  contra  la  leoria 
chimica  delle  pile  volUane  (VI,  IBM).  F« 
meni  di  espansione  neir  interoo  dal  gfciamrt 
per  lo  sviluppo  d'aria  etc.  (Ib.  id.).  La  pfla  «i 
faaiheal  d'aocordo  colla  leoria 


821 


Fiisi. 


822 


(Ib.  id.  0l  VII,  4817).  Della  diffasione  dei  sali 
e  di  altri  corpi  nell'  alto  della  evaporazione  del 
liquido  etc.  (Ib.  VI).  Della  repulsiooe  fra  corpi 
nscaldaU  (VII,  4  837).  Salla  neve  (VIII,  4838). 
Sofia  dispenione  delle  due  elettricitä  (Ib.  id.). 
Sopra  la  costituzione  della  scintilla  elettrica 
(Ib.  id.).  Delle  correnü  elettricbe  secondarie 
etc.  (IX.  4839  et  X,  4840).  Circa  i  principj  ge- 
nerali del  roagnettsmo  transversale  (IX  et  X). 


pi  Nicolaus  voD.  —  Von  L.  Eu- 
ler 4773  als  Hülfsarbeiler  nach  St.  Peters- 
burg berufen,  wurde  er  daselbst  1775  Ad- 
juDCt  u.  4784  ord.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss., 
auch  1800,  nach  dem  Tode  seines  Schwie- 
gervaters J.  A.  Euler,  beständiger  Secre- 
tär  derselben,  nachdem  er  schon  4797  Prof. 
d.  Mathematik  beim  Marinpcorps  geworden ; 
4  806  zum  wirkl.  Staatsrath  ernannt,  er- 
langte er  zugleich  das  Prädicat :  v  o  n  (AB.  II ) 

(M.n)(Nh 

geb.   4755,  Jan.  30,  Basel, 

gest.  4  826,  Jan.  4  (N.St.),  St. Peters- 
burg. 
loütruction  d^tailläe  pour  porter  les  lanettes 
de  toutes  les  difförentes  espdces  au  plus  haut 
d^gr^  de  perfectioo  dontelles  sont  susceplibles, 
tir^  de  la  tb^orie  dioptnque  de  Mr.  Xnler,  le 
Pere,  etc.,  St.  Pelersb.  4  774  (Deutsch  v.  O.  8. 
MMgAf  Leipz.  4778).  Eloge  de  L.  Xnltr,  Ib. 
1788.  —  Meditationes  circa  rosolutiooem  (ra- 

ctionis : ; — rr. ; —  »^  fractiones  sim- 

(1— a)(x— b)(x— c)... 

plices  etc.  (Act.  Acad.  Petrop.  4  777).  Ge- 
mioa  metbodus  investigandi  valorem  producti 

l-s •  »  l-iT i  etc.     Ib.    4  778). 

./f  (4-X-)k  ./f  (4-x")/» 
Varia  probleroata  circa  statum  aequilibrii  tra- 
htam  coiDpactilium  oneratanim  etc.  (Ib.  id.). 
Sar  les  aimans  artiflciels,  princlpalement  sur 
la  meilleore  mani^re  de  les  faire  (Ib.  id.).  Sur 
le«  principales  möthodes  de  corriger  les  di- 
slancea  appareotes  de  la  lune  ä  uoe  etoile,  re- 
lativeaaeat  aux  effets  de  la  r<^fraction  etc.  (Ib. 
4  779).  Recherch.  sur  un  probl^me  du  calcul 
des  probabilitte,  propos^  par  BenoiiUi  (Ib. 
4  779  6t  4780).  Solutio  problematis  georoetrici 
Twni  Ale&andrini  (Ib.  4780).  lot^ation  d'une 
esp^ce  reroarquable  d'^quations  diffdrentielles 
daDs  raoalyse  des  fonctions  ä  denx  variables 
etc.  (Ib.  id.).  Nouv.  recherch.  sur  les  inögali- 
\it%  dana  le  mouvemeot  de  la  terre,  caus^es 
per  Tactioa  de  Venus  (Ib.  id.).  Sur  les  Satelli- 
ten den  ^ioiles  (Ib.  id.).  De  motu  cometarum  ex 
Iribua  obaervationibus  deCenDinando  (Ib.  4  780 
et  88;.  Tentamen  demonstrationis  qnod  omnts 

qitaotitas  imaginaria  ad  formam  A-4>B}^— 4 
redocl  poasit  (Ib.  4784).  Exercitatio  analyticiH 
^ometr.  circa  lioeam  curvam  singulari  Pro- 
prietät« praeditam  (Ib.  4  780).  De  variis  spe- 
ciebaa  tinearum  curvam m  singulari  propric- 
l«tepraeditarum(lb.  4784).  Solutio  problcmatiü 
aoalytici,  Don  paniro  curiosl  (Ib.  4  788).  De 
««pcrflciei   terrestris    projectione  stereogra- 


phica  (Ib.  id.).  Serierum  quarundam  singule- 
rium  sommatio  (Ib.  id.).  Detenninatio  mo- 
tuuro  pendult  compositt  biGli  etc.  (Nov.  Act. 
Petrop.  I,  4787).  Problematum  quorundam 
spbaericorum  solutio  (Ib.  II,  4  788).  De  pro- 
prietatibus  quibusdaro  ellipseos  in  superiScie 
sphaerica  descriptae  (Ib.  ill,  4788).  Sur  nne 
nouv.  mdthode  de  trouver  Tanomaüe  excen- 
trique  par  Tanomalie  moyenne  (Ib.  id.).  So> 
lutio  problematis  ex  methodo  tangentium  in- 
versa  (Ib.  IV,  4  789).  Du  mouvement  d'un  dis- 
que  circulaire,  qu'un  poids  fait  monter  sur  un 
plan  inclinö  (Ib.  V.  4789).  Sur  un  probl^me 
de  m<^canique  (Ib.  VI,  4790).  Trouver  un  oer- 
de  qui  loucbe  trois  cercles  donn^s  de  gran- 
deur  et  de  position  (Ib.  id.).  Sur  le  probl^roe 
de  la  courbe  d'öquilibration  du  Marquis  da 
rH^ital(Ib.  id.).  Enodatio  difficultalis  ab  £a- 
lero  in  Diss.  de  integral,  memorabilibus  ex 
caiculo  imaginariorum  oriuudis  georoetris  pro- 
positae  (Ib.  VII,  4  793).  De  novis  quibusdam 
causticae  parabolae  proprietatibus  (Ib.  VIII, 
4794).  De  motu  singulari  progressive  et  rota- 
lorio  corporis  cylindrici,  fllo  iflexili,  ex  cujus 
altero  terroino  suspenditur,  circumdati  (Ib. 
id.).  Obs.  circa  series  quibus  sInus  et  cosinus 
angulorom  multiplorum  exprimi  solent  (Ib.  IX, 
4795  et  XI,  4  798).  Solutio  quaestionis.  quot 
roodis  polygen  um  n  laterum  in  polygona  m 
laterum  per  diagonales  resolvl  queat  (Ib.  IX). 
De  la  dcscente  d'un  corps  sur  un  plan  incline 
etc.  (Ib.  IX  et  X,  4797).  De  mlnimis  quibus- 
dam  geometricis  ope  principii  statici  inventis 
(Ib.  XI,  4798).  Dilucidationes  super  proble- 
mate  geometrico  de  ellipsi  minima  per  data 
quatoor  puncta  ducenda  (Ib.  id.).  Summatio 
plurium  serierum  etc.  (Ib.  XII,  4  804).  Sur 
quelques  cas  d'equillbre  dans  les  fils  parfai- 
tement  flexibles  (Ib.  id.).  De  motu  baculi  su- 
per piano  inclinato,  cui  insistit,  descendentis 
(Ib.  XIII,  4  802).  Examen  th^or^t.  des  rev^le- 
mens  ä  dos  indinä  et  des  revötemens  ä  assises 
inclin^es  (Ib.  id.).  De  polygonis  symmetrice 
irregularibus  circulo  simul  inscriptis  et  cir- 
cumscriptii  (Ib.  id.).  De  innumeris  curvis  al- 
gebraicis,  quarum  longitudinero  per  arcus  hy- 
perbolicos  metiri  licet  (Ib.  XIV,  4806).  Sur  la 
Sphäre  et  le  cylindre  perc^s  cyjindriquement, 
et  sur  une  infinite  de  mani^res  de  percer  la 
Sphäre  de  fa^on  que  le  r<^sidu  de  sa  surface  et 
de  sa  solidiU^  seit  göometriquement  aasignable 
(Ib.  id.).  Examen  de  I'ouvrage  de  J.  V.  Bevay 
etc.  (Ib.  id.).  D^monstrations  de  quelques 
thöor^mes  de  g^omötrie  (Ib.  id.).  Decas  pro- 
blematum geometr., ...  radium  osculi  spectan- 
tium  (M6m.  Acad.  Petersb.  I,  4  809).  Formu- 
larum  quarund.  dilTerential.  angularium  inte- 
gratio  (Ib.  id.).  De  innumeris  curvis  circa  pun- 
ctum fixum  describendis ,  a  quibus  quilibet 
angulus  in  puncto  illo  fermatus,  aequales  ar- 
cus abscindat  (Ib.  II,  4  84  0).  De  curvatura  li- 
nearum  in  superficie  sphaerica  descriptarum 
(Ib.  id.).  De  la  division  d'un  rhomboide  en 
quatre  parties  Egales  par  deux  ligncs  droites 
qui  se  coupent  k  nngles  droites  (Ib.  III.  1841). 
Eclairciss.  sur  rintograttoii  de  l'öquation  diflT. 
ydy-4-Pydx+Qd\«0  Ib.  id.}.  Solution  de  quelq. 
problämes  rclatifk  au  d<^velnppem.  des  lignes 

5t* 


823 


FllBS 


Fyfe. 


824 


courbes  ä  double  coaii>are  (Ib.  id.) .  Demonstr. 
theoreroatum  quorund.  calculum  integr.  spe- 
ctantium  (Ib.  IV,  4  813).  Speculatt.  analytico- 
geometr.  (Ib.  id.).  Solatio  problemat.  de  inve- 
niendis  triangulis,  quorum  latera,  rectae  bi- 
secaates,  perpendicula,  ideoque  et  areae  ra- 
lionaliler  exprimantur  (Ib.  id.).  Disqq.  nov. 
de  Seriebus  per  cosinus  angulorum  muliiplo- 
rum  progredieotibus  (Ib.V,  484  6).  Solutio  pro- 
blematis  calculum  integr.  spectantig  (Ib.  id.). 
De  radio  curvedinis  curvarum  duplicis  curva- 
turae,  deque  circuli  osculantis  pociitione  faciU 
Urne  iodagandia  (Ib.  VI,  484  8).  Melh.  facilior 
investigaodi  oovas  illas  series,  quibus  Ealtrna 
stimm  et  cosinum  anguJi  multipli  poatremo 
exprimere  docuit  (Ib.  id.).  De  spbaeris  oscu- 
lantibus  (Ib.  VII,  4820).  Sur  deux  seines  dont 
la  sommation  a  6t^  propos^e  par  la  Soc.  de 
Copenhague  (Ib.  id.).  Investigatio  termioorum 
seriei  ex  datis  productis  termiuorum  contiguo- 
rum  (Ib.  id.).  Disq.  »tatica  super  casu  quo- 
dam  aequilibrii  (Ib.  VIII,  4  820).  De  curva  qua- 
dam  transeeodente  (Ib.  id.).  De  cycloidibos 
in  superficie  sphaerae  descriptts  (Ib.  id.).  De 
descensu  gravium  super  arcu  lemniscatae  (Ib. 
IX,  4 824).  Problematis  geometr.  nee  non  ae- 
quationum  diflf.  aliquot  difficiliorum  resolutio 
(Ib.  id.).  Solutio  problematum  quorund.  ad 
analysin  Diopbanteam  speclantium  (Ib.  id.). 
Dömonstr.  de  quelq.  th(^ordmes  arithmetiques 
(Ib.  X,  4830).  Summatio quarundam  serierum 
(Ib.  id.).  Ausserdem  noch  4 s  Abhandlungen 
(Ib.  XI,  4880).  —  Recherches  sur  le  dörange- 
ment  d'uoe  com^te  qui  passe  pr^  d'une  pla- 
nnte (M^m.  savants  Strang.  X.  Von  d.  Paris. 
Acad.  4778  gekrönt).  Versuch  einer  Theorie 
d.  Widerstandes  zwei-  u.  vierrädriger  Wagen 
usw.  (Von  d.  Dan.  Gesellscb.  d.  Wiss.  gekrönt), 
Kopenhag.  4  798. 

FvM,  Paul  Heinrich  von.  —  Sohn 
des  Vorigen.  Folgweisc  Ele\e  (18  4  5),  Ad- 
juncl  (4  8<8),  ausserordentl.  (1823)  und 
ordentl.  Milgl.  (1826)  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
St.  Pefersburg,  auch  seit  d.  Tode  seines  Va- 
ters beständiger  Secrelär  derselben.  Wirkl. 
Staatsrath  (WA.  \%^^)  (Bull  phys.  math. 
Acad.  Peiersb.  XIII ;, 

geb.    4797,  Mal   2  4  (A.Sl.),  St.  Pelcrs- 

burg, 
gest.  1855,  Jan.  10  (A.Sl.),  St.  Peters- 
burg, 
Correspondence  matbcmatique  et  physique  de 
quelques  c^l^bres  göom^tres  du  XVIII.  si^cle, 
2  vol.  8^  St.  Peiersb.  4  848.  L.  S«leri  com- 
mentationes  arithmeticae  collect. ,  2  vol.  4*, 
Ib.  4  849.  1.  Xnleri  opera  posthuma  roathema- 
tica  et  pbysica,  2  vol.  4^  Ib.  48  .  .  Notice  sur 
la  d^couverle  d'ouvrages  inddits  d 'Eitler  (Bull, 
pbys.  math.  acad.  Peter^b.  III,  4  845  et  VII, 
4  849^.  —  Quantum  dilTerat  longitudo  arcus 
curvae  ab  asymptota,  utraquo  in  inOnitum  ex- 
lensa,  inquiritur  (M^m.  acad.  Petcrsb.  IX, 
1824).  Solutio  problematum  aliquot  e\  ^eo- 
metria  sublimiori  .Ib.  id.).  Solution  de  quelq. 


problömes  r6latiCi  k  la  mHbod«  invene  4et 
tangentes  (Ib.  X.  4  826). 

FoMi  Georg  Albert.  —  Sohn  des 
Vorigen.  Folgweise  Eleve  d.  Acad.  d.  Wi^!K 
zu  St.  Petersburg  (iMH),  Astronom  an  d. 
Hauptstemwarte  zu  Pulkowa  (4  8.19)  und 
Director  d.  Stcrnwarle  zu  Wilna  seit  IK48 
(Or), 

geb.   4  806,  Dec.4  3  (A.St.),  SLPelefs- 

borg. 

ge8t.  4  854,  Jan.  5  (A.St.).  Wihia. 
Geographische,  magnetische  u.  hypsomelrt- 
sche  Bestimmungen  auf  einer  Reise  nach  Sibi- 
rien u.  China  4830-32  (Möm.  acad.  Peter>h. 
Ser.  VI,  T.  III,  4  838  F.  begleitete  als  Astronom 
die  geistl.  Mission  nach  Peking).  Beschreib,  der 
zur  Ermittl.  d.  Höhenunterschiedes  zwischen 
d.  schwarzen  u.  k aspischen  Meere  4  886  u.  4  h 37 
von  O.  Fun,  A.  Sawitioh  u.  0.  8«bltr  ausge- 
führten Messungen,  St.  Petersb.  4849  (Heraus- 
gegeb.  von  W.  StruTe).  —  Über  eine  Gleichuns 
Biot'i  Itir  d.  RefractionsdiOeronz  bei  gegensei- 
tigen Zenithdistanz-Beobachtungen  (Bull.  acad. 
Petersb.  IV,  4  838).  Sur  les  causes  et  l'effet  de 
l'inf^gale  refraction  dans  la  m^uro  simullao«-« 
des  hauteurs  terrestres  (Ib.  V,  4  889y.  Bestimm, 
d.  Refraction  u.  Höhe  zweier  u.  mehrer  Ben;- 
gipfel  durch  Beubb.  von  zwei  Standpunkteo 
aus  UKW.  (Ib.  id.^ 

Foxtaller  m  St.  Vlto  (Fiioh.süi«ler . 

Nico  laus.  —  Piarist,  Lehrer  d.  PhvsiL 
am  Löwenburgschen  Convict  u.  am  The- 
resianum  zu  Wien,  dann  Reclor  zu  Fre)* 
Stadt  in  Ober-Oesterrcicb  (MAI)  \Or  , 
geb.    4734,  Juli     3,  FreystadI, 
gest.  4788,  Dec.  20,  FreystadI. 
Anfangsgründe  d.  Natiirlehre  usw.,  Wien  47€9 
Institutiones  physicae  etc..  Ib.  4778.   Iber- 
setzte  ins  Deutsche :  J.  F.  Weidler»  loUiluli«- 
nes  geometriae  subterraneae.  Ib.  4  766. 

Fymui,  8.  Fienus. 

Fyfb|  Andrew,  --  Dr.  Med..  Prof.  d 
Medicin  und  Chemie  an  d.  Univ.  und  an 
Kings  College  zu  Aberdeen  in  Schottland 
vorher  Lector  der  Chemie  in  Ediiiburf!h 
Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  daselbst  (Or), 

geb.  4  792,  Jan.  4  8,  Edinbargh. 
A  .Manual  of  Chemistry  etc.,  4S\  Ediab.  i8t« 
Elements  of  chemistry,  S  vol.  8*,  lb.<8t7  i% 
the  quantity  of  saline  matter  io  tbe  «ater  «f 
tbe  North  Polar  Seas  (Bdinb.  pbil.  Joor»  I. 
4  849)  On  the  plante  whtch  yiöld  iodiM  Ib 
id.).  Analyais  of  the  native  bydrata  of  aafD»- 
sia  (Ib.  IV,  48S4).  On  the  aolpbateor  «ktr 
andcopper  (Ib.  V,  4894).  On  the  acbooofi^a- 
ter  upon  magnesia  (Ib.  id.).  Oo  Ihe  taleoa^  «r 
white  copper  of  China  (Ib.  VII.  4891,.  Oa  tW 
comparative  value  of  oil  and  coal  ga^  Ib  \l. 
4  824).  On  the  illuminaling  power  of  oae)-«a» 
and  oil-gas  (Ib.  id.).    Descripl.  oC  a  h)dr»- 


825 


Oabelkhftyer 


826 


paeomaiic  lamp  (Ib.  id.).  Od  the  employment 
of  iron  in  the  coDstruci.  of  voltaic  batteries 
;Pbil.  Mag.  XI,  4837). 


OaKelkhover  (Gabelkover,  Gabel- 
sdiover),  Oswald.  —  Sladtphysicus  in 
Göppingen,  dann  Hofmedicüs  u.  Historicus 
am  wuliembergischen  Hofe  (LWJ  (Hb)  (Or), 
geb.  1539,  Sepi.  3,  Memmtngen, 
gest.  1616,  Dec.  31,  Stuttgart. 
Pe  gernmis  et  lapidibus  prettosis  tractatas ;  ac- 
<^edit  Disputatiode  generatione  auri  et  ejus  tem- 
perainento,  Francof.  4608.  —  Medicinisches. 

Cteber,  Jean  Baptist.  —  Pract.  Arzt 
in  Turin,  aucb  Leibmedicus  daselbst.  Mitgl. 
d.  Turiner  Gesellscb.  d.  Wiss.  (Mem.  Tu- 
rin, \), 

geb.   1730,  Juli  4  6,  Saorgio, 

gest.  4784,  JuH  47,  Turin. 
.Specialen  experimentonim  circa  potrefactio- 
oem  humorum  animalium  (Mise.  Taurin.  I, 
4  759;  11  u.  III.  4  769—65). 

Oabler,  Matthias.  —  E\jesuit,  Prof. 
d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Ingolstadt 
.  4  7  69 — 8  4 ),  endlich  Stadtpfarrer  zu  Werob- 
dingen  in  Bayern  (M,  l\), 

geb.  4736,  Febr.  24,  Spalt,  Franken, 
gest.  4  805,  März  30,  Wembdingcn. 
De  \asis  capillaribus,  Ingolst.  4  778.  Theoria 
vaporum,  Ib.  4773.  Vom  iDstramental-Ton, 
Ib.  4  776.  Ahhandl.  von  d.  Kr&fleQ  d.  Körper. 
Ib.  4  776.  Naturlehre  usw.,  6  Bde.  München 
1778—7».  Theoria  magnetiR,  Ingoist.  4784. 

Oabea,  Antonius.  —  Jesuit,  lehrte 
Philosophie  ^u  Tymau,  war  dann  Rcctor 
des  Collegiums  in  Raab,  des  Seminars  in 
Tymau  u.  des  in  Kaschau  (SSJ), 

geb.   4  677,  Febr.  4  6,  Neusohl, 

gast  4735,  Mai       6,  Raab. 
Ph>«(ica  exotica  s.  Secreta  naturae  et  artis, 
Tyroaviae  474  7. 

Ombotoi  8.  Cabot. 

fltthriali  Tommaso  Maria.  —  Zu- 
letzt Preposito  generale  deir  Ordine  de*  de- 
rici  re^olari  minori  in  Rom  (Tp.W), 

geb.   4 7t 6,  Oct.  4  5,  Rom, 

gest.  4808,  Nov.  49,  Rom. 
Tesi  di  matematica,  sostenute  in  Pesaro,  4764. 
DiMertaxiooe  sopra  la  proposizione  XX  del  li- 
bro  I  di  XaoUde,  Pesaro  4  783.  De  origine  mon- 
tiuro.  Pisauri  4  752.  Lettera  intorno  la  Disscr- 
taziooe  sopra  Torigine  de'  monti,  Roma  4  758. 
rN»IIa  «accessiva  prodnxione  de'  monti  fNtiova 
Raccolt«  d'Opusc.  scieotif.  T.  II). 


Gabiyi  Pieler.  —  Dr.  Juris  im  Haag. 
Mitgl.  d.  Leopold.  Academie  (N.  AcL  Aoad. 
Sat  Cur.  \J, 

geb.  .  .  .,  gest.  4770,  Mai  7,  .  .  . 
Mercurius  boven  den  gezicht,  etnder  naa  zönne 
ondergang,  en  naderbandd.  6.  van Bloeimaand 
4751  op  de  zonne  schyf  waargenomens  in's 
Gravenbage  (Verhandl.  Maatsch.  Haarlem.  I, 
4  754) .  De  zons  verduistering  d.  S6.  Wy nniaand 
4753  etc.  (Ib.  id.).  Waare  afbeelding  van  een 
zeer  zeldsam  verschynsel ...  te  gelyk  met  twee 
byzonnen...  gezieo  (Ib.  id.).  Aurora  borealis 
observata  4750,  Febr.  «7  (Phil. Tr.  4 754).  Obs. 
cujusdam  meteori  igoiti  instar  chagmotis  facta 
Hagae  Comituro  4  758;  Dec.  S4  (Ib.  4  768).  De- 
lineatio  et  observatio  aurorae  borealis  4767, 
Sept.  46  (M«m.  sav.  <^trang.  IV,  4763). 

Gadd,  Peter  Adrian.  —  Prof.d. Phy- 
sik, Ökonomie  u.  Chemie  an  d.  Univ.  zu 
Abo.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wis.s.  in  Stockholm 

(Sj  (TF)  (EG), 

geb.   4727,  Apr.  12,  Birkala, 

gest.  4797,  Aug.  4  4,  Abo. 
De  reductione  metalloram,  4^,  Aboae  4759. 
De  fatis  scientiae  chemicae  sub  epocha  patrom, 
4*,  Ib.  4  763.  Disq.  chemica  bypotheseos  de 
transmutatione  aquae  in  terrani,  4*,  Ih.  4  763. 
Inventa  quaedam  chemica  recentiora,  4*,  Ib. 
4  763.  De  exhalationibus  niineralium,  4*,  Ib. 
4  766.  ludica  mineralogiae  in  Fennia  subgen- 
tilismo,  4^  Ib.  4  767.  Specimen  geurgiae  Fen^ 
nicae,  4*,  Ib.  4768.  De  sacerdote  cbimico,  4^, 
Ib.  4769.  Obss.  chemico-pbysicae  de  origina- 
ria  corporum  mineralium  electricitate,  4*,  Ib. 
4  769.  Obss.  mineral.  metallurgicae  de  monte 
cuprifero  Tilas-Wuori,  4*,  Ib.  4769.  De  sale 
caicis  murario,  4\  Ib.  4  774.  Tentamen  speci- 
minis  chemicae  opticae,  4*,  Ib.  4  772.  De  sale 
sodomitico,  4^  Ib.  4778.  —  4  5  Abbandil.  in 
d.  Vetensk.  Acad.  Handl.,  z.  B. :  Om  dän  och 
jordbäfningar  af  isarnas  remnande  i  stark  vin- 
ter  (4764) ;  Om  beska fiten heten  och  nyltan  af 
den  röda  färg,  som  finnes  i  Hypericum  (4  762} ; 
FOrsök  med  förgstofler,  som  vid  manufactnrer 
nyttjas  tili  gut  ftirg  och  i  synnerbet  om  Soli- 
dago canadensis  (4  767);  Försök  med  murbruk 
och  cemeotarter  (4770) ;  Om  Pietra  fongaja  och 
dess  beskaffenbet  (Ib.  4  797). 

ChUtoliBi  Jacob.  —  Mag.  Phil.  u.  Dr. 
Tbeol.  Folgweise  astronom.  Observator 
(4748),  Prof.  d.  Physik  (4753)  u.  d.  Theo- 
logie (4  762)  an  d.  Univ.  zu  Abo,  auch 
Domprobst  (4779)  und  zuletzt  (4788)  Bi- 
schof daselbst.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Stockholm  seit  4751  iS)  (SR)  (TF), 

geb.  4749,  Oct.    1 3  (A.  St.),  Slrengnäs, 

gest.  4  802,  Sept.  26,  Abo. 
Solutio  problematis  a  Reg.  Suec.  Scieot.  Acad. 
propositi  de  caodela  sub  aquis  ardeote,  Aboae 
4  747.  _  43  Disputalt.  und  6  Abbandil.  in  den 
Vetensk.  Arad.  Handl.,  z.  R. :  Beldnkande  om 
Solrok  (4767) ;  FOrslag  att  förbttttra  brtfoneri- 


827 


Oadolin 


Gakii, 


828 


»langen  (4778).  ^  Dirigirto  die  Landes- Ver- 
mesaungen  in  Finnland,  und  machte  1754  im 
Auftrage  d.  Stocliholm.  Academie  Messungen 
zur  Bestimm,  d.  Paraliaxe  des  Mondes  zugleich 
mit  denen  von  Laeaille  am  Cap. 

OadoUa,  Johann.  —  Sohn  des  Vo- 
rigen. Nachdem  er  (1786 — 88)  das  Aus- 
land besucht,  Docent  (1789)  und  (nach 
Gadd*s  Tod  4797)  Prof.  d.  Chemie  an  d. 
Univ.  zu  Abo  bis  1 822,  wo  er  in  den  Ruhe- 
stand trat.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm seit  4790  rs;  (Or), 

geb.   4760,  Juni    5,  Abo, 

gest.  4  852,  Aug.  4  5,  Wirmo,  Finnland. 
Inledning  tili  Chemien,  Abo  4  798.  Om  krop- 
pars  absoluta  vtfrma  (Velensk.  Acad.  Handl. 
4  784).  Om  jernmalroers  proberande  pä  väta 
vttgen  (Ib.  4788).  Om  kopparens  förmäga  att 
tella  tenn  utur  dess  lösning  i  vinstensyra  (Ib. 
id.).  Ytterligare  rön  om  hvitlcokning  (Ib.  id.). 
Undersdkning  buruvida  brunsten  kann  för- 
vaodlas  i  kalkjord  (Ib.  4789).  Om  virmans 
verkan  pä  kroppars  chemiska  attractioner  (Ib. 
4  790).  Om  r&  Salpeters  InUrande  genom  kol- 
stybbe  (Ib.  4794).  Beskrifning  pä  en  förbättrad 
afkylnings-anstalt  vid  branvins-brfinnerier  (Ib. 
4  794).  Undersökning  af  en  svarl  tungstenart 
ifrän  Ytterby  stenbrolt  i  Roslagen  (Ib.  4  794.— 
In  diesem  Mineral,  später  Gadolinit  ge- 
nannt, entdeckte  0.  die  Yttererde).  De  tbeo- 
ria  caloris  corporum  specific!  (Nov.  Act.  Soc. 
Upsal.  V,  auch  Pogg.  Ann.  XC,  S.  809). 

0«droiS|  Claude.  —  Director  d.  Mi- 
litärhospitals in  Metz,  vorher  Maitre  des 
requ^tes  und  Intendant  d.  franzÖs.  Armee 
in  Deutschland  (A)  (B), 

geb.   4  642  etwa,  .  .  .  Paris, 

gest.  4  678, Metz. 

Discours  physique  sur  les  influences  des  astres, 
42^  Paris  4675.  Le  Systeme  du  monde  selon 
les  trois  hypotb^ses  etc.,  42*,  Ib.  4676. 

CkMltoi  Meingosus.  —  Benedicti- 
ner-Capitular  im  Reichsstift  Weingarten, 
Superior  am  Wallfahrtsort  Maria  Piain,  vor- 
her Prof.  d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu  Salz- 
burg (M,  W), 

geb.   4752,  Juni  4  6,  Bach,  b.  Tetnang, 

Schwaben, 

gest 

Positiones  ex  pbilosophia  el  matbesi,  Altorfi 
ad  Vineas  4  785.  Positiones  ex  metapbysica. 
geo- et  trigonometria  etc. ,  Ib.  4  788.  Medita- 
tiones  philosophico-mathematicae  in  vectium, 
planique  inclinati  theoriam  etc..  Ib.  4  789.  Bei- 
trüge zur  Anleitung  u.  Vervollkommnung  d. 
BlektriciltfUlehre  usw.,  Salzburg  4  84  8. 

Oaarteor,  Andreas.  —  ChursHch- 
sischer  Hofmechanicus  in  Dresden  (A)y 

geb.   1634  etwa, 

gest.  4727, Dresden. 


Erfand  mehre  bemerkenswertbe  Masebioen, 
verfertigte  z.  B.  Brenospiegel  ans  Hotz,  wor- 
über: Act.  Erud.  4698  u.  einedeulacheScbrifl, 
Dresd.  474  5.  Schrieb  auch:  Erflndang  laof 
brennender  Lampen,  Leipz.  4725. 

Osertoeri  Gottfried.  — Dr.»  Pri- 
vatmann in  Hanau  und  daselbst  naturwis- 
senscbaftl.  Vorlesungen  haltend.  Mtlbe- 
griinder  u.  Direct.  d.  Wetterau'schen  Ge- 
sellschaft für  die  gesammte  Naturkunde, 
früher  Pharmaceut,  sieben  Jahre  lang  Pro- 
visor d.  Apotheke  d.  Prof.  Spielmann 
in  Strassburg  (Justi), 

geb.   4754,  Oct.  29,  Hanau, 

gest.  4  825,  Dec.  27,  Hanau. 
Chemische  Untersuch,  d.  Wilbelmsbader  Was- 
sers (in  Kopp'fl  Topographie  d.  Stadt  Hanau. 
Chem.  untersuch,  d.  Schwalheimer  Sauer- 
wassers  (Crell'i  Beitr.  I,  4786). 

Oaarteor,  Karl  Ludwig.  —  Nefle 
des  Vorigen.  Apotheker  in  Hanau.  Direct 
d.  Wetterau'schen  Gesellsch.  f.  d.  gesamiiile 
Naturkunde  (Justi), 

geb.   4785,  Jan.  7,  Hanau, 
gest.  4  829,  Oct.  3,  Hanau. 
Mit  C.  0.  ▼.  Laonhard  n.  J.  H.  Kopf :  Propä- 
deutik der  Mineralogie,  Frankf.  a.  M.  484  7   ~ 
Eigenschaften  d.  achten  Cajeputöls  (Tuw^a 
doriPi  Journ.  XX.  4844).    Prüfung  d.  Subln 
mats  auf  Arsenikgeball  (Kopjp'a  Jahrb.  d.  Staals- 
arzeneikunde,  Jahrg.  V).  Entdeck  d.  Arseniks 
in  gericbtl.  Hinsicht  (Ib.  VI).  Einwirk.  d.  Ipe- 
cacuanha  aufBrechweinstetn  (Ib.  IX).  Cbetni- 
sehe  Analyse  dreier  Magneteisensteine  (tAm 
hard's  miner.  Jahrb.  Jahrg.  IX).  MeCeorolof 
Beobb.  in  d.  Neu.  Annal.  d.  Wetterav.  G«- 
sellsch.  u.  viele  tlbersetzungen  in  Oalgat^  Ma- 
gazin. 

Oftfori  (Gaforio),  FrancbiOo.  •- 
Priester,  folg  weise  in  Venedig.  Geooa  « 
Neapel  sich  der  Musik  widmend,  dann 
Chordirector  u.  Musiklehrer  in  Monlicelt 
(bei  Cremona),  Bei^amo  u.  Mailand,  eod- 
lieh  Kapellmeister  am  Dom  der  letsferrr 
Stadt  (BG), 

geb.   4  451,  Jan.  4  4,  Lodi, 
gest.  4  522,  Juni  24,  Mailand.* 
Theoricum  opus  musicae  diaciplioae ,  Umf^ 
4  480.  De  harmonica  musiconim  inslniaevt^ 
rum  opus,  Mediol.  4  54  8. 
*  fwU  1525  etwa  (B), 

Ckiha,  Johann  Gottlieb.  — -  Fo^- 
weise  Auscullant  ( 4  7  6  8),  Bergmeislcr  ( 1 7  •  t 
u.  Assessor  (4784)  im  schwed.  Berf-Cel- 
legium,  auch  Bankrevisor  zu  Slora  Koppar* 
berget.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zo  Slocl* 
holm  seit  4  7  8  4  fS;  r  Fei.  Acad.  HmdL  I S « *" 
rPAt/.i/a^.Vni,  1824;, 


829 


Ofthrliep  von  der 


Oaleniis. 


830 


u  1745,  Aug.  49,  Voxna,* 
gest.  1816,  Dec.  8,  Stockholm. 
CoderrttUelse  om  uppstallning  och  nyttjandet 
af  en  fiSrbttUrad  apparell  für  vattens  aöreranda, 
lpsala4804.  FürsOk,  att  stryka  trfihus  med 
Kiadare  ßirgor  ttn  den  hiUils  ayttjade  röda  för- 
gen  (Vetensk.  Acad.  Handl.  1804).  AnmUrk- 
ningar  om  Författningar  tili  befrärojande  af  god 
liushallning  vid  Jernhyttor  (Act.  Soc.  lipsal. 
1770).  Mit  Banelina :  ÜndersOkning  af  nägra 
i  f;rannskapet  af  Fahluo  funna  Fosstlier  (Af- 
handl.  i  Fysik,  Kemi  etc.  IV.  4816  etV.  1818). 
Mit  Demselben:  Analys  af  ett  fossilt  Salt 
fnin  FahlQ  grufva  (Ib.  IV,  1815).  ^  O.  vervoll- 
kommnete wesentlich  den  Gebrauch  des  LOth- 
robn  (Siebe  Benelina:  über  d.  Anwend.  d. 
Ulhrohrt,  9.  AuQ.  S.  4,  auch  Behwaigg.  Journ. 
XXIX.  1890),  auch  verbesserte  erd.  chemi- 
sche Waage  (Siehe  BanaUns'  Lehrb.  Bd.  X) 
uod  arfiod  eine  Handhabe  fUr  Abdampfscha- 
len f Ib.  id. ) .  —  Nach  ihm  ist  der  G  a  h  n  i  t  be- 
nannt. 

*  Eine  EiMOfnib«  in  SQd-HeltioffUnd. 

GAhriIep  tob  der  Mühlon ,  6  u- 

<tav  Casimir.  —  Dr.  Med.,  erst  Stadt- 
physicus  in  Danzig,  dann  Prof.  d.  Medicin 
an  d.  Univ.  za  Prankfurt  a.  d.  0.,  zuletzt 
Lurfurstl.  Leibarzt  u.  Decan  d.  Collegiuro 
Dipdicura  in  Berlin.  Mitgl.  d.  Leopoldin. 
Aiadcmie  (ANC), 

geb.  1 630,  Dec.  23,  Grypsholm,  Schwe- 
den, 

gest.  1713, Alt -Landsberg  bei 

Berlin,* 

Terra  quaadam  Freyenwaldensis  cbymice  ex- 
auiinato(Miscell.  Acad.  Nat.  Cur.  1697—98).  De 
crystailis  sali«  marini  singularibus  (Ib.  1691). 
1717, . . .  M). 


ii  Antonio.  —  Ingenieur  und 

Architecl  in  Bassano  (TpA\), 

geb.    1738, Castiglione  di 

Brentonico, 

gest.  1899,  Nov.  99,    

Keltere  totoroo  i  ciöttoll  di  Brenta,  Bassano 
1793.  Letlere  orittognostiche  ed  odeporiche 
(Maeltlal,  Giornale  d'ltalia,  1778—88,  T.  II 
—V  et  VIII).  Letlera  iotorao  una  miniere  di 
piombo  della  Vaisugana  (Magazzioo  georgico 
diNapoll,  4786). 


f  Luigi.  —  Abale,  Prof.  d. 
Geographie  an  d.  Univ.  zu  Neapel,  auch  d. 
Geschichte  u.  Geographie  am  Istituto  po- 
litecnico  mititare  daselbst  (Tp), 

geb.  1 7 65,  Jan.    I ,  Santa Croce  di  Mor- 

cone,* 

gest.  1836,  Mllrz30,  Neapel. 
Utitatiooe  di  geografla  flsica  e  politica,  9  vol. 
8*.  Napoli  4807. 

'  rtvtmt  MoU«,  NcnpcL 


OalateOy  s.  Ferrari,  Antonio. 

Oalbralth,  William.—  Privallehrer 
d.  Mathematik  u.  nautischen  Astronomie  in 
Edinburgh,  auch  Prediger  daselbst,  früher 
Vorsteher  (Masler)  der  Kirchspielsschule  zu 
Eccies  (ASM,  XX), 

geb.   1786,  Apr.  93,  Greenlaw,    Ber- 

wickshire, 

gest.  1850,  Oct.  97,  Edinburgh. 
Mathematical  and  astronomical  tables,  Edinb. 
1 897  u.  84.  Barometric  tables.  Ib.  1 883.  Gene- 
rai  tables  for  astronomical  purposes,  Ib.  1834. 
Trigonometricai  surveying,  levelling  and  rail- 
way  engineering,  Ib.  1849.  —  On  the  experi- 
ments  of  the  pendulum  made  by  Kater,  Biet 
etc.  (Tmooh,  Phil.  Mag.  LXIV,  1894  et  LXV, 
1895).  On  the  velocity  of  sound  (Ib.  LXVl, 
1895  et  LXVIII,  1896,  Taylor's  Phil  Mag.  I, 
1897  et  IV,  1898).  On  the  flgure  of  the  earth 
(TUlooh,  Phil.  Mag.  LXVII,  1896).  On  the  me- 
thod  of  the  least  Squares,  as  employed  in  de- 
termioing  the  flgure  of  the  earth  etc.  (Taylor, 
Phil.  Mag.  II,  1897  et  IV,  1818).  On  the  devia- 
tion  of  a  falling  l>ody  froni  the  vertical  (Ib.  VI, 
1899).  On  the  obliquity  of  the  ecliptic  (Ib.  VIII, 
1830).  On  the  reduction  of  the  north  Polar  di- 
stances  of  stars  etc.  (Ib.  IX,  1881).  On  the 
magnetic  properties  of  the  rock  on  the  sumnilt 
of  Arthur  Seat  (Jameson,  Journ.  XI,  1881).  On 
barometrical  measuremeots  (Ib.  id.).  Formula 
for  trigonometric  surveying  (Ib.  XVI,  1884). 
A  new  pocket-box  circie  (Ib.  XXII,  1837).  On 
geodetical  surveying  and  trigonometricai  le- 
velling (Ib.  XXVI,  1839).  Noch  mehre  Auf- 
stttze  in  den  folgenden  Bünden. 

Gftleati  (Galeazzi),  Domenico  Ma- 
ria Gusmano.  —  Arzt,  Prof.  d.  Philoso- 
phie u.  später  d.  Physik  am  Institut  von 
Bologna  (F)  (Mem.  di  Bologna  1, 1 850;, 
geb.   1686,  Aug.  4,  Bologna, 

gest.  1775,  Juli  30,  Bologna. 
De  calore  et  frigore  in  vacuo  (Comment.  Bo- 
non.  T.  II,  pt.  I,  1745).  De  ferreis  particulis 
quae  in  corporibus  reperluntur  (Ib.  id.).  De 
thermometris  Amontonianis  conficlendis  (Ib. 
pl.  I,  4745  et  pt.  II,  1746).  De  lapide  bono- 
niensi  (Ib.  T.  VI,  1788). 

Oaleau,  Claudius.  —  Nachdem  er 
in  seiner  Vaterstadt  Pergamus,  in  Smyma, 
Korintb  u.  Alexandrien  Medicin  u.  Anato- 
mie studirt,  erst  Arzt  der  Gladiatoren  in 
Pergamus,  dann  (4  64)  Arzt  in  Rom,  wo  er 
hauptsächlich  seinen  Ruhm  begründete, 
Leibarzt  des  Kaisers  Commodus  ward 
und  grdsstentheils  bis  zu  seinem  Tode  lebte 
(BM)  (J), 

geb.  4  34  (nach  Chr.),  Pergamus, 
gest.  900  od.  940,  Rom  od.  Pergamus. 
Von  seinen  zahlreichen  medldnlscbeo  Schrif- 
tea  (angeblich  600)  sind  die  auf  uns  gekom- 
menen (gegen  900)  mehrmals  herausgegeben; 


831 


Oaleotfi 


OmlUei. 


832 


einige  derselben  besitzen  auch  ein  pbysikal. 
Interesse,  so  seine  Theorie  des  Seheos,  die 
noch  Brewtter  kürzlich  (The  Stereoscope  etc., 
Lond.  4866,  p.  6)  hervorhebt,  und  dabei  als 
Quelle  cilirt :  De  usu  partium  corporis  hunnani, 
Logduni  4550,  p.  59S. 

Oaleotti,  Henri  Guillaume.  — 
Direclor  des  Gartens  der  Sociötö  royale 
d'horticulture  zu  Brüssel,  jn  St.  Josse-ten- 
Noode  wohnhaft  (BAB), 

geb.  1814,  Sept.  8,  Paris, 
gest.  1858,  März  14,  Brüssel  (Zt). 
M^m.  sur  la  Constitution  göognost.  de  la  pro- 
vince  de  Brabant  (M6in.  cour.  acad.  Brui.  XU, 
4885).  Voyage  au  Coffre  de  Perote,  au  Mexique 
(Ib.  III,  4  886).  Sur  un  gtte  de  mercure  dans 
le  sol  tertiaire  räcent  du  Gigante,  au  Meuque 
(Ib.  V,  4888).  Notice  göolog.  sur  les  environs 
de  S.  Josi^  del  Oro  (Ib.  Id.).  Notice  göognost. 
sur  les  roioes  d'alun  de  la  Barranca  de  Toli- 
man  (Ib.  id.).  Coup  d'oeil  sur  la  Laguna  de 
Chapala,  au  Mexique  (Ib.  VI,  4  889).  Apercu 
gtonost.  sur  les  environs  de  la  Havane  (Ib.  VII, 
4844).  Sur  les  trerablements  de  terre  et  les 
dtoiles  Alantes,  au  Mexique  (Ib.  VIII,  4844).  -- 
Botanisches. 

Gmliaa^,  Dionisio  Alcala.  —  Ca- 

pitän  in  d.  span.  Kriegsmarine  (Navar- 

rete,  Opusc,  T.  l), 

geb»  1760,  Oct.  .  .,  Gabra,  Prov.  Cor- 

dova, 

gest.  1805,  Oct.  S1,  in  d.  Schlacht  von 

Trafalgar. 
Begleitete  llalaapilta  auf  seiner  Reise  um  die 
Welt  und  machte  dabei  viele  geogr.  Ortsbe- 
Stimmungen  in  Amerika.   Siehe  t.  Zaeh's  Mo- 
natl.  Corr.  XIV  a.  Corr.  astron.  XV. 

CkÜieS|  Joseph.  ^  Dominicaner, 
Prof.  d.  Philosophie  und  Theologie  an  d. 
üniv.  zu  Avignon  (BG), 

geb.  1699,  .  .  .  St.-Paulien  bei  Puy, 

gest.  178t,  ..  .  Avignon.* 
L'Art  de  naviguer  dans  les  airs,  priic^d^  d'un 
M6m.  sur  l'origine  et  la  formataon  de  la  grdle, 
46*,  Avignon  4  755,  i»*6dit.  4757  (Darin  schon 
die  Grundsätze  der  Luftschiffahrt  ausgespro- 
eben,  insofern  O.  vorschlagt,  grosse  Ballone 
mit  einer  leichten  Gasart  (mit  atmosph  Luft 
aus  höheren  Regionen  I]  zu  (Ullen) . 

*  fMt.  1762,  ...  Puy  (^ ;  ist  flOMh  (BG). 

OallfAl,  8.  Ghaligaj. 

Oalitol,  Vincenzio.*  — Unbemit- 
.   telter  Edelmann ,  der,  wenigstens  neben- 
her, einen  Woü-  oder  Tuchhandel  getrie-* 
ben  zu  haben  scheint.   Vater  des  grossen 
Physikers  (N^lliJ, 

geb.  4 SSO,  ....  Florenz,^ 
gesl.  1694,  Juli  S,  Florenz. 
Dialogo  della  mnslea  antica  e  moderna  in  sua 
difasa  contra  ft.  IvUm,  fal.,  Firenze  4SS4. 


Fronimo,  dialogo  sopra  Tarte  del  bene  lata  vo- 
lare ed  rettamente  sonare  la  masica.  fol.  Ve- 
nezia  4584.  Discorso  iotomo  all'  oper»  diS. 
Zarliao  ed  altri  importanti  parlicolari  attinMoti 
alla  musica,  Firenze  4589. 

*  WIrdTon  Einifm  ViaeeBtio  di  liiekel»BfcU 
Galilei  fmftant,  ▼•mmtiiUeh  weil  MioTaicrast 
Vornamen  Michel  Angelo  hieei.  Die  Fanb» 
fCÜurta  in  früheren  Zeiten  den  Namen  Bonajuto. 
Der  Erite,  der  aieh  Oal  II  eo  nannte,  war  ein  Ant,  4m 
1438  Medlein  an  der  üniv.  zu  Florens  lae  md  ömtSbn 
1445  anch  das  Amt  eine»  Oonfüoaiete  dl  Giuiui» 
bekleidete.  Die  lateiniiehe  Inichrift  aeince  Hone* 
ment«  in  der  Kirche  Santa  Crooe  lu  Florciu  nennt  ilka : 
Galilaeut  de  Oalileia  olim  Bonajatii. 

**  geb.  1533  etwa,  .  .  .  (MO). 

Galilei,  Galileo.  —  Bezog  schon  üb 
47.  Jahre  die  Univ.  zu  Pisa,  war  dann  Prof. 
d.  Mathematik  daselbst  von  4  589  bis  459t. 
darauf  Prof.  derselben  an  d.  Üniv.  zu  Pa- 
dua  (4  593  —  4  609)  und  quo  wieder  Prof. 
zu  Pisa,  sowie  (seit  4  640)  erster  Mathema- 
tiker und  Philosoph  des  Grossberzogs  Co- 
s  i  m  0  II.  von  Toscana  und  spSter  amcb  des- 
sen Nachfolgers  Ferdinand  11.  Nach  sei- 
nem weilberühmten  Kampf  mit  der  römi- 
schen Hierarchie,  der  bekanntlich  damü 
endete,  dass  er  durch  die  Inquisition  (wahr- 
scheinlich nach  vorheriger  Anwendung  der 
Tortur)  gezwungen  ward,  am  SO.  Juni  4  633 
die  Lehre  von  der  Bewegung  der  Erde  al« 
ketzerisch  zu  verfluchen  und  ihr  abzu- 
schwören, wohnte  er  erst  in  Sieoa,  später 
auf  dem  Lande  bei  Florenz,  zuletzt  in  der 
Villa  Giojello  bei  Arcetri.  Seit  4637  auf 
auf  beiden  Augen  erblindet  (Selli)  (Ftf 
8%,  Elogi  di  Galüeo  etc.,  %\  MUano  177« 
(Jagemann,  Gesch,  d,  Lebernu.  d.  Schrift 
V.  G.  G,,  Weimar  4783;  (BrewsUr,  U*f 
of  G,  etc.,  Lond.  Uii;  (Marini,  GMet 
e  tlnquiiizione,  Roma  4  86o;  (Libri,  W 
math.  IV,  deutsch  V.  Carove)  (VJ)  (r.\V\ 
(B)  (BN)  (BG), 

geb.  1564,  Febr.  18,  Pisa,* 
gest.  4  6iS,  Jan.  8,  b.  Arcelri.  Tose 
Voo  ihm  selbst  oder  bei  seinea  LebzeMea  mir- 
deo  folgeode  Schriften  vertfffeotlicbt,  die 
stens  mehrfach  edirt  und  übers« 
sind :  Le  operaziont  del  compatso 
e  roilitare  (der  Proportionalzirkel/  arfbodeo 
4597),  fol.  Padova  4606.  Difosa  etc.  oMlnail« 
oalunnie  ed  impoature  di  BaHaaBara  Pap—  <4c . 
4*,  Venezia  4607.  Sidereos  Nuncitts,  uai:iM 
longeque  admirabllla  spectacula  paodiens.  fa- 
spiciendaque  proponens  onicuique,  prM»«^ 
tim  vero  Philosophis  atque  AstroiMMiria,  q«M 
a  Oal.  Oal.  etc.,  perspicilU  nnper  a  ae  repeitt 
beneficio,  sunt  observata  In  Laoae  fiKie.  fm» 
innumeris,  Lacteo  circulo,  StelUs  ttebaJow 
apprime  vero  in  quatuor  planelis  drca  J<^^ 
atellam  dlsparsibus  intervallis  atqne  peclediiv 
celeritate  mirabili  circamvolQlla ; 


833 


Chdie. 


8S4 


io  hane  usque  diem  cognitos,  novissime  Auctor 
deprehendit  primus,   atque  Medioea  Sidera 
DQocupandos  decrevit,  4*,  VeDetiis46IO  (Dario 
unter  aDderen  die  EatdeckuDg  der  Japiters- 
trabanten,  dreier  am  7.  Jao.  4640  u.  des  vier- 
teo  am  43.  desselb.  Monats,  ffiaon  XariDa  soll 
sie  [ob  alle?]  schon  am  19.  Dec.  4609  entdeckt 
haben).  Conitiniiaziooe del  Nanzio Sidereo  etc., 
Bologna  4644.    Discorso  al  Sereniss.  D.  Co- 
dmo  II.  Gran  Duca  di  Toscana  intomo  alle  euse 
che  staono  in  su  Tacqüa  o  che  in  quella  si  muo- 
voDO,  4*,  Firenze  4642.  Istoria  e  dimostrazioni 
intomo  alle  macchie  Solari  e  loro  accidenti, 
compresse  in  tre  lottere  scritte  all'  Illustr.  Sign. 
lUreo  Yelsero  etc.  Si  aggiungono  in  fine  le  lot- 
tere e  disqoisizioni  del  flnto  Apelle,  4^,  Roma 
4643  (Die  Briefe  datiren  vom  4.  Ilai,  44.  Aug. 
Q.  4.  Dec.  464S.    Im  ersten  sagt  er  48  Monate 
vorher  die  Sonnenflecke  entdeckt  zu  haben 
[siehe  Joh.  Fabrioins] ;  im  letzten  nimmt  er  das 
Copernicanische  System  zuerst  öffentlich 
in  Schutz,  und  veranlasst  dadurch  das  römi- 
sche Interdict  gegen  dasselbe  vom  tO.  Febr. 
4646).  Risposta  alle  opposizioni  del  Sign.  Iiodo- 
fieo  delle  Comb«  e  del  Sign.  Yine.  di  Graiia 
contro  al  Trotte to  delle  cose  che  stanno  su 
lacquaetc..   4*,  Firenze  4645.   Discorso  delle 
coraete  di  Varia  Onidueoi  (unter  diesem  seines 
Schülers  Namen  von  ihm  gegen  Oratio  Grasii 
geschrieben),  4®,  Ib.  4649.   II  Saggiatore,  nel 
quäle  con  bilancia  esquisita  e  giusta  si  ponde- 
raoo  le  cose  contenute  nella  Libra  astronomica 
*  e  filosoflca  di  Lotaxio  Sani  Biganaaiio  (d.  h. 
Oratio  Grassi  Salonensi),  4*,  Roma  46S3.  Dia- 
iogo  etc.  sopra  i  due  Massimi  Sistemi  del  Mondo, 
Tolemaico  e  Copernicano,  proj>onendo  in  de- 
terminatamente  le  ragioni  fllosofiche  e  natu* 
rali  tanto  per  Tuna  quanto  per  l'altra  parte, 
4*,  Firenze  4632  (Das  Werk,  iwelches  seine 
Verurtheilung  im  J.  4633  nach  sich  zog).  Let- 
tera  a  Cristina  di  Loreaa  sulla  interpretazione 
delle  Sacre  Scritture  in  materie  meramente  na- 
turali  (Geschrieben  464  5,  gedruckt  Strassburg 
4636).   Discorsi  e  dimostrazioni  matematicbe 
intorno  a  due  nuove  scienze  attenenti  alla  mec- 
canica  e  ai  movimeuti  locali,  4^  Leida  4  638 
(Hierin  seine  wichtigen  Entdeckungen  im  Ge- 
biete der  Mechanik  [die  Fallgesetze ,  die  vom 
J.  4602  u.  4  604  datiren,  etc.  und  durch  die  be- 
kannte Beobachtung  an  den  Kronleuchtern  im 
Dom  zu  Pisa  4  883  angeregt  wvrrden]  und  die 
Cohüsionslebre) .   Parere  di  O.  6.  intomo  all' 
angolo  del  coutatto  (geschrieben  4635,  gedruckt 
in :  Terza  Deca  delle  Esercitazioni  matemati- 
ibe  di  Oio.  Camillo  Oloriosi,  4«,  Napoli  4  639). 
Seine  Übrigen  Werke  sind  olle  erst  nach  sei- 
nem Tode  gedruckt  und  von  Zeit  zu  Zeit  mit 
den  eben  genannten  zu  immer  vollständigeren 
Gesammtausgaben  vereinigt,  deren  man  hat: 
Bologna,  t  vol.  4*,  4655—56;  Firenze,  8  vol. 
4«,  4748;   Padova,  4  vol.  4«,  4744;  Milano, 
43  vol.  8»,  4808—44;  Milano,  2  vol.  gr.8»,  4882  ; 
und  Firenze,  46  voL  8^  4  842—56.    Letztere, 
die  erste  voHstündige  Ausgabe,  enthält  auch 
O.B.Yentiiri:  Memorie  e  lottere  inedite  finora 
0  disperse  di  Q^l,  Galilei ,  Modena,  2  vol.  4^*, 
4348  u.  4824,  und  giebt  Uberdiess  das  Datum 
(so  weit  es  bekannt  ist)  seiner  Arbeiten.   Eine 

Poggeadorff,  HtndwSrlerbnch. 


kurze  Übersicht  seiner  sSromtl.  Entdeck,  u. 
Erfindd.  giebt  B.  Caspar:  Gallleo  Galilei  usw., 
Stuttg.  4854.  —  Sein  Thermoskop  datirt  wenig- 
stens vom  J.  4  597  (Libri,  bist.  math.  IV,  489). 
•geb.  Febr.  15  {Frisi)  (Jagtmann)  (VJ)  (Ä^') 
{BO)  ist  falMh  {NtUti  (Zt&r»)  (Op^rt  eöiltet  XV, 
1856);  er  wurd  geboren  18.  Febr.  1664,  etile  romano, 
d.  h.  neuen  Styli,  oder  18.  Febr.  15A3,  etile  floren- 
thio  (welcher  daa  Jahr  mit  dem  25.  Mftrs  anüng ) ,  an 
dcmeelben Tage,  da  Michelangelo  Buonarotti 
in  Bom  starb.  Er  etarb  aber  nieht,  wie  wohl  gaaagt 
worden^  in  dem  Jahre,  da  Newton  geboren  ward, 
denn  Newton^!  Oeburtadatum ,  25.  Dec.  1642,  it^ 
alten  Style,  also  der  5.  Jan.  1643  nach  neuem  Kalen> 
der,  naeh  welchem  Oalilei*s  Tod  angegeben  iat. 

OalUel I  Vincenzio.  —  Natürlicber 
(iodess  4  64  9  legalisirter)  Sohn  von  Galileo 
Galilei  und  der  Marina  Gamba  aus 
Venedig.  Stadtrichter  in  verschiedenen 
Städten  Toscana^s  (Nelli), 

geb.  4  606,  Aug.  %t,  Venedig, 
gest.  4  649,  Mai  16,  Florenz. 
BesehttfUgte  sich  nach  des  Vaters  Anleitung  mit 
der  Construction  einer  Pendeluhr,  mit  welcher 
er  aber  nicht  2u  Stande  kam.  Siehe  ^aa  Swis- 
daa  (Verhandl.  Nederl.  Inst.  111,  und  Edinb. 
Phil.  Journ.  VI  o.  VII,  4822). 

Oall|  Heinrich  Ludwig  Lambert. 
—  Dr.  Phil.,  folgweise  Gonunis-Greffier 
beim  Tribunal  zu  Cleve  (484  4),  Divisions- 
Chef  d.  provisor.  Verwalt.  d.  Ourthe-D^p. 
zu  Lüttich  (184  4),  General- Secret  d.  De- 
parlements-Verwalt.  erst  zu  Luxemburg, 
dann  (4  84  5)  zu  Trier,  4  849 — 20  als  Aus- 
wanderungS' Agent  Nordamerika  bereisend, 
darauf  Regierungs-Secretär  in  Goblenz  bis 
4836;  seitdem  pensionirt  und  als  Privat- 
mann meistens  in  Trier  lebend  (Or), 

geb.  4794,  Dec.  28,  Aldenhoven  bei 

Jülich. 
Gegen  80  Schriften  techn.  Inhalts  (meistens  ei- 
gene Erfindungen  beschreibend),  z.B.:  Techn. 
Mittheilungen  aus  d.  Gebiete  d.  Erfahr.  Bd.  I 
(Die  Schnellgerberei  in  Nordamerika),  Trier 
4  824;  Bd.  II  (Beschreib,  u.  Abbildung  eines 
[von  O.  erfundenen]  patentirten  Dampf-Destil- 
lir- Apparats) ,  Ib.  4884.  Der  OaU'sche  oder 
Rheinland.  Dampf- Brennapparat,  Ib.  4884. 
Über  d.  Verbess.  d.  Weine,  d.  Obstweine  u. 
d.  Biere  usw.  durch  verschlossene  Gdhrung 
roiltelst  Anwend.  d.  Vinificators,  Ib.  4826.  An- 
weis, zum  Frucht-Maischen  mittelst  Wasser- 
dampf usw.,  2.  Aufl.  Ib.  4  848.  Pract.  Anleit. 
sehr  gute  Mittel  weine  selbst  aus  unreif.  Trau- 
ben zu  erzeugen,  3.  Aufl.  Ib.  4  864.  Die  FUll- 
flasche  u.  deren  Anwend.,  Ib.  4  864.  Pract. 
Mittheil.  z.  Fördr.  eines  rationell.  Betriebs  d. 
landwirthl.  techn.  Gewerbe  (Zeitschr.  in  zwang- 
los. Heften). 

Oall*,  s.  Lagalla. 

Oalle,  Johann  Gottfried.  —  Dr. 
Phil.,  erst  Gehülfe  an  d.  Sternwarte  zu  Ber- 
lin, dann  seit  4  851  Director  d.  Sternwarte 

53 


835 


Oallenkamp 


GaUitxin. 


836 


u.  Prof.  (exlr.  1851,  ord.  4856)  an  d.  üiiiv. 
zu  Breslau  (GB.  1845;  (Dm.J, 

geb.  4  812,  Juni  9,  Pabslhaus,  b.  Gräfen- 
hainichen,  unweit  Wittenberg. 
Olai  Boemeri  triduum  observationum  astrono- 
micarum  . . .  institutarum  rcductum^t  cumla- 
bulis  comparatam,  Berol.  1845.  —  Entdeckung 
dreier  Cometen,  4  839,  Dec.  t;  4840,  Jan.  26 
u.  März  6  (Astron.  I!(|bchr.  XVII,  4  840).  Erste 
Auffindung  des  Neptuns  nach  den  von  Le 
Verrier  berechneten  Elementen,  4  846,  Sept.  %3 
(Ib.  XXV,  4  847).  Sehr  viele  astron.  Beobb. 
(besonders  an  Cometen,  am  Neptun  u.  an  klei- 
neren Planeten)  und  Berechnungen  (Ib.  von 
Bd.  XIV,  1837  an).  Über  Ltchtfunken,  Licht- 
flocken u.  Lichtf^den  bei  Sonnenbeobachtun- 
gen (Ib.  XVI,  4839).  über  den  von  ihm  4  888 
u.  4  839  wahrgenommenen  dunklen  inneren 
Ring  des  Saturns  (Ib.  XXXII,  4854).  Über  d. 
Znsammenhang d.  Protuberanzen  mitdenSon- 
nenOecken  (Ib.  XXXIII.  4853).  Mit  J.Ph.  Wol- 
flBrs:  Berechnungen  d.  Störungen  d.  Vcsta.  — 
Prüfung  u.  Bestätigung  d.  Dove'schen  Wind- 
theorie (Pogg.  Ann.  XXXI,  4  884  u.  XXXVIII, 
4836).  Bemerkk.  über  barometr.  Höhenmes- 
sung (Ib.  XXXXVIII,  4  839).  Über  Höfe  u.  Ne- 
bensonnen (Ib.  XXXXIX,  4  840  u.  LXXII,  4 847). 
Messungen  am  Regenbogen  (Ib.  LXUI,  4  844).  — 
Vieljtfhr.  Berechn.  für  d.  Berlin,  astron.  Jahrb., 
Antheil  an  d.  Sternkarten  d.  Berlin.  Acad. 

Oallenkamp,  G . .  L..  Wilhelm.  — 
Folgweise  Lehrer  an  d.  KÖnfgstädt.  Stadt- 
schule zu  Berlin  (4844 — 45),  am  Gymn. 
zu  Wetzlar,  an  d.  Realschule  zu  Duisburg, 
Oberlehrer  am  Gymn.  zu  Wesel  (4  849 — 
52)  und  seitdem  Rector  d.  höbern  Bürger- 
gerschuie  in  Mülheim  a.  d.  Ruhr  (Progrtn. 
Gymn,  Wesel  iSi9), 

geb.  4  820,  .  .  .  Lippstadt. 
Die  Elemente  d.  Mathematik,  Wesel  4  850.  Über 
d.  Zahl  d.  Bilder  eines  leucht.  Puncts  zwisch. 
zwei  geneigten  ebenen  Spiegeln  (Pogg.  Ann. 
LXXXII.  4  854).  Über  e.  elektr.  Meteor  (Ib. 
cm,  4  858). 

Oalleti  Jean  Charles.  —  Propst  an 
d.  Kirche  St.-Symphorien  zu  Avignon  (A), 
In  d.  zweit.  Hälfte  d.  XVII.  Jahrb.  lebend. 
Aurora  Laven ica  reditus  solis  praenuucia  seu 
Tabulae  revolutionum  et  motuuro  solis  etc., 
Avenione  4  670  (Worin  behauptet  wird,  der 
Saturnsring  sei  ein  ReflexionsphUnomen  im 
Objective,  und  die  Sonnenflecke  verwandelten 
sich  in  Cometen).  Mercurius  in  Sole  visns  Ave- 
nione, Ib.  4  677.  Observations  et  r^flexions  sur 
r^cllpse  solaire  4  688,  Janv.  27,  Ib.  4  683.  Nouv. 
tbtorie  des  com^tes  (Journ.  sav.  4  682).  Sy- 
steme nouv.  des  apparences  des  planMes  (Ib. 
4684).  Astron.  Beobb.  in  d.  M<>m.  anc.  Paris, 
T.  I  et  II. 

Oalli,  Fra  Marco.  —  Minorit  (fj, 
geb.   4  645  etwa,  .  .  .  Bologna, 
gest.  1710, 


Mtscellaneo  materoatico,  contieoe  il  modo  geo- 
metrico  di  misurare  si  le  superficie,  attene. 
larghezze  de'  corpi,  come  di  Hvellare  t  terreni 
e  le  acque  con  particolare  istnimenta ;  coo- 
tiene  pure  il  modo  di  dividere  ogni  6giir«, 
trattati  d'agrimensura  e  U  metodo  di  fare  on»- 
logi  solari,  d'alzare  acque  con  trombe  ed  al> 
tere  opere  e  pensieri  matematici,  Parma 4 695. 

Oallimard,  JeanEdme.  —  Lehrer 
d.  Mathematik  in  Paris  (DFJ  (BGJ, 

geb.   4  687  etwa,  .  .  Paris, 

gest.  4  774,  Juni  22,  Paris.* 
L'Arithm^tique  demonstrative,  8^  Par.  1740 
L'Alg^breetc.,  8^  Ib.  4  740.  Göom^trie  Cle- 
ment. d'EveUde,  4S^  Ib.  «746  et  47«».  U 
scienceducaicul  numäriqueetc.,  12*,  Ib.  475». 
Les  sections  cöniqoes  et  autres  courbes,  k*. 
Ib.  4  752.  Theorie  des  sons  appliqu^  k  la  mu- 
«ique,  8*,  Ib.  4  754.  Etc. 

*  geb.  1685,  .  .  .,  ;e*t.  1771,  Juni  12  (AJf). 

Oallinl,  Stefano.  —  Prof.  erst  der 
theoret  Medicin,  dann  der  Physiologie  und 
vergleich.  Anatomie  an  d.  Univ.  zu  Padua 

(Tp.  in;, 

geb.   4  756,  März 22,  Venedig, 
gest.  4  828,  Mai    26,  Padaa. 
Nuovi  elementl  dl  fisica  del  corpo  umano. 

3  vol.,  Padova  4  808.  2  vol.  4  83»  et  4  825.    ^ 
6  quanto  il  fluide  elettrico  o  galvanico  inflnisra 
nella  produzione  dei  fenomeni  della  vita  eU: 
(Mem.  Soc.  Ital.  XVIII,  4820). 

Oallisohi  Friedrieb  Anton.  —  Dr 
Med.,  Prof.  extr.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  lo 
Leipzig  von  4  782  an  (MJ, 

geb.  1754,  Aug.  28,  Leipzig, 
gest.  4  783,  Febr.  4  5,  Leipzig. 
Diss.  corporum  vi  ai^ris  mulatorom  eieoipU, 
Ups.  4777.  De  aiiris  in  corpus  homaoum  %». 
Ib.  4  777.  De  acido  salis  ejusque  dephio«ci«ti- 
catione.  Ib.  4  782.  Versuch  einer  An weodun^ 
der  dephlogistisirteo  Luft  auf  da^  LOthrohr 
(CreU'i  Annal.  I,  4  784). 

OalUtzin,  Dmitri  Alexewilsch. 
Fürst.  —  Russischer  Gesandter  erst  in  Pa- 
ris (4763),  dann  im  Haag  (4773),  spSirr 
in  Braunschweig  privatisirend  (Sckerer. 
Journ.  vi;  (BGJ, 

geb.   4  738,  Dec.   24,  Russland/ 
gest.  1803,  März  2  4,  Braunschveu;. 
Description  physique  de  la  Tauride,  r»bu«e* 
ment  aux  trois  r^nes  de  la  nature,  La  H»\^ 

4  788.  Trail4)de  min^ralogie  etc.,  HBeiüncLi 
4792,  Hetmstaedt  4796.  LeUr«  h  Mr.  CnD  «« 
röflexion  sur  la  minöralogie  moderne,  Brafi>^ 

4 799.  Sur  r<^lectricit6 (Journ.  phyt.  XXI.  l??^« 
Sur  la  forme  des  conducteur»  ^lectriqoe»   Ib 
XXII,  4  788) .  Sur  quelques  eip^riences  de  Wr 
Aohard  (Ib.  id.).   Recueil  de  noms  par ofdrr 
alphab^tique,  appropri^  en  miD^r»kNBC,  aat 
terres  et  aux  pierres  (Ann.  chim.  XLVII,  IMS 
Nachricht  von  unbekannten  FossiUas  a«s  <s 


837 


Gallo    —    Oallncci. 


838 


Gegend  von  Aächaffenbiirg  (Crell'i  Add.  4797). 
Lettre  ä  Mr.  Zimmermaim  sur  les  volcans  (Ib. 
id.).  Eiofluss  d.  Gasarten  auf  d.  Keimen  der 
PflaDzeo  (SohereT*!  Journ.  IV,  4  800). 

\f«b.  1730, . . .  (Q) ;  geb.  1735,  gest.  1803,  M&n  17  (iT). 

CtallOi  Andrea.  —  Mitgl.  d.  vom  Erz- 
bischof von  Messina  gegründeten  Aciidemie 
(BG), 

geb.  473 1,  ....  Messina, 
gest.  1814,  Mai  . .,  Messina. 
Lunaris  ecllpois  XV  Kai.  Junii  4  766.  Lettere 
sul  terremoto  del  4  788,  con  un  giornale  me- 
teorologico,  4*,  Mesaina  4  788.  — ^  Beschäftigte 
sich  viel  mit  der  unter  dem  Namen  rema  be- 
kannten Meeresströmung  in  der  Strasse  von 
Messina;  construirte  auch  ein  neunfüssiges 
Teleskop.  —  Archtiologisches. 

Oallo,  Yincenzo.  — Prof.  d.  Mathe- 
matik u.  Nautik  an  d.  Navigationsschule 
(Accademia  di  Nautica)  zu  Triest  (Ct)^ 

geb.  4  804,  Oct.  4  5,  Venedig. 
Lezioni  elementari  di  georoetria  pura  ed  ap- 
plicata,  S  vol.  8^  Milano  4  885.  Pleometro, 
nuovo  strumento  per  risolvere  i  problemi  di 
navigazione,  Trieste4886.  Almanacco  nautico 
Jahrg.  4844  und  folgende.  Meteorol.  Beobb. 
SitzQDgsber.  d.  Wien.  Acad.  Bd.  V). 

OalloiS|  Jean.  —  Abb^  von  St.-Mar- 
tin  des  Gorres,  Prof.  d.  Griechischen  am 
College  royale  zu  Paris,  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  u.  d.  Acad.  fran^aise  daselbst  (Mem, 
Par.nOl)  (Nic,\lU), 

geb.  4  632,  Juni  4  4,  Paris, 
gest.  4707,  Apr.  4  9,  Paris.* 
lettre  ä  Mr.  le  Marquis  de  THOpital  touchant 
J«^  livre  de  la  logistique  ou  sciencc  des  lignes 
roarbes.  —  Observation  sur  un  fusil  h  vent 
«fui  resta  cbargö  pendant  46  ans  (Anc.  M^m. 
I»ar.  II).  Rcpoose  k  Mr.  DaTid  Oregorj  tou- 
« hant  les  lignes  appelläes  Robervalliennes 
M^-m.  Paris  4708).  Redigirte  von  4665  bis 
i«74  das  von  De  Balle  gegründete  Journ.  des 
.*^a\8nts. 

*  f««t.  Apr.  »  (BO), 

dm  CtelloU-Laohapallo,  Louis 

George  Gabriel,  —  Ingönieur-cn-chef 
au  Corps  roy.  des  Mines.  Von  4  804  an  in 
%«»n(H}iedrnen  Bergwerksdistrictcn  Frank- 
r<*irlis  beschäftigt;  von  4  84  4 — 4  3  Direct. 
(I.  Queck.silberbergwcrks  zu  Idria  (Ann, 
yin.  S^r.  I.  Vol.  xiii;, 

geb.  4775, St.-Uonard, D^p. 

Unter-Rhein, 
gest.  4  825,  Aug.  25,  Clermont,  Mont- 

Dorc. 
««nr  les  mesures  h  observer  dans  la  dispositlon 
iie%  Ibyers  de  forge  etc.  (Journ.  Min.  XXIV, 
4^08).  Necessaire  du  m^tallurgiste  (Ib.  id.). 
sur  ie0  mines  de  bouille  du  Ddp.  de  Montenolte 
«Ic.  .Ib.  XXV,  4809).  Des  chemins  de  fer  en 


Angleterre  etc.  (Ann.  Min.  III,  4848).  Sur  les 
minörais  de  (er  des  houlli^res  ou  fer  carbonat^ 
lithoide  (Ib.  id.).  Mit  Beannier :  Exp.  failes  ä 
la  fonderie  de  Poullaouen,  dans  le  but  d'ap- 
pröcier  la  tempärature  de  quelques  foumeaux 
etc.  (Journ.  Mio.  XII,  4 SOS).  Exp.  faites  sur 
les  trompes  de  la  fonderie  ä  Poullaouen  (Ib. 
XVI,  4804). 

OalloB  (Galon) ,  .  .  .  —  Infanterie- 
Oberst  in  d.  französ.  Armee.  Chef-Fnge- 
nieur  zu  Ilavre.  Corresp.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Paris  (DF), 

geb.  .  .  .,  gest.  4775,  .  .  . 
Projet  pour  lancer  les  vaisseaux  ä  la  mer  avec 
plus  de  facililö  que  dans  la  pratique  ordinaire 
(Mäm.  Par.  4  784).  Sur  un  nouv.  pont-levis 
(Ib.  4  733).  L'art  de  convertir  le  cuivre  en 
rosette  ou  cuivre  rouge  en  cuivre  jaune  etc. 
(fb.  4  764).  Nouv.  bassin  pour  construire  et 
radouber  les  vaisseaux  etc.  (Macbin.  approuv. 
par  Tacad.  V,  4  785).  Macbine  pour  elever  de 
I'eau  (Ib.  VI,  4  735).  Mach,  pour  Clever  de  l'eau 
par  une force  centrifoge  (Ib.  id.).  Pont  flottant, 
perfectionnö  par  lui  (Ib.  id.).  Moulin  horizon- 
tal perfectionnä  par  lui  (Ib.  id.). 

OallMraji  Thomas.  —  Lehrer  der 
Mathematik  am  R.  Military  College  zu  Sand- 
hurst, dann  Registrar  of  the  Amiable  Life 
Assurance  Office  in  London.  Mitgl.  d.  R. 
astron.  und  d.  Royal  Society  (ASM.XX]), 
geb.  1796,  Febr.  26,  Lanarckshire, 
gest.  4  854,  Nov.  4,  London. 
On  the  proper  motion  of  the  solar  System  (Phil. 
Tr.  4  847,  auch  Mem.  Astr.  Soc.  XV,  4  846,  dar- 
über Plana,  Astr.  Nachr.  XXXIV.  4852).  On 
shooting  Stars  (Menth ly  Not.  of  the  Astr.  Soc. 
V).  Artikel  »Pendulum«  in  Browster*!  Cyclo- 
paedia.  Artikel  »Trigonometrical  Survey«  in 
der  Penny-Cyclopaedia.  Mehre  Artikel  (Astro- 
nomy,  Balance,  Comet,  Figure  of  the  Karth, 
Precession  of  Equinoxes  etc.)  in  d.  Encyclop. 
Britaonica.  Aufsätze  im  Edinburgh  Review, 
Foreign  Quarterly  Review,  Leybonme'i  Repo- 
sitory,  Philosoph.  Magaz.  etc. 

Oallvooli  Giovanni  Paolo.  —  Eins 
der  ersten  Blitglieder  der  4  693  zu  Venedig 
gestifteten  Acadcmic  (Pr)  (Wd)  (B)  (BN) 

(BGh 

geb.  Mitte  d.  XVI.  Jahrb.,  Salob.  Brcsoia, 

gest 

De  fabrica  et  usu  hemisphaerii  uraniot  trarta- 
tus,  Venet.  4569.  De  themate  erigendo,  parte 
fortunse,  divisione  zodiaci,  dignitatibus  plane- 
tarum  et  temporibus  ad  medicandum  accom- 
modatis.  Ib.  4584.  Theatmm  roundi  et  tempo- 
ris,  ubi  astrologiae  principla  cernunturad  me- 
dicinam  accommodata,  geographica  ad  naviga- 
tionem  etc.,  Ib.  4589.  Della  fabrica  ed  uso  del 
nuovo  orologio  universale,  e  dl  nuovo  stro- 
mento  per  fare  gli  orologi  solari,  Ib.  4690. 
Speculum  oranicum,  Ib.  4598.  Della  fabrica 
ed  uso  di  diversi  stromenti  di  astronomia  ed 

63* 


839 


ChOoii 


Oamavf. 


840 


cosmograOa,  Ib.  4  597.  Ilodufl  fabricADdl  iio- 
raria  mobilia  permaDentia  cum  »ca  magne- 
tlca,  Ib.  459«. 

Galofal,  Evariste. — SobneioesMaire 
von  Boarg-Ia-Reme,  bei  Paris  (der  sich  1829 
aus  Hissmath  entleibte)  u.  Schuler  succes- 
sive  des  College  Louis-le-Grand  und  der 
£coie  normale  (1830 — 34);  überspannte 
republikanische  Ideen  führten  ihn  darauf 
zwei  Mal  in  das  GefSingniss  St.-P^lagie,  aus 
dem  er  kaum  entlassen,  in  einem  Duelle 
(caus6  par  une  quereile  d'amour)  seinen 
Tod  fand  (Rev.  encyclop.  LV,  1 838^  (Liou- 
ville,Joum.Xl), 

geb.   I8H,  Od. 26,  Paris, 

gest.  1832,  Mai  30,  Paris. 
Dömonstration  d'uo  th^or^roe  sur  les  fractions 
coDÜDoes  p^riodiqaes  (GMfoone,  Ann.  matb. 
XIX,  4828—29.  6.  schrieb  diese  Abhandlung 
noch  als  Schaler  des  Goll^  Louis-le-Grand). 
Note  sur  quelques  points  d'analyse  (Ib.  XXI, 
4880 — 8t).  Analyse  d'un  M^m.  sur  la  r^oln- 
tion  algöbrique  des  dquatfons  (Fintsiao»  Bul- 
let, scienc.  math.  XIII,  4  880).  Note  dazu  (Ib. 
id.).  Surlatbäorie  des  nombres  (Ib.  id.).  Let- 
tre ä  Mr.  Angvite  Cheralier,  29  Mai  4  832,  veille 
de  la  niort  (Rövue  encyclop.  Sept  4882;  das 
Mathematische  daraus  in  LioiiTille,  Journ. 
math.  XI,  4846).  M^m.  sur  les  conditions  de 
rösolubilit^  des  öquations  par  radicaux  (Liou- 
▼ille,  Journ.  XI,  4846.  Geschrieben  4884). 

OaloB,  s.  Gallon. 

Oaltroohe,  s.  Gaul tru che. 

OalTaal,  Loigi  (Aloisio).  —  Dr. Med., 
seit  4762  Docent  oder  Prof.  extr.  d.  Medi- 
ein  und  seit  4775  (nach  dem  Tode  seines 
Schwiegervaters  G.  Galeazzi)  Prof.  der 
pract.  Anatomie  an  d.  Universität  (Archi- 
ginnasio)  zu  Bologna ,  zugleich  Mitglied  d. 
Instituts  daselbst  (seit  4765)  und  an  dem- 
selben Prof.  d.  Anatomie  (seit  4  766),  so 
wie  spSter  (4  782)  auch  d.  Geburtshülfe. 
Ward  4  797,  weil  er  der  cisalpin.  Republik 
den  Bürgereid  verweigerte,  seiner  Aemter 
u.  Einkünfte  beraubt,  jedoch  bald  wieder 
eingesetzt  (Alibert,  tloge  de  G,,  Paris 
4806;  (Opere  etc.  di  G.,  Bologna  4844; 
(Mem.  Bologna,  lY,  4853;  (B)  (BN)  (BG), 
geb.  4  737,  Sept.  9,  Bologna, 
gest.  4798,  Dec.  4,  Bologna. 
Diss.  de  attrifomiis  princtpüs  tfaernnaruni  por- 
rectaoarum,  Bologna  4789  (Gedruckt  in  d. 
Mem.  Bologna  III,  4854  u.  d.  Opere  coli.).  De 
viribus  electricitatis  in  motu  muscolari  com- 
meotariuB  (Comment.  Bonon.  Vit,  4794,  für 
sieb  cum  Job.  Aldisi  dissertatione  et  notis,  4^, 
Mntinae  4792 ,  deutsch  von  Joh.  Majer,  Prag 
4798.  —  Hierin  die  Entdeckung  des  sog. 


Galvanismns,  die  vott  €.  Nov.  4 780  öm- 
Urt).  Lettera  di  risposta  al  B.  CandMtit  Bo- 
logna  4  792  (BrngiiAtalli,  Giorn.  flsico-med.  V, 
4  792).  Deir  uso  e  deir  attivitä  delt'  aroo  goih 
duttore  nelle  contrazionl  dei  mnscoli,  Ib.  6  794 
(anonym).  Meroorie  sulla  dettricit^  MKv»ale 
al  Abate  L.  SpaUasMiii,  Ib.  4  797.  ^  Alle  dkmt 
u.  auch  seine  rein  anatom.  Arbeiten  in :  Oper« 
edite  ed  inedite  del  Prof.  L.  OftlTaai  etc.,  I  vai. 
4^  Bologna  4  844,  con  Aggiunta,  4^  Ib.  4  842. 

Oaly-Oazalat,  Antoine.  —  Schü- 
ler d.  polytechn.  Schule.  Prof.  d.  Maibe- 
matik  u.  Physik  folgweise  an  d.  CoUagiefi 
von  Perpignan,  Nancy  u.  Versailles,  dann 
GiviMngenieur  in  Paris.  Betbeiligie  sich 
stark  bei  den  revolutionären  Bewegangeo 
des  Jahres  4  848  (BG), 

geb.  4797,  ..  .  Saint-Girons.* 
Rechercbes  sur  la  compressibilit^  des  liquides 
etc.,  Paris 4 827  (Auszug:  Firune,  BulleL  Sc. 
math.  VIII).  M6m.  thtorique  et  pretiqiw  »ur 
les  bateaux  ä  vapenr  etc.,  4*,  Ib.  4887.  Re- 
chercbes exp.  et  thtor.  des  causes  d'espioeioe 
des  chaudiöres  ä  vapeur,  4*,  Ib.  4  887  (En 
Auszug  aus  Ersterero).  M6m.  sur  les  marhiiin» 
locomotives  (Compt.  reod.  VIII,  4  88t).  H^n 
sur  une  nouv.  machine  ä  feu  k  rofatioo  in* 
mediate  (Ib.  VIU—X,  4840).  Descript.  don 
p^se>voiture  hydraulique  portatif  (Tb.  XVIlt. 
4  844).  —  Mit  Mtigaiid:  Voitare  ä  vapeor  Mir 
routes  ordinaires,  4",  Paris  4885. 

*feb.  1796,  ...(£.  jr.P.) 

Oam«|  Yasco  de.  —  Porlogiesiscbrr 

Seefahrer ,  Admiral  und  zuletzt  VicekÖms 

d.  portugiesischen  Indiens  (B)  (BS), 

geh Synis,  Portugal. 

gest.  4  524,  Dec.  24,  Cocbin. 
Entdecker  Indiens  auf  dem  Seewege  am  »  Cap 
d.  guten  Hoffnung  herum ,  landete  in  Olärai 
4498,  Mai  20.  Machte  später  nodi  zwei  Beb«* 
nach  Indien. 

OamaoheSi  fitienne  Simon.  — 
Canonicus  von  Sl.-Croix  de  la  Bretottaier»' 
zu  Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daseib-t 
(A)  (Q)  (B), 

geb.   4  672  etwa,  .  .  Meulau, 

gest.  4  756,  Febr.  7,  Paris. 
Nouv.  Systeme  du  mouveoieot,  Paris  47t< 
Astronomie^physiaue  ou  Principe«  gM«r«v\ 
de  la  nature  appliqu^s  au  mdcanisine  astr^ 
nomique  et  compares  aux  principes  de  la  pfet* 
losophiede  Vswt«B,  Ib.  4740.   Obs.  mt  bb^ 
möthode  pour  le  jaugeage  des  tonneaui  (Me» 
Paris  4  7i6}.   Pratique  du  jaugeage  .Marhiar« 
approuv.  Acad.  Paris  IV).   Diss.  sur  le  mer«- 
nisme  de  Tölectricite  (Mom.  Trevoox  47S1 
Lettre  k  Mr.  H.  sur  le  mdcaolsBe  de  fdertn- 
citd  (Journ.  sav.  4788). 

Oamavf,  Gottlieb.  —  Senior  mA 
Prediger  d.  evangeiischeu  Kirdie  tu  Odei»- 


841 


Oambart 


Oannal. 


842 


bürg  in  Ungarn.  Hatte  in  Göttingen  studirt 

(S)  (G,  «8;, 

geb.  1772,  Jan.    4  3,  Guns,  Gonaitat Ei- 
senburg, 

gest.  1841,  Febr.  U,  ödenburg. 
Erinnerungen  aus  Idehtenbarg'i  Vorlesungen 
über  XndebcB's  Anfangsgründe  d.  Naiurlehre, 
3 Bde.  Wien4Se8~4S.  Erinnerungen  an  lieh- 
tMibfrg*8  Vorlesungen  über  Astronomie,  Ib. 
(8(5.  Erinnerungen  an  Li^Unberg'B  Vorle- 
sungen über  pbysikal.  Geographie,  Ib.  4819. 

Oambart,  Jean  Pol  ix  Adolphe. — 
Nachdem  er  den  Marinedienst  verlassen  u. 
.<iich  unter  B  o  u  v  a  r  d  zum  Astronomen  ge- 
bildet, erst  Adjunct  (4  8(9)  u.  darauf  (4  822) 
Director  d.  Sternwarte  zu  Marseille.  Corr. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (BS)  (AB,  1 836; 
.  6'.  9;  (CR,  m), 

geb.   4800,  Mai  .  .,  Cette, 

gest.  4  836,  Juli  23,  Paris. 
Entdeckte  von  4  839  bis  4888  dreizehn  Come- 
ten.  darunter  am  9.  März  4  8SS  denjenigen, 
welcher  von  W.  Biel&  zehn  Tage  früher  (37. 
Febr.)  zu  Johannisberg  in  Böhmen  entdeckt 
worden  und  bis  jetzt  als  der  dritte  mitgeschlos- 
iicDer  Babo  bekannt  ist,  nach  gloichzeit.  Rech- 
nungen von  Gembftrt  selbst  und  von  Th.  OUn- 
MB  (Compt.  rond.  III,  4837;  ferner  Astron. 
Nachr.  I—XII). 

Gambeyi  Henri  Prudence.  —  Erst 
Contre-maitre  in  den  £coles  des  arts  et 
m^tiers  zu  Compi^gne  und  Chälons,  dann 
Mechaoicus  in  Paris.  Mitgl.  d.  LXogeobu- 
reau  seit  4  831  und  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst seit  4837  (G.{%il)  (BN)  (BG)  (Ära- 
ffo,  Oeuvr.  biogr,  IIi;, 

Kcb.  4  7  8  7 ,  Ocl .  8 ,  Troyes,  ♦ 
gest.  4  847,  Jan.  29,  Paris.** 
Erfand  einen  Heliostat  (Bullet,  de  la  Soc. 
d  Encour.  Aon.  XXV,  4  836  u  Pogg.  Ann.  XVU) 
u.  ein  Kathetometer,  und  verfertigte  für 
da^  Pariser  Observatorium  ein  Acquatoreal  u. 
einen  grossen  Meridiankreis ;  ausserdem  gin- 
fcea  aus  seiner  Werkstatt  viele  pbysikal.  In- 
strumente von  grosser  Vollkommenheit  her- 
vor: Theodolithen,  Inclinatorien,  Declioatorien 
usw.  ÜK>er  seine  Methode,  Krets-Instrumente 
zu  tbellen,  s.  Compt.  rend.  XXVHI,  4849. 

'  feb.   1780,  .  .  .  {DM). 
**  geM.  Jm.  28  (Campt.  rm^.*XXlV)  (Or). 

GaatbldTi  Nicolas.  —  Mechanicus, 
Srhützling  des  Marschalls  von  Noailles 
.BGJ, 

geb.   4744, 

gest.  4785,  Apr.  6,  Maintenon. 
Chble  in vent^  per  Mr.  O.,  Citoyen  de  Ma inten on 
ohne  Ort  u.  Jahreszahl).  [0.  bekam  für  diese 
Maschine  zum  Reinigen  von  Getreidekörnem 
S90O  frs   vom  Finanz  min  ister  Be  Tradaise.] 


Oamblhlor,  Joseph.  —  Dr.  Phil., 
Lehrer  d.  firanzös.  u.  engl.  Sprache  an  d. 
Realschule  zu  Nürnberg  (N)  (G.  4  847;, 
geb.  4804,  März   4,  Igenbausen  bei 

Aichach, 

gest.  4847,  Aug.  30,  Nürnberg. 
Gründliche  Anweisung  des  sichersten  usw. 
Veirfahrens  beim  Bohren  artesischer  Brunnen, 
Nürnberg  4  832.   Lehrb.  d.  pbysikal.  Geogra- 
phie, Ib.  4  838. 

Oamvndiai S.Johann  v.Gmündeo. 

Oandolfli  Bartolommeo.  —  Prie- 
ster d.  Ordens  d.  frommen  Schule.  Prof. 
d.  Physik  u.  Chemie  an  d.  Sapienza  zu  Rom, 
vorher  Lehrer  d.  Grammatik  zu  Poli  und  d. 
Philosophie  zu  Ravenna  (Tp,  l)  (Gn.  R.  XXII^ 
(BS), 

geb.   4753,  Febr. S4,  Torria,   Princip. 

di  Oneglia, 

gest.  4  824,  Mai  4  0,  Rom. 
Mem.  sulla  cagione  del  tremuoto,  8**,  Roma 
4  787.  Sopragli  ulivi,  8»,  Ib.  4793.  Mem.  sulla 
manieradicostruirecamini,  8°,  Ib.  4807.  Acque 
termali  dei  bagno  di  Canino,  8^  Ib.  4  84  0.  Let- 
tera  al  Sign.  D.  Moriehini  suH'  ottima  ed  eco- 
nomica  costruzione  delle  roacchine  eleltrtche 
(Anlologia  roraana  4797).  Diss.  sopra  le  con- 
dizioni  necessarie  perch6  una  macehina  elet- 
trica  sia  capace  del  roassimo  effetto  etc.  (Giorn. 
lett.  diNapoll4  80a). 

Oaaaali  Jean  Nicolas.  —  Pharma- 
ceut  in  d.  französ.  Militärhospitälern  zu 
Metz,  Hamburg,  Lübeck,  Mohilew  u.  a.  Or- 
ten. Gerieth  auf  d.  Rückzug  d.  französ. 
Armee  184  2  in  russ.  Gefangenscbaft ;  aus 
dieser  entlassen,  war  er  erst  Prcpataleur 
adjoint  bei  d.  polytechn.  Schule  zu  Paris, 
dann  Pröparateur  bei  Th^nard,  später 
(18  4  8)  Vorsteher  einer  Kattundruckerei, 
Director  einer  Schuhwichs-  u.  Dintenfabrik 
(1821)  usw.  (BG), 

geb.   4791,  Juli  28,  Saariouis, 

gest.  4  852, Paris. 

Histoire  des  embaumements  etc.,  Paris  4837 
et  4  844.  Du  chlore  employd  comme  rem^e 
dans  la  phthisie  pulmonaire,  lliK  4833.  Sur  la 
gdatine,  Ib.  4884  et  36.  Sur  la  conservation 
des  parties  animales,  Ib.  4836.  Mem.  descrip- 
tif  d'un  nouv.  proc^6  de  fabrication  de  ce- 
ruse  etc.,  Ib.  4843.  — *  6.  verbesserte  die  Raf- 
finirung  des  Boraxes,  erfand  die  elastischen 
Walzen  (aus  Gallerte  und  Zucker),  ein  Ver- 
fahren, Talg  durch  Stturen  zu  härten  (4 SSO), 
eins  zur  Bereitung  von  Leim  u.  Gallerte  (4  823 
patentirt),  ein  Sicherbeitspapier  (Compt.  rend. 
III,  4837),  usw.,  glaubte  auch  einmal  Diaman- 
ten gemacht  zu  haben  (s.  Pogf.  Ann.  XIV, 
4SS8  u.  XV,  4829).  Für  sein  Balsamirungsver- 
fahren  bekam  er  4  836  einen  Preis  von  8000  frs. 
(Compt.  rend.  V). 


843 


Gannett 


Ckurdini. 


844 


Oanaoll ,  C  a  I  e  b.  —  Pfarrer  zu  Am- 
berst  u.  Cumberland  im  Staat  New-York 

(AAB), 

geb.  i7i5,  Aug. 22,  Bridgewater, Mas- 
sachusetts, 

gest.  1818,  Aug.  26, 

Observation  on  a  Solar  eclipse  4780,  Oct.  37 
at  Cambridge  (Mem.  American.  Aead.  1, 1785). 
Historical  register  of  the  aurora  borealis  from 
1781.  Aug.  8  to  1783,  Aug.  19  (Ib.  id.).  Ac- 
count of  a  curious  and  Singular  appearance  of 
tbe  aurora  borealis  (Ib.  II,  1786). 

Oara«!  Giambattista.  —  Piarist, 
Prof.  d.  Philosophie  am  Collegio  Nazareno 
in  Rom ,  kurz  vor  seinem  Tode  auch  Prof. 
d.  Experimentalphysik  an  d.  üniv.  zu  Ca- 
gliari  (TS), 

geb.   4746,  .  .  .  Sanluri,  Sardinien, 

gest.  4  804,  .  .  .  Cagliari. 
Sulla  vera  causa  de  11'  equilibrio  dei  fluidi  (La- 
teinisch geschrieben) . 

Garay,  Blasco  de.  —  Spanischer 
Schiffscapitän,  der  im  XVI.  Jahrb.  lebte  (BG), 

Soll  nach  Kayarrete  (▼.  Zaoh,  Corr.  astr. 
1826)  im  J.  4  543  im  Hafen  zu  Barcelona  in  Ge- 
genwart des  Kaisers  Carl  V.  ein  Schiff  durch 
Dampfkraft  bewegt  haben.  Die  Angabe  ist  aber 
eine  Erfindung  des  Canonicus  Tomai  Ooniar 
lei;  das  Schiff  wurde  mittelst  Schaufelräder 
durch  Menschenkrttfle  bewegt  (BG)  (Arago, 
Annuaire  4837;. 

Cteray0|  s.  Lagaraye. 

Oaroaevs  (Gartze),  Johann.  —  Pa- 
stor an  St.  Jacobi  u.  Prof.  d.  Theologie  an 
d.  Univ.  zu  Greifs walde,  dann  Superinten- 
dent u.  Hauptpastor  zu  Alt-Brandenburg; 
hatte  in  Wittenberg  studirt  (HSL)  (J), 
geb.  4  530,  Dec.  4  3,  Hamburg, 
gest.  1574,  Jan.  22.  Alt-Brandenburg.* 
Tractatus  de  erigendis  flguris  coeli,  verifica' 
tionibus  et  directionibus,  4".  Viteberg.  4  555. 
De  tempore  sive  de  ortu  et  occasu  stelle rum 
fixarum.  Libr.  III,  8«,  Ib.  4  568.  4565  et  1568. 
Speculum  firmamenti,  quod  globum  coelestem 
vulgo  vocant,  8^  Ib.  1565.  Meteorologie,  cui 
addilae  sunt  tabulaetotam  meteororum  doctri- 
oam  complectentes  etc.,  Ib.  4565.  68,  84,  86. 
Methodus  astrologiae,  Basil.  1570,  4576.  Me- 
thodus  eclipsium. 

•gest.  1575,  Jan.  32  (/). 

Oar9ao-Stookler,  Francesco  de 
Borja.  —  Baron  da  Villa  da  Praya.  Ge- 
neral-Lieutenant in  d.  portugiesischen  Ar- 
mee; einige  Jahre  in  Brasilien,  1820  Gou- 
verneur der  Azoren ;  nahm  später  seinen 
Abschied  und  lebte  als  Privatmann  in  Al- 
garbien.  Mitgl.  u.  eine  Zeit  langSecretar  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Lissabon  (DC)  (G,iS1t9) 
(BG)  (Bevueencyclop.  1829;, 


geb.   4  759, Lissabon, 

gest.  4  829,  März  6,  Algarbieo. 
Conpendio  da  theorica,  introduc^  ao  me- 
thodo  das  fluxöes,  8°,  Lisboa  4  794.  Hemom 
sobre  os  verdadeiros  princlpios  do  melhodo 
das  fluxöes  (Mem.  Lisb.  I,  4797).  Dtmoostra- 
(So  do  theorema  de  Vewton  sobre  a  rtU^io 
que  tem  os  coefBdientes  de  qualquer  equa^ao 
algebrica,  com  as  sommas  das  potencits  de 
suas  raizes  e  applica^o  do  mesmo  theoreou 
ao  desenvolvimento  em  serie  dos  productfts. 
com  postos  de  iofinitos  factores  (Ib.  II.  4799.. 
Memoria  sobre  as  equagöes  di  condi^  dt» 
funcQues  fluxiaes  (Ib.  id.).  Memoria  sobre  »i- 
gumas  propriedades  dos  coefflcieotes  dos  err- 
mos  do  binomio  Newtoniano  (Ib.  id.).  —  AlW 
vereinigt  in :  Obres  de  F.  da  Bo^a  Gaup»* 
Btoekler,  2  vol.  8°,  Lisb.  4  805  et  4  8S6.  Bouio 
historico  sobre  a  origem  e  progressos  das  roa- 
thematicas  em  Portugal,  Ivel.  8**,  Paris  48<9 
Methode  inverso  dos  limites,  Lisb.  4  827  t Aus- 
zug :  Quarterly  Journ.  of  Science,  XV,  18i3 

Oardell,  Jean  Baptiste.  —  Prof. 

d.  Mathematik  und  Medicin  an  d.  Univ.  zu 

Toulouse  (DC.  V;, 

geb.   1726, Toulouse, 

gest.  1808,  Apr.  4  8,  Toulouse. 

M6m.  sur  le  tripoli  (M6m.  sav.  ^tr.  III,  4769  . 

Oardea,  Alexander.  —  Pract.  Arzt 
in  London,  früher  in  Charlestowo,  Sud- 
Carolina.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  (ThJ  (HGE\ 

geb.   4730,  Jan.  ...... 

gest.  1791,  Apr.  15,  .  .  . 
Account  of  the  Gymnotus  etectricus  er  eifctn* 
cal  eel  (Phil.  Tr.  4  775). 

Oardevr-le-Bm ,  Charles.  - 
Prof.  d.  Mathematik  im  Artillerie-Corps  o 
Studien-Director  bei  d.  polytecbo.  Schul«- 
zu  Paris  (Q), 

geb.   4744, Metz, 

gest.  1801,  Aug.  25,  Paris. 
M(^moires  concernant  la  navigatioo  des  ri^i^r«^ 
de  la  province  des  Trois-Ecbdves  etc. 

Gardlnl,  Giuseppe  Francesco.— 
Arzt,  Lehrer  d.  Physik  u.  Nalurgescbicfaie 
folgweise  zu  Alba  u.  Asti  in  Piemoot  LL 
(BMP). 

geb.   4740,  Jan.  22,  Vascagliana,  Pnn 

Asti, 
gest.  1816,  Mai  4  5,  Asti. 
Ventorum  theoria,  4  780.   De  eflectis  electr)«  »- 
tatis  in  homine  etc.,  Genov.  4786.  De  ioOotb 
electricitatis  atmospha  ricaein  vegetanti«.  Tau 
rin.  4  784.  Diss.  de  natura  Ignis  electrici   i*«* 
von  der  Acad.  zu  Mantua  gekrönt,  47M  r^ 
druckt).   Descriziooe  d'un  istrumento  propra 
per  conoscere  Telettricitk  tanto  giomalier» 
quanto  spontanea  degli  uomini  elc  (GH»rr 
scientifico  etc. ,  Torino  4  789) .  Esperimeoti  bu. 
nel  meso  di  marzo  4  789  sopra  TelettriciU  sp^- 
tanea  degli  uomini  (Ib.  id.).   SuUa  differeai« 


845 


Qaripuy 


Qamier-Beichtaes. 


846 


deir  azione  deir  elettricitä  della  macchina  e 
della  pUa,  4806.  Do  ratione  qua  distribuitur 
JKD»  electricQS  in  diversorum  corporum  su- 
perficie,  4  843. 

Oari|my,  Frangois  Philippe  Au- 
to i  n  e  d  e.  —  Capitoul  (Schöffe;  zu  Tou- 
louse, Ingenieur  der  Prov.  Languedoc  und 
Direcleur  des  travaux  de  la  Senechauss^e 
de  Carcassonne.  Corr.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  seit  1740  (Mem.  Toulouse,  T.  II ;  (EM), 
geb.  4741,  Apr.  1 6,  Toulouse,  * 
gest.  4782,  Apr.    S.Toulouse.** 
Sehr  viele,  auf  seiner  Privatsternwarte  zu  Tou- 
louse angestellte  astronom.  Beobb.  in  d.  Möm. 
de  Toulouse  (T.  I  et  II) ,  M6m.  de  Paris  (4  750 
el4774),  Möm.  sav.  «rang.  (T.  11-IV)  u.Möm. 
de  Turin,  T.  I  (Parallaxe  de  la  Lune,  de  Mars 
«t  de  Venus). 

•  feb.  F*br  16  (BT).      **  gpest.  Apr.  12  {BS)  {LB), 

Oarlleb,    Gottfried.  —  Dr.  Phil., 
Ökonom.  Administrator  d.  königl.  Porzel- 
lanfabrik in  Kopenhagen  (E), 
geb.   4787,  Sept.  6,  Lübeck, 

gest 

Bomboiro  beskreven  paa  e  Reise  i  Aaret  4  84  5, 
kiobh.  4  849  (Auch  :  N.  Sehr.  d.  mineralog.  Ge- 
sellsch.  zu  Jena,  V,  4  833).  Island  rücksichtlich 
seiner  Vulcane,  heissen  Quellen  usw.,  Frei- 
berg  4849. 

Ctaraerla,  Andre  Jacques.  — 
Schüler  von  Charles.  Aiironaut,  wurde 
4  793  der  französ.  Nordarmee  beigesellt, 
arn  die  Stellungen  des  Feindes  aus  der 
Höhe  zu  beobachten,  fiel  aber  in  österrei- 
chische Gefangenschaft,  aus  der  er  erst 
nach  1 8  Monaten  befreit  ward.  Lebte  dann 
vofi  dem  Ertrage  seines  aeronautischen  Ge- 
werbes, das  er  in  den  Hauptstädten  Euro- 
pa» mit  Erfolg  betrieb  (BN)JBG), 
geb.  4769,  Jan.  34,  Paris,* 
gest.  4823,  Aug.  48,  Paris.** 
Wenn  auch  nicht  der  erste  Erfinder  des  Fall- 
)»chinns,  war  er  doch  der  Erste,  der  sich  mit- 
t4*l5t  eines  solchen  aus  einem  Luftballon  glück- 
lich auf  die  Erde  herabliess,  am  St.  Oct.  4  797. 
Die  Idee  zu  diesem  Apparat  hatte  bereits  Jo- 
seph MoBtgolfler  (Ann.  chim.  XXXI,  269),  und 
8.  !<•  Vonnaad  machte  sogar  Probeversuche 
«lamit  (Ib.  XXXVI,  94).  Ohne  Luftballon  Hess 
«lieh  ein  gewisser  Lebesnier  schon  4678  mit- 
teilt eines  Fallschirms  sanft  herab  (Journ.  Sav. 
4  67H  p.  460).  —  über  diese  Erfindung  gerieth 
G.  mit  seinem  Bruder  Jeaa Baptist  Olivier  (geb. 
4  766.  .  . .  Paris,  gest.  4  849, . . .  daselbst,  eben- 
f.«Ils  Aeronaut  u.  Schüler  v.  Charles)  in  Streit 
u  schrieb :  Usurpation  dVtat  et  de  r(^putation 
p»r  UQ  fr^re  au  prejudice  d'un  fr^re,  Par.  4  84  3. 
—  O.  gab  auch  Anlass  zur  Gründung  der  aero- 
•«tatiscfaeo  Schule  in  Meudon,  die  indess  4  804 
\«in  Vapoltai  aufgehoben  ward. 

•  c«t».  1770, . . .  {B8S  (Q).    ••  gett.  Auf.  21  {GO,  1&23). 


Oamott,  Thomas.  ~  Dr. Med.,  Prof. 
d.  Chemie  an  d.  Royal  Institution  in  London, 
vorher  Prof.  an  d.  Univ.  zu  Glasgow  (RGE), 

geb.   4  765, Caslerton,* 

gest.  4  802,  Juni  28,  London. 
De  visu,  Edinb.  4  788.  Exprnas.  and  obss.  on 
the  crescent  water  at  Harrogate ,  Leeds  4  794 . 
Treatise  on  the  mineral  waters  etc. ,  Edinb. 
4  792.  Outlines  of  a  course  of  cbemistry,  Lond. 
4  797,  2<iedit.  Ib.  4  800.  Observatioos  on  a  tour 
tbrough  the  Highlands  etc.,  2  vol.  4^  Lond. 
4  800.  Observations  on  raingauges  (Tr.  Irish. 
Acad.  V,  4  794).  Gab  heraus :  Annais  of  Philo- 
sophy.  Natural  History,  Chemistry  etc.  for  the 
year  4  800,  Vol.  I,  Lond.  4  804. 

*  Bei  Kirkby-Lonwlale ,  WettmoreUnd.  —  g«b.  1706 
m{WB). 

Oamler,  Jean  Gui Hau me.  —  Folg- 
weise Prof.  d.  Mathematik  u.  Fortification 
an  d.  Protestant.  Militär-Academie  zu  Col- 
mar  (4  788),  Chef  d.  geometr.  Division  d. 
Cadasters  (1794—94),  Examinator  (4795 
— 4  800)  und  Prof.  adj.  an  d.  polytechn. 
Schule  (4798 — 4802),  daneben  Director 
einer  Vorbereitungsscbule  für  d.  polytechn. 
Schule,  später  Prof.  an  d.  Militärschule  zu 
St.-Cyr  (4  8  4  4),  endl.  Prof.  d.  Mathematik 
u.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Gent  (4  847 
^4  830).  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Brüs-* 
sei  seit  4  84  8  (AB.  4844;  (BG), 

geb.  4766,  Sept.  4  3,  Wasigny, b. Guise, 

Picardie,  * 

gest.  4  840,  Dec.  20,  Ixelles  b.  Brüssel. 
Usage  de  compas  de  proportion  etc.,  8^,  Paris, 
An  II.  Cours  d'analyse  algäbrique,  8*,  Ib. 
4  803,  2'n«6dit.  4  844.  Trait^  iilämentaire  da- 
rithm^tique.  4  2*,  Ib.  4  803.  4""  ödit.,  8*.  Gand 
4  848.  Reciproques  de  1«  g6om6trie,  8^,  Paris 
4  807,  2"'*  6dit.  484  0.  Le^ons  de  statique,  Ib. 
4  844.  D"  de  calcul difförentiel.  l"^  ödit.  4 84 4 . 
Do  de  calcul  integral,  3"'«'  ^dit.  Ib.  4  842.  Dis- 
cusslon  des  ra^ines  determin^es  du  premier 
d(^gr6  &  plusieurs  ioconnus,  2"**  <^dit.  4  84  8. 
Elemente  aritbmeticae,  algebrae  et  geometriae 
etc.,  Gent.  4824.  Trait^  de  m^t^orologie  ou 
Physique  du  globe  8^  Brux.  4887,  2"*^  <^dit. 
2  vol.  8^  Paris  et  Lille  4  840.  ■—  Gab  heraus: 
Cours  complet  deBeiont  etc.,  6  vol.  8^  Paris, 
An  VI ,  Trisection  de  l'angle  par  L.  P.  T.  M .  As^ 
mar,  suivie  des  rechercbes  analytiques  sur  le 
möme  sujet,  8^  Ib.  4  809  ;  mit  Qnetelet:  Cor- 
respondance  mathematique  et  physique  (die 
beiden  ersten  Theile).  Darin  und  im  Bullet,  de 
l'acad.  Bruxelles  viele  Aursatze  von  ihm,  auch 
in  d.  Nouv.  M^m.  Acad.  Brux.  T.  I  (M^m.  sur 
les  machines). 

*  geb.  Rheima  (AB.  1841). 

0«»ier-Desohtee8 ,  Edme  II  i- 
laire.  —  Notar  in  Paris,  von  4766  bis  zur 
Revolution;  später  (4799)  Administrateur 
de  Fenregistrement  et  des  domaines  (BG), 


847 


Oarofalo 


Oaaperom. 


m 


geb.  473S,  März  4,  Montpellier,* 

gest.  4812,  Jan.  6,  Paris. 
Trait6  dlömentaire  de  göogropbie  astroQomi- 
que,  naturelle  et  politique,  4798.  Recherches 
sur  Torigine  du  caicul  duodteimal,  43^,  Paris 
4808. 

*  geb.  1727,  Min  1  {B)  {BIT),  i«t  unrichtiff  (HO). 

Ctaurofalo,  Biago  (Caryopliilus,  Bla- 

sius).  -7-  Geistlicher,  der  zu  Rom  in  engem 

Verkehr  mit  Papst  Clement  XI.  lebte  und 

durch  den  Prinzen  Eugen  von  Savoyen 

nach  Wien  gezogen  ward  (A), 

geb.   4  677,  .  .  .  Neapel, 

gest.  4762,  ..  .  Wien. 
Deantiquismarmoribus,  di88.IV/Viennae4788. 
De  antiquis  auri,  argenti,.8tanDi,  aeris,  ferri, 
plombique  fodinis,  4  767.  —  Antiquarisches. 

Gftrrot|  Pierre  Ascension.  —  Me- 
chanicu§^  zuletzt  (4  820)  Vorsteher  einer 
Unterrichts- Anstalt  für  arme  und  verwaiste 
Lehrlinge  (BG), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  823,  Jan.  24,  Paris. 
Fonts  en  fer  indestructibles  et  immobiles,  Je- 
tte en  deux  minutes,  4  799.  —  Erfand  ein  neues 
Telegraphensystem  für  militärische  Zwecke, 
das  4880  an  der  Küste  von  Havre  geprüft,  aber 
nicht  tauglich  befunden  ward. 

Chu^he,  Caspar.  —  Dr.  Phil.,  erst 
Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Marburg,  dann 
Lehrer  d.  Mathematik  u.  Naturwissenschaft 
am  Gymn.  zu  Rinteln  und  darauf  Prof.  an 
dem  zu  Cöln  (Justi)  (M,  11^, 

geb.  4796,  Juli  4  5,  Frankenberg,  Hess. 
Tabellen  Türd.  barometr.  Höhenmessen,  nach 
der  Schichten- Methode  von  Bensenbarg  be- 
rechnet, Giessen  4847.  Erhebung Rinleln's  über 
d.  Meere.sfläche,  nebst  Bemerkk.  über  d.  Ab- 
leit.  mittlerer  Barometer-  u.  Thermoroeter- 
stttnde,  Rinteln  «826.  Abhandl.  über  d.  Heili- 
genschein, Ib.  4880.  Beschreib,  d.  Kosmoglo- 
bus  usw. ,  München  4  830  (Pogg.  Ann.  XLII). 
Foueavlt's  Versuch  als  direct.  Beweis  d.  Axen- 
dreh.  d.  Erde,  angestellt  im  Dom  zu  Cöln  usw., 
und  Beschreib,  eines  neuen  Apparats  dazu, 
genannt  Geostrophometer  usw.,  Cöln  4882. 
Prüfung  der  Leistungsfähigkeit  eines  Dampf- 
BchiflTs  usw..  Ib.  4852. 

Oarls,  J . . .  C  h  . . .  —  Dr.  Phil.,  Prof. 
(exir.  seit  4  82.3)  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Halle  (M,  W), 

geb.  4792,  Juni  4,  Magdeburg. 
Allgemeine  Grössenlehre  usw.,  Halle  4  820.  De 
interpretibus  et  explanatoribus  Snelidis  Arabi- 
cis,  schediasma  historicum,  Ib.  4828. 

OttHse,  s.  Garcaeus. 

OASOOlgaOy  William.  —  Sohn  von 
Henry  Gascoigne,  £squire  von  Mid- 
dleton,  zwischen  Leeds  u.  Wakefield  (Der- 
kam,  Phü,  Tr,  4747,  p.  603;, 


geb.  4  624  etwa,  ..  Middleton, 
gest.  4  644,  Juli  2,  Marston  Moor.* 
Erster  Eründer  des  Mikrometers  in  Fernroh- 
ren und  der  Verbindung  dieser  mit  astrooom. 
Winkel-Instrumenten  (siehe  Dexlum  a.  a.  0  . 
Über  seine  mikrometr.  Messungen  s.  Bavis, 
Phil.  Tr.  4  787.  p.  490. 

*  In  der  Schlacht  daaelbtt,  flkr  die  Sache  K»rl^  I. 

Oaaaller,  Denis  Fran^ois. — Leh- 
rer d.  Mathematik  in  Paris  (A), 
geb.   4  709,  Mai  30,  Montpellier, 

gest 

Dictionnatre  etymologique  des  terroes  d'arcki- 
tectore,  Paris  4  758. 

Oasparli  Adam  Christian.  —  Dr. 
Phil. ,  folgweise  Prof.  d.  Philosophie  an  d. 
Univ.  zu  Jena  (4795),  der  Gescbicbte  oud 
Geographie  am  Gymn.  zu  Oldenbaig  (4797 
-t-98),  der  Geschichte,  Statistik  u.  Geogra- 
phie an  d.  Univ.  zu  Dorpat  (4803 — 4810 
und  dann  d.  Geographie  u.  Statistik  an  der 
zu  Königsberg  (M,  U)  (N), 

geb.   4752,  Nov.  4  8,  Schleusingen. 

gest.  4  830,  Mai    27,  Königsberg. 
Vollstttnd.  Handll.  d.  neuest.  Erdbes<*breibttA;. 
SBde.  4797—1849.  RedigirteBertncVaAUseiu 
geogr.  Ephemeriden  von  4  800 — 4803. 

de  OaspAriSi  Annibale.  —  Astm- 
nom  an  d.  königl.  Sternwarte  auf  d.  Capo  Ji 
Monte  bei  Neapel.  Schüler  von  Capocci 
(Or), 

geb.  4  84  9,  Nov.  9,  Bugnara,  Abnizza 

ultra  seoafi4a. 
Melodo  per  determinare  la  posizione  del  pua» 
deir  urbita  di  un  pianeta  o  di  una  comHa  la- 
dipendentemente  dalla  ipotesi  del  molo  oWli 
parabola  o  tn  altra  sezione  conica,  ed  app*:- 
cazlone  all'  orbitadi  Vesta  (Rendi  coolo,  Amü 
Napoli,  V,  484S).  Forma  delle  equaziooi  diffe- 
renziali  del  Clairaalt  rcsa  piü  generale  ,1b.  ^  1. 
4  847).   Teorema  generalissimo  di  geomHrKa 
analilica  e  Serie  rimarchevoli  della  seminr- 
conferenza  (Ib.  VII,  4  848).   Rtduzione  di  i'- 
cune  equaztoni  difTerenziali  nmarcbe^oD  «"j 
forma  udu-i-(R-i-du]d^aO  (Ib.  id.).  Foroiulr* 
pour  la  döterminatlon  du  plan  de  Torbite dar.« 
planöle  ou  d'uneconidte  .'Compt.rend.  X\in 
4  846;  XXVI,   4848  et  XXXIX.  48S4).    Ncu^ 
mölhode  pour  caiculer  les  orbites  des  planHr^ 
et  comMes  (Ib.  XXXIX,  4  854).  —  0. eolde^i'.' 
sieben  der  kleinen  Planelen,  nMmlicb     H« 
giea  4849,  Apr.  42,  Partbeoope  4S5a«  Vt 
44,  Egeria  4880,  Nov.  f.  Eunomia  ffs< 
Juli  20,  Psyche  48S2,  Marz47,  Maffi:>t 
4851,  Sept.  49  und  Themis4S5S.  Apr  S. 

Oasperoai,  Ferdinando.  —  Ptk- 
slcr  von  d.  Congregation  di  San  Carte  oti* 
Prof.  d.  Phifosophic  an  deren  Uni«^r^iüi 

(TMh 


849 


OaaMndi 


Oattey. 


850 


geb Modena, 

gest.  1738,  Jan.  34,  Modena. 
Lettera  ai  proposto  L.  A.  Hnratori  cootenente 
aicune  osservazioni  fisiche  e  geometriche  (Rac- 
colta  Calogeriana  T.  IX) . 

OaMOadi  (eigentl.  Gassend),  Pierre. 
—  Hinorit;  schon  im  17.  Jahre  Dr.  Phil. 
zu  AvignoD,  dann  4  616  Prof.  d.  Philoso- 
phie zu  Aix,  später  Beneficiat  d.  Kathedrale 
zu  Dijon  und  zuletzt  (seit  4  645)  Prof.  d. 
Mathematik  am  College  royale  zu  Paris  (J) 
CF)  (BN)  (BG), 

geb.  4  592,  Jan.  22,  Champtercter (Chan- 

tersier)  bei  Digne, 

gest.  4 655,  Oct.  2i, Paris.* 
PhaeoofDenon  ramm  Romae  observatam  SO 
Martii  et  ejus,  causaram  explicatio,  4*.  Am- 
fltotod.  4629.  'Parbelia  seu  soles  IV  spurii  qui 
circa  verum  appanienint  Romae  etc.,  Parisiis 
4  630  (Neue  Aufl.  des  Vorigeo).  Mercurius  in 
.Sole  Tisus  et  Venus  invisa,  Ib.  4634.  Pro  voto 
et  adroonitione  Joamiii  Xapleri,  Ib.  4683.  Sol- 
stitiaiit  altiludo Massiliae  etc.,  4*,  Hagae4654. 
De  apparente  magnitudine  Solis  homilis  ac  sub> 
limis  IV  Epistolae,  Parisiis  4  642.  De  motu  im- 
presso a  motore  translato  III  Epistolae  (die 
t>eiden  ersten  Briefe  datiren  :  Paris  4642,  der 
letzte  erschien  4649;  darin  Tjeho-Brahe's 
Grunde  gegen  die  Axendrehung  der  Erde  durch 
Versuche  widerlegt),  Lugd.  4  658.  Novem  stel- 
lae  circa  Jovem  visae  Coloniae  exeunte  anno 
4642  et  ineunte  4648 :  accessitobservatiogemi- 
nata  in  singulos  dies  aestus  maris  instar  reci- 
procatioois  perpendiculorum,  4*,  Parisiis  4  648. 
Oe  proportione  qua  gravia  decidentia  accele- 
rantur  Epistolae  ni,quibu8respondetur  ad  Epi- 
stolas  Petri  Caafftai,  4^  Parisiis  4646.  lostitutio 
a«troDomica,  juxta  bypotheses  Copemiei,  Ty« 
choBia-Brahaei  et  PtoleiiuMi,  Ib.  4  645,  4.  Edit. 
L>An  4658.  Apologia  Petri  Oaisendi  ad  versus 
J.  B.Xttrianmetc,,  Lugd.  4649.  Tjehonia-Brm- 
b*«i,  equitis  Dani,  astronoroorum  coryphaei, 
Siaolai  Ooftniiai,  Oaorgii  Pvbaehii  et  Joaania 
Re^eHeBtani ,  astrooomoruni  celeberrimo- 
rum.  vitae,  Parisiis  4  654.  De  rebus  coeleslibus 
<*«>nimentarii,  seu  observationes  ab  anno  4  64  8 
aH  annum  4655  habltae,  Lugd.  4  655.  De  vita 
VieolaiPairtseUetc,  Parisiis  4644.— Allediese 
iioiJ  Mine  vielen  pbilosopb.  Schriften  gesam- 
melt .  Opera  omnia,  6  vol.  fol.  Lugd.  4  658,  wo- 
von Vol.  VI  enthtflt:  Epistolae  et  response  au- 
ctoris. 1624—55. 

•  f r«t.  Oct.  1  KB) ;  Not.  «  (BO.  T.  XIX,  p.  581)  ift  of- 
tmhmr  %n»  IX  Kai.  NoTembr.  entoUnden.  —  G.  ttarb 
ftU  Opfer  d«t  UnveraUndet  seiner  Aentr ,  die  ihm 
kan  hlntareinaader  13  AderllMe  rerordnet  hatten. 

CtaMiot,  Johli  Peter.  —  Kaufmann 
•n  Loodon;  Mitgl.  d.  Roy.  Society  seit  4  840 

,'OrJ, 

geb.  1797,  Apr.  t  London. 

« >n  tbe  possibility  of  obtaining  a  spark  before 

tbe  Circuit  of  tbe  voltaic  battery  is  completed 

Phtl   Tr  4889).   Oo  VobUi's  plate  of  colours 

Ib  4840).  A  descripton  of  an  e&tensive  series 

P«gSeidorrr,  HaBdw8rt«rh«cb. 


of  tbe  Water  battery  (bestehend  aus  88S0  Ele- 
menten), with  an  account  of  some  experimeots 
made  in  order  to  test  tbe  relation  of  electrical 
and  Chemical  action,  which  takes  place  before 
and  after  completion  of  tbe  voltaic  circuit  (Ib. 
4  844).  On  a  peculiar  form  in  a  diamond  when 
under  tbe  influence  of  tbe  voltaic  arc  (Report. 
Brit.  Assoc.  4  880).  On  tbe  heating  effects  of 
secondary  currents  (Ib.  4854). 

Oallerer,  Johann  Christoph.  — 
Dr.  Phil.,  Prof.  ord.  d.  Geschichte  an  d. 
Univ.  zu  Göttingen  seit  4759,  vorher  seit 
4  755  Lehrer  am  Gyronas.  zu  Nürnberg. 
Mitgl.  d.  königi.  Gesellsch.  d.  Wiss.  zu  GÖt- 
tingen  (Comm,  Soc.  GoiL  XIV;  (WNJ  (PJ, 

geb.  4787,  JuH  4  4,  Lichtenau b. Nüm* 

berg, 

gest.  4799,  Apr.  5,  Göttingen. 

De  anno  meteorologico  fuDdamentali  (Comm. 
Gott.  III,  4  780).  Abriss  d.  Chronologie,  GOtt. 
4  775.  —  Viel  Historisches  u.  Geographisches. 

OatteMT,  Christoph  Wilhelm  Ja- 
cob. —  Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Phil.,  Prof. 
d.  Kameralwissenschaften  u.  Technologie 
an  d.  Univ.  zu  Heidelbcfrg  seit  4787,  auch 
der  Diplomatik  seit  4795,  und  Ober-Forst- 
rath  seit  4  805:  anfangs  Privatdocent  in 
Göttingen  fP)  (N)  (G.  4 1), 

geb.   4  759,  Dec.     2,  Göttingen, 
gest.  4  838,  Sept.  4  4,  Heidelberg. 

Anleit.  d.  Harz  u.  andere  Bergwerke  zu  berei- 
sen, 3  Bde.  Gott.  4785^90.  Verzeich niss  d. 
vornehmst.  Schriftsteller  über  alle  Tbeile  des 
Bergwesens,  2  St.  Ib.  4  785  u.  86.  Technolog. 
Magazin,  2  Bde.  4  790— 9S.  Beschreib,  d.  Har- 
zes, 3  Bde.  Nürnb.  4  792  —  93.  Allgem.  Reper- 
torium  d.  mineralog. ,  Bergwerks-  u.  Salz- 
werkswissenschaft-Lite^atur ,  2  Bde.  Giessen 
4798—99.  —  Forstwisseoscbaftlicbes. 

Gatteyy  £tienne  Fran^ois.  —  Seit 
4  795  Bureau-Chef  im  französ.  Ministerium 
des  Innern  für  Gewichts-  u.  Maass-Ange- 
legenheiten. Mitgl.  d.  Acad.  zu  Dijon  (DC.  \J 
(BC), 

geb.   4756,  Juli    8,  Dijon, 

gest.  4  849,  Nov.  7,  Paris.* 

Instruction  sur  Tusage  des  cadrans  logarith- 
miques,  8»  4799.  Table  des  rapports  des  an- 
ciennes  mesures  avec  les  nou volles,  8«,  8"** 
^it.  4842.  Elements  du  nouv.  Systeme  m<$- 
triqueetc.,  8^  4  804.  Expllcation  de  la  jauge 
logaritbmique,  8«,  4806.  Usagedo  calculateur, 
Instrument  portatif,  au  moyen  duquel  on  peut 
en  un  instant,  et  sans  Mre  obligö  d^crire  aucun 
Chiffre,  se  procnrer  les  r^sultats  de  toutes 
sortes  de  caiculs,  8o,  4849  (Erschien  schon 
484  0  unter  d.  Titel:  Explication  et  usage  de 
Tarithmographe  etc.). 

*  IpMt.  D«e.  7  (le.  S.  V)  (BG), 

64 


851 


Cktttoni 


Qanltier  de  Clanbry. 


S52 


Gattoniy  Giulio  Cesare.  —  Canoni- 

cus  in  Como  (LL,  I  citirt  Giomale  della  Soc. 

di  incorrag.  delle  scienze  ed  arti  VI,  181 0 j, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  809,  .  .  . 
Beschtifligte  sich  mit  der  Wetterharfe  (Armo- 
nica  meteorologica),  dem  Rückschlag  (Fulmioi 
di  rilorno),  dem  Eudiometer,  Anemometer  etc. 

Oa«bil|  Antoine.  —  Jesuit,  ging 
nS3  als  Missionar  nach  China,  wo  er  bis 
zu  seinem  Ende  lebte  (BEJAH)  (B), 

geb.  4  689,  Juli  4  4,  Gaillac, Languedoc, 

gest.  4  759,  Juli  24,  Peking. 
ObservatioDS  matbämatiques,  astronomiqaes, 
göographiques,  chronologiques  et  physiques, 
tirees  des  anclena  livres  ou  faites  nouvelle- 
ment  aux  Indes  et  &  ia  Chine  par  les  P^res  de 
la  Comp,  de  Jösus,  Vol.  II.  Paris  4  729.  Trait^ 
d'astronomie  chinoise,  8  Vol.  Ib.  4781.  L'bi- 
stoire  de  l'astronomie  chinoise.  —  Verschie- 
dene astronom.  Beobachtt.,  in  Peking  ange- 
stellt (Phil.  Tr.  4  760  et  4  758  u.  M«m.  Par.  4748). 

Oavbivs  (Gaube),  Hieronyoius  Da- 
vid. —  Dr.  Med. ;  erst  Stadtarzt  zu  Deven- 
ter,  dann  Arzt  in  Amsterdam  (4727 — 29), 
darauf  Prof.  d.  Chemie  und,  nach  Boer- 
b  a  a  V  e's  Tode,  auch  d.  Medicin  an  d .  Univ.  zu 
Leyden  (M)  (Mem.  Soc,  roy.  Medecme  4779^, 
geb.   4705,  Febr.  24,  Heidelberg, 

gest.  4780,  Nov.  29,  Leyden. 
Aanwyziag  van  een  middel  waardoor  men  het 
schadelyke  mengsei  van  loodstofTen  in  de  wyn- 
nen  met  genoegsaame  zekerheid  kann  ontdek- 
ken  (Verhandl.  Haatsch.  Harlem.  1, 4  754).  Ad- 
versariorum  varii  argumenti  Über  unus,  Leyd. 
4  774 .  —  Viel  Mediciniscbes. 

Cht«dlB|  Marc  Antoine  Augustin. 

—  Seit  mehr  als  20  Jahren  Caiculator  beim 

Bureau  des  Longitudes  in  Paris  (Or)  (BG)y 

geb.  4  804,  Apr.  5,  Sainles,  D^p.  Cha- 

renle-Inferieure. 
Derniers  perfectionnements  apport^s  au  Da- 
guerreotype;  mit  P.  Lerttbonxi,  8",  Paris  4  842. 
Tratte  pratiqne  de  Photographie,  8^  Ib.  4  844 
— 45.  Nouv.  recherches  sur  le  groupement  des 
alomes  dans  les  mol6cules  etc.,  8®,  Ib.  4847  et 
4850.  —  Recherches  sur  les  rapports  qui  exi- 
stent entre  les  poids  atomiques  et  les  propri6- 
t^s  des  Corps  (Biblioth.  univ.  4884).  Rech,  sur 
la  stnicture  intime  des  corps  inorganiqoes  dö- 
flnis  etc.  (Ann.  chim.  phys.  LH,  4  888).  Sur  la 
formation  arttficielle  du  corindon(Compt.  rend. 
IV,  4887).  Cristaux  des  substances  insolubles 
formte  artificiellement  (Ib.  V,  4887).  Lenttlles 
en  verre  fondu  et  en  cristal  de  röche  fondu 
(Ib.  id.).  Sarl'application  de  la  lumiöre  D  r  um- 
m  0  n  d  ä  Ttelairage public  et  priv6  (Ib. VI,  4  888). 
Sur  les  propriötös  du  cristal  de  röche  fondu 
(Ib.  VIII,  4889  et  XXV,  4847).  Images  photo- 
graphiques  sur  m6tal  qui  resistent  ä  la  friction 
(Ib.  X,  4  840).  Sur  la  lumi^re  zodiacale,  les 
aurores  bor^ales  etc.  (Ib.  XI,  4840).  Rech,  sur 


les  matieresröfractaires  (Ib.  XII,  4844  etXXYl, 
4  848).  Sur  un  nouv.  papier  photog^oiqne  !lb 
XX,  4  845).  Sur  un  nouv.  systäme  d*^Uin«e 
(Ib.  XXII,  4 8«6).  Rech,  sur  la  distribolioo d^ 
astres  dans  le  firmament  et  sur  les  causes  de 
la  pesanteur  (Ib.  id.).    Sur  la  pröparatioo da 
coton-poudre  etc.  (Ib.  XXIH,  4  846  et  XXVlll. 
4  849).   Sur  les  sympiözomMres  ind^peodaoU 
de  la  temp^rature  (Ib.  XXIV  et  XXV.  4gi7 
Sur  les  causes  les  plus  intimes  des  formescn- 
stollines  (Ib.  XXV).  Etc.  —  O.  ist  auch  Erfin- 
der einer  Luftpumpe  (4837)  mit  rotatorischer 
Bewegung,  die  in  einer  Richtung  oomprimirt, 
in  der  andern  dilatirt. 

Ga«diO|  France  scoMaria.  —  Geist- 
licher; nach  Jacquier*s  Tode  Prof.  der 
Mathematik  an  d.  Saptenza  zu  Rom  (Ll\ 
geb.   4726, San  Remo. 

gest.  4  793,  Jan.  S9,  Rom. 
Soll  hydraulische  Schriften  verCssst  haben,  dw 
aber  in  (LL)  nicht  genannt  sind. 

Oa«ser,   Nicolas.  —  Pariameot^- 

Advocat  in  Paris  und  königl.  Buebercensor 

(B)  (BN)  (BG), 

geb.   4  680  etwa,  .  .  .  Pitbiviers, 

gest.  4730, Paris. 

La  möchanique  du  feu  etc.,  Paris  4748.  The^ 
rie  de  nouv.  Ihermomätres  et  baroro^ires  «k 
toutes  sortes  de  grandeurs,  4 1«,  ib.  4  710.  Let- 
tre sur  la  r^frangibilit^  des  rayons  de  li  U- 
miöre  et  sur  leurs  couleurs,  avec  le  plan  d'oc 
Trait^  g^nöral  sur  la  lumi^re.  Ib.  4  798.  Lettrv 
ä  Tabb^  Conti,  donnant  Solution  des  difficnltr» 
de  Bisetti,  contre  la  diffi^rence  de  refraogib  * 
\H6  des  rayons  de  lumi^re,  et  de  Xaiioitti. 
contre  rimmutabilitö  des  couleurs,  Ib.  47tB 

Oaoltior  (Gautier,  Gualterius\  J^ 
seph.  —  Prior  zu  La  Valette  (zwisfbfii 
Toulon  und  Hy^res),  Gross- Vicar  des  En- 
bischofs  von  Aix  (ZC,X\)^ 

geb.  4  564  etwa, . . .,  gest.  1 647, . .  Ait 
Lehrer  Oaisendi's,  gelehrter  Astronom,  l^^^t^ 
achtete  frühzeitig  die  Jupiterstrabaoleo. 

Oavltier    de    Olavbry,    Henr^ 

Fran^ois.  —  Prof.  d.  Chemie  an  d.  tm r 
de  pharmacie  zu  Paris,  Mitgl.  d.  Acad  '^ 
M6dicine  und  d.  Conseil  de  Salobrite,  tn.- 
her  Repetent  d.  Chemie  an  d.  polytecbii 
Schule  daselbst;  ursprünglich  Pbarmacrt«' 
(St.  F)  (QC)  (Or), 

geb.  4792,  Juli  24,  Paris. 
Repertoire  de  chimie  scientiflque  et  iodasSnet.« 
etc. :  mit  Gh.  lUrtia  u.  7.  L.  EdteaM,  5  ^ 
8*,  Paris  4  887.  Rapport  sur  la  fiiibncati«<a  ^ 
poudres  fulminantes,  Ib.  4888.  Rapport  lar  • 
fabrication  du  pain  etc. ,  Ib.  4  888.  —  Svr  tf^ 
stence  de  l'iode  dans  Teaa  de  ta  mer  elc  Ab«) 
chim.  XCIII,  4845).  Sur  la  oatnra du cblor* 
(Ann.  chim.  phys.  VII,  4818;.  Sor  U  pr^ 
ration  de  Tacide  gallique  Jb.  X.  1849  .  Sortf 
substances  qui  contiennent  de  l'iode  (Ib  \1Ü 


S53 


Oanltniche 


Cktofs. 


854 


4810}.  Sur  la  msDi^re  d'agir  des  chlonires  al- 

caiJDS  comme  corps  dösinfectantB  (Ib.  XXXIII, 

I8i6j.  Sur  la  cristalltsation  de  la  litbarge  par 

la  voie  »hebe  (Ib.  id.).   Sur  un  moyen  de  re- 

caellir  l'air  conteaant  de  Tacide  carbonique  et 

deracidebydro-SQlfuriquedb.  XXXVII.  1 828). 

Sar  la  d^omposition  du  cblorure  de  cbröme 

par  la  cbaleur  (Ib.  XLV,  4  830).   Sur  le  com- 

pose  cristallin,  qut  se  forme  dans  la  pr^para- 

Uon  de  l'acide  sulfurique  (Ib.  id.).  De  Taction 

de  l'acide  bypo-nitrique  sur  Tacide  iodique ; 

mit  Ptnoa  (Ib.  XLVI,  4  834).  Sur  les  matiöres 

colorantes  de  la  garance  (Ib.  XLVI II,  4834). 

Sur  le  principe  colorant  da  quariz  cornaline 

Ib.  L,  4  832).  Sur  les  calcaires  nitriflables  du 

basain  de  Paris  (Ib.  LH,  4833).  —  Sur  uo  pro- 

ced^  d'analyse  applicable  aux  sels  de  baryte, 

de  potasse  et  de  soude,  ä  acides  organiques 

Compt.  roDd.  XIV,  4  842  et  XIX,  4  844).   Sur 

un  proc6d6  au  moyeo  duquel  oo  obtient  di- 

rertement  des  6tbers  d'acides  organiques  (Ib. 

XIV).  Sar  quelques  oomposös  de  la  8<^rie  de 

l'amyle  (Ib.  XV,  4842).  Sur  les  composös  que 

forment,  avci^  les  acides,  les  oxydes  de  la  for- 

iftule  generale  M'O*  (Ib.  XVI,  4  843).   Sur  la 

formation  de  Tasparagine  dans  la  vicia  sativa 

Ib.  XIX,  4  844).   Sur  le  dosage  de  l^tain  (Ib. 

XXII  etXXlII,  4848).  Etc.  —  Ferner  Aufstttze 

im  Journ.  de  Pbarmacie  u.  d.  Annal.  d'Hy> 

gi^ne  publique,  Antbeil  am  Dictionn.  de  Tln- 

du  Stria,  Eocyclop^die  du  XIX.  si^le,  etc. 

Oavltraoha  (Galtmche,  Gautruche), 
Pierre  oder  Denis.  —  Jesuit,  Lehrer  d. 
Theologie^  Humaniora,  Philosophie  u.  Ma- 
thematik zu  Caen  (J)  (HH)  (BEJ), 

geb.    (602, Orleans. 

gest.  4684,  Hat  30,  Caen. 
.Mathemalicae  totius  Institutio,  42*,  Cadomi 
«853.  , 

OMipp  (Gauppius),  Johann.  —  Pro- 

teslantUcher  Pfarrer  zu  Lindau  am  Boden- 

*^e  fj)t 

geb.   4  667,  Dec.  7,  Lindau, 

gesi,  4738,  Mai  4  2,  Lindau. 
Allizemeioe  mecban.  Sonnen ubrkunst,  Augsb. 
4  714.  Baute  sich  eine  Sternwarte  und  machte 
Beobb.  darauf,  siebe  J.  Cassiid,  M6m.  Par. 
174$.  Begann  auch  Ephemeriden  herauszuge- 
ben, s.  Act.  Erudit.  4  74  7  et  4  74  8. 

Oa«lieo  (GaoricQs) ,  Luca.  —  Prof. 
d.  Mathematik  folgweise  zu  Bologna ,  Per- 
rara,  Venedig  u.  Rom,  dann  Bischof  von 
Civitä-Docale  (in  Capitanata,  Königr.  Nea- 
pel) von  1545  bis  4549,  wo  er  dieser  Steile 
entMgte  a.  wieder  in  Rom  lebte  (Ni.  W\), 
geb.  1 47  6,  März  4  2,  Giflbni ,  Neapel,  * 
gest.  1558,  MSrz  6,  Rom.** 
De  aalrofiomlae  lAventoribus,  utihtate,  fructu 
et  laadibns.  Astrologie  judicaria  de  nat&vlta- 
tibos.  Machioae  s.  sphaerae  coelestis  totius 
descriptto.  Stellarum  fixarum  longitudines  et 
latitodtD«8.  —  Diess  uod  vieles  Andere  ge- 


sammelt in:  Opera  omnia,  quae  quidem  ex- 
tant,  Lneae  Oavriei  etc.,  astronomt  ac  aatro- 
logi  praestantissjmi  etc.,  3  Vol.  fol.  Basil.  4575. 

*  g«b.  1475,  Min  14  {ZCÄ.  II). 
**  fett.  Mftn  4  {ZCA.  II) ;  Man  26  (JfJK). 

Gavss,  Karl  Friedrich*.  —  Dr. 
Phil.  Nachdem  er  das  CoIIegium  Carolinum 
in  Braunschweig  besucht  (4792 — 95),  in 
Göttingen  studirt  (1795—98)  und  darauf 
in  Braunschweig  mit  Unterstötzang  des  Her- 
zogs Karl  Wilhelm  Ferdinand  (gest. 
4  806,  Nov.  4  0,  Altena)  privatisirt,  seit  4  807 
Prof.  ord.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Gdttingen  u.  Direct.  d.  Sternwarte  daselbst. 
Mitgl.  d.  königl.  Gesellsch.  d.  Wiss.  da- 
selbst, auswärt.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  seit  4  820  und  der  zu  Berlin  seit  4  840 
(P)  (Gedächtniss-Schriftvon  W, Sartorius 
V,  Waltershausen,  Leipz.  4  856^, 
geb.  4777,  Apr.  30,  Braunschweig, 
gest.  4855,  Febr.  23,  Göttingen. 
Demonstratio  nova  theorematis ,  omnem  fun- 
ctionem  algebraicam  rationalem  integrem 
unius  variabilis  in  factores  reales  primi  vel 
secundi  gradus  resolvi  posse.  Heimst*.  4  799. 
Disquisitiones  arithmeticse,  4  vol.  4*,  Lipsiae 
4  804  (Französisch  von  Poiaet-Deliale,^Pari6 
4  806).  Methodus  peculiaris  elevationem  poli 
determinandi ,  Gott.  4808  (Deutsch  in  Bode'a 
astr.  Jahrb.  4  842).  Theorie  motus  corporum 
coelestium  in  sectionibus  conicis  solem  amb- 
ientium,  4  vol.  4^  Hamb.  4809.  Bestimm,  d. 
Breitenunterschiedes  zwiscb.  d.  Sternwarten 
von  Göttingen  u.  Altona  usw.,  Gott.  4828.  Mit 
W.  Weber:  Resultate  aus  den  Beobachtungen 
des  magnet.  Vereins  4836—44,  6  Bde.  8*  und 
8  Atlas  4^  Gott.  4  837—43  (Darin  von  ibm: 
Über  ein  neues  zunächst  zur  unmittelbaren 
Beobachtung  d.  Veränderungen  in  d.  Intensi- 
tät d.  horizontal.  Theils  d.  Erdmagnetism.  be- 
stimmtes Instrument  [Bifilar- Magnetometer], 
Bd.  II,  4837.  Anleit.  z.  Bestimm,  d.  Schwin-^ 
gungsdauer  einer  Magnetnadel.  Ib.  id.  Allge- 
meine Theorie  d.  Erdmagnetismus,  Bd.  III, 
4838.  Allgemeine  Lehrsätze  in  Beziehung  auf 
die  im  verkehrt.  Verhältnisse  d.  Quadrats  d. 
Entfernung  wirkenden  Anziebungs-  u.  Abstos- 
sungskräne,  Bd.  IV,  4  889.  über  ein  Mittel,  die 
Beobachtung  von  Ablenkungen  zu  erleichtern, 
Ib.  id.  Zur  Bestimm,  d.  Constanten  d.  Bifllar- 
magnetometers,  Bd.  V,  4  840.  Vorschriften  z. 
Berecbn.  d.  magnet.  Wirkung,  die  e.  Magnel- 
stab  in  d.  Ferne  ausübt,  Ib.  id.  Ober  d.  An- 
wend.  d.  Magnetometers  zur  Bestimm,  d.  ab- 
solut. Declination,  Bd.  VI,  4844.  Beobb.  d. 
magnet.  Inclination  in  Göttingen,  Ib.  id.). 

Theorematis  arithmetlci  demonstratio  nova 
Comm.  (Commentat.  Soc.  Gott.  XVI,  ans  d. 
J.  4804—8).  Summatio  quarundam  serierum 
singularium  (Comm.  recent.  Soc.  Gott.  I,  4808 
—40).  Disquisitio  de  elementis  ellipticis  Pal- 
ladis  (Ib.  id.).  Disquisitiones  generales  circa 
seriem  ioflnitam  etc.  (Ib.  II,  4844—43).  Theo- 
ria attractionis  corporum  sphaeroidicorum  el- 

54* 


855 


Cktius. 


856 


lipticoruiD  meibodo  nova  tractota  (Ib.  id.; 
deutsch  in  ▼.  Zaoh's  monatl.  Corr.  XXVllI). 
ObservatioDes  cometae  secuodi  anni  1 84  8  (Ib. 
id.).  Mefcbodus  nova,  integralium  valores  per 
approximationem  inveaiendi  (Ib.  III,  4  814 — 
45).  Demonstratio  nova  altera  theorematis, 
omnem  functionem  algebraicam  rationalem 
integrem  unius  variabilis  in  factores  reales 
primi  vel  secandi  gradus  resolvi  posse  (Ib.  id.)> 
Ejusdem  theorematis  demonstratio  tertia,  (Ib. 
id.).  Theorematis  fundamentalis  in  doctrina 
de  residuisquadraticis  demonstrationes  ac  am- 
pliationes  novae  (Ib.  IV,  4  846—48).  Delermi- 
natio  attractionis,  quam  in  punctum  quo(ivis 
positione  datum  exerceret  planeta,  si  ejus 
massa  per  totam  orbitam  uniformiter  esset 
dispertita  (Ib. id.).  Theoria  combinationis  ob> 
servationum  erroribus  minimis  obnoxiae  (Ib. 
V,  4  84  9—98).  Theoria  residuorum  biquadra- 
ticorum  comment.  prima  (Ib.  VI,  4  828 — 37). 
8upplementum  theoriae  combinationis  obser- 
vationum  (Ib.  id.).  Disquisitiones  generales 
circa  superficies curvas  (Ib.  id.).  Principia  ge- 
neralia  llgurae  fluidorum  in  statu  aequilibrii 
(Ib.  VII,  4  828—83).  Theoria  residuorum  bi- 
, qnadraticorum ,  Comment.  secunda  (Ib.  id.). 
Intensitas  vis  magneticae  terrestris  ad  mensu- 
ram  absolutem  revocata  (Ib.  VIII,  4882—37, 
deutsch  in  Pogg.  Ann.  XXVIII).  Dioptrische 
Untersuchungen  (Abhandl.  Gesellsch.  Wiss. 
Gott.  I,  4848).  Untersuchungen  über  Gegen- 
stände d.  hdhr.  Geodfisie,  2  Abth.  (Ib.  II,  4848 
u.  III,  4847).  Beiträge  z.  Theorie  d.  algebr. 
Gleichungen  (Ib.  IV,  4  850).  •—  Nachricht  von 
d.  BeioheBbaeh'schen  Repetitionskreise  und  d. 
Theodolithen  (Götting.  gelehrt.  Anzeig.  4  843). 
Eigenthliml.  Darstell,  d.  Pfuff'schen  Integra- 
tionsmethode (Ib.  484  5).  Nachricht  von  d. 
Bepsold*schen  Meridiankreise  (Ib.  4  84  8).  Von 
d.  Reiehenbaoh'scben  Mittagsfern  roh  r  (Ib.  4  84  9).. 
Vom  Beiohenbaoh'schen  Meridiankreise  (Ib. 
4  820).  Vom  Heliotropen,  u.  den  ersten  damit 
angestellt.  Versuchen  (Ib.  4  821).  Zusätze  zu 
Beeber's  Werke  aber  d.  ternären  quadrat.  For- 
men (Ib.  4834).  Nachrichten  über  d.  magnet. 
Observatorium  in  Göttingen  (Ib.  4834).  Neue 
Methode  z.  Berichtigung  d.  Waagen  (Ib.  4887). 
—  Allgem.  Auflösung  d.  Aufgabe,  die  Theile 
einer  gegebenen  Fläche  so  abzubilden,  dass 
die  Abbildung  dem  Abgebildeten  in  d.  kleinst. 
Theilen  ähnlich  wird  (Bebiuiiaoher'B  astron. 
Abhandl.  Hft.  III,  Altana  4  835  ;  von  d.  K6pen- 
hagn.  Soc.  gekrönt).  —  Beweis  eines  algebr. 
Lehrsatzes  (Crelle's  Journ .  III,  4  828).  Obere, 
allgem.  Grundgesetz  d.  Mechanik  (Ib.  IV,  4  829). 
Elementare  Ableit.  eines  von  Legendre  aufge- 
stellt. Lehrsatzes  d.  sphär.  Trigonoinelrie  (Ib. 
XXII,  4844).  —  Berechnung  des  Osterfestes 
(▼.  Zaoh's  monatl.  Corr.  II,  4  800).  Bahn  d.  Ge- 
res (Ib.  IV,  4  804).  Berechn.  d.  jüdisch.  Oster- 
festes (Ib.  V^  4802).  Vorschrift,  um  aus  d.  geo- 
centr.  Länge  u.  Breite  eines  Himmelskörpers, 
dem  Orte  seines  Knotens,  der  Neigung  d.  Bahn, 
der  Länge  d.  Sonne  u.  ihrem  Abstände  von  d. 
Erde  abzuleiten  :  des  Himmelskörpers  helio- 
centr.  Länge  in  d.  Bahn,  wahren  Abstand  von 
d.  Sonne  u.  von  d.  Erde  (Ib.  id.).  Erste  Ele- 
mente d.  Pallas  (Ib. id.).  Störungsgleichungen 


für  d.  Ceres  (Ib.  VI,  4  802).  Tafeln  für  d.  Stö- 
rungen d.  Ceres  (Ib.  VII,  4803).  Bemerkk.  z. 
Vereinfach,  d.  Rechn.  für  d.  geocentr.  Carter 
d.  Planeten  (Ib.  IX,  4804).  Ueber  d.  Grenieo 
d.  geocentr.  Oerter  d.  Planeten  (Ib.  X,  4804). 
Erste  Elemente  d.  Juno  (Ib.  id.).  Überd.  Zo- 
diacus  d.  Juno  (Ib.  XI,  4805).  Über  d.  zweiten 
Cometen  von  4  808  (Ib.  XIV,  4806).  Erste  Ele< 
mente  d.  Vesta  (Ib.  XV,  4  807).  Allgem.  Aber- 
rations-  u.  Nutationstafeln  (Ib.  XVII,  4808). 
Über  eine  Aufgabe  d.  sphär.  Astronomie  [Ib. 
XVIII,  4808  u.  XIX,  4  809),  Summar.  Über- 
sicht d.  zur  Bestimm,  d.  Bahnen  d.  neaen 
Hauptplaneten  angewandt.  Methoden  (Ib.  XX, 
4809).  Bestimm,  d.  grösst.  Ellipse,  weiche  d. 
vier  Seiten  eines  gegebenen  Vierecks  beriihrt 
(Ib.  XXII,  484  0).  Tafeln  für  d.  Mittags  Verbes- 
serung (Ib.  XXIII,  4  84  4).  Elemente  d.  Come- 
ten von  484  4  (Ib.  XXIV,  4  84  4).  Elemente d. 
zweiten  Cometen  von  4  84  4  (Ib.  id.).  Überd. 
Tafel  d.  Sonnencoordinaten  in  Bezieh,  auf  d. 
Aequator  (Ib.  XXV,  4  842).  Tafel  z.  bequemen 
Berechn.  d.  Logarithmen  d.  Summe  oder  Dif- 
ferenz zweier  Grössen ,  die  selbst  nur  durch 
ihre  Logarithmen  gegeb.  sind  (Ib.  XXVI,  4842). 
Beobb.  usw.  z.  Bestimm,  d.  Polhöbe  d.  Gut- 
Unger  Sternwarte  (Ib.  XXVII,  4  84  3).  —  Be- 
stimm, d.  Genau igk.  d.  Beobachtungen  (Lind, 
u.  Bolmeiib.  Zeitschr.  f.  Astr.  I,  4  846).   Über 

d.  Differenz  d.  Polhöhe,  wenn  sie  aus  Sonoen- 
beobb.  oder  Nordsternbeobb.  mit  d.  MuUipli- 
cationskreise  abgeleitet  wird,  usw.  (Ib.  IV, 
4847).  Über  d.  achromat.  Doppel -Objective 
usw.  (Ib.  id.).  Über  einige  Berichtigungen  am 
Borda'schen  Wiederhol ungskreise  (Ib.  V,  4  818). 
—  Anwend.  d.  Wahrscheinlichkeitsrecbn.  auf 

e.  Aufgabe  d.  pract.  Geometr.  (Astr.  Nachr.  1, 
4  823).  Aus  drei  d.  Lage  nach  bekannt.  Puncten 
die  des  vierten  zu  finden  (Ib.  id.).  Überd.  Han- 
noversche Gradmessung  (Ib. id.).  Überd.  He> 
liotrop  (Ib.  id.  u.  V,  4  827).  Neue  Methode,  die 
gegenseitig.  Abstände  d.  Fäden  in  Meridian- 
fernröhren zu  bestimm.  (Ib.  n,  4  8j24).  Über 
d.  Umlaufszeit  d.  Biela'schen  Cometen  usw. 
(Ib.  IV,  4  826).  Methode  d.  Berechn.  von  Län- 
ge nunterschieden  durch  Chronometer  (Ib.  V, 
4  827).  Über  d.  vortheilbafle  Anwend.  d.  Meth. 
d.  kleinst.  Quadrate  (Ib.  id.).  Theorie  d.  Erd- 
magnelism.  verglichen  mit  A.  Erman's  Beobb. 
(Ib.  XIX.  4842).  Über  Berichtig,  d.  Scboci- 
den  einer  Waage  (Ib.  XIV,  4887).  über  d.  Be- 
rechn. d.  Anomalien  aus  Elementen  mittelst 
Burekhardt's  Tafel  (Ib.  XX,  4843).  Über  d. 
Grenzen  des  Zodiacus  eines  die  Sonne  nach 
Xepler's  Gesetzen  umkreisenden  Himmelskör- 
pers (Ib.  XXVII,  4  848).  Noch  viele  Beobb.  u. 
kleinere  Mittheilungen  daselbst  u.  in  Bodt^i 
astr.  Jahrb.  (4  805—4827),  auch  in  Pogg^.  Aon. 
(Methode  mittlere  Lufltemp.  zu  bestimmen  IV, 
4  825];  Heliotrop  [IX  u.  XVIIj ;  MuIUplicator 
[XXVII  u.  XXVllI]),  im  Braunschweig.  Magaz 
u.  Götting.  Taschenbuch.  Ferner  in  Sehnma- 
oher's  Jahrbuch  4  836  den  Aufsatz :  Erdmagne- 
tismus n.  Erdmagnetometer,  und  in  BeutD- 
berg*!  Versuche  über  d.  Umdrehung  d.  Erde 
S.  MB  den  Aufsatz:  Fundamentalgleichungen 
für  d.  Bewegung  schwerer  Körper  auf  d.  ro- 
tirende  Erde.  ^  O.  erfand  auch  die  Methode 


857 


OanteroB 


Cktutier. 


858 


der  kleioslea  Quadrate  (4  795),  veröffentlichte 
sie  aber  nicht. 

*  In  der  llatrikd  des  CoUeg.  Carolin,  von  1792  ateht: 
Johann  Friedrich  Karl. 

Oavteron,  Antoine.  —  Dr.  Med., 
pract.  Arzt  zu  Montpellier,  auch  Prof.  d. 
Chemie,  sowie  Mitgl.  u'.  bestand.  Secretär 
d.  Acad.  daselbst  (EM)  (HFP)  (BG), 
geb.   1660,  Oct.  2,  Montpellier, 
gest.  1737,  Juli  4  t,  Montpellier. 
Quaesliones  medico-cbymico-practicae,  duo> 
decim,  4*,  Montp.  4  697.  Probleme  d'optique, 
ou  l'oD  examine  si  la  Sensation  de  ia  vue  se 
fail  sur  la  r^tine  ou  sur  la  choroide  etc.  M^m. 
Montpellier,  T.  I).   Sur  rävaporation,  qui  ar- 
rive  aux  liquides  pendant  le  grand  froid  etc. 
(Ib.  id.  etM^m.  Par.  4  709). 

Oavtharot,  Nicolas.  —  Musiklehrer 
in  Paris  (BN)  (BG), 

geb.   4753, Is-sur-Tille, 

gest.  4  803,  Nov.  S9,  Paris. 
Sur  les  causes  qui  d^veloppent  I'ölectricilc 
dans  las  appareils  galvaniques  (Journ.  phys. 
LVI,  4808.  —  Gelesen  im  Institut).   M^m.  sur 
Tacoustique 

Ctawtbey,  femiland*  Marie.  —  In- 
specteur-g^nöral  des  Ponts-et-Chaussöes 
in  Paris,  früher  in  Bourgogne  beschäftigt^ 
wo  er  1783 — 91  den  Canal  du  Centre 
baute;  noch  früher,  auf  zwei  Jahre,  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  £cole  des  Ponts-et- 
Chaussäes.  Mitgl.  d.  Acad.  zu  Dijon  (DC,  S) 
,ä;  (BN)  (BG), 

geb.  473t,  Dec.  3,  Ch&Ions-sur-Saöne, 

gest.  4806,  Juli  4i,  in  der  Provence, 
llem.  sur  Tappllcation  de  la  m<^canique  k  la 
ronatruciioo  des  voütes  et  des  d6mes,  4*,  477t. 
Ii«p<^rience8  sur  la  propagation  des  sons  et  de 
U  \<ii\  da  OS  les  tuyaui  prolongds  ä  uns  graode 
diftlance,  8*,  4  78S.  Möm.  contenant  des  exp^ 
nences  sur  la  Charge  que  les  pierres  peuvent 
^upporter  (Journ.  de  phys.  4774).  Sur  les 
fc'lutes  de  canaux  de  navigation  (Nouv.  M^m. 
de  Dijon  4  78t).  —  Posthum,  von  VaTiar,  sei- 
nem Neffen,  herausgegeben:  Trait4i  complei 
flur  la  coDStroction  des  ponts  et  des  canaux 
navigables,  8  vol.  4*,  Paris  4  800,  t"*«^it.  4  838. 

*Nirht  tmlHan(a(7). 

Oa«thIer-D* Agoty y  Jacques.  — 

Maler,  Graveur,  Lilerat  u.  Anatom  in  Dijon. 

.Mitgl.  d.  Acad.  daselbst  (B)  (BN)  (BG), 

geb Marseille, 

gest.  4785,  ,.  .  Paris.* 
Lettre  coocemant  le  nouvel  art  d'imprimer  les 
lableaux  avec  quatre  couleurs,  4  t*,  Parts  4749 
iG.  will  Erfinder  des  Farbendrucks  sein,  aber 
C^  J.  LeBlOBd  druckte  schon  4697  mit  drei 
Karben).  Nouv.  Systeme  de  l'univers,  vol.  I, 
Paris  4750  ;  vol.  II,  Ib.  4784  (unter  dem  Titel : 
Chrosg^o^ie  ou  göo^ratioo  des  couleurs  cob- 


tre  le  Systeme  deVawton).  Refutation  de  la 
defense  des  newtonies,  4  t*,  Ib.  4  75t.  —  Gab 
heraus:  Observations  sur  la  physique,  l'hi- 
stoire  naturelle  et  la  peinture,  48  Hfte.  oder 
6  vol.  4*,  475t->55,  fortgesetzt  von  Tonsiaint, 

3  vol.  4*,  4756—57  (Erster  übfang  des  späte- 
ren Journ.  de  Physique  von  Eoaiar  u.  Dila^ 
mitharie). 

*  starb  aus  Verdrun  darttber,  daM  man  ihn  aus  d«r 
Dijoner  Aeademie  gintotsen. 

Oavtler,  Hubert.* —  Dr.  Med.,  dann 
Ingenieur  in  d.  Marine,  darauf  Inspecleur- 
general  des  Ponts-et-Chauss^es  in  Paris. 
Protestant,  der  4  697  zum  Katholicismus 
überging  (A)  (HN)  (B)  (BN)  (BG), 
geb.   4  660,  Aug.  t4,  Nimes, 
gest.  4  737,  SepU  t7,  Paris. 
Traitö  des  fortifications  etc.,  Lyon  4888.  Trait^ 
de  la  construction  des  chemins  etc.,  8»,  Paris 

4  74  8.  Diss.  sur  les  öanx  minärales  de  Bour- 
bonne-les-Bains,  oii  il  est  dömontr6  par  une 
expörience  que  la  chaleur  de  ces  eaux  ne  pro- 
vient  que  d*un  ferment,  Troyes4  748.  Tratte 
des  ponts  et  chemins  des  romains  et  des  mo- 
dernes, tvol.  80,  Paris  4  74  6.  Biblioth^que  des 
philosophes  et  des  savants  etc.,  3  vol.  8^  Ib. 
4  723  et  4734.  Nouv.  conjectures  sur  le  globe 
terrestre 

*  FlUchlioh  Henry  fenannt  {B)  (BO)^  doch  hat  (JTJT) 
wieder  Henry. 

Oavtier,  Jean  Antoine.  —  Prof.  d. 
Philosophie  an  d.  Aeademie  zu  Genf  (SG), 

geb.   4  67i,  Sept.  ..,  Genf, 

gest.  47t9, Genf. 

Disputatio  physica  de  lumtne,  469t.  Disp. 
phys.  de  gravitate,  4898.  Disp.  phys.  de  ter- 
rae motu,  4  706.  Disp.  phys.  decometis,  4705. 
Disp.  phys.  de  sono,  4705. 

Gavtlor*,  Joseph.  —  Abb^,  Lehrer 
d.  Mathematik  u.  Geschichte  ao  der  vom 
König  u.  Herzog  von  Lothringen  Stanis- 
law Leszcynski  zu  Luneville  errichte- 
ten MilitSrschuIe  und  eins  der  Stamm-Mit- 
glieder der' 4750  von  demselben  Fürsten 
gegründeten  Aeademie  zu  Nancy  (BG), 

geb.  4  74  4, Lothringen, 

gest.  4  776,  Febr.  9,  Lupcourt,  b.  Nancy. 
Mdm.  cur  Tairoan  (M6m.  Soc.  Nancy  T.  11). 
Instrument  pour  reduire  au  plan  de  l'horizon 
les.angles  visuels  qui  y  sont  inclin^  (Ib.  id.). 
Souflets  ä  deux  vents  (Ib.  id.).  Machine  pour 
rafraichir  l'air  (Ib.  id.).  M<^m.  sur  la  mani^re 
de  suppiger  ä  l'action  du  vent  sur  les  vaisseaux 
(ib.  111.  —  Auf  diese  Abhandl.  hin  glaubt  die 
Aeademie  zu  Nancy  [vid.  T.  V  ihrer  M^m.  von 
4  854]  ihm  einen  Antheil  an  der  Erfindung  der 
Dampfschiffahrt  zuerkennen  zu  müssen).  Potf- 
me  sur  les  propri<^tös  de  la  lumi^re  (Ib.  id.). 
Obs.  sur  un  orage  terriblesuivl  d'une  gr^le  af- 
freuse  (Möro.  Par.  4  788). 

*  Zuweilen ,  aber  fUeehUch ,  aueb   Oa a ih  1  e r  ge- 
Kbiieben. 


859 


Cktntter 


Gay-LoMac. 


860 


GavUer,  Alfrede.  —  Prof.  d.  Aslro- 
nomie  an  d.  Acad.  zu  Genf  und  Direct.  d. 
Sternwarte  daselbst  von  i  8 1 9 — 39.  Mitgl. 
d.  Astron.  Soc.  in  London  (SNG)  (JUJ  (OrJ, 

geb.  4793,^uli  48,  Genf. 
Essai  bistorique  sur  le  Probleme  des  Irois 
Corps  etc.,  Paris  484  7.  Sur  i'ötat  actuel  de  Ta- 
stroDomie  pralique  en  France  et  en  Angleterre, 
Genöve  4  836.  Rapport  sur  le  projet  d'un  uouv. 
observatoire  ä  Geii^ve,  Ib.  4819.  U6m.  sur 
une  Douv.  determinalion  de  la  latilude  de  Ge- 
n^ve.  Ib.  4  830.  Recherches  relatives  ä  I'in- 
fluence  que  le  noinbre  et  la  permanence  des 
tacbes  observ^es  sur  le  disqne  de  soleii  peu- 
vent  exercer  sur  les  temp^ratures  terrestres 
(Ann.  cbim.  phys.  S6r.  III,  T.  Xll,  4  844).  Viele 
astron.  Artikel  in  d.  Bibliotb.  univ.  de  Gen^ve. 

Gawtier,  £tienne  Alfrede  £mile. 

—  Sohn  des  Vorigen.  Hauptmann  im  Ge- 
niecorps des  Cantons  Genf  (JU)  (Or), 

geb.  4  8t2,  Apr.  4  8,  Genf. 
Bahnbereebnung  d.  Cometen  FI  von  4  840  (Astr. 
Nachr.  XX,  4  848).  ly*  d.  Cometen  III  von  4  847 
(Ib.  XXVII,  4848  u.  XXXVI,  4853).    D«  der 
Metis  (Ib.  XXVIII,  4  849). 

Oantiorl,  Giuseppe.  —Dr.  Phil.  u. 
Med.,  bereiste  Deutschland  von  4  792  bis 
4  800,  ward  4805  Mitgl.  d.  gesetzgebenden 
Körpers  im  Königr.  Italien  und  dann  4  808 
General-Inspector  d.  Forsten  u.  Bergwerke, 
welche  Stellung  er  auch  unter  d.  Österr. 
Regierung  bis  ein  Jahr  vor  seinem  Tode 
bekleidete.  In  Mailand  wohnhaft  (BI.LXX) 
(Tp,  \)  (BS)  (BN)  (BG), 

geb.  4769,  Juli  5,  Novara, 
gest.  4  833,  Febr.  S3,  Novara. 
Untersuchung  über  die  Entstehung,  Bildung 
and  den  Bau  des  Chalcedons  und  der  mit  ihm 
verwandten  Steinarien,  insbesondere  aber  des 
Chalcedons  von  Tresztyh  in  Siebenbürgen, 
Jena  4800.  Sulla  necessitä  di  stabilire  una  di- 
rezione  generale  per  lo  scavo  delle  miniere  e 
de'  fossiii  etc.,  Hilano  4  804.  Slancio  sulla  ge- 
nealogia  della  terra  e  sulla  costnizione  dina- 
roica  della  organisazione  etc.,  Jena  4 80&.  Con- 
futazlone  deir  opinione  d'aicuni  mineralogbi 
solla  volcanitä  de'  monticelli  collocati  tra  Gran- 
tolaeCnnardoetc..  Milane  4807.  Delloinflusso 
di  boscbi  sullo  stato  flsico  di  paesi  e  sulla  pro- 
sperit^  delle  nazioni,  Ib.  48U  et  4847.  —  Me- 
diciniscbes  u.  National-Ökonomisches. 

Oavilier-Dvporl,  Pierre-Henri. 

—  Sehr  jung  in  die  französ.  Kriegsmarine 
eintretend,  brachte  er  es  bis  zum  Contre- 
Admiral,  als  welcher  er  1887  pensionirt 
wurde.  Dann  Privatmann  in  seiner  Vater- 
stadt, wo  er,  wegen  seiner  steten  Beschäf- 
tigung mit  Chronometern,  insgemein  G  a  u  t- 
t  i  e  r  TH  0  r  1 0  g  e  genannt  wurde  (BBL)  (BG), 


geb.    4  772,  Aug.  4  6,  St.-Malo, 
gest.  4  850,  Dec.  4  3,  St.-Malo. 
Positions  gdographiques  dötermin^es  en  1 846 
— 1820  dans  la  mer  Möditerranee,  TAdriatique 
et  l'Archipel,  8^  Paris  4824. 

OaTiiioti  JeanMarie.  —  Apotheker 
zu  Lyon  u.  Mitgl.  d.  Academie  daselbst  fA\ 

geb.   4708,  Dec.    6,  Lyon, 

gest.  4756,  Nov.  4  7,  Lyon. 
Sur  la  formation  et  sur  la  fabrication  da  sal- 
p6tre  (M6m.  Soc.  etraog.  T.  U). 

Oaji  Claude.  —  Mitgl.  d.  Acad.  d 
Wiss.  in  Paris  seit  4  856.  Durchforschte 
von  4  828  bis  4  842  Südamerika  in  nalar- 
historischer  Hinsicht,  hauptsächlich  Chile. 
auf  Kosten  der  dortigen  Regierung ;  machte 
auch  seitdem  nalurhistorische  Reisen  nach 
dem  nördlichen  Afrika,  nach  Rlein-Asicn, 
Griechenland,  Russland,  der  Tartaret  ood 
anderen  Ländern  (BG), 

geb.  4  800,  März  4  8,  Draguignan. 
Historie  fisica  y  politica  de  Chile  seguo  doco* 
mentos  adquiridos  en  esta  repnblica  doraate 
doze  anos  de  residencia  en  ella,  e  publlcada 
bajo  los  auspicios  ddl  supfemo  Gobierno,  Paris 
et  Santiago,  24  vol.  in  8^,  mit  Atlas  in  2  vor  4*. 

—  Sur  les  varlations  diurnes  de  raiguilie  an 
mantee  au  Chili  (Coropt.  rend.  1, 4  8S5  .  II.  f  8SC 
u.  V,  4  887) .  Sur  la  perturbation  que  FalgoiUe 
aimant^e  ä  öprouvee  ä  Chili  ä  repoqna  da 
tremblement  de  terre  du  mois  de  F^\r.  ISM 
(Ib.  II).  Sur  une  perturbat.  de  raigaille  ai- 
mant6e  etc.,  laquelle  coincidait  avec  une  sem- 
blable  perturb.  ä  Paris  (Ib.  VI,  4  888).  Sar  U 
gMogie  de  Chili  et  des  pays  voisins  'Ib.  id 

Gay  de  Ve»on,  SimonFran^oiv 

—  Baron,  4790  CapitSn  u.  später  General 
in  d.  französ.  Armee;  48  4  4  Commandam 
von  Torgau;  war  4798  Prof.  und  bis  181.1 
Sub-Direct.  d.  polytechn.  Schule  in  Pan» 
(BG)  (B), 

geb.   4  760,  Nov.  24.  Sl.-L^nard,  Li- 

roousin,  * 

gest,  4  822,  Oct.  .  .,  St.-L^nard. 
Exposition  abr^g^  du  Conrs  de  geemelrie  6t- 
scriptive  appliqu^e  ä  la  fortificaUon  elc  ,  4* 
Paris  4  802.   Trait<^  dement,  de  l'art  mtliU^rr 
et  de  fortification  etc.,  2  vol.  4".  Ib.  <SIS 

*  Jetxt  D^p.  Haute- Vienne. 

Oay^L«Mao%  Louis  Joseph**.  — 
Nachdem  er  sich  in  d.  £cole  pol^lechDiqof 
(1797  —  4800)  und  d.  fecole  des  Ponfc^ 
et-Chauss^es  gebildet  hatte,  erst  Repetro« 
(4  802)  und  dann  (4809)  Prof.  d.  Cbowr 
an  d.  £cole  polytechn.,  auch  Prof.  d.  Phy- 
sik an  d.  Sorbonne  («808 — 32)  u.  darao^ 
Prof.  d.  allgem.  Chemie  am  Jardio 
tes,  daneben  (seit  4  805)  Memibre  da 


861 


Ckty-LnsiEc, 


862 


consultaiif  des  arts-et-manufactares ,  (seit 
18 f  8)  Membre  du  conseil  de  perfection- 
nement  des  poudres  et salp^tres,  (seit  1829) 
Essayeur  du  bureau  de  garantie  de  la  oion- 
naie,  ferner  chimiste  de  la  direclton  des 
tabacs,  moDopoleur  des  alcooloro^ires,  e(c. 
Seit  4  830  mehrmals  Depulirter  u.  seit  f  839 
Pair.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  seit  «806; 
auch  Mitgl.  d.  Soc.  d'Arcueil  (DC.S)  (Q) 
(Bio i  in  Abstr.  V  u.  V Institut,  \S^\)  (Ära- 
go,  Oeuvr.  biogr.  lU)  (MJ  (BGJ, 

geb.   n78,  Dec.  6,  St.-Löonard,  Li- 

mousin,  *** 
gest.  1850,  Mai    9,  Paris. 

Recberches  physico-cbimiqaes  faites  surla  pile 
etc. ;  mit  Thenard,  2  vol.  8«,  Paris  4811.  Io> 
struction  pour  l'usage  de  l'alcooloindtre  cen- 
t^imal,  Ib.  4  824.  Instruct.  sur  Tessai  de  chlo- 
ruredecfaaui,  Ib.  4824.   Instruct.  sur  Tessai 
des  matiäres  d'argent  par  la  voie  humide,  Ib. 
4838.  Lebens  de  physique  (herausgegeb.  vom 
Stenographen  OroMelia) ,  2  vol.  8»,  Ib.  4828. 
Cours  de  chimie  (herausgegeb.  vom  Stenogra- 
phen lUnnet),  Ib.  4  828.  -i-  Relation  d*un  voyage 
a^rostatiqne  fait  par  MM.  Oay-Luiaae  et  Biot,  le 
6  Fructidor  XII  (Journ.  Phys.  LIX.  4  604).  Re* 
lat.  d'un  voyage  a^rost.  fait  par  Oay-Lofiao, 
le  29  Fruct.  XII  (Ib.  id.).   Exp^riences  sur  les 
moyens  eudiomötriques  etc. ;  mit  A.  ▼.  Hmn- 
boldt  (Ib.  LX,  4805).   Obs.  sur  l'intensit^  et 
linclinaisoD  des  forces  magn^tiques,  faites  en 
France,  Suisso,  Italio  et  AUemagne ;  mit  De  m- 
selb.  (Möm.  d'Arcueil,  I,  4807).    Premier  es- 
sai  pour  determiner  les  variations  de  tempö- 
rature  qu'eprouvent  les  gaz  en  changement  de 
density,   et  considöration  sur  leur  capacit^ 
pour  le  calorique  (Ib.  id.).   Sur  la  Vaporisa- 
tion des  Corps  (Ib.  id.).  Sur  la  d^composition 
des  Sulfates  par  la  chaleur  (Ib.  id.).   Sur  le 
rappurt  de  la  capacit^  de  Saturation  des  corps 
avac  leur  pesanteur  sp<$cifique  (Ib.  id.).    Sur 
le  rapportqui  existe  entre  Toxidation  des  mö- 
taox  et  leur  capacilö  de  Saturation  par  les  aci- 
des  (Ib.  II,  4800).  Sur  la  combinaison  des  sub- 
stances  gazeuses,  les  unes  avec  les  autres  (Ib. 
id.).   Sur  la  vapeur  nitreuse  et  sur  le  gaz  ni- 
treux  considärä  comme  moyen  eudiomötrique 
(Ib.  id.).  Extrait  des  m^moires  lu  ä  Tlnstitut, 
4808—9;  mit  Thanard  (Ib.  id.  —  Darsteil,  u. 
Eigenschaften  d.  Kaliums  u.  d.  Natriums ;  Zer- 
legung d.  Borstture  etc.).   Exprs.  pour  döter- 
miner  si  l'alcool  existe  tout  form6  dans  le  vin 
(Ib.  III,  4  84  7).   De  rinfluence  de  la  pression 
de  Tair  sur  la  crlstallisation  des  sels  (Ib.  id.). 
—  Rech,  sur  la  dilatation  des  gaz  et  des  va- 
peurs  (Ann.  chim.  XLIII,  4  802).  Sur  la  pr^ci- 
pitation  mutuelle  des  oxides  m^talliques  (Ib. 
XLIX,  4804).  Sur  la  pr^sence  de  Tacide  fluo- 
rique  dans  les  substances  animales  etc.  (Ib. 
LV,  4  805).  Sur  quelques  substances  vög^tales 
ou  animales  soumises  h  Tactlon  de  la  chaleur 
(Ib.  LXXIV,  484  0).    Sur  Tac^tate  d'alumine 
(Ib. id.).  Surla  fermentation (Ib.  LXXVI,  484  0). 
Note  sur  Tacide  prnssique  (Ib.  LXX VII,  1811). 


Sur  l'action  mutuelle  des  oxides  mötalliques 
et  des  hydrosulfures  alcalins  (Ib.  LXXVIII, 
4841).  Sur  la  precipitation  de  l'argent  par  le 
cuivre  (Ib.  id.).  Sur  les  oxides  de  fer  (Ib.  LXXX, 
4  84  4).    Sur  la  pröcipitation  des  metaux  par 
rhydrog^ne  sulfurö  (Ib.  id.).   Sur  la  densite 
des  vapeurs  de  divers  liquides  (Ib.  id.).  Sur  la 
capacite  des  gaz  pour  le  calorique  (Ib.  LXXXI, 
4  84  2).    Sur  la  deiiquescence  des  corps  (Ib. 
LXXXII,  4842).    Sur  la  capacite  des  fluides 
ölastiques  pour  le  calorique   (Ib.  LXXXI II, 
484  2).  Sur  les  changemens  de  couleur  pro- 
duits  par  la  chaleur  dans  les  corps  colores  (Ib. 
id.).  Sur  les  sulfites  sulfur^s,  les  muriates  de 
mercure  et  les  sulfures  alcalins  (Ib.  LXXXV, 
484  3).  Sur  l'existence  de  Talcool  dans  le  via 
(Ib.LXXXVI,  484  8).  De  l'influencede  la  pres- 
sion de  l'air  dans  la  cristallisation  des  sels  (Ib. 
LXXXVII,  4  84  8).  Dicouverte  d'nne  substance 
nou volle  (lode)  dans  le  vareck  par  Mr.  Cour- 
toii  (Ib.  LXXXVIII,  4  818).  Sur  un  nouv.  acide 
formö  avec  cette  substance  (Ib.  id.).  Memoire 
sur  l'iode  (Ib.  XC,  1 81 4).  Recherch.  sur  Tacide 
prussique  (Ib.  XCV,  4845.  —  Darin  die  Ent- 
deckung des  C  y  a  n  8).  Sur  Tanalyse  de  l'alcool 
et  de  rether  sulfurique  et  sur  les  produits  de 
la  fermentation  (Ib.  id.)  Sur  l'acide  urique  (Ib. 
XCVI,  484  5).  —  Sur  I'oxidation  de^uelq.  m^ 
taux  (Ann.  chim.  phys.  I,  4  846).   Description 
d'un  nouv.  baromätre  (Ib.  id.).  Sur  les  phos- 
phites  (Ib.  id.).   Sur  le  calorique  des  combi- 
naisons  (Ib.  id.).   Sur  la  cristallisation  de  la 
chaux  (Ib.  id.).  Sur  les  combinaisons  de  l'a- 
zote  avec  l'oxig^ne  (Ib.  id.).   Sur  les  piles  Se- 
ches voltaique  (Ib.  II,  1846).  Sur  l'alteration 
qu'eprouve  l'äther  sulfurique  (Ib.  id.).  Sur  la 
dilatation  des  liquidfes  (Ib.  id.).  Sur  l'acide  ni- 
treux  (Ib.  id.).  Sur  la  pompe  h  vapeur  (Ib.  id.). 
Descr^t.  d'un  thermom^tre  propre  ä  indiquer 
des  minima  et  des  maxima  de  temperature  (Ib. 
III,  4846).   Sur  la  propriete  qu'a  le  tartrate 
acide  de  potasse  de  dissoudre  un  grand  nom- 
bre  d'oxides  (Ib.  id.).  Analyse  d'une  substance 
cbarbonneuse  etc.  (Ib.  IV,  4  847).  Sur  le  chan- 
gement de  la  fibre  musculaire  en  graisse  (Ib. 
id.).   Descript.  d'un  eudiometre  de  Yolta  (Ib. 
id.).  Nouv.  procäde  pour  pröparer  Talumlne 
(Ib.  V,  4847).  Perfectionnement  de  la  lampe  ä 
l'air  inflammable  etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  decom- 
position  de  Tacetate  de  l'alumine  par  la  cha- 
leur (Ib.  VI,  484  7).   Sur  les  combinaisons  da 
soufre  avec  les  alcalis  (Ib.  id.).  Sur  la  salure 
de  l'ocean  (Ib.  VI  et  VII,  4848).  Sur  la  preci- 
pitation  mutuelle  des  metaux  (Ib.  VII).  Sur  la 
fixit6  du  d^gr«  d'ebullition  des  liquides  (Ib.  id.). 
Procedö  pour  pr6parer  en  grand  l'acide  hy^ 
dro-sulfurique  (Ib.  id.).  Sur  la  preparation  de 
l'oxide  rouge  de  mercure  (Ib.  VIII,  4  848).  Sur 
le  cadmium  (Ib.  id.).    Sur  la  formation  des 
nuages  orageux  (Ib.  id.).  Sur  la  nalure  du  pro- 
duit  que  Ton  obtient  en  calcinant  la  potasse 
avec  une  substance  animale  (Ib.  id.).  Sur  Ta« 
cide  chlorique  oxigene  (Ib.  IX,  4  818).   Sur  le 
^oid  produit  par  la  dilatation  des  gaz  (Ib.  id.). 
Sur  un  acide  nouveau  forme  par  le  soufre  et 
Toxigöne  (Ib.  X,  4  840).  Analyse  de  Teau  de  la 
mer  morte  ete.  (Ib.  XI,  4  849).  Sur  la  dissolu- 
bilite  des  sels  dans  l'eau  (Ib.  id.) .  Sur  les  soudes 


863 


Qauoni 


Geber. 


SM 


et  les  mU  de  soade  du  commerce  (Ib.  XIII, 
48t0).  Snr  le  calorique  du  vide  (Ib.  id.).  Ana- 
lyse du  Sulfate  de  magn^ie  (Ib.  id.).  Sur  la 
combinaison  de  l'acide  chromique  avec  l'acide 
sulfurique  etc.  (Ib.  XVI,  48S4).  Sup  la  pro- 
pri^t^  qu'ont  les  roatiöres  salines  de  rendre  les 
tissus  incombusübles  (Ib.  XVIll.  4  8S4).  Quelle 
est  la  quantit6  d'alcool  qui  est  antra in^e  par 
l'acide  carbooique  pendant  la  fermentation  du 
moüt  de  raisin  (Ib.  id.).  Sur  la  sunpension  des 
Duages  (Ib.  XXI,  4823).  Sur  le  froid  produit 
par  r^vaporation  des  liquides  (Ib.  id.).  Sur  la 
fabrication  du  cadmium  (Ib.  id.).  Sur  la  cla- 
riOcation  du  viu  (Ib.  id.).  Räflexions  sur  les 
volcans  (Ib.  XXII.  48SS).  Analyse  du  fulmi- 
nate  d'argent  (ib.  XXV,  4  834).  Instruction  sur 
les  paratonnerres  (Ib.  XXVI,  4834).  Sur  quel- 
ques sutfures  (Ib.  XXX,  4  835).  Sur  la  d^om- 
Position  röciproque  des  corps  (Ib.  id.).  Sur 
la  th^orie  de  la  nitrification  (Ib.  XXXIV,  4  837). 
Sur  le  carbooate  noir  de  cuivre  (Ib.  XXXVII, 
4838).  Sur  le  pyrophore  (Ib.  id.).  Essai  des 
potasses  du  commerce  (Ib.  XXXIX,  4888). 
Sur  la  liqiieur  fumante  de  Bojde  (Ib.  XL,  4  839). 
Sur  l'analyse  de  borax  (Ib.  id.).  Sur  la  prise 
du  plAtre  (Ib.  id.).  Sur  l'acide  phospborique 
(Ib.  XU,  4839).  Action  de  la  potasse  sur  les 
matiöres  organiques  (Ib.  id.).  Sur  le  kermds 
(Ib.  XLII,  4  839).  Sur  l'abaorption  de  l'oxig^oe 
par  l'argent  ä  une  tempörature  ötevi^e  (Ib.  XLV, 
4  880).  Faits  pour  lervir  ä  l'histoire  du  bleu  de 
Prusse  (Ib.  XLVI,  4884).  Sur  Tacide  oxalique 
(Ib.  id.).  Pr^cipitation  des  compos^  dans  un 
dissolvant  dans  lequel  ils  sont  inögalement  so- 
Ittbles  (Ib.  XLIX,  4833).  Sur  le  degrö  d*6bul- 
Ution  de  deux  liquides  m^langte,  sans  aucune 
action  Tun  sur  l'autre  (Ib.  id.).  Sur  le  pr^ci- 
pit6  pourpre  de  Caasius  (Ib.  Id.).  Descriptlon 
de  quelques  Instruments  (Ib.  LI,  4883).  Nouv. 
Instruction  sur  la  chlorom6trie  (Ib.  LX,  4835). 
Sur  la  d6compo8ition  du  carbonate  de  cbaux 
au  moyen  de  la  cbaleur  (Ib.  LXIll,  4886).  S^ 
paration  du  gaz  aclde  carbonique  d'avec  l'a- 
cide sulfureux  et  l'bydrog^ne  sulfurä  (Ib.  id.). 
Nouv.  observ.  sur  Tessai  des  mati^res  d'ar- 
gent par  la  voie  humide  (Ib.  id.).  Sur  Torigine 
de  la  glace  qu'on  trouve  au  fond  des  riviäres 
(Ib.  id.).  Sur  la  dteomposition  des  sulfates 
m^taliiques  par  la  cbaleur  (Ib.  id.).  Nouv. 
simplification  de  TeudiomMre  de  Tdta  (Ib. 
LXVl,  4837).  Moyea  simple  de  faire  servir  un 
fourneau  ordinal re  de  fourneau  ä  moufle  (Ib. 
id.).  Sur  uo  nouv.  procödii  de  chauffage  etc. 
(Ib.  LXVII,  4  818) .  Considörations  sur  les  forces 
chimiquea  (Ib.  LXX,  4  839).  —  Sor  les  combi- 
naisons  du  chlore  avec  les  bases  (Ann.  chim. 
pbys.  S^r.  III  ,*T.  V,  4843).  Discossion  de 
quelques  obaervations  de  Mr.  Palovae,  sur  les 
m^mes  corps  consid6rds  ä  l'ötat  amorphe  et  ä 
r^tot  chsUllisö  (Ib.  VII,  4848).  Obs.  relatives 
aux  recherches  de  Mr.  Xillon,  sur  l'action  r6- 
ciproque  de  Tacide  nitrique  et  des  m^aux  (Ib. 
id.).  Obss.  critiques  sur  la  th^orle  des  phöno- 
mdnes  chimiques  de  la  respiration  (Ib.'Xlf 
4844).  Sur  la  AolubiliK^  des  fluides  ölastiques 
(Ib.  XIII.  4845,'.  Remarq.  sur  la  th^orie  de 
Mr.  Iiaplaj»  touohant  la  reduclion  des  oxides 
mAtoliiquet  par  le  charbon  (Ib.  XVII,  4846). 


Essai  de  l'argent  cootenant  du  mercoro  ;ib. 
id  ).   M«m.  sur  Teau  r^ale  (Ib.  XXIII.  484«.. 
—  Mit  Thenard:  Sur  la  d^coniposition  de  b 
potasse  et  de  la  soude  par  le  moyen  de  (er 
(Ann.  chim  LXV,  4808).  Sur  les  mutant  de  la 
potasse  et  de  la  soude  (Ib.  LXVI.  4808).  Sur 
la  döcomposition  et  la  recomposition  de  l'aciöe 
borique  (Ib.  LXVIII,  4808).    M^m.  sur  facide 
fluorique  (LXIX,  4  809).   Sur  le  M^m.  de  Vr 
Davyetc.  (Ib.  LXXIl,  4809).  Sur  la  prodacüoo 
d'un  aroalgame  par  l'ammoniaque  et  les  seil 
ammoniacaux,  au  moyen  de  la  pile  voltaiqae 
(Ib.  LXXIII.  4810).  Sur  la  natura  du  souCreei 
du  phosphore  (Ib.  id.).  M^m.  sur  I'aoalyse  ve- 
g«tale  et  animale  (Ib.  LXXIV,  4840).  Noov 
recherches  sur  le  potassium  et  sodium   Ib. 
LXXV,  4  840).  Obaervations  sur  troia  Mem  de 
Mr.  Davy  rölatifs  ä  l'amalgame  d'ammooiaqQe 
(Ib.  id.).  —  O.  war  mit  Arago  Herausjseber 
der  Ann.  chim.  et  phys.,  78  vol.  Paris  4810— 
40,  und  dann  deren  Fortsetzung  von  4844—51 
mit  Arago  u.  Anderen. 

*8ein  Vater,  Antoine  Oay,  Biehtor  in  PoQt-4«- 

Noblftc ,  Mannte  lieb ,  vm/A  einer  Beeitonnf  m  4ii 

Nähe  von  8t.-I><mard,  Oay-Lntsnc,  «■«Avm 

andem  Oay^s  su  untcnelMiden. 

**Nic>)lai  Franfois  in(2>C.V)a.  (CX)  irt  fobck 

***  geb.  Sept.  0  {Ara§o^  (kwcr.  kiofr.  110  M  MKk 

OasBoaii  Leonardo.  —  Jesuit   7 

vin,p,  367;, 

geb Venedig, 

gest.  4  592,  .  .  .  Venedig. 
Aus  einer  unedirten  Schrift  desselben  9oli. 
nach  Cab60*8  Angabe.  O.  B.  Ferta  seiae  Keaat- 
nisse  vom  Magnet  entnommen  habeo. 

Qeber  oder  Ofaift*  (eigentl.  Abu-Mus- 
sah-Djafar-al-Sofi) .  —  Dieser  berühmteste 
unter  den  arabischen  Chemikern,  soll  oidi 
Abulfeda  zu  Ende  des  VIII.  oder  Anfaiu 
des  IX.  Jahrhunderts  gelebt  haben  und  xu 
Hauran  in  Mesopotamien  geboren  sein 
Nach  Anderen  stammte  er  aus  Thos  in  &pf 
persischen  Prov.  Kborassan,  lebte  in  Se- 
villa und  starb  daselbst  765.  LeoAfr^ 
c  a  n  u  s  giebt  ihn  für  einen  zum  Islam  über- 
getretenen Griechen  aus. 

Von  seinen  Schriften  sind  mehre  Ins  Lau- 
nische übersetit  und  gedruckt  worden  Eite 
der  vollständigst.  Ausgaben  Ist :  SuoHnae  p«- 
fectionia  magisterii  in  sua  natuia  libri  IV.  ma 
additione  ejusdem  Oabxi  reliquomm  traeta- 
tuum,  nee  non  ATieaBaaa,  Marilat  el  aliontfi 
opusculorum  similis  argumeoti,  Dantisc.  4(«i 
Dieser  sind  hinzugefügt :  De  investigalioBepfr- 
fectionis  metallorum,  Basit.  4  589,  Tectanea 
tum  und  De  fornacibus  construendis ,  BeniH 
4546  (Ober  den  Inhalt  dieser  Schrillea  »•  ^ 
Hoafer,  Hist.  de  la  Chim.  T.  1.  Paris  1848  vmi 
Th.TheBiaoB,  Hist  of  Cbem.  T.  1.  I^od  181« 

Unter  sechs  in  d.  kaiserl.  Bibliothek  n  P^r» 
aufbewahrten  Handschriften  finden  skih  i*** 
betitelt :  Fragmentum  de  triangulb  spbaeno« 
und  Libri  de  rebus  ad  astronomiam  peruo«^ 
tibus.  Vielleicht  stammen  diese  von  de«  \^- 


865 


Qebhardi 


Oehler. 


866 


nomen  Bmhwt,  der,  zu  Sevilla  geboren,  wahr- 
scheinlich im  XII.  Jahrh.  lebte,  und  von  dem 
man  bat :  Oebri  filil  Affla  Hispalensis,  De  astro- 
nomia  Libr.  IX  etc.,  Norimb.  4  533. 

Belmeider  (Gesch.  d.  Alchemie]  hat  auch  noch 
einen  jüngeren  Chemiker  Namens  Oeber  oder 
vielmehr  Abu  Xuiia  Oiabr  Ben  Hig^AO^  ^^  Bofl, 
dabei  auf  Lenglet-Dnfreanoy's  Hist.  de  la  Phi- 
losophie berm^lique,  T.  III,  verweisend. 

Ciebhardi,  Brandanus.  —  Consi- 
storialralh,  Superintendent  und  Pastor  an 
d.  Marienkirche  zu  Stralsund,  vorher  Pa- 
stor zu  Bergen  auf  Rügen  {MJ, 

geb.   4704, Greifswalde, 

gest.  4784,  Juni  49,  Stralsund. 
Theses  ex  arithmetica  scientia  conscriptae, 
Grypbisw.  4727.  Theses  ex  geometrica  scien- 
tia conscriptae.  Ib.  47S7.  Succincta  eorum, 
qnae  doctrina  mecbanica  de  efTecttbus  ponde- 
ris  ac  potentia  habet,  deductio,  Ib.  4  729'.  The- 
sea  aliquot  paradoxae,  Ib.  4  734 .  —  Erbauongs- 
schriften. 

Oed,  William.  —  Goldschmied  in 
Edinburgh  (BDS)  (BN)  (BG), 

geb.   4  690, Edinburgh, 

gest.  4749,  Oct.  49,  Edinburgh. 
Erfand  ums  Jahr  4735  den  Stereotypen-Druck, 
welchen  etwa  70  Jahre  später  Fixmin-Didot  in 
Paris  vervollkommnete  und  mit  seinem  jetzi- 
gen Namen  belegte.  Siehe  TiUooli,  Phil.  Hag. 
XVI,  4  804. 

Qadda,  Peter Niklas  von.  —  Folg- 
weise Actuar  (476.3),  Notar  (1764),  Se- 
(Tclär  (1774),  Assessor  (4775)  und  endlich 
Rath  (1778)  bei  der  Kammer-Revision  in 
Stockholm,  llitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst seit  n%^  (S)  (SR)  (Or), 

geb.   4736 

gest.  484  4,  Aug.  28,  Stockholm. 
M<*m.  aar  nne  nouv.  mäthode  de  construire 
des  bygroroMres  correspondants  ä  points  fixes 
de  s^cberesse  et  d'humiditö,  Copenh.  4784 
bekrönt  von  d.  K.  Dan.  Gesellsch.  d.  Wiss.). 
Beskrifning  pä  en  ny  iconantidiptisk  tub  (Ve- 
teosk.  Acad.  Haodl.  478S).  Tilltfggniag  vid  J. 
GAAalin's  Ron  om  kopparans  förmäga,  att  i^lla 
teno  otiir  dess  upplOsning  i  vinstenssyra  (Ib. 
4  788;.  Om  ett  nyU  och  enkelt  satt,  att  gifva 
a^tronomiska  tuber  en  parallactisk  rörelse  (Ib. 
4  798).  ^  Sein  Apparat  zur  Bereit,  von  Blcar- 
boDat;  Btnaliiis  in  Fogg.  Ann.  XIX,  4830. 

Oeelmvyden,  Christian  Torber 
Hegge.  —  Premier-Lieutenant  in  d.  nor- 
weg.  Marine;  Lehrer  an  d.  Seecadetten- 
Academie  in  Cbristiania  (Or), 

geb.  4816,  ..  .  Drontheim. 
A»tr.  Beobb.  In  d.  Astr.  Nachr.  XXXIV,  4851. 

OoU0B|  Adolph  Ferdinand.  — 
Sohn  eines  Apothekers.  Anfangs  Pharma- 
ceot  (ersi  bei  K.  0.  Hagen  in  Königsberg, 

Pegftaderff,  HudwUrlerboeh. 


dann  bei  V.  Rose  in  Berlin),  darauf,  nach- 
dem er  einige  Jahre  in  Berlin  als  Literat  ge-* 
lebt,  Dr.  d.  Chemie  in  Halle  (4  806)  u.  Chemi- 
ker an  dem  daselbst  von  Reii  gegnindeten 
Institut,  endlich  seit  4807  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  München  (M.  llj  (BR.  l)  (Bdj, 
geb.  4775,  Sept.  4  5,  Bütow, Pommern,* 

gest.  4  8  4  5,  Juli  4  5,  Mönchen.  ** 
Gab  heraus:  Neues  allgem.  Journ.  d.  Chemie, 
6  Bde.  Berl.  4  803—6.  Journ.  fürChemie,  Phy< 
sik  u.  Mineralogie,  9  Bde.  Ib.  4  806—40.  Mit 
Yal.Eose:  Neues  Berlin.  Jahrb.  d.  Pharmacia, 
4  805—8.  Gründete  4  84  5d.  Repertor.  d.  Phar- 
macie,  das  von  J.  A.  Bnchner  fortgesetzt  wurde. 
Fassl.  Anweis,  zur  Erzeug,  u.  Gewinn,  d.  Sal- 
peters, Nürnb.  4843.  —  lieber  d.  Aetherarten, 
besonders  den  Baase'schen  Salzäther  (Sein 
Neu.  Journ.  II,  4804).  Flussspathäther  (Ib.  id.). 
Chromgehalt  verscbiedn.  Fossilien  (Ib.  id.). 
Über  d.  Farbenverändr.  der  in  Aether  gelöst, 
salzsau r.  Metallsalze  im  Sonnenlicht  (Ib.  III, 
4  804).  Pneumat.  Apparat  znrVerhUt.  d.  Ab- 
•orpt.  (Ib.  V,  4805).  Über  Baase'i  Salzttther  u. 
die  Essigsaure  (Ib.  id.).  Über  den  sog.  Kam- 
pher aus  Terpentinöl  (Ib.  VI,  4806).  Ueberd. 
beim  Brantweinbrennen  erhaltene  Getreideöl 
(Behweigg.  Journ.  I,  484  4).  Über  d.  Ammo- 
niakentwickl.  beim  Calcinir.  von  Kali  u.  Kohle 
(Ib.  id.).  Über  d.  Verwittr.  d.  Feldspaths  zu 
Porzellanerde  (Ib.  id.).  Beitr.  z.  wissenscbaftl. 
Begründ.  d.  Glasmachekunst  (Ib.  II,  4844). 
Über  angebl.  Schwefelstickgas  im  Aachner  Mi- 
neralwasser (Ib.  id.).  Zerleg,  e.  Steinart  von 
Hafnerzoll  (Ib.  III,  4  84  4).  Verfahr,  z.  Bestimm, 
d.  spec.  Gewichts  (Ib.  id.).  Untersuch,  zweier 
Prehnite  aus  Tyrol  (Ib.  id.  u.  XV,  484  5).  Über 
d.  ehem.  Analyse  d.  Mineralien  (Ib.  III).  Über 
den  sog.  ünverbrennlichen  (Ib.  id.).  Über  d. 
EigenthUmlichkeit  d.  Ameisensäure  (Ib.  IV, 
4842).  Über  Stärkezucker  (Ib.  V,  4842).  Über 
Über  d.  Waid-Indigo  usw.  (Ib.  VI.  4  842 ;  VIII, 
484  3  u.  X,  484  4).  Über  d.  Salzburger  Vitriol 
(Ib.  Vj.  Über  d.  Veränderung  d.  Milchzuckers 
durch  Schwefelsäure  (Ib.  VI).  Über  nasse Ver- 
gold.  d.  Stahls  (Ib.  id.).  Untersuch,  e.  baye- 
risch. Tantalits  etc.  (Ib.  id.).  Über  d.  Misch, 
d.  Meteorsteine  (Ib.  id.).  über  d.  Verfahr,  bei 
Pflanzenanalysen  (Ib.  VII,  4  843).  Über  d.  ge- 
diegene Eisen  von  d.  Collina  di  Brianza  usw. 
(Ib.  IX,  484  3).  über  d.  Strontiangehaltd.  Ar- 
ragonits  (Ib.  X,  4844).  Über  BnmUord'a  Hohe- 
Substanz  (Ib.  id.).  Über  Boneliiu'  System  d. 
Mineralogie  (Ib.  id.).  Über  Alaunbeizen  (Ib. 
XI,  4  84  4).  Überd.  elektrochem.  System  usw. 
(Ib.  XII,  4844).  Über  Glasn\achen  mittelst 
Glaubersalz  (Ib.  XV,  4  845).  Zusammensetz. 
d.  Schwefelkieses  (Ib.  id.).  Neue  Bereitungs- 
art d.  ArsenwasserstofTgases  (Ib.  id.).  Über  d. 
Reduct.  d.  Metalle  durch  einander  u.  die  Licht* 
erscheinungen  dabei  (Ib.  XX,  484  7). 

*  («b.  1774,  Sept.  15  (JfGB), 
**  In  Folf«  TOD  Venuehen  mit  AnenwtMerftofffM. 

Oehler,  Johann  Wilhelm.  —  Dr. 
Jur.;  folgweise  Advocat  (4  7  4  8),  Rathsherr 
(47S3),  Bau-Inspector  (47t9),  Stadthaupt-- 

55 


867 


Gehler 


Geiniti, 


86S 


mann   (1734)  und  endlich  Bürgermeister 

zu  Görlitz  von  4738  bis  4760,  wo  er  in 

den  Ruhestand  trat  (Ott)  (M), 

geb.    4696,  Apr.  S9,  Sohrneuendorf 

bei  Görlilz, 

gest.   4  765,  Apr.  29,  Görlitz. 
Beitrüge  zur  CoroeteDbibliothek ,  die  der  GOr- 
litzische  Scbuicollege  Georg  Eoth  4  746  anonym 
herausgegeben  bat.   Verschiedene  (anonyme) 
astroD.  Beobachtungen  in  d.  Act.  Eruditorum. 

Oehler,  Johann  Karl.  —  Sohn  d.  Vo- 
rigen. Dr.  Med.,  erst  Geburtshelfer  (4  758), 
dann  folgweise  Prof.  d.  Botanik  (1762),  d. 
Anatomie  u.  Chirurgie  (4  780)  u.  endl.  d. 
Therapie  (4  789)  an  d.  Univ.  zu  Leipzig; 
hielt  auch  Vorlesungen  (u.  zwar  daselbst  die 
ersten)  über  Mineralogie  (Ott)  (WS)  (M), 
geb.   4732,  Mai  47,  Görlitz, 
gest.  4796,  Mai    6,  Leipzig. 
De  characteribus  fossilium  exlernis,  Lips.  4757. 
De  fossilium  physiognomiis,  Ib.  4  766.  De  qui- 
busdaro  rarioribus  agri  Lipsiensis  petriflcatis, 
Ib.  4  798.    Übersetzte  Bäumt*!  Chimie  exp^ri- 
mentale  et  raisonnöe,  Leipz.  4775.  —  Viel  Me- 
diciniscbes. 

Qehler,  Johann  Samuel  Traugott. 
—  Bruder  des  Vorigen.  Dr.  Jur.,  anfangs 
(4776)  auf  einige  Jahre  als  Decentan  d.  Leip- 
ziger Univ.  mathemat.  Vorlesungen  haltend, 
dann  Rathsherr  (4783)  u.  Beisitzer  (4  786)  d. 
Oberbofgerichts  in  Leipzig  (Ott)  (WS)  (M), 
geb.   4  754,  Nov.    4,  Görlitz, 

gest.  4795,  Oct.  4  6,  Leipzig. 
Diss.  historiae  logarilhmorum  naturalium  pri- 
mordia,  Lips.  4  776.  Physikalisches  Wörter- 
buch, 4  Bde.  8^  nebst  Suppl.,  Leipz.  4  787— 95. 
Gab  heraus :  Sammlung  zur  Physik  u.  Natur- 
geschichte, 4  Bde.  8^  Ib.  4  778-92.  Obersetzte 
Werke  von  Deine,  Fa^jai  de  Bt.-Fond,  Oregozy, 
Adama,  Fovreroy  u.  A. 

Ooior  (Geyer),  Johann  DanieL  — 

Dr.  Med.,  Physicus  erst  in  Alzey,  dann  in 

Mannheim,  darauf  Feldarzt,  endl.  kurfürstl. 

sSchs.  Leibarzt.    Mitgl.  d.  Leopoldin.  Aca- 

demie  (ANC), 

geb.   4  660,  Nov.  4  0,  Regensburg, 

gest.  4735, 

De  montibus  conchiferis  et  glossopteris  Al- 
zeyensibus,  Francof.  4678.  De  aqua  petrifi- 
cante  in  tractu  Eppelsheimensi  prope  Alzei  et 
muBCo  petrefacto  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  4  686). 
De  variis  ossibus  lapidefactis  aoimantium  ac 
gigantum  (Ib.  4687). 

Oolgeri  Philipp  Lorenz.  —  Dr. 
Pbil.  u.  Med.,  Apotheker  erst  in  Carlsruhe 
(1808— 4  i),  dann  in  Heidelberg;  seit  184  6 
Docent  u.  seit  4  82i  Prof.  extr.  an  d.  Univ. 
daselbst  (Dier  back  in  Lieb.  Ann,  XVIII^, 


geb.   4785,  Aug.  30,  Freinsheim,* 

gesL  4  836,  Jan.    49,  Heidelberg.** 
Beschreibung  d.  Beal'schen  Auflösungspre«9e 
usw.,  Ileidelb.  4  84  7.   Diss.  de  Calendula  offi- 
cinali,  Ib.  4  84  8.  Handb.  d.  Pharmacie,  i  Bde 
8*,  Ib.  4834,  4.  Autl.  Ib.  4833,  5   Aufl.  piksth 
von  J.  Liebig,  Ib.  4  843.    Pharroacop.  badea- 
sis,  4835.  Gab  heraus:  Magazin  d.  Phariuaci«. 
nach  O.F.H&nl6*s  Tod,  von  Bd.  VII-XXXVI 
Heidelb.  4  825-34,  dann,  bis  zu  seinem  Tode. 
Mitherausgeber  von  Liebig's  Ann.  d.  Pharm«- 
cie.  —  Viele  pharinaceul.  u.  ehem.  AufiNiUf 
in  Bnehhols's  Taschenb.  für  ScheideLüo^lier. 
TrommsdorfTs  Taschenb. ,  Bnehner's  Reperl«»- 
rium,  seinem  eignen  Magazin  u.  Licbig't.\o- 
nalen,  in  letzteren  z.  B. :  Darstell,  von  C)»B' 
kalium  u.  Cyaneisenkalium  (1,4  833);  Iber  ei- 
nige neue  giftige  AUaloide  (VII,  4  834;;  li^r 
Rbabarberin  (IX,  4  834) ;  Cberd.  Deplacirun;:^- 
melhode  (XV,  4  836) ;  mit  Haase,  über  Atropio 
(V  U.  VI,  4  833). 

*  Bei  Frankenthal,  Rbeiobayem. 
**  geb.  Aug.  29,  geat.  Jan.  20  {BM,  LIV). 

Qeyor,  Beugt  Reinhold.  —  Pro* 
birer  beim  Bergcollegium,  dann  Ober-Dt- 
rect.  des  königl.  Controlwerks  in  Slocl- 
holm.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselb»( 
(Vetensk.  Acad.  HandL  4  816;, 

geb.    4758,    Nov.   4  4,  Boforss-Bruk, 

WerroeUnd. 

gest.  4  845,  Nov.  44.  Stockholm. 
Smältnings-försök  med  eldsluft  p&  n^^era  adbre 
stenar  och  andre  jord-  och  stenarter  (VeicDsk. 
Acad.  Handl.  4  784).  Sütt.  att  nyttja  cldtlul 
tili  bläsrörsförsök  (Ib.  id.).  Om  meUlters  for- 
hällande  i  smflitning  med  tillbjelp  afeld^lb'* 
(Ib.  id  ).  Ron  och  anmttrkoingar  om  Ou'»- 
Spats  och  blyglans  anledniogar  vid  Ciisl»n>- 
hamn  i  Skäne  (Ib.  4  786). 

Oelaits,  Hans  Bruno.  —  Dr.  Pbt* 
Prof.  d.  Mineralogie  u.  Geologie  an  d.  L"- 
nigl.  polytechn.  Schule  in  Dresden  sti\ 
4  850,  Inspect.  d.  königl.  Mineralienkabi- 
nets  seit  4846  u.'Direct.  d.  königl.  mirx- 
ralog.  Museums  daselbst  seit  1857;  s»*ii 
Mitgl.  d.  Commission  z.  Staatsprufouis  ^ 
Techniker  seit  4  852  (Or), 

geb.  484  4,  Oct.  4  6,  Altenburg 
Beitrag  z.  Kenntn.  d.  Thüringer  MuscbelU!^- 
Gebirges,  4  837.  Characteristikd.  SchichteDi 
Petrefacten  d.  sachs.-böhmiscb.  Kreuiev-e^r- 
ges,  4  839.   Gaea  von  Sachsen.  484 S.   Iber--' 
in  d.  Natur  mügllchen  u.  wirkt.  vorkoBim«^* 
Kry Stallsysteme,  4  84S.    Grundriss  d.  Ver>i<>- 
nerungskunde,  4846.  Über  d.  Auffindao^  «^i 
Überresten  d.  Basilosaurus  in  Caraa  Resolu- 
ten usw.),  4847.  Die Versteioeningeo d  dait- 
sehen  Zechsteingebirges.  4848.  Das  Quadff 
sandsteingebirge  od.  Kreidegebirge  io  Deoti^ 
land,  4  849 — 60.   Das  Quadergebiffe  oder  d « 
Kretderormalion  in  Sachsen  (GekrOate  Prri« 
BchriR).  4  850.  Über  d.  Zechstelo  d.  WeU^n. 
4854.    Die  Versteineruogeo  d.  Gras^ackta* 


869 


Qeialer 


OeUibrand. 


870 


formatioii  in  Sachsen  nsw.,  48SS-58.  Dar- 
slell.  d.  Flora  d.  Hainichen-Ebersdorfer  u.  d. 
Kiöhaer  Kohlenbassina  (Gekrönte  Preisschrift), 
4854.  Die  Versteinerangen  d.  Steinkohlenfor- 
mation in  Sachsen,  1855.  Geogn.  Darstell,  d. 
Steiokohlenforroation  in  Sachsen,  4  856.  — 
Aufsätze  in  ▼.  Leonhard  u.  Bronn'i  Jahrb.  d. 
Mm.,  Zeitschr.  d.  deutsch,  geolog.  Geseitsch., 
Correspondenzbl.  d.  zoolog.-mineralog.  Ver- 
eins zu  Regensbarg,  usw. 

Oelsler,  Erik.  —  Markscheider  in 
Fahlun.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm (SR). 

geh gest.  4773,  Aug.  4  1,... 

Beskrifning  pä  en  Perspectiv-ritnings-maschin 
Vetensk.  Acad.  Handl.  4774). 

Oelslori  Johann  Gottlieb.  —  Li- 
terat in  Zittau.   Mitgl.  d.  naturforsch.  Ge- 
scJIsch.  zu  Halle  und  zu  Jena  (Ott)  (M.  \\), 
geb.   4753,  MSrz  3,  Zittau, 

gest 

Cber  d.  Bemühungen  d.  Gelehrten  u.  Künst- 
ler, roathemat.  u.  astronom.  Instrumente  ein- 
zutheilen,  Dresden  4  79t.  Beschreib,  u.  Ge- 
schichte d.  neust,  u.  vorzüglichst.  Instrumente 
u.  Kunstwerke  usw..  6  Bde.  Zittau  4  792—96. 
Der  Uhrmacher  oder  LehrbegrifT  d.  Uhrma- 
cherkun8t  usw  ,  40  Bde.  Leipz.  4  793—99.  WX- 
^^\\\.  Repertorium  zur  pract.  Beförderung  d. 
Künste  u.  Manufacturen,  2  Bde.  Ib.  4  797— 98. 
Technische  Geschichte  des  Spiegelteleskops, 
Dresd.  4807.  Beschreib,  zweier  neuen  Mulli- 
plicationskreise  zum  Höhen  messen  (▼.  ZaeVs 
Monatl.  Corr.  XXVUI,^  84  3) .  Viele  Obersetzun- 
gen aus  d.  Englischen. 

Qeitaer,  Ernst  August.  —  Dr.  Med., 
pract.  Arzt  zu  LÖssnitz  im  SchÖnburgschen, 
daun  Begründer  u.  Inhaber  einer  chemisch. 
Fabrik  daselbst  und  später  in  Schneeberg 
'.V,  rC.  1853;, 

geb.  4783,  Juni  4  3,  Gera, 
gest.  4  853,  Oct.  34,  Schneeberg. 
Die  Familie  West,  oder  Unterhaltungen  über 
Chemie  a.  Technologie,  2  Bde.  Leipz.  4  805—6. 
Briefe  über  Chemie,  3  Bde.  Ib.  4808.  Versuche 
über  d.  Blaußirben  wollener  Zeuge  ohne  In- 
tliK»,  4809.  Fabrikmässige  Bereit,  d.  Syrups 
u  Zuckers  aus  Kartoffelmehl,  Leipzig  4  844. 
.\pparat  z.  Bereit,  d.  brenzl.  kohlensaur.  Am- 
moniaks aus  Thierstoffen  (Bohwaigg.  Journ.  V, 
<Sf3).  Aufstttze  im  Journ.  f.  Fabrikw.  4808— 
44.  —  O.  ist  Erfinder  des  Argentans  und  'gleich- 
zeitig mit  lAsaaigne,  4  830)  des  Fiirbens  thie- 
ri*»ch.  u.  pfllinziich.  Stoffe  mit  chromsaur.  Ver- 
bindungen; legte  auch  (4  837)  die  Treib^tirten 
über  den  iinlerirdischen  Kohlenbränden  zu 
Planitz  bei  Zwickau  an,  die  unter  seinem  Sohn 
OvstoT  noch  grössere  Ausdehnung  gewonnen 
haben. 

Gelder,  Jacob  de.  —  Dr.  Phil.,  Prof. 
p\tr.  1819;  ord.  i83ij  der  Malhemalik  u. 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Leyden,  früher  Prof. 


an  d.  Kriegsschule  zu  Delft  (SL)  (KL.  4  848; 
/'G.  4848;, 

geb.   4765,  Nov.  33,  Rotterdam, 

gest.  4  848,  Oct.  4  0,  Leyden.* 
Wiskundige  Verhandelingen,  8*,  Harlem4  804. 
Allgem.  sterre-  en  natuurkundige  aardrijks- 
beschrijving,  3  Die.  4838—37.  Beginselen  der 
differentiaai-,  inlegraal-  en  variatie-rekening, 
Haag  4  833.  CosmographischeLessen,  Amsterd. 
4  884.  Handleidning  tot  de  bescbouwende  en 
werkdadige  meelkonst.  —  Over  het  theorema 
van  Vewton:  Om  eene  tweeledige  grootheid 
tot  eenige  magt  te  verheffen  etc.  (Verhandl. 
Genootsch.  Rotterd.  XII,  4  798).  Over  de  reek- 
sen,  dienende  om  de  rapporten  van  de  cirkel- 
bogen  tot  derzelver  Sinussen  etc.  zoonder  be- 
hulp  der  differentiaai-  och  integraal-rekening 
afteleiden  (Ib.  id.). 

*  geit.  Kot.  1  {ÄnnaU  aeod.  1S40— 49,  Lugd.  Bat.  1851). 

Quin,  A  m  ^  d  e  e.  —  Inhaber  einer  Fa- 
brik von  chemisch.  Producten  in  Paris  (Or), 
geb.  4  8J5,  Nov.  48,  La  Fert^-sous- 
Jouarre,  Däp.  Seine-et-Marne. 
Sur  les  diverses  substances  connues  sous  le 
nom  de  tournesol  (Compt.  rend.  XII,  4  844). 
Mit  Pelonia:  sur  l'acide  butyrique  (Ib.  XVI, 
4843).  -^  Ferneres  mit  Fordos,  s.  Diesen. 

Oellerl,  Chri^lieb  Ehregott. — 
Bruder  des  Fabeldichters.  Von  4  736  bis 
etwa  4  737  Prof.  an  einem  Gymnas.  zu  Pe- 
tersburg, dann  bis  etwa  4  746  oder  47  Ad- 
junct  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst;  darauf 
in  Freiberg  metallurgische  Vorlesungen  hal- 
tend, ward  er  daselbst  1753  Commissions- 
rath,  Inspcctor  der  Bergmaschinen,  der 
Schmelzprozesse  usw.,  4  768  Oberhütlen- 
verwalter  und  endlich  4765,  bei  Gründung 
der  Bergacademie,  Prof.  d.  metallurg.  Che- 
mie an  derselben  (IVSJ  (M), 

geb.  47  4  3,  Aug.  4  4,  Haynichenb. Frei- 
berg, 

gest.  4  795,  Mai  4  8,  Freiberg. 
Anfangsgründe  d.  metallurg.  Cbymie,  Leipzig 
4750.  Anfangsgründe  d.  Probirkun<it  usw..  Ib. 
4755  (Beides  französisch  von  Holbacli,  3  vol. 
8^  Paris  4  758).  De  tubis  capillaribus  prisma- 
ticis  [Comment.  Acad.  Petrop  XII,  4  750).  De 
phaenomenis  plumbi  fusi  in  tubls  capillaribus 
(Ib.  id.).  De  densitate  roiUorum  ex  metallis  et 
semi-metallis  factorum  (Ib.  XIII,  4754).  Vom 
Abstrichbieitreiben  (KÖUar'a  Bergmann.  Journ. 
4  7M9).  über  ein  kUnsU.  rolhes  Kupferglas  (Ib. 
4  790) .  Von  Verfertigung  einer  guten  dauerhaf- 
ten Farbe  aus  Galmey  (Ib.  4  794). 

OelUbraad,  Henry.  —  Erst  Pfarrer 
zu  Chiddingstone  in  Kent,  dann,  nachdem 
er' zu  Oxford  Mathematik  studirt  hatte,  an 
des  verslorbcnon  G unteres  Stelle  4  637 
Prof.  d.  Astronomie  am  Gresham  College 
in  London  (J)  (B), 

55  • 


875 


Oeoffiroy 


Oerard. 


876 


du  silex  et  sur  quelques  propri^tös  de  la  chaux 
vive  (1746). 

aeoflfroy,  N...  —  Sohn  des  Vori- 
gen (Q), 

geb.  .  .  .,  gest.  1753,  Juni  18,  .  .  . 
Analyse  du  bismuth,  de  laquelle  II  rösulte  une 
analogie  entre  le  plomb  et  ce  söml-mötal  (M6ra. 
Par.  1753). 

*OeoffW»y  Salnt-Hilalrey  £  t  i  e  n  n  e. 

—  Prof.  d.  Zoologie  am  Jardin  des  Plantes 
in  Paris  von  1793  bis  zur  ägyptischen  Ex- 
pedition Napoleons,  wo  er  1798  Mitgl. 
u.  Grunder  des  Instituts  von  Cairo  war; 
nach  der  Rückkehr  von  dort  wieder  sein 
früheres  Amt  bekleidend  u.  seit  1 809  auch 
Prof.  d.  Zoologie  an  d.  medicin.  FacuHäl  in 
Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit 
1807  (BC)  (BN)  (BG)  (ABA%i^), 

geb.   1772,  Apr.  15,  £tampes,  Dep. 

Seine-et-Oise,* 

gest.  1844,  Juni  19,  Paris.** 
Sur  ranatomie  comparäe  des  organes  ^läctri- 
ques  de  la  rate  torpille,  du  g>'mnote  ^tourdis- 
sant  et  du  silure  trembleur  (Annal .  du  Museum, 
I,  An  XI,  Oilb.  Ann.  XIV,  1803).  Lei  univer- 
selle (attraction  de  sei  par  soi)  ou  Clä  appli- 
cable ä  J'interprötation  de  tous  les  pb^nomö- 
oes  de  philosophie  naturelle,  Paris  1839»  — 
Sehr  viel  Zoologisches. 

*  ffcb.  Aug.  15  {BC),        **  gest.  Jani  21  {AB,  1846). 

Georg,  Johann  Michael.  —  Von 
1758 — 59  preuss.  Husar  und  Infanterist, 
dann  Schichtmeister  im  Bayreuthischen, 
darauf,  nachdem  er  von  1763  —  66  Theo- 
logie u.  Jurisprudenz  studirt,  1 7 66  Dr.  Phil. 
u.  Privatdocent  in  Erlangen,  1768  Prof.  d. 
Philosophie  u.  Mathematik  am  Gymnas.  zu 
Bayreuth  u.  Regierungsadvocat,  1771  Hof- 
gerichts-Advocat,  1772  wirkl.  Processrath 
usw.,  endlich  1795  Director  d.  Regierung 
zweiten  Senats  in  Bayreuth  (M), 

geb.   1740,  Sept.  16,  Bischofsgrün,  im 

Bayreuthischen, 

gest.  1796,  Juni  14,  Bayreuth. 
Programm  vom  Donnerwetter,  Bayreuth  17^. 
Vier  Progrm.  von  den  Wolken,  Ib.  4771—78. 
Handscbrifllich  hinterliess  er,  ausser  einer 
sehr  grossen  Anzahl  juristischer  Scbriflen,  24 
Handbücher  malbemat.,  astronom.,  physikal., 
chemisch,  u.  mineralogischen  Inhalts  in  un- 
vollendetem Zustande. 

Georg  Toii  Trapezimt  (Trapezun- 
tius).  —  Kam,  von  Francesco  Barbaro 
berufen,  gegen  1430  aus  Griechenland  nach 
Venedig,  um  dort  Rhetorik  zu  Ichren,  ward 
dann  in  Rom  SecrelSr  des  Papsles  Eu- 
gen V.,  sowie  Prof.  d.  Philosophie  u.  Li- 
teratur, lebte  darauf  einige  Zeit  am  Hofe 


Königs  Alfons  V.  von  Neapel,  und  kehrte 

endlich  nach  Rom  zurück ;  daselbst  Prae- 

fectus  gymnasii  und  Secretarios  apostolicus 

(J)  (B)  (HH)  (BG), 

geb.   1396,  Apr.  4,  Chandace,  Kreta.* 

gest.  1485  od.  86,  .  .  .  Rom. 
übersetzte  (obwohl  fehlerhaft)  den  Alma^ 
des  Ptolem&iis  ins  Lateinische  (gedruckt  zu  Ve- 
nedig 4525  u.  1528).  De  nativitatibus,  Ib.  15». 

—  Viel  Philologisches  usw. 

*ySeiQ  Geschlecht  sUmmte  Aot  Trmpemnt. 

Oeorgi,  Johann  Gottlieb.  —  Phar- 
maceut,  als  solcher  zuletzt  in  Stendal,  ging 
1770  nach  Petersburg  u.  machte  im  Auf- 
trage der  Academie  verschiedene  Reisen  in 
Russland,  ward  dann  Adjunct  (1776)  und 
endlich  (1783)  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in 
Sl.  Petersburg  (Nov.  Act  Acad.  Petrop.  XV„ 
geb.   17119,  Dec.  31,  Wachholzhageo. 

Pommern, 
gest.  1801,  Oct.  %1   (A.  St.),  Peters- 
borg.* 
Bemerkk.  auf  einer  Reise  im  russisch.  Reich 

2  Bde.  4^  Petersb.1775.  Geograph.,  physiktl 
u.  naturbistor.  Beschreib,  d.  russisch.  Reichs. 

3  Bde.  Königsb.  1797-1802.  Nacht rttge  dtni. 
Ib.  1802.  De  natro  ruthenico  obss.  (Art  Acad. 
Petrop.  1777).   Analysis  chymica  agartci  fuc- 
tivi  et  boletorum  bovin!  atque  igniarii  (Ib.  1 77  9 
De  confervae  natura  disquisitio  chemica  Ib. 
id.).  Scrutamen  cbemicum  lichenum  para^iii- 
corum  (Ib.  1779).  Analyse  chym.  d*unec«prc( 
de  gqmme  r^sine  etc.   (Ib.  id.).   Esp^rieac«» 
relatives  ä  rinflaromabilitö  spontan6e  docbaD* 
vre  et  du  lin  (Ib.  id.).  Adipis  porcinae  receiK 
tis  et  rancidae  examen  chemicum  (Ib.  17M  «t 
81).  Scrutamen  ehem.  calcuU  accipenserisHB- 
sonis  seu  Belugae  (Ib.  1782).  Marmomm  qao- 
rundam  Imperii  Rossici  analysis  chemica  Ib 
id.).  Disq.  ehem.  substantiae  cujusdam  salioaf 
quam  Russi  fabricant  et  aurifabris  sub  noiDic« 
Salarka  vendunt  (Nov.  Act.  Ac.  Petr.  1,  I7»l 
Analysis  ehem.  aquae  fluvii  Nevae  Ib.  II.  1Th% 
Cinerum  clavellatoram  Rossiae  itemque  bete- 
Itnorum  examen  ehem.  (Ib.  III,  1785  .   Ett- 
men  ehem.  observationis  a  DeCaroai  cetebr»- 
tae,  de  gyjisi  cujusdam  transmatatione  incb«'«- 
cedonium  (Ib.  V»  1787).  Von  den  KucbeoMlx- 
Arten  russ.  Landseen  usw.  (Auswahl  ökoaoa 
Abbandl  d.  6kon.  Gesellsch.  in  Pelersb.  Bd  U 

—  O.  gab  bis  zum  Bd.  IV  diese  Schrift  n.-t 
Omaoi  u.  Schröter  heraus).  €  her  Selbst- Eat- 
zü.idungen  (Sehr.  d.  Berlin.  Gesellsch.  oatoH 
Fr.  IV,  1788). 

'  gest.  Not.  14  (JT.  II);  Not.  13  {XQB), 

Oerard,  James  Gilbert  —  Ant 
und  Chirurg  im  Dienst  d.  eogliscb-ostiod 
Compagnie.  Binider  des  Folgenden  .  BO  , 
geb.  1795, Aberdeeo,  Schottl . 

gest.  1835,  März3(,Sabbathoo.* 
Begleitete  von  1 81 8  bis  1821  seinen  Brad^r  aa' 
den  wissenschaftl.  Reisen  durch  den  Hiii»i«>« 


873 


Oenoven 


Oeoffroy. 


874 


4764.  Bxp^riences  sur  des  fleuves,  4760.  Ma- 
nuel des  Laboureurs  etc.,  43^  Nancy  4  764. 
Purification  de  l'air  croupUsant  dans  les  b6- 
pitauietc,  8*,  Ib.  4767.  Pont  de  bois  char- 
penle  borizontale,  sans  piles  ni  chevaletsetc, 
8*.  Ib.  4  770.  Connaissancedes  veinesd'bouille 
etc.,  8«,  Ib.  4  774. 

Geaorasiy  Antonio.  — Erst  Prof.  d. 
Eloquenz  am  Seminar  zu  Salerno,  dann 
Ad\ocat,  darauf  successive  Prof.  d.  Meta- 
physik, Ethik  u.  politischen  Ökonomie  an 
d.  bniv.  zu  Neapel  (BUN)  (MR), 

geb.  niS^Nov.     1 ,  Castigiione,  b.  Sa- 

lerno, 

gest.  n69,  Sept.  23,  Neapel.* 
Elementa  metapbysicae  in  morem  matbema- 
ticum  adornatn,  5  Vol.  8*,  Neap.  4  774.  Delle 
scienze  maiematiche,  Venezia  4776.  Pbysices 
e\perimentatis  elementa,  %  vol.  8^  Neap.  4  784 . 
—  Philosophisches. 

*  fett.  Sept.  20  {BO) ;  Sept.  22  {Tp,  I). 

OOTUNMUiei  ...  de.  —  Director  der 
Gruben  in  Languedoc,  Concessionur  der- 
jenigen in  Franche-Comt^.  Correspond.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  (B)  (BG)  (Q), 

geb.  .  .  .,  gest.  t780,  .  .  . 
Desmption  d'un  planisph^re,  cadran  et  ma- 
chine pour  observer  les  astres  par  le  meridien, 
1736.  Obs.  sur  an  mötäore  ignö  en  forme  de 
comete,  4  738.  Nouv.  correction  falte  auxpom- 
pes,  4  744.  Sur  un  niveau  construit  de  mani^re 
i|ue  ses  piöces  e.ssenlielles  soient  ä  l'abri  de 
venl,  4  744.  Correction  falte  ä  la  pompe  ä  feu, 
4  7U.  Trait6  de  la  fönte  des  mines  par  le  feu 
»lu  rharbon  de  terre,  2  vol.  4*,  Par.  4770— 76. 
<ifoin^trie  souterraine  pour  Texpleilation  des 
niiiies  etc.,  8*,  Montpellier  4  776.  Histoire  na- 
turelle de  la  Province  de  Languedoc  etc.,  5  vol. 
j^*,  Ib.  4  776—79.  Sur  l'exploitation  des  mines 
d  .\l9ace  et  comt^  de  Bourgogne  (M(^m.  savants 
Ht.  T.  IV,  auch  Oobet:  Recueil  des  anciens 
niinöraiogistes  de  la  France,  T.  II}.  Sur  les 
mines  d'une  partie  de  la  Corse  (Journ.  Min.  II, 
171^5).  Recherch.  pour  constater  l'origine  du 
plomb  m^tallique  trouvö  dans  le  D<^p.  de  TAr- 
dt*cbe    Ib.  IV,  4  796). 

GeoSk»ayy  £tienne  Frangois  (ge- 
nannt der  Aeltcre).  —  Erst  Pharmaccut, 
djnn  Dr.  Med.  u.  pract.  Arzt;  Prof.  d.  Che- 
\\\\i*  am  Jardin  du  Roi  seit  4  707:  Prof.  d. 
Phannacie  u.  Medicin  am  College  de  France 
sqW  1709;  Decan  d.  medicin.  Facultät^n 
Paris  seit  1726.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst  seit  «699  (Mem.Par,n^\)  (B) 
HM  (BG), 

geb.   <67S,  Febr.  4  3,  Pari.s 

gest.  1731,  Jan.      6,  Paris. 
An  medicos  philosophusmechanico-physicus, 
Parisiis  4  704 .  Observatlons  sur  les  di-ssolutions 
et  sor  les  fermentations  que  Ton  peut  appeler 
froides,  parcequ'ellpf«  sont  arrompagn(^c.s  du 


refrotdissementdes  liquides  dans  lesquels  elles 
se  passent  (M6m. Par.  4700).  Examen  deseaux 
de  Vichy  et  de  Bourbon-L'Archambault  (Ib. 
4  702).  Detail  de  la  mani^re  dont  se  fait  l'alun 
de  röche  en  Italie  et  en  Angleterre  (Ib.  id.). 
Maniöre  de  recomposer  le  soufre  commun  par 
la  r^union  de  ses  principes  etc.;  avec  quelques 
conjectures  sur  la  composition  des  mötaux  (Ib. 
4  704).  Trouver  des  cendres  qui  ne  contien- 
nent  aucunes  parcellesde  fer  (Ib.  4  705).  Ana- 
lyse chimique  de,  Täponge  de  la  moyenne 
esp^oe  (Ib.  4  706).  Eclaircissements  sur  la  pro- 
duction  artificielle  du  fer  et  sur  la  composition 
des  autres  mötaux  (Ib.  4  707).  Obs.  sur  les  ana- 
lyses  du  corail  etc.  (Ib.  4  708).  Exp^rtences 
sur  les  mötaux  faites  avec  le  verre  ardent  du 
Palais-Royal  (Ib.  4  709).  Obs.  sur  le  vitriol  et 
sur  ie  fer  (Ib.  474  5).  Du  changement  des  sels 
acides  en  sels  alcalis  volatils  urineux  (Ib.  4  74  7). 
Des  dilT^rents  rapports  observ^s  en  chimie 
entre  difTörentes  substances  (Ib.  4  74  8  et  4  720). 
Moyen  facile  d'arröter  les  vapeurs  nuisibles 
qui  s'öl^vent  des  dissolutions  m^talliques  (Ib. 
4  749).  Des  supercheries  concernant  la  pierre 
philosophale  (Ib.  4  722).  Sur  la  pr^paration  du 
bleu  de  Prusse  (Ib.  4723  et  4  725).  —  Medici- 
nisches ,  z.  B. :  Tractalus  de  materia  medica 
etc.,  3  vol.  8®,  Par.  1744. 

OeoA*oy,  Claude  Joseph  (genannt 
der  Jüngere).  —  Bruder  des  Vorigen.  Über- 
nahm die  Apotheke  seines  Vaters  in* Paris. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit  1705 
(Mem.Par.  175i;  fB)  (BN)  (BG), 

geb.   1685,  Aug.  8,  Paris, 

gest.  1752,  März  9,  Paris. 
64  Abhandl.  in  d.  M6m.  de  Paris,  meist  ehem. 
Inhalts,  z.  B- :  Obs.  sur  les  huiles  essentielles 
etc.  (4  707,  4  721  et  4  728).  Sur  le  nosloch  etc. 
(1708).  Sur  les  b^zoards  etc.  (4  74  0  et  4  2}.  Des 
differents  degrös  de  chaleur  que  Tesprit  de  vin 
communique  ä  l'eau  par  son  m^lange  (4  74  8). 
Sur  la  gomme  laque  etc.  (474  4).  Sur  l'huile 
d'aspic  (174  5).  Methode  pour  connaitre  et  66- 
terminer  aussitOt  la  qualit^  des  liqueurs  spiri- 
tueuses  qui  portent  le  nom  d'eau-de-vie  et 
d'esprtt  de  vin  (4  74  8).  Sur  la  natura  et  la  com- 
position du  sei  ammoniac  (4720  et  23).  Nouv. 
examen  des  eaux  de  Passy,  avec  une  möthode 
pour  les  imiter  etc.  (4  724).  Sur  uo  mötal  qui 
rt^sulte  de  Talliance  du  cuivre  et  du  zinc  (4723). 
Difr<^rents  moyens  d'enflammer  non-seulement 
les  huiles  essentielles,  mais  m^me  les  huiles 
naturelles  par  les  esprits  acides  (4  726).  Sur  le 
mdange  de  quelques  huiles  essentielles  avec 
l'esprit  de  \in  (4  727).  Examen  chimique  sur 
les  viandesetc.  (1729).  Nouv.  exp^riences  sur 
le  borax  etc.  (4  732).  Sur  l'^^m^ticitö  de  l'am- 
moniac,  sur  le  tartre  öm<^tique  et  le  kerm^ 
min^ral  (4  Abb.  4  734  —  36).  Moyen  de  con- 
g<>Ier  l'esprit  de  vin  et  de  donner  aux  huiles 
grasses  quelquesuns  des  caracl^res  dune  huito 
essentielle  (4  744).  Moyen  de  volatiiiser  Tbulle 
de  Vitriol  etc.  (4  742).  Difförents  moyens  de 
rendre  le  bleu  de  Prusse  le  plus  solide  ä  l'air 
et  plus  facile  ä  properer  (4  743).  Sur  la  terre 
d'nlun  etc.  (4  74  4,.  Sur  la  formation  artiOcielle 


879 


Oerhard 


Oarhard. 


SSO 


Ntmes  I8U— 4  881.  Darin  von  ihm  sehr  viele 
Aufsätze,  z.  B. :  Consiruct.  des  foroaules  pour 
\e  changement  des  variables  ioddpendantes, 
dans  les  fonctions  de  deux  variables  (T.  I, 
4  840 — 4  4).  Recherche  dtrecte  des  condttions 
de  Tc^quiÜhre  entre  des  puissances  dirigöes 
d'uno  mani^re  quelconque  dans  Tespace  etc. 
(Ib.).  Nouv.  forme  de  l'^quat.  de  la  chainette 
elc.  (Ib.).  Sur  les  condttions  d'<^quilibre,  dans 
un  Systeme  libre,  de  forme  invariable  (Ib.). 
Rech,  directe  du  terme  g6n6ral  du  döveloppe- 
ment  dune  puissance  quelconque  d'un  poly- 
nome  (T.  11,4  84  4— 42).  Sur  la  döterminat.  des 
orbites  descorps  c(^iestes  (Ib.).  Formules  pour 
la  d<^terminat.  de  Tobliquitö  de  l'^cliptique  et 
du  Heu  de  I'öquinoxe  (Ib.).  Solut.  d'un  pro- 
bldme  d'hydrodynamique  (Ib.).  Recherche  des 
valeivs  g^nörales  entiöres  des  inconnues  dans 
les  problömes  indöterminös  du  premier  degr^ 
etc.  (T.  in,  4843—43).  Recherche  des  iignes 
et  surfaces  qui  en  touchent  une  infinite  d'au- 
tres,  se  succedanl  suivant  une  loi  uniforme 
(Ib.).  Essai  sur  l'expression  analytique  des 
eourbes  indäpendamment  de  leur  Situation 
(T.  IV,  4  84  8—4  4).  Sur  la  throne  des  quan- 
lit<^s  negatives  (Ib.).  Döveloppement  en  s^ries 
des  fonctions  logarithra.  etexponentieIles(T.  V, 
4844—45).  Sur  un  nouv.  mode  de  discussion 
de  r^quat.  gön.  des  Iignes  et  de  celle  des  sur- 
faces du  S*^  ordre  (Ib.).  De  la  multiplicitä  des 
Images  d'un  mdme  objet,  considör^  ä-travers 
une  glace  posöe  obliquement  ou  r^fl^chie  par 
un  miroir  plan,  non  mötallique  (Ib.).  Consi- 
di^rations  philosoph.  sur  Tinterpolation  (Ib.). 
Applicat.  de  la  methode  des  moindres  quarr6s 
ä  hnterpolat.  des  suiles  (T.  VI.  4845—46). 
Reflex,  sur  une  niiHlioded'inU^gration  employöe 
par  Mr.  Kramp  (Ib.).  B\amen  de  l'hypothöse 
d'un  mouvement  sensiblement  rectiligne  et 
uniforme,  considöröo  comine  raoyen  de  par- 
venir  ä  la  ddterminat.  approch<^e  des  orbites 
des  Corps  ci^lestes  (Ib.).  Sur  divers  raoyens 
d'abr^ger  la  multiplication  (T.  VII,  4846—47). 
Recherche  des  ^quations  diflerentielles  du 
mouvement  des  astres,  de  leurs  integrales  prö- 
mi^res,  et  des  d(^mens  de  Torbite  etc.  (Ib.). 
Recherche  approximative  des  orbites  des  Corps 
cdestes,  au  moyen  de  Irois  ou  d'un  plus  grand 
nombre  d'observations  peu  distantes  (Ib.).  Re- 
cherche de  la  perspective  de  la  sph^re  (Ib.). 
Essai  de  la  dialectique  rationelle  (Ib.).  De  la 
loxodrome  sur  une  surface  de  rt^volution  quel- 
conque (T.  VIII,  4  847—48).  Sur  quelques  rec- 
ti6cations  approchöes  de  la  circonference  du 
cerclc  (Ib.).  Sur  les  fractiuns  continues  (T.  IX, 
4848—49).  Theorie  dldmentaire de  lacourbure 
des  ligoes  et  surfaces  eourbes  (Ib.).  Essai  sur 
la  thöorie  des  d^finitions  (Ib.).  Sur  un  cas  sin- 
gulier  que  prösente  Tapproiimation  des  raci- 
nes  des  dquat.  num6riques  (Ib.  X,  484  9— SO). 
Sur  une  nouv.  classe  de  probl^mes  Indöter- 
minösetc.  (Ib).  Solution  et  construct.  göomä- 
trique  do  probl.  XXIV  de  Tahthm.  univers. 
de  Vewtoa  (Ib.) .  Construct.  graphique  appro- 
cfaöe  du  probl.  da  la  duplication  du  cube  (Ib.). 
Essai  sur  quelques  cas  particuiiers  d'attraction 
(Ib.).  Demonstration  de  requilibre  d'un  po- 
lyMre  quelconque  etc.  (Ib.).   De  la  maoiöre 


dont  les  poissons  nous  voient  et  dont  nous  le« 
voyons  (T.  XI,  4  820  —  24).   Recherche  du  liev 
des  centres  des  sections  coniquea  assnjettU  i 
quatre  conditions  (Ib.).   D^monsirat.  dedcet 
theorömes  appartonant  ä  la  g6ometrie  de  la 
r^gle  (Ib.).   Exemple  de  Tapplicat.  de  la  sta- 
tique  ä  la  geomeirie  (Ib.).  —  Essai  sur  la  re- 
cherche  des  maxima  et  minima  daos  les  for- 
mules  integrales  indeterminees  (T.  XIII,  4Stf 
—23).   Procede  nouv.  pour  la  räsolutioD  de 
requation  generale  du  4°**  degre  ib.).    Re- 
cherche, par  un  procede  nouv.,  de  la  surlace 
et  du  volume  de  la  sphöre  et  de  ses  partim«» 
(Ib.).  Petit  traite  de  perspective  lineaire  {ih 
De  la  Vision  ä  travers  les  verres  plana  ou  eour- 
bes ä  faces  paralleles  (T.  XIV,  4823-24).  Re- 
cherche analytique  des  proprietes  les  plus  ^e- 
nerales  des  faisceaux  lumineux  directs,  reOe- 
chis  et  refractes  (Ib.).  Sur  les  caustiques  planem 
(T.  XV,  4824—25).    Sur  la  stabilite  de  l>qvi- 
libre  des  corps  flottans  (Ib ) .   Nature  et  pro- 
prietes  principales  des  sections  planes  de  toate 
surface  conique  du  2*»*  ordre  (T.  XVI,  4  825— 
26).    Sur  les  proprietes  de  Tetendue  qui  oe 
dependent  pas  des  relatlons  metriqaet  ib 
Demonstrat.  purement  geometriqoe  da  pnn- 
cipe  fondamental  de  la  theorie  des  cansllqnei 
etc.  (Ib.).  Sur  les  surfaces  causUques    Ib  . 
Formules  d'oplique  ä  trois  dimeosions  |lb 
Sur  quelques  lois  generales  qui  regissenl  \e> 
Iignes  et  les  surfaces  de  tous  les  ordrea  (T.  XVII. 
4  826—27).  Sur  la  mösure  de  Tiotenaite  de  la 
pesanteur,  au  moyen  d'un  pendule  ä  trois  ate« 
(Ib.).   Recherche  des  proprietes  cooimuDe«  i 
toutes  les  Iignes  du  2"*'  ordre  circoDSCriles  « 
un  meroe  quadrilatere  (T.  XVIII,  4  827-2^ 
Sur  quelques  demonstrations  da  panllel«^- 
gramme  des  forces  (Ib.).  Demonstrat.  de  deot 
tbeordmes  sur  les  caustiques  par  refractm» 
relatives  au  cercle  (Ib.).  Recherche  de  fi>>er 
des  miroirs  sph^riques  coovexes  et  conca«« 
(Ib.).   Double  theoreme  de  geometrie  ä  troi* 
dimensions  (T.  XIX,  4  828-29).    Sur  le  tb^s^ 
reme  d'Eoler  relatif  aux  polyedrea  .Ib.;    Du 
mouvement  de  la  lumiere  dans  ua  miliea  dcmt 
la  densite  varie,  dans  tous  les  sena.  sui««ai 
une  loi  math.  quelconque  (Ib.).    E&amea  et 
compiement  de  la  methode  de  Wevtas,  pour 
l'approximat.  des  racines  incommensarabl^ 
des  equations  numeriques  de  lous  les  de^r^ 
(T.  XX,  4829—30).  Essai  analytique  sur  la  m»- 
ture  des  queues  des  comdtes  (Ib  ).   D*  sur  V 
phenomene  du  mirage  (Ib.).    Des  ouixtma  et 
minima  dans  les  fonctions  d'uoe  oa  de  plv- 
sieurs  variables  (Ib.).   De  relimioatioo  eoire 
un  nombre  quelconque  d'equatioas  de  dezr-« 
quelconques  (T.  XXI,  4830—34).   De  la  re- 
cherche  du  plus  grand  dlviseur  el  du  plus  p^ 
tit  dividende  commuo  ä  tant  de  Dombrea  qu  «»a 
voudra  (Ib.).  De  la  courbure  des  courbe»  ^' 
nes  (Ib.).  De  la  courbure  des  surCices  cmut- 
bes  (Ib.). 

Gerhard  vou  Cremona,  vod  Sab*«" 
netta,  s.  Gherardo. 

Oerhard,  Carl  Abrabam.*  —  Dr 
Med.^  Geheimer  Ober-Ftnanz-y  Kriegs-  u 


881 


Omrliardt 


Gerhardt. 


882 


DomSoen-Ralh  in  Berlin  seil  1786;  hielt 
früher,  bis  gegen  1778,  Vorlesungen  über 
BergwerkswissenschaAen.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  daselbst  (GB,  M9^)  (M,n)  (EG), 

geb.  1738,  Febr.  S 6,  Lerchenbrunn  b. 

Liegnitz,  •* 

gest.  4  8Si,  März  9,  Berlin. 
Distinisitio  granatoram  Silesiae  alqoe  Hohe- 
miae,  4*,  Francof.  a.  0.  4760.  Triga  disserta- 
tioaam  physico-medicarum .  8*.  Berol.  4  768. 
Die  Btfreotraube  (Arbutas  uvae  ursi)  chemisch 
u.  medicinisch  betrachtet,  8*,  Ib.  4768.  Mate- 
ria medica  elc,  8^,  Ib.  4  766.  Beiträge  z.  Che 
mie  u.  Geschichte  d.  Mineralogie,  3  Bde.  8^, 
Ib. 4773^76.  Beobb.  u.  Muthmaassungeo  üb. 
d.  Granit  u.  Gneis,  8^,  Ib.  4  779.  Versuch  ei- 
ner Geschichte  d.  Mineralreichs,  2  Bde.  8^ 
4784—88.  Grundriss  d.  Mineralsystems  usw., 
8*,  Ib.  4  786.  Ahhandl.  über  d.  Umtvandl.  u. 
d.  Übergang  einer  Steinart  u.  Erdart  in  die 
andere,  8^  Ib.  4  788.  ~  Sur  les  montagnes  de 
la  Sil^sie  (M^m.  Berl.  4774j.  Sur  la  pierre 
chaageante  (Ib.  4776).  Sur  les  principes  de  la 
,  tourmaline  (Ib.  4  777).  Nouv.  m6thode  d'ex- 
traire  le  bleu  royal  de  toutes  sortes  de  coboit 
(Ib.  4779).  Considörations  gönörales  sur  les 
dilförences  du  fer  ei  sur  leurs  causes  (Ib.  4  780). 
Sar  le  rapport  qu'il  y  a  entre  les  terres  et  les 
pierres eiposöes  au  feu  de  fusion  etc.  (Ib.  4  784 ). 
Sar  une  nouv.  espöce  de  pierre  flexible  (Ib. 
4783).  Sur  la  transmutalion  des  terres  et  des 
pierres  etc.  (Ib.  4784).  Sur  lesobjets  auxquels 
it  faut  faire  attention  en  ^tablissant  des  mines 
(Ib.  4796).  Vber  die  in  Krystallen  oder  Kry- 
statlmassen  eingeschlossenen  festen  Körper 
(Abbandl.  Berl.  Acad.  4 84  4^4  5).  über  d.  Ent- 
steh, d.  faserigen  Stein-  u.  Erz-Arten  (Sehr, 
d.  Berl.  Gesellsch.  naturf.  Fr.  IV,  4  783).  Über 
d.  Porphyr  (Ib.  V,  4  784).  Über  Dendriten  in 
CbalcedoD  u.  Agat,  usw.  (Ib.  id.).  Vermischte 
mioeralog.  Beobb.  (Ib.*  VI,  4  785).  —  Ferneres 
ia  CraU'a  Annalen  (Dass  die  Grunderden  im 
Feuer  unverändert  bleiben ,  4784 .  Beiträge  z. 
Geschichte  d.  Basalte,  4  785),  Hdplher's  Maga- 
zin n.  BeUo's  N.  Beitrilgen  (Chymische  Beobb. 
über  d.  Verbindung  d.  Eisens  mit  d.  Kupfer, 
Bd.  11,  4  78S). 

*  Der  vm  das  prraMisehe  Bwywewn  Terdiente  Ober- 
Btii^iMiptnmm  Jo  h  an  Q  C  ar  1  Lud  wl  f  0«r  h  ard 
(geb.  1768,  Jan.  23,  Berlin,  gwt.  1835,  Juni  6,  Ber- 
lin) war  «ein  Sohn. 
**  feb.  FlBbr.  3  {NOt^. 

Oerhardi,  Marcus  Rudolph  Bal- 
thasar. —  Handlungsdiener  seit  1761; 
dann  4766  bei  der  Bank  in  Berlin  ange- 
stellt, zuletzt  Hauptbank-Buchhalter  (EG), 
geb.   1735,  MSrz    4,  Leipzig, 

gest.  4805,  Sept.  30,  Berlin. 
Handlehrbuch  d.  teatschen  Münz-,  Maass*  u. 
Gewichtskonde,  Berlin  4788.   Logarithmische 
Tafeln  für  Kaufleule,  Ib.  4788. 

Qerhardt,  Karl  Friedrich.  — Sohn 
eines  Fabrikanten.  Nachdem  er  von  4  834 
bis  4835  in  Karlsruhe,  Leipzig  u.  Glossen 

Poggendorffi  HaadwSiierbacfa. 


Chemie  studirt,  u.  von  4  838  an  einige  Jahre 
in  Paris  gelebt,  von  4844  bis  4848  Prof. 
d.  Chemie  an  d.  Facultät  d.  Wias.  in  Moot^ 
pellier;  dann  wiederum  mehre  Jahre  in  Pa- 
ris privatisirend  und  seit  4  855  Prof.  d.  Che- 
mie an  d.  Facultfit  d.  Wiss.  zu  Strassborg 
(Or)  (BG)  (G,\%h%), 

geb.  484  6,  Aug.  S4,  Strassburg, 
gest.  4  856,  Aug.  49,  Slrassburg. 
Pröcis  de  Chemie  organique,  i  vol.  8*,  Paris 
4  844—45  (Deutsche  Originalausgabe  unter  Mit- 
wirk, von  Bnd.  Wagaar,  8  Bde.  Leipz.  4  854— 
55).  Mit  A.  Laurent:  Comptes  rendus  men- 
suels  des  travaux  chimiqoes  de  Tötraoger  aiosl 
quo  des  laboratoires  de  Bordeaux  et  de  Mont^ 
pellier,  8^  Paris  4  845  (fortgesetzt  bis  4848). 
Mit  0.  Chaaeal :  Prteis  d'analysechimique  qua- 
litative, Ib.  4856.  —  Recherches  chim.  sur 
l'hell^nine  (Ann.  chim.  phys.  LXXII,  48S9). 
Sur  la  Constitution  des  sels  organiques  ä  Ta- 
cides  complexes  etc.  (Ib.  id.).  Consid^rations 
sur  les  Äquivalents  de  quelques  corps  simples 
et  compos^es  (Ib.  S6r.  III,  T.  VII et VIII,  4  848). 
Sur  la  Salicine  (Ib.  VII).  Sur  les  alcalis  orga- 
niques (Ib.  id.).  Sur  l'essenee  de  valöriane  et 
l'essence  d'estragon  (Ib.  id.).  Sur  Thellenine 
(Ib.  XII,  4844).  Sur  le  point  d'^boUition  dea 
hydrogönes  carbonös  (Ib.  XIV,  4845).  Sur  une 
noüv.  classe  de  compos^s  organiques  (Ib.  XiV 
et  XV,  4845).  Sur  la  cire  des  abellles  (Ib.  XV). 
Sur  les  nitrates  et  les  nitrites  (Ib.  XVIII,  4  846). 
Sur  les  combinaisons  du  phosphore  avec  Ta- 
zote  (Ib.  id.).  Sur  la  phosphamide  (Ib.  XX, 
4847).  Sur  les  Phosphates  da  plomh  (Ib.  XXIL 
4848).  Sur  les  huiles  essentielles  (Ib.  XXIV, 
4848).  Sur  les  acldes  organiques  anhydres  (Ib. 
XXXVII,  4858).  Sur  de  nouv.  combinaiHOos 
salicyliques(Ib.XLV,4864).  MItOakoon:  Sur 
les  huiles  essentielles  (Ib.  I,  4844).  Sur  ractde 
snlfocamphorique  (Ib.  id.).  Mit Lanrant :  Sur 
les  combinaisons  m^talllques  (Ib.  XIX  et  XX, 
4  847).  Sur  les  d^riv^  de  la  morphine  et  de  la 
narcotine  (Ib.  XXIV,  4848).  Sur  les  anilides 
(Ib.  id.).  Sur  la  compositton  de  l'orcioe  et  de 
ses  dörivös  (Ib.  id.).  Sur  la  oomposition  de 
rapos<^p^dine  ou  leucioe  (Ib.  id.) .  Mit  Oldessa: 
Sar  les  amides  (Ib.  XLVI,  4  856) .  ^  Ferneres 
in  d.  Compt.  read.,  in  Xrdauuui's  Journ.  und  in 
Liebig's  Annalen.  O.  übersetzte  einige  Werke 
von  liebig  und  einige  Jahresberichte  von  Ber- 
aalius  ins  Französische. 

O^rhardii  Carl  Immanuel.  —  Dr. 
Phil.,  Oberlehrer  folgweise  am  Gymnas.  zu 
Salzwedel  (4  840 — 55),  am  französ.  Gym- 
nas. zu  Berlin  (4854 — 57)  u.  am  Gymnas. 
zu  Eisleben  (Di$B)t 

geh.  484  6,  Dec.  S,  Herzberg. 
Explicatio  et  dljudicatio  praecipuorum  modo- 
mm,  qnibus  matheraatici  fundamenta  calcnit 
difTerentialis  Jacere  cooati  sunt,  Berol.  4887. 
Htstor.  Bntwickl.  d.  Princips  d.  Differential- 
rechn.  bis  auf  Leibniz  (Progrm.),  Salzwedel 
4  840.  Historie  et  orlgo  calcoli  differentialis  a 
Leflmitio  conscripta,  Hannov.  4846.  Die  Bnt^ 

56 


883 


floricka 


Oannain, 


8&4 


deck.  d.  DiffereiitialrecbD.  dorcb  Ltibnis  usw., 
Halle  4848.  Die  Geschichte  d.  höheren  Analy- 
sis ,  Ib.  4  855.  Gab  heraus ;  Leibnia ,  makhe- 
mat.  SchrifleD,  8  Bde.  8*.  Berlin  4849  u.  50, 
Halle  4855  u.  56. 

Oerioke,  Peler.  —  Dr.  Med,,  1723 
Prof.  extr.  d.  Medicin  u.  Philosophie  an  d. 
Univ.  zu  Halle,  4730  Prof.  ord.  d.  Anato- 
mie, Pbarmacie  u.  Chemie,  sowie  4744  der 
theoret.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Helmstädt, 
auch  Leibarzt  d.  Herzogs  v.  Braunschweig 
(A)  (Mh 

geb.  1693,  Apr.  4,  Stendal, 
gest.  4  750,  Oct.  8,  Helmstedt. 
Fundainenta  chymiae  ratiooalis,  Lips.  4740. 
De  laplde  philosophorum  seu  medicioa  uni- 
versal!, vero  an  falso,  Heimst.  4748.  Praele- 
ctiones  chymicae  extraordioariae ,  Ib.  4745. 
De  infleiu  lunae  in  corpus  humaaum,  Halae 
.  .  .  —  Viel  Medicinisches. 

a«rlok9,  Carl  Heinrich  Theo- 
dor. —  Dr.  Phil.,  technischer  Chemiker 
in  Leipzig.  Studirte  in  Leipzig  u.  Göttin- 
gen (Or), 

geb.  4  834,  Mai  4  6,  Gohlis  bei  Leipzig. 
Ober  Anw^snd.  d.  Chlorsilbers  in  d.  qualitativ. 
Analyse  mittelst  d.  LOtbrobrs  (Chem.  Cen- 
tralbl.  4  855).  Analysen  d.  Laumontit  aus  d. 
Sarnthal  (Lieb.  Ann.  LXXXXIX,  4856).  Über 
Sulfohcnzld  (Ib.  LXXXXVIU  u.  C,  4  856). 

OerlaSv  Jacob.  —  Lehrer  d.  Matbe- 
matik  an  d.  Fürstenschule  zu  Meissen,  dann 
Pfarrer  erst  in  Langenhessen  (bei  Zwickau), 
darauf  in  Hohenbrück  (A)  (L  A,  Müller, 
Gesch.  d.  Fürsten-  u.  Landesschule  in  Meissen, 
Bd.H,  Leipz.  4  789;, 

geb.   4  690  etwa, 

gest.  1756,   ...  Hohenbrück. 
Scbediasma  de  philosophia  Newtooiaoa  con- 
tra V.  Hartsoeekeram,  Missn.  4  733.  De  distan- 
tia  lentis  conveiae  ab  oculo,  in  qua  objectum 
sub  maximo  angulo  apparet,  Ib.  4  736. 

ClerUoh,  Friedrich  Wilhelm  An- 
ton. —  Lehrer  d.  Geschichte  u.  d.  pbilo- 
sophisch-mathemat.  Wissenschaften  an  d. 
Ingenieur -Academie  zu  Gumpendorf  bei 
Wien  (ONJ, 

geb.  4728,  Aug.  9,  Zelle,  Thüringen, 
gest.  4  803.  Apr.  47,  Wien.* 
Kleine  Erdbeschreib.,  darin  d.  Erklär,  d.  Erd- 
kugel, ihrer  Circul,  und  deren  Nutzen,  geo- 
metr.  Ausmessung  usw.  enthalten  sind,  Wien 
4  773  BestSligte  Vorschrift  über  d.  beste  Er- 
leucbtunK  einer  Ek>ene  mittelst  einer  Lampe, 
nebst  Ustaer's  Untersuchung  darüber,  Ib. 
4773.  Die  Bestimm,  d.  Gestalt  u.  Grösse  d. 
Erde,  wie  auch  d.  Vorrückens  d.  Nachtglei- 
clien,  Schwanken  d.  firdaxe  usw..  Ib.  4783 
De  Cochlea  (Act.  soc.  Jablonov.  V,  4775—79). 
—  ErCand  4  766  einen  Windmesser,  und  theiite 


4794  mit  Boauae  einen  Preis  bei  der  Pariser 

Academie. 

*  gett.  Apr.  16  {M.  II). 

OerllBS,  Christian  Ludwig.  — 
Dr.  Phil.,  erst  Lehrer  d.  Mathematik  am 
Lyceo  zu  Cassel  (4813  —  17),  dann  Prot 
ord.  d.  Mathematik,  Astronomie  u.  Physik 
an  d.  Univ.  zu  Marburg  (MAI)  (Justi 
(HSL), 

geb.  4788,  Juli  40,  Hamburg. 
DIss.  inaug.  Methodi  projectionls  orthographi- 
cae  usum  ad  caiculos  parallacticos  facilitaDdi« 
explicavit  etc.,  Gott.  4  84  3.    Grundriss  d.  ebe- 
nen u.sphSr.  Trigonometr.,Ib.4  845.  Probleou 
astron. :  elevationem  poli  tempusque  deCenni- 
nandi  per  aequales  stellarum  fiianim  altiia- 
dioes,  modo  indirecto  solotum,  Marb.  tS4  7 
Die  Höhe  Marburgs  über  d.  Meere .  Marb.  a. 
Cass.  4  839.  De  parallaxi  elationis.  Marb.  4sse 
Beitrüge  z.  Geographie  Kurbessens  usw.,  %  Hfte 
Cass.  4884  u.  89.   Die  Pothenot'scbe  Aufj^be. 
in  pract.  Beziehung  dargestellt,  Marfo.  lü«« 
Die  Ausgleicbungs- Rechnungen  d.  pract.  Geo- 
metrie oder  d.  Methode  d.  kleinst.  Quadrate 
mit  Ihren  Anwendd.  auf  geodttt.   AafjgabeD, 
Hamb.  4848.  —  Beschreib,  eines  oeoeo  Hüt- 
chens z.  AufhSng.  d.  Magnetnadel  in  Compa»- 
sen  (Sehr.  d.  Gesellsch.  z.  Befordr.  d.  gesammt 
Naturwiss.  In  Marb.  I,  4838).  Tafeln  f.  d.  Mit- 
tagsverbessr.  bei  Berecbn.  corr.  SonneabOhaa 
(Monatl.  Corr.  XXIII.  4844).   Epbameride  d 
Vesta  etc.  (Ib.  XXIV,  484  4).  Elemente  d.  Co- 
meten  v.  4  84  4  (Ib. id.).  Ober  e.  Satz  d.  spbar 
Trigonometr.   (Ib.  XXVII,  4848).    Ontersoci 
d.  Theilungsfebler  e.  Octant  (Ib.  id.).    Cbcr 
Parallaxen-Rechnung  usw.  (Ib.  id.).  CberVer- 
zeichn.  parabol.  Lehrbögen  (Diac^*''*  P^V 
technisch.  Joum.  XXXVni).  Der  gebrochen 
Krummzapfen,  als  Mittel  z.  Verwandt,  d.  roli- 
rend.  Beweg,  in  geradlinige  (Ib.  XXXXVII 
Auflösung  e.  trigonometr.  Anligabe  darcii  Rut- 
hen (Jahresb.  d.  Hamb.  Gesellsch.  z.  VerbrriL 
mathem.  Kenntn.  4880).   Ober  NelshaalbUifor 
(Pegg.  Ann.  XLVI,  4  889).  Fernere  Aoflsftltie  la 
d.  Zeitschr.  f.  Astron.  (I— III),  in  d.  Astroa 
Nachr.,  in  d.  Gott.  Anzeigen  usw.,  Beitrag  n 
Srseh  u.  Oruber's  Encyklopädie. 

a«rmahi,  Sophie.  —  Die  bM^rapk 

Lexica  der  Franzosen:    (BS)  (BN/  .'B6 
sowie  Libri's  Nekrolog  im  Jamm.  4r  Hv^ 
bats  vom  48.  Mai  4831,  geboi  durcbaus 
keine  nXbere  Nachricht  von  ibreii 
verhSItnissen;   sie  war  übrigens  on^ 
heirathety 

geb.  4776,  Apr.    4,  Paris» 
gest.  4  834.  Juni  47  oder  18, 
Recherches  sur  la  thöone  des 
ques,  4*,  Paris  4  834  (Gewaoo  ISIS  dM 
VapoUon,  infolge  der  akust.  W 
Bi's  zu  Paris,  ausgesetzten  aosserordeDll  ^ft» 
bei  d.  Academie.   Die  Preisschrift  ist 
zwei  früheren  Arbeiten  über  den  sali 
genstaod  vereinigt).  Rccberclies s«r  Is 


885 


Ctonnar 


Gfertt&er. 


886 


les  boities  ei  T^tandue  de  la  queslion  des  sur- 
faces  ^lastiqoes,  4*.  Ib.  4 SSO.  Examen  des 
principes  qai  peavent  conduire  ä  1a  connais- 
sance  des  lois  de  T^uilibre  et  du  monvement 
des  solides  älasUques  (Ann.  chim.  pbys. 
XXXVIII,  1 8t8) .  Sor  la  coorbure  des  surfaces 
«Mllfl^s  Journ.  VII,  48S4}.  Sur  la  mani^re 
donl  86  eomposent  les  valeurs  de  y  et  z  dans 

r^ualioD  -^—^-7-  =y*±pz"  et  celles  de  y'  et  x' 

daos  l'^quaUoD  ~^-y-'«Y'»±pZ'"  (Ib.  id.). 

Considöralions  sur  l'ötat  des  sciences  et  des 
lettres  aax  diff!6rentes  öpoques  de  leur  cuUure, 
Paris  4  8S8  (posthum). 

*  An  Bnutknbt.  Oett.  Juni  26  (BS)  {BN), 

flermar,  Ernst  Friedrich. — Dr. 
Pbil.,  Prof.  (exlr.  1816,  ord.  4  823)  d.  Mi- 
neralogie an  d.  Univ.  zu  Halle,  auch  Direct. 
d.  mioeralog.  Cabinets  daselbst  u.  Bergrath 

geb.  4786,  Nov.  3,  Glauchau,  im  Schön- 
burgtscben, 

gest.  4  853,  Juli  8,  Halle. 
Reise  durch  Oesterrelch,  Tyrul  nach  Dalma- 
tieo  usw.,  2  Bde.  Leipz.  4  844.  Lehrbuch  d. 
Mineralogie  (mit  J.L.H.Xelneoke),  Hallo  4824, 
t.  Aufl.  4887.  Grundriss  der  Krystallkunde,  Ib. 
4H3e.  Die  Versteinerungen  des  Mansfelder  Ku- 
pfer»obiefers.  Ib.  4840.  Die  Versteinerungen  d. 
Stein kohleogebirges  von  Wettin  u  Löbejiin  im 
Saalkreise,  8  Hfte.  Ib.  4  844— 53.  über  die  koh- 
lensaor.  o.  kleselsaur.  Manganerze  d.  Unter- 
harzes  (Sehweigg.  Journ.  XXVI,  4  8t9).  Noch 
einiise  Aufsätze  daselbst,  in  Leonhard's  Ta- 
scbeob.  4624  u.  24,  in  d.  Schrift,  d.  naturf. 
Gesellsch.  zu  Halle.  ~  Entomologisches. 

Gerr*|  Giovanni  Domenico,  s. 
Gierra. 

Oendorfi  Adolph  Traugott  von. 
—  Dr.  Phil.,  Herr  auf  Messersdorf  u.  Ren- 
gersdorf in  der  Ober-LausUz  (Ott)  (M,  W), 
geb.  4744,  März  20,  Rcngersdorf, 
ge«t.  4807,  Juni  4  6,  Messersdorf. 
Versocb,  die  Höbe  des  Riesengebirges  zu  be- 
»itromen,  Leipz.  4  772.  Verhallungsroaassre- 
^in  bei  nahen  Gewittern,  Görlitz  4  800.  Beob- 
achtungen d.  atmosphär.  Elektricitflt,  Ib.  4802. 
I  ber  einige  elektrische  Versuche  (Neue  Sehr. 
d.  Berlin.  Gesellsch.  naturf.  Fr.  Bd.  11.  4799). 
Meleordog.  Aufsütze  in  d.  ZiUau'cben  Nach- 
leae  '4  767),  Lausitz.  Provinzialblttttern  (4  784). 
Lnnsitser  Monatsschrift  (4  798-99).  ^  e.  stif- 
leie  4  797  die  Ober*Lausttz.  Gesellsch.  d.  Wiss. 


>i  Christian  Ludwig.  — 
Prof.  ord.  d.  Mathematik  an  der  Univ.  zu 
Giessen  von  1733  bis  4744,  gab  dann  seine 
Professur  auf  und  ging  nach  Petersburg, 
kehrte  aber  bald  zurück,  und  kam,  weil  er 
den  Landgrafen  von  Hessen  beleidigt  hatte. 


4748  in  Verhafl  auf  das  Schlo<;s  Blnrxburg 
bei  Braubach,  au.s  dem  er  erst  47  60  ci)t> 
lassen,  jedoch  noch  zu  Braubach  unter  po- 
lizeilicher Aufsicht  gehalten  wurde.  Aus 
dieser  Beschränkung  entwich  er  indess  bnlJ 
und  lebte  nun  im  Stillen  in  Wiesbaden, 
OfTenbach  u.  Frankfurt  a.  M.  (M), 
geb.  4  701,  Febr.  ..,  Gtessen, 
gest.  4762,  Aug.  4  3,  Frnnkfiirt  a.M. 
Tentamtna  systematis  novi  ad  mutationes  ha- 
rometrt  ex  natura  etaterts  aerei  demonsiran- 
das  etc.,  Francof.  a.  M.  4 733.  Methodus  nova 
ad  eclipses  terrae  et  appnl<;iis  lunae  ad  Stellas 
suppulandas  etc.,  GIssae  4740.  Exercitationum 
recentiorum  circa  roris  meteora  No.  4,  contt- 
nens  diss.  pecoliar.  ad  M.  Felkes,  anno  4746 
transmissam,  in  qua  phaenomena  roris  prae- 
cipua  enarrantur,  caussae  eorum  adaequate 
traduntur  etc.,  Offenbacl  4  748.  Descript.  and 
use  of  an  arithmetical  machine  invented  hy 
htm  (Phil.  Tr.  4735).  Methodus  nova  calculi 
ectipsium  terrae  specialis,  vel  quorumconque 
occursum  lunae  cum  stellis,  tarn  errantibus, 
quam  ioerrantibus (Ib.  4744).  Quadrantisastro- 
nomici  muralis  idea  nova  et  peculiarls  etc. 
(Ib.  4  747).  Mercurius  sub  sole  visus  etc.  4741, 
Nov.  5  (Ib.  id.  und  Act.  erudit.  4  74S). 

Oorstoaborgk,  Johann  Lauren- 
tiusJuliusvon.  —  Prof.  d.  Philosophie 
an  d.  Univ.  zu  Jena  (M.  \\), 

geb.   4749,  Mai  30,  Butlsledt,imWei- 

marischen, 

gest.  4843,  Sept.  5,  Jena. 
Beschreib,  einiger  Pantographen  usw.,  Jena 
4  787.  De  theoriae  et  praxeos  in  disciplinis  ma- 
Ihematicis  ditferentia  et  nexo ,  Ib.  4  788.  An- 
leit.  z.  bUrgerl.  Mtnirkunst,  ib.  4  798  Theoret.- 
pract.  Unterricht,  das  Wasser  durch  Röhren- 
werke zu  leiten  usw.,  2  Bde.  Ib.  4795  u.  96. 
Über  topograph.  Laodesvermc$suni;en  usw., 
Ib.  4796,  neue  Aufl.  4  809.  Anleit.  z.  roathe- 
mat. -topograph.  Zeichnungslehre,  Ib.  4  808. 
über  Anfertigung  von  Bergkarten  (Annal.  d. 
mineralog.  Gesellsch.  zu  Jena  4806). 

O^rstoer,  Franz  Joseph  von.  — 
Dr.  Phil.  Folgweise  Ingenieur  (1779),  Ad- 
junet  an  d.  Sternwarte  zu  Prag  (4784)  und 
Prof.  ord.  der  höheren  Mathematik  an  der 
Univ.  daselbst  von  4789  bis  4  823,  wo  er 
diese  Stelle  niederlegte ;  daneben  Studien- 
director  (4795—4823),  Prof.  d.  Mechanik 
u.  Hydraulik  am  polylechn.  Institut  in  Prag 
(4  806 — 32)  u.  Wasserbaudirector  von  Böh- 
men (4  8  4  4—28).  Mitgl.  d.  königL  Bdhm. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  (ABG.Vf,K%^l), 

geb.  4756,  Febr.  23,  Kommotau,  Böh- 
men,* 

gest.  1832,  Juni   25,  Mladiegov.** 
Einleit.  in  die  statische  Baukunst,  Prag  4789. 
Beobachtungen  ttber  d.  Gebrauch  d.  Barome- 

56* 


887 


QcntBor 


Oeaaer. 


ten  b«i  Höb^ooMMungeD,  Dresd.  4704  (Aocb 
io  d.  Werke:  Beobb.  auf  Reisen  nacb  d.  Rie- 
sengebirge von  Jiraeek,  Henke,  Graber  u.  Gent- 
ner,  Dresd.  4791).  Handbncb  d.  Mecbanflc, 
t  Bde.  4*,  Prag  4814,  neue  Anfl.  von  seinem 
Sobo  Irans  Anten,  Ib.  4883—84.  über  d.  Be- 
stimm, d.  geogr.  Langen  mehrer  Sltfdte  (Abb. 
d.  Bdbm.  Gesellsch.  d.  Wiss.  I,  4785}  Mercur 
vor  d.  Sonne  4788,  Mai  4  (Ib.  II,  4  786).  Leichte 
u.  genaue  Methode  tUr  d.  Berechn.  d.  geogr. 
LUnge  aus  Sonnenfinsternissen  (Ib.  IV,  4  788, 
auch  Bode's  Jahrb.  4  791).  Mercur  vor  d.  Sonne 
4789.  Nov.  5  (Neue  Abb.  usw.  I,  4791).  Ver- 
gleich, d.  Kraft  u.  Last  bei  Rädern  mit  Rück- 
sicht auf  d.  Reibung  (Ib.  id.).  Theorie  d.  Was- 
serstosses  in  Schussgerinnen  Hb.  U,  4  795). 
Versuche  über  d.  Flüssigkeit  d.  Wassers  bei 
verscbiedn.  Temperaturen  (It)  III,  4  798).  Theo- 
rie d.  Wellen  u.  Oeicbprofile  (Abb.  d.  kOnigl. 
Böhm.  GeselUcb.  1.  4804].  Mechan.  Theorie 
d.  oberschlücht.  Wasserrüder  (Ib.  II,  4  84  4). 
Ober  d.  Spirallinie  d.  Treibmascbinen  (Ib  V, 
1848].  Über  d.  hydrometnsche  Pendel  (Ib.  VI, 
1820).  Über  Festigkeit,  Elasticitttt  u.  Anwend. 
d.  Eisens  beim  Bau  d.  Kettenbrücken,  Prag 
4815.  über  d.  wechseldeit.  Anzieh.  d.  Saturns 
u.  Jupiters  wegen  erforderl.  Verbesserung  d. 
Beobachtungen  d.  Uranus  usw.  (Bode's  astr. 
Jahrb.  4  792). 

•  geb.  Febr.  W  (ON)  (2f ). 

**  Landgut  bti  Oitaebis,  B<»hinen. 

Ctorateor,  Franz  Anton  von.  — 
Sohn  des  Vorigen.  Prof.  d.  praci.  Geome- 
trie am  polytechn.  Institut  zu  Wien  1818 
— 25,  übernahm  hierauf  den  Bau  der  Bud- 
weis-Linzer  Eisenbahn,  die  er  indess  nur 
zor  Hälfte  vollendete.  Nach  zweimaligen 
Reisen  nach  England  baute  er  1834  die  Ei- 
senbahn von  Petersburg  nach  Zarskoje- 
Selo,  und  ging  spfiter  (1838)  zum  ferneren 
Studium  der  Bisenbahnbaulen  nacb  Nord- 
amerika (ABG,  IVA 

geb.   4793,  Mai    14,  Prag,* 

gest.  4  840,  Apr.  12.  Philadelphia, 
Lehrgegenstunde  d.  pract.  Geometrie,  Wien 
484  8.  Gab  das  Handbuch  d.  Mechanik  seines 
Vaters  heraus  und  setzte  ef  fort.  Die  inneren 
Coromunicationen  d.  Vereinigt.  Staaten  von 
Nordamerika,  2  Bde.  Wien  4842  (heraasgegeb. 
von  L.  Xlela).  —  über  d.  Festigkeit  d.  Körper 
(Pegf.  Ann.  XXVI,  1882). 

*  ftb.  1795,  .  .  .  ili), 

Qai'fMt,  NIccolo.  —  Apotheker  zu 
Palermo  (J), 

geb.   4  632, Palermo, 

gest.  1681,  Mai  30,  Palermo. 
Antidotariom  panormitaiium  pharmaco-chy- 
micum,  Panorm.  4679. 

OmboTi  Conrad.  —  Nachdem  er  in 
Straflsburg,  Bourg,  Parts,  Montpellier  und 
Basel  studirt,  in  Basel  auch  promovirt  hatte, 
pract.  Arzt  in  Zürich  und  voii  1544  an  auch 


Prof.  d.  Philosophie  am  dortigeo  Gymoi- 
sfnm  (J)  (LSL), 

geb.   1516,  März  26,  Zürich. 

gest.  4565,  Dec.  43,  Zürich.* 
De  thermis  et  fontabos  roedicatis  Helvetiae  el 
Germaniae,  Venet.  4558.  De  omni  reromfoi- 
silium  genere,  gemmis,  lapidtbus,  meUUiselc.. 
Tiguri  1555.  Commenlariolus  de  innariis  et 
obtter  de  aVm  etiam  rebus  quae  in  tenebris  lo- 
cent,  Ib.  1555.  Physicae  meditaliones,  scholia 
et  annotationes  in  aliquot  libros  ArisloleIH, 
Ib.  4  586.  —  Viel  Medicinisches  u.  Nahirbisto- 
risches,  besonders  Botanisches  (daher  «ohl 
der  deutsche  Plinius  genannt). 

*  An  der  Fett. 

OosaeTi  Johann  Albrecbt.  —  Ersi 
Apotheker  in  Gunzenhausen,  dann,  nach- 
dem er  in  Altorf  studirt,  1723  Dr.  Med.. 
Oberamtsphysicus  in  Gunzenhausen,  ilU 
Hofmedicus  u.  4734  Leibarzt  in  Stuttgart 
später  auch  Assessor  d.  Berggerichts  di- 
selbst  (MJ, 

geb.  4694,  Sept.  17,  Roth, Fursth. Ans- 

pach, 

gest.  1760,  Juni  4  0,  Stuttgart. 
Historie  cadmiae  fossilis  metallicae  si%e  ct>- 
balti  etc.,  4*,  Berolini  4  748.  llisl.-pb\siUl 
Beschreib,  d.  wUrtemberg.  Wildbades' us«  . 
Stuttg.  1745.  Noch  vier  solcher  Bninoenschrir- 
ten.  Selecta  physica-oeconomica  oder  Saoia.' 
von  allerhand  z.  Naturforschung  u.  üansk«!- 
tungskunst  gehörigen  Begeben heiteo ,  3  BJc 
8^  Ib.  1749—56.  Grossen  AntheU  an  d.  Ph^r- 
macop.  Wirtembergica,  Ib.  4744. 

OeftBor,  Johann.  —  Dr.Med.  (17» 
u.  Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Basel,  dann 
1733  Prof.  d.  Mathematik  zu  Zurick,  173« 
auch  Prof.  d.  Physik  u.  Cborberr  d.  Sllft^ 
zum  grossen  Münster  daselbst,  sowie  A.^ 
sessor  d.  Sanitälsralhs  (MJ, 

geb.   1709,  M9rz  28,  Zurieb, 
gest.  4790,  Mai      6,  Zürich. 
Meditationes  physicae  de  frigore,  Tignri  17J4 
Diss.  de  eihalalionum  natura,  raasaii  el  e0e> 
ctibus,  Basil.  4  739.  DIss.  de  priDcipiis  corpo- 
rum,  lü  pt.  Tiguri  4748—45.    De  cof|>or«K 
motu  et  viribus.  Ib.  4  746.   De  effecUbiis.  qiu 
a  virium  compositione  producnotur,  II  pt  th 
1747.  De  motibus  variatis.  Ib.  4749.  Di»  m- 
stens  de  motibus  variatis  sopplaiiieotttm.  6t 
viribus  centralibus.  Ib.  4  750.  De  aatera  et  vi- 
ribus fluidorum.  Ib.  4  754.    De  bydroecf-pw* 
coostantis  mensurae,  Ib.  4  754  f  Auch  daatock, 
Wien  4  771).    De  thermoscopio  bolaaioe.  lt. 
1755  (Französisch:  Diss.  sur  te  lbeniioai«<rr 
botaniqne,  Basle476l).  De  petrifiraCorufli  A'- 
ferentüs  et  varia  origine,  II  pt.  Ib.  4  7S2  e4  li 
De  triaogulorum  resolutione  primario  malbr- 
seos  ad  physicam  adplicatae  fundamattlo,  Itp^ 
Turici  4757  et  58.  —  Stiftete  4747  d.  natarlbr- 
sehende  Gesellsch.  in  Zürich,  in  derea  Sehn*- 
ten  auch  noch  Abbandlongan  von  il 


889 


Oetner 


Ohiriieri. 


890 


1  Johann  Augustin  Phi- 
lipp, —  Dr.  Med.,  Physicus  zu  Rothen- 
burg an  der  Tauber  (M,  Ii;, 

geb.  1738,  Febr.  tt,  Rothenburg, 

gest.  4  801,  Febr.  «8 

Versuch  einer  Brkllirung  der  Krystallisation 
üt>erbaopt,  Erlang.  4759. 

GoetriB,  Martin  Erici.  —  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  üniv.  zu  üpsala  (J)  (OrJ, 
geb.   4  594,  Febr.  t6,  Gefle, 
gest.  4  648,  Sept.  27,  Upsala. 
Notae  inAriitotaliamecbanioa.  Optica.  Ingeo- 
metriam  Enelidis  demonstrationum  libr.  VI. 

ÜMMt,  Joachim  Michael.  —  Erst 
Lehrer  an  d.  Landkadettenschule  in  Kopen- 
hagen, dann  Prof.  (ord.  seit  1777)  d.  Mathe- 
matik an  d.  üniv.  daselbst.  Mitgl.  d.  königl. 
Dan.  Gesellsch.  d.  Wiss.  seil  1779  (M), 

geb.   4745,  Aug.  23,  Krummendiek, 

Wilslermarsch,  Holstein, 

gest.  4786,  Nov.  29,  Kopenhagen. 
Aasfbhrl.  Abbaodl.  von  d.  Minirkunst,  erster, 
theoret.  Theil,  Kopeiib.  4  776.  Logarithmi  Brig* 
giani  numerorum  ab  unilate  ad  40000  etc.,  Ib. 
1784.  Begyndelsesgrunde  af  Arilhmetik,  Geo- 
metrie och  Plan-Trigonometrie,  Ib.  4  704  (Post- 
hum  von  J»  Ch.  Liademp).  Om  Vandeta  störste 
Virkning  ved  Underfalds-Hiul  (K.  Danske  Selsk. 
Skra.  Nya  Samml.  I,  4  781).  Anmttrkninger 
over  Beregningen  af  de  Mures  Styrke  som  ere 
adaatle  for  Sidetrykning  (Ib.  II,  4  784). 

Cfojeri  8.  Geier  und  Geijer. 

Ohalisi^  (Galigai).  —  Mathematiker 
in  Florenz  (JTJ. 

Blühte  um  1 5 4  5.  Aus  Tcscana  gebürtig. 
Practica  o  Somma  d'aritmetica  distriboita  in 
4  2  libri.  Firenze  4554  et  4594  (Vergl.  Libri, 
bist.  III,  445,  der  eine  lateln.  Ausgabe  von 
4  524  citirt). 

Oborarde  Oremoaete  (Gerhardus 
Cremoneusis  oder  Carmonensis).  —  Ma- 
thematiker, Astrolog,  Philosoph  und  Arzt 
'Boncompagni,  Bella  vüa  e  delle  opere 
di  Gkerardo  Cremonerue  e  di  Gherardo  da 
Sabionetta,  in  d,  AUi  deW  Accad.  de  nuovi 
Lineei,  Roma  1851  ti.  Compt.  rend.  XXXIY, 
4  852;  auch  Chasies,  Cnnipt.  rend.  XIII, 
184 •;  (BG), 

geb.   44  44,  ..  .  Cremona, Lombardei,* 

geal.  4 187,  .  .  .  Cremona. 
Lberaetzta  viele  (angeblich  69)  aslron.  u.  ma- 
tbem.  Werke  der  Araber  ins  Lateinische,  z.  B. 
den  AlmagestdesPtolem&ns  {Miyalfi  avvraiin], 
gedruckt  Nürnberg  454  5 ;  die  Astronomie  des 
eeber  (Gebri,  fliii  AfOa  Hispalensis . . .  libr.  IX 
de  Astronomie),  gedruckt  (nebst  P.  Aplaa's  In- 
atnimentom  primi  mobil is)  Nürnb.  45SA-,  AI' 

i's  de  causis  crepusculorum  (nebst  Voidaa' 


de  crepusculis),  gedruckt  Lissabon  4544;  eine 
anonyme  Algebra,  beraosgegebeo  von  Bea- 
oompagni  a.  a.  0.,  Rom  4854.  Andere  Über- 
setzungen werden  noch  handschriftlich  in  Pa- 
ris und  Rom  verwahrt. 

*  fob.  II tl  etwa,  Carnona,  ADdaluiIen,  nicht  Cre- 
moDa ,  Sablooeta  oder  Forli ,  la^  (offenbar  irrthfim<' 
lieh)  Joch  er,  der  ihn  auch  1183  in  Toledo  sterben 
Iftfst,  und  hinzufügt,  seine  Biographie  liege  hand- 
schriftlich in  der  Leipiiger  Bibliothek. 

Ohorardo  d«  Sabbioaotta. — Arzt 
u.  Astronom  im  XlII.  Jahrhundert,  aus  Sab- 
bionella (Sablonetta) ,  einem  Hecken  bei 
Mantua,  gebürtig;  vielleicht  Sohn  des  Vori- 
gen (Boncompagni  a.  a.  OJ  (BG), 

Lieferte  auch  viele  Übersetzungen  arabi- 
scher Werke  ins  lateinische  (die  zum  Theil 
mit  denen  des  O.  Cremonensis  verwechselt 
sind)  und  schrieb  ausserdem  eine  Theorica 
Planetarum,  gedruckt  zuerst  4^,  Ferrara4  47S, 
gegen  die  schon  Begiomontaiins  auftrat. 

Ghorlii  Fulvio.  —  Arzt,  erst  des 
Fürsten  von  Este,  dann  de.s  Herzogs  von 
Guastalla.  Vater  des  Folgenden  (TM), 
geb.    1670,  Juni     5,  Modena, 
gest.  4735,  März  15,  Guastalla. 
II  proteo  melallico  ossia  delle  trasformazioni 
superficiali  dei  metalli  e  delle  differenti  pre- 
parazioni  de'  medesimi  etc.,  Venez.  4  722. 

Gherll ,  Odoardo.  —  Dominicaner, 
erst  Prof.  d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu  Mo- 
dena, dann  (1778)  Prof.  d.  Mathematik  am 
königl.  Collegio  zu  Parma  (TM)  (BS), 

geb.   1730,  ....   Guastalla, 

gest.  1780,  Jan.  6,  Parma. 
GH  elementi  teorico-pralicl  delle  matematicbe 
pure,  7  vol.  4*,  Modena  4770—77. 

Ghelaldl,  Marino.  —  Ragusanischer 
Patricier,  zuletzt  Gesandter  der  Republik 
Venedig  in  Rom  (DD), 

geb.   4  566,  .  .  .  Ragusa, 

gest.  4  627,  ...:.... 
Proniotus  Archimedes  seu  de  variis  corporum 
generibus  gravitate  et  magnitodine  compara- 
lis,  Romae  4603  (Enthtf II  die  ältesten  Bestim- 
mungen über  das  speciflscbe  Gewicht  von  Me> 
lallen).  Nonnullae  propositiones  de  parabola, 
nunc  primuiD  inventae  et  in  iucem  editae,  Ib. 
4  603.  Apollonius  re<livivu8  seu  restilula  Per- 
^aei  incitnationum  geometria,  Venet.  4607. 
Supplomentum  Apollonii  Galli  seu  exsuscilata 
ApoUonii  Pergaei  tactionum  geometricarum 
pars  reliqua,  Ib.  4  607.  De  parabola  et  specolo 
ustorico,  4  607.  De  resülulione  et  compositione 
mathematica,  libri  quinqiie,  Opus  postbamum, 
Romae  4  630. 

Ghltllerii  Antonio.  —  Marchese, 
anfangs  Lehrer  d.  kanonischen  Rechts  an 
d.  Öffentl.  Schule  in  Bologna,  dann  folg- 
weise (nachdem  er  SO  Jahre  verheiralhet 
gewesen)   Cluniazensermönch ,   Weitprie« 


891 


Oiamboni 


QSMUL. 


892 


8ter,  Bischof  in  partihus  von  Azzotto  und 
Siiffragan  des  Erzbischofs  von  Bologna  (F) 

(Mz,  R), 

geb.  1685  etwa,  .  .  Bologna, 

gest.  4734,  Mai  16,  Borgo  Panigale.* 
Bphemerides  ab  anno  1721  ad  annum  1756, 
Bononiae1720.  Epherncridam  coolestium  mo- 
taum  Manfredi  errata  insigniora,  Venet.  1781 
(Wogegen  F.  X.  Zanotti  auftrat,  dem  wiederum 
G.  in  einer  zweiten  Schrift  antwortete).  Pre- 
dizione  (unbewührte)  della  cometa  dell'  anno 
1736^  con  varii  riflessioni  etc.,  Bologna  1737. 
Observation,  made  in  Italy,  of  an  eclipse  of 
the  moon  (Phil.  Tr.  1724). 

*  Seine  Villa  bei  Bolo^a. 

Olamboal,  Arrigo  (Enrico).  —  Cle- 
ricus  regularis  von  San  Paolo.  Lehrer  der 
Mathematik  erst  am  Barnabiten-Collegio  zu 
Macerata,  dann,  nach  einer  mehrjährigen 
Reise  durch  die  Vereinigten  Staaten  von 
Nordamerika,  an  d.  üniv,  zu  Perugia  (VPg) 
(Gn,  Ä.  LVIi;, 

geb.   1771, Perugia, 

gest.  1832,  Dec.  27,  Wien. 
Element!  di  matematica.  2  vol.  Roma  1818. 
Corso  elementare  dt  algehra,  dl  oritmetica  e 
di  geometria,  Ib.  (8.  Aufl.)  1826. 

Olanattaslo,  F  e  I  i  c  e.  —  Abate,  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Neapel.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (Rendiconto  di 
Napolim9), 

geb.   1759,  Oct.  20,  Solofra,Principalo 

ulteriore, 

gest.  1849,  Dec.  6,  Neapel. 
Sull  quadratura  dell'  iperbola  (Alti  dell.  Acead 
di  Napoli.  1).   Solazione  del  problema  IV  del 
primo  de  due  libh  perduti  di  ApoUonio  Pergeo, 
intitolato  de  inclinationibus  (Ib.  II). 

OlanelUy  Carlo*.  —  Jesuit,  Prof. 
erst  der  Physik  und  nächstdem  der  Mathe- 
matik an  d.  Brera  zu  Mailand,  dann,  nach 
Aufbebung  des  Ordens,  Prof.  d.  Algebra 
u.  Geometrie  an  d.  üniv.  zu  Pavia,  endlich 
wieder  in  Mailand  (Tp,  \)  (B)  fBG), 
geb.  1740,  Jan.  13,  Mailand, 
gest.  1810,  Juli  15,  Mailand. 
Diss.  de  igne,  Mediol.  1772.  De  fluxionibus 
earumque  usu,  Ib.  1772.  De  paradoxis  virium 
agentium  in  ratione  quavis  distantiarum  a  dato 
puncto  in  medio  non  resistente.  Ib.  1778.  De 
f^nium  tensione,  Ib.  1775.  Element!  di  alge- 
hra, Pavia  1778.  Eleraenti  di  matematica,  Ib. 
1781.  De  integratione  indeflnitinominii  (Mis- 
cell.  TRur.  IV,  1769).  Reflexions  siir  quelques 
s^ries  (M^m.  Turin  I,  1786). 

*  Francesco  {B). 

CMaattettasle,  Niccolo  Partenio. 
—  Jesuit,  lehrte  Philosophie  in  Reggio  u. 
Mathematik  in  Neapel  (J), 


geb.  1648, Neapel, 

gest.  1715,  Sept.  10,  Massa. 
Opera  omnia  poeltca,  naumachica,  piscatoria, 
nautica,  halieutica  etannuseruditus  etc.,  Na- 
poli 1715. 

Olaanlali  Tommaso.  —  Arzt a. Prof. 

d.  Philosophie  in  Ferrara  (BMJ  (BG), 

geb.   1548  etwa,  .  .  .  Ferrara, 

gest.  1630, 

De  substantia  coeli  et  stellarum  efficieolia  dis- 
putationes  aristoteiicae,  4*,  Venet.  1618. 

Olattfad,  Giovanni  Battista.  — 
Jesuit,  erst  Lehrer  der  Rhetorik  im  Coile- 
gio  zu  Palermo,  dann  Lehrer  d.  Mathema- 
tik u.  Philosophie,  sowie  des  Griechischen 
und  d.  Theologie  im  Collegio  zu  Rom  (J), 

geb.   1G0I,' Palermo, 

gest.  1672,  Nov.  19,  Rom. 
Physica,  1  vol.  4®,  Romae  1653.   Tractatus  de 
horologiis  (6.  excellirle  in  d.  Uhrmacherkaost). 

OibbSi  George.  —  Oberst  in  d.  Ar- 
mee der  Voreinigten  Staaten  (Sitiim.  Joum, 

xxv;, 

geb.   1776, 

gest.  1833,  Aug.  5,  Sundwick  Farms.* 
Method  of  augmenting  the  forceof  gun  powder 
(Sillim.  Journ.  I,  1818-19).  Connexion  be- 
tween  mu^^netism  and  light  (Ib.  id.).  On  the 
tourmaline  and  otber  minerals  of  ehester field, 
Massachusetts  (Ib.  id.).  On  the  dry  rot  (Ib.  II, 
1830).  —  Seine  reiche  Mineraliensammlung, 
die  er  von  1810—25  unentgeldlich  dem  Publi- 
kum Öffnete,  wurde  1825  vom  Yale  College  in 
New-Haven  für  25000  Dollars  angekauft. 

*  Sein  Laoduti  bei  Newtowo,  anweit  New-Tork. 

Oibbs,  Wo Ic Ott.  —  Dr.  Phil.,  Prof. 
d.  Chemie  u.  Physik  an  d.  Free  Academy 
of  New  York  City.  Studirte  Chemie  bei  H. 
Rose  in  Rerlin  (OrJ, 

geb.  1822,  Febr.  21,  New-York. 
Chemisch-minerelog.  Uatersuchungea  (Fogg. 
Ann.  LXXI,  1847).  Analysis  of  dost  ofaai- 
rocco  (N.  Sillim.  Journ.  XI.  1851).  On  Cahoiin' 
vjows  ofanisol  (Ib.).  Contributions  to  analy- 
tical  cbemistry  fib.  XIV,  1852).  MitF.  A.Oenth: 
Researches  on  the  ammonia-cobalt  bases  (Ib. 
XXIV,  1857).  ~  o.  ist  seit  1851  Mitherausge- 
ber von  Silliman's  American  Journ.  of  Science. 

Glbelill|  Jacques.  —  Dr.  Med.,  nach 
mehrjährigen  Reisen  in  Frankreich  o.  Eng- 
land, Conservator  der  öflentl.  Bibliothek  zu 
Aix  (Provence)  und  bestlindiger  SecretSr  d. 
academ.  Gesellschafl  daselbst  (BGJ, 

geb.   17ii,  Sept. ..,  Aix, 

gest.  1828,  Febr.  i,  Alz. 
Mölanges,  observations  et  voyages,  8^1791. 
—  Übersetzte  Verschiedenes  aus  d.  Englischen 
u.  Italienischen ,  z.  B.  von  Priaatloy, 


893 


Oiddy 


GSesecke. 


894 


usw.,  auch  eioen  Abriss  d.  Philosoph. 
TraosacUons  4  784—89. 

CMddy,  Edward  Gollins.  —  Pract. 
Arzt  zu  Penzance,  Secretär  d.  Roy.  Cornish 
Geological  Society  uod  Curator  ihres  Mu- 
seums (Phii,  Magag.  Vol.  III,  1833;, 

geb 

gest.  tS33,  Nov.  5,  Penzance. 
Meteorotogical  resultsoftbetemperature,  wiod 
and  wealher,  deduced  from  diurnal  observa- 
tions  made  at  Penzance  for  24  yeara  etc.  (Phil. 
Mag.  Vol.  in,  4  828). 

CM0b0l,  Christoph  Gottfried  An- 
droas.  —  Dr.  Phil.,  Privatdocent  an  d. 
Univ.  zu  Halle  (Or), 

geb.  4  820,  Sept.  4  3,  Quedlinburg. 
Kauoa  der  Vorwelt,  5  Thie.,  8*.  Leipz.  4847-- 
56.  GeeaDeutscblands,  S^Ib.  4850.  Geschicble 
des  Weltalls,  der  Erde  u.  ihrer  Bewohner,  Ib. 
4  850.  Jahresbericht  über  Geognosie  u.  Paläon- 
tologie, Berlin  4850.  Beitrtfge  zur  PalUontolo- 
lEie.  Ib.  1882.  Allgemeine  Paläontologie,  8^ 
Keipz.  2.  Aufl.  4852.  Deutschlands  Petrefacteo, 
H*.  Ib.  4852.  Muschelkalkversteinerungen  bei 
Lie&kau,  4*,  Berlin  4858.  Die  silurische  Fauna 
des  Unterharzes,  4*,  Ib.  4858.  —  Gab  heraus: 
Jahresbericht  des  oaturwissenschafll.  Vereins 
in  Halle.  I— V,  Berl.  4849—52;  mit  Sohallor: 
Das  Weltall,  populttre  Zeitschrift,  Leipz.  4  853 ; 
mit  W.  KaiBti :  Zeitschrift  für  d.  gesammt.  Na- 
turwissenschaften, Berlin,  seit  48S3.  —  Mehre 
rein  zoologische  Werke  und  viele  Aufsölze  gco- 
log.,  palttontolog.  u.  geof^nostischcn  Inhalts  in 
Xrseh  u.  Orabar's  Encyklopudie,  Oken's  Isis, 
LaenHard  u.  Brosa's  Neu.  Jahrb.  d.  Min.  u.  a. 
Zeitschriften. 

Otorr*  (Gerra),  Giandomenico.  — 
Jesuit,  Lehrer  d.  Mechanik,  Opiik  u.  Aslio- 
noiuie  an  d.  Brera  in  Mailand,  später  Leh- 
rer d.  Physik  am  Coilegio  zu  Savona  (CIU.  $) 
'OLJ, 

geb.   4728,  Oct.  28,  Genua, 

gest.  4813, Genua. 

Descrizlone  pratica  e  teorica  d'uo  roodello  di 
macbina  detto  il  compasso  per  Iscavare  fango 
e  arena  dal  porti  etc.,  Genov.  4  773.  —  Beob- 
achtete mit  seinem  Ordensbruder  Pasqnale  Bai 
den  Gameten  von  4  759  und  gab  darüber  eine 
Schrift  heraus. 

Otose,  Johann  Bmniauuel  Ferdi- 
nand. —  Dr.  Phil.  Erst  Pharnjaceut  in 
Beriici,  dann,  nach  kurzem  Aufenthalt  in  der 
Fabrik  des  Dr.  D  iag  ler  zu  Augsburg,  1 802 
Gehulfe  in  d.  kaiserl.  Apotheke  zu  Wien, 
darauf  folgweise  Adjunct  (1 803),  Prof.  extr. 
ffa05)  a.  ord.  (484  4)  der  Chemie  an  d. 
Univ.  zu  Charkow,  bis  484 ii  wo  er  als 
Prof.  ord.  d.  Chemie  und  Pharmacie  nach 
Dorpat  versetzt  ward  (RN)  (M.  Ii;, 


geb.  178  4,  Jan.  43,  Schaumburg  bei 

Küslrin, 

gest.  182  4,  Mai  22  (N.St.),  Mitau'.* 
Von  den  chemischen  Processen,  den  dabei  sich 
darbietenden  Erscheinungen  usw.,  Berl.  4804. 
Lehrb.  d.  Pharmacie  usw.,  4'  Bd.  in  2  Thln., 
Riga  4806 — 44.  Classification  des  substaitces 
väg^lales  et  animales  selon  leur  propriet^  chi- 
miques,  Moscou  4  810.  Über  d.  Daratell.  d. 
Benzoi^säure  aus  d.  Harn  d.  Pferde  (Tromina- 
dorflrsJourn.X,  4  803).  Überd.  Unsicherheit  d. 
blauen  Pflanzentincturen  als  Reagentien  usw. 
(Ib.  id.).  Pharmaceut.-chem.  Bemerkungen 
(Ib.  id.).  Über  d.  ehem.  Classißcat.  d.  Körper, 
besonders  d.  Baryts,  Strontians,  Kalks  u.  Talks 
Oehlen's  Journ.  II,  4  804).  Sur  la  natura  et  la 
formation  de  la  tourbe  (Mem.  Soc.  des  Natu- 
ralistes  de  Moscou,  I,  4  806).  Sur  rosmium, 
Tiridium,  le  rbodium  et  le  palladium  (Ib.  H, 
4  809).  E>e  Taclde  benzoique  dans  Turine  des 
Chats  (Ib.  id.).  Indices  de  sulfate  de  soude  etc., 
dans  le  Gouv.  de  Charkow  (Ib  id.).  Bestimm, 
d.  Vorbülln.,  in  welchen  die  KohlenstofTsüure 
sfeh  mit  dem  Kali  verbindet  (Grindol,  Russ. 
Jahrb.  d.  Pharm.  VI,  4808).  Von  d  Bild.  u. 
den  Bestandtheilen  der  Quecksilbermobre  u. 
d.  Zinnobers  (Ib.  id.).  über  d.  grüne  Satzmehl 
(Russ.  Jahrb.  d.  Chemie  u.  Pharm.  ~  das  er 
mit  Oriadel  herausgab  —  I,  4  809).  Über  ver- 
schiedene Lehren  und  Erfahrungen  WinterPs 
(Ib.  id.).  Analyse  d.  Charkower  Meteorsteine 
(6Ub.  Ann.  XXXI.  4  809).  über  chemische  No- 
menctatur,  chemische  Proportionslehre,  den 
Bachmuter  Meteorstein  (Ib.  L,  4  84  5).  über  ein 
(anj^ebltch)  neues  Metall  (Ib.  LXVIII,  4  824). 
L'eber  blaustturehaiti^ce  Öle  u.  Wasser  usw. 
(Sehweigg.  Journ.  XXXI).  Elektrochemische 
u.  phytochem.  Bemerkungen  (Ib.  id.).  Cbem. 
Untersuch,  d.  Wandtlechte  u.  d.  KOnIgschina- 
rinde  (Boherer,  Nord.  Ann.  d.  Chem.  I,  4  849). 
Über  d.  Bereit,  d.  Extracte  (Ih.  id.).  Beste 
Scheidungsart  d.  Eisens  u.  d.  Kohlensäure  in 
Mineraiwüss.  (Ib.  II,  4  84  9).  überd.  Ursprung 
d.  PoUasche  (Ib.  id.).  Überd.  blausäurehalt. 
Flüssigkeiten  'Ib.  id).  Systemat.  Übersicht  d. 
näheren  Bestandthl.  d.  Pflanzenkörper  rib.  111, 
4  820).  Beste  Methode,  das  Silber  aus  Hornsllb. 
abzuscheiden  (Ib.  id.).  über  vcrschiodn. Schei- 
dungsarten d.  Silbers  vom  Kupfer  (Ib.  id.). 
Darstell,  von  rein,  salpetersaur.  Silber  aus  ku- 
pferhalt. Lösungen  (Ib.  id.).  über  Extracttv- 
Stoffe  (Ib.  IV,  4  820).  über  Kaffeesloff  u.  Salz- 
gehalt d.  Quassia-Extract  (Ib.  id.).  Über  Ver- 
unreinig, d.  en^l.  Schwefelsäure  u.  d.  Schwe- 
fels (Ib.  VI,  4824). 

*  fiiira  {Seherer^  Nm^Än»,  VI,  1831). 

Oleseokei  Carl.  —  Sohn  des  Schnei- 
ders M  c  t  z  I  e  r  in  Augsburg  *,  trat,  nach« 
dem  er  einige  Zeit  in  Göltingen  sludirt  hatte^ 
in  Wien  als  Schauspieler  und  dramatischer 
Schriftsteller  auf  (l790-~4  80i),  ging  dann 
nach  Kopenhagen  und  von  dort  als  Mine- 
ralienhündler  auf  sieben  Jahre  (1806 — 4  3) 
nach  Grönland,  und  ward  bald  nach  der 
Hückkehr  in  Dublin  zum  Prof.  d.  Minera- 


1 


895 


Oilü. 


896 


logie  bei  d.  Roy.  Academy  daselbsl  und  zum 
S  i  r  eraaoDi  rOiV;  fGilb,A9m.is}iU,S,iS0) 

geb.   1761, Augsburg,** 

gest.  4  8.33,  MSrz  5,  Dublin. 
Über  dl«  mineralog.  Beschaffenheit  voa  Grön- 
laRd,  in  BiewetM's  Eacyklopildie.  —  Od  cryo- 
lit  (Ediiib.  Philosoph.  Journ.  VI,  4  832).  On  tbe 
geologteal  Situation  of  the  Beryl  io  the  County 
of  Down  (Ann.  Philosoph.  X,  48S5).  A  geologi- 
cal  eicursioo  lo  the  coanties  of  Galway  and 
Mayo  (Ib.  XI,  48t«).  —  Nach  ihno  benannte 
Alla&den  Gieseckit  (Ann.  Phil.  II,  4848). 

*  Den  Namen  Ol  es  ecke  flkhrte  er  erst,  nachdein  er 

Schauspieler  ftworden  (Olf). 
•*  geb.  177S, .  .  .  Augsburf  {ON). 

Olesel,  Karl  Franz.  —  Rector  d.  ver- 
einigt. Stadtsciiulen  zu  Delitzsch  (seit  i  858), 
früher  Lehrer  am  Gymnas.  zu  Torgau  (OrJ, 

geb.  4  826,  Nov.  H,  Torgau. 
Geschichte  der  Varialionsrechnung,  4' ThI., 
Torgan  4887. 

Olsllo,  8.  Lilio. 

CHI|  Emmanuele  Gervasio.  —  Je- 
suit, ging  als  Missionar  nach  Paraguay, 
kehrte  aber  bald  zurück,  und  wurde  dar- 
auf Lebrer  d.  ^Mathematik  und  Physik  am 
Collegio  zu  Cremona  fCBJ.sJ, 

geb.   1745,  Juni    24,  Villa  noya,  Span., 

gest.  4  807,  Febr.  4  4,  Cremona. 
Diss.  de  viribus  repulsivis  in  na  iura  exisienti- 
bus  etc.,  Placentiae  4  798.  Disq.  in  causam 
pbysicam  recentium  chemicorum  pro  elasti- 
citate  ai^ris  atmosphaerici  et  aliorum  fluidoruiu 
elastlcorum.  quae  gas  nuncupantur,  cunr)  ap- 
pendice  de  causa  fluiditalls,  Ib.  4799. 

OUberti  William.  —  Nachdem  er  in 
Cambridge  studirt  und  mehre  Rei.sen  ge- 
macht, von  4573  an  pract.  Arzt  in  London, 
später  Leibart  der  Königin  Elisabeth  u. 
des  Königs  Jacob  I.,  von  denen  beiden 
er  ein  Jahrgehalt  zur  Forderung  seiner  wis- 
senschafll.  Untersuchungen  bezog  (BD), 

geb.   4540, Colchester, 

gest.  4603,  Nov.  30,  London. 
De  magnete ,  magneticisque  corporibus  et  de 
magno  magnete  Telinre,  Physiologie  nova,  4^, 
London  4S«S,  Stettin  4SS3  (Das  Werk,  welches 
die  Lehre  vom  Erdmagnetismus  begründete) . 
De  mundo  nostro  sublunari  Philosophie  nova, 
4*,  Amsterdam  4484  (Posthum,  von  Baswell 
edlrt). 

CMlb•rt,Davies^— Dr.  Juris.  Wohl- 
habender Privatmann,  von  4  804 — 3 2  Par- 
lamentsmitglied. Seit  4794  Milgl.  und  von 
4827 — 34  Präsident  d.  Roy.  Society,  auch 
Priisidenl  d.  Cornish  Geological  Society  seit 
deren  StiAung  im  J.  4  8  4  4  (ASM.  XI J  (An.  R. 
i%^9)  (Abttr.WJ  (G.ltJ, 


geb.  4767,  MSrz  6,  St.  Brtb,  Comwall, 

gest.  4839,  Dec.  24,  Eastboume, Sossei. 
On  Ibe  mathematical  theory  of  sospeaiioa 
bridges  (PbiL  Tr.  482«  et  4834).  On  assi^iiAf 
8peci6c  names  to  all  such  foncCioos  of  simple 
elements  as  represeot  pbysicai  properties,  and 
Suggestion  of  a  new  term  in  mecbaniei  db. 
4827).  On  the  progressive  improveniaats  is 
the  efficiency  of  steam  eqgines  ioComwatt; 
with  investigations  of  tbe  raetbod  bestadapted 
for  imparting  angular  velocities  (Ib.  1881}.  Oa 
tbe  natura  of  negative  and  imagioary  quaot^ 
ties  (Ib.  id.). 

*  Hien eigentlich  Qiddy;Oilbertwmro«r der  Xwf 
seiner  Frau,  den  er  1  SIT  nnofthm,  ab  er  eine  rncft* 
Erbecbaft  TOD  ihr  antrat.  DaTlca  warder  FbaSca- 
name  seiner  Mutter. 

GUbeH,  Ludwig  Wilhelm. -- Dr. 
PbiL  (4794)  u.  Med.  (4  808),  Doceni  (4795  . 
ausserordentl.  (4795)  u.  ordentl.  Profes- 
sor (4  804)  d.  Physik  u.  Chemie  an  d.  Univ. 
zu  Halle,  dann  4  84  4  ordentl.  Prof.  d.  Pb)- 
sik  an  d.  Univ.  zu  Leipzig  bis  za  seine« 
Ende  (Choulantm  Gilb.  Arm.  IXXM  . 
geb.  4769,  Aug.  4  2,  Berlin, 
gest.  4  824,  M3rz  7,  Leipzig. 
Handbuch  lilr  Reisende  durch  Deutschlami. 
8  Bde.  8\  Leipz.  4794—98.  De  oatora.  coa- 
stitutione  et  historia  matbeseos  primae  vel  am- 
versalis  seu  metaphysices  matbematicae  ooo*- 
roent.  I  et  11,  Halae  4  795.  Die  Geometrie  aark 
Legandre,  Simpson,  Tan  BwiadaB«  Orager  a  U. 
▼inee&tlo  u.  den  Alten  dargestellt,  4'' Tbl..  Ib 
4  798.  Diss.  bi:»torico-critica  de  mistionom  che- 
micarum  simplicibus  et  perpetuis  rationibu* 
earunique  legibus  nuper  detectia.  4*,  Lipiiae 
484  4.  J.  e.  F.  ScbnUtar's  Gnindriss  d.  Eipe- 
riiiientalnaturlelire,  2.  Aufl.  Hamburg  4M4, 
3.  Aufl.  Leipz.  4842.  ^  Gab  beraua :  AnaaleQ 
d.  Physik,  7S  Bde.  %^  (den  leUteo  volleoöfi 
von  J.  C.  Poggendorff),  Halle  u.  spiter  L^pt 
4799—4824  (Darin  von  Ihm  sehr  viele  t ber • 
Setzungen,  Bearbeitungen,  Aiiazöge  n.  Beoacr- 
kungen,  auch  ein  Paar  Aufoütze,  z.  B.  *  laiff^ 
such,  über  d.  Ein  wirk.  d.  gescbloaa.  elekin- 
schen  Kreises  auf  d  Magnetnadel,  Bd  tWh 
4  820). 

OUborti  Pierre  Joachim.  —  logr- 
nieur  in  der  französ.  Armee ,  als  soldwr 
die  Napoleonischen  Feldzöge  in  Deolsrb- 
land  u.  Spanien  mitmachend.  ScbSler  d. 
£cole  polytechnique  und  d.  fcole  du  Ge- 
nie maritime  in  Paris  (BG), 

geb.   4  782,  Aug.  3,  Landemeau, 

gest.  4823,  Oct.  6,  Mans. 
Essai  sur  Tart  de  la  navigatioo  per  te  vapear 
4*,  Paris  4820. 

OlUi,  FilippoLuigi.  —  Extra-Kte- 
merer  des  Papstes  Pius  VU.,  dano  Dinct 
der  von  Papst  Gregor  XIII.  gegröadeiea 
Vatieaniscben  Sternwarte  n.  Beoeficial  der 
Basilica  Yaticana  (Tp.  V\), 


897 


Oillet  da  Lanmont 


OiUy. 


898 


geb.   4756,  März  U,  Corneto, 

gest.  1821,  Mai  15,  Rom. 
SuIle  macchine  igrometricbe,  Roma  i  775.  So- 
pra  il  fulmioe  caduto  in  Roma  elc.  Ib.  4  782. 
Diss.  fisico-storica  su  i  terremoti  di  Piediluco, 
Ib.  4  786.  Sopra  il  condattore  elettrico  inal- 
zato  sulla  basilica  di  S.  Maria  degli  Angeli  di 
Assisi,  Ib.  4  793.  Risultati  delle  osserv.  meteo- 
rologiche  falte  nell'  anni  4  805—8. 

OlUei  Ap  Lamnoaty  Fran^ois 
Pierre  Nicolas.  —  Erst  Officier  in  der 
französ.  Armee,  dann  1784  in  das  Corps 
des  Mines  tretend  und  darin  zuletzt  Gene- 
ral-Inspector.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris,  auch  Mitgl.  des  Conseil  consultatif 
des  arts  et  manufactures  etc.  (Q)  (QC), 

geb.   4  747,  Mai  28,  Laumont  b.  Mont- 

morency, 

gest.  4  834, Paris.* 

Usage  du  gaz  aoide  fluorique  pour  tracer  des 
dessins  sur  le  verre  (Journ.  d.  Min.  V,  4  796 
— 97).  Sur  plusieurs  produits  soupgonnös  dus 
h  une  con Version  de  la  chaux  en  silice  (Ib. id.). 
Essai  au  cbalumeau  du  bismutb  sulfurö  (Ib. 
VI,  4797).  Sur  les  ötoiles  sciDtiilantes  pro- 
duites  par  l'antimoine  oatif  trait^  au  chalu- 
meaa  (Ib.  id.)  Corrections  proposöes  par  lui 
ä  la  Lampe  de  Mr.  doHmnboldt  (Ib.  VIII,  4798). 
Sur  I'ophite  des  Pyrön^s  (Ib.  IX,  4  798—99). 
Sur  le  gisement  et  la  forme  des  replis  succes- 
sifs  dans  certaines  couches  des  substances  mi- 
aerales  etc.  (Ib.  id.).  Descript.  d'une  groupe 
des  crisiaux  de  cbaux  carbonat^e  triforme, 
pr^entant  la  disposition  des  molöcoles  qui 
composent  ces  cristaux  (Ib.  id.)  Sur  un  pro- 
c^e  pour  s^parer  l'antimoine  de  sa  gangue 
(Ib.  id.).  Sur  une  cod'version  tr6s  prompte  d'un 
mioöral  d*argent  murlaU^  en  argent  natif,  par 
le  seul  contact  de  quelques  morceaux  de  fer 
ou  de  zinc  (Ib.  X,  4804).  Sur  une  dissolution 
metallique,  formant  une  euere  jaune,  qui  pa- 
rott  et  disparoit  comme  celle  de  Hellet  (Ib.  id.). 
Sur  la  double  refraction  de  la  tei^sie  (Ib.  XIV, 
4808).  Sur  le  nouv.  procödö  du  tirage  des  mi- 
nes (Ib.  XIX,  4  806).  Sur  l'origine  des  pierres 
quartzeuses  roulöes  dans  la  mine  de  plomb  du 
Huelgoat  (Ib.  XXI,  4  807).  Sur  un  nouv.  minörat 
de  fer  piciforme  (Ib.  XXIII,  4808).  Surun  oxide 
naturel  vert  de  chröme  (Ib.  XXIV,  4808).  Sur 
l'origine  des  tuyaux  ou  puits  naturels  qui  tra- 
versent  les  bancs  calcaires  de  la  colline  de  St.- 
Pierre  ä  Maestricbt  (Ib.  XXXIV,  4  84  3).  Spath- 
fluor,  renfermantdes  pa reelles  d'antimoine  (Ib. 
id.).  Sur  les  eaux  minerales  des  Hautes  et  Bas- 
ses-Pyren^es  (Ib.  XXXVIII,  4845).  Surunesub- 
stance  jaune,  cristallisee  en  octaödre,  annoncee 
pouretredusuccin  (Journ.  phys.  XXXIX,  4  794). 
Sur  quelques  proprietös  des  pierres  calcaires, 
reiativement  ä  leur  effervescence  et  leur  pbos- 
phorescence  (Ib.  XXXX,  4792).  Sur  le  scelle- 
meot  du  fer  dans  la  pierre  (Ib.  LXII,  4806). 
Sur  le  lithion  (Ann.  chim.  phys.  VII,  4848).  — 
Nach  ihm  benannte  Hftfty  den  Laumontii. 

*  Beerdigt  1834,  Juni  3  {Reron  de  Ville/oit»  im 
MvniUur  mm»  2.  BtpU  1834). 


Poggendorff,  Hand wBrterb ach. 


OlUlag,  Christian  Gottlieb.  — 
Erst  Magist.  Phil.  u.  Adjunct  d.  philosoph. 
FacultStin  Wittenberg  (1763),  dann  (4767) 
Pfarrer  zu  Zeuden  bei  Wittenberg  (M)  (Ott), 

geb.   4  735,  Dec.  4  0,  Zittau, 
gest.  4789,  Jan.  4  4,  Zeuden. 

De  ortu  et  progressu  systematum  mundi  prae- 
cipuoruro,  Viteb.  4768.  De  terra  mobili  an  im- 
mobili.  Ib.  4  768.  De  argumentis,  quibus  mo- 
tus  terrae  vel  impugnatur  vel  defenditur.  Ib. 
4  764.  De  scriptura  s.  in  astronomicis  juxta  rei 
veritatem  pronunciante,  Ib.  4766. 

OiUist,  ;...M...  —Trat  4  8S7  als 
Seecadett  in  die  Marine  d.  Vereinigt.  Staa- 
ten ein,  ward  1833  Lieutenant,  4  836  Ge- 
hülfe beim  »Dep6tof  Charts  and  inslruroents« 
in  Washington  und  bald  darauf  Ober-Auf- 
seher dieser  Anstalt.  Er  bewirkte,  dass  der 
Congress  im  J.  t8iS  die  Errichtung  des 
»Naval  Observatory«  in  Washington  t>ewil- 
ligte,  zu  deren  Ausrüstung  mit  Instrumen- 
ten er  darauf  eine  Reise  nach  Europa,  na- 
mentl.  Deutschland,  unternahm.  Er  bewog 
auch  den  Congress  1849,  eine  astronom. 
Expedition  nach  Chile  anzuordnen,  um  da- 
selbst pach  Ch.  L.  Gerling's  Methode  die 
Sonnen-Parallaxe  zu  beobachten,  blieb  bis 
4  852  dort  und  veranlasste  den  Bau  der 
Sternwarte  zu  St.  Jago.  Ward  1856  Eb- 
rendoctor  in  Greifswald  (Or)  (JUJ, 

geb.  484  4,  Sept.  6,  Georgetown, Distr. 

Columbia. 
Report  on  the  erectton  of  tbe  Depot  of  Charts 
and  Instruments,  with  a  description  of  the  In- 
struments, 4  vol.  8*,  Washington  4845.  Magne- 
ticol  and  meteorological  observations  made  at 
Washington  etc.,  4  vol.  8*,  Ib.  4  845.  Astronom, 
observations  made  at  the  Naval  Observatory 
etc,  4  vol.  8^  Ib.  4  846.  The  U.  S.  Naval  Astro- 
nomical  Expedition  in  tbe  Southern  Hemi- 
sphere  during  tbe  years  4  849 — 5i,  6  vol.  4^ 
Ib.  4  858—59.  —  Notizen  in  Oonld'i  astronom. 
Journ.  II~IV. 

OilUszoon,  s.  A  e  g  i  d  i  u  s. 

Glllyi  David.  —  Geheimer  Ober-Bau- 
rath  in  Berlin  (GB.  4  795;  (M.  Ii;, 

geb.   4748,  Jan.  7,  Schwedt, 
gest.  4  80  8,  Mai   5,  Berlin* 

Grundrlss  d.  Vorlesungen  über  d.  Practische 
bei  verschiede.  Gegenständen  d.  Wasserbau- 
kunst, Berlin  4  795,  2.  Aufl  4  801.  Über  Erfin- 
dung, Construction  u.  Vortbeile  d.  Bohlendä- 
cber,  Ib.  4797.  Handbuch  d.  Landbaukunst, 
2  Bde.  8^,  Ib.  4798.  Pract.  Anweis,  zur  An- 
wend.  d.  Nivellirens  od.  Wasserwägens  usw.. 
Ib.  4804.  Anleit.  zurAnwend.d.Bohlendücher, 
Ib.  4  804.  Anleit.,  aufweiche  Art  Blitzableiter 
an  Gebäuden  anzubringen  sind,  Ib.  4798  u. 

57 


899 


Oilpin 


Oiobert. 


900 


4804 .  Mit  Eytelwein:  Pract.  Anweis,  zur  Was- 
serbaukuost,  4  Hfte.  Ib.  4  802-8. 

*  gnU  IbOO,  Aug.  3,  CarUbad  (Dr),  wo  er  auch  David 
Friedrich  heiut. 

Ollpln,  George.  —  Clerk  bei  der  Roy. 
Society;  von  «776  bis  478 f  Gehülfe  von 
Maskelyne  auf  d.  Sternwarte  zu  Green- 
Wieb.  Sonst  über  das  Leben  dieses  verdien- 
ten Mannes  nichts  bekannt  (RGE)  (Zeitschr. 
f.  Astron.  IL  S.tZ  6), 

geb.  .  .  .,  gest.  .  .  . 
On  the  expansion  of  fluids  (Phil.  Tr.  4792). 
Tables  for  reducing  quantities  by  weights,  in 
any  mixture  of^jure  spiritand  water,  to  those 
by  measures  (11)  4  794).  Observations  on  the 
Variation  and  on  the  dip  of  the  magnettc  needle, 
niade  at  the  apartments  of  the  Roy.  Society 
between  4  786  and  4  805  inclusive  (ib.  4806, 
auch  Vioholaon*!  Journ.  XVI,  4  807). 

Olmbenutt,  Don  Carlos  de.  —  Dr. 
Med.,  Vice-Direct.  d.  königl.  naturhistori- 
schen Museums  in  Madrid ;  machte  in  den 
Jahren  1802  und  4  803  als  Pensionär  des 
Königs  von  Spanien  eine  Reise  in's  Aus- 
land, und  table  später  grösstentheils  in 
Deutschland  (wo  er  in  München  Staatsralh 
mit  ansehnlichem  Gehalte  ward},  in  def 
Schweiz  (wo  er  das  Bürgerrecht  erwarb), 
in  Italien  u.  Frankreich  (ECJ  (DC), 
geb.  4765,  Sept.  4  9,  Barcelona,* 
gest.  4  834,  Oct.   4  2,  Bagn^res  de  Bi- 

gorre. 
Über  Schwefelätickgas  in  den  Mineralwüssern 
von  Aachen  und  Wiesbaden  (Oilb.  Ann.  XXI, 

4805,  aus  van  Xona*  Journ.  de  chim.  et  de 
phys.  T.  111).  Über  die  Dämpfe  des  Vesuvs 
(Bohweigg.  Journ.  XXXIII,  4814).  Instruction 
sur  les  moyens  propres  ä  prövenir  la  conta- 
gion  des  fiövres  ^pidömiques  (Ann.  de  chim. 
T.  XC,  4844). 

•  geb.  1770  etwa,  .  . .  (DC). 

CMnll,  Julius  Wilhelm.  — Dr. Phil., 
Director  der  öslerreichischen  Staats-Tele- 
graphen, früher  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ. 
zu  -Gratz.  Correspondir.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Wien  seil  deren  Stiftung  im  J.  4  8  48 
(IVA), 

geb.  4  804,  Nov.  4  2,  Prag. 
Das  Höhenmesseo  mit  d.  Thermometer,  Wien 
4  885.  Oberd.  Einfluss  d.  Luftdrucks  auf  d.  se- 
cundflr.  Verftndr.  d.  Fundamentalpuncte  luft- 
leerer Thermometer  (Banmgartner'a  Zeitschr. 
f.  Phys.  V,  4887).  Über  Legnnd'i  Untersu- 
chungen, die  Verrück,  d.  Scale  d.  Quecksil- 
berlhermometers  betreffend  (Ib.  id.).  tber  das 
4  887 ,  Nov.  4 1—4  4  zu  Gratz  beobachtete  Stern- 
schnuppen-Meteor (Ib.  id.).  Ober  d.  Magne- 
tischworden einer  Taschenuhr  und  ihre  Ent- 
ma^netisirong  (Ib.  id.).  tber  d.  verbesserte 
Thermo-Barometer  (Kolgtr,  Zeitschr.  f.  Phys.  I 


I,  4  840).  Über  d.  Gefrieren  d.  Wassert  aof 
Thermometern  (Ib.  id.).  Über  d.  Wirkoagd. 
Magnetism.  durch  verschiedene  Körper  Jb. 
id.).  Beobb.  über  d.  Grandels  der  Mar  (Steier- 
mark. Zeitschr.  VI,  4  839).  Übersicht  d.  ine- 
teorolog.  Verhtfltn.  von  Gratz  nach  Beobb.  io 
den  J.  4  837—48  (Ib.  IV— VII}.  Der  traaspor- 
table  Telegraph  f.  Eisen  bah  nzUge  (Sitzungsbe- 
richte d.  Wien.  Acad.  VI.  4854).  Dereleklro- 
chem.  Schreib-Apparatd.  Österreich.  Telegra- 
phen (Ib.  X.  4  853).  über  d.  Existenz  a.  d 
Natur  d.  elektr.  Ströme,  welche  in  Telegra- 
phen-Leitungen beobachtet  werden  (Ib.  XI. 
4  853).  über  d.  gleichzeit.  Fortpflanz.  zweier 
elektr.  Ströme  nach  entgegengesetzt.  Richtuo- 
gen  in  demselben  Leitungsdraht  (Ib.  XIV,  4854; 
Der  elektro-chera.  Schrei btelegrapb  auf  der 
gleichzeitigen  Gegencorrespondeoz  ao  tioer 
Drahtleilung  angewendet  (Ib.  id.). 

Oiobert I   Giovanni  Antonio.  — 

Prof.  erst  d.  Landwirthschafl  (1800),  dann 

(4  802)  d.  Chemie  und  Mineralogie  ao  d. 

üniv.  zu  Turin ;  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wis5. 

daselbst  seit  4  789,  später  auch  Mitgl.  d. 

Bergbehörde.  War  4798  Mitgl.  d.  provisor. 

Regierung  Piemonts  (Mem.  Turin.  XXXVIH. 

1835;, 

geb.   4  764,  Oct.  28,  Mongardino,  bei 

Asti, 

gest.  4  8^4,  Sept.  4,  MÜlefiori,  b.  To- 

'^  rin.^ 

Saggio  suir  imbiancamento  delle  tele ,  ToriM 
4  790.  Aonali  di  ecooomia  rurale,  civile  e  do- 
mestica,  3  vol.  8^  Ib.  4  794.  Des  eaai  suifu- 
reuscs  et  thermales  de  Vaudier  etc  ,  Ib.  4791. 
Trait6  sur  le  pastel  et  sur  Teilraction  de  Tin- 
digo,  Paris  484  8  (Auf  Kosten  des  Kaisers  la- 
poleon  I.  gedruckt).  Des  eaux  thermales  ei 
aciduMes  de  rEchaillon  en  MaurieoDe,  Taris 
4 823.  —  Diss.  sopra  il  quaesito :  Verificare ooa 
piü  accurati  mezzi  chimici,  se  Tacqua  sm  ua 
corpo  composto  di  diverse  arie ,  . . .  oppiare 
sia  un  vero  elemento  semplice  (Mem.  Accad 
Mantova  4792).  Ricerche  cbimico-ecooo«  »- 
torno  alla  seta  (Mem.  Soc.  Itai.  X,  I  t«S}.  Della 
tintura  del  cotone  e  filo  in  rosso  colla  robba 
(Ib.  XIII,  4807).  Sur  divers  corpt  marios  U- 
siles,  avec  des  recherches  sur  le*  acides  pbo^ 
phorique  et  prussique  et  Talcali  phlogisti^ae 
(Mem.  Torino,  IX).  Sur  le  phoaphorisaie  da 
iartre  vitriolö  (Ib.  id.).  Sur  la  combioaisoo  dt 
Toiigäoe  avec  I'acide  sulfuriqae  et  svr  qae«- 
qaes  propri^t^s  teonomiqnea  de  Peclde  sttMa- 
rique  oxig^nö  (Ib.  X).  Eiamen  chimique  de  !• 
doctrioe  du  phlogistique  (Ib.  id.).  Analfsedc 
la  magnteie  de  Baudissero  (Ib.  XlIIj.  S«r  fa- 
ction  que  le  fluide  galvanique  exeroe  sur  di(- 
förens  fluides  a^riformes  (Ib.  XI  Vj.  SefODO  ti*- 
pra  i  muzzi  i  piü  utili  per  migliorere  i  nottax 
vini  etc.  (Mem.  Soc.  Agraria  di  Torioo.  T.  II 
Ricerche  chimiche  ed  agronomicfae  letorB» 
agli  ingrassi  ed  ai  terrenietc  ib.  VeCVl>  Da- 
selbst und  im  Galen  darin  Georgico  dieser  Ge- 
sellschaft noch  mehr  AgronoaUscbes.  —  It-er- 


901 


Oioeni 


Girard. 


902 


setzte  Pdner^s  Färbekunst  ins  Italienische   — 
Einige  Notizen  in  d.  Ann.  de  chiin. 

*  fest.  Sept.  14  (BS)  (BO), 

Oloeal,  Giuseppe.  —  Hal(eser-Rit- 
Icr  u.  Kainmerherr,  Prof.  d.  Naturgeschichte 
an  der  ünlvers.  zu  Calania  (Tp.  UJ  (VCG) 
t  Cn,  R.  XXIV;  fBS)  (BN)  (BG), 
geb.   1747,  Mai  12,  Catania, 
gest.  1823,  Doc.  6,  Catania. 
Rclaziono  dell'  eruzlone  dell'  Etna  ovvenuta 
nel  (siugiio  del  1787,  Napoli  4787.   Saggio  di 
Liloiogia  vesuviana,  Napoli  4  790.    Rclazione 
(ii  una  pioggia  color  di  sangue  caduta  nel  lato 
tneridionale  dell'  Etna  (Phil.  Tr.  4  782). 

CMflJ«,  Plavio*.  —  Schifler  oder 
Lootse.  aus  dem  Dorfe  ^sitaiio  bei  Amalfi 
in  Neapel  gebürtig,  welcher,  man  weiss 
nicht  recht  wie,  jedenfalls  aber  sehr  mit 
Unrecht,  in  den  Ruf  gekommen  ist,  ums  Jahr 
1302  oder  4303  den  Compass  erfunden 
zu  haben,  denn  das  Instrument  ist  orien- 
talischen (chinesischen)  Ursprungs,  und 
war  schon  gegen  Ende  des  XII.  Jahrhun- 
ilorts  in  Europa  bekann  (7.  Klaproth, 
Lettre  a  Mr.  de  Humboldt  sur  tinvention 
f/f  la  houssole,  Paris  I834J, 

*  Von  Einigen  aach  G  i  r  i  oder  O  i  r  a  genannt,  mit  dem 
Vomaroeo  O  i  o  t  a  n  e. 

CMordanl  (Giordano),  Vitale.  — 
Führte  ein  wildes  Jugendleben,  tödtele  ei- 
nen seiner  Schwäger,  floh  deshalb  nach 
Venedig,  diente  dort  auf  der  Flotte  gegen 
die  Türken,  wurde  Secretär  des  Admirals, 
warf  sich  nun  auf  Mathematik,  ging  spUter 
nach  Rom,  wurde  hier  Mathematiker  der 
Königin  Christine,  1666  Lehrer  d.  Ma- 
thematik an  der  daselbt  von  Ludwig  XIV. 
Kt*stiflcten  Maler-  u.  Bildhauerschule,  4  685 
Prof.  d.  Malhematik  an  der  Sapicnza  und 
4  69  I  Mitgl.  d.  Arcad.  Acudemic  (J)  (NiAW) 
:B,  (BG), 

geb.  4  633,  Dec.  4  3,  Bitonto,* 
gest.  471t,  Nov.  3,  Rom. 
Coriu>  di  matematica,  che  comprende  Eaolide 
re^tituto,  fol.,  RomalASO,  4686.  Decomponen- 
(lis  ^avium  momontts,  fol.,  Ib.  4  685.  Fiinda- 
mentam  doctrinae  motus  gravium ,  fol. ,  Ih. 
I6S6,  4745. 

*  Terra  di  Bari,  Neapel. 

CMorgi|  Eusebio.  —  Priester  vom 
Orden  der  frommen  Schule,  Prof.  d.  Phy- 
sik u.  Hydraulik  am  Collegio  San  Giovan- 
nino  zu  Florenz  (Moj,  XW), 

geb ,  gest.  4  846,  ausgangs,  Florenz. 

.Schrieb  unter  andern  itl>er Blitzableiter  s. 
joeeU,  Annalt  VllI,  p.  4  78. 


Olorglnl,  Giovanni.  —  Erst  (4847) 
Adjunct  der  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Mo- 
dena,  dann  (1853)  Prof.  d.  Chemie  .im 
Lyceo  zu  Reggio,  Herzogth.  Modena  {BGJ, 
geb.  1 8  2 1 , . . .  Carpi,  Herzogth.  Modena. 
Nuovi  mezzi  di  redurre  i  metalli  nobill  e  spe- 
cialmente  i'argento  (Annuario  chimico  ita- 
liano).  Mem.  sii  di  un  liquido  atto  ad  inargen- 
tare  anche  senza  Tapplicazione  della  eleltri- 
cilä  (Zantedesoni ,  Mem.  di  Fisici ,  Chimici  e 
Naluralisti  Italiani).  Motodo  per  distruKjeere 
le  Impmnle  argentiferedalla  biancheria  e  dalla 
pelle  (0.  Polli,  Annali  di  chimica  applicala). 
Annlisi  di  un  aequa  minerale  solfiirea  e.Msfenle 
in  Gesso  (Indicalore  Modencnse).  Mein,  sii  i 
vini  faUi  senz'  uva  etc.  (Mem.  Soc.  apron.  di 
Reggio) .  Etc  —  Übersetzte  F.  Hdfer*!  Elc^merits 
de  chimie  minörale  ins  Italiünischo. 

Gioveae,  Giuseppe  Maria.  —  Ca- 
nonicus  von  Molfetia  und  (4781)  General- 
Vicar  dieser  Diöccse,  .spater  (1804)  Vitar 
der  Diöcese  von  Otranto.  Blilgl.  d.  Soc.  Ila- 
liana  (Mem.  Soc.Ital.XXll)  (Tp.W)  (BS) 
(BN)  (BG), 

geb.  1753,  Jan.  23,  Molfetta, 
gest.  1837,  Jan.  J,  Molfetta. 
Lettera  al  Sign,  abbate  Fortia,  intorno  alla  ni- 
trositä  naturale  delia  Puglia,  Milano  4 788 ;  auch 
in  Opusc.  scelt.  di  Milano,  V;  französisch  von 
Zimmenwum  in  seinem  Werke :  Voyage  ä  la 
nitriöre  naturelle  qui  so  trouve  6  Molfelta,  Pa- 
ris  4  789.  Della  forniazione  del  nitro,- o  de'  sali 
che  lo  compengono,  Modena  4  84  9.  Discorsi 
nieteorologi-campestri  (neun  in  Opasc.  scelt.  di 
Milano,  Vol.  Xlll— XX,  den  zehnlen  im  Giorn. 
letterario  dt  Napoli,  Vol.  XCIX-C).  Sulla 
piogga  rogsigna  (Opusc.  scelt.  XXII).  OüServ. 
elcttro-atmosferiche  e  baronietriche  insienie 
paragonata  (Mem.  Soc.  Hai.  VI  11, 4799).  Appen- 
dice  alle  suddette  ove  si  ragione  delle  aurore 
boreali  (Ib.  IX,  4  802).  De'  prognosticl  ragionati 
delle  annale  (Ib.  X.  4  803).  Proi^petto  compa- 
rato  della  pioggia  della  Puglia  (Ib.  XII,  4  805). 
Sopra  la  cadutn  delle  foglie  degli  alberi  in  au- 
tunno  (Ib.  XIU,  4  807).  Notizie  geologiche  e 
meteorologiche  della  Japigia  (Ib.  XV,  484  4). 
Sülle  due  Puglie,  Peucezia  e  Daunia,  e  della 
provincia  Priucipato  citra  (Ib.  XIX,  4  8S4),  — 
Ueber  die  Fata  morgana  (Oilb.  Ann.  XII,  4802). 

Olrardy  Albert.  —  Ilolllindiscber 
oder  niederländischer  Mathematiker,  von 
dem  man  nur  weiss,  dass  er  4  633  in  Ar- 
muth  starb  (A). 

Tables  de  sinus,  tangentes  et  secantes.  se- 
ien le  raid  de  40000  parlies,  avoc  un  trait^  «tuc- 
cinct  de  la  trigonom<^trie  etc.,  La  Haye  46S6. 
Fortiflcation  ou  architeclure  militaireetc.  sup- 
put^e  et  designöe  par  Baia.  lUroloiJ,  revue, 
augment^e  et  corrig<^e,  Amsterd.  4  627.  G^om6- 
trie  contenant  la  thdorie  et  pratique  d'icolle, 
ecrite  par  Sani.  XaroloiJt  revue,  augmentc^e  et 
corriK^e.  Ib.  46S7.  Invention  nouvelle  en  al- 
gdbre,  4629.  ~  Posthum  (ein  Jahr  nach  sei- 

57» 


903 


Oirard 


Oirard. 


904 


nem  Tode,  wie  die  Vorrede  sagt^) :  Les  oeu- 
vres  malMmatiques  de  Simon  BteTin,  revues, 
corrigös  et  augmentös,  4  vol.  fol.,  Leyde  4  634. 

*  Dfther  die  Angabe :  gett.  1634  {B)  {BG)  wohl  falsch. 

Oirard,  Pierre  Simon.  ~  Von  4789 
an,  wo  er  Ingenieur  des  Ponts-ct-Cbaus- 
s^es  wurde,  stieg  er  nach  und  nach  bis 
zum  Ingänieur-en-chof;  begleitete  Napo- 
leon nach  Aegyplen  und  führte  daselbst 
wichtige  hydraulische  Untersuchungen  am  . 
Nile  aus;  spSter,  von  4  802  bis  1820,  di- 
rigirte  er  den  Bau  des  Canals  de  TOurcq 
und  war  General-Oirector  d.  Fontänen  in 
Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  seit 
1815  (QCJ  (BC)  (BN)  (BG), 

geb.   1765,  Nov.    i,  Caen, 

gest.  4836,  Nov.  30,  Paris.* 
Traitd  analytique  de  la  r^sistaace  des  solides 
et  des  solides  d'^gale  rösistance,  auquel  on  a 
Joint  une  foule  de  nouvelles  exp^rieiices  sur 
In  force  et  r^lasticit^  spöciflque  des  bois  de 
chdne  et  de  sapin,  4*,  Paris  4  798.  Essai  sur  Je 
mouvement  des  eaux  couraotes  et  la  ßgure 
qu'il  convient  de  donner  aux  canaux  qui  les 
conduisent,  4*,  Ib.  4  804.  Sur  la  rösislance  de 
la  foDtede  fer  etc.,  8^  Ib.  4  844.  Considöra- 
tions  sur  les  canaux  et  sur  le  mode  de  Jeur 
concessioo,  8*,  Ib.  4834.  M(^in.  sur  le  caoal 
de  i'Ourcq  etc.,  2  vol.  4^  avec  alias  in-fol.,  Ib. 
4  834—43  (Noch  einige  Schriften  über  diesen 
Gegenstand).  —  Observation«  sur  la  vall<^e  d'E- 
gypte  et  sur  Texbaussement  säculaire  du  sol 
qui  la  recouvre  (M^m.  Linstit.  II,  An  VII). 
Sur  les  mouvements  de.s  fluides  dans  les  tubes 
cBpillaires  et  rinfluence  de  la  temp^rature  sur 
le  mouvement  (Ib.  XIII,  484  8).  Sur  l'^coule- 
ment  linöaire  des  diverses  substances  liquides 
par  des  tubes  capillaires  de  verre  (M6m  de 
Tacad.  I,  4848).  Sur  l^coulement  de  l'^ther  et 
de  quelques  autres  fluides  par  des  tubes  ca- 
pillaires de  verre  (Ib.  II,  4  84  9).  Sur  ies  atmo- 
sph^res  liquides  et  leur  influence  sur  Taction 
naturelle  des  molecules  solides  qu'elles  enve- 
loppeot  (Ib.  IV,  4  824).  Sur  l'öcoulement  de 
Tair  atmosphörique  et  du  gaz  hydrogöne  des 
tuyaux  de  conduile  (Ib.  VI,  4  826).  Sur  les  ca- 
naux de  nagitallon  considerös  sous  le  rapport 
de  la  chute  etc.  (ib.  VII,  4  827  [zwei  Abhandl] 
et  VIII,  4  829;  eine  vierte  Abhandl.  in  Ann. 
chiro.  pbys.  XXXII).  Application  des  princi- 
pes  de  la  dynamique  ä  revaluation  des  avan- 
tages  respectifs  des  divers  moyens  de  trans- 
port  (Ib.  VIII).  Sur  le  nivellement  gi^neral  de 
la  France  (Ib.  Id.).  —  Sur  Tattraclion  qui  se 
manifeste,  ä  des  distances  sensibles,  entre  des 
surfaces  solides,  mouill^es  par  un  liquide  dans 
lequel  elles  sont  submergdes  (Ann.  chim.  pbys. 
XXIX,  4  825) .  Sur  les  pouzzolanes  naturelles  et 
artificielles  (Ib.  XXXII,  4  826  et  XXXV,  4  827). 

*  Nach  Compt,  r9»d,  Tom  5.  Dee.  1S36;  ~  fett.  1%36, 
Not.  20  {BG)  and  noch  mehr,  fett.  Ib35,  Not.  21 
{BSi  {BH)  {BC)  Itt  ftitch. 

Oirard,  ...  —  Prof.  d.  Perspective 
an  der  £cole  des  Mines  zu  Paris  (QC), 


geb.  .  .  .,  gest.  4844,  .  .  . 

Perspective  Unfaire,  complötant  les  leconsde 
paysage,  Paris  4840. 

Olrardi  Philippe  Henri  de.  — 
Nachdem  er  während  der  Revolution  zwei- 
mal hatte  aus  Frankreich  fluchten  müssen 
und  successive  Maler  auf  der  Insel  llahou, 
Seifenfabrikant  in  Livomo,  Fabrikant  che* 
mischer  Producte  in  Marseille ,  Lehrer  der 
Chemie  und  Naturgeschichte  in  Nizza  und 
Montpellier  gewesen,  ging  er  nach  Paris, 
wo  er  bald  sein  grosses  mechanisches  Ta> 
lent  entwickelte  und  bis  zum  Sturz  des  Kai- 
serreiches blich.  Darauf  von  der  Österreich. 
Regierung  nach  Wien  und  später  von  der 
russ.  Regierung  nach  Warschau  gezogen, 
lebte  er  daselbst,  zuletzt  als  Chef  des  pol- 
nischen Bergwesens«  bis  4  844,  wo  er  nach 
Paris  zurückkehrte  (BG)  (DH), 

geb.    4775,  Febr.   4,  Lourmarin  (Vaa- 

cluse),* 

gest.  4  845,  Aug.  26,  Paris. 

Erfinder  der  Flachs-Spinnmaschine,  auf  Herfo 
Herstellung  Vapol4im  am  7.  Mai  4840  eiofo 
Preis  von  emer  Million  Franken  ausgesetzt  hal- 
te, den  er  jedoch,  baupistfohlich  wegen  der 
politischen  Ereignisse  des  J.  484  4,  nicht  er- 
hielt; erst  4  842  wurden  seine  Anrechte  auf 
diese  Erfindung  förmlich  von  d.  Society  dKn- 
couragement  pour  Tindustrie  nationale  aofr- 
kennt,  und  lange  nach  seinem  Tode  i485t  rr 
hielten  zwei  seiner  Erben  jeder  eine  Letbrtolt 
von  6000  frs.  als  Nationalbelohnuog  seioer 
Verdienste,  die  ihm  selbst  nur  Schulden  und 
gerichtliche  Verfolgungen  zugezogeo  battea 
Er  erfand  ausserdem  ein  achromatisches  Fern- 
rohr, worin  das  Flintglas  durch  eine  Fla$>.<- 
keit  ersetzt  war  (4  806  auf  der  Pariser  .\iisste  * 
lung  befindlich),  eine  rotirende  DampTmascbi- 
ne,  4  84  3  eine  Dampflcanone (früher  als FwUm. 
den  Röhrenkessel  der  Dampfmascbioe  «jh- 
rend  seines  Aufenthalts  in  Oesterreich!,  ein  mu- 
sikal.' Instrument,  Namens  •Tr^molopbooe- 
ein  Cbronotbermometer  (als  er  hi  War»«*lMi 
war],  ein  neues  hydroulisches  Rad,  eioen  Apf  *- 
rat  zur  Gewinnung  und  Abdampfung  des  Rur- 
keirübensaftes,  einen  anderen,  umspban««hr 
Körper  mit  fast  matbemat.  Genauigkeit  lo  K^ 
tation  zu  versetzen,  noch  einen  anderen  zur 
Erhitzung  der  Lufl  in  Hohöfen  und  viele  «c- 
dere  sinnreiche  Vorrichtungen.  Schrieb  11^- 
moire  au  roi,  aus  ministres  et  aox  cbaaihre« 
sur  la  priorit^  due  k  la  France  dans  lin^ei • 
tion  des  macbines  ä  filer  le  iin,  4*.  Psiris  4  a«« 
Instruments  m^teorograpbiques  etc.  Cois|4 
rend.  VIII,  4889  et  XIV,  4841}. 

*  g«b.  Febr.  0  {QC), 

CMrArd,  Heinrich.  —  Dr.  PhiL,  «^r^ 
Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Berlin,  liiw- 
Prof.  d.  Mineralogie  und  Geologie  erst  an 


905 


Oirardin 


Oiimoadi. 


906 


der  za  Marburg,  darauf  an  der  zu  Halle 
fDiss)  (GB.  iSifi), 

geb.  4  8U,  Juni  2,  Berlin. 
De  basallia  eorumque  et  valcanorum  rationi- 
bus,  Berol.  4  840.  Geognost.  Untersuchungen 
in  d.  norddeutschen  Ebene,  Hfl.  I,  Ib.  4  845. 
Geolog.  Wanderungen,  Tbl.  1,  Halle  4855.  Ver- 
bältnisse  des  Basalts  zu  den  Doleriten  (Pogg. 
Aon.  LIV,  4841).  Aufsätze  in  ▼.  Leonhard  u. 
Broim'f  Jahrbuch,  Karttan  u.  v.  Deohen'i  Ar- 
chiv, usw. 

Olrardliii  Jean  Pierre  Louis.  — 
Prof.  an  d.  Agriculturschule  des  D^p.  d. 
aqleren  Seine,  zu  Rouen ;  Mitgl.  d.  Aca- 
demie  und  d.  Soc.  d'Agriculture  daselbst; 
Corresp.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Or) 

(QCh 

geb.  4803,  Nov.  4  6,  Paris. 
Considöratiqns  gdnärales  sur  les  volcans  etc. , 
Paris  4  834 .  Elöments  de  min^ralogie  appliqu^e 
au\  scieoces  chimiques  etc.  (mitLeoooq),  2  vol. 
8*.  Ib.  4826.  Mömoires  de  chimie  appliqu6e  ä 
l'industrie,  ä  lagriculturo  elc,  8^  Ib.  1839. 
Chimie  agricole,  Cae^n  1844.  Le^ons  de  cbi- 
inte,  3°^  6dit.  2  vol.  8^  4845.  Manuel  de  chi- 
mie appliqu^e,  Bnixell.  4  851.  Sur  la  compo- 
sition  de  Talliage  qui  forme  la  cloche  d'argent 
a  Rouen  (Ann.  chim.  phys.  L,  4  832).  Proc4d6 
pour  reconnattre  l'existence  de  l'acide  sulfu- 
reux  dans  l'acide  hydrochlorique  du  commerce 
(Ib.  LXI,  1836).  MitBidard:  Analyse  des  cen- 
dres  vitrioliques  deForges-les-Eaux  (Ib. 
S^r.  m,  T.  IX,  1848).  MitDemselb. :  Sur  le 
guano  (Ib.  X,  4844).  MttPreiiier:  Sur  les  os 
auciens  et  fossiles  etc.  (Ib.  IX,  1843).  Mehre 
Aufsätze  in  d.  Compt.  rend. 

Olrod-OhaniraiiSi  Justin.  —  Trat 
in  den  Genie  militaire  und  wurde  nach  den 
französ.  Antillen  geschickt;  nach  der  Rück- 
kehr von  dort  nahm  er  seinen  Abschied  u. 
lebte  als  Privatmann  in  seiner  Vaterstadt 
(Q)  (BN)  (BG), 

geb.   4  750 Besannen, 

gest.  4  844,  Apr.  4,  Besannen. 
Recberches  chimiques  et  microscopiques  sur 
le  nouv.  ordre  de  plantes  polypiöres,  4®,  Paris 
1802.  Essai  sur  la  gäographie  physique,  le 
climat  et  Thistoire  natureile  du  D6p.  du  Doubs, 
2  vol.  8^  Ib.  1810.  Sur  une  mine  de  p^lrole 
qui  se  Irouve  pr6s  de  Porentruy  (Journ.  Min. 
III,  1796).  Sur  la  glaci^re  naturelle  de  Chaux, 
pr^s  de  Besannen  (Ib.  IV,  1796).  Conjectures 
sur  la  conversion  de  la  chaux  en  silice  (Ib. 
VIII,  1798).  Obs.  g<^olog.  sur  des  carriöres  de 
pterres  calcaires  et  situ^es  dans  le  D(ip.  du 
Doubs  (Ib.  XXVI,  1809).  Ferneres  im  Bull,  de 
la  Soc.  d'Encourag.  u.  Bull.  Soc.  philomat. 

Giro«  d9  Biizareliigii98 y  Louis 
Fran^ois  Charles.  —  Anfangs  Militair 
und  als  solcher  den  ersten  italienischen 
Feldzug  Napoleon*s  mitmachend,   dann 


Gutsbesitzer  in  der  Nähe  von  Buzareingues 
(D^p.  Aveyron),  auch  Maire  daselbst  und 
Mitgl.  d.  Conseil  g^nöral  dieses  Departe- 
ments. Corresp.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris 
(QC)  (BG)  (G.\%^%), 

geb.   4  773,  Mai    4,  St.-Geniez,  Dep. 

Aveyron. 

gest.  4  856,  Juli  25,  Buzareingues. 
Essai  sur  le  son  (Ann.  de  la  soc.  linnäenne, 
4  826).  Influence  des  d6boisements  sur  le  Sy- 
steme mötäorolog.  du  D6p.  de  l'Aveyron  (Feuitle 
villageoise  de  l'Aveyron,  4  835).  Manidre  de  d^- 
terminer  par  approximatlon,  h  la  fin  de  sep- 
tembre,  le  nombre  de  jours  de  pluie  du  mois 
d'octobre  suivant  (Ann.  de  TAgricult.  4  823  et 
1837).  Sur  les  divers  ^lats  atmosphöriques  de 
I'eau  (Ib.  1846).  Sur  les  caves  de  Roquefort 
(Ann.  chim.  phys.  XLV.  4830).  —  Viel  Agro- 
nomisches, Phanzen-  u.  Thierphysiologiscbes, 
Philosophisches,  Politisches  etc. 

Glrtoimor,  Johann  Joachim.  — 
Lehrer  d.  Mathematik  am  Gymnasium  zu 
St.  Gallen  (L.  Seh,), 

geb.   4  745, St.  Gallen, 

gest.  4800,  Febr.  20,  St.  Gallen. 
Logarithmische  Tafeln  zur  Abkürzung  kauf- 
männ.  Rechnungen,  4^  WInterthur  1794.  Die 
Lehren  d.  Rechenkunst,  2  Thle.  8®,  St.  Gallen 
1 790—91 .  Untersuchungen  über  Cardan'f  und 
Bombelli'a  Regeln  usw.,  8^  Ib.  1796.  (JberBo- 
de'f  Methode,  die  Höhe  der  Sonne,  des  Mon- 
des und  der  Sterne  zu  berechnen. 

Olrtanaer,  Christoph.  —  Dr. Med., 

seil  4787  in  Göttingen  privatisirend,  von 

wo  aus  er  viele  Reisen  nach  der  Schweiz, 

nach  Frankreich,  England  und  Schottland 

unternahm  (M), 

geb.   4760,  Dec.  7,  St.  Gallen,* 

gest.  4  800,  Mai  47,  Göttingen. 
Diss.  inaug.  de  terra  calcarea  cruda  et  calci- 
nata,  Gott.  4788.  Neue  chemische  Nomencia- 
tur  für  die  teutsche  Sprache,  8^  Ib.  1791. 
Anfangsgründe  d.  antiphlogist.  Chemie,  8^  Ib. 
1792,  2.  Aufl.  1795.  Über  Elementarfeuer, 
Caustlcityt  u.  Entstehung  d.  Farben  (Idohten- 
berg  u.  Fontar*!  Götting.  Mag.  Jahrg.  II).  Ver- 
suche über  d.  Berlinerblau ;  über  d.  Pyropho- 
rus;  über  d.  Niederschlagung  d.  Goldes  durch 
Kupfervitriol  (CreU,  Neueste  Entdeck.  X,  1 783). 
Cberd.  Untersuch,  der  Mineralwasser  (Ib.  XI, 
1783).  (Jber  d.  Auflösbarkeit  d.  Eisens  in  rein. 
Wasser  (Crell'i  Annal.  1788).  Naturhistor.  Be- 
merkk.  auf  e.  Reise  nach  d.  Schweizer  Gebür- 
gen  usw.  (Llohtenberg  u.  Voigt'i  Magaz.  IV, 
1786).  Maschine  z.  Athmen  künstlicher  Luft- 
arten  (Ib.  X,  4  796).  Die  Quelle  von  Vaucluse 
(Berlin.  Monatschr.  1788).  —  Medicinisches  u. 
Politisches. 

*  ffeb.  1760,  Not.  7,  ^est.  1800,  Mai  10  {8cK.N), 

Olsmondly  Carlo  Giuseppe.  — 
Priester  vom  Orden  der  fromnien  Schule, 


907 


Gitiler 


Glaser. 


908 


erst  Prof.  d.  Philosophie  u.  Malhematik  am 
Ordenscollegium  zu  Palermo»  dann  Lehrer 
der  Mineralogie  am  CoUegio  Nazareoo  zu 
Rom  und  zuletzt  Prof.  derselben  Wiss.  an 
d.  Sapienza  daselbst  (Tp.l)  (Gn, B.XXll) 
(BS)  (BGJ, 

geb.   1762,  Nov.    4,  Mcntonc, Monaco, 

gest.  f824,  Nov.  22,  Rom. 
Osservazioni  sopra  alcuni  mineroli  dei  con- 
torni  di  Roma,  Roma  4  816  (auch  Bibl.  ital.  V, 
4  817).  Entdeckte  4  808  auf  d.  Monte  Laziale 
das  Mineral,  welches  er  selbst  Lazialit, 
BnuiB-Heergäard  aber  4807  HaUy  n  nannte. 

Olssler,  Nils.  —  Lehrer  d.  Physik 
am  Gymn.  zu  Hemösand  und  Provinzial- 
Arzt  in  Wesler-Norrland.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Stockholm  (S)  (SLH), 

geb.   474  5,  Febr.  22,  Medelpad,  Torps 

Socken, 

gest.  4774,  Nov.  49,  Hemösand. 
Anledning  att  utröna  vattnet's  affall  i  Östersjön 
fOr  vissa  ar  (Vetensk.  Acad.  Handl.  4  747).  Be- 
rttttelse  om  nägra  jordb8fningar  i  Westerbot- 
ten,  Jümtland  och  Westernorrland  (Ib.  4  748, 
4  750  et  4  758).  Om  ett  eldsken  meddunder  och 
.jordbafning  (Ib.  4  763).  Ron  och  tankar  om 
solröck  (Ib.  4  767).  Observationer  i  Hemösand 
pä  Venus  i  Solen  d.  3.  Junii  4  769  (Ib.  4  769). 
Im  Ganzen  28  Abband!.,  darunter  viele  na- 
turhistorische. 

Glmitiiili  s.  Junetinus. 

le  GItto,  Pierre.  —  Pracl.  Arzt  folg- 
weise zu  Paris,  Noyers  und  Provins  (Ni, 

xxix;  (j), 

geb.  4  618 Charly,  b.  ChMeau- 

Thierry, 

gest.  4  684,  Juni  5,  Provins. 
L'anatomie  des  eaux  minörales  de  Provins, 
Paris  4  654.  Le  secret  des  eaux  minörales  aci- 
des  nouvellement  decouvert  par  le  moyen  des 
principes  chimiques.  Ib.  4667. 

OlAeser,   Friedrich  Gottlob.  — 

Vicebergmeister  zu  Voigtsberg,  bei  Oels- 

nitz,  im  Voigtlande,  zuletzt  Bergmeister  in 

Gross-Kammsdorf  bei  Saalfeld  (M.W)  (L), 

geb.   4749,  .  .  .  Gross-Karamsdorf, 

gest.  1804, 

Versuch  einer  mineralog.  Beschreib,  d.  Graf- 
schaft Henneberg  usw.,  Leipz.  4  775. 

Olaeser,  Christian  Gottlob.  — 
Dr.  Med.,  ward  4  80  4  Prof.  extr.  d.  Medicin 
an  d.  üniv.  zu  Wittenberg  (MAX), 

geb.   4776,  Juni  26,  Voigtsberg,  Voigt - 

land, 
gest.  4  804,  Sept.  9,  Wittenberg. 
E&perimentachemica  cum  tribus  minerisstan- 
oiferis  etc.,  Viteb.  4  798.  —  Medicinisches. 


OlalsheTi  John*.  —  Gebölfe  an  der 

Sternwarte    zu    Cambridge   (4836  —  45], 

dann  an  der  des  Hrn.  Reade  in  Stooe  u. 

des  Dr.  L  e  e  in  Hartwall  (ASM,  X Vly, 

geb.   184  9,  März..,  .  .  . 

gest.  4  846,  Mai   4  6,  .  .  . 
Conlinuation  of  the  investigatioo  for  tbe  cor- 
rection  of  the  elements  of  the  orbit  of  VesU 
(Mera.  Astr.  Soc.  XII). 

*  Sein  Älterer  Bruder  J  a  m  e  •  w«r  GehOlfe  ao  d.  Ster». 
warte  zu  Cambrid^  bis  1S3U,  daoo  aa  der  raGmo- 
wich. 

Olanvlll  (Glanvil),  Joseph.  ->  Erst 
Kaplan  im  Eion-Collegc,  dann  Rector  [Pfar- 
rer) zu  Wimbish  (Essex),  Frome-Selwood 
(Somerset)  u.  an  der  Abbey  Church  io  Balh. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  (WB)  (BD), 

geb.   4  636, Plymoulb,  Devon- 

shire, 

gest.  4  680,  Nov.  4,  Batb.* 
On  the  Mendip  lead  mines  (Phil.  Tr.  4667     A 
farther  account  on  the  Mendip  mines  Jb.  1669, 
Observations  concerning  the  Bath  Springs  tb 
4669). 

*  gest.  Oct.  4  (TA). 

Glareaatts  (eigentlich  Lorilus,  Lonti 
oder  Loreti*),  Heinrich.  —  Von  451", 
bis  4  521  Prof.  an  d.  Univ.  zu  Basel  er^l 
der  Mathematik,  dann  der  Philosophie,  dar- 
auf Prof.  d.  schönen  Wiss.  am  College  de 
France  zu  Paris  bis  4  524,  dann  wiederooi 
in  Basel  und  endlich  Vorsteher  einer  Schale 
für  schöne  Wiss.  zu  Freiburg  im  Bretspu 

(AR)  (J), 

geb.  U88,Maiod.MSrz28,Mollis,C«ot 

Gtams, 
gest.  l563,Maiod.März28,Freibur|c 

Brei5gaa. 
Isagoge  in  musicam,  Basil.  454  6.  De  geofcn- 
phia,  liber  unus,  Ib.  4  527.  Arithmetica  etoa- 
sica  operumBoethiidemonstrationibaset  fizi- 
risauctior,  Ib  4546.  DodecachordoD,Ib.  1S4: 
De  arte  musica,  Ib  4549.  De  ponderibus  H 
mensuris,  Ib.  4  550.  De  vi  aritbmeticae  prtcu- 
cae,  Frib.  4  550. 


*  Nannte  lich  nur  Olareanut  entweder  aack  i«« 
Canton  Glanu  oder  nach  teinet  Vaterv  Wohakau« 
„a  iflarea**,  am  Steinacker. 

Olaser,  Christoph. — Derooo^tr»- 
tor  am  Jardin  du  Roi  in  Paris  (unter  Val- 
lot)  und  Hofapotheker  Ludwigs  XH  . 
musste  Frankreich  verlassen,  weil  er  mit 
in  den  berühmten  Vergiflungsprocess  <k' 
Marquisede  Brinvilliers  verwickelt «4" 
(Höfer,  Gesch.  d.  Chem,  H,  290;, 

geb.  .  .  .  Basel,  gest.  .  .  . 
Trait<^  de  chiroie,  contenaot  une  m^tliode  rU>r 
et  facile  d'obtenir  les  pr^paratloos  de  cet  art 
les  plus  o^cessaires  k  la  ro^dicioe,  Pari»  4661 


909 


Glaser 


910 


viele  Aaflageo ;  deutsch :  Hodegiis  chymlcus 
oder  Chymiscfaer  Wegweiser  usw.,  Jena  1684. 

—  Nach  ihm  hiess  früher  das  (auf  einem  be- 
sonderen Wege  bereitete)  schwefelsaure  Kali : 
Sal  polycbrestum  Glaseri. 

Olaser,  Christoph  Jacob. —  Pfar- 
rer erst  in  Altorf,  dann  in  Nürnberg  (WN), 

geb.   1662,  Juli  24,  Mebrendorf,  bei 

Nürnberg, 

gest.  1721,  Oct.  f8,  Nürnberg. 
Lraniae  Noricae  strena  sacra  trianguli  coe- 
leslis,  quod  est  raruro,  illustre  admirandum 
phaenomenon,  annuum,  vespertinum,  in  oc- 
cidenta  plaga,  circa  nascentis  semper  anni  au- 
spicium,  primum  adspectabile  et  ultra  trime- 
stre  durabile,  Norinib.  1694. 

Olaser,  Jobann  Friedrich.  —  Dr. 
Med.,  pracl.  Arzt  erst  zu  Wasungen,  dann 
zu  Suhl,  wo  er  zugleich  Stadt-  und  Amts- 
physicus  ward;  1781  auch  Gotha'scher 
Bergratli.  Uitgl.  d.  Leopold.  Academie  (M), 

geb.  1707,  Sept.  3,  Wasungen, 

gest.  4  789,  Dec.  7,  Suhl. 
Preisschrift,  wie  das  Baubolz  in  den  Gebäuden 
zu  Abhaltung  grosser  Feuersbrünste  zuzurich- 
ten, Leipz.  1762.  Ausführl.  Beschreib,  d.  glück^ 
lieb  abgelaufenen  grossen  Feuerprobe,  welche 
mit  seinem  erfundenen,  Brand  abhaltenden 
Molzanstrich  öffeotlich  gemacht  worden,  Ib. 
177t  (Noch  einige  Schriften  Über  denselben 
Gegenstand).  Dcscriplio  mineralium  praeci- 
poonim,  quae  in  regione  urbis  Hennebergicae 
Sublao  reperiuntur  etc.  (Nov.  Act.  Acad.  Nat. 
Cur.  V,  1778). 

OUser,  Karl  Friedrich  Wilhelm. 

—  Löwenstein- Wertheim'scher  Ober-Fort- 
und  Bergrath  zu  Nürnberg  (M.  If  j, 

geb.  4  776,  Dec.  23,  Bayreuth, 
gest.  4806,  Juli     1,  Nürnberg. 
Versuch  einer  richtigeren  Bestimmung  u.  Be- 
Achroiboogd.  Bodens  In  architecton.  Hinsicht, 
Numb.  1802.  Beschreibung  einer  neu  erfun- 
denen Studir-  u.  Sparlampe,  Ib.  1796. 

01««ber,  Johann  Rudolph.  — 
Techoiscber  Chemiker,  der  folgweise  In 
Oesterreich  (Wien,  Salzburg),  am  Rhein 
'  Frankfurt,  CÖln)  und  zuletzt,  ungefähr  von 
4  6i8  an,  in  Holland  lebte,  hauptsächlich 
von  dem  Verkaufe  medicinischer  u.  chemi- 
<M:ber Arcana  (Adelung ^  Gesch,  d. menschi 
SarrheU,  Bd.  IV;, 

geb.   4  603  od.  4  604,  .  .  .  Karlstadt, 

Franken, 

gest.  4  668, Amsterdam. 

De  auri  Uoctora  sive  9aro  potabili  vero,  was 
»olche  sey  u.  wie  dieselbe  von  einem  falschen 
u.  Sophistischen  Auro  potabili  zu  unterschei- 
den osw.,  8*,  Amst.  1646,  1650,  1651.  Furni 
DO  vi  pbllosophici  oder  Beschreibung  einer  neu  ■ 


erfundenen  Destillirkunst,  Ib.  1 648, 1 649, 1 650. 
Opus  mlnerale  oder  vieler  künstlichen  und 
nützl.  Metallischen  Arbeitten  Beschreibung 
usw..  Ib.  4651.  Miraculum  mundi  oder  auss- 
führl.  Beschreib,  d.  wunderbaren  Natur,  Art 
u.  Eigenschafft  des  Grossmächtigen  Subjecli, 
von  den  Alten  Menstruum  Universale  oder  Mer- 
curius  Philosophoruro  genannt  usw..  Ib.  1653. 
Gründliche  n.  wahrbafTlige  Beschreib.,  wie 
man  aus  den  Weinhefen  einen  guten  Wein- 
stein in  grosser  Menge  eztrahiren  soll,  Nürnb. 

1654.  Pharmacopoea  spagyrica  oder  wie  man 
aus  den  Vegetabilien,  Animalien  u.  Mineralien 
auf!  eine  besondere  u.  leichtere  Weise  gute 
kräffligeu.  durchdringende  Artzneyen  zurich- 
ten u.  bereiten  soll,  Amslerd.  1654,  Nürnb. 
1654  (Dazu  drei  Appendices,  Amst.  1667  u. 
1668).  Apologetische  SchriRen,  Amst.  1655. 
Apologia  oder  Vertheidigung  gegen  Christoff 
Fanier's  Lügen  u.  Ehrenabschneidung,  Mainz 

1655.  Des  Teutsch- Landes  Wolfarth  usw., 
6Thte.,  Amst.  1656— 1660.  Miraculum  mundi 
continuatio,  ib.  1657.  Trost  der  Seefahrenden, 
Ib.  1 657.  Tractatus  de  Medicina  universal!  etc. , 
Ib.  1658.   Tractatus  de  signatura  Salium,  Me- 
tallorum et  Planetarum  oder  gründlicher  Un- 
terricht usw..  Ib.  1658.   Tract.  de  natura  su- 
lium  oder  ausführliche  Beschreib,  deren  be- 
kannten Salien  usw..  Ib.  1658  (Darin  das  nach 
ihm  benannte  Salz,  Sal  mirabile  Glaub e- 
ri,  schwefelsaures  Natron,  zuerst  beschrie- 
ben). Reicher  Schatz-  u.  Sammel-Kasten  oder 
Appendix  generalis  usw.,  Ib.  1658.    Libellus 
ignium  oder  Feuer-Bfichlein  usw..  Ib.  1663. 
Libellus  Dialogorum  oder  Gesprttch-Büchlein 
usw..  Ib.  1668.   Explicatio  oder  Ausslegung 
über  die  Worte  Saloroonis :  In  Herbis,  Verbis 
et  Lapidibus  Magna  est  Virtus  etc..  Ib.  1668. 
Novum  lumen  chimicum  oder  usw..  Ib.  1664. 
Von  den  dreyen  Anfängen  der  Metallen,  als 
Schwefel,  Mercurio  u.  Salz  der  Weisen  usw., 
Ib.  1666.  Kurlze  Erklärung  über  die  höllische 
Göltm  Proserpinam,  PI utonis  Hausfrauen  usw., 
Ib.  1667.   De  tribus  lapidibus  ignium  secreto- 
rum,  oder  von  den  drey  Alleredelsten  Gestei- 
nen, so  durch  drey  secrete  Feuer  gebohren 
werden,  Ib.  1667.  Colloquium  Nuncupatorum  . 
(Appendix  dazu).    De  Elia  Arista  oder  wa»s 
Elias  Arista  für  einer  sey  usw.,  Ib.  1668.   De 
purgatorio  Philosophorum  oder  von  dem  Feg- 
feuer der  Weysen,  Ib.  1668.  Glauberus  con- 
centratus  oder  Laboratorium  Glauberia num, 
darinnen  usw.,  Ib.  1668.  De  igoe  secreto  phi- 
losophorum oder  geheimen  Feuer  der  Weisen, 
lb.1669.  Delapideanimalietc,  Ib.  1669.  Cu- 
rieuser Tractat  vom  Gebrauch  u.  Nutzen  des 
Weins,  Korns  u.  HolUes,  Ib.  1686.  USW.  — 
Opera  omnia,  7  vol.  8*,  Amst  1661.  Glaube- 
rus coocentratus  oder  Kern  d.  Glaubertschen 
Schriften,  4*,  Leipz.  u.  Bresl.  1715. 

Olavimanfl,  Cornelis  Jan.  — 
Haupt-Ingenieur  der  Schiflbauer  in  Hol- 
land. Mitgl.  d.  königl.  Niederländ.  Instituts 
u.  d.  späteren  Acad.  d.  Wiss.  zu  Amster- 
dam (Or), 

geb.  4795»  Sept.  4  4,  Rotterdam. 


911 


Oleditioh 


Olocker. 


912 


Verhandeling  over  hei  Onderwys  in  de  mnel- 
kundiKO  Teekenkunst,  8^  Utrecht  4  825.  Over 
het  oxideren  van  het  koper  dat  tot  dublering 
der  scheepen  gebezigd  wordt ,  1834.  Verslag 
wegens  de  proeven  genomen  med  de  midde- 
len  van  Kyui,  Bnmett  en  Payne,  tegen  de  ver> 
vuring  van  het  bout  (Tijdschr.  voor  de  wis*  en 
natuurkund.  Wetensch.  1,  4  848).  Proeven  ter 
bepaling  der  stärkte  van  Metaal  (Ib.  II,  4849). 

Gloditfloh,  Johann  Gottlieb.  — 

Dr.  Med.,  Lehrer  am  Collegio  analomico- 

ehirurgico  in  Berlin,  Direct.  d.  botanischen 

Gartens  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst. 

Früher  Landphysicus  des  Kreises  Lebus  in 

der   Mittelmark    (M)    (Mem.  Berlin.  MS ^) 

(Schrft.  d.Gesellsch,  naturf.  Fr.  inBerlin.  \\), 

geb.   nn,  Febr.  5,  Leipzig,* 

gest.  1786,  Oct.  6,  Berlin. 
Snr  la  v^rltable  osteocolle  de  la  Marcbe  de 
Brandenbourg  (M6m.  Berl.  4748).  Relation 
succinte  conceinant  la  terre  de  Debrezin  pour 
servir  de  Supplement  ä  rbistoire  naturelle  du 
sei  minöral  qui  resiste  au  feu  (Ib.  4770).  Von 
d.  4  769  geschehenen  Entdeck,  d.  blaufarben. 
Kobalts  in  Schlesien  (Beschttft.  d.  Gesellsch. 
naturf.  Fr.  in  Berl.  II.  4  776).  —  Viel  Botani- 
sches u.  ökonomisches.  Nach  ihm  die  Gl e- 
ditschia  benannt. 

*geb.  1714,  Mai5(JVjr}. 

Oleiehen  (gen.  Rusworm*),  Fried- 
rich Wilhelm  von.  —  Nachdem  er  in 
roarkgräflich  Bayreuth*schen  Diensten  vom 
Fähnrich  (1734)  bis  zum  Heise-Oberstall- 
meister u.  zweiten  Chef  des  Oberstaliamts 
gestiegen  (1750),  legte  er  1756  seine  Stel- 
len nieder  und  lebte  als  Privatmann  auf 
seinem  Schlosse  Greiflenstein  zu  Bonnland 
unweit  Hammelburg  in  Franken.  Mitgl.  d. 
Gesellsch.  naturf.  Fr.  in  Berlin  (M)  (A), 
geb.  1717,  Jan.  14,  Bayreuth, 
gest.  1783,  Juni  16,  Schloss  Greiflen- 
stein.** 
Abhandl.  von  dem  Sonoenmikroskop  usw.,  4*, 
Nürnb.  4  784 .  Von  d.  Entstehung.  Bildung,  Um- 
bildung u.  Bestimmung  des  ErdkOrpers  (Aus 
Archiv  d.  Natur  u.  Physik),  Dessau  4782.  Von 
d.  Farben  d.  Schattens  (Act.  Acad.  Mogunt. 
A.  4778 — 79).  ~  Naturhistorisches,  besonders 
mikroskop.  Beobb. 

*  Nach  dem  Familiennamen  leioer  Mutter. 
**  ^eat.  Juni  18  {Sehr/t,  OMelUeh.  nat.  Fr.  m  Berl.  V). 

Olelner,  Franz.  — Jesuit,  Reetor 
d.  Univ.  Breslau  u.  Provinzial  seines  Or- 
dens ;  lehrte  auch  eine  Zeit  lang  Physik  an 
d.  üniv.  zu  Prag  (M), 

geb.   1718, Breslau, 

gest.  1783,  Dec.  24,  Breslau. 
Exercitationes  geometrico-analyticae  de  an- 
golis,  aliisque  fruslis  cyliodrorum,  quonim 
bases  suDt  tectiones  conicae  infioitorum  ge- 


nerum,  Pragae  4754.  Discursus  philosophicos 
de  controversis  quaestiooibus  ioter  Peripate- 
ticos  et  Atomistas  etc.,  Ib.  4  754. 

Olenok,  JohannGeorg.  —  Hoben- 
lohescher  Bauralh  u.  seit  1781  Director  d. 
Saline  zu  Ingelfingeu,  zuletzt  Raroiner- 
director  (M.  11^, 

geb.   1751,...  SchwSbisch-Hall, 

gest.  1802, 

Über  Abhaltung  des  wilden  Wassers  bei  Salz- 
brunnen, 4  778.  Aufsätze  im  Scbwib  Ma^ . 
Hanno V.  Mag.  und  d.  Schrft.  d.  Leipz.  Öko- 
nom. Gesellsch. 

Olenok,  Karl  Christian  Fried- 
rich. —  Sohn  des  Vorigen.  Erst  Pri\al- 
secretär  des  Fürsten  Friedrich  Ludwi;: 
von  Hohenlohe-Ingelfingen,  dann 
1803 — 6  Hohenlohescher  Justiz-  u.  Rem- 
amimann  zu  Niederhall  am  Kocher,  spati^r 
(1817)  Director  d.  Saline  Weissbach  umi 
bald  hernach,  zuro  Behufe  der  Anlage  oder 
Verbesserung  von  Salinen,  in  die  Dienste 
von  Actien-Gesellscbaften  u.  verschiedenen 
Regierungen  tretend;  seit  1828  in  Golha 
wohnhaft,  Gotha'scber  Ober-Bergrath  A 
rC.  1845;, 

geb.   1779,  Apr.  13,  SchwSbisch-Ha;i. 

gest.  1845,  Nov.  21,  Gotha. 
Entdeckte  durch  Bohrversuche  mehre  Siw- 
quellen  und  Sleinsalzlager,  und  veraolai^ 
dadurch  die  Anlage  neuer  Salinen,  4849  Lud- 
wigshall  bei  Wiropfen  am  Neckar  iHe«^<«cn- 
Darmstadt),  4  828  Ernsthall  bei  Buflieben  Sa«^- 
sen-Gotba).  4829  Louisenhall  bei  Slottembeia 
(Sachsen -Weimar),  4  834  Heinrichshali  (Rea^ 
4  837  Schwcizerhall  beim  Birsfelde  Basrl- 
Land). 

Glennle  (Glenie),  James.  —  WShrend 
des  amerikanischen  Krieges  Lieulenant  ut 
der  britt.  Artillerie,  späterhin,  oacb  mao- 
cherlei  Erlebnissen,  Lehrer  an  d.  MiKiSr- 
schule  d.  ostind.  Coropaghie;  zuletzt  Pn* 
vatlehrer  d.  Mathematik  (BDS)  (GM.  1817 

geb.   1750, Fyfe,  ScboUUod 

gest.  1817,  Nov.  23,  Chelsea. 
History  of  gunnery,  8*,  4776.  The  doctna«  »^ 
universal  comparison  and  general  proportt*r 
4*,  4  789.   The  antecedental  calcutos  or  cc«*- 
metrical  method  ofreasoning  withoat  aa^  oo- 
sideratlon  or  moUon  or  velocity  etc. ,  4*,' 1791 
Observ.  on  construction,  8*,  4  793.  Oa  Ibt  pna- 
ciples  of  tbe  antecedental  calcatus  .Bdinb  T- 
IV).  Propositions  selected  from  a  paper  oo  tt« 
di Vision  of  right  lines,  suriaces  aod  sotides  r%. 
Tr.  4  776).    The  general  matbemattcal  U«« 
which  regulato  and  extead  proportion  vaitrr- 
sally  (Ib.  4777). 

Glooker,  Ernst  Friedrieb. —t»r 
Phil.,  folgweise  Docent  (4848),  eitraarU 


913 


Olöriofo 


914 


(1814)  a.  ord.  Prof.  (isat)  d.  Hioeraibgie 

ao  d.  UoW.  zu  Breslau,  sowie  (seit  <8S5) 

Prof.  am  MagdaleoeD-Gymn.  daselbst.  Seit 

4  85i  als  Privatmann  in  Halle,  Görlitz  u.  a. 

0.  lebend  (M.  U)  (CL)  fOr), 

geb.  n93;  Mai  4,  Stuttgart. 
Gruadriss  d.  Mineralogie,  Berlin  48t4.  Wir- 
iLungd.  Lichte  aofd.  Gewttcbsa,  Ib.  48S1.  De 
gemmis  Pliaü,  imprimis  de  Topazio,  Ib.  4894. 
Beitrage  z.  mineralog.  Kenntn.  d.  Sudetenlttn- 
der,  BresL48S7.  Gbaracteristik  d.  schlesiscfa. 
mineralog.  Literatur,  S  Bde.  Ib.  4827-83. 
Handb.  d.  Mineralogie,  a  Bde.  Nürnb.  4819— 
34.  Mineralog.  Jahresbefte,  8  Bde.  Ib.  4888— 
44.  Grundrtss  d.  Mineralogie  mit  Einschluss 
d.  Geologie  u.  Petrefactenknnde,  Ib.  4839,  De 
grapfaite  moravico  etc.,  Vratisl.  4840.  Über  d. 
Jurakalk  von  Karowitz,  Bresl.  4844.  Bemerkk. 
über  Terebrateln,  Ib.  4845.  Generum  et  spe- 
cieram  minerahum  secnndum  ordines  natu- 
rales digeatorum  Synopsis,  Halae  4847.  Geo- 
gnosl.  Untersuch,  d.  preuss.  Oberlausitz,  Oör- 
lila  4857.  ^  Aufsätze  in  d.  Noy.  Act.  Acad. 
Natur.  Cur.,  Laenhard  u.  Iroan's  Jahrbuch, 
■elnraiggar'a  Joum.,  Fogg.  Ann.  usw. 

CnMiMo(i),  Giovanni  Camillo.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Padua  (J), 

geb.  467  t, Neapel  od.  Giffoni, 

geal.  4  643»  Jan.  8,  NeapeL 
Dias.  astroDomica  et  physica  de  cometis,  Ve- 
oel.  4S84.  La  scala  naturale  intorno  alle  cose 
occulte  nella  fliosoflca  divisa  in  4  4  gradi,  Ib. 
4  884 .  Ezercilationes  mathematicae  decas  una, 
NapoH  4887.  D»  decas  secunda,  Ib.  48S5.  Re- 
aponslo  ad  Bararua  id  est  ad  Tortudnai  Liea- 
toa,  4830. 

Ch^elhii  Jobann  Georg.  —  Apothe- 
ker zo  Tübingen.  Vater  der  drei  Folgen- 
den (Mlg), 

geb.  4674, 

gest.  4718,  .  .  .  Tübingen. 
Ein  In  der  Schule  von  Vrbaa  misaa  gebilde- 
ter, fiir  seine  Zeit  ganz  tüchtiger  Chemiker 
(1.  W.  Oaalla's  Gesch.  d.  Chemie,  U,  888). 

Oflaelisi,  Johann  Conrad.  —  Sobn 

des  Vorigen.  Apotheker  u.  pract.  Arzt  in 

Tubiogen  (HL), 

geb.  1708  etwa,  .  .  .  Tübingen, 

gest.  4759, Tübingen. 

Ebeoblls  ein  flelssiger  Chemiker,  dessen  Ar- 
beiten man  In  J.  F.  OaMlim^s  Gesch.  d.  Che- 
mie, II,  840  aai^ez8hlt  findet 

Maril«,  Johann  Georg.  —  Bruder 
des  Vorigen.  Dr.  Med.,  trat  4787  in  die 
Dienste  d.  Acad.  d.  WIss.  tu  St.  Peters- 
barg,  ward  daselbst  4734  ordentl.  Prof.  d. 
Chemie  und  Naturgeschichte,  machte  auf 
kaiseri.  Befebl  von  4733  bis  4743  (mit  G. 
F.  Malier  tt.  De  l'Isle  de  la  Croyire) 
eine  Beise  durch  Sibirien,  kehrte  4747  in 

FtgSeBdorffi  HudwSrtorlMiek. 


seine  Heimath  zurück  u.  übernahm  4749 
die  ordentl.  Professur  d.  Medicin  an  d.  Univ. 
zu  Tübingen  (MJ, 

geb.  4  709,  Juni  4  8,  Tübingen,  * 
gest.  4  75K,  Mai  20,  Tübingen. 
Reisen  durch  Sibirien  von  4  783—4  743,  4  Bde. 
8*,  Gtflt.  4751  ~>58  (Französ.  von  KaraUo,  8  vol. 
8*,  Par.  4787).  De  augmento  ponderis,  quod 
capiunt  qoaedam  corpora,  dum  tgne  calci nan- 
tur  (Comm.  Acad.  Petrop.  V,  4738).  De  sali- 
bus  alealibns  fixis  plantarum  (Ib.  id.).  De  fri- 
göre  et  calore  glaciei ,  aivis  et  aquae  (Ib.  X, 
4  747).  De  colore  coccineo  ex  ligno  Fernem- 
bucci  elicito  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  III,  4783). 
Relatio  de  itinere  Kamtschatkensi  (Commerc. 
litt.  Norifnberg.  IV).  Vond.  Alchemie  (Petersb. 
Anmerkk.  su  d.  Zeitungen  4  781).  Vom  Por- 
zellanraachen  (Ib.  4  738) .  Über  Vulcane  (Ib.  id) . 

—  Botanisches  u.  Medicinisches. 

*  feb.  Aug.  12  {Mlf)  {HL). 

Omelia,  Philipp  Friedrich.  — 
Bruder  der  Vorigen.  Dr.  Med.,  nach  län- 
geren Reisen  durch  Deutschland,  Holland, 
England,  erst  (4750)  Prof.  extr.  d.  Medicin 
an  d.  Univ.  zu  Tübingen,  dann  (1755)  nach 
d.  Tode  seines  Bruders  Prof.  ord.  d.  Bota- 
nik u.  Chemie  daselbst.  Mitgl.  d.  Roy.  So- 
ciety (M), 

geb.   4724,  Aug.  49,  Tübingen, 

gest.  4  768,  Mai  9,  Tübingen. 
De  fallaci  visione  per  microscopia  composlta 
notata  (PhU.  Transact.  4745).  De  yitro  anti- 
monii  cerato,  Tub.  4758.  De  tiooturis  aotimo- 
nii  minus  usitatis  etc.»  Ib.  4  759.  Diss.  sistens 
theoriam  solutionis  ehemicae  etc.,  Ib.  4785. 
De  sero  lactis  dulci  Holfmannio  etc.,  Ib.  4  785. 

—  Medicinisches  u.  Botanisches.} 

Chaelbi,  Samuel  Gottlieb.  —  Sohn 
von  Jobann  Conrad,  hr*  Med.,  ward  4766 
Prof.  d.  Naturgeschichte  bei  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  St.  Petersburg,  machte  von  4  7  67 
an  auf  kaiseri.  Kosten  (mit  Pallas,  Gui- 
de nstae  dt  u.  Lepechiu)  Reisen  in  das 
südliche  Russland  und  die  Uferiftnder  des 
kaspischen  Meeres;  wurde  auf  d.  Rückkehr 
von  d.  Chan  d.  Chaitaken  in  Yerbafl  ge- 
nommen u.  starb  darin  an  d.  Ruhr  (A)  (M), 
geb.  4743,Juni23,  Tübingen, 
gest.  4 77 4,  Juli  87,  Acbmetkent,Krimm. 
Reisen  durch  Russland  zur  Untersuchung  der 
drei  Naturreiche,  4  Bde.  Petersb.  4774—84 
(Der  4.  Bd.  von  Pallas  herausgegeben) .  De  gla- 
cie  Mariae  Ruthenica  (Nov.  Comm.  Acad.  Pe- 
trop. XII,  4788).  —  BoUnIsches. 

Chadto,  Johann  Friedrich.  — 
Sohn  Von  Philipp  Friedrich.  Dr.  Med.  u. 
Phil.,  erst  (4  778)  Prof.  extr.  d.  Medicin  an 
d.  Univ.  zu  Tübingen,  dann  Prof.  (extr. 
4776,  ord.  4780)  d.  Medicin  u.  Chemie  an 

68 


915 


SmeUn 


Smelin. 


916 


d.  Unir.  za  GöUingen.  Httgl.  d.  königl.  Ge- 
sellsch.  d.  Wiss.  daselbst  (?)  (Commeniat, 
GottXyi)  (M.V), 

geb.  1718,  Aag.  8,  Tübingen, 
gest.  1804,  Not.  4,  Göttingen. 
De  alcalibüs  et  praecipitationibas  chemicis  ope 
eorum  facUs,  Gott.  4775.  Allgem.  Geschichte 
d.  Gifte,  8  Bde.  8*,  Leipz.  1776—77.  Binleit. 
in  d.  Chemie,  Nürnb.  4780.  Binleit.  in  d.  Mi- 
neralogie, Ib.  4780.  fiinleit  in  d.  Pharroacie, 
Ib.  4  781.  Beitrüge  z.  Geschichte  d.  deutschen 
Bergbaues,  Halle  4788.  Gnindriss  d.  allgem. 
Chemie,  a  Bde.  Gdtting.  4789,  9.  Aufl.  4804. 
Grondriss  d.  Mineralogie,  Ib.  4  790.  Grundriss 
d.  Pharmacie,  Ib.  4  799.  Handbuch  d.  techn. 
Chemie,  8  Bde.  Ib.  4  795  u.  96.  Geschichte  d. 
Chemie,  8  Bde.  Ib.  4  797—09.  Götting.  Journ. 
f.  Naturwissenschaft,  4  Bd.  Ib.  4797.  —  De 
caeruleo  materianim  vitro  aemularum  in  an- 
tiquis  monumentis  obviarum  colore  (Commen- 
tet.  Gott.  II,  4779).  De  argillis  et  speciatim 
quidem,  de  argilla  quadam  Uracensi  (Ib.  III, 
4780).  Experiments  nonnulla  cum  mumiis  in- 
statuta  (Ib.  IV,  4  784).  De  ferri  cum  zinco  con- 
junctione  (Ib.  VII,  4784).  De  nitri  acido  in 
tinctura  coccinea  stanni  soluti  in  locum  sub->. 
stituendo  (Ib.  VIII,  4785-86).  De  nuper  in 
lapide  ponderoso  et  lupi  spuma  invento  sui 
generis  metallico  corpore  (Ib.  id.  et  IX,  4  787 
— 88).  Spicilegia  quaedam  de  zinci  cum  ferro 
et  magnesiae  nigrae  cum  cupro  conjunctione 
etc.  (Ib.  IX).  Observationum  et  experimento- 
rum  chemicomm  spicilegium  (Ib.  X,  4789— 
90).  De  zinci  atque  antlmonii  cnm  plumbo 
conjunctione  (Ib.  id.).  Experimente  magne- 
siae nigrae  connubium  cum  plumbo,  antlmo- 
nio  alque  araeoico  etc.  (Ib.  XI,  4794—99).  De 
circonio  lapide  et  plumbi  cum  cupro  mistura 
etc.  (Ib.  id.).  De  niccoli  quadam  calce  indu» 
rata  (Ib.  XII,  I796—94).  Examen  minerae 
Nickelii  Hasslaoae  (Ib.  id.).  Monita  litem  de 
phlogisto  spectantia  (Ib.  XIII,  4  705-97).  De 
acldomm  origine  ex  a^re  vitali  adhnc  dubia 
(Ib.  id.).  Experimente  cum  binis  recentius  in- 
ventls  metalli»  chromio  et  tellurio  instituta 
(Ib.  XIV,  4798—99).  De  wismuthi  cum  aliis 
metallis  consortio  (Ib.  id.).  De  columnae  me- 
tallicae  a  Telte  inventae  efTectibus  chemtcis 
(Ib.  XV,  4800—8).  Analysls  berylll  Sibirici  etc. 
(Ib.  id.).  —  De  tlngendo  per  nitri  acidum  sive 
nudum  sive  terra  autmetaUo  saturatum  serico 
(Act.  Acad.  Mogunt.  4784—85).  Cobalti  regu- 
lum  ignis  vi  cum  plumbo  in  unam  massam 
coire  (Ib.  1790—94).  De  meliore  acidum  salis 
dfücifieandi  rationa  (Nov.  Act.  Acad.  Nat  Cur. 
TU,  4788).  De  acidi  nitrosi  efBcacia  in  seri- 
com  (Ib.  VIII,  4794).  —  über  d.  schillernde 
Fossil  vom  Harze  (Bergbaukuode ,  I.  4  789). 
Von  einem  aus  Backsteinen  auswitternden 
Glaubersalz  (Ib.  U,  4790).  —  Viele  Au fsäUe 
in  Orell's  Annal.  (meist  Übersetzungen  aus  d. 
Comment.  Gott.),  einige  im  Naturforscher,  in 
▼.  Seiles  Jahrbttchera  usw.»  auch  übersetzan- 
gen  usw. 

ChMÜBi  Leopold. — Sobn  von  Jo- 
hann Friedrich.   Docent  (4813)  o.  darauf 


Prof.  (extr.  1814,  ord.  4  847)  d.  Medicio 
u.  Chemie  an  d.  Untr.  zu  Heidelberg  bii» 
4854,  wo  er  sich  in  den  Rahestand  ver- 
setzen Hess  (WA)  (G.  4853;, 

geb.  4788,  Aug.  %,  Gdttingen, 
gest.  4853,  Apr.  43,  Heidelberg. 
Diss.  inaugurelis  sistens  indagatioaem  ehtmt- 
cam  pigmenti  nigri  oculorum  tanrinoniB  el 
viiulinorum  etc.,  Gott.  4  849.  Obss.  oryctocoo- 
sticae  et  chemicae  de  Haüyna  etc.,  Heiddb. 
4  84  4.  Handbuch  d.  theoret.  Chemie,  t  Bde. 
8*,  Frankf.  a.  M.  4847—49,  8.  AuO.  Ih.  4M4 
—88,  8.  Aufl.  4  887—89,  4.  Aufl.  6  Bde.  Hm- 
delb.  1848—55  (Der  letzte  Bd.  von  BtUoHbtr 
gar  u.  K.  List).  Lehrb.  d.  Chemie,  Bd.  4,  Ih. 
4844.  Mit  Tiadavaiui :  Versuche  über  d.  Wsf;«, 
auf  welchen  Substanzen  aus  d.  Darmkaatl  ib 
d.  Blut  gelangen ,  Ibv  4  880.  Mit  Demselb 
Die  Verdauung  nach  Versuchen,  8  Bde.  4*.  Ib. 
4  886.  Mit  ▼.  Laonhard:  Nepheltn  im  DoJent 
vom  Katzenbuckel,  Ib.  4828.  —  Analyse  dts 
loHths  u.  d.  Sapphir  d'eau  (Sehveicv-  Joon 
XIV,  4  845).  D«d.  Lasursteins  (Ib.  id  ).  GeofO. 
Bemerkk.  üb.  d.  Berge  d.  alt.  Laliums  IIb.  \>, 
4845).  Analyse  e.  Mio»  von  Mari  so  (Ib  id.:. 
Über  einige  Verbindd.  d.  Bors  u.  d.  Borskure 
(Ib.  id.).  Kleinere  chemische  Notizen  (Ib.  XV 
u.  XIX,  4  847).  Analyse  d.  Mejonits  usw.  (b. 
XXV,  4849).  Über  d.  Absonderung  n.  d.  ge- 
spaltenen  Bruch  (Ib.  XXVII,  4848).  Über  eis 
neues  Cyaneisenkalium  (Kaliumeiseac)saiJ 
usw.  (Ib.  XXXIV,  4  888).  Ober  Gatlensleiafett, 
Mejonit,  Quecksilberhornerz  (Ib. XXXV.  i^ii 
Neue  Cyandoppelsalze  (Ib.  XXXVI,  I88S  .  ki^ 
baitsäure  (Ib.  id.).  Über  Umbild.  orgaaticb. 
Substenzen  (Ib.  LVIII.  4880).  —  Auffio«!  d. 
Selens  in  Deutechland  (Oilb.  Ann.  LXV.  itit 
Über  Bertdmer'a  Zersetzung  des  Chlors  ib. 
LXXIll,  4823).  Über  e.  angebl.  meteonscbc 
Masse  (Ib.  id.)  —  Untersuch,  d.  Krokon&son 
(Pogg.  Ann.  IV,  4885).  KrysUlle  von  eiabch 
arseosaur.  Natrofn  (Ib.  id.).  über  Wiesb^dM» 
Heilquellen  (Ib.  VII,  4886).  Bildung  vonklft- 
stfure  bei  Darstell,  von  Kalium  (Ib.  id.j.  Iber 
Silbergewinnung  (Ib.  IX,  4  887).  Bild.  t.  Aomi- 
sensliure  aus  Weingeist,  Schwefelsiiire  md 
Braunstein  (Ib.  XXVIII,  4888).  Ober  d.  8M 
(Ib.  XXXI,  4884).  Analyse  d.  Badsioters  ^oa 
Ems  (Ib.  XXXVII,  4  886).  Beschreib.  cio<^ 
chemisch.  Apparate  (Ib.  XLII,  4887).  Cberd 
UolzgeUt  (Ib.  XLIII,  4888).  Versuch  e.  oM- 
tro-chemisch.  Theorie  (Ib.  XLIV,  I88S  .  - 
Analyse  eines  Lungensteins  (Lieb.  Ann.  XIIl 
4885).  Über  einige  MeUonverbiadd.  Ib.  XV 
4  886).  Über  Holzgeist  u.  Lignon  (Ib.  XX\\  <  i« 
über  krokonsaur.  Kupferoxyd  (Ib.  XXX^l' 
4844).  Über  Atomzahl  (Ib.  XL,  4849).  —  Ibcf 
Lomonit  (▼.  LeeBhazdfs  Jahrb.  4888).  ^:htf^ 
Mineralsystem  (Ib.  4888).  Über  AalhnzU  t 
Braunkohle  (Ib.  4889).  —  Blnige  Aofettv  t 
TiedaaaBB's  Zeitschr.  f.  Physiologie. 

Chaella,  Ferdinand  Golllob  von 
—  Neffe  von  Samuel  Gotüieb.  Dr.  Med 
nacb  langjibrigen  Reisen  in  DeotichUnd 
Ungarn,  Italien  ond  Frankrtich,  fnL  [oü^ 


i 


917 


GaieUn 


GodceL 


918 


1805,  ord.  1810)  d.  Medicin  und  Natur- 
geschichte an  d.  Univ.  za  Tübingen  (ET) 
(M.UJfOrJ, 

geb.   nSS,  März  40»  Tübingen, 
gest.  «848,  Dec.  2  4,  Tübingen. 
Dtss.  sistens  observationes  physicas  et  chemi- 
cas  de  electricitate  et  galvanismo,  Tub.  480t. 
—  MediciniacheB. 

Omella,  Christian  Gottlob.  ' — 
Bruder  von  Ferdinand  Gottlieb.  Dr.  Med., 
nach  längeren  Reisen  in  Frankreich,  Eng- 
land, Deutschland,  Norwegen  u.  Schweden 
(wo  er  bei  Berzelius  arbeitete),  Prof. 
(ord.  seit  4  8  47)  d.  Chemie  u.  Pharmacie 
an  d.  üniv.  zu  Tübingen  (ET)  (M.  U), 

geb.  479S,  Oct.  4  2,  Tübingen. 
Disa.  aoatysis  chemica  Petalitis  et  cfaemica  li- 
Uionis  disqaisit.,  Tab.  4819  (Auch  Oilb.  Ann. 
LXII  u.  LXIV).  fixperimenta  electricitatem 
quae  contactu  evolVitur  spectantia.  Ib.  4810. 
Versuche  über  d.  Wirkuegeo  d.  Baryts,  Stron- 
liaos,  Chroms  usw.  auf  d.  thierisch.  Organis- 
mus, Ib.  4884.  Einleit.  in  d.  Chemie,  8  Bde. 
Ib.  1835—87.  ^  Analys  af  Pargasit  (Vetensk. 
Acad.  Handl.  1816).  Analys  af  Ichthyophthalm 
(Ib.  id.).  —  Analyse  d.  Turmalins  von  Kttrings- 
brioka  (Sehweigg.  Journ.  XXXI,  1821).  D» 
mehrer  Turmaline  (Ib.  XXXVIII,  1823).  Un- 
tersuch, d.  Rinde  v.  Daphne  alpine  (Ib.  XXXV, 
1822).  Untersuch,  e.  Fossils  (Ithurit)  vom  Kai- 
serstubl  u.  des  Elaeoliths  von  Laurvig  (Ib.  id.). 
Über  d.  Coagulat.  d.  Ei  weisses  durch  galvan. 
Elektr.  (Ib.  XXXVI,  18tS).  Ober  d.  angebl. 
Zersetzung  d.  Kochsalzes  durch  wasserfreie 
Schwefelsäure  (Ib.  XXXVII,  1823).  Ober  D5- 
bereiner'f  Entdeck,  d.  Eigenschaft  d.  Platin- 
staubes, Wasserstoff  zu  entzünd.  (Ib.  XXXVIII, 
1888).  Analyse  mehrer  LithiongUmmer  (Ib. 
XLVII,  1826).  Darstell,  d.  Ultramarios  auf 
ehem.  Wege  (Ib.  LII  u.  LIV,  1888).  Mit  Wem: 
Chem.  Untersuch,  d.  Lepidoliths  (Ib.  XXX, 
1880).  Mit  Breithanpt:  Untersuch,  d.  Erlans 
(Ib.  XXXVII,  1823).  MilBaar:  Untersuch,  d. 
Rinde  v.  Daphne  mezereum  (Ib.  XXXV,  1888). 
—  Entwickl.  v.  Ammoniak  beim  Glühen  eini- 
ger Fossilien  (OUb.  Ann.  LXIV,  1880).  —  Un- 
tersuch, verschiede.  LithiongUmmer  (Fogg. 
Ann.  II,  1884 ;  III,  1825  u.  VI,  1886).  D<*  von 
Turmalinen  (Ib.  IX,  1887).  D°  d.  Klingsteins 
(Ib.  XIV,  1828).  D»  d.  Tachylits  (Ib.  XLIX, 
4  840).  D"  d.  Poonahlits  u.  Thulits  (Ib.  id.). 
D"*  d.  Fayalits  (Ib.  LI,  1840).  Trenn,  d.  Beryll- 
erde v.  Thonerde  (Ib.  L,  1840).  Uniersuch,  d. 
Feldspath  v.  norweg.  Zirkonsyenlt  (Ib.  LXXXl, 
1850).  Ferneres  in  Xarsten's  Archiv  u.  d.  Tü- 
bing.  naturwiss.  Abbandll.  (1887  u.  88). 

Qoad|  John.  —  Geistlicher,  folgweise 
Vicar  d.  Aegidienkirche  in  Oxford  (1643 
— 46)  u.  Vicar  zu  Thomton,  dann  Lehrer 
an  d.  Schule  zu  Tunbridge  und  darauf  1 661 
Vorsteher  der  Merchant-Taylors-School  in 
London  bis  1681,  wo  er,  des  Katholicis-  | 


raus  verdächtig  (zu  dem  er  späterhin  offen 
überging),  abgesetzt  wurde  (A)  (WO), 
geb.  1615,  Febr.  1 5,  London, 
gest.  1 689,  Oct.   88,  London. 
Astrometeorologica  er  Aphorisros  aoddiscour- 
courses  of  the  bodies  celestial,  their  natures 
and  influences  etc.,  Lond.  1686.  Astrometeo- 
rologia  sana.  Ib.  1690. 

Oobarti  Laurent.  —  Jesuit,  der 
grösstentheils  in  einem  Kloster  zu  Lütlich 
lebte  und  lehrte  (Pq), 

geb.  1658  etwa,  .  .  Lutticb, 
gest.  1750,  März  88,  Lüttich. 

Tractatus  philosophicus  de  barometro,  Amst. 
1708. 

Oobelia,  J  eh  an  (nicht  Gilles).  —  Be- 
rühmter Färber,  der  sich  gegen  1460  zu 
Paris  niederliess  u.  daselbst  an  dem  Bi^vre- 
bach  eine  Färberei  errichtete,  aus  der  spä- 
terhin die  berühmte  Fabrik  der  Gobelin- 
Tapeten  hervorging.  Er  staii> daselbst  1476^ 
nachdem  er  die  Scharlachfärberei  wesent- 
lich verbessert*  und  damit  grossen  Reich- 
thum  erworben  hatte.  Er  soll  nach  Einigen 
aus  Rheims  stammen,  nach  Anderen  aus 
Flandern  und  eigentlich  Gobeelen  ge- 
heissen  haben  (BG)  (Beckmann,  Beitr. 
%.  Gesch.  d.  Erfindd.  lU,  44;, 

*  Woia  er  indem  die  ent  durch  die  Eotdecknng  ¥011 
Amerika  bekannt  gewordene  Cochenille  nicht  hat  an- 
wenden können. 

Ooberl  I  .  .  .  —  Inspector  d.  königl. 
Gebäude  in  Paris,  der  auch  vom  Hinister 
Golbert  bei  den  Wasserwerken  von  Ver- 
sailles beschäAigt  ward  (LB)  (A), 

gen.  •  .  .,  ges*.  ... 
Traifä  pour  la  pratique  des  forces  mouvantes, 
Paris  1 709.  Nouv.  Systeme  sur  la  construction 
et  les  moovemens  du  moode,  avec  une  disser- 
tation  sur  la  ligne  du  aiveau,  Ib.  1 708. 

Gobety  Nicolas.  —  Garde  des  ar- 
chives  de  Monsieur,  comte  de  Provence 
und  Secr^taire  du  conseil  du  comte  d*Ar- 
tois  (Q)  (BG), 

geh 

gest.  1778  etwa,  .  .  .  Charenton.* 
Les  aociens  mioöralogistes  du  royaume  de 
France,  2  vol.  8«,  Paris  1779.  Rechercbes  hist. 
et  pbysiqaes  sur  Tisthme  marin  qut  est  situö 
entre  Calais  et  DouvreSi  sur  la  jonction  de 
la  France  et  de  TAngleterre  (Journ.  phys.  IX, 
1777).  —  Übersetzte  1782 :  FaUas'  Beobb.  üb. 
d.  Bild.  d.  Gebirge  und  gab  1777  (mitFai^jaa 
de  8t.-Fond)  die  Werke  von  Banuurd  de  Faliaiiy 
heraus,  sowie  eine  neue  Anflage  der  Schrift 
von  J.  Bey. 

*  Im  Inrenh^uM  (Beckmann^  BMtr»  V,  585). 

Gookel  (Goeckel),  Eberhard.  —  Dr. 
Med.,  pract.  Arzt  u.  Pbysicus  zu  Geiselin- 

58» 


919 


Godenina 


Odbd. 


920 


gen  u.  Giengen  y  darauf  (1675)  Stadtpby- 
sicus  zu  Cim.  Mitgl.  d.  Leopold.  Academie 

(J)  (A)  (WUh 

geb.   f636,  Juni    4  3,  Ulm,* 

gest.  n03,  Febr.  U,  Ulm. 
De  vioi  acidi  per  acetum  lithargyrii  dulcifica- 
tione  (Miscell.  Acad.  Nat.  Cur.  46tt7).  —  Viel 
Mediciniscbes. 

*  geb.  JaU  18  (XATC). 

GoolenlnSy  R  u  d  o  1  p  h ,  d.  Jüngere.* — 
Dr.  Med.,  Prof.  d.  Physik  (seit  1608),  der 
Medicin  (I6H)  u.  auch  (seit  1613)  d.  Ma- 
thematik an  d.  Univ.  zu  Marburg  (J)  (St), 
geb.  1572,  Aug.  2S,  Wittenberg, 
gest.  1621,  März    3,  Marburg.** 
Uranoscopia,  chirosoopia,  metoposcopia,  oph- 
tha Imoscopia  etc.,  Marp.  1608.    Tractatus  de 
magoetica  curatione  vulnerum  etc..  Ib.  1608. 
Acroteleutioa  astrologicum ,  Ib.  1618.   Mira- 
biiiam  naturae  liber,  seu  defensio  magneticae 
caralionis  vQlnemm,  Francof.  1625.  —  Medi- 
cinisches,  n.  viele  phys.  Disputatt. 

*  Der  Vftter,  «benfalla  K  u  d  o  l  p  h  helMend,  war  Prof. 
d.  Bhetorik  in  Marburg. 

**  gest.  M&n  2  {J). 

Goddftrdy  Jonathan.  —  Dr.  Med. 
Ober-Feldarzt  bei  der  Cromweirschen  Ar- 
mee in  Irland  und  Schottland ;  dann  (1651) 
Vorsteher  d.  Morton  College  in  London; 
unter  Carl  II.  dieser  Stelle  entsetzt;  spä- 
ter Prof.  d.  Medicin  am  Gresham  College. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BD), 

geb.  1617  etwa,  .  .  Greenwich, 
gest.  1674,  März  24,  London.* 
Experiments  of  refiniog  gold  with  antimony 
(Phil.  Tr.  4  678).    Nach  Betli-Ward'i  Zeugniss 
soll  er  der  Erste  gewesen  sein,  der  in  England 
ein  Teleskop  verfertigte. 

*geat.  1675,  Mftrx  24  (TA). 

GodeArojy  KarL  —  Hamburgischer 
Ministor-Resident  folgweise  in  St.  Peters- 
burg u.  Berlin  (HSL), 

geb.   1787,  Juni  14,  Hamburg, 
gest.  1848,  Aug.  27,  Breslau. 
Notices  sor  les  glaciers ,  les  moraines  et  les 
blocs  erratiques  des  Alpes,  Paris  et  Genfeve 
1840.  Ober  Helgolandes  Geographie  (Laonh.  u. 
Bronn,  N.  Jahrb.  d.  Min.  1835). 

«..  Oodfirey,  Thomas.  —  Glaser  in  Phi- 
ladelphia, der  sich  einige  mathematische 
Kenntnisse  erworben  hatte  (AAB), 

geb 

gest.  1749,  Dec.  ..,  bei  Philadelphia.* 
Erfand  den  Spiegelquadranten  und  theilte  diese 
Erfindung  im  J.  1780  dem  JamM  Logaa  mit, 
der  sie  wiederum  zur  Kenntniss  der  Royal  So- 
ciety in  London  brachte.  Letztere  bewilligte 
dem  Erfinder  eine  Belohnung  von  200  Lstrl. 
(in  Hausgerathen,  nicht  in  haarem  Gelde,  weil 
er  oft  betrunken  war).  Von  Oodfrej'a  Bruder, 


einem  Sehiflbcapitttn  in  WetHndleo,  soll  der 
Capit.  Eadlay  (ob  Oeorge  Eadlajl)  das  Inftrn- 
ment  kennen  gelernt,  und  ein  von  ihm  pt- 
kauftes  Exemplar  zu  seinem  Bruder  Jote  Hii- 
lej,  Instrumentenmacher  am  »Strand«  ia  Loa* 
don  gebracht  haben  (AAB),  —  Der  letzten 
hatte  also  keine  Anrechte  auf  die  Erfindoi^ 
die  ihm,  wie  bekannt,  gewöhnlich  zugeschrie- 
ben wird,  obgleich  dieselbe  nnttreitig  vor  Bei- 
den, Oodfrej  und  Kadlej,  von  I.  Vewtaa  ge- 
macht worden  Ist  (siehe  Hadl^. 

*  Sein  Ontb  bt  neaerUch  auf  dem  OehOlle  (Vm)  m- 
nei  V«ten  unweit  Oenn«nto%ni  (Virguiieo)  woMfit' 
funden  (^lilim.  /onm.  1839,  XXXV,  SSO). 

Godia,  Louis.  —  MitgL  d.  Acad.  d. 
Wiss.  in  Paris  seit  17f5;  nahm  Theil  an 
der  1735  begonnenen  Gradmessung  in 
Peru,  kehrte  erst  1754  von  dort  zurück, 
und  übernahm  nun,  da  man  nnterdess  seine 
Stelle  in  Paris  besetzt  hatte,  die  Directioa 
der  Seecadetten- Schule  in  Cadtx  (Mtm. 
Par,neO)  (B)  (BN)  (BG), 

geb.  1704,  Febr.  28,  Paris, 
gest.  1760,  Sept.  II,  Cadix. 
L'histolre  de  Tacadömie  des  sciences  de  Paris 
depuis  1  SSO— 90,  Paris,  1 1  vol.  i\  Table  el- 
phabdtique  des  mati^res  contenues  daos  THist 
de  l'Acad.  depuis  son  Etablissement  jusqu'eo 
1730,  Paris.  4  vol.  4*.  Appendii  aox  Tablei 
astronomiques  de  Laldre,  4*,  Ib.  1797.  Coa- 
naissance  des  temps,  annöes  1730 — 1733.  Me- 
thode nouv.  de  döterminer  les  noeuds  des  pla- 
nstes [Möm.  Par.  4  780).  Du  quart  de  cercle 
astroAomique  fixe  (Ib.  1731  et  33].  Meiboö« 
d'observer  la  Variation  de  raiguille  aimaatet 
en  mer  (Ib.  1734).  Que  Tobliquit«  de  reclipli- 
que  diminue  et  de  quelle  maniSre  etc.  (Ib.  id 
Noch  viele  astron.  Beobb.  daselbst,  sowie  Aaf- 
stttze  in  d.  Machines  approuv.  par  racadeeoie 

OSbel,  Carl  Christian  Traugoti 
Friedemann.  —  Dr.  Phil,  üniversilil*- 
Apotheker  und  von  1825  bis  1828  Prot 
extr.  d.  Pharmacie  in  Jena,  dann  Prof.  d 
Chemie  u.  Pharmacie  an  d.  Univ.  zu  Der- 
pat  (M.  lU  (BB.  CVIIi;  (Or), 

geb.  1794,  Febr.  21,  Nieder-Rossb 

(Weimar), 

gest.  1 8 5 1 ,  Mai     2 6  (A.  St.),  Dorpat 

Grundlinien  d.  pharmaceut.  Chemie  vBw.,i«M 

1821.   Arzenei mittel- Prüfungslehre  osw.,  U 

1824.   Pharmaceut.  WaarenkUDde,  2  Bda  4*. 

Eisenach  4827—34.   Reise  in  die  Steppend 

südlich.  Russlands.  2  Bde.  4\  Dorpat  ISS7  - 

Pharmaceut.  u.  chemische  Aufsätze  in  Mmk- 

ner's  Repertorium,  Elale'a  Magaiia,  CnaaS' 

doriPs  Journ.,  Brandaa*  Archiv ,  tekweiggei^ 

Journ.,  Pogg.  Ann.  u.  d.  Sehrill.  d.  Miacn- 

log.  Soc.  tu  Jena. 

08bel|  Friedemann  Adolph.-- 
Sohn  des  Yorigen.  Dr.  PbH.,  seit  IISI 
Laborant  d.  chemischen  Cabioets  d«  Tav 
zu  Dorpat;  machte  im  Auftrage  d.  Doi^»* 


921 


Oöbal 


Goethe. 


922 


ter  naturforsch.  Gesellsch.  wissenschaftl. 
ExcursiODen  in  den  Osts(eeprovinzen  und 
schloss  sich  i857  als  Geolog  der  Expedi- 
tion an,  die  von  d.  Icaiserl.  russ.  geograpb. 
Gesellsch.  unter  Ghanykow's  Leitung 
uacb  Rhorassan  ausgerüstet  wurde  (Or), 

geb.  1826,  Apr.  «7  (N.St.),  Jena. 
Über  d.  heilsamen  Meerschlamm  an  d.  Küsten 
d.  Insel  Oesel,  nebst  Untersuch,  über  d.  graue 
u.  gelbe  FMrbung  in  d.  Dolomiten  u.  Kalkstei- 
nen d.  oberen  silurisch.  Gesteinsgrnppe  Liv- 
a.  Esthlands  (Archiv  f.  d.  Naturk.  Liv-,  Esth- 
u.  Curlands,  Bd.  I,  Dorp.  4SA4).  Untersuch, 
eines  am  29.  Apr.  4855  auf  Oesel  niedergefail. 
Meteorsteins  (Ib.  id.,  auchPogg.  Ann.  XCIX). 

OSbel,  Gottlob  Friedrich  Wil- 
helm'. —  Apotheker  zu  Plauen  im  Voigt- 
lande fOr), 

geb.  1802  etwa, 

gest.  4  867,  Dec.  6,  Plauen. 
Erfinder  des  Refrigerators,  den  man  gewöhn- 
lich den  Liabig'schen  nennt. 

OoeelMli  s.  Gockel. 

OSpel|  Adolph.  — Dr.  Phil.,  Lehrer 
folgweise  am  Werderschen  Gymnasium  u. 
au  d.  kÖnigl.  Realschule  in  Berlin ;  zuletzt 
Beamter  bei  d.  königl.  Bibliothek  daselbst 
fDiss)  (K.  G.  J.  Jaco  bi  m  Crelle's  Journ. 

xxxv;, 

geb.  484  2,  Sept. ..,  Rostock, 

gest.  4  8i7,  März  ..,  Berlin. 
Diss.  de  aequationibos  secundi  gradus  inde- 
terminatis,  Berol.  4  885.  Theoriae  transcen- 
dentium  Abelianaruro  primi  ordinls  adumbra- 
tio  levis  (CraUe^s  Journ.  f.  Math.  XXXV,  4  847). 
Iber  Projectivitttt  d.  Kegelschnitte  als  krumme 
(lebilde  (Ib.  XXXVl,  4848).  Ober  Reeursions- 
formelii  für  die  BernoulU'schen  Zahlen 
{Omert's  Arch.  III,  4848).  Über  Wurzelauszie- 
hung aus  Binomien  von  der  Form  A-4-  /B  (Ib. 
id.,.  Über  d.  perspectiv.  Lagen  eines  Strah- 
lenkegels auf  einer  perspectiv.  Geraden  (Ib. 
id.).  Auflösung  e.  algebr  Aufgabe  (Ib.  IV,  4844). 
Drei  Eigenschaften  d.  Oberflachen  2.  Ordn.  (Ib. 
id  ).  Über  d.  Beweis  d.  Mo ivr ersehen  Lehr- 
satzes ohne  Hülfe  d.  Imaginären  (Ib.  VI,  4  845). 
Über  d.  •telaer'schen  Satze  von  d.  konischen 
Sechseeke  a.  Sechsseite  (Ib.  id.). 

06ppert|  Heinrich  Robert.  —  Dr. 
Med.,  ursprünglich  Pharroaceut;  seit  4  827 
Docaot  und  später  Prof.  (extr.  4  834,  ord. 
4  8.19)  d.  Medicin  u.  Botanik  an  d.  Univ.  zu 
Breslau.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  u.  Corresp.  d. 
Berlin.  Academie  (NS)  (Or), 

geb.  4800,  Juli  25,  Sprottau,  Nieder- 
schlesien. 
De  actdi  bydrocyanici  vi  in  plantas  commen- 
taUo,  Yralisl.4827.  überd.  WUrme-Entwickl. 
in  Pflanzen,  Bresl.  4880.  Die  fossilen  Farrn- 
kriater,  Ib.  4886.  Die  Gattungen  d.  fossilen 


Pflanzen ,  verglichen  mit  denen  der  Jetztz^t, 
Bonn  4  844  —  42.  Über  d.  chemischen  Gegen- 
gifte, 2.  Aufl.  Bresl.  4  843.  Über  d.  Entsteh,  d. 
Steinkohlen  (Pretsfr.  d.  Harlem.  Gesellsch.), 
Leiden  4848.  Noch  mehre  pal&ontolog.  Werke. 

—  Über  d.  sogenannten  Getreide-  u.  Schwe- 
felregen (Fogg.  Ann.  XXI,  4  884).  Über  d.  Zu- 
stand fossiler  Pflanzen  u.  den  Versteinerungs- 
process  (Ib.XXXVIlI.  4  836).  Versleinerungen 
auf  nassem  Wege  (Ib.  XLII,  4  837).  Kohten- 
bild.  auf  nassem  Wege  (Ib.  LXXII,  4847).  Me- 
teoreisen in  d.  Mark  Brandenburg  (Ib.  LXXIII, 
4  848).  Blitzschlag  zu  Sprottau  (Ib.  LXXXI, 
4  850).  Bild.  v.  Steinkohle  (Ib.  LXXXVI,  4  852). 

—  Ferneres  in  d.  Nov.  Act.  Acad.  Nat.  Cur., 
in  d.  Schrft.  d.  Schles.  Gesellsch.,  IieoiüiBrd 
u.  Bronn's  N.  Jahrb.  d.  Min. 

CMIrgeyi  Arthur.  —  Nachdem  er  es 
in  der  österr.  Armee  bis  zum  Lieutenant 
gebracht,  legte  er  sich  auf  d.  Wissenschaf- 
ten (4  845)  u.  studirte  darauf  namentlich 
Chemie  in  Giessen.  Im  Jahre  4  848  trat  er 
als  Hauptmann  unter  die  Honveds  ein  und 
ward  bald  als  General  einer  der  Hauptfüh- 
rer der  ungarischen  Revolution,  bis  zur 
Capitulation  von  Vilagos  (4  8i9,  Aug.  4  3), 
seit  welcher  er  als  Privatmann  zu  Kiagcn- 
furt  lebt  (CL), 

geb.  484  8,  Febr.  5,  Toporcz,  Comilat 

Zips. 
Über  die  festen,  flüchtigen,  fetten  S&uren  des 
Cocosnussöls  (Lieb.  Ann.  LXVI,  4  848,  auch 
Abbandl.  königl.  Bdhm.  Gesellsch.  u.  Sitzungs- 
berichte d.  Wien.  Acad.  4  848). 

GoerltZi  Jobann  Adam.  —  Dr.Med., 
pract.  Arzt  zu  Regensburg.  Mitgl.  d.  Leo- 
pold. Academie  (ANC), 

geb.  4  684,  Oct.  2,  Weiden,  Oberpfalz, 

gest.  4734,  Mai  47,  Regensburg. 

Pulvis  fusorius  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  f,  4  787). 

Pulvis  Acherontis  (Ib.  id.).    De  spiritus  vini 

accensi  elBcacia  (Ib.  IV,  4 737).  —  Botanisches. 

flÖMely  Johann   Heinrich  Gott- 
lieb. —  Inspector  d.  königl.  Naturalien- 
u.  Mineraliencabinets  in  Dresden  (M,  l\), 
geb.   4780,  Juni  15,  Friedrichswalde 

bei  Pirna, 

gest 

Katechismus  der  Mineralogie,  2  Bde.  Leipzig 
4824-26.  Versuch  eines  Grundrisses  d.  Mi- 
neralogie, Dresd.  4  829.  Aufsätze  iu  d.  Schrift, 
d.  mineralog.  Gesellsch.  zu  Dresden,  Bd.  III, 
4  826. 

Goeihei  Johann  Wolfgang  von. 

—  Der  gefeierte  Dichter.  Sohn  eines  Dr. 
Jur.  und  kaiserl.  Ratlis.  Studirte  Jura  in 
Leipzig  u.  Strassburg,  wurde,  nachdem  der 
Erbprinz  von  Sachsen-Weimar,  Karl  Au- 
gust, den  er  auf  einer  Reise  persönlich 


923 


Oöttlingr 


Ooldbaoh. 


9» 


kennen  gelernt,  zur  Regierung  gekonsmen, 
folgweise  Legationsratb  (4776),  Geheimer 
Rath  (1779),  Kammerpräsident  (4782)  und 
endlich,  obschon  1809  den  regelmSssigen 
Staatsgeschäften  enthoben,  1815  erster 
Staatsminister  in  Weimar.  Seit  1782  ge- 
adelt u.  seit  1828  ganz  als  Privatmann  le- 
bend (CL)  (Saupe,  Göthe's  Leben  usw., 
Gera  1854;, 

geb.  1749,  Aug.  28,  Frankfurt  d.M., 
gest.  1832,  MSrz  22,  Weimar. 
Beiträge  zur  Optik,  3  Stück.  Weimar  1791  — 
92.  Der  Kammerberg  bei  Eger,  Ib.  1809.  Zur 
Farbenlehre,  3  Bde.  8^  Tübingen  1810  (Dar- 
über Oüb.  Ann.  XVII,  XXXVII,  XXXIX,  XL 
u.  XLIX).  2ur  Natarwissenschaft  überhaupt, 
2  Bde.  1817—25.  Sammlungz.  Kenntn.  d.  Ge- 
birge von  und  um  Carlsbad  (Leoahard'f  Ta- 
scbenb.  1808).  Eine  Vergiftungs-  und  Entgif- 
tungsgeschichte (Bohweigg.  Journ.  VI,  1812). 
Über  indische  Stahlbereitung  (Ib.  XVI,  1816). 
Nachtröge  zur  Farbenlehre,  in  seinen  gesam- 
melt. Werken,  Bd.  LV,  1838. 

CWttling,  Jobann  Friedrich  Au- 
gust. —  Dr.  Phil.,  anfangs  Pharmaceut 
(zuletzt  Gehälfe  bei  Buch  alz  kl  Weimar), 
dann,  nachdem  er  in  Göttingen  studirt  und 
6ine  Reise  nach  Holland  und  England  ge- 
macht, 1789  Prof.  d.  Chemie,  Pharmacie  u. 
Technologie  an  d.  Univ.  zu  Jena  (Tromms-- 
dorffsJoum.XmiJ, 

geb.  1755,  Juni  5,  Dercnburgb.  Hai- 

berstadt^  * 

gest.  1809,  Sept.  1,  Jena. 
Einleit.  in  d.  pharmaceut.  Chemie,  Altenburg 
1 778.  Chem.  Versuche  über  e.  verbesserte  Me- 
thode, den  Salmiak  zu  bereiten,  Weimar  17 82. 
Pract.  Vortheile  u.  Verbesserungen  verschie- 
dener pharmaceut. -ehem.  Operationen,  Ib. 
1763.  Tabelle  üb.  d.  Lehre  von  d.  Salzen  usw.. 
Ib.  1784.  Beschreib,  verscbiedn.  Blasemaschi- 
nen zum  Löthen,  Erfurt  17fi4.  Technolog.  Ta- 
schenb.  f.  Künstler,  Fabrikanten  u.  Metallur- 
gen (mit  Bnmdis),  Göttingen  i  786.  Vollständ. 
chem.  Probirkabinet  usw.,  Jena  1790.  Ver- 
such einer  physischen  Chemie,  Ib.  1 792.  Beitr. 
Z.  Berichtig,  d.  antiphlogist.  Chemie,  2  Stück, 
Weimar  1794  u.  98.  Chem.  Bemerkk.  üb.  d. 
pbosphorsaure  Quecksilber  und  Hahnanuum'f 
schwarzen  Quecksitberkalk,  Jena  1795.  Syste- 
mat.  Übersicht  d.  Manufactur-  u.  Fabrikkun- 
de, Ib.  1797.  Handb.  d.  theoret.  u.  pract.  Che- 
mie. 8  Bde.  Ib.  1798—1800.  Pract.  Anleit.  z. 
prüfend,  u.  zerlegend.  Chemie,  Ib.  1802.  Phy- 
sisch-chemische Encykloptidie  oder  Physisch- 
chemischer Hausfreund,  8  Bde.  Ib.  1805—7. 
Die  Syrup-  u.  Zuckerbereit.  aus  Runkelrüben, 
Ib.  1808.  Elemeiitarbuch  d.  chemisch.  Experi- 
mentirkunst,  2  Bde.  Ib.  1809.  Gab  heraus: 
Almanach  für  Scheidekünstler  u.  Apotheker 
auf  d.  Jahre  4780—1809,  Weimar  1779-1808 
(Die  ersten  Jahrgänge  noch  als  Apotbekerge- 


hülfe).  —  Viele  Aufstttze  in  Cnn'i  Annalen. 
Tronunsdozff'f  Journ.  u.  Orea'e  Neu.  Journ. 
(Über  d.  Leuchten  d.  Phosphors  in  StickluO, 
I,  1795). 

*geb.  Jan.  5  (JT.II);  Juni  5  ((7«AI#B'«/4Mr».  IX, 

p.  775). 

GfftZy  Jacob  Albrecbt  Rodericb. 

—  Prof.  d.  Mathematik  am  Gymoasimn  lo 

Dessau  (N), 

geb.   1805,  Juli     9,  Simmem,    Reg.- 

Bez.  Cobleoz, 

gest.  1848,  Apr.  29,  Dessau. 
Lehrbuch  d.  Physik,  8  Bde.  Leipz.  48t7— 41 
Lehrb.  d.  Mathematik,  8  Bde.  Ib.  4844.  Ele> 
mente  d.  Physik  nach  mathemat.  Prioeipieo, 
Ib.  1846.  Gab  heraus:  l^atli,  Antaogsgr.  d 
Naturlehre,  6.  Aufl.  Ib.  1845. 

GolfFoB,  Joseph.  —  Abbö,  Principal 
des  Col  legi  ums  von  Thoissey-eD-Dombes, 
später  Almosenier  des  Herzogs  von  Maine. 
Corresp.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (BS^ 
(BG)  (Q), 

geb Cerdon  (Bogey), 

gest.  1751, 

Felix  syderum  situs  nascente  serenissimo  d<l* 
pbino,  4*,  Paris  1731  (Französisch  4  738).  Har- 
monie des  deux  sphöres,  cdleste  et  terrestre 
ou  la  eorrespondance  des  ^toiles  aux  partie& 
dela  terre,  42^  Ib.  1731  et  4^  Ib.  4  739. 

Golmpy,  Fran^ois  Louis  Edme 
Gabriel  de.  —  CapitSn  in  der  französ. 
Kriegsflotte  (LB), 

geb.  1729,  Aug.  1 0,  St.-Leger,  b.  Char- 

tres, 

gest 

Remarques  sur  quelques  poiots  d'astromNDie, 
Brest  1 768.  Theorie  de  la  construction  des  \^i»- 
seanz,  1776. 

Goldbaoh,  Christian.  —  Kam. 
nachdem  er  einen  grossen  Tbetl  von  Eu- 
ropa durchreist  hatte,  als  preussischer  Hof- 
ratb  1 725  nach  Petersburg,  und  wurde  da- 
selbst bald  HitgL  u.  SecretSr  d.  Acad.  d 
Wiss.  1742  trat  er  als  CoUegienrath  in  ^^ 
russ.  Ministerium  des  Auswärtigen  \P.  U. 
PusSy  Corresp,  math.  etpkys.  des  gevmfUr» 
dttlS^-wec/e,  T.i;, 

geb.  1690,März18(N.St.),Köaigsbea: 

Prelis»». 
gest.  1764,  Nov.  20  (A.St.),  Moskau. 
De  caslbtts  quibus  integrari  potest  aeqoatiodil- 
ferentialis  ax"*dx-l-byxi*dx-l-cyMxaBdy  Cjatc- 
ment.  Acad.  Petrop.  I,  4728).  Methodas  iste- 
grandi  aequat.  different. 

aydx-i-bxMx-i-cx"  ~  *dx-l-ex"  -"  Mxsdy 
(Ib.  id.).  De  transformatiooe  serianicn   Ib  U. 
1729).  Dedivisione  corvarum  in  partes  qiK*> 
cunque  querum  aubtensae  sint  in 
gressione  (Ib.  id.).    De  termtaia 


m 


Ooldhfteli 


Ooldachmidt. 


926 


serienim  (Ib>  III,  47Si).  Criteria  quaedam 
aequatiODum  quarum  nulla  radix  ratioaa]is  est 
(Ib.  VI,  478»). 

Ooldteoh,  Christian  Friedrich. 
—  Prof.  d.  Astrononye  zu  Moskau,  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  St.  Petersburg:  frü- 
her Calculalor  in  der  Raths-Einnahmestube 
zu  Leipzig  (M,  II J, 

geb.   4763,  März  25,  Taucha, Sachsen, 

gest.  1811,  Apr.  .  .,  Moskau. 

Neuester  Himmelsatlas  usw.  ^  Weimar  1799. 

Aufsätze  u.  Notizen  in  Bode'f  astron.  Jahrb  , 

▼.  Zteh'f  monatl.  Corr.  u.  geogr.  Epheraerid. 

QoldAiaSy  Georg  August.  —  Dr. 
Pbil;  von  1804  bis  1818  folg  weise  Pri- 
valdocent  u.  Prof.  an  d.  Univ.  zu  Erlangen, 
dann  Prof.  d.  Zoologie  u.  Mineralogie  an  d. 
Univ.  zu  Bonn  (M.  Ii;  (NJ, 

geb.   1782,  Apr.  18,  Thurnau  bei  Bay- 
reuth, 

gest.  1818,  Oct.  2,  Bonn. 
Beschreib,  d.  Umgegend  von  Muggendorf  u. 
d.  dortigen  Höhlen,  Erlangen  1840.  Mit  K.  0. 
CiL  Biaehef :  Physikalisch-statist.  Beschreib, 
d.  Ficfatelgebirges,  2  Bde.  Nürnberg  4  816.  — 
Zoologisches. 

Ooldlagham,  John.  —  Director  d. 
Sternwarte  io  Madras,  früher  Civil-Inge- 
nieur  daselbst  (ASN), 

geb.  .  .  .,  gest.  1849,  . . .  Worcester.* 
ObservaUoos  for  ascerlaining  tbe  length  of  the 
pendulum  at  Madras  (Phil.  Tr.  1822).  The  geo< 
^'rapbical  Situation  of  Calcutta,  Madras  and 
Bombay  (Ib.  id.).  On  the  difTerence  of  longi- 
tudes  found  by  Chronometers  and  by  corre- 
sponding  eclipses  of  the  satelHtes  of  Jupiter 
Ib.  id.j.  On  tbe  velocity  of  sound  (Ib.  4  828). 
AstroD.  Beobb.  in  d.  Mem.  of  the  Astr.  Soc,  111. 

*  In  hohem  Alter. 

CMdauuuiy  Nicolaus.  —  Lehrer  d. 
Baukunst  in  Leyden,  nachdem  er  viel  ge- 
reist war  fJ), 

geb.   4  623,  ..  .  Breslau, 

gest.  1665,  .  .  Leyden. 
Elemeota  arcbltecturae  milltaris,  Lugd.  Bat. 
164t.  De  usu  proportionaril  circuliseu  circtnl 
proportiooalis,  fol.,  Ib.  4  656.  De  stylometris 
Heu  instrumentis  qaibus  quinque  ordines  ar- 
chitectnrae  civilis  designantur,  fol.,  Ib.  4664. 
Anweisung  zur  Civilbaakuust,  herausgegeben 
1699  voB  Leeah.  Christ«  Stum. 


ti  Ign  a  z. — Dr.  Phil.,  Ober- 
Lehrer  an  der  Dorotheenstädtschen  Beal- 
schule  zn  Berhn  (Diu)  (Zt), 

geb.  4810,  Dec.  25»  Grossbarthlofbei 

Heiligenstadt, 

gest.  1856,  MSrz  18,  Berlin. 
De  cerevisiae  coqaeodae  ratione  et  methodo, 
Berol.  4S87.  Über  Pflaozen-Eraährung  (Pofg. 


Ann.  LXVH,  4846).  Eudiometer  zur  Bestimm, 
d.  von  Pflanzen  ausgeathmet.  Luft  (Ib.  id.). 
Beob.  über  d.  Phyllotaxis  nebst  Beschreib,  ei- 
nes Divergenz-Goniometers  (Ib.  LXXV,  4  848). 

GoldmayTi  Andreas.  —  Nachdem 
er  in  Altorf  u.  Sirassburg  studirt,  in  Altorf 
auch  1636  eine  Professur  ausgeschlagen 
hatte ,  in  Nürnberg  lebend ,  hauptsächlich 
von  Kalendermachen,  NativitStstellen  u.  dgl. 
mehr.  Vom  Kaiser  Ferdinand  III.  zum 
kais.  Pfalzgrafen  em^nuiJJ)  (W^J  (Ade- 
lung, Gesch.  d,  menschl.  Narrheit,  l\J  (DppJ, 
geb.  1603,  .  .  .  Gunzenhausen, 
gest.  1664,  .  .  .  Nürnberg.* 
Harmonische  ewigwtthrende  astronomische 
Tafeln  des  Laufs  der  Sonne  und  des  Mondes, 
Nürnb.  1689.  Directorium  mathematicum  oder 
Beschreib,  astronomischer  Jahr-Rechnung  der 
Nativitäten.  Computus  astronomicus  director 
oder  neu  inventirte  astronom.  Tafeln. 

*  Starb  im  Spitale  in  &asMrtter  OOrfUgkeit. 

Goldaohmldt,  Herrmann.  —  Ge- 
schichlsmaler,  der  seine  ersten  Studien  un-^ 
ler  Schnorr  und  Cornelius  in  Mün- 
chen machte ,  sich  darauf  in  Paris  nieder- 
liess  (wo  er  mehre  bedeutende  Gemälde 
zu  den  Aussteilungen  lieferte)  und  seit  1847 
sich  nebenher  mit  Astronomie  zu  beschäf- 
tigen anfing  (Or), 

geb.  1802,  Juni  17,  Frankfurt  a.M. 
Entdeckte  (bisher)  zehn  der  kleinen  Planeten : 
Lutotia1852,  Nov.  45;  Po mo na  4854,  Oct. 
26;Atalante4  855,  Oct.  5;Harmonia4  856, 
Mttrz84;  Daphne4856,  Mai 22;  Nysa  48^7, 
Mai  27;  Eugen ia  4  857,  Juni  27;  Doris  und 
Pales  (beide  an  einem  Abend)  4857,  Sept.  49 
und  Europa  4  858,  Febr.  4. 

aoldaohmldt|CarlWolfg«ngBeii- 

jamin.  —  Dr.Phil.,  erst  (4832)  Lehrer  d* 

Mathematik  an  d.  Fellenberg'schen  land- 

wirthschafll.  Anstalt  zu  Hofwyl,  dann  (nach 

Harding's  Tode  1834)  Observator  an  d. 

Sternwarte  zu  Göttingen,  so  wie  Privatdo- 

cent  (von  4833  bis  1844)  und  darauf  Prof. 

extr.  an  d.  Univ.  daselbst  (PJ  (G,iH^iJ, 

geb.  1807,  Aug.     4,  Braunschweig, 

gest.  1851,  Febr.  15,  GÖttingen. 
Determlnatio  superflciei  minimae  rotatione 
curvae  data  doo  puncta  Jungentis  circa  datom 
axemortae,  Gott.  4834  (Preisschrifl).  Gab  her- 
aus :  J.  C.  X.  Behmidt  (nach  dessen  Tode),  Lehrb. 
d.  analyt.  Optik,  8*,  Ib.  4884.  Antheil  am  At- 
las des  Erdmagnetismus,  von  Omus  u.  Wehar, 
Ib.  4  840.  —  Sechtjähr.  tägliche  Beobb.  d.  ma- 
gnet.  Declination  in  Götlingea  (Gaaas  u.  Wa- 
ber's  Resultate  aus  d.  Beobb.  d.  magnet.  Ver- 
eins, 4889).  Tllgl.  Beobb.  d.  magnet.  Decl.  von 
4840  u.  4844  (Ib.  4840  u.  44).  Über  d.  mittlere 
Declinat.  io  Göttingen  (Ib.  4840).  über  d.  Be- 


927 


Ooliaü 


0(Miiig. 


M8 


stimm,  d.  absoluten  iHtansität  (Ib.  id.)-  Ver- 
gleicb.  magnet.  Beobachtungen  mit  d,  EletAen- 
iei»  d.  Theorie  (Ib.  4  844).  Nordlicht-Beobach- 
tung (Fogg.  Ann.  XXX  X,  4837).  Viple  Beob- 
achtungen u.  tlele  Berechnungen  namentlich 
von  Cometen-  u.  Planetenbahnen  in  d.  Astron. ' 
Nachricht.  Bd.  XIV— XXXI. 

6ollil9|  Jacob.  —  Nachdem  er  sich 
als  Begleiter  d.  holländ.  Gesandtschaft  fast 
zwei  Jahre  (4  62t — S4)  in  Marocco  aufge- 
halten und  darauf  (4  625 — 89)  Kleinasien,. 
Syrien  usw.  durchreist  halte,  Prof.  d.  ara- 
bischen Sprache  an  d.  Univ.  zu  Leyden 
(J)  (SL), 

geb.  4  596, Haag, 

gest.  4  667,  Sept.  S8,  Leyden. 
Übersetzte  die  Werke  Alfragaa'f  und  anderer 
arab.  Astronomen  ins  Lateinische.  Muham- 
roedis^  flüi  Ketiri  Ferganensis,  qui  vulgo 
Alfraganu  dicitur,  E  lernen  ta  astronoroica,  ara- 
bice  et  latine,  cum  notis  etc.,  4*,  Amstel.  4660. 

CMovltt)  MicbaeL  —  Adjunct  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  St.  Petersburg  (4  775 — 
86),  dann  Prof.  an  d.  £cole  nationale  da- 
selbst (Nov,  Act,  Acad,  Petrop.  VIII  j, 

geb.  . . .,  gest.  4790,  Juni  8  (A.St.),  . . . 
Schrieb  in  fuss.  Sprache :  Über  d.  Construction 
U.  Conservation  der  Schiffe  nach  Buler,  4778, 
iiDd  eine  Trigonometrie,  4  786.  —  Appllcatio 
tentaminis  de  sono  campanarum  aoctore  L.  Bft- 
1er  (Nov.  Comment.  Act.  Pelr.  X,  4  766)  ad  so- 
nos  scypbonim  vitreorum,  qui  sub  nomine  in- 
Strumen ti  ^arnionici  sunt  cogniti  (Act.  Acad. 
Petrop.  4  784). 

Ooiizalez,  Francisco.  —  Jesuit,  erst 
Philosophie  in  Spanien  lehrend,  dann  im 
Dienst  d.  päpstl.  Pönitenziars  nach  Rom  be* 
rufen  (J)  (SBJ), 

geb.  4  590  etwa,  .  .  Santa  Cruz,  Anda- 
lusien, 
gest.  4664,  Juli  45,  Rom. 
PhUosopbla  de  physioo  audito,  4*,  Rom.  4646. 

Ooiisalv^z  da  Costa,  Manoe).  — 
Geistlicher,  Vicar  des  Bischofs  von  Leiria; 
lebte  bauptsScblich  vom  ICalendermacbeni 
da  er  ein  ihm  vom  Rdnig  J  o  ao  IV.  ver- 
sprochenes Canonicai  nicht  erhalten  hatte 
(B)  (BN)  (BG), 

geb.  4  665, Peras-Alvas,* 

gßsU  4688,  Jan.  . ., 

Noticias  asirologtcas  e  universal  influeacia  das 
estfeilas,  4^  Lisboa  4  659.  Brachiologia  astro- 
logica,  4*,  Coimbra  4670. 

*  jBd  llontMBor  d«  Tcllio,  Fror,  B«!»« 

0ood|  Joho  Mason.  —  Dr.  Med.^ 
pract.  Arzi  erst  in  Sodbory  (SuffoUc),  dann 
(4793)  io  London.  VitgL  d.  Roy.  Society 
(Afk,B.n%V  (BGJ, 


geb.  4764,  Mai  SS,  Bpping,  Esaex, 
gest.  4  827,  Jan.   2,  Shepperton,  Mid- 

dlesex. 

Mit  OUntimi  Chregory  und  SavtoB  Batwortk: 
Pantologia  or  Universal  Dictionary  of  Sdeace». 
Arts  and  Words>  4i  toL  8*.  --  Viel  Madieim- 
scbes. 

Öoodrikei  John.  —  Esquire  in  Torfc. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society,  starb  indess  kurz 
vor  seiner  Erwählung  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  4786,  Apr.  SO, .  .  . 
A  series  of  observations  on,  and  a  discover^ 
of,  the  period  of  the  Variation  of  the  li^t  o( 
the  bright  star  in  the  head  of  Medusa,  called 
Algol  (Phil.  Tr.  4788  614764).  ObservatioM  oa 
a  new  variable  star,  ß  Lyrae  (Ib.  4  788).  A  se- 
ries of  observations  on,  and  a  dlscovery  o(. 
the  period  of  the  Variation  of  the  light  of  tbe 
Star  (f  Cephei  (Ib.  4  786). 

Ck>odjMM*y  Charles.  —  Fabrikaoi 
zü  Wobum  im  Staate  Massachuseta,  sfH- 
ter  zu  New*Haven  in  Coonecticol  (BGj, 
geb.  f  800  etwa,  .  .  .  New-Haveo. 
Erfand  1840  die  Volcaoisirang  (ScbweAnaK 
des  Kautscfaucks,  namentlich  die  Dantelt««^ 
des  gehärteten ,  wozu  er  das  Veifthreo  nod 
4849  u.  4  85S  vervoUkomnoaete. 

Oord^üi  Andreas.  —  Ans  dem  her^ 
zogiichen  Hause  Gordon,  kam  I7S4  Hack 
Deutschland,  ward  473S  im  Scbotteokk^- 
ster  zu  Regensburg  Benedictioer,  und,  nach- 
dem er  zu  Salzburg  studirt  hatte,  Prot  d. 
Philosophie  im  Ordenskloster  za  Erfurt 
W  (A), 

geb.   47fS,  JuK  4S,  Gofforach^Aiigas^ 

sbire,  SchotlL, 

gest.  4754,  Aug.  SS,  Erfurt. 
Phaenoineoa  electricitatle  exposita,  8*,  Erford 
4744  (Auch  deutsch :  Versuch  e4ner  ErklAraaf 
der  Elektricitat  usw.,  Ib.  1745).  Disa.  deipt- 
ctris,  Ib.  4  746.  Phllosophia  utills  Ol  jQCuad.. 
UI  Tom.  ^*,  Ratisb.  4745.  Pbysicae  eiftn- 
mentaliselementa,  11  Tom.,  Erford.  47S4— Sl 

Oorlasi  C . ..  R. . .  —  Dr.  Med.,  der 
aber,  wie  es  scheint,  nur  ab  PriTstnaaB  a 
oder  bei  London  gelebt  bat  (An,B.iti^ 
(GM.i^iOJ  (G,U), 

geb.  I79S  etwa, 

gest.  4  8i0,  Mttrz  6,  South  Molk»,  Dev«^ 
Mieroscopial  iUustratioos.  Micraacepic  ob»- 
net.  Micrograpby  {alles  mit  Dr.  Wtabarfc.  - 
On  iodistlnotness  of  vlsioa,  cauaed  by  Ibc  pr^> 
sence  of  falsa  light  In  optical  iastmmMta :  aa^ 
OQ  ita  remedies  (Quart.  Jeum.  oTScteoea,  XVII 
4  884).  Oa  the  adaptloQ  of  a  oompaoAd  ma*- 
scope,  to  act  as  a  ayaamoiiialor  for  uiaaccffi 
(Ib.  id.).  Improvements  in  microacopaa  D 
XIX,  4885).  Accouot  of  tbe  improiegeU 
whlch  have  been  made  in  Boglaad  oa  te  r«* 


929 


Gorap  von  Beianes 


Ootthard. 


930 


HecÜDg  microscope  of  Amioi  (Ib.  XXI.  4616). 
Od  Sir.  TQlley'f  thick  aplanalic  object-glasses 
for  diverging  rays  etc.  (Ib.  XXII,  1827). 

Oorap    Ton    BeMmezy    Eugen 

Franz,  Freiherr.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  (exlr. 

4  847,  ord.  1865)  der  Chemie  an  d.  Univ. 

zu  Erlangen  (Or), 

geb.  1817,  Jan.  4  5,  Gratz,  Steiermark. 
Untersuch.  Über  d.  Galle,  ErlangeD  4  846.  Un- 
tersuchungen im  Gebiet  d.  zoochemisch.  Ana- 
lyse, Ib.  4850.  Anleit.  zurqualitat.  u.  quanti- 
tat.  zoochemischen  Analyse  usw.,  Ib.  4  850, 
i.  Aufl.  4  854.  Chem.  Untersuch,  d.  Mineral- 
quellen von  Stehen  u.  d.  Maz-Marlenquelle  in 
d.  Laogenau  etc.,  4  856  (Aus  d.  Yerhandl.  d. 
Leop.  Acad. ;  auch  Idebig's  Ann.  LXXIX  u. 
LXXXIX).  Uberd.  Kieselerdegehalt  d.  Vogel- 
federn  (Lieb.  Ann.  LXI,  4  847).  Über  d.  Ver- 
breit, d.  Kieselerde  im  Thierreich  (Ib.  LXVI, 
4848).  Über  Bultersäure  in  d.  Früchten  d.  Sei- 
fenbaums, und  über  d.  flüchtigen  Säuren  d. 
Tamarinden  (Ib.  LXIX,  4  849).  Ameisensäure 
in  Brennnesseln  (Ib.  LXXII,  4  849).  Beitr.  z. 
Kenntn.  d.  Kreosots  u.  seiner  Zersetzungspro- 
ducte  (Ib.  LXXXVI,  4858  u.  XCVI,  4  855.  Ueber 
eine  neue  Säure  im  Gewebe  d.  Thymusdrüse 
(Ib.  LXXXIX,  4  854).  Über  d.  ather.  Oel  von 
Osmitopsis  asteriscoKdes  (Ib.  id.).  Beschreib, 
eines  Sttblimationsapparats  (Ib.  XCIII,  4855). 
€ber  e.  etgenihüml.  Modiflcat.  d.  Faserstoffs 
/Ib.  XCIV,  4856).  Über  d.  chem.  Bestandthl. 
einig.  Drüsenstffte  (Ib.  XCVIII.  4  856).  Bedeu- 
tend. Eisen-  u.  Mangangehalt  d.  Asche  e.  Was- 
eerpflaoze  (Ib.  C,  4856).  Mit  F.  WiU:  Über 
Guaoin  usw.  (Ib.  LXIX,  4  849) .  —  Fernere  Auf- 
sätze In  Buohner's  Repertor.,  Schmidt's  Jahrb. 
d.  pract.  Med.,  Jenaische  Annalen,  Besen  u. 
Wuiderlieh's  Archiv  f.  physiol.  Heilkunde. 

OoMOi  Henri  Albert.  —  Apotheker 
zu  Genf,  der  seine  Studien  zu  Paris  ge* 
macht  und  sich  vorher  dem  Buchhandel 
gewidmet  hatte.  Correspond.  d.  Instituts 
in  Paris  (NA)  (BG), 

geb.   4  753,  Mai  25,  Genf,* 

gesl.  1846,  Febr.  4,  Genf,. 
Gewann  zwei  von  d.  Pariser  Acad.  ausgesetzte 
Preise  (einen  4788  u.  einen  4786)  über  d.  Mit- 
lei Vergolder  u.  Hutmacher  gegen  d.  aus  d. 
Beoulziing  des  Quecksilbers  entspringenden 
Krankheiten  zu  schützen.  Verbesserte  die  Fa- 
bricatlon  des  Leders,  der  Kerzen  u.  andr.  Ge-' 
genstande.  Legte  mit  Paul  u.  Schweppe  in  Genf 
eine  Fabrik  zur  Bereit.  kUnstl.  Mineralwasser 
an  (Siehe  OUh.  Ann.  XII.  S.  74).  War  MiUtif- 
ter  d.  Society  de  physique  et  d'hist.  naturelle 
lo  Genf  und  Gründer  d.  Schweizer  Naturfor- 
scher-Versammlungen ,  deren  erste  4  84  5  auf 
seinem  Landsitz  in  Mornez  bei  Genf  abgehal- 
ten wurde. 

*  r«b.  M«i  28  {BO), 

OouaUBi  G u il  1  a u m e.  —  Mathema- 
tiker, über  dessen  Leben  nichts  Näheres 
bekannt  iat  (B)  (Mt)  (BG), 

P»gf«Bdor rr,  llaadwSrierbaek. 


geb.  .  .  .  Caen,  gest.  4  590  etwa,  .  .  . 
L'arithmetique  de  Hie.  Tartaglia,  Brescian, 
traduit  en  frangais,  avec  toutes  les  dömonstra- 
tions  mathömatiques  et  plusieurs  inveotions 
du  traducteur,  ^parses  chacune  en  son  lieu, 
8*,  Paris  4  577,  Anvers  4  578.» 

*  Von  eioem  Pierre  Qotielin  (Joatelin),  von  dem 
nun  nur  weiw,  daat  er  in  Gabor«  geboren  war,  bat 
man :  De  arte  magna,  «eu  de  oceulta  parte  numero- 
rum  quae  et  Algebra  et  Almacabali  Tulgo  dicitur, 
libri  1 V,  in  quibiu  explicantur  aequationes  Diophantl, 
regulae  quantitatis  aimplicia  et  quantitatii  surdae,  8*, 
Parif  1577.  —  Ein  anderer  G  o  b  s  e  1  i  n ,  genannt  1  •- 
•  acut,  weil  er  entweder  tn  Ytse  (IweB)  bei  Chi- 
lons,  oder  ia  luy  bei  Paria,  oder  tu  laei  in  der  Br»> 
tagne  geboren  war,  achrieb:  De  ratione  diacendae 
docendaeqne  matbematicea  praelectio,  8*,  15S3. 

aosselln  (Josselin),  Jean.  —  Custos 
d.  königl.  Bibliothek  in  Paris  fJJ  (B), 

geh Vire,  Normandie, 

gest.  4  604,  Nov.  ...  Paris.* 
La  main  harmonique,  ou  les  principes  de  mu- 
sique  antique  et  moderne,  et  les  proprietes  que 
la  moderne  re^oit  des  septs  planstes,  Paris 
4  574.  Ephemerides  ou  almanach  du  jour  et 
de  la  nuict  pour  400  ans,  commen^ant  en  Tan 
4  574.  Historia  imaginum  coelestium  nostro 
saeculo  accomodala,  in  qua  earum  vicinitates 
seu  habitudines  inter  se  atque  stellarum  fixa- 
rum  Situs  et  magnitudines  eiplicantur,  Pari- 
siis 4577. 

*  starb  in  hohem  Alter,  rerhrannt  oder  erachlagen  in 
•einem  Stahl. 

Oofl801lii|  Pascal  PranQois  Jo- 
seph. —  Conservator  d.  Medaillen-  und 
Antiken-Cabinets  zu  Paris  (seit  4  799)  und 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Inschriften  daselbst  seit 
4  789.  Machte  von  4  778  —  80  wissen- 
schafll.  Reisen  durch  einen  grossen  Tbeil 
von  Europa  (BC)  (BG)y 

geb.   4751,  Dec.    6,  Lille, 

gest.  4  830,  Febr.  7,  Paris. 
Recherches  sur  la  göographie  systömatique  et 
positive  des  Anciens,  4  vol.  Paris  4708— 4  84  8. 
£claircissements  sur  les  roses  des  vents  des 
Anciens.  Ib.  4  805.  Recherches  sur  le  prin- 
cipe, les  bases  et  l'^valuation  des  diff^rents  sy- 
stämes  mötriques  unfaires  de  Tantiquit^,  ib. 
4  840  (Beides  aus  seiner  Übersetz,  d.  Btrabo). 
Noch  viele  Werke  u.  Abhandll.  (in  d.  M^m.  de 
l'acad.  des  inscript.)  über  die  Geographie  der 
Alten. 

OoUard,  Peter.  —  Prof.  d.  Rhetorik 
u.  Geschichte  am  Elisabeth-Gymnasium  in 
Breslau,  dann  Pastor  in  Herrmannsdorf  bei 
Breslau  (Sek), 

geb.   4  575,  ..  .  Breslau, 
gest.  4  633,  .  .  .  Herrmannsdorf. 
Nuncius  Stellarum  bipartitus  oder  Newe  Stern- 
zeitunge  usw.,  Bresl.  4644. 

OotthMrdi  Johann  Christian. — 
Ordentl.  Prof.  d.  Oekonomie,  Polizei-  und 

59 


931 


Oottignies 


Goold. 


931 


Kameralwissenscbaften,  sowie  Assessor  d. 

Comoierzdeputation  in  Erfurt  (iiAl), 

geb gest.  4  813,  Juni  8,  .  .  . 

Handb.  d.  pract.  Technologie  usw.,  Hauib.  u. 
Mainz  1804^5.  Sehr  viele  ölionom.  Schriften. 

GotlignleZi  Gilles  Fran^ois.  — 
Jesuit,  von  1 662  an  Prof.  d.  Mathematik  am 
Collegio  romano  in  Rom  (BEJAl)  (A)  (B), 

geb.   4  630, Brüssel, 

gest.  4  689,  Apr.  6,  Rom. 

Epistolae  duae  astronoraicae  de  difflcullatibus 
circa  eclipses  in  Jove  a  Mediceis  planetis  ef- 
fectas,  aliaque  noviter  in  ipso  detecta  (mit 
J.  D.  Casdni),  fol.,  Bologna  4665.  Lettere  in- 
torno  alle  inacchie  nuovamente  scoperte  nel 
pianeta  di  Giove,  8^,  Roma  4  666.  De  figuris 
cometarum  qai  annis  4  664,  4  665  et  4  668  ap- 
parueruntetc,  4**,  Ib.  4  668.  Etemenla  geome- 
triae  planae,  4  2°,  Ib.  4  669 .  Logistica  sive  seien- 
tia  circa  quamlibet  quantitatem  demonstrative 
discorrendi  etc.,  4«,  Ib. 4674.  Arithmetica  in- 
troduclio  in  iogisticam,  Ib.  4  676.  Idea  logi- 
sticae,  4°,  Ib.  4677.  Epistolae  mathematicae, 
4^  Ib.  4678.  Clavis  iogislicae,  ««,  Ib.  4  679. 
Problaroa,  dupHcatio  trianguli  aequilateri  etc., 
Ib.  4684.  Logistica  universalis  sive  mathesis 
GotUgoiana,  fol.,  Neapolis  4  678. 

Oottliob,  Jobann.  —  Dr. Phil.,  Prof. 
d.  Chemie  am  Johanneo  zu  Gratz  seil  4846, 
vorher  Assistent  am  ehem.  Laboratorium  d. 
üniv.  zu  Prag  /Or^, 

geb.  4  8  4  5,  Febr.  4  5,  Brunn. 

Vollstttnd.  Tascheob.  d.  chemisch.  Technologie 
usw.,  Leipzig  4  852.  Lehrb.  d.  rein.  u.  techn. 
Chemie,  Braunschw.  4  853.  Lehrb.  d.  phar- 
maceut.  Chemie  usw.,  Berlin  4  857.  Analyse 
einiger  Bohnerze  (Lieb.  Ann.  XLV,  4  848).  Über 
d.  Einwirk,  von  schmelzend.  Kalihydrat  auf 
Rohrzucker,  Gummi.  Stärkmehl  u.  Mannit  (Ib. 
LH,  4844).  Untersuch,  d.  Gttnsefetts  u.  d.  Oel- 
Säure  (Ib.  LVII,  4  846).  Obere,  neue  mitStfirk- 
mehl  isomere  Substanz  (Ib.  LXXV,  4  850).  Über 
d.  Destill,  d.  Zockers  mit  Kalk  (Ib.  LXXVI, 
4850).  Beitrag  z.  Kenntn.  d.  isomeren  Süureo 
(Ib.  LXXVtl,  485i;  LXXXV,  4858).  (IberZer- 
setzongsproducte  d.  Dinilranilins  und  d.  Ita- 
conanilids  usw.  (Ib.  LXXIII,  4854). 

Ootteohedi  Johann.  —  Dr.  Med., 
Pbysicus  zu  Bartenstein  in  Ostpreussen, 
dana  Prof.  extr.  d.  Medicin  u.  Physik  an 
d.  Univ.  zu  Königsberg.  Corresp.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Berlin  (Am)^ 

geb.   4  668,  Juli   ..,  Königsberg, 

gest.  4704,  Apr.  40,  Königsberg. 

Disp.  de  luce  etcoloribus.  De  visus  modo  fiendi. 
Meteorolog.  Beobb.  4  702—3. 

Gottoohed|  Johann  Christoph. — 
Prof.  (extr.  4  730,  ord.  473i)  d.  Philoso- 
phie an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (M)  (A), 


geb.  4700,  Febr,  2,  Jadithenkircb,  bei 

Königsberg, 

gest.  4  766,  Dec.  4  2,  Leipzig. 
Disp.  contra  explicationem  LeiboititBam  mu- 
tationum  barometri  in  tempestatibus  pluviii 
contra  Desagnliemm,  Regiomoot.  4719.  Diss. 
continens  duhia  circa  roonades  LeiboUianaSt 
Ib.  4  72t.  Übersetzte  4726  Fontenelle^a  Enlre- 
tiens  sur  la  pluralitä  des  mondes,  und  mit  0. 
H.  Bon  4  747  Miutehoiibroek's  IntriMloctio.  Ge- 
dächtnissrede  auf  H.  Oo|»enneUt  L'Oipz-  ^'^^^ 
—  Viel  Philosophisches,  Philologisches,  Poli- 
tisches usw. 

Goadla,    Matthieu   Bernard.  — 

Gonseiller  au  grand  Conseil  et  Cooseiller 

au  Parlament  intermediaire  (in  Paris?)  bis 

zum  Ausbruch  der  Revolution.   Nach  dem 

Tode  seines  Freundes  Dionis  du  Sejour 

(4794)  lebte  er  auf  seinem  Landgut  Torcy 

in  Brie  (LB)  (Q)  (BG), 

geb.   4  734,  Jan.  4  4,  Paris, 

gest.  4  847,  Mai  9,  Paris.* 
Traitä  des  courbes  algöbriques,  12*,  Par.  1751 
Recherches  sur  la  goomoniqoe,  les  r^trogra- 
dations  des  planstes,  et  les  öclipses  de  soleil, 
8^  Ib.  4  764.  Traitö  des  propri^t^s  commooo 
ä  toutes  les  courbes,  suivi  d'un  M^m.  sur  les 
öclipses  de  soleil,  8»,  Ib.  4778  (Diese  drei 
Werke  in  Gemeinschaft  mit  IMonU  ts  S^ev, 
mit  Ausnahme  der  dem  letzten  angebiogie« 
Abhandlung,  die  er  noch  4788  u.  1789  ver- 
mehrt herausgab).  —  M6m.  sur  les  usages  dt 
r^llipse  dans  la  Irigonora^trie  sph^riqae,  4*. 
Ib.  4  797.  Eclipses  du  soleil  calcalees  eo  pre- 
nant  pour  prämier  möridieo  celui  de  Pin». 
8«,  Ib.  4  806.  Theorie  de  la  dIsUnce  d'no  poiot 
ä  un  autre  sur  la  surface  d'un  solide  de  reto- 
lution,  4«,  Ib.  4  842.  ^  Verschiedeoe  Abbaadl. 
in  d.  Connaiss.  d.  temps.  —  Oeuvres  matb.  tt 
astron.,  4^  Paris  4  799  et  4808. 

*  Nicht  1805  wie  (S)  angiebt  {BG), 

Go^JoHi  Jean  Jacques  imile.  ^ 

Folg  weise  Eleve  (4844),  Adjuncl  (1854 

und  Astronom  (4856)  an  d.  Sternwarten 

Paris  (NoäcesurE.  Goujon  eie,  Par.  I8SI 

(^0.4  857;  (BG), 

geb.   4  823,  Juli  34,  Paria,* 

gest.  4  856,  Oct.  28,  Paris. 
Bewies  die  Periodicitikt  des  184«,  Jao.  26  voe 
Bronea  entdeckten  Cometen  (Compt  rre^ 
XXII,  4  846),  entdeckte  eineo  neoaa  CoaMtct 
4849,  April  45  (Ib.  XXVIII)  und  beracbactf 
viele  Planeten-  und  Cometeobahnea  ;lb.  f«a 
Bd.  XIX  au). 

*  fcb.  JaU  2t  {BO), 

Oeoldy  Benjamin  Apthorp.  —  Dr 
Pbil.,  Director  d.  Dudley-Stem warte  zo  AI- 
bany  im  Staat  New-York  seit  1856,  fribtf 
zu  Cambridge  (bei  Boston)  aalron.  Aasitf»* 
bei  d.  Küsten- Vermessung  d.  \mnsaip*^ 
SUaten.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  in  London  (V . 


933 


OoorM 


Gr&Ai. 


934 


geb.  IBS4,  Sept.  27,  Boston. 
Report  to  tbe  Smitbsonian  Institutioo  oo  tbe 
btstory  of  the  discovery  of  Neptone,  8*  (Publi- 
sbed  by  tbe  Smitbson.  Instit.  4849).  On  Kirk- 
wood*f  anatogy  (Proceed.  of  the  Americ.  As- 
sociat.  4  849;  Uttim.  Journ.  N.  Ser.  X.  4  850). 
On  tbe  Telocity  of  galvanlc  curreot  in  telegraph 
wires  (ttlUm.  Journ.  N.  Ser.  XI  et  XU,  4  854). 
Viele  astron.  Berechn.  (Planeten-  u.  Cometen- 
bahnen)  io  d.  Astr.  Nachricht,  von  Bd.  XXVI 
(1848)  an.  Giebt  heraus:  The  Astronomical 
Joaroal,  (bisjetxt)  5  Vol.  4*,  Cambr.  4850— 68. 

Oonriefi  s.  Gurief. 

Ooiu«Ai  Pierre  Matthieu  de.  — 
Abb^,  Prior  von  Notre-Dame  zu  Tavemy, 
kle  de  France  (A)  (Q), 

geb.   4  702,  Febr.  23,  Dieppe, 

gest.  4770  etwa, 

Dissertation  sur  le  choix  des  cartes  de  gäogra- 
pbie,  42*,  Paris  4737.  La  gdographie  mötho- 
dique  etc..  9  vol.  42*.  Ib.  4744—42.  Noch  ei- 
Dige  geograph.  Werke. 

Oovmerie,  siebe  Maillard  de  la 
Gournerie. 

OoOMleri  Louis  Jacques.  —  Prof. 
d.  Ualhematik  in  Paris  (LB)  (Q)  (BGJ, 

geb.   4722,  Uärz  7,  Paris, 

gest.  4799,  Oct.  23,  Paris. 
Mit  Baron  de  Maxiveti :  Discours  pröliminaire 
et  prospectus  d'un  traite  de  geograph ie  phy- 
»ique  du  royaume  de  France,  4^  Paris  4  779. 
La  physique  des  gens  du  monde,  5  vol.  4*.  Ib. 
4  780—87.  Systeme  general,  physique  et  dco- 
noniique  des  navigations  naturelles  et  artiß- 
cielles  de  Tinterieur  de  la  France,  2  vol.  8^ 
Ib.  4  788—89.  —  Bereitete  die  Manuscripte 
von  CeBdaalne  zuoi  Drucke  vor,  lieferte  zur 
Eocydopedie  metbodique  mehre  technolog. 
Artikel  und  erfand  verschiedene  Instrumente, 
z.  B.  eiae  Wasserwaage. 

Oony«}  Thomas.  —  Jesuit,  Lehrer 
d.  Matbemalik  in  verschiedenen  Ordens- 
collegian;  seit  4  699  Ehren-Milgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  in  Paris  (der  einzige  Jesuit  in  der 
Academie)  (B)  (BN)  (BG)  (BEJ.  II j, 

geb.   4  650,  Sept.  4  8,  Dieppe, 

gest.  «726,  Uärz  24,  Paris. 
Obserretions  physiques  et  mathemaliques  pour 
Mrvir  k  rhistolre  naturelle  et  ä  la  perfection 
de  l'astronomie  et  de  la  geographie,  envoyees 
de  Sie  DD  k  Tacademie  des  sciences  de  Paris  per 
les  P.  P.  Jesuites  missionaires ,  2  vol.  Paris 
4688.  Sur  la  chaleur  qu'on  eprouve  sous  la 
iigne  (Anc.  Mem.  Paris,  T.  II).  Sur  le  secret 
des  longiludes  per  les  seules  pendulesllb.  VII). 
Sur  la  dedinaison  de  Taimant  ä  Siam  (Ib.  id.). 
Observations  faites  avec  la  sende  deos  le  Pas 
de  Ceiais  qui  prouvent  que  la  mer  y  hausse 
daos  le  tems  du  refluz  (Biem.  Per. 4742).  Sehr 
viele  aslroDom.  Beobb.  daselbst. 


Or4bwg  afBensd*,  Jacob.  — 
Nachdem  er  viele  Reisen  gemacht,  auch  in 
englischem  Seedienst  gestanden,  schwe- 
discher Vice-Consul  folgweise  in  Genua 
(484  4)  und  Tanger  (4845),  sowie  Consul 
in  Tripolis  (1823—28),  dann  Kammerherr 
u.  Bibliothekar  des  Grossberzogs  von  Tos- 
cana  in  Florenz  (CL)  (Ct)  (G.  4  848;  (BG), 
geb.   4  776,  Mai     7,  Gannarfve  aufj 

GotUand, 
gest.  4  847,  Nov.  29,  Florenz. 
Annali  di  geograßa,  8  Liefr.  Genov.  4  809.  Le- 
Cons  eiömentaires  de  cosmographie,  de  göo- 
graphie  et  de  statistique,  42*,  Ib.  484  8  i^pec- 
chio  geografico  h  statistico  dell'  iropero  di  Ma- 
rocco,  8*.  Ib.  4834  (Deutsch  von  Baumont, 
4835).  Noch  viele  geographische,  historische 
u.  statistische  Werke  u.  Aufsätze  io  französ. 
u.  Italien.  Zeitschriften. 

*  H  e  m  •  ö  lieh  nennend  nteh  dem  gMcbnuniftn  Orte 
ftuf  OottUnd. 

Oradlo  (Gradi),  Stefano.  —  Erst  Abt 
bei  Zara,  dann  (4664)  Gustos  und  spttter 
(168  2)  Präfect  d.  Valicanischen  Bibliothek 
zu  Rom,  nachdem  er  inzwischen  Gesandter 
d.  Republilc  Ragusa  bei  Lud  wig  XIV.  ge- 
wesen (A)  (BG), 

geb.   164  3,  MSrz . .,  Ragusa, 

gest.  4  683,  Mai    7,  Rom. 
Dissertationesquatuormathematicae,  42*,  Am- 
stelod.  4  680.  —  Philologisches. 

Orlfenhahn,  Wolfgang  Ludwig. 
—  Subrector  d.  Gvmnasiuros  zu  Bayreuth 
(4743),  dann  Alumnen-Inspector  (4758) 
und  zuletzt  (4760)  Consistorialrath  da- 
selbst (M), 

geb.   4718,  Apr.  4  2,  Wilhermsdorf, 

Franiten, 

gest.  1767,  Mai  5,  Bayreuth. 
De  mathemalicts  natione  germanis  Interomnes 
principibus,  fol,  Baruthi4  744.  De  celebratis- 
simis  nominibus  Germanorum  in  optices  stu- 
dio, fol..  Ib.  4  745.  De  speculocauslico Tschirn- 
hausiano,  fol..  Ib.  4  748.  Physikal.  Gedanken 
von  Entsteh  d.  Erdbeben  überhaupt  und  be- 
sonders des  letzten,  4*,  Ib.  4  756.  De  altitudine 
montis  piniferi  relative,  fol..  Ib.  4758.  De  si- 
deribus  Brandenburgicis,  foL,  Ib.  4  759.  De 
Venere  sub  sole  videnda,  fol.,  Ib  4  760.  De 
oryctographia  Burggraviatus  Norici  superioris, 
II  Progrm.,  fol.,  Ib.  4  764  et  4  765. 

OrftSbi  Carl  Heinrich.  — Dr.Phil., 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  oberen  Industrie- 
schule in  Zürich  (Or), 

geb.  4  799,  Nov.  7,  Braunschweig. 
Commenlatio,  historiam  calculi  variationum 
complectens,  GotUn«.  4  825.  Lehrb.  d.  reinen 
Mathematik.  Bd.  I,  Zürich  4  835.  Die  Auflösung 
d.  höheren  numerisch.  Gleichungen,  als  Be- 

69» 


935 


Oraeger 


Orahm. 


936 


antwort  einer  von  d.  Berliner  Acad.  gestellt. 
Preisfrage,  Ib.  1887.  Nachtrag  dazu  im  Prgrm. 
d.  Zürich.  Cantonschule,  1889  (Siehe  auch  Sn- 
oke*i  astron.  Jahrb.  f.  4  844  u.  Crelle*s  Journ. 
X).  Die  SUtilc  u.  Mechanik  d.  festen  Körper, 
Ib.  4848. 

Oraeger,  Nicolaus.  —  Dr.  Pbil., 
Inhaber  eines  Fabrik -Etablissements  zu 
Mühlhausen,  Beg.-Bez.  Erfurt,  früher  Apo- 
theker u.  Stadlrath  daselbst  (Or), 

geb.  4  806,  Sept.   41,  Weidenhausen, 

Kurhessen, 
über  d.  fabrikmftssige  Darstell,  d.  WeinsSare 
u.  deren  Entfärbung  mittelst  eines  neuen  Ver- 
fahrens (nachBonsfiiigaiüVfEeonomie  ruraie), 
Halle  4844,  2.  Aufl.  Ib.  4848.  —  Untersuch,  d. 
Asarumöts  (Pogg.  Ann.  XXIX,  4  883).  Tren- 
nung d.  Eisenoxyds  von  Thonerde  (Ib.  XLIII, 
4  838).  Täglicher  Gang  d.  Temperatur  zu  Mühl- 
hausen (Ib.  XL  VI,  4  839).  Beitrage  z.  Meteo- 
rologie (Ib.  LIII,  4S41).  Beob.  über  d.  Inten- 
sität d.  Winde  (Ib  LXII,  1844).  Untersuch,  d. 
Braunkohlen  d.  Hirschberges  u.  d.  Meissners 
in  Kurhessen  (Archiv  d.  Pharm.  4  846).  Ent- 
deck, u.  Untersuch,  einer  Mineralquelle  bei 
Mühlhausen  (Ib.  id.).  Über  Ozon  in  d.  Atmo- 
sphäre (Ib.  1854).  Viele  pharmaceut.  Aufsätze 
ebendaselbst.  Untersuch,  d.  Gesteine  d.  mittl. 
Gruppe  d.  Keuperformation  bei  Mühlhausen 
(Abhandl.  d.  naturforsch.  Gesellsch.  d.  Har- 
zes). Über  d.  Darstell,  d.  Blullaugensalzes  im 
Grossen  (Polytechn.  Centralblalt  1858). 

Graevell,  Friedrich.  —  Dr.  Med., 
pract.  Arzt,  später  Privatmann  in  Berlin, 
Brudersohn  des  ehemaligen  Beicbsministers 
Graevell  (Or)^ 

geb.  4  8  49,  Sept.  2,  Breslau. 
05the  im  Recht  gegen  Hewton,  8*,  Berlin  4  857. 
Noch  eine  Schrift  ^egen  Newton'sche  Farben- 
lehre, 8*,  Ib.  4  858  (unter  der  Presse).  —  Ei- 
nige roedicin.  Schrifien. 

Qrafy  Johann  Hieronymus.  — 
Cantor  u.  Schulcollegc  am  Gymnasium  zu 
Bremen,  dann,  vom  König  Friedrich  I. 
nach  Berlin  berufen,  Prof.  d.  Musik  da- 
selbst (A)  (B), 

geb.   4  648,  Nov.  4  9,  Sulzbach, 
gest.  4729,  Mai   4  2.  Berlin. 
Beschreib,  d.  Meertrompete,  Bremen  4  684. 

Oraf  (GrafT),  Johann  Leonhard.  — 
Erst  Schreib-  u.  Rechenlehreram  Anspach- 
sehen  Hofe,  dann  Notar,  Registrator  und 
zuletzt  Gegenscbreiber  bei  dem  Land*Al- 
mosen-Aml  in  Nürnberg,  sowie  auch  Land- 
und  Feldmesser  daselbst  (WN)^ 
geb.   4  668,  Oct.      6,  Nürnberg, 
gest.  4729,  Sept. 30,  Nämberg. 
Nürnbergische  Vorrat hs- Kammer  kaufmänni- 
scher, zu  Land  u.  Wasser  üblicher,  auch  son- 


sten  im  gemelneD  Leben  hier  ood  da  b«i  jetzi- 
gen Zeiten  vorkommendea  RecbDoogea,  8*. 
Nürnberg  4  744. 

Oraffenried,  Johann  Rudolph 
von.  —  Folgweise  L^ndscbreiber  in  1d- 
terlaken,  Mitgl.  d.  Ratbs  d.  Zweihundert  in 
Bern  und  Landvogt  in  Unlerseen;  xuletzl 
Schulden  halber  in  venelianische  Kriegs- 
dienste tretend  (MB.  4  847;, 

geb.  4584,  ..  .  Canlon  Bern, 

gest.  4  648,  .  .  .  Dalmatien. 
Arithmeticae  logisticae  popularis  Libr.  IV.  in 
welchem  der  Algorithmus  in  gaotzes  Zableo 
und  Fracturen ...  bis  zu  der  Coss  begriffen 
seynd  usw.,  Bern  4619.  Coropendium  sciote* 
ricorum  oder  Ttaclat  von  den  Sonneouhreo. 
Ib.  4  629. 

Orahanii  George.  —  Lehrling  des 
Londner  Uhrmachers  T  o  m  p  i  o  n  (der  4  67 1 
in  England  die  erste  Taschenuhr  mit  [Hook- 
scher] Spiralfeder  verfertigte) ;  späterhin 
selber  Uhrmacher  und  Mechaniker.  47  4  6 
Assistant  und  4724  Master  of  tbe  Court  of 
the  Compagny  of  clockmakers  of  the  c\t\ 
of  London.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  seil  4 7 SS 
(BD), 

geb.   4  675, Horsgills, b. Kiri- 

linton,  ComberL. 

gest.  4754,  Nov.  tO,  London.* 
Observations  made  on  the  Variation  of  tbe  k^ 
rizontal  needle  at  London  47Si— 23  (Phil.  Tr 
4  724.  —  Darin  die  Entdeckung  der  tiglicbea 
Variation).   Obss.  on  the  dipping  needle  et* 
(Ib.  4  725).  A  contrivance  to  avoid  tbe  irreso- 
larities  in  a  clock's  motion  occasioned  b\  tbe 
Action  of  heat  and  cold  on  a  pendulum  rod  Ib 
4  726.  ~  Darin  die  Erfindung  der Qoecksitbw- 
compensation  ;  die  Rostcompensation  hatte  er 
schon  474  5  erfunden,  aber  wieder  veriasseo 
Instrument  for  taking  the  latitode  at  aoy  liiDe 
of  the  day  (Ib.  4  734).   Mehre  astron.  Beobb.. 
z.  B.  Mercurs-DurchgSnge  (Ib.  4717  et  4  741 
Finsternisse,  Stern bedeckungen  usw.  —  •.  «i 
auch  erster  Erfinder  der  mbendes  Hemmiif 
(G raham's  Anker,  —  siehe  Qoarterly  Jo«rt 
of  Science  etc.  Vol.  XVI,  p.  4).    Er  verfertttlr 
ferner  für  die  Greenwicher  Sternwarte  mehrt 
(für  damalige  Zeit,  sehr  vollkommene  Winkel- 
Instrumente ,  z.  B.  einen  groaaen  Mattcrqw- 
dranten ,  für  Bradley  den  grossen  S«clor.  bjK 
dem  dieser  die  Aberration  entdeckt«,  nad  cotf- 
lieh  4  74  5  das  erste  der  unter  d.  Naoie«  d.  i^- 
reries  bekannten  Planetarien  (siebe  Ck.  Befla  ■ 

*  feb.  Gntwiek,  CunbcrUad  (ilAr. VI) f««.  !Cr»  M 

(TA)  (Quorterfy  Jotim.  XVI,  p.  2). 

Oraham,  Thomas.  —  Prof.  d. Cbf^ 

mie  am  University-Gollege  in  London ;  fro- 
her (4  830 — 37)  Prof.  d.  Chemie  an  d.  An- 
dersonian  Institution  zu  Glasgow.  Milgl  d 
Roy.  Society  seit  1836  (Or), 

geb.  1805,  Dec.  20,  Glasgow. 


937 


Chraham 


Oram. 


938 


On  the  formation  of  alcostes ,  deßoita  Com- 
pounds of  salts  and  alcobol  (Transact.  Edinb. 
Soc.  XI,  4  894 ) .  Ob  Ibe  law  of  diffasion  of  gasea 
(Ib.  XII,  4884).  On  tbe  pbosphuretted  hydro- 
gen  (Ib.  Xllf,  4  886).  Reseercbes  on  tbe  arse- 
niates,  phospbates  aud  roodifications  of  pfaos- 
pboric  acid  (Phil.  Tr.  4833).  Inquiries  respect- 
ing  the  Constitution  of  salts,  of  Oxalates,  nitra- 
tes,  phospbates,  sutpbates  and  Chlorides  (Ib. 
4  836).  On  the  motion  of  gases,  their  efTusion 
aod  transpiration  (Ib.  4846  et  4849).  On  tbe 
diffusion  of  liquids  (Ib.  4  850  et  1854).  On  os- 
motic  force  (Ib.  4  854).  On  tbe  Constitution  of 
sulphates  as  illustrated  by  late  therm onaelrical 
researches  (Mem.  chemical  Soc.  I,  4  843).  On 
tbe  preparation  of  chlorate  of  potash  (Ib.  id.). 
Experiments  on  the  heat  disengaged  in  combi- 
nations(Ib.  id.etll,  4  845).  On  tbe  useful  appli- 
cation  of  the  refuse-lime  of  ^as  works  (Ib.  II, 
4  845).  On  the  composition  of  the  fire-damp  of 
the  Newcastle  coal  mines  (Ib.  III,  4  848).  On  a 
neweudiometricprocess  (Ib.  id.).  —  On  theab- 
sorptionof  gases  by  liquids  (Ann.  of  Phil.  XI!, 
4  826).  On  the  heat  of  friction  (Ib.  id.).  On  the 
finite  extent  of  the  atmosphere  (Phil.  Mag.  I, 
4  8S7).  On  LoBgehamp's  theory  of  nitriflcation 
(Ib.  id.).  On  exceptlons  to  the  law  that  salts  are 
more  soluble  in  hot  than  in  cold  water  (Ib.  11, 
4837).  On  the  influence  of  the  air  in  deter- 
mining  tbe  crystallisation  of  saline  Solutions 
(Ib.  IV,  4  828).  —  Observations  on  tbe  etheri- 
ficatioQ  (Quart.  Journ.  of  the  chemic.  Soc.  III, 
4  854).  On  the  application  of  liquid  diffusion 
to  produce  decomposition  (Ib.  id.). 

Grahami  Andrew.  —  Observator  an 

d.  Sternwarte  d.  Hm.  Edward  Cooper 

zu  Markree  Castle  in  Irland  seit  4  842  (JU), 

geb.  4  84  5,  Apr.  8,  County  Fermanagh, 

Irland. 
Entdeckte  den  Planeten  Metis  (4  848,  Apr.  26) 
und  den  Cometen  4  849  N°.  HI,  Apr.  4  4.  — 
Viele  Beobb.  (unter  anderen  des  Verschwin- 
dens  eines  Sternes  8.  Grösse,  s.  Astr.  Nachr. 
XXVI,  4848)  und  viele  Berechnungen  von  Pla- 
neten- u.  Cometenbahnen  (Astr.  Nachr.  von 
Bd.  XXI  an).  Beob.  d.  magnet.  Inclinalion 
(Ib.  XXXX). 

Qrallloli,  Wilhelm  Joseph.  — 
Dr.  Phil.,  Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Wien 
und  Assistent  am  k.  k.  polytechnischen  In- 
stitut daselbst  (Or), 

geb.  4  829,  Febr.  4  6,  Pressburg. 
Lehrb.  d.  Krystallographie  (Mlller's  treatise  on 
crystallography,  übersetzt  u.  erweitert),  Wien 
4886.  — Bestimm,  d.  Winkels  d.  opt.  Axen  mit- 
telst d.  Farbenringe,  angewandtauf  d.  prismat. 
Bleibaryt  (Sitzungsberichte  d.  Wien.  Acad.  IX, 
4  852).  Bestimm,  d.  Zwillinge  in  prismat.  Kry- 
stallen  mit  Hülfe  d.  polarlsirt.  Lichts  (Ib.  X, 
4  853).  Untersuch«  über  d.  zwei-  u.  eineiigen 
Glimmer  (Ib.  XI,  4858).  Bewegung  d.  Lichts  in 
opt.  einaxigen  Krystallen  (Ib.  XI,  4  853  u.  XII, 
4  854).  Über  d.  Grundgestalt  d.  Glimmers  (Ib. 
XII).  Beitrags.  Theorie  d.  gemischt.  Farben  (Ib. 
XIIu.  XIII,  4854).  t)bere.  merkwürd.  Krystall- 


bild.  am  Salmiak  (Ib.  XV,  4868).  Über  d.  Be- 
rechnung d.  Reflexion  d.  Lichts  an  Zwillings- 
flttchen  optisch,  einax.  KrystaUe  (Ib.  XV,  4  855 
u.  XIX,  4 856 ; Penkschr.  d  Wien.  Acad.  4855 
u.  4856  ;  Pogg.  Ann.  LXXXXVIII).  MitPekAr 
rak:  Das  Sklerometer,  ein  Apparat  zur  ge- 
naueren Mess.  d.  Hflrte  d.  Krystalle  (Ib.  XIII, 
4  854).  Mit  Handl:  Über  d.  Zusammenbang, 
zwischen  Aendr.  d.  Dichten  u.  Breclmngs- 
Exponenten  in  Gemengen  von  Flüssigkeiten 
(Ib.  XXV,  4857). 

QraladorsOi  Jacques.  —  Benedi- 
ctiner  der  Abtei  von  Fontenay  bei  Caen, 
später  Prior  von  Culey  (PC)  (BG), 

geb.   4  602, 

gest.  4  680,  Mai  25,  Fontenay, 
Mercurius  invisus,  sed  tamen  prope  solem  ob- 
servatüs,  Cadomi  4674.  —  Glaubte  eine  neue 
Methode  zur  Ltfngenbestimmung  auf  dem  Meer 
gefunden  zu  haben,  die  aber  (als  astrologisch) 
von  der  Pariser  Academie  verworfen  wurde. 

Graladorge  (Grandorgaeus),  Andr6. 
—  Pract.  Arzt  erst  in  Narbonne,  ober  zwan- 
zig Jahre,  dann  in  Caen  (J)  (B)  (BN)  (BG) 
(FC), 

geb.   4  616, Caen, 

gest.  4  676,  Jan.  4  3,  Caen. 
Diss.  de  natura  ignis,  lucis  et  colorum,  4®,  Ca- 
domi 4664.  —  Stiftete  mit  dem  Bischof  Hnet 
von  Avranches  im  J.  4  664,  auf  Veranlassung 
des  Erscheinens  eines  Cometen,  eine  A  cad  ^ 
mie  de  Physique  in  Caen,  die  aber  mit 
seinem  Tode  wieder  einging.  Hinterliess  hand- 
schriftlich: Statera  acsris  et  de  origine  for- 
ma rum. 

Qralathi  Daniel.  —  Dr.  Jur.,  Prof. 

d.  Geschichte  u.  Inspector  am  Gymnas.  zu 

Danzig.   Mitgl.  d.  naturforsch.  Gesellschaft 

daselbst  (M.  \\), 

geb.   1739,  Juni    8,  Danzig, 

gest.  4  809,  Aug.  4  0,  Danzig. 
Nachricht  von  einigen  elektrischen  Versuchen 
(Abbandl.  d.  naturf.  Gesellsch.  in  Danzig,  I, 
4  747).  Geschichte  d.  Elektricität  (Ib.  I,  4  747  ; 
n,  4754  u.  III,  4  756).  Elektrische,  Bibliothek, 
2  St.  (Ib.  II  o.  III).  —  Historisches  u.  Juristi- 
sches. 

Qraaii  Hans.  —  Erst  Conrector  an  d. 
latein.  Schule  in  Kopenhagen  (4  74  4  — 20), 
dann  (474  4)  Prof.  d.  Griechischen  an  d. 
Univ.  daselbst,  auch  königl.  Historiograpb 
u.  Bibliothekar  (4730),  sowie  geheimer  Ar- 
chivar (m\)  (J)  (W)  (NK), 

geb.  4  685,  Oct.   f 8,  Bjerby,  Stift  AaU 

borg, 

gest.  4748,  Febr.  4  9,  Kopenhagen. 
De  origine  geometriae  apud  Aegyptios ,  Hafn. 
4706.  Om  Krudtet,  naar  det  er  opfunden  in 
Europa  etc.  (Dansk.  Vidensk.  Selsk.  Skrift.  I, 
4  745).  Om  visse  Tiogs  Afbildninger,  som  un- 


939 


Oramineiu 


GrandyMB  da  Fonolij. 


940 


dertiden  sees  paa  frosne  Vioduar  (Ib.  111, 1747, 
Poffff.  Aiin.  LXVIIl,  S.  aOB).  —  O.  hatte  einen 
Haupt-Antheil  ao  d.  Gründung  d.  königl.  Dttn. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  zu  Kopenhagen.  —  Histo- 
risches u.  Philologisches. 

Oramlaeiis  (Gras),  Theodor.  — 
NachdeiD  er  auf  der  (ehemaligen)  Univ.  zu 
Cöln  studirt  hatte,  Lehrer  der  Mathematik 
und  auch  (wie  es  scheint)  Buchdrucker  da- 
selbst; trat  hernach  zu  Düsseldorr  in  die 
Dienste  d.  Herzogs  Wilhelm  von  Jülich, 
der  ihn  zum  Scriba  provincialis  des  Her- 
zogthums  Berg  machte  (Pq), 

geb.  4  530  etwa,  .  .  .  Roermonde,  Nie- 
derlande, 
gest.?  (lebte  noch  4  592). 
Cberior  enarratio  eorum  quae  a  Joaa.  de  8a- 
erobpioo  proponantur  etc  ,  8*.  Coloniae  4566. 
Diss.  über  die  Cometen,  welche  A.  4  566  und 
A.  4  573  erschienen  usw.,  Ib.  4573.  Physica 
eiplicatk)  cometae  anni  MDLXXX  et  ejusdem 
cum  eo,  qui  anno  MDLXXVII  apparuit,  ana- 
logica  collatio,  Dusseldorp.  4  584 . 

Orammatloo I  Nicaise.  —  Jesuit, 
Lehrer  d.  Astronomie  folgweise  zu  Frei- 
burg im  Breisgau  (4748 — 22),  Ingolstadt 
(4722-^26),  Madrid  (4727  u.  28),  Trient 
^.  Regensburg  (B)  (BN)  (BG), 

geb.  Ende  d.  XYIL  Jahrh.,  Trient, 

gest.  4736,  Sept.  28,  Regensburg.* 
Methodus  nova  solis  et  lunae  eclipsium  in  piano 
organice  delineandarum ,  4^  Friburg.  4710. 
Zusatz  zu  de  La  Hira'i  Tabulae  astronomicae 
planetarum  omnium  etc.,  4^  Ingoist.  4  722. 
Problema  geographicum  de  longitudine  loco- 
rum  terrae  per  acum  nauticam  indaganda,  4*, 
Ib.  4  728.  Exercitatio  de  cometa  anni  4  728  (mit 
Pater  Boheinar,  seinem  Nachfolger  in  Ingol- 
stadt), 4^  Ib.  4724.  Planetolabium  novumetc, 
fol.,  Ib.  4  7S5.  Explicatio  et  usus  planetolabii 
novi  etc.,  Ib.  4  726.  Oranophili  e  Soc.  Jesu  Ta- 
bulae lunares,  ex  theoria  et  mensuris  Isaaei 
Vewteai,  in  gratiam  cultomm  astronomiae  con- 
cinnatae  etc.,  4^  Ib.  4  726.  Dtss.  astr.  de  ra- 
tione  corrigeodi  typos  et  caiculos  ecHpsium 
solis  et  lunae  etc.  in  hypothesi  telluris  spbae- 
ricae,  cum  ista  reapse  sit  figurae  sphaeroida- 
lis  (wie  0.  annimmt,  verlängert  sphäroidisch), 
4*,  Ib.  et  Norimb.  4  734.  Diss.  astr.  de  cömeta 
annorum  4729  et  4730,  42®,  Tyrnav.  4736. 
•  gest.  1736,  .  .  .  Trient  {Wd). 

OraBdaml  (Grandamicus),  Jacques. 
—  Jesuit,  Lehrer  d.  Theologie  u.  Philoso- 
phie in  ^n  Ordenscollegien  von  Bourges, 
Rennes,  Tours,  La  Fläche  und  Rouen  (J) 
(SBJ)  (B)  (BN)  (BG), 

geb.   4  588, Nantes, 

gest.  4  672,  Febr.  4  2,  Paris. 
Nova  demonstratio  immobilitatis  terrae  petita 
ex  virtute  magnetica,  4'',  La  Fläche  4  645.  Ta- 


bulae astronomicae,  4«,  Paris  4665.  Le  conn 
de  la  comöte  qui  a  pam  sur  la  fia  de  rannte 
4664,  avee  un  traitö  de  sa  natura,  de  son  moa- 
vemeni  ei  de  ses  effets,  4«,  Ib.  4665.  Parallöte 
des  deux  com^tes  qoi  ont  pam  dans  les  anntes 
4664  et  4665,  4o,  Ib.  4665.  Deux  ödipses  ea 
l'espace  de  quinxe  jours  d6cbiffr6es,  4o,  Ib. 
4666.  Diss.  de  eclipsi  solis  notata  a  Pae^jBtn 
etc.,  fol.,  Romae  4666.  Ratio  supputandanim 
eclipsium  solis,  4^  Ib.  4  668. 

Qrandli  Guido.  —  Camaldulenser; 

Prof.  d.  Philosophie  (4700)  und  darauf  d. 

Mathematik  (J  7  4  i)  an  d.  Univ.  zu  Pisa  (YJ) 

(Tp.mi)  (B)(BN)(BG), 

geb.  4  674,  Oct.  4 ,  Cremona, 

giest.  4  712,  Juli  i,  Pisa. 
Geometrica  demonstratio  Viviaoeonim  proble- 
matum  etc.,  4^  Florent.  4  699.  Geometrica  de- 
monstratio theorematum  Hugenianorum  circa 
logislicam  seu  logaritbmicam ,  4«,  Ib.  4704. 
Quadratura  circuli  et  hyperbolae  per  infinilas 
hyperbolas  et  parabolas  geometrice  exbibit«, 
8^  Pisae  4  703.  De  ioinitis  infinilorum  et  io6- 
nite  parvorum  ordinibus  disquisitio,  4^  Ib. 
4  74  0.  Considerazioni  circa  il  moto  de' gravi 
per  il  piano  inclinato,  4^  Ib.  4740.  Sistema 
del  mundo  etc.,  Veoez.  4  746.  Flores  geome- 
trici  ex  rbodonearum  et  claeliarum  descrip- 
tione  resultantes ;  una  cum  novi  expeditissimi 
Mesolabii  auctario  etc.,  Florent.  4  728  (Der 
Gräfin  Clelia  Borromei  gewidmet) .  SectioDum 
conicarum  Synopsis,  8»,  Neap.  4  787.  Istitu- 
zioni  mecchanicbe,  8°,  Firenze4  789.  Istitu- 
zioni  di  aritmetica  pratica,  8*,  Ib.  4746.  Isti- 
tuzioni  geometriche.  Ib.  4744.  —  De  natura 
et  proprietatibus  soni  (Phil.  Tr.  4  709).  Florom 
geometricorum  manipulus  (Ib.  4783).  Del  mo- 
vlmento  del  acque  etc.  (Raccolta  d'anton  che 
trattano  del  moto  deir  acque,  Firenze,  T.  HI, 
4723). 

Qrandlai  Henri  Pierre  Felix.  ^ 
Ingenieur  des  llines.  Machte  im  Auftrage  dar 
französ.  Regierung  eine  wisseoschaftliche 
Reise  nach  Senegambien  (AM.  VII,  4822J, 
geb.   4787,  Juli    4  7,  Elboeuf, 
gest.  4  824,  Nov.  46,  St.-Louis,  Sene- 
gambien. 
Geologische  Untersuchungen  in  Senegambieo ; 
siebe  Ann.  d.  Mines,  S^r.  I,  Vol.  VII. 

Qran^Jean  de  FoQohj,  Jean 
Paul.  —  Auditeur  des  Comptes.  Ordeol- 
lieber  Secretär  des  Herzogs  von  Orleans. 
Mitglied  (4734)  und  beständiger  Secretir 
(1743)  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (B)  (BL) 
(BG), 

geb.   4  707,  MSrz  47,  Paris,* 

gest.  4  788,  Apr.  4  5,  Paris. 
Sur  la  forme  la  plus  avantageuse  qfu'on  puissa 
donner  nux  tables  astroaomiques  (M6m.  Par. 
4  734 ) .  Methode  pour  les  longitudea  (Ib.  4 733). 
Sur  Totmosphöre  de  la  lune  (Ib.  4  784}.  M^ 
thode  pour  d6terminer  par  Observation  Veir 


941 


Grandorgaeos 


Oran. 


942 


ceotricil^  de  la  terre  (Ib.  4788  et  4  740).  Nouv. 
iostrument  pour  observer  les  bauteurs  en  mer 
et  les  distances  des  astres  (Ib.  4  740  et  Machin. 
approuv.  T.  VI).  Manidre  fort  simple  de  se 
servir  d'horloges  de  moy«o  volume  au  lieu  de 
grosses  horloges,  dans  le  cas  ou  l'on  est  Ob- 
ligo de  les  faire  soooer  sur  des  timbres  fort 
gros  et  fort  öloign^s  (Ib,  4  740).  Sur  uoe  nouv. 
coostruclioo  de  niveau  absolument  exempt  de 
verification(Ib.  4  784  et  Macbin.  approuv.  T.  VI). 
Tour  pour  faire  sans  arbre  toutes  sortes  de  vis 
[Machio.  approuv.  par  Tacad.  T.  V).  Macbine 
pour  caler  et  roouvoir  conamodement  un  quart 
de  cercle  inveotäe  par  lui  (Ib.  T.  VII).  Sehr 
viele  astrooom.  u.  meteorolog.  Beobb.  in  d. 
Mäm.  Paris.  ~  Viele  Elogen  von  Pariser  Aka- 
demikern. 

*ffeb.  MSn  10(7%). 

Orandori^aeiis,  s.  Graindorge. 

Oranlmid,  Jacob  Niclas.  —  Dr. 
Phil.,  Docent  an  d.  Univ.  zu  Lund  (Or), 

geb.  4  8  48,  Juli  25,  Piteä. 
SoluUo  aequatioDis  generalis  tertii  gradus,  Up- 
sal.  4846.  Id  fiiaeUones  synametricas  partiales 
quattuor  quantitataro  dfsq.,  Ib.  4847.  De  de- 
rivata  «<■  ordiois  functionis  cujuslibet  m  quan- 
tilatom  commeot.,  Ib.  4  848.  De  multisectione 
fanctiomim  ellipticarum  primi  generis,  Ib. 
1854.  De  aequatione  quinti  gradus  quousque 
licet  reducen da,  Lundini  4859. 

Orant|  Bernhard. — Benedictiner, 
Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Erfurt 
nod  Prior  des  Sehollenklosters  daselbst, 
später  in  Regensburg  (MAI), 

geb.  172?,  .  .  .  Schottland,  gest.  .  .  . 
Aofangsgründe  d.  Arithmetik,  Geometrie  und 
Trigonometrie,  Erfurt  4  756  Praelectiones  en- 
cyclopaedicae  in  physicam  experimentalem  et 
historiam  naturalem.  Ib.  4  770.  Encyclopüdi- 
scbe  Lehrstunden  über  d.  Naturlehre  u.  Na- 
turgeschichte. Göttingea  4  779. 

Qranvlllei  Augustus  Bozzi^  — 
Dr.  Med.;  war  4  807  Wundarzt  auf  d.  engl. 
Kriegsflotte,  4  849  Physician-Accoucheur 
am  Westminster  Dispensary  und  4  824  Arzt 
am  Metropolitanlnfirmary  for  sick  children  u. 
am  Benevolent  Lying-in  Institut  in  London. 
Seit  4  847  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BGJ  (Cll), 

geb.  4783,  .  .  .  Hailand. 
An  account  of  the  physical  and  chemical  pro- 
perties  of  the  Malambo-bark  etc..  8°,  London 
1816.  An  account  ,of  some  ex periments  on  the 
Krgot  of  Rye,  Ib.  484  7.  On  a  new  Compound 
gas,  resultingfrom  animal  decomposition  taken 
place  in  th6  living  body,  Ib.  4  84  8  (Tromma- 
doxff'i  N.  Journ.  VII,  4  883;  Bohwaigg.  Journ. 
XXXV,  4  822).  On  the  chemical  composition 
oftwo  liquids,  lately  proposed  asdesinfectants 
ofgreat  power,  Ib.  4  827.  The  Spas  ofGer- 
many,  2  vol.  S«,  Ib.  4  887.  The  Spas  of  Eng- 
land, 8  vol.  8»,  Ib.  4  888.  Essai  on  egyptian 
mumies  (Phil.  Tr.  4  825) .  ~  Viel  Medicintsches. 

*  B  ot I  i  idn  «ifsnUiolicr  Name. 


GraS|  s.  Gram  ine  US. 

Qrasfll  (Grasso),  Oratio.  —  Jesuit, 
Lehrer  d.  Mathematik  in  Genua  und  Rom, 
dann  am  Collegium  in  Savona  u.  endlich 
am  Collegio  romano  in  Rom  (J)  (SBJ)  (GL) 
(B)  (BG), 

geb.   4  582, SavoAa  (Saiona), 

gest.  4  65i,  Juli  23,  Rom. 
Diss.  opt.  de  iride  (anonym),  Romae  4648. 
Disp.  astron.  de  tribus  cometis  anni  4 64 8  etc., 
Ib.  4  619.  Unter  dem  Pseudonymen  Namen 
Loterio  Sarai  Slgenaaao:  Libra  astron omica 
ac  philosophica,  qua  GaliliMiopiniones  de  co- 
metis, a  Xario  Onidneie  in  Florentina  Acade- 
niia  expositae  ac  in  lucem  (luper  editae,  exa- 
minantur,  4o,  Perug.  4649.  Unter  demselben 
Namen :  Ratio  ponderum  librae  etsimbellae  in 
qua  quid  e  Galilaei  simbellatore  de  cometis 
statuendum  sit  proponitur,  4»,  Parisiis  4626. 

—  Siebe  GalUeL 

Orassmaiuii  Justus  Günther.  — 
Prof.  d.  Mathematik  am  Gymn.  zu  Stettin, 
Subreclor  daselbst  seit  4806,  früher  (4  802 

—  4  806)  Conrector  in  Pyritz  (Or)  (N), 

geb.   4779,  Juni  49,  Linzlow b. Stettin, 

gest.  4  852,  März  9,  Stettin. 
Raumlehre  für  d.  unteren  Gymnasialklassea, 
2Thle.  Berlin  4847  u.  4824.  Lehrb.  d.  ebenen 
u.  sphfir.  Trigonometrie,  Ib.  4  825.  Schulbuch 
d.  Raumlehre,  Ib.  4826,  8.  Aufl«  4648..  Zur 
physischen  Krystallonomie  und  geometrisch. 
Combinationslehre,  Stettin  4829.  Zur  Akustik 
(Progrm.  d.  Gymn.),  4837,  —  Verbesserung 
d.  zweistiefligen  Hahn- Luftpumpe  (Gflb.  Ann. 
LXV,  4820).  Instrument  zur  Bestimm,  d.  mittl. 
Lufttemperatur  (Pogg.  Ann.  IV,  4825).  Com- 
binatorischeEutwickl.  d.  Krystallgestalten  (Ib. 
XXX,  4838). 

Orai8mami|  Herrmann  Günther. 

—  Sohn  des  Vorigen.  Seit  4  852  erster 
Lehrer  d.  Mathematik  am  Gymn.  zu  Stettin, 
vorher  Lehrer  an  d.  Ottoschule  und  an  d. 
Friedrich-Wilhelms-Schule  daselbst  (Or), 

geb.  4  809,  Apr.  4  5,  Stettin. 
Die  Wissenschaft  d.  extensfveo  Grösse  oder  die 
Ausdehnungslehre,  4'Thl.  Leipz.  4844.  Geo- 
roetr.  Analyse,  geknüpft  an  die  von  Laibnli  er- 
fundene geometr.  Gharacteristik  (Preisschrifl, 
gekrönt  u.  herausgeg.  v.  d.  Jablonowsky'scben 
Gesellsch.),  Ib.  4  847.  Neue  Theoried.  Elektro- 
dynamik (P099.  Ann.  LXIV,  4645).  Theoried. 
Farbenmischung  (Ib.  LXXXIX,  4858). 

Qran  (Gravius),  Johann.  —  Dr.  Med., 
Prof.  d.  Physik  am  Mauritianum  in  Cassel 
(4  599  bis  etwa  4  605),  dann  Stadtphysicus 
daselbst  (St), 

geb.  .  .  .  Spangenberg,  Hessen, 
gest ',  .  ,  . 

De  meteoris  De  metallis.  De  fossUibns.  De 
elementis.  Etc. 


943 


deOran 


Oraj. 


944 


6m  Gran  (Gravius),  Abrabam.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Cniv.  zu  Fra- 
neker  fJJ, 

geb.  i  63S,  Aug.  i  4,  Wan$werd,FriesI.« 
ge»t.  1^683,  Sept.  8,  Franeker. 
Beginseleo  de  Recbeokoost.  Eine  Algebra. 

OravenherMi  Jobann  Heinrich. 

—  Erst  Handlungsdiener  in  Celle,  dann 
fiierbraner,  darauf,  nachdem  er  sieb  durch 
Reisen  gebildet,  chemischer  Fabrikant.  Legte 
mit  seinem  Bruder  Christoph  Julius  im 
J.  n  59  zu  Braunscbweig  die  erste  Satmiak- 
fabrik  in  Deutschland  an,  in  der  auch  Glau- 
bersalz und  das  von  ihnen  erfundene  Braun- 
scbweiger  Grün  und  rother  Alaun  darge- 
stellt wurde  (M)  (Cr eil,  Neue  Entdeck. 
IV,  78;, 

geb.  il\9,  Oct.  20,  Braunschweig, 

gest.  1781,  Apr.  U,  Braunschweig. 

GemdioschafUieb  mit  seinem  Bmder :  Einige 
NachricbteR  an  das  Pablicam ,  vier  der  Gra- 
veBborst'scheD  Fabrik producte  betreffend,  8*, 
Braunschw.  4  769  (Darin  u.  a.  die  Beobachtung 
der  Ausscheidung  von  Schwefel  aus  einer,  fau- 
lendes Wermuthkraut  enthaltenden  Glaaber- 
Salzlösung).  Fünf  kleine  Schriften  Über  das 
Braonschwelger  Grün,  Ib.  4  771  bis  4778. 

Oravmdiortty  Christoph  Julius. 

—  Bruder  des  Vorigen.  Theilhaber  am  Fa- 
brikgescbufl  seines  Bruders,  nach  dessen 
Tode  ec  es  allein  fortsetzte  (M)y 

geb.  4  734, Braunscbweig, 

gest.  4794,  Jan.  47,  Braunscbweig. 

OraT0Bhortt,  Johann  Ludwig 
Christian.  —  Dr. Pbil.,  folgweise  Docent 
(1894)  und  Prof.  extr.  (4  809)  in  Göttingen. 
dann  Prof.  d.  Naturgescbichle  u.  Direct.  d. 
botan.  Gartens  d.  Univ.  zu  Frankfurt  a.  d.  0., 
endlich  (484  4)  Prof.  d.  Naturgeschichte  u. 
Director  d.  zooiog.  Museums  d.  Univ.  zu 
Breshu  (N8J  (MAI)  (Or)  (G,  «857;, 
geb,  4777,  Nov.  4  4,  Braunschweig, 
gest.  4  857,  Jan.   «4,  Breslau. 

System  d.  Natur,  HelmstUdt  4804.  Handb.  d. 
Anorgaoognosie,  Leipz.  4845.  Die  anorganisch. 
NaturkOrper  oacb  ihren  Verwandtschallen  u. 
VbergttQgen  betrachtet  und  zusammengestellt, 
Bresl.  4846.  Ober  Steinregen  (Braanscbw.  Ma- 
gaz.  4804).  Ober  Basalt- Erzeugung  (Toigfs 
Hagaz.  IX,  4806).  ^  Viel  Zoologisches. 

8*Qra¥a8aiido  (eigentlich  Storm  van 
8*Gravesande),  Wilhelm  Jacob.  —  Dr. 
Jur.,  erst  Advocat  im  Haag,  dann  (4747) 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Astronomie,  Lector 
d  bürgert,  u.  Kriegs-Baukunst  (4730 — 34) 


und  endlich  (4734)  auch  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Leyden  (Set  Oeucra 
phil,  et math. ed. par Allafnand,TAj  (SL, , 
geb.  4  688,  Sept.  27,  Herzogenboscb.* 
gest.  4742,  Febr.  28,  Leyden. 

Physices  elementa  mathemattca,  eiperimeotis 
confirmata,  sive  Introductio  ad  pbilosopfaiam 
Newtonianam,  2  vol.  4^  Lugd.  Bat.  47fO-ir 
Supplement  dazu  und  neue  Ausgabe  mit  die- 
sem Soppl.,  Ib.  4  725,  8.  Aufl.  4  743  Dahft 
u.  A.  [Vol.  II,  p.  74  5]  der  von  ihm  erfoodeoe 
H  e  1  i  o  s  t  a  t  beschrieben) .  Philosophiae  Ne«  - 
tonianae  institutiones  (Auszug  aus  d.  vorheri- 
gen Werke),  Ib.  472S.  2.  Aufl.  «728,  I.  Aufl 
4  742.  Matbeseos  universalis  elemeota  et«. 
Ib.  4727.  War  Mitherausgeber  des  »Journal 
littöraire«,  42  Vol.  4  748—22,  und  dano  allei- 
niger Herausgeber  desselben,  7  Vol.  4  7t**tl 
darin  von  ihm :  Remarques  sor  ia  coostmctioe 
des  machines  pneumatiques  etc.  (T.  IV  Qod 
Essai  d'une  nouvelle  tbeorie  sur  le  choc  de« 
Corps  (T.  XII).  Remarques  sur  Ia  forc«  de» 
Corps  eo  mouvement  et  sur  le  choc  (T.  XIII 
—  Gab  ausserdem  heraus :  Ck.  Sagaaü  Opera 
varia,  J.  Xeilii  Introdnct.  ad  veram  phyiictn 
u.  I.HewtonliArithmeticauDiverMlis.  —Scim 
Oeuvres  philosophiques  et  matheoiatiqaei. 
edirt  von  Allaaumd,  2  vol.  4^  Amsi.  4774. 

*  ^b.  Sept.  28  (5X). 

Gravlvfli  s.  Grau  u.  Greaves. 

Gray,  Stephen.  —  Ober  seine  per- 
sönlichen VeriiSltnisse  nur  bekannt,  du^ 
er  in  London  lebte  und  Mitgl.  d.  Roy.  So- 
ciety war*  (Phil.  Transact.  4  736,  p.  400  . 
geb.  Ende  d.  XVII.  Jahrb.,  England, 
gest.  4736,  Febr.  4  5,  London. 
HicroBCopical  observations  and  eiperioieot» 
(Phil.  Tr.  4696).   On  ao  optical  leos  of  wtlfr 
for  viewing  botb  oearand  distant  objecto,  »tü^ 
tbe  description  of  a  natural  reflectiog  mtcro- 
scope  (Ib.  4697).  Ezperimeota  about  tmk'm 
coDcave  specnia  oearly  of  a  paraboHc  Ivv* 
(Ib.  id.).  On  eolarging  tbe  divisions  of  a  bar»- 
meter,  in  order  to  measure  tbe  beigbt  of  tU 
mercury  more  exactiy  flb.  4  698).    Od  »(«e 
parhelia  seen  at  Caoterbury  (Ib.  4699;.  Oa  Ik» 
ibssils  of  Reculver  CHff,  and  •  oew  wt)  ^ 
drawing  tbe  meridian  line  (Ib.  4  7tl).  0«  M- 
Ing  the  bour  by  the  polar  star  (Ib.  id.).  Cca- 
cerning  some  spots  on  the  suo  (Ib.  4711.    ^: 
account  of  some  new  electrical  expenn^t^ 
(Ib.  4  7S0).    Several  experimenis  coocerDs.* 
eleclricily  (Ib.  4734,  47«2,  4715  et  47IC    Ei 
perim.  concerning  the  electricity  of  waler  I*. 
4  784).   On  the  light,  produced  by  eomsoL- 
cating  electrical  attraction  to  aniinale ««  '* 
animate  bodies  (Ib.  4785).  Oo  Ibe  revolat^a« 
which  small  pendulous  bodies,  by  electrw:tt 
make  round  larger  ooes  from  wQst  to  etsi  •* 
the  planets  do  round  the  sun  ;Ib.  1786' 

*  It  li  ramarkablt  —  Mft  Th.  Tkoat««  ia  ««^ 
Hitt.  of  Uke  Boy.  Soe.  p.  4S3  --  ttet  •• 
Monoin  mnaln  of  »  wut,  to 
aador  toeli  obUfstfoni. 


945 


Gray 


Green. 


946 


Gray,  Edward  Wbitaker.  —  Dr. 
Med.,  Aufseher  (Keeper)  der  Naturalien  u. 
AnliquitSten  des BriUischen Museums;  Mit- 
glied u.  Secretär  d.  Roy.  Soc.  (RGE)  (Th), 
geb.  1748,  März  t\,  London, 
gest.  4806,  Dec.  27,  London.* 
On  the  manner  io  whicb  glass  is  cbarged  witb 
the  electric  fluid  and  discbarged  (Phil.  Tr. 
4788).  On  tbe  earlhquake  feit  in  various  parts 
of  England  1795  (Ib.  4796). 
'  fcft.  1*107,  Jan.  . .  Ufrr.  XVI). 

Oray,  David.  —  Prof.  d.  Physik  am 
Mariscball-College  in  Aberdeen  /'G.  1856;, 
geb — ,  gest.  1856,  März . .,  Aberdeen. 
A.  a.  Ort  keine  Schriften  angeführt. 

Orasiaill,  Giovanni.  —  Prof.,  erst 
d.  Astronomie,  dann  d.  Philosophie  an  d. 
Uuiv.  zu  Padua  (B)  (BG), 

geb.   4  670, Bergamo, 

gest.  4730  etwa,  .  .  .  Padua. 
Thermarom  Patavinanim  examen ,  cui  acces- 
Sit  dissertatio  de  fönte  Coelio  acido  Recobarti, 
b*,  Padov.  1701.  —  Historisches. 

OreatoroBi  Thomas.  —  Erst  Or- 
ganist an  d.  Kathedrale  zu  Carlisle ,  dann, 
nachdem  er  Reisen  durch  Italien,  Deutsch- 
land und  Belgien  gemacht,  Musiklehrer  in 
London,  endlich  (seit  1849)  erster  Organist 
an  d.  Westminster  Abbey  daselbst.  Mitgl. 
d.  Roy.  Society  (BG), 

geb.   4768,  Oct.  5,  North-Winfield,* 
gest.  4  831,  Juli  18,  London. 
Obtervations  on  the  heights  of  mountains  in 
the  north  of  Bogland  (Phil.  Tr.  1818). 

*  B«l  ChMterfleld,  Derbyahire. 

Qroaves  (Grave  oder  Gravius),  John. 
—  Prof.  d.  Geometrie  am  Gresbam  College 
in  London  (1630 — 37),  dann,  nach  einer 
toehrjährigen  Reise  durch  Europa  und  d. 
Orient,  4  643  Prof.  (Savilian)  d.  Astronomie 
an  d.  Univ.  zu  Oxford,  welcher  Stelle  er, 
als  Royalist,  aber  1646  von  den  Republi- 
kanern entsetzt  ward ;  lebte  darauf  küm- 
merlich in  London  (BD), 

geb.   1602, Colmore,  Hampsh., 

gest.  4  662,  Oct.  8,  London. 
Intigoioruro  aliquot  stellarum  longitadlnes  et 
latitudioea,  nach  den  Beobb.  von  Vliigh  Begh, 
am  Ende  der  von  ihm  herausgegebenen  Cani- 
cularia  von  Baiabridge,  Oxford  4648.  Anony- 
mus Pen«,  de  sigUs  Arabum  et  Persarum  astro- 
nomicia,  4*,  Lood.  1648.  Epochae  celebriores 
afttronomto,  historicis,  cbronologis  Cbataio- 
nuD,  Syro-Graecorum ,  Arabnm,  Persarum, 
<'borasmiorum  uaitatae,  ei  traditione  IHng 
Mffi,  lodlctae,  4^  Ib.  1 680.  Astronomica  quae- 
dam  ex  traditione  Shab  Cbolfü  Persae,  una 
cum  bypothesibus  planetanim  et  cum  excerp- 

Fofgeador  ff,  HaadwSiUrbaeb. 


tis  quibusdam  ex  Alüargani  elementis  astrono- 
micis,  et  Alii  Xvgbgii  de  terrae  magnitudine  et 
sphaeraruni  coelestium  a  terra  dislantiis  etc., 
4^  Lond.  1663.  De  modo  pallos  ex  ovis  in  for- 
nacibus  lento  et  moderato  igni  calescentibus 
a'pud  Kahirenses  excludendi  (Phil.  Tr.  1677). 
Experiments  at  Woolwich  for  trying  the  force 
of  great  guns  (Ib.  4685).  On  tbe  latitude  of 
'Constantinople  and  Rhodes  (Ib.  id.).  Lemmata 
Arcbimedis  in  Förster*!  Miscellanea. 

Orobe,  ErnstWilbelm. — Dr.Phil., 
Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Marburg  (1 829 
— 3 1 ),  dann  Lehrer  d.  Mathematik  u.  Phy- 
sik am  Gymn.  zu  Rinteln  (1831),  dem  zu 
Marburg  (1833)  und  dem  zu  Cassel  (BTh), 
geb.  1804,  ..  .  Michelbach b. Marburg. 
De  qaadrilatero  circulari  observationes  quae- 
dam,  Marp.  1881.  Regeln  für  d.  wichtigsten 
arilbmet.  Operationen,  Rinteln  1833.  Ober  d. 
Yerwandl.  d.  Wurzeln  quadrat.  Gleichungen 
in  Kettenbrüche  (Prgm.),  Cassel  1847.  Über 
d.  Loxodromen  auf  d.  gemein.  Cylinder  u.  Ke- 
gel (Onmert's  Arch.  II,  1842).  Fernere  Auf- 
sätze daselbst  IX— XIV,  XVI,  XVII  etc. 

Chrabel,  Moritz  Wilhelm. — Lehrer 
d.  Mathematik  u.  Physik  am  Gymn.  zu  Glo- 
gau,  dann  Prorector  u.  Oberlehrer  d.  Mathe- 
matik am  Gymn.  zu  Zeitz  (M,  \\)  (G.  1 853;, 

geb.  1800,  Juli  10,  Dresden, 

gest.  1853,  Jan.  14,  Zeitz. 
De  metienda  montium  altitudine  ope  barome- 
tri,  Glogau  1828.  Gedrängte  syslemat.  Über- 
sicht d.  Differential-  u.  Integral-Rechnung,  Ib. 
1825.  De  crepusculo  minimo,  Ib.  1826.  Die 
sphfir.  Trigonometrie,  Ib.  1828.  über  Linsen- 
gläser mit  Rücksicht  auf  ihre  Dicke,  Zeitz  1 843. 

Greetti  George.  —  Sohn  eines BSckers 
in  Nottingham,  der  zuletzt  Müller  im  be- 
nachbarten Dorfe  Sneinton  war;  er  setzte 
anfangs  das  Gewerbe  seines  Vaters  fort, 
studirte  darauf  in  Cambridge  und  wurde 
Fellow  des  Cajus  College  daselbst  (Cr eile, 
Joum.  f,  Math,  XXXIX  ), 

geb.   1793,  Juli    1 4,  Nottingham. 

gest.  1841,  März  3 1 ,  Sneinton. 
An  essay  on  the  application  of  mathematical 
analysis  to  tbe  theories  of  electricity  and  mag- 
netism,  Nottingham  1828.  Mathematical  inve- 
stigation  conceraing  the  laws  of  equilibrium 
of  fluids  analogous  to  tbe  electric  Ouid  etc. 
(Cambridge  Transact.  V,  pt.  I,  18  ).  On  the 
determination  of  the  exterior  and  interior  at- 
traction  of  elllpaoids  of  variable  densities  (Ib. 
id.  pt.  III,  1885).  On  the  motion  of  waves  in 
a  variable  canal  of  small  deptb  and  width  (Ib. 
VI,  pt.  III,  4  888).  On  tbe  reflexion  and  re- 
fraction  of  sound  (Ib.  id.).  On  the  iaws  of  re- 
flexion and  refractlon  of  ligbt  at  the  common 
surfaceoftwo  non-crystallized  media  (Ib.  VII, 
pt.  I,  1689).  Supplement  dazu  (Ib.  id.).  On 
the  motioD  of  waves  io  canals  (Ib.  id.).  On 

60 


947 


OreenoQgh 


Gregory. 


948 


the  propagaiion  of  light  in  crystallized  media 
(Ib.  VII,  pt.  II,  4841).  On  tbe  vibrations  of  pen- 
dulums  in  fluid  media  (Edinb.  Tr.  4  883). 

OreeaoQgh,  George  Bellas*.  — 
Vermögender  Privatmann  in  London.  Prä- 
sident d.  Geological  Society  daselbst  (deren 
Uauptstifter  er  war),  sowie  Mitgl.  d.  Geo- 
graphica! und  d.  Roy.  Society.  Hatte  in 
Göttingen,  ausser  Jurisprudenz,  Naturge- 
schichte unter  Blumenbach  und  in  Frei- 
berg Geognosie  unter  Werner  studirt  (Or) 
(GS.Xll)  (CR)  ^G.  1865;, 

geb.   4778,  Jan.  4  8,  London, 

gest.  4  855,  Apr.  2,  Neapel. 
Critical  exaraioaiion  of  the  flrst  prineiples  of 
geology,  4  vol.  8^  London  4  849.  Geological 
Map  of  England  and  Wales  in  six  sheels,  wilh 
an  explanatory  memoir  etc.,  Ib.  4  84  9,  2^edit. 
4840.  General  sketch  of  the  physicai  features 
of  British  India  (Mem.  Asiat.  Soc).  Physicai 
and  geological  map  of  all  India. 

*  Bella«  war  der  Name  seines  Vaters,  Oreenough 
nur  der  seines  GrosiTaters  mütterlicherseits,  der  ihm 
ein  bedeutendes  Vermögen  hinterliess. 

Grei^ri  William.  —  Pfarrer  erst  zu 

Deptford  bei  Totness,  dann  zu  Braton  Clo- 

velly  in  Devonshlre,  endlich  zu  Creed  bei 

Grampound  in  Cornwall  (Ann.  ofPhilosophy, 

1848, XI, p.  442;, 

geb.  4  762, Cornwall, 

gest.  48  47,  Juni  4  4,  Creed. 
Beobachtungen  und  Versuche  über  den  Me- 
n  a  k  a  n  i  t ,  einen  in  Cornwall  (Kirschspiel  Me- 
naccan  bei  Falrooutb)  gefundenen  magneti- 
schen Sand  (Crell'i  Ann.  4  794 .  ~  O.  entdeckte, 
da.ss  dieses  Mineral  fast  zur  Hfltfte  ans  einer 
neuen  Substanz  besteht,  welche  Klaprotk  4  794 
als  das  Oxyd  eines  neuen  Metalls,  des  Titans, 
erkannte).  On  a  mineral  substance  (Wavellit) 
formerly  supposed  to  be  Zeolite,  with  remarks 
on  two  species  of  Uranglimmer  (Phjl.Tr.  4  SOS). 
On  a  natiye  arseniate  of  lead  (Tb.  id.).  De- 
Script,  anä  analysis  of  a  Tremolite  etc.  (Tr. 
Geolog.  Soc.  Cornw.  II!). 

Oregorliis  a  Saiioto  Vlaoeatlo. 

—  Jesuit;  wurde,  nachdem  er  in  Rom 
Mathematik  gelehrt,  vom  Kaiser  Ferdi- 
nand II.  als  Lehrer  dieser  Wissenschaft 
nach  Prag  berufen,  später  von  Philipp  IV. 
nach  Spanien  als  Lehrer  für  seinen  Sohn 
Don  Juan  d'Austria  (PqJ  (Qt)  (B), 
geb.   4  584, Brügge. 

gest.  4  667,  Jan.  27,  Gent. 
Theses  de  cometis,  4649.  Theoremata  mathe- 
matica  scientiae  staticae  de  ductu  ponderum 
per  planitiem  recta  et  obliqua  horizontem  de- 
cussantem,  Lovan.  4624.  Opus  geometricum 
quadratarae  circuli  et  sectionum  cobI,  i  vol. 
fol.,  Antverp.  4647.  Opus  geometricum  pos* 
thumum  ad  mesolabam,  per  rationum  propor- 
tionabiüum  novat  proprietates,  Gaadavi  4668. 


Qregory,  James.  —  Nach  Dehrjib- 
rigeni  Aufenthalt  in  Italien  Prof.  d.  Mathe- 
matik erst  zu  St.  Andrews  in  ScboUland 
(4  669),  dann  an  d.  Univ.  zu  Edinburgh 
(4675).  Schlug  4674  die  ihm  von  Lud- 
wig XIV.  angebotene  Pension  aus  (BD,, 
geb.  4  638,  Nov.  . . ,  Aberdeen,  * 
gest.  4  67  5.  Od.  . . ,  Edinburgh.  ** 
Optica  promota,  seu  al)dita  radiorum  refleio- 
rum  et  refractorum  raysteria  geometrice  eoa- 
cleata,  4*.  Lond.  4663  (Darin  die  schon  4 (6f 
gefasste  Idee  des  nach  ihm  benannten  Spiegel- 
teleskops veröffentlicht).  Vera  circuli  et  b)- 
perbolae  quadratura,  4®,  Padovae  4667.  Er- 
weitert unter  dem  Titel  -.  Geometriae  pars  unt- 
versalis,  inserviens  qoantitatum  curvarao 
transmutationi  et  mensurae,  Veaetiae  46C7 
Exercitationes  geometricae,  4*.  Lond.  U68.  Aa 
Account  of  a  controversy  betwiit  Sttpbaadi 
Angelis  and  (Uo¥.  Bapt.  Rteeioli  concerDinc 
the  motlon  of  tbe  earth  (Phil.  Tr.  466S).  %t^) 
to  the  animadversions  ofHaygbcBsoa  bisboök 
De  circuli  quadratura  etc.  (Ib.  id.). 

*  geb.  1 636,  . . .  New-Aberd«eo  (J7)  ;  16M,  . . .  Vnm- 
moak,  AbWdeensbire  {BDSi. 

**  Nachdem  er  wenige  Tage  caTor  beim  BeobachM  in 
Jupiterttrabanteo  plOtiUch  erblindet  war, 

Oregory,  David.  —  Neffe  des  Vori- 
gen.  Erst  Prof.  d.  MalheioaUk  ao  d.  Univ. 
zu  Edinburgh,  dann  4691  Prof.  d.  hin- 
nomie  an  der  zu  Oxford  (BD), 
geb.  4  661,  Juni  24,  Aberdeen, 
gest.  174  0,  Oct.  40,  Maidenbead» Beti- 

sbire.* 

Exercitatio  geometrica  de  dimeosiooe  fifnin- 
rum,  4^  Edinb.  4684.  Catoptricae  el  dioptn- 
cae  sphaericae  elementa,  8*.  O&ooiae  <$yS 
[Darin  schon  dia  Möglichkeit  des  AcbroDtti»' 
mus  ausgesprochen].  Astronomiae  physiewH 
geometricae  elementa,  fol.»  Ib.  476t.  Sol«b«i 
of  the  Florentine  Problem  (Phil.  Tr.  U»^ 
Defence  of  J.  Oregory  as  the  inveoloroftbr 
transformation  of  curves  (Ib.  id.).  Propert.«« 
of  the  cateoariao  carve  (Ib.  4  694  el  4  697  .  0«^ 
dratura  of  the  Innula  of  SippoerM«  (Ib.  4ltl 
On  Caaiini's  orbits  of  the  PlaoeU  (Ib.  4714 

*  gest.  Oct.  12  {A)  (HL), 

Oregory I  George.  —  Dr.  Tbeo<. 
folgweise  Pfarrer  in  Liverpool,  Londoo  i£ 
St.  Giles,  am  Findlings-Hospital  etc.),  St^ 
pleford  (Hertfordshire)  und  West  Htm,  U- 
sex  (BD)  (WB), 

geb.  4754,  Apr.  4  4,  Ederoin, 
gest.  4  808,  Mftrz  4S,  West  Hain. 
Oeconomy  of  natura  etc.,  •  vol.  8*.  Lond.  47tc 
A  Dictionary  of  arta  and  tcienoes,  t  vol  <* 
Ib.  4  806.  Populär  ledorea  ob  eiyan»»'»* 
Philosoph y,  astponomy  and  diMDialry,  t'*^ 
4i^  Ib.  4809  (posthnm).  —  Viele  aadweSokrtf- 
ten  vermischteil  lohalla. 

Oregory,  Olinthns  Gilbert  - 
Um  4798  Buchhändler  u&4l  Privaliahferi 


949 


Gregory 


OreisaL 


950 


MatheoMitik  und  Astronomie  in  Cambridge, 
dann  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Militär-Aca- 
demie  zu  Woohvich  von  4 80t  bis  4  838, 
wo  er  sieb  zurückzog.  MitgL  d.  Roy.  So- 
ciety/^i^«.  Ä.  4  84  4; /G.  87;, 

geb.   4774,  ian,  89,  Jaxley,  Hunting- 

donshire, 

gest.  4  844,  Febr.  S,  Woolwicb. 
Lessons  tstroDomical  and  pbysical,  4  799,  4^^ 
edit.  1844.  Treaiise  od  astronomy,  8^  4804. 
Pantologia  etc.  [Siebe  J.  M .  Oood.]  Treaiise  od 
mecbaoiCfl.  3  vol.  S^  4806,  %^  edit.  4807. 
Tracls  oo  the  trigoDometrical  survey,  4  84  5. 
Elements  of  plane  aod  spberical  trigonometry, 
<846.Matbematicsforpracticalmeaetc.,  4825. 
Hiota  to  matbematicat  teacbers,  4  840.  —  Ao 
accouDt  of  some  experiments  made  in  order 
to  determine  tbe  velocity  with  wicb  sound  is 
transmitted  in.  tbe  almospbere  (Cambr.  Trans- 
act.  4884  ;  TUloeh,  Phil.  Mag  LXIII).  On  Pear- 
mb's  analogy  for  deducing  tbe  greatest  eqaa- 
tion  from  the  excentricity  (Wiekolson's  Jouru. 
4$0t).  Exp^riences  sur  les  axes  permanens 
de  rotatioR  (Quetelet,  Corr.  matb.  et  phys.  III, 
48S7).  ^  Aufsätze  in  :  Ladies'  Diary  u.  Gentle- 
men's  Diary ,  welches  letztere  Journal  er  von 
4  SOS  an  herausgab. 


,  Williaro*.  —  Dp.  Med., 
Prof.  d.  Chemie  erst  an  d.  Andersonian  In* 
stitatioD  zu  Glasgow  (4837 — 39),  dann  an 
d.  Univ.  zu  Aberdeen  und  endlich  seit  4  844 
an  d.  Univ.  zu  Edinburgh.  Mitgl.  d.  Roy. 
Soc.  zo  London  u.  Edinburgh.  Arbeitete 
4  835  u.    4  844  in  Lieb ig's  Laboratorium 

(Or)  (ZU 

geb.   4  803,  Dec.  26,  Edinburgh, 

gest.  4  858,  Apr.  .  .,  Edinburgh. 
A  Handbook  of  organic cbemistry  etc.,  4'^ edit. 
Lood.  4  856.  A  Handbook  of  inorga nie  cbemi- 
stry, 4*^  edit.  Ib.  4856.  —  Neue  Methode  zur 
Abscbeldung  d.  Morphiums  aus  Opium  (lieb. 
Ann.  VII,  4  888).  Darstell,  d.  Übermangansaur. 
Kali's  (Ib.  XV,  4885).  D«  d.  Metbylen-Mercap- 
tans  (Ib.  id.).  Darsteil,  u.  Reinigung  d.  Deslil- 
lationsproducte  organ.  Körper  (Ib.  XVI,  4  885). 
Verfahren  zur  Analyse  d.  Opiums  (Ib.  XVII, 
4886).  Über  d.  Pyroianthio  (Ib.  XXI,  4  887). 
Iber  eine  neue  Classe  von  Salzen  (Ib.  XXII, 
4flS7).  Cber  d.  Darstell,  d.  Mekonsbure  (Ib. 
XXIV.  4817).  Über  einige  Producte  d.  Harn- 
säure (Ib.  XXXIU,  4840).  Darstell,  chemisch, 
reiner Salssäore  (Ib.XLI,  484S).  Leichte  Dar- 
•teil,  von  relo.  Sflberoxyd  (Ib.  XLVI,  4848). 
Neues  u.  vortheilhaft.  Verfahren  reine  Phos- 
pborsanre  aas  Knocbeoasche  darzustellen  (Ib. 
LlV,  4848).  Neues  aoojnaies  Salz  aus  Phos- 
pbors«are  u.  Bittererde  (Ib.  id.).  Neuer  Kör- 
per durch  Einwirk,  von  Kali  auf  rohes  Bitter- 
mandelöl (Ib.  id.).  Darfttelt.  d.  Alloxans  (Ib. 
LX,  4846).  Darstell,  d.  Hippurstture  (Ib.  LXIII, 
4847).  Kobalt-  u.  Nickelgehatt  e.  Braunsteins 
Ib.  LXIII,  4847).  Ober  d.  Kreatingebalt  eini- 
ger Fteiacbarten  (Ib.  LXIV,  4847).  Etc.  —  Gab 


heraus:  Tunier's  Elements  of  cbemistry,  6., 
7.,  u.  8.  Aufl.,  und  übersetzte  mehre  Werke 
von  Liebig,  z.  B. :  Agricuilurcbemie,  Organic- 
sehe  Analyse,  Tbierchemie,  Chemische  Driefe. 

*  Urenkel  tou  Jamei  Gregory. 

Oregoryi  Duncan  Farquhßrson*. 
—  Fellow  des  Trinity  College  zu  Cambridge, 
auch  Examinator  im  Fache  d.  Mathematik  da- 
selbst (Jameson,  N.  Edinb.  Joum, XXXVII 
u.  Cambridge  Math,  Joum.  1\), 

geb.  4  8  4  3  Apr.  .  . ,  Edinburgh, 
gest.  4  844,  Febr.  23,  Cambridge. 
Collection  of  examples  of  the  processes  of  tbe 
diflerenttal  and  integral  calculus,  Cambridge 
4844.  Essay  on  the  foundation  of  algebra 
(Edinb.  Tr.  4888).  —  Gründete  4  889  d.  Cam- 
bridge Matheraaticai  Journal,  worin  von  ihm  : 
On  tbe  elementary  principles  of  tbe  applica- 
tion  of  algebraical  Symbols  to  geometry  (T.  II, 
4844).  On  Singular  points  in  surfaces  (Ib.). 
Evaluation  of  a  definite  multiple  Integral  fib.). 
On  a  diiliculty  in  tbe  tbeory  of  algebra  (T.  III, 
4  848).  On  a  class  of  factorials  (Ib.).  On  the 
Solution  of  certain  functional  equations  (Ib.). 

*  jQngater  Sohn  Ton  James  Gregory,  Prof.  d.  Me- 
dicin  XU  Edinburgh  (geit.  1821)  und  Enkel  Ton  Da- 
TidGregory. 

Qrelde  (Greidanus),  Jan  van  de.  — 

Dr.  Med.,  Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Univ. 

zu  Franeker  (Pq), 

geb.   4  633  etwa, . .  Franeker, 

gest.  4  668,  Juni  4,  Franeker. 
lostitutiones  physicae,  42\  Leovard.  4  664. 

GreiflTi  Friedrich.  —  Apotheker  zo 

Tübingen  fJ), 

geb.   4  60  4,  Oct.  «9,  Tübingen, 
gest.  4  668,  Nov.  !^0,  Tübingen. 

Pharmaceutische  Schriften  (s.  Omelia's  Gesch. 

d.  Chemie,  1),  z.  B. :  Tberiaca  cbymica,  Tub. 

4644 .  Consignatio  medicamentorum  tarn  gale- 

nice,  quamchymice  praeparatorum,  Ib.  4644. 

ChralSi  Alexis*.  —  Admiral  m  der 

russ.  Marine ;  lange  Zeit  Oberbefehlshaber 

der  Flotte  im  schwarzen  Meer  und  Com- 

mandant  von  Sebastopol   und  Nicolajew. 

Mitgl.  d.  Astron.  Society  (ASM.WIJ, 

geb.   4  775,  Sept.  4  8,  Kronstadt, 

gest.  4  844,  Dec.  30,  St.  Petersburg. 
Astron.  Beobb.  in  Nicolajew  u.  Dorpat  (Astr. 
Nachr.  I,  IV,  XVI). 

*  Sohn  des  Admirile  8anuelGrelg,eine«  Schotten, 
der  1763  aus  hrlttlMhen  Dientten  L  niMltche  Qber- 
tr»t. 

**  ge«t.  1846,  Jtn.  30  {Am.  M.  1845). 

Chraüieli  Jobann  Georg.  —  Oester- 
reich.  Feldarzt,  dann  Prof.  d.  Anatomie  an 
d.  Univ.  zu  Wien  u.  Assessor  d.  Bfedici- 
nal-CoUegiums  daselbst,  endlich  Physicus 
zu  Znaym  in  Mähren.  Mitgl.  d.  Leopoldin. 
Academie  (ANC), 

60* 


951 


Oreifls 


GribeL 


952 


geb Wien, 

ges(.  4  684,  Mai  18,  Znayra. 

Metallifodinarum  praecipuarumBohemiae  per- 
lustratio  (Miscell.  Acad.  Nat.  Cur.  Dec.  1, 4  671). 
—  Naiurhistorisches. 

Qreisfly  Carl  Bernhard.  —  Prof.  d. 
Physik  am  Realgymnasium  zu  Wiesbaden, 
früher  Privallehrer  d.  Mathematik  u,  Phy- 
sik in  Frankfurt  a.  M.  fOr), 

geb.  4  809,  Febr.  4  0,  Frankfurt  a.  M. 
Lehrb.  d.  Physik  usw.,  Wiesb.  4  858.  Über  d. 
Verhalt,  d.  Krystalle  zu  d.  sogenannt.  Impon- 
derabilien (Progrro  ),  Ib.  4855.  Oberd.  Magne- 
tism.  d.  Eisenerze  (Pogg.  Ann.  XCVIII,  4  856). 

OrOBi  Friedrich  Albert  Carl.  — 
Dr.Med.  u.  Phil.  Von  4776  bis  478?Phar- 
maceut  (zuletzt  Provisor  d.  Trommsdorfif- 
scben  Apotheke  in  Erfurt),  darauf,  nach- 
dem ersludirt,  Prof.  (exlr.  4787,  ord.  4  788) 
d.  Chemie  u.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Halle. 
Corresp.  d.  Berlin.  Acad.  (MJ  (Scherer's 
Joum,  11^  (N,  Sehr,  d.  Gesellsch.  naturf.  Fr. 
in  Berlin  II  j, 

geb.   4760,  Mai     4,  Bernburg, 

gest.  4  798,  Nov.  56,  Halle. 

Diss.  inaug.  Obss.  et  expehmenta  circa  gene- 
sin aeris  fixi  et  phlogisticati,  Halae  4786.  Be- 
trachtungen über  d.  Gäbrang  usw.  (unter  d. 
Pseudonym.  Namen  Jafpen  ▼.  Piroh,  oder  viel- 
mehr den  Buchstaben  O.  F.  J:  y.  F.),  Ib.  4  784. 
Systemat.  Handb.  d.  gesammt.  Chemie,  2Thle. 
Ib.  4  787—90,  2.  Aufl.  4  794.  Grundriss  d.  Na- 
turlehre usw.,  Ib.  4  787,  8.  Aufl.  4  793,  5.  Aufl. 
von  £.  O.  Fitoher  4808.  Grundriss  d.  Pharma- 
cologieusw.,2Thle.  Ib.  4790.  Handb.  d.Phar- 
macologie  usw.,  2  Thie.  Ib.  4  794  — 92,  8.  Aufl. 
von  Bemhardi  \\.  Bueholx,  4  84  8^4  5.  Grund- 
riss d.  Chemie  usw.,  Ib.  4  796.  —  Gab  heraus : 
Journal  d.  Physik,  8 Bde.  8®,  Leipz.  4790—94. 
Neu.  Joorn.  d.  Physik,  4  Bde.  8'  (ausser  Regi- 
sterbd.)  Ib.  4  795—98  (fortgesetzt  von  L.W.  OU- 
bert  unter  d.  Titel :  Annalen  d.  Physik).  Darin 
von  ihm  unter  Anderem :  Prüfung  d.  neuen 
Theorien  über  Feuer,  Wärme,  Brennstoff  u. 
Luft  (Bd.  1  u.  II.  4  790).  Beschreib,  einer  be- 
quem. Wanne  z.  pneumat.-chem.  Quecksii- 
berapparat  (I,  4  790).  Obersicht  d.  Gesetze, 
nach  welchen  sich  d.  Capacitttt  d.  Körper  ge- 
gen d.  WärmestofT  bei  Verändr.  ihrer  Aggre- 
gatform richtet  usw.  (II,  4790).  Apparat,  durch 
d.  elektr.  Funken  brennbare  u.  Lebensluft  aus 
d.  Wasser  zu  erhalten  (Ib.).  Letzte  Erklärung 
über  d.  negative  Schwere  d.  Phlogistons  (Ib.). 
Chem.  Untersuch,  d.  Salzsoolen  d.  Herzogth. 
Magdeburg  (III,  4  794).  Beschreib,  d.  Dampf- 
maschine nebst  Geschichte  derselben  (Neues 
Journ.  I,  4  795).  Entwurf  einer  neuen  chemi- 
schen Nomenclatur  usw.  (II,  4  795).  —  Auf- 
sätze in  Crell'i  Annalen,  z.  B.  chem.  Unter- 
such, d.  Egerbrunnens  (4  785) ;  über  d.  Phlo- 
giston  (4  793),  in  CreU's  Beiträgen:  Über  d. 
Phlogiston  (4  786) ;  Geschichte  d.  Berlinerblau- 


lauge (Ib.),  in  tSilb.  Annalen  (posthum),  x.B.: 
Geschichte  d.  Naturwissenschaft  {Bd.1, 4  799}. 

Grendeli  s.  Grandel. 

Chrashanii  Sir  Thomas.  —  Reicher 
Kaufmann  in  London,  der  im  Cajus  College 
zu  Cambridge  studirt  hatte  (BD), 

geb.  4  54  9, London, 

gest.  4  579,  Nov.  24,  London. 
Liess  nicht  nur  das  erste  Börsengebäude  in 
London  erbauen  (erOflrnet4570  und  bestanden 
bis  zum  grossen  Brande  von  4666),  sondern 
vermachte  auch  sein  prächtiges  Wohnbans 
nebst  Garten  zu  einer  wissenschaftl.  Lehr-An- 
stalt,  worin  sieben  ledige  Professoren  (förTheo- 
logie,  Jurisprudenz,  Medicin,  Astronomie,  Uu- 
sik  u.  Rhetorik)  freie  Wohnung  und  SO  LrstU 
Gehalt  bekamen.  Im  J.  4  596,  nach  dem  Tode 
seiner  Frau,  wurde  dieses  Institut  eröffnet. 

GrOTOy  Eduard  Heinrich.  —  .  .  . 
(GG.  4  823;, 

geb.   4768  etwa, 

gest.  4  822,  Sept.  49,  Amsterdam. 
Soll  eine  Witterungskunde  der  Niederlande  ge- 
schrieben haben. 

GroTOy  Anton.  —  Ober -Ingenieur 
erster  Klasse  im  holländ.  Wasserbauwesen 
(Waterstaat),  seit  4  8  4  2  Beamter  (G,  4  858J, 

geb.   4  796  etwa, 

gest.  4  857,  Deo.  4  5,  Haag. 
Mehre  Aufsätze  in  d.  N.  Verhandl.  van  hetBa- 
taafsch  Genootsch.  etc.  te  Rotterdam,  z.  B.  mit 
O.  Simons :  Verhandeling  over  de  Stoombema- 
ling  van  Polders  en  Droogmakerijen  (Bd.  IX, 
4844). 

Or«Tille,  Charles  Francis.  — 
Right  Honorable.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  (Th), 
geb.  4749,  Mai  4t,  .  .  . 
gest.  4  809,  Apr.  83,  .  .  . 
On  the  oorundum  stone  from  Asia  (Phil.  Tr. 
4  798).  An  account  of  some  stones,  said  to  bave 
fallen  in  India  (Ib.  4803). 

GroWy  Nc h  e m  i  a  h.  —  Dr.  Med.,  pract. 
Amt  erst  in  Coventry,  dann,  von  4  672  An, 
in  London.  Mitgl.  (4  670)  und  SecretSr  d. 
Roy.  Society  (BD), 

geb.   4  628, Coventry, 

gest.  47  4  4,  Mürz  25,  London. 
Musaeum  regalis  societatis  etc.  atGresharo  Col- 
lege, fol . ,  Lond  .4  684.  De  salis  cathartict  aroari 
in  aquis  Ebeshamensibus  etc.,  42^  Lb.  4695, 
4697  et  4700.  Cosmographia  sacra,  Ib.  4704. 
Some  observations  touching  tbe  natore  of  snow 
(Phil.  Tr.  4675).  Discursus  habitus  coram  so- 
cietata  regia  4674,  Dec.  40,  concernens  natu- 
ram,  eausas  et  vires  mixtionis  (Miscetl.  Acad. 
Nat.  Cur.  Dec.  L  A.  4  678  et  4679). 

Oribel,  Eduard  Wilbelm.  —  Dr. 

Phil.  .  .  .  (Diss), 


953 


Orienberger 


Grimm. 


954 


geb.  1816,  Mai  6,  Siettio. 
De  relatione  actionum  caloris  et  electricitatis, 
Berol.  iSZl. 

Orionborsor%  Christoph.  —  Je- 
suit, Lehrer  d.  Malhematik  in  mehren  Or- 
ton  Oesterreichs,  zuletzt  in  Rom  (J)  (SSJJ 
BEJ.  Ii;  (Or), 

geb.  4  564,  Juli      t,  Hall,  Tyrol, 

gest.  1636,  ITärz  H,  Rom. 
Catalogas  veteres  afBxarum  stellarum  longl- 
tudines  et  latitadines  cum  novis  stellis  collalas 
c'ontinens,  Romae  4642.  Prospectiva  nova  coe- 
lentis.  Ib.  4  64  2.  RerammathematicarumOpusc. 
lein,  Ib.  4  629.  Elementa  trigonometrica i.  e. 
Sinus,  tangentes,  secantes  in  partibus  Sintis 
tolius  400000,  Ib.  4680.  Elementa Euelidiicon- 
iracta,  Graec.  4636.  De  specolo  ustorio  el- 
iiptico. 

*  Grierbeager  in  (J)  i«t  falsch. 

Grlattdeli  s.  Grandel. 

OiiaaiBger,  Honorius.  ^~  Reichs- 
prälat des  Benedictinerklosters  Yrsee  oder 
Trsin  in  Seh  weben  (M.U), 

geb.   4744,  Dec.  34,  Immendin^en, 

gest 

Positioncs  selectae  ex  iosUtutionibus  mathe- 
matiCis,  4  773. 

Orteser,  Georg.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik nm  Gymn.  zu  Neuburg,  früher  zu 
Kempten  (M.  l\j, 

geb.  4  793,  März  4  5,  Kempten. 
Genaue  Berechnung  d.  grtfsst.  Wirksamkeit 
verschiedener  Wassermaschinen,  Kempt.  4  84  9. 

OriflUl,  John  Joseph.  —  Fabrikant 
fliemischor  Apparate  in  London,  früher 
Buchhändler  in  Glasgow  (Or)f 

geb.  4  802,  Jan.  22,  London, 
i'liemical  recreations  and  Romance  of  chemi- 
Mry.  42^  7*^  edit.  Glasgow  4834.  A  treatise 
on  rbemical  manipulation,  and  on  the  use  of 
the  blowpipe  in  chemical  analysis,  Ib.  4  837. 
\  Kvstem  of  crystallography  witb  itsapplication 
(o  mineralogy,  4  vol.  8^  Ib.  4844.  The  radical 
itifory  in  chemistry,  4  vol.  8^  Lond.  4858. 
(>o  the  constitation  of  aqueous  Solutions  of 
•iridH  and  slkalies  (Mem.  Chem.  Soc.  III,  4848). 

Oriflith,  John.  —  .  .  .  (GM.  4845;, 
geb.   4754,  Jan.  . .,  Sandbach,  Ches- 

shire, 
gest.  484  5,  Oct.  4  3,  Walthamstow, 

Essex. 
N>H  mathematische  Schriften  verfasst  haben. 

Owigumtf  Pierre  CUment.  —  Di- 

rcclor  d.  Eisenwerke  von  Bayard  (B)  (BS), 

geb.    4723,  Aug.  24,  St.-Dizier, 

ge.«t.  4784,  Aug.    2,  Bourbonne. 

M<^moires  de  pbysique  sur  l'art  de  fabriquer 

)e  fer,  d'ea  foadre  et  forger  des  canons  d'ar- 


tillerie ;  sur  l'histoire  naturelle  et  aur  divers 
sujets  particuliers  de  pbysique  6conomique, 
Paris  4  775.  Sur  l'action  reciproque  du  feu  et 
de  Teau  Tun  sur  l'autre  (Journ.  Phys.  XII,  4  778). 
Sur  l'acier  (Ib,  XX,  4  782).  —  Sah  schon  4  757 
die  später  von  WoUaaton  entdeckten  und  un- 
tersuchten Titanwürfel  (s.  Karsten'a  Archiv  f. 
Bergbau  usw.  III,  524). 

Grillet,  Renö.  —  Uhrmacher  zu  Pa- 
ris, unter d.RegierungLudwigsXlY.  (B), 

geo*  •  «  .,  gesi.  •  •  • 
Guriesitös  math^matiques ,  Paris  4673.  Non- 
velle  macbine  d'arithm^ique  (Journ.  de  Sav. 
4678).  Hygrom^tre  neuyeau  (Ib.  4084). 

Grim  (Grimm),  Herrmann  Niklas. 
—  Arzt,  der  (theils  als  Be^gmeister)  acht 
Jahre  lang  auf  Sumatra  in  holländ.  Dien- 
sten stand,  dann  an  verschiedenen  Orten 
Deutschlands,  Dänemarks  and  Schwedens 
lebte  und  zuletzt  Mitgl.  d.  Colleg.  med.  in 
Stockholm  war  (S)  (SLHJ, 
geb.  4  644,  .  .  .  Wisby, 
gest.  474  4,  ..  .  Stockholm.* 
Laboratorium  ceylonicum  s.  Thesaurus  Cey- 
lonae  (in  holländ.  Sprache),  Bata via  4677. 
Compendium  naedico-chymicum,  Ib.  4679. — 
Gammari  in  lapides  conversi  (Miscell.  Acad. 
Nat.  Cur.  4682).  De  marcasita  veneria  (Ib. 
4684).  De  rore  indico  (Ib.  4688).  Minera  auri 
et  argenti  sumatraensis  (Ib.  4686).  Eiperi- 
menta  cbymica  (Ib.  4688). 

*  An  der  Pett. 

Qrimaldii  Francesco  Maria.  — 
Jesuit,  Lehrer  der  Mathematik  im  Ordens- 
collegium  zu  Bologna  fVJ)  (Seine  Physico- 
mathesis), 

geb.  4  64  8,  Apr.  2,  Bologna, 
gest.  4663,  Dec. 28,  Bologna. 
Physico- Mathesis  de  Lumine,  Coloribus  et 
Iride,  aliisque  adnexis,  Libri  II,  Opus  posth., 
4*,  Bononiae  4665  (Darin  die  Entdeckung  der 
Diffraction  und  der  erste  Versuch  einer 
Undulationstheorie  des  Lichts).  —  O. 
hatte  vielen  Antheil  an  den  Arbeiten  von  Bio- 
eioli,  z.  B.  an  dessen  Alroagest,  an  dessen 
Gradmessung  und  astron.  Beobachtungen. 

G34maldl,  Lorenz o.  —  Prof.  d.  Rhe- 
torik an  d.  Univ.  zu  Bologna,  später  Attache 
bei  d.  Bologneser  Gesandtschaft  in  Rom  (FJ, 
geb.   4  643,  Juni   7,  Bologna, 
gest.  4  696,  Jan.  24,  Bologna. 
Verschiedene  astrologische  Schriften. 

Grimm,  Johann  Karl  Philipp.  — 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  an  d.  Ritter- 
Acadcmic  in  Liegnitz  seit  4  804,  vorher 
Prof.  d.  Physik  an  d.  Friedrichs-Schuie  u. 
Artillerie-Academie  in  Breslau  (M.  UJ, 
geb.  4768,  Aug.  47,  Halle, 
gesL  484  3,  Nov.  22,  Liegnitz. 


955 


Grimm 


0iiMbaeh. 


956 


Handbuch  d.  Physik,  8  Bde.  Breslau  4797^ 
4  800.  Supplement  dazu  oder  Repertorium  d. 
neuest.  Fortschritte  d.  Physik,  4  St.  Ib.  1800 
^1805.  Die  Erde  u.  ihre  Bewohner,  Ib.  4800. 
Das  Wissenswürdigste  aus  d.  Physik,  Liegnttz 
4803.  —  Überd.  Vermögen  verschiedn.  Flüssig- 
keiten, Sauerstoff  aus  d.  Luft  zu  absorbiren 
(Oehlen's  Journ.  IV,  4  805).  Ursprung  d.  un- 
terirdisch. Wasser  (OUb.  Ann.  II,  4790^  Be- 
schreib, einer  von  KUngert  verfertigt.  Elektri- 
sirmaschine  (Ib.  II  u.  IV,  4  800).  Beschreib, 
d.  Klingert' sehen  Luflpumpe  (Ib.  IV).  Be- 
schreib, d.  Klingert' sehen  Eudiometers  (Ib. 
V,  4  800).  Versuche  mit  Tolta^f  Säule  (Ib.  VII, 
4804  u.  XI.  4802).  Klingert's  galvan.  Batte- 
rien (Ib.  VIII,  4804).  Beitrag.z.  medicin.Elek- 
tricitat  (Zadig  u.  I^rieie,  Archiv  f.  pract.  Heil- 
kunde, Bd.  I  u.  If). 

Orimm,  s.  Grim. 

Oriadeli  David  Hieronymus*.  — 
Dr.  Pbii.  u.  Med.  Nachdem  er  in  Jena  stu- 
dirt,  Apotheker  in  Riga,  dann  Prof.  d.  Che- 
mie uud  Pharmacie  an  d.  Univ.  zu  Dorpat 
(4804 — 44),  darauf  wieder  Apotheker  in 
Riga  und  endlich,  nachdem  er  in  Dorpat 
Hedicin  studirt,  4  823  pract.  Arzt  in  Riga, 
bald  hernach  auch  Kreisarzt  daselbst  (M.  \l) 
(RN)  (N)  (S  eher  er,  Nord.  AnnAll), 

geb.  4776,  Sept.  28  (A. St.),  bei  Riga,"** 
gest.  4836,  Jan.  8  (A.St.),  Riga. 
Allgem.  Übersicht  d.  neu  Chemie  usw.,  8*, 
Riga  4  799.  Weniel's  Lehre  von  d.  Verwandt- 
schaft d.  Körper,  mit  Anmerkk.,  Dresd.  4800. 
Über  d.  verschiedn.  Mittel,  die  atmosphtir. 
Luft  zu  reinigen,  8^  Riga  4  802.  Versuche  über 
d.  Natur  d.  Blausäure,  8*,  Ib.  4804.  Hand- 
buch d.  theoret.  Chemie,  8',  Dorpat 4 808.  Die 
organisch.  Körper  chemisch  betrachtet,  2  Bde. 
8^  Riga  484  4-— 42,  9.  Aufl.  4848.  Ansichten 
d.  Natur,  Leipzig  4  849.  —  Gab  heraus:  Ta- 
schenbuch f.  prüfende  Aerzte  u.  Apotheker, 
Rij^a  4808.  Russisches  Jahrb.  d.  Pharmacie, 
6  Bde.  4^^  Riga  1803—8.  Mit  Oiese:  Russi- 
sches Jahrb.  d.  Pharmacie  u.  Chemie,  2  Bde. 
8^  Ib.  4809— fO.  Mediein.-pharmaceut.  Bltit- 
ter.  4  Jahrg.  8^  Ib.  4849-24.  Viele  chemi- 
sche tt.  pharmaceut.  Aufsätze  in  diesen  Zeit- 
schriften, sowie  in  Toigt's  Magazin,  Oehlen's 
N.  Journ.,  Behweigger's  Journ.,  Bnehaer's  Re- 
pertorium, auch  Oilbert's  Ann.  (angebl.  gal- 
van. Blut-Erzeugung.  Bd.  XXXVII),  Soherer's 
Nord.  Annal.  usw. ;  auch  boten.  Schriften. 

*  DaTid  Heinrich  (JV.  II). 

**  feb.  1777,  Sept.  2u  [.i.Bt.]  (ßek0r€r^  If^rd.  Änm, 
III). 

Orlaaldl,  Marco  Antonio.  —  Arzt 
u.  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Perugia 

(VPgh 

geb.   1594, Perugia, 

gest.  4  646,  Nov.  ..,  Perugia. 

Cometologia  laconica  contra  portentosam  co- 

metarum  apparitionem ,   Perusiae  4608.    De 

aquis  Perusinia,  Ib.  4096. 


Orbrahow,  Aogustin.  —  Dr.  Phil., 

seit  4725  Prof.  d.  Mathematik  am  Collegiuro 

medico-chirurgicum  in  Berlin,  auch  Mitgl. 

d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  fA), 

geb.  4  683,  Dec.  13,  Anclam, 

gest.  4749,  Nov.  10,  Berlin. 
Isagoge  ad  mathematica  studia,  4*,  Jeoae  4741 
Erläuterung  der  Winter -Vorstellong,  Berlin 
4729.  Hyetometri  in  Societatis  Reg.  Borus 
Scient.  usum  adornati  descriptio  etc.  (Miftcel). 
Berol.  IV,  4734).  Observationes  hyetometricae 
etc.  (Ib.  V,  4787  u.  VI,  4740).  Consenstts  ic 
dissensus  seu  harxnonia  ac  disbarmonia  baro- 
metrorum  seu  tuborum  ac  tobulorom  Toni- 
cellianorum  diversissimonim  mercuho  sive 
fervente  sive  frigente  ac  frigidiusculo  repleto- 
rum  observatione  saepius  repetita  notatus  de* 
terminatusque  (Ib.  VI,  4  740).  Thermomeira 
comparata  accuratius  etc.  (Ib.  id.).  —  Stellte 
d.  meteorolog.  Beobb.  für  d.  .Acad.  ao  ao«i 
machte  25  Jahre  hindurch  den  Kalender. 

Ortoohow,  Augostin  NatbaoaeL 
—  Sohn  des  Vorigen.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Berlin  (4749 — 54),  dann  Ptrof. 
d.  Astronomie  u.  Secretär  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  St.  Petersburg  (Mj, 

geb.   4726,  Sept.  29,  Berlin, 
gest.  4  760,  Juni     4,  St.  Petersburg. 
De  parallaxi  coelestium  corporum»  4*  Pe^p 
4  755.  Methodns  tnvestigandi  parallaxin  Luoae 
et  Planetarum  etc.  (Nov.  Comment.  Petrop. 
IV,  4  758).   Observatio  insoliti  laminis  aastra- 
lis  Petropoli  habita  (Ib.  id.).   Solaiio  oovi  c«- 
jusdam  problematis  astronomici,  io  asam  pra«> 
ctpue  oauticum  propositi,  in  Disaerlatiooe  dt 
progressu  artis  oauticae  in  determioanda  ina- 
ris  et  longitudine  et  latitudine  (Ib.  V,  47SI 
Errorum  tabularuro  lunarium  etc.  disq.  ilb 
id.).   Investigatio  parallaxeos  Lttoae  elc.    \h 
VI,  4  764).   Obss.  circa  longitudioem  pendiu 
simplicis  institutae  (Ib.  VII,  4  764).   Noch  ei- 
nige astr.  Beobb.  in  T.  VIII  u.  IX.   Obt.  of  aa 
extraordinary  Lunascircle  and  oftwoparaae^ 
nes  made  at  Paris 20.  Oct.  4747  (Pbil.Tr.  4741 

CMsohoWi  Karl  Christoph.  —  Dr. 
Phil.,  Apotheker  zu  Stavenhagea  in  Meck- 
lenburg (OrJ, 

geb.  4793,  Febr.  47,  Stavenhagen. 
Physikalisch-chemische  Gntersochaagea  uhtt 
d.  Athmungen  d.  Ge wachse  u.  deren  BlaflMi 
auf  d.  gemeine  Luft,  8»,  Leips.  4849.  Cber  d 
Fällung  d.  Eisensalze  durch  Schwefelwaawr- 
Stoff  (Behwaigg.  Journ.  XXVIl,  4849).  Oben 
Untersuch,  d.  eisenhalt.  Quellwaaaer»  ia  Sit* 
venhagen  (Ib.  id.).  Über  Blausaare  sui  Ar- 
zeneigebraoch  (Ib.  XXXIII,  4824).  über  Re- 
spiration d.  Pflanzenblatter  (M*imamafBUmn 
XXXIV,  4  845). 

GrUebaohi  August  Heinrich  in* 

dolph.  —  Dr.  Med.,  Pn\atdoc60t  (t8ST 

und^  nachdem  er  eine  wisseoscbaOl.  BetK 

nach  d.  Türicei  vollende!»  Prof.  (eHr.  4844, 


957 


OrolUer  da  Servitoei 


GroM. 


958 


ord.  4847)  d.  BoUnik  an  d.  üniv.  zu  Göt- 
tingen (P)  (CL), 

geb.  4811,  Apr.  47,  Hannover. 
Reise  durch  Ruroelien  nach  Brussa,  S  Bde. 
GöUiog.  4844.  Über  d.  Bildung  d.  Torfs  in  d. 
EiDsmooren,  Ib.  4  846.  Die  Vegetationslinien 
des  oordwesll.  Deutschlands,  Ib.  48^6.  Be- 
richt über  d.  Fortschritte  d.  Pflanzengeogra- 
pbie  u.  botan.  Systematik,  4  4  Hfte.  Berlin 
4844—52. 

OrolUer  de  Servlires,  Nicolas*. 
—  Graf,  Oberst-Lieutenant  in  d.  französ. 
Armee  bis  4728,  wo  er  seinen  Abschied 
nahm  und  vom  Herzog  von  Orleans  eine 
Pensioa  bekam.  Mitgl.  d.  Acad.  zu  Lyon 
(B)  (BN), 

geb.   4  677, Lyon, 

gest.  4745,  Febr.  26,  Lyon. 
Recneil  d'ouvrages  curieux  de  maib^matiqnea 
elde  mecaatque  etc.,  Lyon  1749.   M^canique 
abr^g^  des  arts  et  des  metiers  (handschrifU.). 

OrottMl,  Karl  Ludwig.  —  Pastor 
an  d.  Parochialkircbe  zu  Berlin  von  4  769 
bis  4824,  wo  er  in  den  Ruhestand  trat. 
Mitgl.  d.  Gesellsch.  naturforsch.  Freunde 
daselbst  seit  4782  (MA\)  (N)  (GB,  4795;, 

geb.   4742,  Juni  7,  Berlin, 

gest.  4  826,  Dec.  8,  Berlin. 
Vereach  einiger  Beobachtt.  über  d.  Witterung 
d.  Mark  Brandenburg  nsw.,  8»  Berlin  4794. 
Iber  d.  vom  Himmel  gefallenen  Steine,  8«, 
Ib.  4808.  Bemerkk.  über  Nebel  n.  Nordschein 
(Sehr.  d.  Gesellscfa.  naiurf.  Fr.  VI,  4  78S).  Be- 
merkk. ttber  Schnee.  Hagel  u.  Reif  (Ib.  VII, 
4787).  Bamerkk.  über  Gewitter  (Ib.  IX,  4789). 
Über  d.  Erdbeben  In  Schlesien  im  J.  4799 
Nene  Sehr.  usw.  III,  4  804).  Über  d.  Verändr. 
d.  Klimas  in  verschiedenen  Gegenden  (Ib.  IV, 
tsot).  Meteorolog.  Beobb.  ebendaselbst.  Fer- 
nere meteorol.  Aufsätze  in:  Denkwürdigkei- 
ten d.  Merk  Brandenburg,  4799—4800,  z.  B. : 
Iber  Wetterprophezeibungen  usw. ;  Über  Wit- 
terungsverftnderungen  durch  d.  Mondswech- 
sel ;  usw. 

OroaMli  Johann  Frledricb  Wil- 
helm. —  Oberlehrer  an  d.  St.  Jobannis* 
schule  in  Danzig  (OrJ, 

geb.  4803,  Nov.  4  4,  Königsberg. 
7.0  r  Termin  rech  nung  (Progrm.  d.  Johannis- 
scbule  4  888).  Ober  d.  Anzahl  d.  Glieder  in  d. 
Summeoformeln  d.  arithmetischen,  geometrl- 
Mhen  a.  harmonischen  Reihen  (D°,  auch  für 
sich,  Danzig  4 845).  Oberd.  Bewegung  schwln- 
geod.  Körper  in  widerstehend.  Mitteln  (D», 
aach  für  sich,  Danzlg48ft0).  Oberd.  allgemeine 
u.  volle  Gültigkeit  mathemat.  Formeln  (D<>). 


(Gronovias),  Lorenz  Theo- 
dor. —  Rathsberr  und  Schöffe  in  Leyden. 
Mitgl.  d.  Roy.  Sooiety  saU  4763  (A)  (Th), 


geb.  Anfang  d.  XVHL' Jahrb.,  .  .  . 

gest.  4  777  ad.  I77S,  .  .  .  Leyden. 
Index  supeHectilis  lapideae,  2.  Edit.  8°,  Lugd. 
Bat.  4750.  Bibliotheca  animalis  et  lapidei,  4«*, 
Ib.  4  760. 

Chreombrldgei  Stephen.  —  Tuch- 
h'ändler  in  d.  City  of  London,  der  zu  Black- 
heath,  bei 'London,  eine  mit  Troughton- 
schen  Instrumenten  ausgerüstete  Stern- 
warte besass  (Absfr.lW,  M^)  (Arm,  chim. 
phys.  LH,  220;  (GM.  4  832.1;, 

geb.   4  755  etwa, 

gest.  4  832,  März  30,  Blackheath. 
Universal  tables  for  the  reduction  of  fi&ed^tars, 
4°,  Lond. 4824.  Ca ta logu e ofcircuro polar stars 
reduced  to  Jan.  4,  484  0  (Edit.  by  G.  B.  Aitj 
and  prioted  at  the  public  expense) .  4**,  Ib.  4  888. 
Observations  on  atmospheric  refraction  as  it 
alfects  astronomical  observations  (Phil.  Tr. 
4  840  et  4  84  4).  Astron.  observations  ;Ib.  4  820). 
Comparison  of  observations  on  88  prIncipal 
flxed  Stars  (Edinb.  Tr.  VII,  4  84  5). 

QroSy  James.  —  Fabrikant  zu  Wes- 
serling  im  Elsass.  Studirte  in  Giessen  fOrJ, 

geb.  4  8  47  etwa,  .  .  .  Wesserling. 
Ober  eine  neue  Klasse  von  Platinsalzen  (lieb. 
Ann.  XXVII,  4838). 

Oroflohke,  Johann  Gottlieb. — 
Dr.  Med.  Nachdem  er  in  Berlin  u.  Göttin- 
gen studirt  und  sich  dann  noch  vier  Jahre 
in  Frankreich,  England  u.  Schottland  auf- 
gehalten, 4788  Prof.  d.  Naturgeschichte  u. 
Chemie  ani  Gymnas.  zu  Mitau;  479  4  auch 
Hofarzt  des  Herzogs  Peter  von  Curland 
(RNJ  (M.  \\)  (NJ, 

geb.  4760,  Aug.  30,  Tuckmn, Curland, 

gesL  4  828,  Apr.  4,  Milao. 
Observations  relative  to  the  mineralogical  and 
Chemical  history  of  the  fossils  of  Comwall,  8«, 
Lond.  4  787.  Mineralog.  Bemerkk.  in  Schott- 
land (Bom's  Bergbaukunde  I,  4  789).  Von  ei- 
ner verglaseten  Mauer,  im  nördl.  Sehottland 
(Ib.  U,  4790). 

OreshaUfi  John  Anthony.  —  No- 
tar in  Rotterdam  (Or), 

geb.  484  8,  Apr.  8,  Rotterdam. 
Bemerkungen  über  d.  entsprechenden  Tem- 
peraturen, über  d.  Sied-  u.  Gefrierpuncte  d. 
Körper  (Pogg.  Ann.  LXXVIII,  4  849  u.  LXXIX, 
4  850).  Über  Volumen  u.  Dichtigkeit  flüssiger 
u.  gasiger  Körper  (ib.  LXXX,  4850).  Ober  ei- 
nige physische  Eigenschaften  d.  Körper  (Ib. 
LXXXVIII,  4853  u.  Ergzbd.  III).  Ob  d.  soge- 
nannt, elementaren  Körper  wirklich  einfach 
sind?  (Ib.  Ergzbd.  IV,  4854). 

OroM,  Johann  Friedrich.  —  Erst 
Regierungs - SecretSr  zu  Stuttgart,  dann 
seit  4787  Prof.  d.  Experimentalphysik  an 
d.  Karlsschule  daselbst  (M)  (Hg), 


959 


GroMinger 


Orov6. 


960 


geb.  1732,  Mai     5,  Nagold,  Würtemb., 

gest.  4795,  Febr.  5,  Stuttgart. 
Elektrische  Pausen,  8<>,  Leipz.  1776.  Grund- 
sätze der  Blitzableitungskunst  (posth.  yon  J. 
F.  W.  Widenmaim  edirt),  8»,  Ib.  1796.  —  Pr<S- 
cis  de  pauses  ölectriques  (Journ.  de  phys.  X, 
1777).  Aufsatze  in  d.  Tübing.  Berichten  von 
gelehrten  Sachen. 

Oroflslager,  Johann  Baptist.  — 
Jesuit,  Lehrer  d.  alten  Sprachen  u.  Huma- 
niora in  d.  Ordenscollegien  zu  Tyrnau, 
Wien  und  Kaschau,  zuletzt  Plarrer  in  Ko- 
morn  (SSJ), 

geb.   17S8,  Sept.  27,  Komorn, 

gest.  1803, Komorn. 

Diss.  de  terrae  motlbus  regni  Hungariae  etc., 
Jaurini  178S.  Universa  historia  physica  regni 
Hungariae,  IX  Tomi  (yon  denen  aber  T.  VII — 
IX,  enthaltend  die  Oryktographle,  Mineralogie 
und  Hydrologie,  im  Manusoript  liegen  geblie- 
ben sind). 

Orothvflfli  Theodor  (eigentl.:  Chri- 
stian Johann  Dietrich) ,  Freiherr  von.  — 
Lebte  zu  seiner  Ausbildung  von  1803  bis 
1808  im  Auslande  (Leipzig,  Paris,  Rom, 
Neapel)  und  übernahm  dann  sein  Erbgut 
Geddutz  kn  Wilnaisch-Iitthauiscb^n  Gou- 
vernement Russlands  (RN), 

geb.  1785|  Jan.  20,  Leipzig,* 
geat.  1822,  MXrz  U  (A.St.),  Gedduts.** 
Memoire  sur  la  d^composition  de  l'eau  et  des 
Corps  qu'elle  tient  en  dissolution  k  l'aide  de 
r^iectricitögalvanlque.  Ronae1805,  Mitaul 806 
(auch  Ann.  obim.  LVIIl,  1800  u.  Oehlen't  Journ. 
V,  1808;  —  darin  seine  so  oft  besprochene 
Theorie  d.  galvan.  Wasserzersetzung.).  Phy- 
sisch-chemische Forschungen,  1'Bd.  4°,  Nürn- 
berg 1 820.  Verbindungsverbültntss-  oder  che- 
mische Aequivalenten- Tafeln  usw.,  fol..  Ib. 
1821.  —  De  l'influeace  de  l'älectricit^  galva- 
nique  sur  les  vögötations  mätalliques  (Ann. 
chim.  LXIlt,  1807).  Sur  la  combinaison  du 
phosphore  avec  les  mätäux  et  leurs  oxides  par 
la  voie  humide,  suivie  de  Texamen  d'un  gas 
provenant  d'une  döcomposition  particuli^re  de 
l'alcohol  (Ib.  LXIV,  1807).  —  Über  d.  entfärb. 
Eigenschaft  d.  schwefligsaur.  Gases  (Oehlen^s 
Journ.  VII,  1804).  Chem.-galvan.  Beobb.  (Ib. 
id.).  Optische  Versuche  mit  d.  Prisma  (^b.  VIII, 
1809).  Über  Kork-,  Aepfel-  und  Benzoesäure 
(Ib.  id.).  tber  d.  ElektriciUt,  die  sich  bei  Zu- 
standsändr.  d.  Wassers  entwickelt  (Ib.  IX, 
1810).  Über  d.  Wasserstoffphosphor  (Ib.  id.). 
Überd.  Synthesis  d.  Wassers  (Ib.  id.).  —  Über 
d.  Grenze  d.  Verbren nlichk.  entzündl.  Gasge- 
menge bei  abnehmend.  Dichtigkeit  u.  über  d. 
Farben  d.  elektr.  Funkens  in  verscbledn.  Mit- 
teln (Schweigg.  Journ.  UI,  1811  u.  IV,  1812). 
Über  d.  zufällig.  Farben  d.  Schattens  u.  über 
Kewton*aFarbeotheorie  (Ib.  III).  Über  d.  Licht- 
erscheinung bei  Abschiessen  einer  Windbüchse 
(Ib.  V,  1812).  Versuche  u.  Ideen  über  d.  Bren- 


nen, über  elektr.  Leitungstthigkeit  verschiedn. 
Gase,  über  Acidität  u.  Alkalitat,  über  Mori- 
ehini's  Versuche  usw.  (Ib.  IX,  1813).  Analysis 
d.  Tulpensamenstaubes  (Ib.  XI,  1814).  Be- 
merkk.  über  Krystallhsation  (Ib.  XlII.  1815}. 
Beitrag  zur  nähern  Kenntn.  einig,  unmittelbar, 
vegetabil.  Stoffe  (Ib.  id.).  Über  e.  neuen  Licbt- 
sauger  (Chloropban),  nebst  allgem.  Betrachtt. 
über  Pbosphorescenz  u.  Farben  (Ib.  XIV,  4  81 5). 
Beweis,  dass  bei  d.  Pbosphorescenz  mittelst 
Insolation  ein  wahres  Lieh  lein  saugen  stattfin- 
det (Ib.  XV,  1815).  Untersuch,  d.  Quellwass. 
zu  Schmordau  (Ib.  XVIII,  4  816).  Versuch  ei- 
ner Erklärung  d.  Zersetz,  einiger  Natronsalze 
mittelst  Eisen  n.  ungelöscht.  Kalk  (Ib.  id.). 
Beitrag  z.  Gesch.  d.  von  Pozrett  entdeckten 
Anthrazothionsfiure  (Ib.  XX,  1817).  Methode, 
Eisen  von  Mangan  zu  scheiden  (Ib.  id  ).  Oxy- 
dirte  Eisenblausäure  (Ib.  id.).  Merkwürd.  Ver- 
bind, d.  kohlensaur.  Kalks  mit  Kalkhydrat 
(Ib.  id.).  Untersuch,  e.  kohlschwarz.,  papier- 
artig. Substanz ,  die  4686,  Jan.  84  zu  Raaden 
in  Curland  aus  d.  Atmosph.  niedei^efelien  ist 
(Ib.  XXVI,  1819.;  XXX,  1810  u.  XXXIII,  1821). 
Ueber  d.  Verhalt,  d.  löslich,  dreifach-blansanr. 
Metallsalze  gegen  alkal.  Metalllösungen  (Ib.  id.\ 
Stöcbiometr.  Betrachtt.  über  d.  Zusammen- 
setz.  d.  zwei  Arten  von  Pbosphorwasserstoff- 
gas  (Ib.  XXVIII,  1820).  Merkwürd.  Zersetz. 
d.  Wassers  durch  Wasser  im  Kreise  d.  Volta- 
scben  Sttule  (Ib.  id.).  Verschiedene  phys.- 
chem.  Versuche  (Ib.  XXIX,  1820).  Zwei  neue 
Heilmittel  usw.  (Ib.  td.).  Einiges  über  alkali- 
sche Eisensalze  (Ib.  XXX,  1820).  Zwei  neue, 
den  Elektromagnetismus  betreff.  Tbatsachea 
(Ib.  XXXI,  1821).  Verschiedene  Bemerkk.  (Ib. 
XXXU,  1821).  Raumverhaltnisse  d.  gaaföm. 
Substanzen  usw.  (Ib.  XXXIII,  1821).  ^  Recht- 
fertigung seiner  Versuche  u.  Ansichten,  die 
Gränze  d.  E-ntzündUchk.  brennbarer  Gase  be- 
treffend, gegen  H.  Davy  (Oüb.  Ann.  LVIIl, 
1818).  Über  d.  ehem.  Wirksamkeit  d.  Lichts 
u.  d.  Elektricitat  usw. ;  merkwürdige  galvan. 
Wasserzersetzuog  usw.  (Ib.  LXI,  1849).  Un- 
tersuch, eines  am  80.  Juni  1820  im  Dünabqr- 
ger  Kreise  herabgefallenen  Meteorsteina  (Ib. 
LXVII,  1821).  Über  H.  Bavy's  Theorie  d.  Si- 
cherungslampe (Ib.  LXIX,  1821).  —  Leicht^i- 
ste  Methode,  Wasser  u.  andere  Flüssigkeiten 
mittelst  Aetber  u.  d.  Luftpumpe  zum  Gefrie- 
ren zu  bringen  (Seherer,  Allgem.  nord.  Ann. 
d.  Chemie  II,  1819).  Neue  Methode,  mittelst 
einer  einzigen  Operation  Schwefelwasserstoff- 
gas u.  Kohlensäure  aus  Mineralwäss.  abzn- 
scheid.  (Ib.  IV,  1820).  Verstb'rkungsmittel  d. 
elektr.  Wirk,  bei  gewöhnl.  Eleklrisirmaschlnen 
(Ib.  id.).  Noch  verschiedene  ehem.  Notizen 
daselbst  Bd.  |V  u.  VI. 

*  Auf  einer  BeiM  aeiaer  in  Curland  «nsbiigea  Aellera. 
**  ErtchoM  lieh  aus  Melancholie. 

Chwva,  William  Robert.  —  Dr. 
Phil.,  Rechts-Amvalt  (Barrister  at  law)  in 
London;  von  1841 — 46  Prof.  d.  Physik  an 
d.  London  Institution;  seit  1840  Mitgl.  d. 
Roy.  Society  fOr), 

geb.  1811,  Juli  1 1,  Swansea.* 


961 


Oroielier 


Graber. 


962 


Od  tbe  correlation  of  physical  forces,  London 
4847,  B^^edit.  4655  (franzdsiscb  von  Moigno, 
mit  Zasützen  von  Begnin  sen.,  Paris  4856).  — 
On  a  gasToltaic  battery  (Phil.  Tr.  4  843).  On 
tbe  gas  voltaic  baUery ;  voltaic  action  of  pbos- 
pbonia,  soJphar  and  bydrocarbons  (Ib.  4845). 
On  ceriain  phenomena  of  voltaic  ignition  and 
tbe- decomposition  of  water  by  heat  (Eb.  4  847). 
Effect  of  sarroundtng  media  on  voltaic  ignition 
(Ib.  4849).  On  tbe  electro-cbemical  polarity 
of  gases  (Ib.  4  85i) .  ~  On  a  new  voltaic  com- 
bination  (Phil.  Mag.  Ser.  III,  Vol.  XIU,  4888). 
On  voltaic  series  and  oombination  of  gases  by 
platinum  (Ib.  XIV,  4889).  On  a  new  voltaic 
battery  of  great  energy  [Die  sogen.  Gro ver- 
sehe Batterie]  (Ib.  XV,  4839).  On  tbe  in- 
action  of  amalgamated  zinc  in  acidulated  wa- 
ter (Ib.  id.).  On  voltaic  reaction  (Ib.  XVI,  4  840) . 
On  some  phaenomena  of  the  voltaic  disruptive 
discbarge  (Ib.  id.).  On  some  electro-nitrogu- 
rets  (Ib.  XVIII  et  XIX,  4  844).  On  a  voltaic 
proeess  for  etching  Daguerreotype  plates  (Ib. 
XIX,  4844  et  XX,  4842).  On  voltaic  reaction 
(Ib.  XXIII,  4841).  On  Grothnat'  tbeory  of  mo- 
lecular  decomposition  and  recomposition  (Ib. 
XXVII,  4845).  On  the  application  of  voltaic 
ignition  to  lightlng  mines  (Ib.  id.).  On  the  beat- 
ifig  eflfecU  of  electricity  and  magnetism  (Ib. 
Ser.  IV,  Vol.  III,  485S).  On  some  anomalous 
cases  of  electrical  decomposition  (Ib.  V,  4  868). 
On  tbe  electricity  of  tbe  blowpipe  flame  (Ib. 
VIII,  4854).  On  the  electricity  of  flame  (Ib.  VIII. 
4884).  On  a  method  of  increasing  certain  ef- 
fecU  of  induced  electricity  (Ib.  IX,  4855).  On 
the  apparent  conversion  of  electricity  into  me- 
cbanical  force  (Ib.  XJ,  4856).  On  some  new 
metbodsof  producingand  fixing  electrica!  ßgu- 
res  (Ib.  XIII,  4  857) . 

*  geb.  Juli  14  {BG). 

Chrazellori  Nicolas.  —  Priester  des 
Oratoriums,  Lehrer  d.  Theologie,  Philoso- 
phie und  schönen  Wissenschaften  in  ver- 
schiedenen Ord^nscollegien  (BN)  (Q)  (AJ, 
geb.   4  692,  Aug.  29,  Beaune, 

gest.  1778»  Juni  19, 

ObservaUons  curleuses  sur  tous  les  parties  de 
la  physique  (Auszug  aus  d.  Phil.  Transact., 
M^m.  Paris,  Joum.  dea  Savnns  etc.),  T.  II — IV, 
4i^  Paiis  4  789  (T.  I  von  Bougaa&t,  s.  Diesen). 

Grober I  Carl.  —  Eenedictiner  in 
Kremsmünster,  4  664  Rector  d.  Schute  da- 
selbst, 4  670  Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Univ. 
zu  Salzburg  und  zuletzt  Pfarrer  in  Weiss- 
kirchen (A)  (Or), 

geb.  4  642,  Sept.  4  6,  Salzburg, 
gest.  4  696,  Apr.  28,  Weisskirchen. 
Thealrum  naturae  ex  octo  tibris  physicorum 
generaliter  eiplicatum,  Salisb.4672.  Opposita 
juxta  se  posIta.ex  iibris  de  coeHs  et  libris  de 
orta  et  interita,  \h.  4678. 

Oraber,  Bernliard. —  Cistercienser, 
Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Üniv.  zu  Prag  (A), 

Ke Da      •     •      • }     n      -S *  •  •      • 

Poggeodorff,  HaodwSrlerbuch. 


Horographia  trigonometrica  s.  Metbodus  accu- 
ratissima  arithmetice  per  sinus  et  tangentes  ho> 
rologia  quavissolaria  describendi,  Pragae  4  74  8. 

Grnberi  Gabriel.  —  Jesuit,  4  8  Jahre 
lang  Prof.  d.  Mechanik  und  4Iydraulik  in 
Laybach,  dann  Prof.  d.  Mechanik  und  Ar- 
chitectur  an  d.  Acad.  zu  Polocz,  endlich 
General-Präpositus  des  Jesuiten-Ordens  in 
Russland.  Bruder  des  Folgenden  (SSJ), 
geb.   4  740,  Mai      6,  Wien, 
gest.  4805,  März  25,  St.  Petersburg.  * 
Ein  sehr  geschickter  Wasserbaumeisler,  der 
aber  nur  einen  Aufsatz  über  die  Rectification 
des  Saveflusses  geschrieben  zu  haben  scheint, 
im  Archtv  f.  Geogr.  u.  Statistik,  Prag  4  802. 

*  genX,  Apr.  5  {SBJ,  9). 

Gmbor*!  Tobias.  —  Jesuit,  bis  zur 
Aufhebung  d.  Ordens  4  773,  dann  Welt- 
priester  u.  Gehülfe  d.  Direct.  d.  Donau- 
schiffahrt, Prof.  J.Wal  eher,  darauf  (4774 
— 4777)  Bau-  und  Navigationsdireclor  im 
TemesvarerBanatu.  endlich  (4 780 — 4  802) 
Baudirector  d.  böhm.  Kameralherrschaflen. 
Mitgl.  d.  königl.  Böhm.  Gesellsch.  d.  Wiss. 
in  Prag  (ABG,  III,  484  4;  (SSJ)  (M.  U), 

geb.  4744,  Sept.  4  2,  Wien, 

gest.  4  806,  März  34,  Prag. 
Briefe  hydrographischen  u.  physikalischen' In- 
halts aus  Krain  usw.,  8^  Wien  4  784  (Fort- 
setzung davon  in  v.  Bozn's  phys.  Arbeiten  4  783 
u.  85).  Von  d.  Figur  d.  Basalts,  Prag  4786. 
Beobachtt.  auf  Reisen  nach  d.  Riesengebirge, 
Dre8d.4794.  Übersicht  d.  Linear-Perspective, 
Prag  4  804.  —  Art,  kleinere  Flüsse  zu  messen 
(Abhandl.  e.  Privatgesellsch.  in  Böhm.  V,  4  782). 
Ueber  d.  Bereisung  eines  Landes  in  Absicht 
auf  physikal.  Entdeckungen  u.  Verfertig,  ein. 
petrograph.  Karte  (Abb.  Böhm.  Gesellsch.  d. 
Wiss.  I,  4785).  Über  d.  Strahlenbrechung  u. 
Abprellung  auf  erwärmt.  Flächen  (Ib.  II,  4  786). 
Eudiometr.  und  meteorolog.  Beobb.  auf  der 
Schneekoppe  (Ib.  Ilt,  4  787).  Über  d.  Prüfungs- 
u.  Verbesserungs-Art  d.  gleicharmigen  Waage 
usw.  (Ib.  IV,  4  788).  Über  d.  Ausdünstung  d. 
Wassers  im  leeren  Raum  d.  Barometers  (Ib. 
id.).  Betrachtt.  über  d.  Bestandtbeile  d.  At- 
mosphttre  in  Bezieh,  anf  Dichtigkeit  n.  Druck 
(Ib.  Neue  Abb.  I,  4794).  Über  d.  Rhomboidal- 
schQÜte  in  d.  geschichteten  Gebirgen  (Ib.  II, 
4798).  Von  d.  Vortbeilen  hydrograph.  Karten 
(Ib.  id.).  Theorie  d.  katoptr.  Phänomens  d. 
Senkung  u.  Hebung  d.  Objecto  am  Horizonte 
(Ib.  ill,  4798). 

*  EisenUich  OrQber  {SSJ). 

Omber  (Grueber),  Leonbard^  — 
Benedictiner  vom  Kloster  Metten  in  Nieder- 
Bayem,  von  4766 — 69  Prof. d. Philosophie 
und  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Salzburg, 
dann  Weltpriester  u.  Vorsteher  einer  Nor- 
malschuJe  in  Wien.  Lehnte  4  774  den  Ruf 
zum  Academiker  in  München  ab  (M,U)  (VSJ, 

61 


963 


Gronberger 


GmithuBen. 


964 


geb Bayern, 

gest.  4810  od.  I8H,  .  .  .  Wien. 
Einige  analytische  Beispiele  u.  Anwendungen 
d.  verschiedn.  Wendungen  d.  krummen  Li- 
nien (Abb.  Bayer.  Acad.  Vllf,  4778).  Einige 
Grundsätze  d.  Tbeorie  d.  Centraikrdfte  in 
Rücksicht  auf  d.  Astronomie  ^Ib.  Id  ).  Ober  d. 
Kometen  von  4769  (Ib.  id.).  Von  d.  PoIhOhe 
(Neue  Abb.  D<>  1,  4  778). 

*  Elyeatlich  Johann  Leon hard(J(; II). 

Grttabergeri  Johann  Georg.  — 
Prof.  d.  Mathematik  am  Kadettencorps  zu 
München,  Landes- Directions-Rath  /Itf.II^, 
geb.   4749,  Febr.  %B,  Bettbrunn^b. In- 
golstadt, 

gesL  4  820,  Febr.  4  7,  München, 
über   Witlwen  -  Gesellschafts  -  Berechnungen 
(N.  Abb.  Bayer.  Acad.  IV,  4  785).    Beiträge  z. 
Theorie  d.  Wagnerei  (Ib.  VII,  4  797). 

Orüadol  (Griendei,  Grendel)  tob 
Aoh|  Johann  Franz.  —  Nach  Einigen: 
Kreuzberr  des  Ritlerordens  vom  heil.  Geist, 
nach  Anderen:  Capuziner,  mit  dem  Klo- 
Sternamen  Ladisiaus;  kam  4  670  aus  Re- 
gensburg nach  Nürnberg,  wo  er  dioptrische 
Instrumente  verfertigte  und  verkaufte ;  trat 
4  680  als  Ingenieur  in  kaiserliche  Dienste 
(WN)  (J), 

geb.  .  .  .  Passau  oder  Niedersachsen, 

gest.  Anfangs  d.  XVIII.  Jahrb.,  Osterreich. 
ArchitecturfL  miiitaris  nova,  Dresd.  4  677.  Mi- 
crograpbia  nova  oder  neue  curieuse  Beschrei- 
bung verschiedener  kleiner  Körper,  welche 
vermittelst  eines  absonderlichen,  von  ihm  er- 
fundenen Vergrösser -Glaces  verwunderlich 
gross  vorgestellt  werden,  Nürnb.  4  687. 

OrÜBeivaldt,  Moritz  von.  —  Dr. 
Phil.  Studirte  in  Freiberg  u.  Berlin  (Diss), 

geb.  4  827,  März  ..,  Koick,  Esthland. 
De  petrefactis  formationis  calcareae  cupriferae 
in  Silesia,  Berol.  4  854.  Notizen  über  d.  ver- 
steinerungsführenden Gebirgsformationen  d. 
Urals  (Märo.  d.  Sav.  Strang.  Acad.  Petersb. 
VIII,  4857). 

GrflsOB  (Gruson),  Johann  Philipp. 
—  Dr.PbiL  (4  84  6).  Conducteur  d.  Kriegs- 
u.  Domänenkammer  in  Magdeburg  (4787)  ; 
Prof.  d.  Malhematik  am  Cadettencorps  in 
Berlin  (4794),  an  d.  königl.  Bauacademie 
(4799),  an  d.  Univ.  (4846)  u.  am  französ. 
Gymnas.  daselbst  (4847);  später  pensio- 
nirt.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  seit  4798 
(GB.  4  8*5;, 

geb.   4768,  Febr.  S,  Neustadt-Magde- 
burg, 

gest.  4  857,  Nov.  4  6,  Berlin. 
Anwend.  d.  Analysis  auf  e.  Ökonom.  Aufgabe 
usw.,  Stendal  4  789.    Recbenmasohine,  erfan- 


den von  ihm  am  i.  Febr.  4790,  Magdeb.  «790. 
Beschreib,  u.  Gebrauch  e.  neu  erfand.  Re- 
chenmaschine, 8^  Ib.  4  794,  Halle  4795.   Pa- 
tent-Tabelle zur  Abkürzung  der  Duodecinuil- 
recbnung,  Ib.  4  794 .  Beschreib,  zweier  seu  er- 
fundenen Rechenstabe  usw.,  Ib.  479i.  Samm- 
lung gelöst,  aigebr.  Aufgaben  usw.,  %  Tble.  t»*. 
Halle  4  792->94.  Erkittr.  d.  Entsteh,  d.  Geistes 
seiner  Rechenmaschine,  Beri.  4  795.   Suppie- 
ment  zu  Enler's  Anleit.  z.  Dtfferentialrecfanan^ 
8o,  Ib.  4  795  u.  4798.   Enthüilte  Zaabercieo  a. 
Geheimnisse  d.  Arithmetik  usw.,  t  Thie.  %**, 
Ib.  4796—4800.    Pinakothek  oder  SamailuDg 
allgem.  nützlich.  Rechnungstafela  usw.,  Ib 
4798.   Grundriss  d.  rein.  u.  angewandt.  Ma- 
thematik usw.,  2  Tble.  8^   Ib.  4  799—4800. 
Calcul  d*exposition,  Ib.  4  802.  Systemat  Leit- 
tMea  d.  Arithmetik,  Epipedometrie,  St#re<H 
metrie  usw.,  Ib.  4  810.  Geodäsie  usw.,  8*.  Ib 
1841.    Bequeme  logaritbm.,  trigonomelr.  u. 
andre  nützl.  Tafeln  usw.,  8^  Ib.  4848.    Die 
Kegelschnitte  usw.,  8°,  Ib.  4  820.  Geonetne 
nach  Erzeugung  d.  Begriffe,  S^,  Ib.  4820.  Al- 
gebra nach  Erzeug,  d.  Begriffe,  Ib.  48SI.  — 
Uebersetze  Werke  von  Saltr,  lAfnaftt*  I«p 
eroiz,  Xaseheroni  (Caretto),  Lealie  o.  Coiftwg. 
—  Le  calcul  d'exposition  invent^  par  lai  (Man. 
Berlin.  4  800  et  4804).   Recherche  sor  la  so«- 
mation  des  söries,  dont  chaque  terme  prooede 
Selon  une  lot  connue  (Ib.  4842—48).  Sor  la 
transformation  des  s^ries  (Ib.  id.).    Cber  d 
bei  Witt  wen  kassen  vorfallenden  Wahrschcie- 
lichkeitsrechnungen  (Ib.  4844).  Cberd.  TImi- 
lung  d.  ganzen  Kreisumfaogs  u.  jedes  beliebig 
Kreisbogens  in  gleiche  Tbeile,  besonders  ober 
d.  Theilung  d .  Kreisumfangs  io  4  7  gleiche  Theiic 
(Ib.  id.).   Ueber  Reihen  a.  voUsländ.  lalegn- 
tion  e.  linear,  partiell.  Differentialgleicb    T 
Ordn.  usw.  (Ib.  id.).  Allgem.  Methode  outteM 
bestimmten  Integralien  die  durch  dea  La- 
grang e' sehen  Lehrsatz  gegeb.  Reiben  zu  tarn- 
roiren  (Ib.  id.).   Entwickl.  von  z"^y"  in  eiar 
Reihe  usw.  (Ib.  4846-47).  Vereinfacb  n  Er- 
weitr.  d.   Euklidischen  Geometrie   (Ib.  id 
Neue  Eliminirungsmetbode  usw.   [Ib.  ist»  — 
49).   Geomelr.  Aufgabe  Ober  Minima  (Ib.  i«i 
Elementarbeweis,  dass  d.  Basis  d.  natüri.  Lo- 
garithmen durch  keine  rationale  Zahl  ausfe- 
drückt  werden  kann  usw.  (Ib.  id.).  AufUls  « 
geometr.  Aufgabe  (Ib.  4  820— 24).  Oberd.  Eie- 
schreib.   isotomischer  Figuren  in  d. 
schnitte  (Ib.  4824).  Berichtig.  eiD«s 
not  gegeb.  geometr.  Lehrsatzes  (Ib.  4881     — 
Aufsitze  io  Benonlli  u.  Waämhwt^  Hm^u. 
f.  4787  u.  4  788. 

Omlthulflea,  Franz  von  Paala.  — 
Dr.  Med.,  4788  Feldcbirorg  in  d.  Osler- 
reich.  Armee,  4  792  Heiduck  in  kurpft^ 
Diensten,  dann,  nachdem  er  in  Land  An* 
studirt,  4  808  Lehrer  der  Naturkunde  ae 
der  landfc^tlichen  Schule  tu  München 
endlich  seit  4826  ord.  Prof.  d. 
mie  an  der  Univ.  daselbst  Mitglied  der 
Leopoldin.  Academie  fCL)  (G.Uiil.    O^ 


965 


Gnuttmert 


Gnmert. 


966 


geb.  1774,  MSrz  49,  Schloss  Halten- 

berg  am  Lech, 

gest.  185t,  Juni  21,  München.« 
Naturhist  Untersuch.  Über  d.  Unterschied  zw. 
Euer  a.  Schleim»  Hünch.  1 809.  Über  d.  Nalur 
d.  Kometen,  Ib.  4  811.  Gedanken  u.  Ansichten 
über  d.  Nalur  d.  Erdbeben,  nach  d.  Aggrega- 
lionstheorie  d.  Erde,  Nürnb.  18S5.   Naturge- 
schichte d. ^gestirnt.  Himmels,  Münch.  1839. 
Kritik  d.  neust.  Theorien  d.  Erde ,  Landshut 
1888.  Neue  einfache  trigonometr.  Methode,  die 
Höben  d.  Berge  eu  messen ,  ohne  sie  zu  be- 
steigen, MUnch.  4842.  Gab  heraus:  Analecten 
für  Erd-  u.  Himmelskunde,  7  Hfte.  8^  Ib.  1 828^ 
-81.  Neue  Analecten,  2  Bde.  8»,  Ib.  1882^^ 
S6.  Astronom.  Jahrb.  für  phys.  u.  naturhistor. 
Himmelsforscher  u.  Geologen,  Ib.  1888—42. 

—  Über  d.  ehem.  u.  dynam.  Momente  bei  Bil- 
dung d.  Infusorien  (OehleB'sJourn.  VIII,  1809). 
Selenognost.  Fragmente  (Verhandl.  Leop.  Acad. 
1831).  Entdeckung  vieler  deutl.  Spuren  d. 
Bloodbewohner  usw.  (Kattiier's  Arch .  1, 1 824) . 
Mehre  Aufsätze  daselbst.  —  Erfand,  lange  vor 
Civiale,  ein  Instrument  zum  Zermalmen  des 
Steins  in  d.  Harnblase,  wofür  er  später  von  d. 
Pariser  Acad.  einen  Preis  von  1000  frs.  bekam. 

*  gcrt.  Jani  26  {N). 

Orammerl,  Gottfried  Heinrich. 

—  Sachs.  Hofmechanicus  in  Dresden  (A), 

geb.   1719, Biala,  Polen. 

gest.  nach  1776,  ..  .  Dresden. 
Beiträge  zum  Wachsthum  der  Natur-  u.  Grös- 
senlehre,  Dresden  1747.  Gedanken  über  die 
MoDdenlun,  Ib.  1748. 

Gra&dlSi  Christoph  Gottlob.  — 

Pastor  zu  Hermannsdorf  bei  Annaberg  (1737) 

und  Schneeberg  (1749),  dann  Superinten* 

dent  und  Consistorialis  erst  zu  Glauchau 

(1758)  und  darauf  zu  Freiberg  (M), 

geb.   1707,  Sept.  5,  Grossdorfhayn,  b. 

Freiberg, 

gest.  1780,  Aug.  9,  Freiberg. 
Neue  Versuche  nützlicher  Saromlui|jsen  zur 
Natur-  u.  Kunstgeschichte  usw.,  48  Thle.  od. 
4  Bde.  8*,  Schneeberg  4748—64  (Darin  in  5. 
Thl.  1 7  4  8 :  Gesammelte  Nachrichten ,  d ie  elektr . 
Versuche,  deren  Geschiebte  u.  Schriften  be- 
treffend). Nützl.  Beiträge  zu  d.  nOthigen  u.  an- 
genehm. Wissenschaften,  24  St.  od.  2  Bde.  8®, 
Freih.  1 772  —78.  Gedanken  von  Gebirgsgegen- 
den usw.  (Dresdn.  gelehrt.  Anz.  1754).  Viele 
Erbanungsschriften . 

Orvaer,  Gottlieb  Siegmund. — 
Fursprach  vor  dem  grossen  Rath  u.  Land- 
Schreiber  zu  Frauenbrunn  u.  Waldshut  bei 
Bern  (M)  (L.  Sch.J  (Or), 

geb.  1717,  Juli   20,  Bern, 

gest.  1778,  Apr.  10,  Bern. 
Die  Eisgebirge  d.  Schweizerlandes  usw.,  3  Bde. 
8*.  Bern  1760—62.   Die  Naturgeschichte  Hel- 
vetiens  in  d.  alten  Welt,  8^  Ib.  1778.   Ver- 
zeichn.  d.  Uinerallen  d.  Schweizerlandes,  8**, 


Ib.  1775.  Reisen  durch  d.  merkwürdigst.  Ge- 
genden Hetvetiens,  2  Bde.  8^,  Ib.  1778.  Auf- 
sätze in  d.  Abh.  d.  Okon.  Gesellsch.  zu  Bern. 

Oraneri  J...  L...W...  —  Hof-Apo- 
theker u.  Ober-Bergcommissar,  zuletzt  Me- 
dicinalrath  in  Hannover  (M,  l\)  (OrJ, 
geb.  1771,  März  20,  Halle, 
gest.  1849,  Juli  7,  Hannover. 
Tabellarische  Übersicht  d.  Salze  u.  ihrer  Be- 
standtheile  nach  d.  phlogist.  u.  d.  antipblogist. 
Systeme.  Hannov.  1795.  Versuche  mit  Tolta's 
Säule  (Gilb.  Ann.  VIII,  1801  u.  XI,  4  802).  Über 
d.  Metallistrung  d.  Alkalien  (Ib.  XXVIll,  1808). 
Über  d.  BUdung  von  Säure  u.  Alkali  durch  sie 
(Ib.  XXVni,  1808).  Zerleg,  d.  Granats  von 
Grönland  (Ib.  XIII,  1808).  D°  d.  Cölestins  von 
Nörthen  (Ib.  LX,  1818).  €hem.  Constitution 
d.  grönländ.  Turmalins  (Ib.  LXV,  1820).  D" 
des  Tschermiger  natUrl.  Alauns  (Ib.  LXIX. 
1824).  Verhalt,  d.  Schwefelsäure  gegen  d.  gal- 
van.  Strom  usw.  (Sehweigg.  Journ.  X,  184  4). 

Gniaeri  Eromanuel  L...  —  Inge-' 

nieur  en  chef  des  Mines.  Director  d.  £cole 

des  Mineurs  zu  St.-£tienne  (BEPJ  (AM), 

geb.  1809,  Mai  11,  Schweiz. 
Sur  la  fabrication  du  charbon  roux  (Ann.  Min. 
S^r.  III,  T.  XIII,  1838).  Sur  la  nature  des  ter- 
rains  de  transition  et  de  porphyres  du  Döp. 
de  la  Loire  (Ib.  XIX,  1841).  Sur  le  gisement 
et  la  nature  de  quelque|  minörais  de  fer  des 
environs  de  Privas  etc.  (Ib.  S6r  IV,  T.  VII, 
1845).  Sur  le  gisement  et  le  mode  de  forma- 
tion  des  min^rais  de  mangan^se  des  Pyr^nees 
etc.  (Ib.  XVIII,  4  850).  Noch  verschiedn.  hüt- 
tenmänn.  Aufsätze  daselbst. 

Qninerl,  Johann  August.  —  Dr. 
Phil. ,  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Greifswald  (1833)  u.  an  d.  landwirthschafll. 
Anstalt  zu  Eldena  (1838),  früher  Prof.  d. 
Mathematik  u.  Physik  am  Gymn.  zu  Torgau 
(1821)  und  dann  an  dem  zu  Brandenburg 
(1828).  Corr.  d.  Wiener  Acad.  (WA)  (CL), 

geb.  1797,  Febr.  7,  Halle. 
Mathemat.  Abhandlungen,  1.  Samml.  4*,  AI- 
tona  1822.  Die  Kegelschnitte  usw.,  Leipz.  1818. 
Statik  fester  Körper,  Halle  18i5.  Sphäroidi- 
sche  Trigonometrie,  4*,  Berl.  1888.  Beiträge 
z.  reinen  u.  angewBndt.  Mathematik,  2  Bde. 
Brandenb.  1838—40.  Lehrb.  d.  MathemaUk  u. 
Physik,  6  Bde.  8^  Leipz.  4  844— 51.  Neue  Me- 
thode zur  Bestimm,  d.  Polhöhe,  8^  Ib.  4844. 
Über  d.  mittlere  Entfernung  einer  Figur  von 
einem  Puncto  oder  über  d.  sogenannte  miltl. 
Entfern,  d.  Ackers  vom  Hofe,  8^  Greifswald 
4  848.  Loxodromische Trigonometrie,  8®,  Leipz. 
1849.  Optische  Untersuchungen,  3  Bde.  8^  Ib. 
1846 — 51.  Beiträge  z.  meteorolog.  Optik  usw., 
1'  Thl.  8^  Ib.  1850.  Analyt.  Geometrie  d. 
Ebene  und  d.  Raumes  für  polare  Coordinat- 
Systeme,  8^  Greifswald  4S57.  Giebt  heraus: 
Archiv  d.  Mathematik  u.  Physik,  bis  jetzt  29 
Thle.  8^  Greifswald  4  844— 57  (Darin  viele  Auf- 
Sätze  von  ihm) ;  ferner  Aufsätze  in  Crelle's 

61» 


967 


Chuioii 


Onarini. 


968 


Journal  (H  an  d.  Zahl),  Pogg.  Ann.  (über  d. 
Beweg,  fallend.  Körper,  X.  4897),  SiUungsbe- 
riebt,  d.  Wiener  Acad.  (über  d.  Proxtaiitäten 
d.  Bahnen  d.  Planelen  u.  Cometen,  Xlil,  4864  ; 
Über  eine  geometr.  u.  eine  astronom.  Aufgabe, 
XIX,  4  856)  u.  d.  Denkschr.  derselben  Acad. 
(Theorie  d .  Sonnenflnsternisseusw.  VUI,  4  864). 

Gnuoa,  s.  Grusen. 

GruTO,  Mathias.  —  Prof.  d.  Logilc. 
Metaphysik,  Mathemalik,  Physik  u.  Politik 
an  d.  Univ.  zu  Erfurt  (J), 

geb.  4  623  etwa,  .  .  .  Millershausen  im 

Braunscbw., 

gest.  4  683 Erfurt.* 

Pbysica.  Arithmelica  vulgaris,  ^eometrica,  geo- 
graphica et  astronomica. 

*  An  der  Pett. 

Gryiiaevfi  Sim^u.  —  Theolog, 
lehrte  die  alten  Spradi^n  zu  Wien  nod, 
nachdem  er  zum  Protestantismus  überge- 
treten, auch  zu  Ofen,  Heidelberg,  Tübin- 
gen und  Basel.  Freund  von  Luther  und 
Melanchthon  (Wd)  (HL)  (AR), 

geb.   4  493, bei  Veringen,  Ho- 

henzollern, 

gest.  4  544,  Aug.  4,  Basel.* 
Lieferte  die  erste  griecbiscbe  Ausgabe  von  Pto- 
lamaei  Masna  compositio,  fol.,  Basil.  4  588, 
auch  vom  Snklid,  Ib.  4  5SS. 

*  Aa  der  Pett. 

Gryiiaeiui,  Simon  (der  Jüngere).  — 
Sohn  eines  Vetters  des  Vorigen.  Prof.  d. 
Medicin  u.  Mathematik  in  Heidelberg,  dann 
der  Voralpbilosophie  In  Basel  (AR), 

geb.   4  639,  Dec.   4,  Bern, 

gest.  4  58  t,  Sept.  3,  BaseL 
Commentarii  duo:  De  ignitis  meteoris  unus ; 
alter  de  cometarum  causls  et  significationi- 
bus ;  accessit  observatio  comelae  qui  anno  su- 
periore  4  577  et  ab  initio  78  fulsit,  et  dispute- 
tio  de  inusitata  magnitudioe  et  figura  veneria 
conspecta  in  flne  anni  4576  et  ad  initium  anni 
4579,  Basil.  4  880. 

Gflohwaadtaer,  Andreas*.  —  Seit 
4735  Abt  des  Klosters  Gleink  in  Ober- 
Oesterreicb,  vorher  (4734 — 33)  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Salzburg  (VS), 

geb.  4  696,  Jan.  4  8,  Stadelkirchen,  Ober- 

Oesterreicb, 

gest.  4 768, Mai  86, Gleink. 
Erotemata  pbysico- astronomica  de  cometis, 
anno  4744,  quo  cooaet«  en  Andromeda  egre- 
diensterricoias  terruit. . .  proposita (Anonym). 

*Andrefti  de  Schwftndner  in  der  Todten-Botal 
•einet  Kloeten. 

de  0«a  de nialTef,  Jean  Paul. — 
Abb^,  Prior  von  St.-George  de  Vigon.  Mit- 


glied d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  PftHs  seil  4740 
(Mem,Par,\l$6)  (Q), 

geb.  47  4  4  etwa, . .  Carcassonne, 
gest.  4786,  Juni  8,  Paris.* 
Usage  de  Tanalyae  de  Peacartea  poor  d^co«- 
vrir,  Sans  le  secours  du  calcul  diflTdrootiel,  les 
propri6t6s  des  lignes  gtom^triques  de  tous  les 
ordres,  Paris  4740.  Diimonstration  de  la  r^e 
de  Descartai  pour  connaltre  le  oombre  des  n- 
eines  positives  et  negatives  dans  les  öqnetioof 
qni  n'ont  point  de  racines  imaginaires  (M«m 
Par.  4  744).  Recherche  du  oombre  des  raciae» 
reelles  ou  imaginaires...,  qui  peuveol  se  iroe- 
l^er  dans  les  ^quations  de  toos  les  d^grte  'Ib. 
id  ).  Essai  de  tetra^drom^trie  (Ib. 4758).  Tri- 
gonometrie sph^rique.  dödnile  trte-bri^ve- 
ment  et  compl^tement  de  la  seule  selnikm  al- 
g^braique  du  plus  simple  de  aas  probJetne« 
gönöraux,  etc.  (Ib.  id.).  Diverses  roesnras«  ee 
partie  neuves,  des  aires  sph^riques  et  dse  es- 
gles  solides  etc.  (Ib.  id.). 

*  feb.  1713, .  . .,  feet.  17K*» . .  .  {HO). 

Chmiliy,  £tienne  du.  —  Vicar  der 
Kirche  S4.-Groix  in  Lyon  seit  47  48.  Mitgl. 
d.  Acad.  zu  Lyon  seit  4736.  Hatte  ooler 
Varignon  zu  Parts  studirt  (BN), 

geb.   4  693,  Mai      8,  Lyon, 

gest.  4767,  Sept.  84,  Lyon. 

Aritbmötiqueordinaireet  abregnete.,  4*,  Lyoe 
et  Avignon  4  758.  Comptes  faitS4>u  livrcls  so 
genre  d'addilioo  et  de  soustraction,  4  t*.  A«i- 
gnon  4755. 

Chtalaadris,  Angelo.  —  Pract.  km 
in  Mantua  und  Yice-Professor  d.  Clieaiie 
u.  Botanik  an  d.  Uni?,  daselbst  (VF), 

geb.   4760, Padua, 

gest.  4  788,  Dec.  13,  Mantua.* 
Lettere  al  Sign.  OieT.  Ardttiao  sopre  il  Colt 
Euganeo  Monterosso,  Padova4788.  übenetiie 
8eopoll*s  Princtpia  mineralogiae  ins  Itabest- 
sche. 

*  fest.  Dee.  S  {NOB), 

OnaUerliuiy  s.  Gualtier. 

•valMerl,  Nicola.  —  Prof.  d.  Me- 
dicin an  d.  Üniv.  zu  Pisa,  zuletzt  emeriün 
Leibarzt  d.  Grossherzogs  von  Toscaoa  ,LL 
(EG). 

geb.   4  688, Toscana, 

gest.  4744,  Febr.  86,  Florenz.* 
Riflessioni  sopra  l'origine  delle  lontsoe,  Leen 
4785.  —  Conchyliologisches. 

*  gert.  1747, .  .  .  (^  {BIT). 

Chtarial,  Camillo  Gaarino.  — 
Tbeatiner.  Prof.  d.  schönen  Wisseoscballn 
u.  d.  Philosophie  zu  Messina ,  spSler  iae* 
meister,  sowie  Lector  d.  Theologie  o.  K»* 
tbematik  d.  Herzogs  v.  Savoyeo  ,  fM    i . 

geb.   4  684  etwa,  . .  Modena. 

gest.  4  683,  MSirz  6, 


969 


Oridan 


Günther. 


970 


Eaclides  Adauotnsat  inethodicus,  fol.,  Tau- 
rinH67f,  4676.  Coropendio  delia  srera  Cele- 
ste. 4  2«,  Ib.  4  676.  Trattato  di  furUficazione, 
4*>,  Ib.  4676.  Leges  temporum  et  plaoetaram, 
qiiibus  civilis  el  aslrooomicL  temporis  lapsus, 
primi  roobilis  et  errantium  decursos  ordinan- 
tur  ei  lo  tabuias  digeruulur  ad  latüudinem 
Taurinenaem,  foi.,  Ib.  4678.  Coeiestis  mathe- 
maticae  p4. 1  elpt.  II,  161.,  Medlolan.  4683.  Ar- 
chitettora  civile,  S  vol.  fol.,  Torino  1 767  (postfa.). 

Ovdea,  Philipp  Peter.  —  Schatz* 
deputirter  u.  Syndicus  d.  Stadt  Münden  in 
Hannover  (MJ  (Br), 

geb.   472t, Bocicenem,  b.  Hil- 
desheim, 
gest.  4794,  M9rz  7,  Münden. 
Von  der  Sicherheit  wider  die  Donnerstrahlen, 
GOtüDg.  .  .  .  (Von  d.  Mttnchn.  Acad.  mit  einer 
Medaille  belohnt). 

Chtdonuma,  Christoph.  —  Dr. 
Phil ,  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  theologisch- 
philos.  Academie  zu  Münster,  vorher  Leh- 
rer am  Gymnas.  zu  Cleve  (NJ  (G.  4852^, 

geb.   4798,  März  28,  Winneburg,  bei 

HildesheiiQj 

gest.  4  852,  Sept.  25,  Münster. 
Grundriss  d.  analyt.  Spfatirik,  8^  Cöln  4880. 
Lebrb.  d.  niederen  Sphttrik,  8^  Mtinst.  4886. 
--  88  Aufsfitze  in  Crelle'i  Jouro.  f.  Mathem., 
z.  B.  :  Theorie  d.  Potential-  oder  cyciisch-hy- 
perbol.  Functionen  (Bd.  VI,  4830;  auch  für 
»ich,  Berlin  4832).  Die  loxod romische  Linie  u. 
ihr  merkwUrd.  Zusammenhang  mit  d.  sphttr. 
Kettenlinie  (IX,  4  834).  Neue  u.  directesle  Me- 
thode. 808  d.  gemess.  Höben  zweier  bekannt. 
.^t«rne  u.  der  Zwischenzeit  d.  beid.  Beobb.  die 
Tiiltiöhe  zu  finden  (XIII.  4  835).  Integralla  el- 
liptica  tertiae  speciei  reducendi  methodussim- 
plicior  etc.  (XIV,  4  835).  Methodus  nova  et 
fimplei  computandi  valores  integralium 


/*Pdv 


et  iteratorum 


j(jrpd^..jjfjrpd^. 


etr.  (XIV u.  XV,  4836).  Seriesnovae,  quarum 
ope  integralis  elliptica  primae  et  secundae  spe- 
r\e%  computantur,  simul  ea  quoruro  moduli 
hunt  coojugati  (XVI  et  XVII,  4  837).  Theorie 
d.  Modular-Functionen  und  d.  Molecular-In- 
tegraie  (XVIII,  4  838;  XIX,  4  839;  XX  u.  XXI, 
4H40;  XXIII.  4842  u.  XXV,  4843;  auch  für 
Mcb,  Berlin  4844).  De  curvis  aequidfstanti- 
i»uii  sphaerlcis  disquisitiones  generales  (XXV, 
f  S4  8  > .  De  curvis  calenariis  spfaaericis  (XXXIII, 
4  846,.  De  pendulissphaericis  et  de  curvis,  quae 
ab  ipsis  describuntur,  spbaericis  (XXXVIII, 
4  84t).  De  integralibns 

/^da^[4-k*snci(a+u)8BC*i(a-u)]  et 

föny[i  -k*sn'i(a+o)sn'l(a-u)] 

XXXIX,  4850).  Bntwickl.  d.  Molecular-Inte- 
grale  ader  d.  ellipt.  TranscendA^^tf  n  aller  Ar- 
ten, nach  Potenzen  d.  Moduls,  «o«^  Functio- 


nen d.  Amplitude  u.  nach  neuen  Functionen 
d.  Parameters  usw.  (XXXXI,  4854).  De  cürva 
quarti  ordinis  sphaerica ,  de  circulari  scalena 
(XXXXIII,  4  852).  (jberd.  drehende  Bewegung 
fester  Körper  um  ihren  Schwerpunct  (Ib.). 
Fundamenta  trigonometriae  exactae ;  imprimis 
de  lineis  brevis^imis,  vulgo  dictis  geodaetici», 
in  superficie  sphaero'idica  (Ib.). 

Gfildeaataedty  Anton  Johann.  — 
Dr.  Med«,  seit  4  767  Prof.  d.  Naturgeschichte 
u.  Mitgl.  d,  Acad.  d.  Wiss.  zu  St.  Peters- 
burg; machte  im  Auftrage  d.  Academie  mit 
S.  G.  Gmelin  in  d.  J.  4768 — 75  bissen- 
schaftl.  Reisen  in  d.  südöstl.  Russland  (MJ 
(RN), 

geb.  4746,  Apr.  29  (A.St.),  Riga,* 
gest.  4784,  März 23  (A.St.),  St. Peters- 
burg. 
Reisen  durch  Russland  u.  im  kaukasisch.  Ga- 
bir^  (von  Pallas  edirt),  2  Thle.,  4**,  St.  Pe- 
tersb.  4  787  n.  1794.  Reisen  nach  Georgien  u. 
Imerethj,  Berlin  4  84  5.  —  Viel  Zoologisches. 

*  yeb.  Apr.  20  {Act,  Acad,  Fstrop,), 

GIIIioh|Jeremias  Fried  rieh. — Fa- 
brikant,  folgweise  zu  Ludwigsburg,  Neuen- 
bürg (Würtemberg)  und  Pforzheim  (M,  U), 
geb.   4733,  Sept.   4,  Cannstadt, 

gest.  4803,  Sept.  4  0, 

Vollständ.  Farbe-  u.  Bleichbuch  usw.,  7  Bde. 
8«,  Ulm  4779— 99.  Anweis,  zur  FHrberei  auf 
Schaafwolle  usw.,  8^  Ib.  4  786.  Genaue  Be- 
schreib, u.  Vorschriften  zur  Manchester-,  Pi- 
qu<i-,  Mousselin-  u.  Casimir-Druckerey,  8**, 
Ib.  4800. 

Ovtoeav  de  ManlMUasrd,  Phi- 
libert.  —  Lebte  in  seiner  Vaterstadt  als 
Literat  (A)  (B)  (BN)  (BG), 

geb.   4724^ S^mur,  Auxois, 

gest.  4785.  Nov.  t8,  Semur. 
Liste  cbfonologique  des  öruptions  des  volcans, 
des  tremblemens  de  terre,  de  quelques  faits 
mötöorologiques  les  plus  remanjuables ,  des 
comötes  etc.  (Collect.  acad<^miqUe  de  Dijon, 
Vol.  VI).  Mitarbeiter  an  BuiTon'a  Hist.  nat. 

CMnther,  Owen.  —  Prof.  d.  Physik 
in  Rostock,  dann  d.  LogHc  in  Jena  und  zu- 
letzt d.  Physik  in  Helmstildt  (J), 
geb bei  Eiderstadl, 

gest.  nach  4  64  4, 

Schrieb,  wie  es  scheint,  nur  Philosophisches. 

CMnihmr,  Christoph.  —  Apotheker 
in  Kopenhagen  (NK), 
geb.   4  730,  ..  .  Halle, 
gest.  4790,  .  .  .  Kopenhagen. 
Bereitung  d.  Hamnapbtha  (Orell,  Neuest.  Ent- 
deck. Ili,  4  784).    Kürzestes  Verfahren  bei  d. 
Salpeternaptha  (Crell'a  Ann.  4  786).  Bereit,  d. 
Spiessglanzbutter  (Crell,  Auswahl  d.  neuest. 
Entdeck.  VIII).  Not* h  einige  Aufstttze  daselbst. 


971 


CHLntbar 


Oimnann. 


972 


Gttather,  Johann  Jacob.  —  Dr. 

Med ,  Medicinalraih  und  Kreisphysicus  in 

Cöln  (MAI)  (CUJ  (N), 

geb.    in\,  Febr.  49,  Obercassel,  im 

Bergischen, 

gest.  I85S,  Aug.  ..,  GÖln. 
Pneumatische  Chemie,  Marb.  4  804 .  Die  Atmo- 
sphäre a.  ihre  vorzüglichsten  Erscheinungen 
usw.,  Mannfa.  4  8S5.  Bemerkte,  zu  TolU's  Ab- 
bandi. :  Über  periodische  Wiederkehr  d.  Ge- 
witter (Bohweigg.  Journ.  XXI,  4847).  Über 
Kohlenausscbeidung  bei  d.  Respiration  u.  Per- 
spiration (Ib.  XLin,  48i5).  Über  d.  Leuchten 
d.  Barometers  (Archiv  d.  Apothekervereios, 
VUI,  4  8S4).  Pbarmaceut.  Aufstttze  daselbst. 

CMnther,  W...  —  Gehälfe  an  der 
Sternwarte  zu  Breslau  (JU), 

geb.  4  84  4,  Sept.  27,  Bunzlau'. 
Herausgeber  des  OYPANOZ  (s.  Bogualawski) 
setl  4848.  —  Viele  astron.  Beobb.  u.  Berech- 
nungen V.  Planeten-  u.  Gometenbahnen,  siehe 
Astr.  Nachr.  Bd.  XXXI  u.  ff.  u.  Encke's  Jahrb. 

CWnc,  Justus  Wilhelm.  —  Dr.Med., 

Pract.  Arzt  in  Leipzig  (M,  II  j, 

geb.   4747, Leipzig, 

gest.  4845,  Mai  4  6,  Leipzig. 

De  elasticitate,  Lips.  4  774. 

Chiiprattei  Charles.  —  Erst  Lieu- 
tenant in  d.  französ.  Marine-Artillerie,  dann 
Adjunct  an  der  £coie  d'hydrographie  zu 
Brest,  darauf  Direct.  d.  Sternwarte  daselbst, 
bis  4  852,  wo  er  sich  zurückzog ;  von  18  4  2 
— 4  5  auch  Prof.  am  Bord  d.  Schiffsschule 
(vaisseau-ecole)  Le  Tourville  (BG), 

geb.  4  777,  Dec.  6,  Nancy. 
Trait^  ölöment.  et  complet  d'arithmätique  etc. , 
4i^  Paris  4809.  Probl^mes  d'astrooomie  nau- 
tlque  et  de  navigation,  8^  Brest  4  84  6,  2">«  6dit. 
2  vol.  S«*,  Ib.  4828,  3""«  ^it.  Ib.  4  826  et  27. 
Instructions  sur  le  planispb^re  Celeste  ä  Tu- 
sage  de  ia  marine  etc.,  8<*,  Ib.  4826.  Vade- 
Mecum  du  Marin  etc.,  2  vol.  4°,  Ib.  4852. 

ChierlokOi  Otto  von.  —  Nachdem 
er  in  Leipzig,  Helmstedt  u.  Jena  die  Rechte 
und  in  Leyden  Mathematik  sludirt,  auch 
Reisen  nach  Frankreich  u.  England  gemacht, 
4  627  Rathsherr  und  4  646  Bürgermeister 
in  Magdeburg  bis  4  684,  wo  er  abdankte 
und  nach  Hamburg  zog.  Nach  der  Zerstö- 
rung Magdeburgs  durch  Tilly  im  J.  4  63  4 
bis  4  636  in  schwedischen  Diensten  Ober- 
Ingenieur  zu  Erfurt  (UL)  (HL)  (J), 
geb.   4  602,  Nov. 20,  Magdeburg, 

gest.  4686,  Mai    4  4,  Hamburg.* 
Experiments  nofa,  ut  vocaotur,  Magdeburgica 
de  vacuo  spatio;  quibus  accesserunt  simui 
certa  quaedam  de  a^ria  pondere  circa  terram, 
de  virtutlbus  muodanis  et  systeroate  mundi 


planetario ;  sicut  et  de  stellis  fliis  ac  spatio  Ülo 
Immense,  quod  tarn  intra  quam  extra  eas  foa- 
ditur,  Amsteiod.  4672  (Im  Manuscript  scboo 
4668  vollendet).  —  G.  ist  Erfioder  der  L ■  ft- 
p um  pe  [4 650]  (die  durch  seinen  Freund  Cas> 
par  Bohott  4657  zuerst  beschrietMn  ward),  dei 
Manometers  [4664]  und  der  errteo  unvoll- 
kommenen Elektrisirmascbine  (oha« 
Condoctor).  Seinen  berühmten  Versuch  ml 
den  Halbkugeln  (den  sog.  Magdeburger  Halb- 
kugeln ,  Hömisphöres  de  Magdebourg)  slalUe 
er  zuerst,  vom  Kurfürsten  von  Mainz,  Johaa 
Philipp  T.Behtabom,  dazu  auljsefordert,  aaf 
dem  Reichstage  zu  Regensburg  im  J.  I65(  öf- 
fentlich an. 

*  Seine  Leiche  wurde  fpiter  aaeh  M afdeboff  fceeteSL 

Chieriokei  Otto  von.  —  Einziger 
Sohn  des  Vorigen.    Jurist,  Canonicos  in 
Magdeburg.   Seit  4  663  preuss.  Geheimer 
Rath  und  Resident  in  Hamburg  (J)  (UL 
(HL)  (HSLJ, 

geb.   4  628,  Oct.  23,  Magdetmrg, 

gest.  4704,  Jan.  26,  Hamburg. 

Epistolae  de  observatlonibus  quibosdam  co- 
meticis,  In  Bt.  LuManitaky'i  Tbeatmm  cooe- 
ticum.  Vol.  I,  Amsteiod.  4668. 

€hiiria|  Jean  Louis.  —  Hulfs-Astr»- 

nona  bei  La  lande  (LB), 

geb.  4732,  Juli  24,  Paris, 

gest 

Berechnete  von  4  770  an  Ephemeriden  für  Up 
lande  (LB.  p.  5S9;. 

Gnirl»!  JosephXavier  B^D^iet 
—  Oberarzt  am  Hospital  zu  Avigoon,  ProC 
d.  Physik  u.  Botanik  an  d.  Centmlscfaok 
d.  D^p.  Vaucluse  (QCJ  (BG), 

geb.   4776,  Aug.  22,  Avignoo. 

gest.  4  850  etwa, 

Mesures  barometriques ,  suivies  de  qneiqa« 
observations  d'histoire  naturelle  et  de  ph}«- 
que  faites  dans  les  alpes  fran^lses  et  d*nn  Pr^ 
eis  de  Ia  met<k>rologie  d*AvigDon,  Avign-  Ulf 

GftflimaaBy  Franz.  —  Jesuit  Xaä 
Aufliebung  des  Ordens,  Dr.  PhiL,  Prof.  i- 
Physik  erst  in  Lemberg,  dann  an  d.  Cot« 
und  am  Theresianum  in  Wien ;  znlelzl  in 
Benedictiner-Convict  Seitenstetten  in  De 
sterreieh  lebend  (SSJJ, 

geb.  4744,  Sept.  30,  Wolkerwlorf,Oe- 

sterreicb. 

gest.  4  806,  Jan.  28,  SeiteosteUea. 
Ephemerides  astronomicae  abseote  XaDto  u 
Norvegia  pro  4  776.  Beitrag  zur  Betttmia  4 
Alters  unserer  Erde  u.  ihrer  Bewohner.  2TkW 
Wien  4782~8S.  Litbophylacium  mtmmwim 
dissertatione  praevia  et  observntioaibne  petp 
tuis  pbysico-mineralogicis  explieatam,  Vm»- 
nae  47S5.  Nachricht  von  einer  Vomcht  be 
Fernröhren  zur  Bewirk,  ungemeinar  \i 
gerungen.  Ib.  4788.  Von  den 


973 


Oaetla 


Onglie 


974 


io  Aegypten,  Ib.  4804.  Ober  Steioregen,  Ib. 
1808.  lieber  d.  Berechoung  d.  Cometenbab- 
Den,  4^  Ib.  4  808*.  Über  d.  bisherigen  Ver- 
Sache  a.  Berechnungen  in  Hinsichtaufd. Theo- 
rie d.  Stosses  a.  d.  Widerstandes  flüssig.  Kör- 
per, Ib.  4805. 

*  SiclM  darOber:  ▼.  Zaeh*»  Monaü.  Corr.  XV,  S.  170 
U.462. 

Chiattei  Johann  Conrad.  —  Mecha- 
Dicm,  PrivaClehrer  d.  Mathematik,  Natur- 
lehre u.  Mechanik  in  Nürnberg  (WN), 
geb.  4747,  März  25,  Schwabaeb, 

gest 

Beschreib,  eines  roath.-physikal.  Maschinen- 
a.  lostrumentenkabinets,  t  St.  Leipz.  4  700  u. 
94.  Beschreib,  d.  grossen  elektrisch.  Zauber- 
spiegels, Nürnb.  4  79S.  Gründl.  Unterricht  z. 
Verfertig,  guter  Firnisse  usw.,  ib.  4798.  Zau- 
bennechanik  usw.,  Ib.  4794.  Magische  Belu- 
sligungen  aus  d.  Mathematik  u.  Physik  usw., 
i  Bde.  Ib.  4797  u.  98.  Zaubergnomonik  usw.. 
S  St.  Ib.  4797  tt.  98.  Beschreib,  e.  Universal- 
D.  Particular-Rechnungsmaschine,  8<»,  Ib.  4  799. 
Beschreib,  e.  sehr  wirksam,  elektrisch.  Glas- 
icheibenmaschine,  Ib.  4844.  Neue  Erfahrun- 
gen, Blitzableiter  anzulegen ,  Ib.  4848.  Mu- 
seum geometricum  etc. » Ib.  4  84  4 .  Museum  ma- 
tbematlcom  physico-chemicum  etc.,  Ib.  4844. 
Noch  viele  dergl.  Schriften. 

Owotterd,  Jean  £tienne.  —  Arzt, 
Conservator  d.  Mineraliencabinets  d.  Her- 
zogs von  Orleans.  Seit  4734  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Paris  (Mem,  Par,  il%^  (B)  (BN), 
geb.   4715,  Sept.  1 1,  jfitampes, 
gest.  1786,  Jan.     8,  Paris.* 
Histoire  de  la  dteouverte  faite  en  France  de 
matiäres  semblables  ä  ceHes  dont  la  porcelalne 
de  la  Chine  est  composöe,  4<*,  Paris  4  768,  4S<*, 
Ib.  4766.  Mömolres  sur  diffi^rentes  pariies  des 
Kiencesetdes  arts,  5  vol.  4^  Ib.  4  768—88. 
Memoire  sur  la  minöralogie  du  Dauphind,  %  vol. 
4*,  Ib.  4779.  Atlas  et  döscription  mimiralogi- 
que  de  France,  fol.,  Ib.  4780.  —  Sur  la  nature 
et  la  Situation  des  terrains  qui  traversent  la 
France  et  l'Angleterre  (M6m.  Par.  4746).  Sur 
les  granits  de  France  compar^  ä  ceux  d'E- 
gypte  flb.  4754).  Sur  quelques  Corps  fossiles 
peu  conous  (Ib.  id.).   Sur  les  alcyonium  etc. 
ib.  id.).  Sur  quelques  montagnes  de  la  France, 
qui  oDt  et^  des  Volcans  (Ib.  4  78S).  M6m.  dans 
lequel  od  oompare  le  Canada  ä  la  Sulsse  etc. 
Ib.  id.).   Sor  le  cristal  de  röche  de  l'isle  de 
Madagescar  (Ib.  4758).  Sur  la  terre  de  Galam, 
de  CoDsteoce  au  Cap  de  bonne  Esp^rance  (Ib. 
id.).   Sar  des  quartz  da  Gap  de  bonne  Espd- 
rance  (Ib.  id.).    Sur  les  schistes  ou  pierres 
feuilietl^ee  de  la  Cochinchine  (Ib.  id.).  Sur  une 
esp^ce  de  stelactite  qui  vient  des  montagnes 
des  Hotteotots  (Ib.  id.).  Sur  les  poudingues 
Ib.  id.).   Sur  da  soofk«  da  Cap  de  bonne  Es- 
p^raoce  (Ib.  id.).  Sur  Tosteocolle  des  envi- 
roos  d'I^Unpes  (Ib.  4754).  Sur  une  stelactite 
singoli^re  eto.  (Ib.  id.).  Sar  le  rocher  et  la 
grotte  de  Cregy  etc.  (Ib.  id.).  Sur  le  flos  ferri 


(Ib.  id.).  Sur  le  terrein,  les  pierres  et  les  dif- 
förens  fossiles  de  la  Champagne  (Ib.  id.).  Sur 
plusieurs  morceaux  d'hist.  nat.,  tirös  du  ca- 
binet  du  Duc  dPOrlöans  (Ib.  id.).  Sur  le  tripoli 
(Ib.  4  755).  Sur  les  encrinites  etc.  (Ib.  id.). 
Döscript.  min^ralog.  des  environs  de  Paris  etc. 
(Ib.  4  756).  Sur  les  ardoisiöres  d'Angers  (Ib. 
4757).  Sur  la  minöralogie  de  l'Auvergne  (Ib. 
4  759).  Sur  un  bitume  de  l'Auvergne  (Ib.  id.). 
Sur  un  furnier,  qui  s'enflamma  de  lui  mdme 
en  hiver  (Ib.  id.).  Sur  les  ds  fossiles  d'un  ro- 
cher aupr^s  de  la  vilie  d'Aix  (Ib.  4760).  Sur 
les  tourbi^res  de  Viileroy  etc.  (Ib.  4  764).  Sur 
les  paillettes  et  les  grains  d'or  de  i'Ari^ge  (Ib. 
id.).  Sur  la  nature  du  terrein  de  la  Pologne  et 
des  n^inöraux  qu'il  renferme  (Ib.  4  762).  Sur 
les  mines  de  sei  de  Wiellczka  (Ib.  id.).  Obss. 
min^ralog.  faites  en  France  et  en  Allemagne 
(Ib.  4768).  Sur  une  esp^ce  de  pierres  appeläes 
saliöres  (Ib.  id.).  —  Noch  einige  Aufsätze  mit 
Oourtivroii  und  mit  Lavoisier. 

*  reit.  Jftn«  7  {BO), 

CWIzlaff;  CarlEduard.  — Dr.  Phil., 
Prof.  d.  Mathematik  am  Gymnas.  zu  Ma- 
rienwerder in  Preussen  (Or), 

geb.  4  805,  Juni  2,  Stolpe,  Pommern. 
Aequatio  moduiaris  pro  transformatione  fun- 
ctionum  ellipticarum  septimi  ordinis  (Orelle^s 
Journ.  XII,  4884). 

Chtglielmlnl ,  Domenico.  —  Dr. 
Med.  General-Aufseher  der  GewSsser  des 
Bolognesischen  \4  686}  und  daneben  Prof. 
d.  Mathematik  (seit  1690)  und  d.  Hydro- 
metrie (seit  4  694)  an  d.  Univ.  zu  Bologna, 
dann  Prof.  d.  Mathematik  (seit  4  698)  und 
d.  Medicin  (seit  4  702)  an  d.  Univ.  zu  Padua. 
Seit  4  696  auswärt.  Mitgl.  d.  Pariser  Acad. 
(Mem,  Par,  4  7  4  o;  (VJJ  (Ni.  l)  (B)  (BN), 
geb.  1655,  Sept.  27,  Bologna, 
gest.  174  0,  Juli  4  2,  Padua. 
Volantis  flammae  epitropeia  s.  Propositiones 
geogr.  -astrOB.  -geometr.  -opticae  demonstra- 
tae,  BoBon.  4677.  De  cometarum  natura  et 
ortu,  4*,  Ib.  4684.  Riflessfoni  filosoflcbe  de- 
dotte  dalle  flgure  de'  sali.  Ib.  4688.  Aquarum 
fluentium  mensura  nova  methodo  inquisita, 
II  pt.  4*,  Ib.  4690-94.  Epistolae duae  hydro- 
steticae,  4*,  Ib.  4  69S  (Erwiderung  auf  die  Be- 
merkungen Fftpia's  in  d.  Act.  erudit.  über  d. 
vorhergenannte  Werk).  Daiia  natura  de' flu mi, 
4*,  Ib.  4697.  De  salibus  dissertatio  epistolaris, 
8*.  Venet.  4705.  De  principio  sulphureo,  Ib. 
4740.  De  aquarnm  fluentium  mensura,  qua 
respondet  epistolae  PisByali  Paflai  ad  Hoge- 
ninm  (Mise.  Berolineos.  I,  474  0).  Epist.  hy- 
drost.  de  cootroversla  ioter  eum  et  Dlanyiiiim 
Pepiaoa  agiteta,  de  aqaarum  e  tubis  eruptione 
(Comment.  Bonon.  I,  4784). 

flttgllelml&l,  Giovanni  Battista. 
—  Abate,  Prof.  d.  Mathematik  und  eine  Zeit 
lang  auch  der  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Bologna.  Mitgl.  d.  Institute  daselbst  (Mm), 


975 


Chiglienii 


Onignes. 


976 


geb Bologna, 

gest.  1817,  Dec.  15,  Bologna. 
De  diuroo  terrae  motu,  experimentis  phystco- 
matheroaticis  confirmato,  8\  Bonon.  4  792 
(Darin  die  vou  Hewton  theoretisch  gefundene 
Abweichung  fallender  Körper  von  der  Lotb- 
linie  zuerst  experimentell  nachgewiesen  ;  siehe 
Bensenberg,  Versuche  über  d.  Umdrehung  d. 
Erde  S.  269  u.  ff.,  auch  Güb.  Ann.  XI,  170  u. 
XII,  872) .  Teorema  d'induzione,  Bologna  4  799. 

GvgUensiy  Gian-Paoio.  —  Privat- 
mann zu  Verona  (BG), 

geb.  .  .  .,  gest.  1750,  .  .  .  Verona. 
Mit  J,  F.  Mgvier :  Osservazioni  della  cometa 
deir  anno  4744  etc.,  8^  Verona  4  744. 

Snlberty  Nicolas.  —  Arzt,  der,  nach- 
dem er  viele  Jahre  auf  Reisen  in  Frank- 
reich, Deutschland,  Italien  u.  Spanien  zu^ 
gebracht,  auch  in  Casteldurante  und  Rom 
practicirt  hatte,  sich  in  Vaucouleurs  (Döp. 
Meuse)  niederliess  (BG), 

geb.   1547  etwa,  .  .  .  St.-Nicolas,  Lo- 
thringen, 

gest.  4  620  etwa,  .  .  .  Vaucouleurs. 
War  erst  Alcbemist,  dann  Gegner  d.  Alche- 
mie ;  schrieb :  Assertio  de  murrhinis,  sive  de 
iis  quae  murrhino  nomine  exprimuntur ,  4  2", 
Francof.  4697.  Alchymva,  ratione  et  experien- 
tia,  it«  demum  viriliter  impugnata  etexpugnata 
etc.,  8°,  Argentorat.  4  608.  De  interitu  Alchy- 
miae,  metallorum  transmutatoriae  tractatus 
eic.,  8«,  Tum  4  64  4. 

Qulboiirli  Nicolas  Jean  Baptiste 
Gaston.  —  Apotheker,  Prof.  an  d.  £co1e 
de  Pharmacie  in  Paris ;  Mitgl.  d.  Acad.  de 
Mödeciiic  u.  d.  Soc.  de  Pharmacie  daselbst 
(StF)  (OrJ, 

geb.  1790,  Juli  2,  Paris. 
Histoire  abrögöedes  drogues  simples,  2"**'ädit. 
2  vol.  8^  Paris4826,  4">««dit.  8 vol.8*, Ib.  1848. 
Pharmacop6e  raisonote,  2"^"  6dit.  2  vol.  8^ 
Ib.  4  888.  Observations  de  pbarmacie,  de  chi- 
mie  et  d'histoire  naturelle  pbarmaceutique  (mit 
BtoU)»  Ib.  4888.  M6m.  sur  les  adatringents 
connus  soos  le  nom  cachou,  gambir  et  kino, 
8*,  Ib.  4847.  Sur  les  combioaisons  du  mercure 
avec  Toiig^ne  et  le  soufre  (Ann.  chim.  phys. 
I,  4846).  Sur  la  pröparation  du  sous-carbo- 
Date  depotasse  aveo  le  nitre  et  le  tartre  (Ib. 
X  4849).  Sur  le  mtel  (Ib.  XVI,  4  824).  Sur  la 
nomeoclature  et  la  Classification  chimique  (Ib. 
XXXIII,  4826).  Sur  l'amidoB  (Ib.  XL,  4829). 
Considörations  sur  la  cause  des  ^uptions  vol- 
canhiues  (Ib.  XLVII,  4884).  —  Mitherausge- 
ber und  von  4  887  an  Hauplherausgeber  des 
Journ.  de  chimie  mödicale,  worin  viele  Auf- 
stttze  von  ihm. 

Onldo  Ubaldl,  s.  del  Monte. 

Childo  ¥0a  Aroxxe  (Aretinus).  — 
Zwischen  1 02  a  u.  1 036  BenedictineoDdi^ch 
im  Kloster  zu  Pompöse  bei  Ferrara ;  r^h 


FabMcius  Abt  von  S.  Croce  d*Avellai)a 
bei  Arezzo  (Sein  Leben  von  KiesewetteT, 
Uipz.  1840;  (B)  (BN)  (BG), 
geb.  995  etwa,  ...  Arezzo, 

gest 

Urheber  unserer  heutigen  Noten  (der  Bezeich- 
nung der  Töne  durch  Pnncte  auf  und  zwischeo 
fünf  Linien)  und  der  Benennung  der  Töne  nach 
dem  von  ihm  eingeführten  Hexachord  durch 
die  (sog.  aretinischen)  Silben*:  tU,  re,  im.  fa, 
sol,  la,  denen  spüter  (angeblich  durch  Erieh  Yia 
derPnttaa,  geb.  4  574,  Venloo,  gest.  4646,  Lö- 
wen) das  «i  hinzugefügt  ward.  —  Oerbert,  Fürst- 
Abt  des  Klosters  St.  Blasien  im  Schwarrnald 
(gest.  4  793),  hat  seine  Schriften  gesammelt  io 
dem  Werke :  Scriptores  ecclesiastici  de  mu- 
sica  Sacra  potissimum,  8  Bde.  4«,  St.  Blasieo 
u.  Ulm  4  784,  darunter:  Micrologus  de  disci- 
plina  artis  musicae  (geschrieben  uro  4030)  und 
Quomodo  de  arithmetica  procedil  musica  (letz- 
teres nicht  ganz  gewiss,  ob  von  ihm). 

*  Entnommen  »tu  don  Xiobgesuif  an  Johumcs  da> 
Täixfer: 

Ut  queant  laxif       JBmotiare  flbrit 
jr«ra  geitoram        JParaiili  taorum 
Boiwe  poUnti  LahÜ  reaton 

Sancte  Johanne«. 

Chddnooi,    Mario.   —    Florentiner 
Edelmann;  Schüler  Galilei's;  Mitgl.  d. 
Accademia  de'  Lincei  in  Born  (NU)  (T&.  1, 74.', 
geb.  I68i,  MSrzlS,  Florenz, 

gest.  1646,  Nov.    5, 

Libra  astronomica  ac  philosopbica,  qua  OtÜ- 
Isei  opiniones  de  cometis  examinatur,  Peni- 
siae  4649.  Discorso  delle  comete  fatte  aeir 
Accademia  Fiofentina  nel  suo  consulato,  Fi- 
renze  4649  (Soll  von  Galiloi  sein). 

Chtlgnei,  Joseph  de.  —  Prof.  d.  Sy- 
rischen am  College  royale  zu  Paris,  Coo- 
servator  der  Antiken  des  Louvre;  Mitglred 
und  später  Pensionär  d.  Acad.  d.  schöneD 
Wiss.  daselbst  (BC)  (BN), 

geb.   4  7S4,Oct.    19,  Pontoise, 

gest.  4  800,  März  19,  Paris.* 
Observations  sur  le  d^r^  de  certitude  des 
Klipses  de  soleil,  rapport^es  par  Coaftdu 
etc.  (M6m.  acad  inscript.  T.  XLV).  —  Bisto- 
risches  u.  Archäologisches. 

*  gest.  Min  22  {BG), 

Gvlgnei,  Cbf^tien  Louis  Joseph 
de.  —  Sohn  des  Vorigen.  Französ.  Resi- 
dent in  China  von  4783  —  4804,  dann  beim 
franz.  Ministerium  des  Auswärtigen  ange- 
stellt, bis  4817,  wo  er  seinen  Abschied 
nahm.  Corr.  d.  Acad.  d.  Wiss.  and  derd. 
Inschriften  zu  Paris  (BN), 

geb.  4759,  Aug.'  80,  Paris,* 
gest.  1845,  März    9,  Paris. 
Voyage  ä  Pekin ,  Mauille  et  Flsle  de  France, 
faits  iana  rintervalle  des  aon^ei  4784  k  4894. 
9  vol.  8^  avQ«  .^as,  Paris  4809.  Svr  le  pUoi- 


977 


Onülard 


Onldin. 


978 


gpb^re  Celeste  des  Chinois  (M6m.  Sav.  Strang. 
X,  1785).  Calalogue  des  comötes  connues  et 
ob$erv6es  per  les  Chioois  (Ib.  id.).  Obss.  m6- 
t^rologlques  faites  k  Macao  et  ä  Canton  etc. 
(Mom.Par.  4789).  Räflexionssur  les  anciennes 
obftervattons  astronomiques  des  Chinois  etc. 
(AoD.  d.  voyages,  T.  II).  —  Sinologiscbes. 

*  gvb.  1759,  Aaf .  25  {SO). 

0«lUard|   Nicolas   Antoine.  — 

Lehrer  d.  Mathematik  in  Paris,  seit  4803 

am  Prytaneum  daselbst.    Hüifslehrer  am 

Cataster  unter  Prony  und  an  d.  Connais- 

sance  des  temps  unter  Legen dre  u.  De- 

lambre  (BNJ, 

geb Orbais  (Aisne), 

gest.  4  820,  Oct.  26,  Paris. 
Trailö  6l6ment.  d'arithmölique  d^cimaie,  4  6^ 
Paris  4  801.  Traite  des  Operations  de  change 
et  des  arbitrages  de  change  etc.,  8^  Ib.  4  803. 
—  Neue  Ausgabe  von  Beioufi  Cours  de  Math., 
Ib.  4800. 

Ovllleaeav  de  Friral,  Claude 

Fran^ois.  —  Rith  am  Parlament  zu  Pa- 
ris (BG), 

geb.   4745,  Juli  26,  Paris, 

gest.  4770,  Oct.    2,  .  .  .  . 
Essais  metaphysico-matb^nnatiques,  Amslerd. 
4764. 

OvlUot-Dnhamely  s.  Duhamel, 
J.  P.  F. 

0«lmet|  Jean  Baptiste.  —  Ultra- 
marinfabrikant zu  Lyon;  bis  4  834  zu  Tou- 
louse Beamter  d.  Pulver-  u.  Salpeter-Ad- 
inintstration.  Schüler  d.  polytecbn.  Schule 
BG). 

i^eh.  4  795,  Juli  4  0,  Voiroii,  Döp.  Isere. 
Erfand  ums  J.  4M26  zu  Toulouse  die  Bereitung 
flP4  künstlichen  Ultramarins  aus  Kieselsaure, 
'(honerde,  Schwefel  u.  Natron.  —  Sur  la  fa- 
hriraiion  de  Toutremer  (Ann.  chim.  phys. 
XLVI,  4  884). 

Chüaaad,  Pierre  Louis. — War  an- 
fangs, win  sein  Vater,  Tischler  und  machte 
namentlich  Gehäuse  zu  Pendeluhren,  goss 
auch  in  Metall  und  verfertigte  für  Jacquet 
Droz  (siehe  Diesen)  Gehäuse  zu  Taschen- 
uhrf>n.  Xegte  sich  später  auf  die  Conslru- 
riion  achromatischer  Fern  rohe  und  in  Folge 
drsHcri  ums  J.  4  773  auf  die  Darstellung  von 
Flint-  und  Kronglas;  brachte  es  hierin  so 
%%eit,  dass  J.  v.  Utzschneidcr  ihn  4805 
in  das  optische  Institut  zu  Benedictbeuern 
berief,  für  welches  er  fortfuhr  Glas  zu  he- 
rleiten bis  484  4,  wo  er  in  seine  Heimath 
zurückkehrte  und  bald  in  Verbindung  mit 
>eineai  Sohne  eine  eigene  Anstalt  begrün- 
dete, aus  der  grosse  dioptrisrbe  Instrumente 

Pof  f  «adorff,  HaB4w5rtcriiacb. 


hervorgingen   (Bibl.  univ.  4  824,  T.  XXV ; 

(BN), 

geb.   4  744  etwa,  .  .  .  Brenets,  Neuf- 

chÄtel, 

gest.  4  824, Brenets. 

Wie  J.  ▼.  UtBiohneider  in  d.  Astron.  Nachr. 
Bd.  VII  (4  829)  S.  377  erklärt,  gehört  zwar 
Oninrnnd  die  erste  Idee,  gutes  Fiiniglas  zuma- 
chen ,  er  war  aber  selbst  hei  seinem  Abgange 
aus  München  (4  84  4)  nicht  im  Stande,  diese  Idee 
vollständig  zu  verwirklichen.  Das  gelan«<  erst 
später  durch  die  alleinigen  Bemühungen  Fraim- 
hofer'i.  Das  Flintglas  des  Objectivs  zum  Dor- 
pater  Refractor,  dem  ersten  grösseren  Fern- 
rohr, wurde  4  817,  Dec.  48  geschmolzen.  — 
Die  Antwort  von  dem  Sohne,  Aim4  Ouinand 
(Aslr.  Nachr.  VIII,  344),  widerlegt  diese  Er- 
klärung nicht. 

Chllraad,  Claude.  —  Stand  im  Ver- 
kehr mit  Mersenne,  Gassendi  und 
Descartes;  sonst  nichts  über  ihn  bekannt 
(A)  (BS), 

geb.  Ende  d.  XVI.  Jahrb.,  Nlmes, 
gest.  4  657,  MSrz  . . ,  Nlmes. 
Eine  Dissertation  über  den  Schall,  mehre  über 
Bewegung,  Tünf  Abhandl.  über  Optik,  Dioptrik 
u.  Katoptrik. 

Gnisa^i  ...  —  Königl.  Professor  u. 
ausserordentl.  Ingenieur  des  Königs.  Mitgl. 
(Mecanicien  pensionnaire)  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Paris  seit  4  707  (B)  (BN), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  7  48,  .  .  . 
Application  de  l'alg^bre  h  la  göom^trie,  Paris 
4  705.  Mani^re  gent^rale  de  dälerminer  g^orn^- 
triquement  le  foyer  d'une  lentille  quelconque 
elc.  (M<^m.  Par.  4  705).  Observ.  sur  le»  m^- 
tbodGsderoaximisetminimis(Ib.  4  706).  Theo- 
rie des  projections  ou  du  jet  des  bombes,  Se- 
lon l'hypotb^se  de  OalUei  (Ib.  4707). 

Ovldin,  Paul.  —  Eigentl.  Habakuk 
mit  Vornamen ,  der  Sohn  protestantischer 
Aeltem  und  anfangs  Goldschmied;  ging  in 
Freysiogen  zum  Katholicismus  über,  ward 
Jesuit  und,  nach  lUngerem  Aufenthalt  in 
Rom,  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Wien  und  der  zu  Gratz  (J)  (SBJ)  (SSJJ 
(BEJ.  \\\)  (B)  (BN), 

geb.   4  577,  Juni  4  2,  St.  Gallen, 

gest.  4  643,  Nov.  3,  Gratz. 
Problema  arithmeticum  de  rerum  combinatio- 
nibusetc,  Viennae462i.  Di.ss.  physico-math. 
de  motu  terrae  et  mutatione  centri  gravitatis 
ipsius  proveniente.  Ib.  4622.  Problema  geo- 
graphicum  de  di^crepantia  in  numero  ac  de- 
nominatione  dierum,  quam  qui  orbem  terra- 
rum  contrariis  viis  circumnavigant,  et  inter  se 
et  cum  iis  qui  in  eodem  loco  consistunt,  ei- 
periuntur,  ib.  4688.  Centrobaryca  sau  de  cen- 
tro  gravitatis  trium  specierum  quantitatis  con* 
tinuae,  liher  I.,  fol.,  Ib.  4  685.   Centrobaryca- 

62 


979 


Omnpreeht 


Oatenberg. 


980 


rufD  pars  altera,  continens  libr.  II — IV,  quibas 
agitur  de  usu  centri  gravitaiis  etc.,  fol.,  Ib. 
4  644  (Darin  die  sog.  Guldin'sche  Regel,  die 
aber  schon  ioa  Pappns  vorkommt). 

Gnmpreoliti  Thaddäus  Eduard. 
—  Dr.  Phil.,  Privatdocent  an  d.  Univ.  zu  Ber- 
lin («843 — 63),  dann  Literat;  früher  Wein- 
händler in  Posen  (BG.\SA6)  (G,iS61), 
geb.  1801,  Nov.  18,  Posen, 
gest.  f85^  Dec.  7,  Berlin. 
Beitrüge  zur  geognost.  Kenntniss  von  Sachsen 
u.  Böhmen,  8^  Berlin  4  835.  Die  vulcan.  Thtf- 
tigkeit  auf  d.  Festlande  von  Afrika,  in  Arabien 
u.  auf  d.  Inseln  d.  rothen  Meeres,  8*,  Ib.  4  849. 
Die  Mineralquellen  auf  d.  Festlande  von  Afrika, 
besonders  in  Bezug  auf  ihre  geognost.  Ver- 
hältnisse. 8^  Ib.  4  854.  Artikel:  Afrika,  in  Ch. 
G.  D.  Bteitt'a  Handb.  d.  Geogr.,  7.  Aufl.  Bd.  II. 
Gab  heraus :  Zeitschrift  für  allgem.  Erdkunde, 
mit  Unterstütz,  d.  geogr.  Gesellsch.  in  Berlin, 
6  Bde.  8^  Ib.  4  85S— 56;  als  Fortsetzung  d. 
Monatsberichte  dieser  Gesellsch.,  die  er  von 
Bd.  VI^X  (4  848—53)  redigirle.  Mit  ▼.  De- 
ohon:  Geognost.  Karte  von  Nord-Deutschland, 
Ib.  4  835—40.  Aufsätze  in  Karten'i  Archiv  (z.  B. : 
Die  Grflnze  d.  Granits  u.  (Ibergangsgebirges  bei 
Klattau  in  Böhmen,  X,  4  837).  Pogg.  Ann.  (Ne- 
phelin  in  Sachsen,  XLII,  4837}  usw. 

Chuidlaoh,  Johannes.  —  Dr.  Phii., 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  an  d.  Univ. 
zu  Marburg  seit  1 8  f  8,  früher  Lehrer  am 
Lyceum  u.  am  Berg-Alumnen-Inslitut  in 
Gassei  (JustiJ, 

geb.  1763,  Dec.    10,  Aüendorf  in  den 

Sooden, 
gest.  4  849,  Febr.  16,  Marburg. 
Kleine  Sammlung  algebr.  Aufgaben ,  Marburg 
4  8S4.   Einige  Aufis&tze  in  KransbMr'a  Mathe- 
mat.  Magaz.,  Leipz.  4  804. 

Owuienis,  Johann  Ernst.  —  Bi- 
schof vom  Stift  Drontheim,  vorher  Prof.  d. 
Theologie  an  d.  Univ.  zu  Kopenhagen  (1754 
— 58).  Präses  d.  königl.  Norske  Videnska- 
bers  Selskab  in  Drontheim,  deren  Gründung 
im  J.  1760  er  hauptsächlich  bewirkte  (WJ^ 
geb.   1718,  Febr.  26,  Christiania, 

gest.  4773,  Sept.  25,  Christiansund.* 
Adskillige  Anmttrkninger  foroemelig  i  Hen- 
Beende  til  Mineraiier  i  Nordland  og  Finmarken 
(Trondlijems  Vid.  Selsk.  Skrift.  I,  4  764).   Viel 
Naturhistorisches,  besonders  Zoologisches. 

•  i«t.  1774, ..  .  (JVJT) ;  1773,  Sept.  Xi  (B)  (Ä^'). 

OoBter,  Edmund.  —  Erst  Geistlicher, 
seit  4  619  Prof.  d.  Astronomie  am  Gresham 
College  in  London  (BDJ, 

geb.   1584, Herefordshire, 

gest.  1626,  Dec.  10,  London. 
Canon  triangulorum  or  Table  of  artiflcial  sines 
and  tangentes  etc.,  Lond.  4 620.  -^  O.  beob- 
achtete die  sttcülare  Veränderung  d.  magnet. 


Declioation  sohon  4622  (vor  OtUlbnBd},  er- 
fand verschiedene  matb.  Instrumente,  z.  B. 
den  logarithm.  Rechenstab  (Gunter's  Scala 
im  J.  4624,  und  gebrauchte  zuerst  das  Wort 
Cosinus  CSntton'i  Math.  Dict.  1} .  Seine  Ar- 
beiten gesammelt  in :  Tbe  vorks  of  Edm.  QiwMr 
ter,  containing  the  description  and  ose  of  tbe 
sector,  cross-staff,  quadrant  and  otber  Instni- 
ments,  published  by  Will.  Lejbeime,  5*^  edit 
Lond.  4673. 

Gnrief  (Gourief),  Simon.  —  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  geistl.  Acad.  zu  Sl.  Pe- 
tersburg, früher  Oflicier  u.  Prof.  d.  Mathe- 
matik  am  Artilleriecorps  daselbst.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  (Mem.  Acad,  St.  Petenb.  W 
18t8;, 

geb.   4766  etwa, Russland. 

gest.  18 i3,  Dec.  41  (A.St.),  St. Peters- 
burg. 
Möm.  sur  la  resolation  des  priocipftai  pn>- 
bl^mes  qu'on  peut  proposer  dans  les  courfocf 
dont  les  ordonoöes  partent  d'uo  point  6ie 
(Nov.  Act.  Acad.  Petrop.  XIII,  4804).  Esmi 
de  d^montrer  rigoureusement  od  Ibtor^iM 
fondamental  des  6quattODS  de  conditioo  de  ta 
diffärentielle  des  fonctions  ä  plusieurs  variable 
(Ib.  XIII,  4  802).  Observ.  sur  le  tb6or^me  Je 
Taylor,  avec  sa  dömonstration  par  la  metbodf 
des  limites  etc.  (Ib.  XIV,  4806). 

Chitblery  Christian  August  von. 
—  Königl.  Sachs.  Oberst  und  Üntercoia- 
mandant  der  Festung  Königstein ;  früher, 
von  i  8  2 1  —49,  als  Officier  in  Zwickau  (^  . 
geb.  4798,  Juli  1 1,  Rosswein,  Sachsen. 
Geognost.  Beschreib,  des  Zwickauer  Schwan- 
kohlengebirges  u.  seiner  Umgeb.,  Zwick.  48S4 
Abdrücke  u.  Versteinerungen  d.  Zwickaocr 
Schwarzkohlengebirges,  Ib.  4885.  Die  Ver»t<i- 
herungen  d.  Rothliegenden  usw.  (mit  CMaiti . 
Dresd.  u.  Leipz.  4849.  Geognost.  Sktzzea  ae» 
d.  sttchs.  Schweiz,  Leipz.  4S5S.  Über  d.  te 
Qelsnitz  (Voigtland)  4  840  u.  42  aoligafaDd.  ReMc 
vorweltlich.  Thiere  (Leoab.  Jahrb.  «844  a.  4i 

Chtthrie,  Samuel  —  Dr. Med.,  pnd 
Arzt  zu  Sacketts  Harbor  am  Ontario-S^ 
im  Staate  New- York  (SilLNj, 

geb.   1782, 

gest.  1848,  Oct.  19,  Sacketts  Rarfoor 
New  method  of  preparing  a  spirituous  aolatK« 
ofChloricEtherCBiUimaB'sJoufQ.  XXIetXXU 
4882).  Remarks  on  various  cbemical  «faiia»- 
nating)  preparations  (Ib.  id.).  Oo  tbe  vapon> 
zation  of  mercury  in  nitric  etber  db.  id  Ot 
sugar  from  potatoe  starch  (Ib.  id.).  Oo  od  «i' 
turpetine  (Ib.  id.).  —  O.  bereitete  Koall^iftirr 
(percussion  powder)  fabrikmiiasig  oad  m9r  9%- 
ner  der  Ersten,  der  vom  Chloroform  cko«  Bf 
dicin.  Anwendung  machte. 

Gvteaberg,  Johannes  od.  Heooe, 
genannt  Gensfleisch  *.  —  Aus  eioer  patn- 
zischen  Familie,  wahrscbeiolich  acboo  sthi 


981 


Onyot 


Haak 


982 


früh  mit  mechanischen  Künsten  beschäf- 
tigt (OeH), 

geb.  zwisch.  1395  u.  4  iOO, . . .  Mainz, 

gest.  1 468,  Febr.  S4, 

Erfinder  der  Bucbdmckerkanst  mit  bewegli- 
cheo  Typen,  die  er,  von  Holz,  im  J.  4438  zu- 
erst in  Strassbarg  anwandte.  Sein  Druckerei- 
geschäft, welches  er  erst  zu  Strassburg  mit 
Aadreai  Dryiebn  oder  Dritiehn  (von  1424  an), 
dann  zu  .Mainz  mit  Job.  Faust  oder  Fast  (um 
H5o;,  später  mit  Pet.  Bohftffer  und  zuletzt  da- 
selbst allein  betrieb,  bestand  bis  4  465,  um 
welche  Zeit  es  in  andere  Hände  überging  und 
er  geadelt  wurde. 

*  Gent  fleisch  u.  Oulenberg  (Oudenberg)  waren 
twet  der  Familie  febörende  Grundstücke. 

G«jot|  Arnaud  Henry.  —  Dr.  Phil., 
Fror,  am  Gymnas.  zu  Neufchfttel  (Diss), 
geb.  4  807  (ausgangs), . . .  Boudevilliers, 

Neurchdtel. 
Diss.  inaug.  de  natural!  lacuum  divisione,  Be- 
rol.  1836.  Aufsätze  im  Bullet,  de  la  Soc.  d. 
Scienc.  nat.  de  Neufchätel,  z.  B. :  Sur  les  cre- 
vasses  des  glaciers ;  Sur  le  bassin  erratique  du 
Hhin,  Sur  la  topographie  des  alpes  pennines; 
Elc. 

OvjtoB  de  Morvean,  Louis  Ber- 
nard. —  General-Advocat  am  Parlament 
za  Dijon  (4765 — 82),  daneben  Prof.  d. 
Chemie  (4774—87)  u.  Mitgl.  d.  Acad.  da- 
selbst; während  der  Revolution  verschie- 
dene politische  Stellungen  in  Paris  einneh- 
mend; dann,  nach  Gründung  d.  £cole  po- 
lyt^chnique  4794,  Prof.  d.  Chemie  an  der- 
Nelben  (bis  4  805),  auch  später  Director 
derselben,  sowie  Administrator  d.  Münze. 
Milgl.  d.  Instituts  seit  4  796  (B)  (BN), 
geb.   4  737,  Jan.  4,  Dfjon, 

gest.  18  4  6,  Jan.  2,  Paris.* 
Defiense  de  la  volatilit«  du  phloglstique ,  8", 
Dijon  4  778.  Instruct.  sur  le  mortiers  de  Loriot 
V.  Ib.  4775.  Elements  de  chimie  theorique  et 
pratique  (mit  Ifaret  u.  Durande),  3  vol.  42°, 
ll>  1776 — 77.  Descript.de  Taröostat  de  Dijon, 
a>ec  un  essai  sur  l'applicat.  de  la  decouverle  de 
Mll.  MoBl^lflerä  Feztract.  des  eauzdes  mines, 
h",  Ib.  1 784.  Tratte  de  dösinfecter  l'air  etc.  (Darin 
die  1773  von  ihm  entdeckte  Chlor- R  auch  e- 
rong  ausführlich  beschrieben),  8^  Paris  4 804, 
tK02,  1803,  4805.  Mit  lAToisiar,  Berthollat  u. 
Foveroy :  M<>thode  de  Noroenclature  chimique, 
1  vol.  S^  Paris  4787  (Darin  die  neuere  franz. 
Nomenclatar).  ~  Sur  les  ph^nom^nes  de  l'alr 
daos  la  combostion  (Mem.  de  Dijon.  I,  4760). 
Sar  one  effenrescence  froide  (Ib.  II,  4772).  Sur 
la  congeiation  de  l'acide  vitriolique  concentre 
Nouv.  Biem.  de  Dijon,  4  782).  Sor  les  moyens 
de  saturer  lee  eaux-m^res  du  nitre  etc.  (Ib. 
id.,.  Recherch.  poor  perfectionner  la  pr^pa- 
ratioo  des  cooleurs  employees  dans  la  peln- 
tore  (Ib.  id.).  Sur  la  blende  artiflcielle  (Ib.  1 
1 783).  Sur  le  p^se-liqueur  approprie  ä  la  caite  | 


du  vin  des  Cannes  etc.  (Ib.  id.).  Descript.  et 
usage  du  necessaire  chymique  etc.  (Ib.  id.). 
L'or,  que  prend  Tacide  nitreux  bouillant  est  il 
v^ritablement  dissous?  (Ib.  4784).  Methode 
facüe  pour  mesurer  la  quantite  de  gas  acide 
m^phitique  contenue  dans  les  eaux  (Ib.  id.). 
Si  le  Sucre  entre  tout  entier  dans  la  composi- 
tion  de  Tacide  Saccharin  (Ib.  4785).  Examen 
des  faits  qui  doivent  servir  de  base  k  la  thro- 
ne de  la  conversion  du  Ter  en  acier  (Ib.  1 785). 

—  Försök  alt  utreda  Trägan  om  quarlsens  na- 
turiiga  upplösnings-raedel  (Vetensk.  Acad. 
Handl.  4  784).  Om  stälets  natur  och  dess  nur- 
marste  grundttmnen  (Ib.  4  787).  Om  det  infly- 
tande  som  temperaturen  flga  pä  affiniteterna 
uti  Chemien  (Ib.  4  780).  —  Sur  la  Situation  des 
sels  et  sur  Taffinitd  d*un  composd  avec  un  de 
ses  principes  par  exc^s  (M^m.  Turin.  IV,  1 700) . 

—  M6m.  sur  les  tables  de  composition  des 
sels  etc.  (M6m.  l'Inst.  II,  An  VII).  Sur  les  ano- 
malies  dans  le  jeu  des  affinit^  (Ib.  id.  et  V, 
An  XII).  Sur  l'analyse  et  la  recomposition  des 
deux  alcalis  fixes  etc.  (Ib.  III,  An  IX).  Essai 
de  pyrom<^trie  (Ib.  IX.  4808 et  XII,  4814).  Sur 
les  refroidissements  artiflcielles  (Bullet.  Soc. 
philomat.  An  VII).  Sur  la  mati^re  colorante 
dessucs  vög^taux  etc.  (Ib.  VI).  Viele  Aufsätze 
im  Journ.  de  physique,  z.  B. :  Sur  l'aUraction 
ou  la  repulsion  de  Teau  et  des  corps  huileux 
(T.  I,  1773) ;  Sur  l'alliage  de  l'argent  et  du  fer 
(XII,  1778);  Surlescrystallisationsm^lalliques 
(XIII,  4770) ;  Sur  lesd^nominationschimiques 
(XIX.  1 782) ;  Sur  la  conversion  du  fer  en  acier 
(XXIX,  1786).  —  Sehr  viele  Aufsätze  in  den 
Ann.  de  chimie,  deren  Mitherausgeber  er  war, 
z.  B. :  Invention  du  diostatimMre  et  de  diff^- 
rens  appareils  (T.  VII,  1700) ;  Descript.  d'un 
gravim^tre  (XXI,  1707) ;  Essai  pyrom^triques 
elc.  (XXVI,  1708);  Nouv.  cipehences  sur  la 
fusibilit<^  des  terres  m(^lang<^es  (XXX,  1700) ; 
Descript.  dun  pyrom^tre  de  platine  (XLVI, 
4803) ;  Descript.  d'un  hygrom^tre  pour  les  gas 
etc.  (LXVIII,  1808) ;  M<^m.  sur  la  tenacit4^  des 
mötaux  ductiles  etc.  (LXXI,  1800) ;  Mem.  sur 
la  pyromelrie  [LXXIII  et  LXXIV,  1810  et  XC, 
1814);  Nouv.  recherches  sur  la  combustion 
du  diamant  (LXXXIV.  1812) ;  Sur  les  fumiga- 
tions  desinfectantes  (XCV  et  XCVI,  181S).  -^ 
Er  (oder  vielmehr  seine  Frau)  übersetzte  Bohee- 
le's  Werke  u.  Wemer's  Charact.  d.  Fossils. 

*  fett.  Jan.  1  (Q). 

do  Oji  Andi4,  8.  Chrysologue. 


;,  Theodor.  —  Studirte  Theolo- 
gie zu  Oxford  u.  Cambridge  und  war  spä- 
ter Diaconus  des  Bischofs  von  Exeter,  J  o- 
sephUnll  (BD), 

geb.  4  605, .  .  .  .  Neuhausen  b.  Worms, 

gest.  4  690,  Mai  9,  London. 
Er  war  es,  von  dem  die  Idee  ausging,  welche 
später  die  Royal  Society  ins  Leben  rief, 

61* 


983 


Haan 


Habrecht. 


984 


indem  er  »ich  im  J.  4645  za  Oxford  mit  Wil- 
kiju,  WalUf,  Ooddard  und  anderen  MAnnarn 
zu  wöchentlichen  naturforschenden  Zusam- 
menkünften verband. 


.,  Friedrich  Golllieb. — Prof. 
d.  Philosophie  an  d.  medicin.-chirurg.  Aea- 
demie  zu  Dresden  seit  1815,  früher  (1 807 
—  f5)  Director  einer  weibl.  Erziehungs- 
Anstalt  daselbst,  und  noch  früher  Lehrer  an 
verschiedenen  Schulen  (G.  I827J  (MAI), 

geb.   n7l,  Sept.  13,  Lampertsdorf,  b. 

Oschatz, 

gest.  4  827,  Sept.    4,  Dresden. 
Verfertigte  Erd-u.  Hiramelskugeln,  u.  schrieb: 
Unterricht  vom  Gebrauch  d.  künstl.  Erdkugel, 
8\  Torgau  4  804.  —  Schulbücher. 

Haas,  Wilhelm.  —  Schriflschneider 
in  Basel,'  später  (4799)  GeneraMnspector 
d.  helvetischen  Artillerie  u.  Direct.  d.  all- 
gem.  Artillerieschule  zu  St.  Urban  im  Gan- 
ten Luzern  (ßrj  (BN), 

geb.  4744,  Aug.  13,  Basel, 
gest.  4800,  Juni  8,  St.  Urban. 
Verbesserte  A.  O.  Preniohen's  (s.  Diesen)  Ver- 
fahren, Landkarten  mit  beweglichen  Typen  zu 
drucken,  und  lieferte  mehre  auf  diese  Weise 
ausgeführte  Karten  (siehe  Geogr.  Ephemeri- 
den  4  800.  Bd.  II,  S.  870).  Über  seine  Wetter- 
harfe s.  Oehler'i  Wörterb.  V,  4007. 

Haas,  Wilhelm.  —  Sobn  des  Vori- 
gen. Buchdrucker  und  Schriflgiesser  in  Ba- 
sel, dann  Artilleriehauplmann  u.  Mitgl.  des 
kleinen  Rßths  daselbst  (VSG), 

geb.   4  766,  Jan.  4  5,  Basel, 

gest.  4  838.  Mai  22,  Basel. 
Verbesserte  das  Verfahren  seines  Vaters  und 
gab  mehre  Karten  von  der  Schweiz  und  Ita- 
lien heraus. 

Haas  (Hasius),  Job.  Matt h.,  s.  Hase. 

Habel,  Christian  Friedrich.  — 
Zuletzt  Nassau^scher  Hofkammerrath  in 
Schierslein  /^Af.  11^/, 

geb 

gest.  4814,  Febr.  20,  (Schierstein?). 
Beiträge  zur  Naturgeschichte  u.  Ökonomie  d. 
Nassauischen  Länder,  Dessau  4  784.  Minera- 
log.  Reise  durch  Nassau  usw.  (Klipstam*i  Mi- 
neralog.  Briefwechsel,  Bd.  II).  Von  d.  vulca- 
nischen  Prbducten  bei  Frankfurt  a.  M.  (Ib. 
id.).  Mineralog.  Bemerkk.  über  d.  Erzgebirge 
(Beschilft,  d.  Gesellsch.  naturf.  Fr.  in  Berlin, 
III,  4777).  Von  d.  Nassauischen  Mineralge- 
schichte u.  dem  brennenden  Berg  bei  Duttwei- 
ler (Schrift,  dies.  Gesellsch.  1,  4  780) .  Von  d. 
Bleierden  (Ib.  VII.  4  787).  Von  Versteinerun- 
gen im  Gyps  (Ib.  id.).  Vom  natürl.  Russ  (Ib. 
X,  4  792). 

Haberle,  Karl  Constantin.  — Dr. 
*  Phil.   Erst  Lebrer  an  einer  Privat-Anstalt 


in  Celle,  dann  als  Hofmeister  arweier  sud- 
preoss.  Adeligen  mehre  Reisen  machend, 
endlich  4  8  4  7  Prof.  d.  Botanik  an  d.  Dniv. 
zu  Peslh  (M.  II J  (N)  (FE), 

geb.  4764,  Febr.  4  4,  Erfurt,* 

gest.  4  8  3  2 ,  Mai  34,  Pesth.  ** 
Beobb.  über  d.  Gestalt  d.  Grund-  oder  Keim- 
Krystalle  d.  schörlartigen  Berylls,  8*.  Erfurt 
4  804.  Beitrage  zu  einer  allgem.  Einleitung  in 
d.  Studium  d.  Mineralogie,  8®,  Weimar  4  805. 
Characterisirende  Darstell,  d.  gemeinnützi$ce- 
ren  Mineralien,  8^  Ib.  4805.  Kabinet  von  106 
Krystallmodellen,  Ib.  4805.  Das  Mineralreich 
usw.,  8^  Ib.  4  806.  Meteorolog.  Hefte,  8 St.  4^, 
Ib.  4  810^42.  Meteorolog.  Lehrbuch,  8*,  Ib. 
4  844.  Neues  geocentr.  Planetarium,  als  ein 
meteorolg.  Constellator  usw. ,  8*,  Ib.  4  81 4 .  Über 
Wilterungsbeurtheilung  u.  Erspöhung  us\v., 
8^  Ib.  4  844.  Meteorolog.  Jahrbuch,  2  Jahrg., 
Ib.  4  84  4 — 42.  Meteorolog.  Aphorismen  osw., 
8*,  Ib.  4  842.  ->  MitBnohols:  Überd.  Magne- 
sit (Oehlen'sJourn.  VIII,  4809).  MitDem sel- 
ben :  Über  d.  dichten  Bitterkalk  (Ib.  IX,  f  84  O). 

—  Über  d.  acht,  ungar.  Alaunstefn  (ßehweisv- 
Journ.  XXI,  484  7).  Beschreib,  e.  neu.  Art 
Braunkohle  (Ib.  id.).  Ferneres  in  d.  Neu.  phys. 
Abbandl.  d.  Acad.  zu  Erfurt  (4  805)  u.  io 
dri'i  Hesperus.  —  Botanisches. 

•  geb.  Febr.  1  [M.  II). 
**  feft.  Juni  1  (N).  —  Von  B«abmardeni  in 

WohDuog  erdrosselt. 

Habloht,  Karl  Wilhelm  Eberhard. 

—  Früher  designirter  Geoeralcommissar 
für  das  Berg-  u.  Hüttenwesen  der  Bank  von 
Polen;  später  Professor  u.  Oberlehrer  an 
d.  Realschule  zu  Bernburg.  Jetzt  in  Gotha 
privatisirend  (Or)f 

geb.  4  807,  Nov.  4  3, Karlshafen, Kurhess. 
Entdeckte  auf  seiner  Privatsternwarte  zu  Gotha 
den  Comelen  III,  4857  am  24.  Juni  4  8S7  o.  d. 
Comenten  IV,  4  857  am  30.  Juli  4  857  (Astron. 
Nachr.  XLIV,  4  857).  Bestimmte  astronomisch 
d.  Polhöhe  d.  Brockens.  Ist  mit  llessuogen  d. 
Doppelsterne  beschäftigt. 

Habreohty  Isaak*.  —  Dr.  Phil,  et 

Med. ;  kurz  vor  seinem  Tode  zum  Adjunct 
des  Prof.  d.  Mathematik,  Isaak  Malleo- 
lus ,  an  d.  Univ.  zu  Strassburg  ernannt  (J), 

geb Strassburg, 

gest.  4  633,  Oct.  40,  Strassburg.** 
Narralio  de  cometa  anni  464  8,  4^  Argentorat. 
4  64  9.  Tractatus  de  planiglobio  coelesti  ac  ter- 
restri,  4^  Ib.  4  618  (Neu  edirt  von  J.€h.  Stmm, 
Nürnb.  4  662).  Von  der  Feuerkugel  so  «623, 
Nov.  7  gefallen  (Siehe  Chladai'i  Feuermeteore, 
S.  99). 

*  Der  onter  Dasypodius  erwUiDie  IsAak  Hab- 
rech t  ist  ein  anderer,  mutbmaaseUch  der  Vater.  Prtsf. 
R.  'W  o  1  f  in  Bern  besitst  ein  Bildniss  mit  der  Tn- 
terschrift :  Tsaac.  Habrrcht.  SeaphuaiaoiM.  HelvctiiM. 
Anno  aetatis  Chrisü  1606.  Suae  64.  Arfr*o|Hun  ait- 
tomati  inTentor,  fabricator  et  auetor  etc  (Jbni.  JVit- 
theil.  1854,  8.  69). 

**  Einige  T<i?e  nach  »einer  Ernennung  lam  Adioxict 
I  «34,  Oct.  i{Dpp). 


985 


Hachette 


Hadaly  de  Hada. 


986 


Haohette,  JeanNicolasPierre. — 
Erst  Zeichner  an  der  Genieschule  zo  Mö- 
zi^res,  dann  (1792)  auf  kurze  Zeit  Prof.  d. 
Hydrographie  zu  Coliioure  (Ost-Pyrenäen), 
darauf  von  1794  bis  1816  an  d.  polytechn. 
Schale  zu  Paris,  anfangs  Adjunct  von  Mon- 
ge, später  Prof.  d.  beschreibenden  Geome- 
trie, daneben  auch  Lehrer  d.  Geometrie  an 
d.  Normalscbule,  sowie  an  d.  kaiserl.  Pagen- 
schule  (1 80,4 — 9)  und  von  1 8 1 0  bis  zu  sei- 
nem Tode  Prof.  an  d.  FacultSt  d.  Wiss.  Seit 
1823  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris. 
Machte  auch  die  Expedition  nach  Aegypten 
mit  (BC)  (BS)  (BBA)  (AB.  1836;  (BN)  (QC), 

geb.   1769,  Mai     6,  Mözi^res,* 

gest.  1834,  Jan.  16,  Paris. 
Sur  la  composition  des  macbines  par  Lants  et 
B^tanconrt ;  Programme  du  cours  6l6meDt.  des 
macbines  pouri'an  1808  par  Hachette,  4*,  Pa- 
ris 1808.  Trait^  6l6mentaire  des  machines, 
1vol.  4°,  Ib.  1809,  ^"^6ö\i.  1828.  Supplement 
anx  le^ons  de  g^om^trie  descriptive  de  O. 
Monge,  4®,  Ib.  1812.  Second  Supplement  etc., 
*•*,  Ib.  1818.  Programme  d'un  cours  de  phy- 
sique  ou  Precis  de  le^ons  sur  les  principaux 
phenomönes  de  la  nature  etc.,  S^,  Ib.  1809. 
Correspondance  de  l'EcoIe  polytechnique  etc. 
de  1794—1816,  3  vol.  8",  Ib.  1817.  Elömens 
degeometrie  ä  trois  dimenstons,  Ib.  1817.  Ap- 
plication de  Palgebre  ä  la  geometrie  ä  trois  di- 
mensions,  8°,  Ib.  2*^«  edit.  1817.  Traiie  de 
geometrie  descriptive  etc.,  1  vol.  4"  et  atlas  de 
70  pl..  Ib.  1822,  4"><'  edit.  1828.  Histoire  des 
machines  ä  vapeur  etc.,  1  vol.  S'',  Ib.  1830.  — 
Sur  legalvanisme  (Journ.  Ecole  polytäcbn.  IV, 
1802).  De  l'heliostate  (Ib.  IX.  1813).  Deter- 
miner  ie  centre  et  le  rayon  d'une  Sphäre  qui 
toache  quatres  sphöres  donn^es  (Ib.  X.  1815). 
Sur  les  divers  modes  de  num^rotage  employ^s 
dans  les  filatures  (Bull.  soc.  d'Encourag.  f 825). 
Descript.  de  Thöliostale  de  Mr.  Oambey  (Ib. 
48i6).  Sur  la  mesure  des  effets  dynamiques 
(Ib.  1830).  Construction  des  courbes  ä  longue 
ionexioo  (Ib.  id.).  —  Sur  les  prätendus  poles 
älectriques  de  la  terre  et  sur  Ie  prätendu  ma- 
gnetisme  des  piles  (Ann.  chim.  LXV,  1808). — 
Mdm.  relatif  &  recoulement  des  fluides  par  des 
oriOces  en  minces  parois  et  par  des  ajutages 
etc.  (Ann.  chim.  pbys.  111,  1816  et  V,  1817). 
Sar  les  produits  des  machines  h  feu  de  Woolf 
(Ib.  IV,  1817).  De  recoulement  des  fluides 
aeriformes  dans  Tair  atmospherique  et  de  l'a- 
clioii  combinde  du  cboc  de  l'air  et  de  la  pres- 
Bion  atroospherique  (Ib.  XXXV,  1827).  Sur  la 
formation  des  tubes  fulminaires  (Ib.  XXXVII, 
4828).  De  Taction  chimique  produile  par  l'in- 
duction  eiectrique;  döcomposition  de  l'eau 
(Ib.  LI,  1831).  —  Sur  le  mouvement  des  fluides 
a^riformes  et  des  liquides  (Ann.  d.  sciences 
d' Observation,  1 880) .  —  Experiences  pour  d^- 
montrer  que  le  diamant  combine  avec  le  fer  ä 
une  haute  temperature  donne  de  Tacior  fondu 
(gelesen  4799  ind.  Acad.).  —  Einige  Bemerkk. 
über  Flächen  zweiter  Ordn.  (Grelle ,  Journ.  f. 


Math.  1, 1 826).  Über  d.  Krümmung  d.  Flächen, 
nebst  AuflOs.  e.  besonderen  Falls  aus  d.  Per- 
spective d.  krumm.  Flächen  (Ib.  id.).  Sur  les 
surfaces  regläes  (Ib.  VIII,  1832).  ~  Mitarbei- 
ter am  Dictionnaire  t^chnologique. 

*  geb.  1779,  Mai  6  (DC)  (Q). 

Baok|  Michael  Sigism  und. — Glas- 
bläser in  Nürnberg,  der  in  seiner  Jugend 
Goldschmied  gewesen,  darauf  Kriegsdienste 
in  Ungarn,  d.  Niederlanden  u.  Frankreich 
gethan  u.  auch  England  bereist  hatte  (Dpp), 
geb.   1643,  März  22,  Nürnberg, 

gest.  1724,  Mai  28,  Nürnberg. 
Machte,  Tür  seine  Zeit,  sehr  gute  Barometer, 
Thermometer,  Araeometer  a.  ähnl.  physikal. 
Instrumente;  siehe  J.  Ch.  Btorm,  CoUegium 
experimentale ,  und  J.  H.  Müller,  De  hydro- 
metro,  Altorfii  1723. 

Baoqnety  Belzazar  (Balthasar).  — 
Bergrath,  Prof.  d.  Naturgeschichte  u.  Me- 
dicin  an  d.  Univ.  zu  Lemberg  seit  1788; 
vorher  Prof.  d.  Anatomie,  Chirurgie  u.  Heb- 
ammenkunst am  Lyceum  zu  Laibach ;  noch 
früher  Wundarzt  in  d.  österr.  Armee  (ON), 
geb.  1739, Le  Conquet,  Bre- 
tagne,* 

gest.  1815,  Jan.  10,  Wien. 
Oryctographia  Carniolica  oder  Physikal.  Be- 
schreib, d.  Herzogth.  Krain  usw.,  4  Bde.  4*', 
Wien  1778—89.  Mi neralog. -boten.  Lustreise 
vom  Terglou  in  Krain  zum  Glockner  in  Tyrol 
in  den  J.  1779—81,  8",  Ib.  1784.  Physikal.- 
politische  Reise  aus  den  Dinarischen  durch 
die  Julischen,  Karnischen  u.  Rhätischen  in  d. 
Norischen  Alpen  in  den  J.  1781— 88,  2  Bde.  8^ 
Leipz.  1785.  Reise  durch  d.  Norischen  Alpen 
in  den  J.  1784—86,  2  Bde.  8^  Nürnb.  1791. 
Neuesie  physikal. -polit.  Reisen  in  den  J.  1788 
—95  durch  d.  Daciscben  u.  Sarmatiscben  Kar- 
pathen,  4  Bde.  8»,  Ib.  1790—96.  Physische  u. 
techn.  Geschichte  d.  Flintensteine,  8<»,  Wien 
1792.  —  Verzeicbn.  d-  hauptsächl.  Arten  u. 
Abarten  d.  Quecksilber-  u.  Zinnobererze  von 
Idria  (Beschäft.  d.  Gesellsch.  naturf.  Fr.  in 
Berl.  III,  1777).  Mineralog.  Rhapsodien  (Sehr. 
dies.  Gesellsch.  II,  1781 ;  IV,  1788  u.  VI,  1785). 
Aufsätze  in  Crell'a  Ann.  1787,  89,  90  u.  91, 
Crell'i  Beiträgen  1785—87 ,  Crell'i  Neu.  Ent- 
deck. 1781  u.  83  u.  OeUen'i  Journ.  I,  1806. 

*  ^b.  1739,  .  .  .  MeU  (^.11) ;  1740,  .  .  .  Le  Conquet 
(B)  {BN), 

Hadaly  do  Bada,  KarL  -^Dr.  Phil., 

Prof.  d.  höheren  Mathematik  folgweise  zu 

Tyrnau  (1781),  Raab  (1786),  Fünfltirchen, 

Pressburg  und  endlich  (1809)  an  d.  Univ. 

zu  Pesth.  Corr.  d.  Götting.  Soc.  (FH)  (ON), 

geb.  1743, Gross-Szigelh,  Co- 

mitat  Schümeg, 

gest.  1834,  Juli  19,  Pestb. 
Elemente  hydrotech niese,  Posoniae  1783  (er- 
lebte 7  Auflagen).  Ars delineandi,  coloribusque 


987 


Hadancourt 


Hällström. 


9SS 


localibas  adurobrandi  aedemt  Jaunni  4784. 
ADfangsgründe  d.  Mathematik,  Pressb.  4794. 
Elementa  Matheseoa  purae,  Posoniae  4  798. 
Mechanica  solidorum,  Budae  4  808.  Toxotomia, 
seu  acientia  quamvis  datum  arciim  circula- 
rem,  angularumque  rectilioaum  in  quotquot 
aequas  partes  geometrice  secandii  Budae  4  820 . 

Hadaaoonrt,  J^rom.e.  —  Wohlha- 
bender Privatmann  zu  Toulouse  (LB)  (BT), 

geb.  I7i8, Toulouse, 

gest.  1800,  Apr.  22,  Toulouse. 
Machte  gemeinschaftlich  mit  Darqnier  (s.  Die- 
sen) astronom.  Beobb. ,  zuletzt  auf  der  von 
Omripvy  erbauten  Sternwarte. 

Hadloy,  John«.  —  Mitgl.  (4716)  u. 
zuletzt  Vicepräsident  d.  Roy.  Society;  über 
seine  sonstige  Stellung  im  Leben  nur  be- 
kannt, dass  er  Instrumentenmactier  in 
London  war  und  viel  mit  dem  Astronomen 
Ha  Hey  verkehrte  (Abr.yi), 

geb.  .  .  .,  gest.  47i4,  Febr.  4  5,  .  .  . 
Account  of  a  catoptric  reflecting  telescope 
(Phil.  Tr.  4  7J8 ;  —  von  ihm  verfertigt;  das  er- 
ste grössere  Spiegelteleskop) .  Observations  on 
the  satellites  of  Jupiter  and  Saturn,  made  with 
this  telescope  (Ib.  id.).  New  Instrument  for 
takingangles  (Ib.  4  734.  —  Der  H  a  d  1  e  y'sche 
Spiegelsextant;  siehe  Oodfirej).  Combination 
of  lenses  with  reflecting  planes  (Ib.  4  787).  Me- 
thod  of  using  a  spirit  level  at  sea  (Ib.  4733). 

*  Nietat  tu  TerwechMln  mit  George  Hadlej,  dem 
Urheber  der  richtigen  Theorie  der  PMMte  (Phil.  Tr. 
173&)f  über  detteo  LebenaTerhftltnine  auch  nichts 
weiter  bekannt  ist,  als  dass  er  Mitgl.  d.  Koy.  Society 
war.  Siehe  O  o  d  f  r  e  y . 

HadloYi  John.  —  Prof.  d.  Chemie  an 
d.  Univ.  zu  Cambridge.  Mitgl.  d.  Roy.  So- 
ciety seit  4768  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  4764,  Nov.  5,  .  .  . 
On  a  mummy,  examined  at  London  (Phil.  Tr. 
4768).   Course  of  Chemie.  Lectu res,  8",  Cam- 
bridge 4  758. 

■aedenkaoip,  Herrmann.  —  Dr. 
Phil.,  Oberlehrer  d.  Mathematik  u.  Natur- 
wissenschaften am  Gymn.  zu  Hamm,  West- 
phalen.  Studirle  zu  Berlin  und  Königs- 
berg (Ot), 

geb.  4  809,  MSrz  9,  Halle,  Westphalen. 
Diss.  de  eltipitoidum  attractione,  Hamm  4840. 
Über  d.  Erscheinungen  d.  Lichts  in  krystallin. 
Körpern  (Progrm.)  i  Ib.  4846).    De  transfor- 

..    ff  ditdxp 

roatione  integrahs  il  ,,  •   ^ — ^-^— i rr^ 

tA/l^[6»n  V— sm'ycos*!//] 

(CrtUe'sJoarn.  XX,  4840).  Über  Transforma- 
tion vielfacher  Integrale  (Ib.  XXII,  4844).  Über 
AbeTsche  Integrale  (Ib.  XXV,  4  84S).  Über  d. 
Wirk,  desdurcb  e.  Drahtspirale  gehend,  elektr. 
Stroms  auf  eine  in  d.  Spirale  beflndi.  weiche 
Eisenmasse  (Ib.  XLIY,  485t).  Gleichung  d.  ge- 
rad.  Linie  a.  d.  Ebene  auf  schiefwinkl.  Coor- 
dinaten  bezog.  (Qnmert's  Arch.  HI,  484S).  über 


eine  von  Ivory  gefund.  Eigenschaft  coovocaler 
Ellipsoide  (Ib.  id.).  Mechan.  Coostraction  d. 
Lemntscate  (Ib.  id.).  über  d.  Wirk,  linearer 
elektr.  Ringe  auf  d.  magnet.  Flüssigk.  (Ib.  Xr\'. 
4850).  Gleichungen  d.  Bewegung  eines  Pen- 
deis auf  die  sich  um  ihre  Axe  drehende  Erde 
(Ib.  XX,  4858).  Überd.Tangentenbttflsole  Ib. 
XXIII,  4  854).  Vorkommen  d.  StrontianiU  bei 
Hamm  (Pogg.  Ann.  L,  4840).  Wirk,  einer  elektr. 
Spirale  auf  e.  magnet.  Tbeilchen  in  ihrer  K\t 
(Ib.  LXXVIII,  4849).  Veründr.  d.  RoUtioD»- 
axe  d.  Erde  durch  Verttndr.  auf  d.  Erdober- 
Häcbe  (Ib.  XC,  4  853).  Mit  Xajer :  Eilt ptiscbe 
u.  parabol.  Elemente  d.  Cometen  von  48S0 
(Astron.  Nachr.  XI,  4884). 

Haegheaa,  J...  —  Prof.  am  (spster 
aufgehobenen]  agronom.  Institut  zu  Ver- 

sailles  (Or), 

geb 

gest.  4  853,  Oct.  34,  Versailles. 
Gab  heraus  mit  Ch.  Martina  u.A.B^rifBj:  Ao- 
nuaire  möteorologique  de  France,  Annees  4  840 
—4  854,  8».  Paris  4848—50.  Darin  von  ihm 
z.  B.  Instruction  sur  les  thermom^tres  et  cur 
les  hygromdlres  (4849) ;  Des  venta  et  de  leur 
influence  sur  la  tempiirature  sous  le  cUmatde 
Paris  (4  850). 

HUlström,  Carl  Peter.  —  Obersi- 
Lieutenant  in  d.  schwedischen  Flotte,  MÜgl. 
d.  StrÖmrensnings-Comitö  und  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Stockholm.  Bruder  des  Folgen- 
den (S)  (Vetensk.  Acad,  Handl,  4  836A 

geb.  477i,  Febr.  87,  IlrooU  -  Socken. 

Was9-LSn, 

gest.  4  83&,  M9rz  43,  Stockholm. 
Förteckning  pä  orters  geographiska  bredd^r 
och  längder  i  Sverige,  bestamda  genom  aatrv- 
nom.  och  chronometr.  observationer,  Stockb 
4  84  8  (Auch  Vetensk.  Acad.  Handl.  4  80S,  4.  T. 
8, 4  4u.  45).  TillligtillH.BnDier«aA'a.%iinart> 
ningar  och  uppgifker  rOrande  vatteominskDio- 
gen  vid  Sveriges  kuster  (Ib.  4818,  auch  Faff . 
Ann.  II,  4894). 

■UUtrffm,    Gustaf  GabrieL  -- 

Dr.  Phil.,  seit  4  801  Prof.  d.  Physik  an  J 

Univ.  zu  Abo,  die  nach  dem  Brande  %«u 

4  817  nach  Helsingfors  verlegt  ward.  Mrt|;: 

d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  seit  4  90« 

und  d.  Soc.  scientiarum  fennica  seit  ihn*' 

Gründung  im  J.    4  838   (Act,  Soe.  Scm%/ 

Fenn.  U), 

geb.    4775,  Nov.  25,  nmola-Socken 

Wasa-LSD. 

gest.  4  844,  Juni     t,  Helsingfors. 
Proportionsitfran  eiler  Femte  Bokeo  af  laatttti 
Geometrie ,  med  tilittg ,  Helsinglörs  4  S4t    ^ 
58  Dissertationen,  z.  B. :  De  oobaerentu 
porum  firmorum  absoluta,  Aboae  4  79i. 
cimen  descriptionis  organicae  linearaa 
vamm.  Ib.  4798.  De  inveoieodis  lioeis 
ex  datis  radii  curvaturae  proprieCatibas.  Ib 


989 


Hanle 


Haeaeler. 


990 


4799.  Explicatio  phaenomenl  optici,  quo  ob- 
jecto aquae  submersa  daplicata  conspiciuo- 
tiir,  IV  Pt.,  Ib.  4797—4801  (Oüb.  Ann.  III,  VI 
et  XII].  De  sipbone,  Ib.  4800.  An  aqua  io  tu- 
bis  capillaribus  longioribus  altiu.s  quam  in  bre- 
vioribus  adscendit,  Ib.  4804  (GUb.  Ann.  XIV). 
De  interpolatione  prodeterminanda  vilri  dila- 
tatione  a  calortco,  Ib.  4804  (Oüb.  Ann.  XIV). 
De  mutationtbas  voluminis  aquae  destillatae 
iotra  temperaiuram  congelationis  et  vicesimi 
gradus  etc.,  Ib.  4802  (Oüb.  Ann.  XVIi).  De 
aequatione  ysA8in(a4-ox)4-Bsio(b+/9]L)4-... 
ad  inveniendam  legem  pbaenomenorum  ob- 
servatorum  apta,  Ib.  4  80i.  De  invenienda  It- 
nea  curva,  quae  in  corpore  liquide  mota  mi- 
nimam  patitur  resistentiam,  Ib.  4802.  De  ar- 
cubas  luminosis  in  coelo  conspectis,  Ib.  4  80t 
(Oüb.  Ann.  XVIII).  De  expansione  hydrargyri 
a  calorico,  Ib.  4  803  (Oüb.  Ann.  XVll  u.  XX). 
De  variationibus  declinationis  magnelicae  di- 
urois.  Ib.  4803  (Oüb.  Ann.  XIX).  Animadver- 
aiones  circa  bypotheses  ad  explicandas  acns 
magnelicae  variationes  diurnas  excogitatas, 
Ib.  4  803  (Oüb.  Ann.  XIX).  Om  Torricelliska 
Barometerns  construction,  Ib.  4  804.  De  inve- 
nienda lege  expansionis  vaporum  aquae  etc., 
Pt.  II,  Ib.  4  806.  De  cooatis  physicorum  abso- 
latos  caloris  gradus  delerminandi,  Pt.  II,  Ib. 
4 SOS.  Explicatio  pfaaenomeni  acustici  a  Gel. 
Yieth  nuper  descripti,  Ib.  4  805  (Oüb.  Ann. 
XXV).  De  vera  proportione  caloris  in  corporib. 
divers,  secundum  thermometrum  datum  tem- 
peratorarum,  Ib.  4805.  De  calore  in  foco  len- 
tis convexae,  Ib.  4  805.  De  longitudine  penduli 
simplicis  pro  Aboae  determinanda,  Ib.  4  805. 
Comparatio  caloris  in  foco  lentis  convexae  et 
speculi  concavi,  Ib.  4805.  De  celeritali  soniin 
aere  atmosphaerico  propagali,  Ib.  4  809.  De 
pondere  Corpora m  specinco  ad  normalem  gra- 
dum  caloris  reducendo,  Ib.  4  809.  De  figura 
telluris  ope  pendulorum  determinanda,  VI  Ft., 
Ib.  4840—4  5.  Examen  theoriae  Gel.  a  Ooethe 
de  coloribus  physiologicis,  II  Pt.,  Ib.  4  849.  De 
tonis  combinalionis,  V  Pt.,  Ib.  4  84  9  (Fogg.  Ann. 
XXIV).  Anmttrkningar  angSende  tbermome- 
trars  fdrftf rdtgande  och  bruk,  III  Die. ,  Ib.  4  822. 
Pheiioroent  ab  Henobelio  in  telescopio  catop- 
theo  observati  explicatio,  III  Pt.,  Ib.  4  823.  De 
termino  atmosphaerae  terrestri  nivali,  II  Pt., 
Ib.  4823.  —  Afhandl.  om  jeros  utvidgning  af 
värme  (Velensk.  Acad.  Handl.  4  805,  auch  Oüb. 
Ann.  XXXVI).  Försök  tili  en  afhandl.  om  Soli- 
dum  minimae  resistentiae  etc.  (Ib.  1 808).  Om  de 
correctioner  och  berdkningar,  som  vid  tidsbe- 
slSmmelse  med  Chronometer  tiro  anvflndbare 
(Ib.  4  84  5) .  Undersökn.  om  vattnets  volum-för- 
ändriogaf  vArme,  och  bestämmelseaf  den  vür- 
megrad,  hvarvid  vattens  tätbet  ar  störst  (Ib. 
4823et4824,  Pogg.  Ann.  I  u.  IX).  Om  bestäm- 
mande  af medelvarmen  i  lüften  (Ib.  4  82  4.  Pogg. 
Ann.  IV).  Om  jordalmospherens  pd  barome- 
terständet märkbara  dagliga  förandringar  i  re- 
gelbundna  perioder  (Ib.  4  826,  Pogg.  Ann.  VIII). 
Tillttgg  tut  det  afhandl.  (Ib.  4  826,  Pogg.  Ann. 
XI) .  Granskning  af  sednast  gjorda  besiammel- 
ser  om  vattens  volum- förandringar  i  olika 
vftrroe  etc.  (Ib.  4833,  Pogg.  Ann.  XXXIV). 
Bidrag  tili  upplysning  i  fragen,  huruvida  upp- 


rlittstäende  icke-jernhaltiga  kroppar  röja  ma- 
gnetism  (Ib.  4  835).  —  Afhandl.  om  nattfro- 
sterne  i  Finland  (Kongl.  Finska  Hnshftllnings- 
Sältskapets  Handl.  11,  4  807).  Berichtigung  zu 
Brewster'i  optisch.  Aufstttzen  (Oüb.  Ann.LIV, 
4  846).  Von  Aräometern  (Soherex'a  Nord.  Aon. 
IV,  4820).  Magnetische  Inclination  in  Helsing- 
fors  (Pogg.  Ann.  XXXI,  4  834).  Observatlonum 
barometricarum  et  sympiezometricarum  ab 
111.  Lütke  sub  itinere  circa  tellurem  collecla- 
rum  computus  (Möm.  sav.  ötr.  Acad.  Petersb. 
III,  4  837).  Galor  tropicus  ex  observationibus 
111.  Lütki  determinatus  (Ib.  id.).  Galculus  ob- 
servatlonum barometricarum  etc.  quas  sub  iti- 
nere circa  tellurem  instituit  Nobil.  TonSohaati 
(Ib.  IV,  4845).  Galcul  des  observations  magnö- 
tiques  publikes  par  A.  F.  Knpffer  (Bull.  Acad. 
Petersb.  V,  4  839).  Galculus  observatlonum, 
quibus  tempore  regele tionis  et  congelationis 
aquarum  fluminis  Dwinae  determinantur  (Ib. 
VIII,  4  844).  —  Variationum  pressionis  atmo- 
sphaerae terrestris  in  locis  longo  a  se  distanti- 
bus  concordantlum  examen  (Act.  Soc.  scient. 
Fenn.  I,  4  842).  Speclmen  mutati  currente  sae- 
culo  temporis ,  quo  glacles  fluminum  annuae 
dissolutae  sunt  (Ib.  id.).  Glima  Helsingforslae 
etc.  (Ib.  id.).  Observationum  thermometrica- 
rum  in  Madras,  Rio  Janeiro,  Plymouth,  Salzuf- 
feln  etc.  peromnesfere  horas  anni  institutarum 
computus  (Ib.  id.).  De  tempore  regelationis 
et  congelationis  aquarum  fluminis  Kyro  (Ib. 
id.) .  Anmärkningar  om  vattenytans  uti  öster- 
sjön  och  Medelhafvet  tidtals  skeende  höjningar 
och  sänkningar  (Ib.  id.) .  De  directionibus  ven- 
torum  in  Fintandia  spirantium  (Ib.  id.).  Bidrag 
tili  kännedomen  om  Finska  orters  Klimat-för- 
häliende  (Ib.  II,  4847).  De  apparitionibus  au- 
rorae  borealis  in  septentrionalibus  Europae 
partibus  (Ib.  id.).  De  pressione  atmosphaerae 
telluris  per  quindeciro  annos  Helsingforslae 
observata  (Ib.  id.). 

Bftule,  Georg  Friedrich.  —  Dr. 
Phil.,  Apotheker  in  Lahr  (Baden)  von  1784 
bis  1 8  4  5,  wo  er  sein  GeschUfl  seinem  Sohne 
übergab  und  als  Medicinalrath  in  Garlsruhe 
lebte  (Geiger'sMagaz.yilJ  (BR.^Xl)  (N), 

geb.   n63y  Jan.    6,  Lahr, 
gest.  4  824,  Juni  23,  Carlsruhe. 

Ghemisch-technische  Abhandlungen,  4  Bde., 
Frankf.  a.  M.  4  808—24.  Lehrb.  d.  Apotheker- 
kunst, 2  Bde.,  Leipz.  4820—22.  tJber  d.  na- 
türl.  rothe  Bleioxyd  (Mag.d.Gesellsch.naturf. 
Fr.  in  BeHin,  III,  4  809).  Über  d.  Pharmako- 
lith  u.  rothen  Erdkobalt  (Ib.  VI,  484  4).  t)ber 
Bildung  u.  Grundmischung  d.  Blausäure  usw. 
(Sohweigg.Journ.  VII,  4813).  Über  einen  Lärm 
in  d.  Lua  bei  Lahr  (Ib.  IX,  4  84  3).  Über  e.  bei 
Sublimat,  d.  Salmiaks  erzeugt.  Pyrophor  (Ib. 
XXV,  4  84  9).  Vortheilhafle  BenuU.  d.  brenzl. 
Thieröls  (Ib.  id.).  Gab  heraus:  Magazin  der 
Pharmacia,  Bd.  I— VI,  Garlsruhe  4  823—24, 
fortgesetzt  von  Ph.  L.  Oeiger. 

Haeioler,  Johann  Friedrich.  — 
Abt  des  Klosters  Amelunxborn  (im  Braun- 


991 


Eaeseler 


Hagen. 


992 


schweigschen),  General-Superintendent  d. 
Weserdistricls,  erster  Prediger  u.  Inspector 
d.  Schule  zu  Holzminden  (M), 

geb.  1738,  Juni  85,  Braunscbweig, 
gest.  1797,  Apr.  86,  Holzminden. 
Betrachtungen  Über  d.  menschl.  Auge  usw., 
8»,  Hamb.  \  774 .  Optische  Beitrüge  zur  näcbtl. 
Erleuctitun«,  8»,  Braunschw.  4  778.  Aoalyt. 
Betrachtt.  über  d.  Theorie  d.  sphärisch,  glä- 
sernen Spiegel,  8o,  Münster  4  775.  Anfangs- 
grunde der  Arlthmetilc,  Algebra,  Geometrie 
usw.,  8  Thie.,  Lemgo  4776—90,  8.  Aufl.  479S 
—94.  Verbesserung  d.  Sonnenmikroskops,  d. 
Zauberlaterne  u.  d.  Camera  obscura  nach  Ea- 
1er,  Holzminden  4  779.  Vom  LudolTschen 
Barometer,  Ib.  4784.  —  Erbauungsschriflen. 

■aeseleri  Anton  Julius.  —  Sohn 
des  Vorigen.  Starb  als  Student  in  Göttin- 
gen (M), 

geb.   1764, Holzminden, 

gest.  1785,  Dec.  8,  Göitingen. 
Untersuch,  d.  krumm.  Linie,  in  welcher  zwei 
Seiten  d.  gegeb.  Dreiecks  unter  gleichen  Win- 
keln erscheinen,  4«,  Helmstfldt  4  788. 

■agek  (Hajek,  Hagecius  ab  Hayck), 
Thaddäus*.  —  Dr.  Med.,  pract.  Arzt, 
Zeitlang  Prof.  d.  Mathematik  am  Carolinum 
zu  Prag,  spliter  Leibarzt  der  Kaiser  Maxi- 
milian U.  und  Rudolph  H.  (PI), 

geb.   4  585 Prag, 

gest.  1600,  Sept.  4,  Prag. 
Oratio  de  laudibus  geometriae  etc.,  Pragae 
4557.  De  investigatione  loci  stellae  novae  in 
Zodiaco,  Viennae  4  578.  DIalixis  de  novae  et 
prius  incognitae  stellae  inusitatae  magnitudinis 
apparitione  et  de  ejusdem  stellae  vero  loco  con- 
stituendo  etc.,  Francof.  4  574.  Diss.  de  cometa 
qui  apparuit  4  577,  Pragae  4  578.  Beschreib,  d. 
Cometen,  der  im  J.  4  580  erschien.  Ib.  4  580. 
Apodoxis  physica  et  mathemat.  decometis  tuiu 
in  genere,  tum  imprimis  de  eo,  qui  4  580... 
afTulsit,  Görlicii  4584.  De  cerevisia  ejusque 
conficiendi  ratione  etc.,  Francof.  4585. 

*  Auch  Thaddaeut  Nemieui  genannt,  da  das 
böhmische  Wort  Hagek  s  Hain  =  Memus. 


,  Gottlieb  Friedrich.  — 
Prof.  d.  Philosophie  am  Gymnas.  zu  Bay- 
reuth (4  737 — 48),  dann  Privatmann  folg- 
weise zu  Hof  und  Ebersdorf  (M), 
geb.  47  4  0,  Juni  4  0,  Bayreuth, 
'  gest.  4  769,  Apr.  49,  Ebersdorf. 
Diss.  inaog.  Specimen  acusticum  de  mensura 
soni  articulali,  4«,  Halae  4  734.  De  mensuran- 
dis  viribus  propriis  et  alienls,  4**,  riissae4  733. 
De  mensurandis  viribus  intellectus,  Halae  4  734. 
Meditationes  phllosophicae  de  methodo  mathe- 
mallca  etc.,  Norimb.  4  734.  Gab  lieraus:  Chri- 
itian  Wolfi  gesammelte  kleine  philosophische 
Schriften,  welche  besonders  zu  der  Naturlehre 
und  den  damit  verwandten  Wissenschaften  ge- 
hören usw.,  6  Bde.  8**,  Leipz.  4736  —  40. 


Hagen,  Johann  Heinrich.  —  Apo- 
theker in  Königsberg  (Preussen)  seit  4768, 
Beisitzer  d.  medicin.  Collegiums  daselbst. 
Bruder  des  Folgenden  (M)  (ßeschäfLd,Ge- 
selbch.  naturf.  Fr.  in  Berlin,  Ul), 

geb.  4738,  Dec.  SO,  Schippenbeil, Ost- 

preussen, 

gest.  4776,  Nov.  30,  Königsberg. 

Phys.-chymiscbe  Betrachtungen  über  d.  Torf 
in  Preussen,  4**,  Königsb.  4  764.  Phys.-cbym. 
Betrachtt.  über  d.  Herkunft  u.  Abstammung 
d.  feuerbesttfnd.  vegetabil.  Laugensalzes,  4*, 
Ib.  4  768.  Chym.  Prüfung  d.  Alcohol  aceli  d. 
Hofraths  Ehrenreieh,  4«  Jb.  4  774.  Chem.-mi- 
neralog.  Unterhaltungen  einer  merkwürdigen 
blauen  Farberde  aus  d.  preuss.  Torfbrüchen, 
4°,  Ib.  4  772.  Abhandl.  vom  Biere  (Hamb.  Mag. 
47^1).  Vom  feuerbeständ.  Laugeosalz  aus  d. 
Mineralreich  (Ib.  id.).  tJber  d.  schreckliche 
Gift  in  d.  Gewächsen  (N.  Berliner  Mannigfal- 
tigkeiten). Von  einigen  unter  d.  Erde  fliesseod. 
Strömen  in  Preussen  (Ib.).  Vom  Blutregen  (Ib.). 
Von  einem  waVidcrnden  Stein  in  Preussen  (Ib.)- 
—  Abhandlungen  ehem.  u.  physikal.  Inhalts, 
8^  Königsb.  4  778  (posthum). 

Hagen,  Karl  Gottfried.  — Hofapo- 
Iheker  in  Königsberg.  Folgweise  Docent 
(4775)  und  Prof.  (extr.  4  779,  ord.  4788) 
bei  d.  medicin.  Facultät,  dann  (4  807)  Prof. 
d.  Chemie,  Physik  a.  Naturgeschichte  bei 
d.  Philosoph.  Facultät  d.  Univ.  daselbst  (N!, 

geb.   1749,  Dec.  24,  Königsberg, 

gest.  4  829,  März    2,  Königsberg. 

Dissertt.  HI  De  stanno,  Kegiomont.  4  776.  Lehr- 
buch d.  Apothekerkuost,  8<*,  Ib.  4  778,  8.  Aofl. 
4  829.  Diss.  sistens  docimasiam  concretionam 
in  oleis  aethereis  observat.,  Ib.  4  783.  Progr. 
novam  detonationis  theoriam  commendans, 
Ib.  4  784.  Progr.  de  simllitudine  salium  alca- 
lin.  cum  terris  absorbentibus,  Ib.  4  784  Diss. 
de  natura  partis  innammabitis  spiriti  vini.  Ib. 
4  785.  Grundriss  d.  Experimentalchemie,  8^ 
Ib.  4  786,  4.  Aufl.  4  84  5.  Progr.  de  aqua  fontana 
Ottlaviensi,  Ib.  4  788.  Diss.  de  principio  plan- 
tarum  odoros  ,  Ib.  4  788.  Diss.  de  acidulaTha- 
renensi,  Ib.  4  788.  Chem.  Zcrgliedr.  d.  Thureo- 
sehen  Wassers  in  Preussen,  Ib.  4  789.  [Progr.) 
Isagoge  in  cbemiam  forensem,  Ib.  4  789.  Gruod- 
riss  d.  Experimental-Pbarmacie,  8*,  Ib.  4790. 
De  auro  ammoniaco,  Ib.  4794.  De  plantarom 
nutrimento  ab  aqua  proficiscente ,  Ib.  4798. 
Über  Selbstentzündung  u.  Vorbeugung  dersel- 
ben. Ib.  4  846.  Üb.  d.  rothenTheitd.  BluU(Scbr. 
d  Ge.sellsch.  naturf.  Fr.  in  Berlin,  III.  478j<. 
Über  d.  PhlogisttcHt.  d.  Bittersalzerde  (CrtU*i 
Ann.  4  788).  Von  d.  AuflOs.  d.  grauen  Amben 
in  Vitrioläther  (Ib.  id.).  Diatribe  chemica  vi- 
triarioi^um  ma^nesiam  ejusque  partem  terream 
alcalinam  considerans  (Nov.  Act.  Acad.  NaI 
Cur.  VI,  4  778).  —  Flora  Borussica. 

HageBi  Gott  hilf  Heinrich  Lud- 
wig. —  Folgweise  Hafenbau-Inspeclor  in 


993 


Hagen 


Hahn. 


994 


Pillau  (1896),  Ober-Baurath  (f  831)  u.  Ge- 
heim. Ober-Bauralbt«  837)  in  Berlin.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss,  daselbst  seit  1 842.  Neflfe 
von  Karl  Gottfried  (Or), 

g«b.  4797,  März  3,  Königsberg,  Preass. 
Beschreib,  neuer  Wasserwerke  in  Deutschland 
i»w..  8°,  Kflnigsb.  4826.  Gnindziige  d.  Wahr- 
scbeinliehkeltsreehnung.  %"*,  Berl.  4  837.  Hand- 
buch d.  Wasserbaukunst.  8  Bde.  8<^,  Kdnigsfo. 
<S44  — SS,  Neue  Aufl.  Ib.  4853^57.  *-  Üherd. 
Ktirm  II.  StUrke  gewölbter  Bogen  (Abhandl. 
Arad.  Berlin,  4844).    Über  d.  Oberfläche  d. 
KluHsjgkeiteo  (Ib.  4845  u.  4846).  Über  d.  Ein- 
nuss  d.  Temperatur  auf  d.  Bewegung  d.  Was- 
>ier§  in  Röhren  (Ib.  4  854).    Überd.  Ausdehn. 
4).  Wassers  unter  verscbledn.  Wttrmegraden 
Ih.  4855).   Über  Fluth  u.  Ebbe  in  d.  Ostsee 
Ib.  4857).  —  Untersuch,  über  d.  Druck  u.  die 
Reibung  d.  Sandes  (Pogg*  Ann.  XXVIIT,  48S3). 
l  i)er  d.  Bewegung  d.  Wassers  in  engen  cy- 
Ititdr.  Röhren  (Ib.  XLVI,  4  839).  Überd.  Was- 
s^rmengen  einiger  Flüsse  (Ib.  XLIX,  4840). 
Iberd.  eiasticität  d.  Holzes  (Ib.  LVIII,  484a). 
\  erbleich  d.  Wasserstünde  an  d.  preuss.  Ost- 
veekuste  (Ib.  LXIV,  4  845).  Vergleich,  d.  Was- 
serstande d.  Rheins  (Ib.  LXXV,  4  848).   Über 
d.  Scheiben  beim  ZusainmentrefT.  zweier  Was- 
serstrahlen u.  tiber  d.  Auflös.  einzelner  Was- 
nerstrehlen  in  Tropfen  (Ib.  LXXVIII.  4849). 
Iber  d.  Auflös.  flüss.  Cylinder  in  Tropfen  (Ib. 
LXXXp  4  850).  ~  Hydrotechn.  Mittheil,  in  d. 
Zeitschr.  f.  Bauwesen. 


I  Robert  Herrnoann  Hein- 
rich. —  l^r.  Pbil.,  Lehrer  d.  Chemie  am 
(löllniachen  Real-Gymnas.  zu  Berlin  seit 
fMi3.   Bnkel  von  Karl  Gottfried  ("Dm;, 

geb.  4845»  Sept.  4  5,  Königsberg,  Preuss. 
Diss.  d«  compositione  petalltis  et  spodumeni, 
Berol.  4SS9  (auch  Pogff.  Aon.  XLVIII).  Über 
(i  Zusammensetz.  d.  Oligoklases  (7ogg.  Ann. 
\\A\\  1888).  überd.  Sther.  Oel  aus  d.  Nadeln 
%nn  Pinus sylvestris  (Ib.  LXIII.  4  844).  Überd. 
NbleimsSore  u.  ihre  Salze  (Ib.  LXXI,  4847). 

Baseadem,  Ehren  Fried.  —  Dr. 
Mod.,  pracl.  Arzt  zu  Görlitz,  Leibarzt  des 
Kurfürsten  von  Sachsen.  Mitgl.  d.  Leopol- 
(Im.  .\rademie  (Mise,  Acad.  Nai.  Cur,  4  69  4^ 

g4*b.   4  640,  Jan.    S2,  Woblau,  Scblcs. 

gf>9t.  4  69«,  Febr.  97,  Görlitz. 
Beozoioum  sal  crystallinum  (Mise.  Acad.  Nat 
i'.MT.  1674).  I)e  variis  colonim  phacnomenis 
Ib.  1684;.  De  fldmirandis  .nalturo  flguris  (Ib. 
mI  I>e  liquorlbus  per  atembicum  coloratis 
«le^ttllJindis  :Ib.  id.).  De  palingenesia  (Ib.td.). 
More.H  et  erystalli  nitri  (Ib.  4688).  —  Zoolo- 
CKi^'hes. 


Johann  David.  —  Dr.  Med., 

Prof.  d.  Philosophie,  Physik  u.  Astronomie 

1753),  sowie  auch  d.  Botanik  u.  Chemie 

(sf-it  1759)  an  d.  Univ.  zu  Utrecht,  dann 

PoKgeBAorrf,  HndwSrterboch . 


fseit  1775)  Prof.  d.  Medicin  an  der  zu  Ley- 
den  (M), 

geb.   4729,  Juli     9,  Heidelberg,* 

gest.  4784,  5!ärz49,  Leyden. 
Diss.  de  elRcacia  mixtionis  in  mutandis  cor- 
porum  voluminibus,  4^,  Lugd.  Bat.  4  764.  Diss. 
mechanica  de  potentiis  oblique  agentibus,  k°, 
Traject.  ad  Rhön.  4755.  De  chemiae  com  bo- 
tanica  conjunctione  utili  et  pulcbra,  4",  Ib. 
4759.  Explicatio  quaestionum  malhematica- 
rum  de  maximo  et  minimo  in  scienlia  machi- 
nati,4«,  Ib.  4  764.  Deigne,  4».  Ib.  4765.  Demu- 
tuo  malheseos  et  chemiae  auxilio,  40,  Ib.  4768. 

*  geb.  Juli  S  (SZ). 

Haha,  Philipp  Matthäus.  —  Pfar- 
rer folgweise  zu  Onstmeltingen  (4  764), 
Kornwestheim  und  Echterdingen  (1781)  in 
Würieniberg  (M), 

geb.   47.39,  Nov.  15,  Scharnhausen» 

Würten>berg, 

gest.  4  790,  Mai  t,  Echterdingen. 
Versuche  Über  d.  Richtigkeit  d.  Loki^hen 
Witterungsregeln,  aus  d.  Lauf  u.  d.  Aspecton 
d.  Planeten,  S»,  Tüb.  4  763.  Beschreib,  einer 
kleinen  astronom.  Maschine,  welche  für  den 
Ftirsten  von  Heehingen  verfertigt  worden,  4^ 
Constanz  4  769.  Nachrichten  von  seinen  seit 
sechs  Jachren  durch  seine  Arbeiter  verfertig- 
ten Maschinen,  3  St.  8«,  $tuttg.4  774.  Betrach- 
tungen über  d.  Sonnenuhren,  4»,  Erfurt  4  784. 
Von  Verbesserung d.  Taschenuhren  (Act.  Acad. 
Mogunt.  4  782-'88).  Meteorolog.  Beobb.  (Spren- 
ger'a  Ökonom.  Kalender  477Ö  — 73).  —  Er- 
bauungsscbriften . 

Halui|  Friedrich  von.  —  Graf, 
mecklenb.  Erblandmarschall,  Erbherr  auf 
Remplin,  Basedow  usw.;  seit  4 SO 2  auch 
Reichsgraf  (M.  \\)  (Bodens  Jahrb.  4  809J, 

geb.   4744, Landgut  Neohans, 

Holstein, 
gest.  4805,  OcL  9,  Remplin  bei  Mal- 
chin. * 
Bemerkungen  über  d.  Neigungsnadel  (Sehr.  d. 
Gesellsch.  naturf.  Fr.  in  Berlin.  X,  4792).  Über 
d.  Sonne  und  ihr  Licht  (Ib.  XI,  4  794).  Be- 
merkk.  über  d.  Entstehung  d.  Feuerkugeln 
(N.  Sehr.  U!;w.  II,  4  799).  C^>er.  d.  Jupilers- 
gtreifen  (Boae*s  Jahrb.  4  794).  Über  Sonnen- 
necke (Ib.  4  796).  über  Lirhtwechsel  vertin- 
derlicher Sterne  (Ib.  4  798).  Iberd.  Nebelfleck 
im  Orion  (Ib.  4  799).  '^ber  d.  Himmelsgegend 
am  nördlichen  Flügel  d.  Jungfrau  (Ib.  4804). 
iber  d.  Nebelfleck  bei  u  Hydrae  (Ib.  4  802). 
Über  Mira  im  Wallßsch  (Ib.  4  803).  Ein  beweg- 
licher Stern  bei  Mira  Ceti  (Ib.  4804).  Ül>er  d. 
Stoffe  im  Weltraum  u.  Wahrnehmougeo  am 
Saturn  (Ib.  4807). 

•  fPft.  Not.  9  (jrr#y). 

Bmluiy  Georg  Gottlieb*.  —  Gene- 
ral-Lieutenant u.  Intendant  d.  Kriegsschule 
zu  Darmstadt,  vordem  Lehrer  d.  Kriegs- 

63 


d95 


Hahn 


Haidinger. 


996 


Wissenschaften  an  d.  hohen  Karlsscbule  zu 
Stuttgart  (M,  l\), 

geb.   1756, BerUn, 

gest.  1823,  Dec.  6, 

Vollständ.  Anleiltung  zur  nicdr.  u.  höhr.  Ma- 
thematik, in  sofern  solche  dem  Offioter,  Inge- 
nieur u.  Artilleristen  unentbehrlich  ist,  2  Bde. 
8»,  Stuttg.  4  788—90. 
•Philipp  (5c). 

Bahn,  Elkan  Marcus*.  —  Dr.  Phil. 
Lehrer  d.  Mathematikam  Magdalenen-Gym- 
nas.  zu  Breslau,  von  184  5 — 34,  zugleich 
von  1820  an  Lehrer  d.  Mathematik  u.  Phy- 
sik an  d.  königl.  Bau-  u.  Kunstschule  da- 
selbst, früher  Bauconducleur  (NS)  (N) 
(G.  27;, 

geb.  1784,  Apr.  26,  Gross-GIogau, 
gest.  4  841,  März  27,  Breslau. 
Neue  logarithm. -trigonometr.  Tafeln,  nebst 
anderen  zur  Anwend.  d.  Mathematik  nützl. 
Tafeln  u.  Formeln,  Bresl.  4  823.  Barometrische 
Formeln  usw.,  Ib.  4  823.  Vollstünd.  Lehrb.  d. 
Stereonrietrie ,  Projectionslehre  usw. ,  Leipzig 
4  828.  Übersetzungen  d.  Werke  von  Laoroix, 
Konge,  Pniasant  u.  andr.  französ.  Mathema- 
tikern. 

*  Wwr  JQdischcc  Abkunft,  lieu  tich  aber  taufen,  und 
nahm  babei  die  Namen  Eduard  Moritx  an. 

BahaemaaB,  Christian  Fried- 
rich Samuel.  —  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  an 
verschiedenen  Orten  Deutschlands,  z.  B. 
Hettstädt,  Dessau,  Dresden,  Leipzig,  Gotha, 
Torgau,  Wittenberg,  Braunschweig,  Pyr- 
mont, Aitona  und  zuletzt  in  Köthen,  von 
wo  er  1 835  nach  Paris  übersiedelte.  Grün- 
der d.  homöopathischen  Ueillehre  (M,  \\) 
/'G.  4  843;  (BG), 

geb.   4  755,  Apr.  4  0,  Meissen,  Sachsen, 

gest.  4  843,  Juli  2,  Paris.* 
Über  Arsenikvergiftungen,  Leipz.  4  786.  Apo- 
theker-Lexicon,  2  Bde.,  Ib.  4  798-99.  Reine 
Arzeneimittellebre,  6  Bde.,  Dresd  .4814,3.  Aufl. 
4  880^83.  Über  d.  Schwierigkeit  d.  Mineral- 
Laugensalz-Bereilung  aus  Pottasche  u.  Koch- 
salz (Crell'i  Ann.  4  787}.  Über  Galle  u.  Gallen- 
stein (Ib.  4  788).  Über  ein  kräftiges  Täulnisswi- 
drig.  Mittel  (Ib.  id.).  Entdeckung  eines  neuen 
Bestandtheils  im  Beissblei  (Ib.  4789).  Über  d. 
Weinprobe  auf  Blei  u.  Eisen  (Ib.  4  788.  —  Die 
Habnemann'sche  Weinprobe).  Bereit,  d.  auf- 
löslichen Quecksilbers  (Ib.  4  790.  —  Der  Mer- 
curius  solubilis  Habneinanni) .  (Jnauflöslichkeit 
einiger  Metalle  u.  ihrer  Kalke  in  ützendem  Sal- 
miakgeist (Ib.  4  794).  Über  d.  neue  Weinprobe 
(Ib.  4794).  Überd.  Principium  adstringens  d. 
Pflanzen  (CreU,  Beitr.  IV,  4  790).  Pneum- Al- 
kali (Sehorer'aJourn.  V,  4  801 .  —  Ein  vermeint- 
lich neues  Alkali).^  Ühersetziinpien  chemisch. 
Werke  von  Demachj,  Delametberie,  Fabbroni 
u.  A.  —  Medicinisches. 

•  je»t.  Juü  I  UV);  Juli  4  [Oett). 


Haldiageri  Ka  rl.  —  Erst  AdjoDct  am 
k.  k.  Natüraliencabinet  in  Wien,  dann  Prof. 
d.  Bergwissenscbaften  zu  Scbemnitz,  end- 
lich Bergrath  bei  d.  Hofkammer  ioa  Berg-  a. 
Münzwesen  zu  Wien  (M)  (ABG.S,%%%'  , 

geb.   1756,  Juli    10,  Wien, 

gest.  4  797,  März  4  6,  Wien. 
Dispositio  rerum  naturalinro  Musei  Caesam 
Vindobonensis,  4**,  Vieoo.  4  782  (aucbdeuUcb  . 
Entwurf  einer  systemat.  EiDtbeiluog  der  Ge- 
birgsarten  (gekrönt  von  d.  Petersb.  Acad  ),  4". 
Petersb.  4786  (auch  anter  d.  Titel:  Systemjl 
Eintheil.  d.  Gebirgsarlen ,  Wien  1787).     Be- 
schreib, e.  sehr  seltenen  versteinert.  Gienmu* 
schel  (▼.  Boni*i  pbysikal.  Arbeit,  d.  elatnKbt 
Freunde,  Jahrg.  II).  Verzeichn.  aller  im  Wie- 
liczkaer  Salz  werke  einbrechend.  Salz- a.  Stera- 
arten  (Ib.  id.).    Etwas  über  d.  Durchgang  a 
BIfltter  bei  Fossilien,  überSaphir,  Rabia  a  :>pi- 
nell  (N.  Abb.  künigl.  Böhm.  Geseltoch.  II,  4  79S. 

Baldlager,  Wilhelm.  —  Nachdem 

er  sich  bei  Mobs  in  Gratz  u.  Freiberg  zucu 

Mineralogen  gebildet,  dann  von  182  2 — S« 

im  Auslande,  meistens  beim  Bankier  A 1 1  j  t 

in  Edinburgh,  gelebt  und  mit  dessen  Sohii 

einen  grossen  Theil  von  Europa  darcbret<>t 

darauf  von  4  827 — 40  auf  der  PorzelUb- 

fabrik  seiner  Brüder  zu  Einbogen  zup^- 

bracht  hatte,  Sectionsrath  im  k.  k.  Mini$i>^ 

rium  für  Landescultur  u.  Bergwesen^  scmtc 

Direct.  der  k.  k.  geolog.  Reichsanstalt.  Müfl 

d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Wien  seit  ihrer  Sltf- 

tung.  Sohn  des  Vorigen  (WA)  (CLj, 

geb.  4795,  Febr.  5,  Wien. 
Anfangsgründe  d.  Mineralogie,  8**,  Leipc.  4»2f 
Bericht  über  d.  Mineralieosamniloog  der  k  l 
HoTkammer,  i",  Wien  4  84S.   Übersichl  d.  B^ 
sultate  mineralog.  Forschungen  im  J.  4843.  f  • 
Erlangen  4  845.    Handb.  d.  besUflMneod.  %f 
neralogie,  8**,  Wien  4845.  FigurenUleln  tfasr 
Querfol.,  Ib.  4  846.  Geognost.  ÜbersichUU'V 
d.  österr.  Monarchie  usw..  Ib.  4845.  G^b  beh- 
aus :  Naturwiss.  Abbandlangen ,  III  Bd«   »' 
Wien  4  847<~50,  und:  Berichte  über  d   M4- 
theilungen  v.  Freunden  d.  Natarwiss.  \1  Bif 
8^  Ib.  4  847—50.  ~  On  Copper  Pynies  Ikv 
Wernerian  Soc.  1822—23).   Oa  inrnv^rry 
stals  in  true  perspective  (Ib.  id.).  Oo  DttÜMt 
(Tr.  Roy.  Soc.  Edinb.  X,  4826).    Oo  Ibe  ml- 
phato-tri-carbonate  of  lead  (Ib.  id  . .   Fervu- 
sonit,  a  new  mineral  (Ib.  id.].  On  Ib« delerKf- 
nation  ofthe.^pecies  in  mineralogy,  acooniui» 
to  the  principles  of  Mobs  (Ib.  id  ).  Ster«b«no\ 
a  new  mineral  (Ib.  XI,  4834).  Oo  tbe  panewi*- 
formation  of  mineral  species  Jb.  id.).  0«  tb* 
ores  of  manganese  (Ib.  id.}.   Oo  Ihecr^ft«  t- 
zal.  of  apatit  (Edinb.  phil.  Joom.  X.  452« 
On  sodalite  (Ib.  XIII.  4825).  Oo  tbe  crriU..< 
zat.  of  cpidote  and  glauber-salt  'Ib  td*      <*c 
the  regulär  composition  of  cr)»UU  (Biwtttr. 
Jnurn.  of  Science,  I,  4824  ;  II  u.  III.  fiil    M 
4  827).  Oü  tbe  crystalline  forms  of  several  «^'*^ 


997 


Haidlen 


998 


(Ib.  I  J8i4).  On  the  specific  gravity  of  several 
luiDeralfi  (Ib.  II  et  m,  4895;  VI,  4  827).  Oneu- 
cbroit,  a  iiew  mineral  (Ib.  II,  4  825).  On  trona 
(Ib.  id.).  On  picrosmine,  a  new  mineral  (Ib.  id.). 
On  a  remarkabJe  variety  of  boracite  (Ib.  III, 
4825).    Od  two  new  minerals  (Ib.  id.).    On 
edingtooit,  a  new  nnineral  (Ib.  id.).    On  tbe 
maoganese  ores  (Ib.  IV,  4  826) .  On  dimorphism 
Ib.  id.).   Oo  mesole  (Ib.  VII,  4827).  On  tbe 
cbanfses  in  cupriferous  minerals  (Ib.  id.).   On 
remarkable  twtn-crystals  of  Fhillipsit  (Ib.  id.) . 
On  polybaltte  (Ib.  id.).  On  the  cryst.  forms  of 
pyrophosphate  and  of  arseniate  of  soda  (Ib. 
id.)    On  Davyne  (Ib.  id.).    On  Bertbterit  (Ib. 
id.  .  Onerinite  (Ib  IX,  4828).   On  pyrolusile 
Ib.  id.).  On  Herderite  (Ib.  id.).  On  tbe  para- 
Mlic  formation  of  mineral  species  (Ib.  id.  et  X, 
4829).  —  On  Johannit,  a  new  mineral  (Brew- 
fltar,  New  Journ.  III,  4830).  —  Botryogen,  ein 
neues  Mineral  (Pogg.  Ann.  XII,  4  828).   Kalk- 
<path  in  fossilem  Holz  (Ib.  XLV,  4  838).   Über 
d.  Hartil,  ein  neues  Erdharz  (Ib.  UV,  4  844). 
iiolit,  ein  neues  Erdbarz  (Ib.  LVI,  4  842).  Ober 
d.  directe  Erkennen  d.  polarisirt.  Lichts  (Ib. 
LXIII,  4844).    Über  complementare  Farben- 
Eindrücke  bei  Beobb.  d.  Polarisationsbüsche] 
,'LXVII,  4  846).    Graphit,  pseudomorph  nach 
Schwefelkies  (Ib.  id.).  Über  d.  Lichtpolarisa- 
tion^biiscbel  imgeradlinig-polarlsirt.  Licht(lb. 
LXVIII,  4846).   Boobacht.  d.  Polarisationsbü- 
M'bel  auf  FItfchen,  die  das  Licht  in  zwei  auf 
einander  sonkrechten  Richtungen  polorisiren 
Ib.  id.i.    Periklin,  als  Varietät  de.s  Albits  (Ib. 
lil  ,.   —  Über  d.   rhombocdr.  Wismuthglanz 
Banmgarta.  u.  Bttiiigah.  Zeitschr.  IX,  4  831). 
( l»er  Pseudomorphosen  von  (>>ps  nach  Stein- 
salz {▼.Holger's Zeitschr.  I,  4840).  übertropf- 
^lellla^iige  Bildungen  (Ib.  id.).  —  Über  d.  Pleo- 
cbroism.  d.  Amethystes  (Seine  naturwiss.  Ab- 
h«*n<ill.  1, 4  847)   Pseudomorp hosen  nach  Stein- 
•wilz  (Ib   id.).    Über  Aspasiolit  (Ib.  id  }.    über 
d   Hauerit  (Ib.  id.).  über  d.  Schillern  von  Kry- 
«Lallflacben  (Ib.  id.).  —  Farben vertbeilune  am 
tlvanplatinmagnesium  (Seine  Berichte,  Bd.  1, 
IK46J.    Brandisit,  ein  neu.  Mio.  (Ib.  Id.).   Di- 
rhriKkop.  Lupe  (Ib.  id.).  Polartsatlonszustand 
il    farbig.  Lichts  natUrl.  opaker  Körper  (Ib. 
kI    .    Ilie  festen  hellen  Andreaskreuzlinien  in 
d    Srhaie  (Ib.  II,  4  847).    Über  d.  orientirten 
fnHallisch.  Schiller  mechanisch  zubereiteter 
f  i4t«*beo  (Ib.  Id.).    Pleochroi.smus  d.  Chryso- 
I>eryli9  (Ib.  id.).    Über  Scbrcibersit  u.  She- 
parJit  ilb.  III,  4848).   Lichtabsorption  u.  Fifl- 
chen.<ichiller  (Ib.  IV,  4848).   Gyroidiscbe  Far- 
iH-iiLreuze  am  Amethyst  (Ib.  V,  4  849).  —  Über 
«f    AnliKorit  (Silzungsbe richte  d.  Wien.  Acad. 
1.   411(8).    Pleocbroism.  d.  oialsaur.  Chrom- 
••tydkali's  (Ib.  id.).   Über  d.  Glanz  d.  Körper 
Ib.  id.;.  Über  d.  Ursache  d.  Erschein,  d.  Po- 
laris liootbttscbel  (Ib.  id  ).  über  d.  Gestalt  d. 
Wt^fDutbs  (Ib.  id.).  Formen  u.  opt.  Elgensch. 
•Jer  Msgnesium-Platin-Cyaottre  (Ib.  II,  4  849). 
I  l^-er  d.  schwarz,  u.  gelb.  Linien  am  Glimmer 
Ib    id.).   Neue  Varietät  d.  Datoltths  (Ib.  id.). 
I  eber  d.  Farben  d.  Andersontls  (Ib.  III,  4  849). 
I>as  lolerferenz-Scbachbrettmoster  n.  d.  Farbe 
d     PoUriMÜombttschel  (Ib.  VII,  4854).   über 
d     Richtaeg  d.  SchwiDguogen  d.  Lichttftbers 


im  polarisirt.  Licht  (Ib.  VIII,  4  852;  XII,  4  854 
u.  XV,  4  855).  Über  d.  Zusammenhang  zwisch. 
d.  Körper-  u.  Oberflächen-Farben  gewiss.  Kör- 
per (Ib.  VIII,  4852).  Farbenringe  durch  Anhau- 
chen frischer  Gl  immerflächen  (Ib.  id.).  Über  d. 
Anordn.  d.  kleinst.  Theile  in  Krystallen  (Ib.  X, 
4853).  über  d.  Eliasit  (Ib.  id.).  Über  d.  opt. 
Eigensch.  d.  lodchinin  (Ib.  id.).  Obei*flächen- 
farben  d.  Murezyds  (Ib.  XI,  4  853).  Farben  d. 
Mausits  (Ib.  id  ).  Paltto-Kryslalle  durch  eine 
Pseudomorphose  verändert  (Ib.  id.).  Grüne 
Farbe  d.  Oxalsäuren  Eisenoxyd -Alkalien  u. 
weisse  d.  Eisenoxyd-Alaune  (Ib.  id.).  Erklär, 
d.  Farben  d.  Polarisa tionsbiischel  durch  Beu- 
gung (Ib.  XII,  4  854).  Felsöbanyt,  ein  neu.  Mi- 
neral (Ib.  id.).  Pleochroism.  u.  Structur  d. 
Amethystes  (Ib.  id.).  Partschin  (Ib.  id.).  Ge- 
wundene Bergkrystalle  (Ib.  id.).  Form  u.  Farbe 
^d.  Weltzienits  (Ib.  id.).  Dauer  d.  Eindrucks 
d.  PolarisationsbUschel  auf  d.  Netzbaut  (Ib. 
id.).  Neuere  Ansichten  üb.  d.  Natur  d.  Pola- 
risationsbüschel (Ib.  id.).  Pleocbroism.  v.  Au- 
git  u.  Amphibole  (Ib.  id.).  D^  einiger  zweieiig. 
Krystalle  (Ib.  XIII,  4854  u.  XVII,  4  855).  In- 
terferenzlinien am  Glimmer  (Ib.  XIV).  Bre- 
chungsexponent.  d.  Glimmer  u.  Pennin  (Ib. 
id.).  Oberflächen-  u.  Körperfarben  vom  lod- 
Tellur-Methyl  (Ib.  XV,  4885).  Kryst.  Structur 
d.  gescbmied.  Eisens  (Ib.  Id.).  Konische  Re- 
fract.  d.  Diopsids  u.  d.  Arragonits  (Ib.  XVI, 
4  855).  Lichtabsorption  d.  essigs.  Cadmium- 
oxyds  (Ib.  id.).  Krystalle  d.  essigs.  Mangan- 
oxyduls  (Ib.  id.).  Kryslallograph.-opt.  Ver- 
gleich V.  Augit  u.  Amphibol  (Ib.  XVII,  4  855). 
Aufschraube -Goniometer  (Ib.  XVIII,  4  855). 
Der  Kenngottit,  ein  neues  Mineral  (Ib.  XXll, 
4  857).  —  Über  d.  Amethyst  (Deokschr.  d. 
Wien.  Acad.  I,  4850).  Über  d.  Dutenkaik  fib. 
id.).  —  Über  d.  Johannit  (Abb.  königl.  Böhm. 
Geselisch.,  4.  Folge,  11, 4830).  Über  einige  neue 
Pseudomorphosen  (D»  5.  Folge,  II,  4  843).  Über 
d.  Pseudomorphosen  u.  ihre  anogeoe  u.  kato- 
gene  Bedeutung  (Ib.  III,  4845).  Überd.  durch- 
sichtig. Andalusit  von  Minas  Novas  in  Brasi- 
lien usw.  (Ib.  id.).  Über  d.  Plcocbroisrnus  d. 
Krystalle  (Ib.  id.).  Über  d.  Cordierit  (Ib  IV, 
4  847).  Der  rothe  Glaskopf,  eine  Pseudomor- 
phose usw.  (Ib.  id.).  —  Ferneres  im  Jahrb.  d. 
k.  k.  geol.  Reichsanstalt  von  Jahrg.  I,  4  850  an. 

Haldleai  Julius.  —  Apotheker  in 
Stuttgart  (Or), 

geb.  4819  etwa,  .  .  .  Stuttgart.*^ 
Über  d.  Salze  und  d.  Analyse  d.  Kuhmilch 
(Lieb.  Ann.  XLV,  4  843).    Mit  Freseidiii:  Über 
d.  Anwend.  d.  Cyankallums  In  d.  ehem.  Ana- 
lyse (Ib.  XLIII,  4842). 

HaUstoaei  Jobn.  —  Woodwardian 
Prof.  d.  Mineralogie  am  Trinity  College  zu 
Cambridge,  von  4788  bis  4  818,  dann  Pfar- 
rer von  Trumpington  bei  Cambridge.  Mitgl. 
d.  Roy.  und  d.  Cambridge  Soc.  Schüler  von 
Werner  (Abstr.\J, 

geb.   1759,  Dec.  13,  Yorkshire, 
gest.  4847,  Juni    9,  Trumpington.'^ 

63* 


999 


Haim 


Haies. 


1000 


Plan  of  a  course  of  iectures  on  miDeralogy, 
4  794.  Outliaes  of  the  geology  of  Cambridge- 
shire  (Geolog.  Transact.  III,  4  816).  Sooie  ob- 
servatioDs  on  the  weather  etc.  during  the 
roonth  of  December  4  824  (Cambridge  Tr.  1, 
pt.  II,  4  8ii). 

HallBi  Joseph  Bernhard.  —  Berg- 
rath  u.  Münzwardein  zu  Salzburg  (M.  \IJ, 

geb.   4  757,  Aug.  20,  Laufl'en. 

gest 

Chemische  Untersuch,  von  Mineralkörpern,  in 
y.  Moll'a  Oberdeutsch.  Beiträgen  zur  Natur- 
lebre  u.  Ökonomie  (4  787)  und  dessen  Jahr- 
buch, f.  Berg-  u.  Hüttenkunde,  sowie  in  Paula 
y.  Solimik'a  Abhandll.  e.  Privatgesellsch.  von 
Naturforsch,  u.  Ökonomen  in  Oberdeutschland, 
Bd.  I,  München  4  792. 

Balnlln  (Heiolin),  Johann  Jacob. — 
Pfarrer  an  mehren  Orten  in  Würtemberg, 
darauf  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Tübingen  und  zuletzt  Abt  zu  Beben  hausen 
und  Oeneral-Superintendent  von  Würtem- 
berg  (J), 

geb.  1588,  Dec.  2  4,  Calw,  Würtemb., 
gest.  4  660,  Sept.  4,  Bebenhausen. 
Synopsis  matbematica  praecipuas  totius  ma- 
theseos  tarn  abstractae  quam  concretae  disci- 
plinas,  arithmeticam,  geometricam,  astrono- 
miam,  geographiam,  opticam  etc.,  collecta,  8"*, 
Tubing.  4658,  ed.  III  (posth.)  4679. 

Halazel,  Joseph  Wilhelm.  —  Je- 
suit, Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Bres- 
lau (M)  (Plz), 

geb.    4733,  Dec.  34,  Schlacken walde, 
I  Böhmen, 

gest.   4784,  MUrz    4,  Breslau. 
Astronomiae  physicae  compendium,  8",  Vra- 
tisl.  4  774. 

Bijek,  s.  Hagek. 

Haldat du Lya *,  CharlesNicolas 
Alexandre  de.  —  Erst  Chirurg  in  der 
französ.  Armee ;  nach  d.  Frieden  von  Campo 
Formio  Lehrer  d.  Physik  an  d.  Ceiitraischule 
d.  Meurlhe-Depqrtement,  dann  Dr.  Med., 
Prof.  d.  physikal.  Wissenschaflen  am  Ly- 
ceum  zu  Nancy  und  von  4  824 — 3  4  Inspect. 
d.  Universität.  Mitgl.  u.  Secret.  .d.  Acad.  des 
sciences,  lettres  et  arts  zu  Nancy,  zu  deren 
Wiederherstell.  im  J.  4  803  er  vorzüglich 
beigetragen  hatte.  Corr.  H.. Pariser  Acad. 
(QC)  (BG)  /'Ca.  4852;, 

geb.   4770,  Dec.  24,  Bourmont,  Lor- 
raine, ** 

gest.  1852,  Nov.  26,  Nancy. 
Rechercbes  chimiques  sur  l'encre  etc. ,  3"** 
6dit.  Strasb.  4  805.  Recherches  sur  la  cause  du 
magn^tisme  par  rotation,  Nancy  4  8A4 .  Sur  la 
puissance  rootrice  et  l'intensitc  des  courants 


de  r^tectricit^  dynamique,  Ib.  4848.  Histoire 
du  magnötisme  par  mouvement,  Ib.  4845. 
Couleurs  accidentelles  de  Veau ;  optique  ocu- 
laire  etc.,  Ib.  4  848.  Exposition  de  la  doctrine 
magnötique  ou  Traitd  philosopbique,  hislo- 
rtque  et  critique  du  magn^tisme,  Ib.  4852 
(posth.).  —  Sur  la  double  vision  (Journ. pbys. 
LXIII,  4  806).  Sur  les  limttes  de  la  Vision  sim- 
ple et  les  poiots  de  correspondance  de  la  re- 
tine (ib.  LXV,  4  807).  Sur  la  chaleur  prodoite 
par  le  frottement  (Ib.  id.).  Analyse  de  la  lim- 
phe  du  cerveau  (Ib.  LXXIII,  484  4).  Descript. 
de  pierres  figur^es  des  environs  de  Nancy  ilb. 
LXXVIII,  4844).  Sur  la  propagation  du  son 
dans  l'air  agit^  par  le  vent  (Ib.  LXXIX,  48U;. 
Sur  la  force  coärcitive  et  la  polarit^  des  ai- 
mants  aans  cob^sibn  (M6m.  acad.  Nancy,  1845, 
auch  Aon.  cbiro.  phys.  LXV).  Sur  la  vitesse 
avec  laquelle  s'exerce  l'influence  magoötique 
(Ib.  4846,  auch  Ann.  chim.  phys.  LXVII}.  Op- 
tique oculaire,  sulvie  d'un  Essai  sor  Pachro- 
matisme  de  l'oeil  (Ib.  4  849).  Sur  le  m^canisine 
de  Vision  (Ib.  4  849). 

*  Den  Zusali  d  u  L  y  f  fbgte  er  teinein  Namen  bd^  weil 
einer  leiaer  Vorfahren  ▼erehlieht  war  mit  Cathe- 
rine D  arc  oder  O  u  L  jr  ■ ,  der  Tochter  eine«  Brv* 
dert  der  Jungfrau  von  Orleans. 

••  geb.  Dec.  14  (Or). 

Haie,   Sir  Matthew.  —  Berühmter 

Jurist,   zuletzt  Lord  Chief  Justice  of  the 

King's  Beuch  in  London  (BD)^ 

geb.   1609,  Nov.    4,  Alderley,Glouce- 

stershire, 

gest.  4  676,  Dec.  S5,  Aldcrley. 
An  essay  touching  the  gravitation  or  non-gn- 
vitation  of  fluid  bodies.  Oifficiles  nugaeorob- 
servations  touching  the  Torricellian  eiperi- 
ment.  Observations  on  natural  motions.  —  Die- 
ses und  Anderes  gesammelt  und  herausgegeben 
von  Thomas  Thirlwall  unter  d.  Titel :  M.  Haie*! 
Moral  and  religious  works.  2  vol.  8**,  4805. 

HaleSi  Stephen.  —  Dr.TheoL,  Pfar- 
rer zu  Teddington  bei  Twickenbam  in  Mid- 
dlcsox,  nebst  Inhaber  der  Pfründen  von 
Portlock  (Somerset)  und  Faringdon  (Hamp- 
shire). Mitgl.  d.  Roy.  Society  seil  1717. 
auch  auswärt.  Mitgl.  d.  Pariser  Acad.  seil 
1754  (BD), 

geb.  4  677,  Sept.  47,  Beckesboum, 

Kent,  * 

gest.  4764,  Jan.  4,  Teddington. 
Vegetable  staticks  or  An  account  of  some  sta- 
tical  experimeots  on  the  sap  in  vegetables,  8^ 
4727.  Hemastaticks,  8^  4733  (Der zweite Theil 
des  ersteren  Werks).  Philosopbical  experi- 
mentson  sca-water,  com,  flesh  and  othersab- 
stances,  S**,  4  789.  Treatise  on  venttlato»,  V, 
4  758.  ^  Attempt  to  analyse  the  air  by  a  great 
variety  of  eh  imico- statt cal  experimenls  (Pbü- 
Tr.  4  727).  Plan  of  a  new  thermometer  Ib. 
4  747).  A  proposal  forchecking  insomedegree 
the  progress  of  fire  (Ib.  4  748).  Some  electhcal 
experiments  (Ib.  id.).  On  the  strength  of  se- 
veral  of  the  principal  purging  waters  etc.  (Ib. 


1001 


Haies 


EaUaschka. 


1002 


1750).  On  M>me  trials,  to  keep  water  and  fish 
sweei  with  lime-water  (Ib.  4  754).  On  the  great 
benefit  of  blowing  showera  of  fresh  air  up 
tbrouKh  diatilling  liquors  (Ib.  1755).  On  the 
great  beneßt  of  Ventilators  etc.  (Ib.  id.). 

*  geb.  Sept.  T[Tk){BO), 

BaleSy  William.  —  Pfarrer  (Rector) 

ZQ  RiUeshandra  in  Irland ,  früher  Prof.  d. 

orientaL  Sprachen  am  Trinily  College  in 

Dublin  (TD)  (hGE), 

geo.  .  •  «f  gesi.  •  •  . 
Sooorum  dodrina  rationaüa  et  experimentalia 
ex  Vowtooi  et  optimonira  physicorum  acriptis 
etc.,  4^  Lond.  4  778.  De  motibus  planetarum  in 
orbibasexcentricisetc,  8^,  Dubl.  4  782,  Lond. 
1785.  Analysis  aequationum,  Land.  1786.  Aoa- 
lysis  fluiioDum,  4**,  4800. 

■ally  ehester  More.  —  Esquire  of 
More-Hall  in  Essex  (GM.  4790;  (Brew- 
ite/s  Encydop»  Art,  Optics), 

C60.  .  .  .|  ^ea*.  .  •  • 
Erkannte  schon  um's  J.  4799  durch  den  Bau 
de«  Auges  (wie  vor  ihm  bereits  David  Oregoiy) 
dw  Möglichkeit  der  Construction  achromati- 
scher Fernröhre,  von  denen  er  aucl^  4783  el- 
Difse  mit  einer  Aperture  von  etwa  2,5  Zoll  engl, 
danitellte. 

Bally  Sir  J  a  m  e  s.  —  Baronet  von  Dun- 
glass,  Haddington-County  (East-Lothian)  in 
Schottland.  Präsident  d.  Roy.  Edinb.  So- 
ciety (BDS), 

geb.  1 76 4,  Jan.  47,  Dunglass, 
Kcst.  4832,  Juni  23,  Edinburgh. 
Ob»ervation8on  the  formation  of  granite  (Edinb. 
Tr  III.  4  794).  Experiments  on  whinstone  and 
lava  (Ib.  V,  4805.  —  Darin  die  berühmten  Ver- 
buche über  d.  Schmelzung  des  kohlensauren 
K.tiks  ;  siehe  Oehlen's  Journ.  V.  4  806).  On  the 
v\U'ris  of  compression  in  modifying  the  action 
••r  hoat  (Ib.  VI.  4806).  On  the  \erUcal  position 
atid  convolutions  ofcertain  strata,  and  their 
relalion  with  granitcs  (Ib.  VII,  4  84  4).  On  the 
re\olutioos  of  the  earlh's  surface  (Ib.  id.).  On 
the  ciinsolidation  of  the  strata  of  the  earth  (Ib. 
X,  4  8f6j. 

Hall 9  Basil.  —  Sohn  von  Sir  James. 
C^pitSn  in  d.  brittischen  Kriegsmarine  (in 
welche  er  4802  eintrat)  von  4847 — 25, 
wo  er  sich  pensioniren  Hess.  Mitgl.  d.  Roy. 
u.  d.  ABtronom.  Soc.  (ASM.  X Vi;  (ASN,  Vi; 
BG), 

geb.  1788,  Dec.  31,  Edinburg, 
gest.  1 844,  Sept.  H,  Kingston  b.  Port- 

sea.  * 
A  %o)age  of  discovery  to  the  western  coast  of 
Corea  sod  the  Great  Loo-cboo  Island  in  the 
Japoo  Sea,  4%  London  4847.  Extracts  from  a 
Journal  writteo  on  the  coasts  of  Chili,  Peru 
und  Mexico  in  the  years  4820—22,  2  vol.  8^, 
Ib.  4  824.  Travels  in  North- America,  8  vol.  W*, 


Ib.  4  839.  Patchwork,  3  vol.  8o.  Ib.  4844.  — 
Observations  of  a  comet  seen  at  Valparaiso  4  824 
(Phil.  Tr.  4  822).  Experiments  with  an  inva- 
riable pendulum  (Ib.  4823).  Various  hydro- 
graphical  remarks  on  the  Indien  and  China 
Seas.  Memoir  on  the  navigation  on  the  South- 
American  coast.  On  the  geology  of  the  Table 
Mountain.  On  the  care  and  use  of  Chronome- 
ters at  sea.  A  sketch  of  the  professional  and 
scientific  objeots  which  might  be  aimed  at  in 
a  voyage  of  research.  A  method  of  layingdown 
sbip's  tracta  on  sea  Charts.  A  discussion  on  the 
trade  winde. 

*  Im  Inrenhaiue  dMelbst.  —  Im  Boy.  Hotpitol  tu  Harlar 
bfei  Porttmottth  {BO). 

Hallf  James.  —  Dritter  Sohn  von  Sir 

James  (SG.  XU;, 

geb.   4797  etwa, 

gest.  4  854,  Oct.  26,  .  .  . 

Einige  Aufsätze  über  Binooular-Perspective  im 
•Art  Journal«. 

Ballasohka,  Franz  Ignaz  Gas- 
si an  (Cajetan).  —  Piarist,  folgweise  PrS- 
fect  d.  Theresianums  in  Wien  (1804),  Leh- 
rer d.  Physik  u.  Mathematik  an  d.  Ordens- 
collegium  zu  Nikolsburg  in  MSIhren  (1807)  . 
und  dem  zu  Brunn  (4808 — 14),  Prof.  d. 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Prag  (18  4  4—32), 
dann  k.  k.  Regierungsrath,  Studiendirector 
u.  Referent  über  d.  sämmtl.  philosoph.  Stu- 
dien^  die  technisch.,  nautisch,  u.  Realschu- 
len, Berg-  u.  Forstacademien  d.  Studien- 
hofcommission  in  Wien,  auch  seit  1838 
Propst  zu  Alt-Bunzlau  u.  LandesprSlat  von 
Böhmen.  Mitgl.  d.  königl.  Böhm.  Gesellsch. 
d.  Wiss.  seit  18 «3  (ABG.Sy\%i%)  (ON) 
(Fl)  (N)  rC.  1847;, 

geb.   1780,  Juli  10,  Bautsch,  Mähren, 

gest.  1847,  Juli  4  2,  Prag. 

Elemente  d.  Naturlehre,  Brunn  484  3.  Kurze 
Anleit.  z.  Kenntniss  d.  Sternbilder,  Ib.  484  4. 
Di  SS.  de  construction  e  et  usu  barometri  et  tber- 
mometri  etc.,  Ib.  4844.  Diss.  de  lege  dilata- 
tionis  per  calorem  quorundam  fluidorum  slil- 
latitiorum  etc.,  Pragae  484  8.  Diss.  de  phaeno- 
menistuborumcapillariumetc.,Ib.  4849.  Diss. 
de  phaenomenis  electro-magneticis  etc..  Ib. 
4  822.  Diss.  de  Inminis  inflexionis  et  deflexio- 
nis  phaenomeno  etc.,  Ib.  4828.  Handbuch  d. 
Naturlehre,  2  Bde.  8^  Ib.  4824,  8' Bd.  Ib.  482S. 
Elemente  eclipsium,  quas  paUtur  tellus,  luna 
eam  inter  et  solem  versante,  ab  A.  4  846  usque 
ad  A.  4860,  Ib.  4846.  Samml.  d.  von  4847  bis 
4  827  im  Piaristenconvict  zu  Prag  angestellten 
astron.,  phys.  u.  meteorolog.  Beobb.,  4",  Ib. 
4880.  Fortsetzung  derselb.  von  4828—82  (An- 
nal.  d.  Wien.  Sternwarte,  XXIII,  4845).  — 
Ferneres,  besonders  Ortsbestlmni.  u.  astron. 
Beobb.,  in  d.  Abb.  d.  kOnigl.  Böhm.  Gesellsch. 
d.  Wiss.,  Bode*s  Jahrb.  u.  •ekamaeher's  Astron. 
Nachr. 


1003 


Halle 


Halley. 


1004 


Halle,  Johann  Samuel.  —  Prof.  d. 
Slaatshislorie  am  adeligen  Cadettencorps  in 
Berlin,  zuletzt  pensionirt  (M,  W)^ 

geb.  nS7,  Dec.  4 1 ,  Bartenslein,  Preuss., 

gest.  4  810,  Jan.  9,  Berlin. 
Die  Kunst  des  Orgelbaues,  theoretisch  u.  prac- 
tisch,  Brandenb.  4770.  Werkstatte  d.  heuti- 
gen Künste  oder  die  neuere  Kunsthistorte, 
6  Bde.  8^  Ib.  4  764— 79.  Technologie,  als  ver- 
mehrt. Auszug  d.  neueren  Kunsttbeorie,  Ib. 
4  78S.  Magie  oder  d.  Zauberkräfte  d.  Natur, 
k  Bde.  8«,  Berlin  4  788—86.  Fortgesetzte  Ma- 
gie usw.,  42  Bde.  8^  Ib.  4  788— 4  804.  Neue 
fortgesetzte  Magie,  4'  Bd.,  Ib.  4  802.  Mit  Jviti, 
Boienthal  u.  A. :  Schauplatz  d.  Künste  u.  Hand- 
werke usw.,  i4  Bde.  4°,  Königsb.,  Nttrnb.  u. 
Berlin  4  762  — 4805.  Noch  mehre  tecbnolog. 
Schriften. 

BalleaorentSi  Daniel.  —  A4junct 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Upsala  (Or)t 

geb.   4743, Upsala, 

gest.  4  84  6,  Aug.  4,  Upsala.* 
Observation  p&  äskmoln ,  som  gifvit.  blixtrar 
pS  hvarandra,  gjord  i  Pello,  inom  polcirkeln 
(Vetensk.  Acad.  Handl.  4  77S).  Mit  Inralin:  De 
micrometro  objectivo,  Upsaliae  4767. 

*  Ociftefschirmch. 

HaUor,  Richard.  —  Jesuit,  Lehrer 
in  den  Collegien  zu  Dillingen  u.  Ingolstadt, 
dann  Rector  d.  Colleg.  und  d!  Univ.  zu 
Gratz;  ging  als  Beichtvater  d.  Margarelhe 
von  Oesterreich  mit  derselben  nach  Spa- 
nien (SSJ). 

geb.   4  540, Nürnberg, 

gest.  4  64  2,  Jan.  22,  Madrid. 
De  mundo  et  ejus  elementis,  coelo.  igoe,  a^re, 
aqua,  terra  Disp.  Ingoist.  4  580. 

Haller,  Albrecht  von.  —  Dr.  Med. 
Nachdem  er  sich  längere  Zeit  in  Holland, 
England  u.  Frankreich  aufgehalten  und  von 
4729  an  in  Bern  als  pract.  Arzt  u.  Stadt- 
bibliothekar gelebt,  Prof.  d.  Medicin,  Ana- 
tomie, Botanik  u.  Chirurgie  an  d.  neu  er- 
richteten Univ.  Göttingen  von  4736  bis 
4753,  wo  er  in  sqin  Vaterland  zurückkehrte, 
erst  Ammann  ward  und  späterhin  noch  an- 
dere Staatsämter  bekleidete.  Mitgl.  u.  Prä- 
sident d.  Soc.  d.  Wiss.  zu  GÖttingen,  deren 
Stiftung  im  J.  4751  er  hauptsächlich  ver- 
anlasst hatte.  Geadelt  4749.  Auswärt. Mitgl. 
d.  Pariser  Acad.  u.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
(P)  (MJ, 

geb.   4708,  Oct.  4  6,  Bern, 
gest.  4777,  Dec.  4  2,  Bern.* 
Von  der  ttbergrossen  Zahl  seiner  (meist  phy- 
siolog.,  medicin.  u.  boten. )  Schriften  gehören 
nur  hieher :  De  praecipuorum  corporis  bumani 
partium  fabrica  et  functionibns,  Libri  XXX. 


Opusquinquagintaannorum,  8  vol.,  8**,  Beroac 
4777—78  (2.  Aufl.  sein.  Element.  Phyaiologtae  . 
Comment.  de  vento  Rupensi,  in  Helvcüa  ;Nov . 
Comm.  Gott.  I,  4770).  Observat.  sur  uoe  ooa« 
mant^re  de  tirer  les  sels  des  eanx  de  soun^es 
salines  (Möm.Par.  4  758).  Sur  revaporatioo  de 
l'eau  sal^  (Ib.  4764,  bist.  —  Deutsch  :  Kurzer 
Auszug  u.  Beschreib,  d.  Salzwerke  im  Aaite 
Aelen,  S*",  Bern  4  765). 
*  gest.  8ei»t.  17  (Jf). 

Hallersteitty  August  in.  —  Jesoit. 

ging  4735  als  Missionar  nach  China,  ward 
dort,  nach  J.  Koegler*s  Tode,  Mandarin 
und  Präsident  des  mathematischen  Tribu- 
nals in  Peking  (SSJJ, 

geb.   4703,  Aug.  4  8,  in  Rrain, 

gest.  4774, Peking. 

Observationes  astronomicae,  ab  anno  4717  ad 
annum  4  782  a  P.  P.  societatif  Jesu  Pekioi  Si- 
narum  factae  et  a  R.  P.  Angnttlao  Sallentca, 
e  societate^esu,  Pekini  Sinarum  tribnoatls  ma- 
thematici  praeside  et  mandarino,  coHoctic. 
atqoe  operis  editionem  ad  fidem  aatofrsplii 
manuscripti  curante  P.  P.  Xax  Heu,  II  Pt.  4'. 
Viennae  4768  (Mit  Beitragen  von  TTallsiaiiaia] 
Paraira,  Köglar,  naviaaek  u.  A.).  —  De  sap> 
putanda  distan^ia  minima  centrorum  aolis  et 
lunae  geometrica  in  eclipsibus  solaribos  e%  he- 
rum initio  et  fine  phasibusque  ante  et  post  me- 
dium tllarum  ope  micrometri  dimensis  Epbc^ 
merid.  Vienn.  4  774).  Astronom.  Beobb.  ia  d 
Phil.  Tr.  von  4  746—52  (z,  B. :  Observatt.  i-o- 
metae  vtsi  Pekini  4  748  [Vol.  4  750  ;  Mercuno» 
in  sole  observatus  4746  et  4747  (Vol.  4746  n 
4747]),  in  d.  Nov.  Comment.  Petrop.  IX  et 
XIX.  und  in  Bode's  Jahrb.  4776. 

Hallette,  A . . .  —  Maschinenbauer  zu 

Arras  (BGJ, 

geb.    4788, 

gest.   4  846,  Juli  . .,  Arras. 
Vervollkommnete  die  hydraulische  Presse  uwl 
die  Luftröhre  der  atmosphärischen  Eisenbeha 
Schrieb  über  letztere :  Tube  propulseor  H  a  ^ 
1  e  1 1  e ,  Systeme  d'ex^cution  et  d'exploitatioo  de« 
cbemins  de  fer  par  la  pression  atmosphervqu«. 
8^  Paris  4844.  —  Über  die  Art  seioes  Ver- 
schlusses der  Röhre  (der  noch  bei  der  atm«- 
sphttr.  Eisenbahn  von  St.-Gerroaio-ee-La^e 
angewandt  wird)   siehe  auch  Compl.  rrttd 
XVIII,  4844). 

Halley,.  Edmund.  —  Sohn  eme« 
wohlhabenden  Seifensieders  in  London 
Nachdem  er  mehre  wissenschaftliche  Rei- 
sen gemacht  (z.  B.  4  676  eine  astronon»* 
sehe  nach  St.  Helena,  4679  eine  ebenCalK 
astronomische  nach  Danzig  zur  Scblicbtunp. 
des  Streits  zwischen  Hook  und  Sevel 
4  698—1700  zwei  Reisen  in*s  AlbotisciK 
Meer  zum  Behufe  des  Erdmagneüaoao»  . 
4703  Prof.  d.  Geometrie  an  d.  üniv.  m 
Oxford  (an  Wallis*  Stelle}  bis  i7H.  wa 


1005 


WulTFliftT^" 


d'EaUoy. 


1006 


er  (nach  F 1  a  m  s  t  e  e  d's  Tode]  königl.  Astro- 
nom d.  Sternwarte  zu  Greenwich  wurde. 
Mitgl.  ( 4  67  8}  u.  (von  4743—^0  auch  Secret. 
d.  Roy.  Society.  Auswärt.  Mitgl.  d.  Pariser 
Acad.  (BD)  (Th)  (Abr,\\)  (Mem.  Par.  1742;, 

geb.  4  656,  Oct.S9  (A.St.),  Haggerston 

b.  London, 

gest.  4724,  Jan.  4  4  (A.  St.),  Greenwich. 
Catalogas  steliarum  australium,  Lond.  4676 
(Frucht  seines  Aufenthalts  in  St.  Helena).  Me- 
thodns  directa  etgeometrica  Investigandi  apbe- 
lia,  excentricitates  proportionesque  orbium 
planetarum  primariorum  etc.,  4^  Ib.  4  676 
(auch  Phil.  Tr.  4676).  A  general  Chart,  shew- 
ing  at  one  view  the  Variation  of  the  compass 
etc.,  Ib.  4704  (Erste  Decl in atlonskarte,  Frucht 
seiner  Reisen  von  4  698>-4700).  Miscellanea 
curiosa,  8  vol.  S"",  Ib.  4708.  Apollonü  Pergaai 
conicorum  Libr.  VIII,  fol.,  Oxonii  4  74  0.  Ta- 
bulae  astronomicae,  Lond.  4  740  (posth. ;  edirt 
von  Lalande,  Paris  4  759).  A  Synopsis  of  the 
astronomy  of  comets  (in  Phil.  Tr.  4705,  in  sein. 
Miscell.  curios.  u.  sein.  Tab.  astr.,  auch  in 
Whiaton's  Mathematick  Philosophy,  8*",  Lond. 
4  74  6.  —  Darin  die  erste  Entdeckung  eines 
Cometen  mit  elliptischer  Bahn,  des  sogen. 
Halley'scben  Cometen).  A  new,  exact  and 
easy  method  of  finding  the  roots  of  any  equa- 
tions  generally  etc.,  8°,  Ib.  4  710.  —  Theory 
of  the  Variation  of  the  magnelical  compass 
(Phil.  Tr.  4  683).  Disco^rses  concerning  gra- 
vity  and  its  properties  etc.  (Ib.  4686).  An  hi- 
storical  acconnt  of  the  trade  wInds  and  mon- 
soons  etc.  witb  an  attempt  to  assign  tbeir  phy- 
sica!  cause  (Ib.  id.).  Discourse  of  tbe  rule  of 
ibe  decrease  of  the  height  of  the  mercury  in 
the  barometer,  aocording  as  places  are  elevated 
above  the  surface  of  the  earth  etc.  (Ib.  id.  — 
Erste  Grundlage  d.  hypsometr.  Barometerfor- 
mel). De  numero  radicum  In  aequationibus 
solidis  ac  biquadraticis  etc.  (Ib.  4687).  De  con- 
structione  problematum  solidorum  etc.  (Ib.  id.). 
Ao  estimate  of  the  quantity  of  vapour  ratsed 
out  of  the  sea  by  the  warmth  of  the  sun  etc. 
(Ib.  id.).  De  visibili  conjunctione  inferiorum 
planetarum  cum  sole  diss.  (Ib.  4694).  On  the 
circalatidu  of  the  watry  vapours  of  the  sea 
and  on  the  cause  of  the  Springs  (Ib.  id.).  On 
the  measure  of  the  thickness  of  gold  upon  gilt- 
wire  etc.  (Ib.  id.).  On  the  cause  of  the  change 
of  the  Variation  of  the  magnetic  needle ;  vith 
an  hypothesis  of  tbe  structure  of  the  internal 
parte  of  the  earth  (Ib.  4699).  Account  of  the 
severalspeciesof  infinite  quantity  etc.  (Ib.  id.). 
On  the  proportional  heat  of  the  sun  in  all  la- 
titudes  etc.  (Ib.  4  693] .  Some  queries  concern- 
ing tbe  natura  of  light  and  diaphanous  bodies 
(Ib.  id.).  Several  experiments  roade  to  e\a- 
mine  the  nature  of  the  expansion  and  con- 
traction  of  fluids,  by  heat  and  cold,  in  order 
to  ascerlain  the  divisions  of  tbe  thermometer 
etc.  (Ib.  id.).  Resolution  of  the  problem  of 
finding  the  foci  of  optick  glasses  universally 
(\b.  id.  —  Erste  allgemeine  Formel  dafür). 
Methodus  nova,  accurata  et  facilis  inveniendi 
radices  aequationum  quarumcunque  genera- 


liter,  sine  praevia  reductione  (Ib.  4694).  An 
account  of  the  evaporatlon  of  water  etc.  (Ib. 
id.).  A  most  compendious  and  focile  method 
for  constructing  the  logarithms  etc.  (Ib.  4695). 
An  easy  demonstration  of  tbe  analogy  of  tbe 
logaritbmick  tangents  to  the  meridian  line  or 
sum  of  the  secants  etc.  (Ib.  id.).  De  Iride  sive 
de  arcu  coelesti  diss.  geometrica  etc.  (Ib.  4  700). 
On  the  allowances  to  be  made  in  astronomical 
observations  for  tbe  refraction  of  the  air  etc. 
(Ib.  4  701) .  On  the  Variation  of  the  magnetic 
compass  etc.  (Ib.  4  74  4).  A  Short  history  of  the 
severaUnew  stars  that  bave  been  appeared 
within  these  4  50  years  etc.  (Ib.  474  5).  On  some 
lately  discovered  nebulae  etc.  (Ib.  id.).  On 
tbe  cause  of  the  saltness  of  the  ocean  etc.  (Ib. 
id.).  Methodus  singularis,  qua  solis  parallaxis 
sive  distantia  a  terra,  ope  veneris  intra  solem 
conspiciendae ,  tuto  determinari  potent  (Ib. 
4746.  —  Die  schon  von  J,  Gregory  in  seiner 
Optica  promota  ausgesprochene  Methode,  wel- 
che bei  d.  Venusdurchgfingen  von  4764  u.  4  769 
zuerst  angewandt  wurde))  The  art  of  Hving 
under  water  etc.  (Ib.  id.).  On  tbe  lata  sur- 
prizing  appearance  of  the  lights  seen  in  the 
air,  with  an  attempt  to  explaln  the  phaeno- 
mena  (Ib.  id.  —  Darin  d.  Nordlicht  für  ein 
magnet.  Phänomen  erklärt).  On  the  change  of 
the  latitudes  of  some  of  the  principal  fixed  stars 
(Ib.  4  74  8).  On  Caatini'i  proposal,  to  find  by 
Observation  tbe  parallax  and  magnitude  of  Si- 
rius (Ib.  4  720).  On  tbe  method  of  observing 
the  differences  of  right  ascension  and  declina- 
tion  by  cross  hairs  in  a  telescope  (Ib.  id.).  On 
the  infinity  of  the  sphere  of  flied  stars  (Ib.  id.). 
On  the  method  of  determining  the  places  of 
the  planets  by  observing  their  near  appulses  to 
the  fixed  stars  (Ib.  4  714).  On  the  cause  of  the 
universal  deluge  (Ib.  4  714).  A  proposal  of  a 
method  for  finding  the  longitude  at  sea  etc. 
(Ib.  4784).  —  Im  Ganzen  77  Abhandlangen. 

HaUmaäa,  Eduard.  —  Dr.  Med., 
folgweise  Arzt  in  Brüssel,  in  Berlin»  an  d. 
Wasserheilanstalt  Marienberg  bei  Boppard 
a.  Rhein  und  wieder  in  Berlin  (Sein  Werk), 
geb.  4  84  3,  Juli  4  0,  Hannover, 
gest.  4  855,  Febr.  24,  Berlin. 
Die  Temperaturverhältnisse  d.  Quellen,  1  Bde. 
8»,  Berlin  4  854—55. 

dValloy,  Pierre.  —  Jesuit,  folg- 
weise Lehrer  d.  Mathematik  an  d.  Colleg. 
zu  Tymau,  Wien  u.  Gratz,  auch  Direct.  d. 
Sternwarte  an  letzterem  Orte,  dann  Prof.  d. 
Mathematik  u.  Physik  am  Theresianum  in 
Wien  und  wiederum  d.  Mathematik  in  Gratz 
(SSJ), 

geb.  t707,  Apr.  6,  Grafsch.  Namur, 
gest.  4789,  Juli 23,  Marburg,  Sleierm. 
Artiflcia  physica  selecta  ex  T.  II  et  III  Magi- 
steril  naturae  et  artis  Franoiioi  de  Lumii, 
II  Tom.,  Graeci  4  741.  Dialog!  tres  de  celeri- 
täte  gravium,  quos  fioiit  inier  celeberrimos 
Mathematicos  et  Physicos  e  Soc.  Jesu  de  Lau- 


J007 


d'HaUoy 


Hamberger. 


1008 


TOM,  Biooioli  dt  Calünti,  Ib.  4  754.  Ausserdem 
in  deatscb.  Sprache :  Sciatericum  horizontale 
etc.  Nova  methodus  arithmeticae  et  algebrae. 
Novum  principium  mechaoicae.  Novum  ho* 
rologium  sciatericam. 

dValloji  s.  Omalius  d*Halloy. 

Halmai  Nicolas  B...  —  Abb^»  folg- 
weise Principal  d.  Colleg.  zu  Sedan  (4791 
— 93),  Adjunct  im  Geniecorps,  Militärcbi- 
rurgy  Studiensecretär  bei  der  polytechn. 
ficbule,  Calculator  beim  Cataster,  Prof.  d. 
MathematHc  u.  Geographie  am  Prytaneum 
zu  Paris,  Prof.  d.  Geographie  an  d.  Militär- 
schule  zu  Fontainebleau,  Bibliothekar  der 
Kaiserin,  usw.  und,  unter  der  Restauration, 
Canonicus  an  der  Notre-Dame-Kirche  u. 
Conservator  d.  Bibliothek  v.  St.-Genevi^ve 
zu  Paris  fQ)  (QC)  (BG), 

geb.  4755,  Dec.34,  Sedan, 
gest.  4828,  Juni  i,  Paris.* 
Com  Position  mathömatique  de  Claude  PtoU* 
mA«,  traduite  poar  la  premiöre  fois  en  franyais 
etc.,  suivie  de  notes  de  Mr.  Delambre,  S  vol. 
4o,  Paris  4  843  u.  46.  Commeotaire  du  Thion 
d'Alexandrie  sur  le  livre  premier  de  la  coro- 
positton  math.  de  PtoMm^,  traduit  pour  la 
premiöre  fois  du  grec  en  fran^ais,  8  vol.  4« 
Paris  4821  u.  SB.  Science  et  explications  de 
zodiaques,  8pt.8*',  Ib.  4829,  Supplement  dazu, 
Ib.  48S8.  Astrologie  jadicaire  et  divinatoire 
ägyptienne  du  planisphöre  zodical  de  Dende- 
rah,  S«*,  Ib.  4824.  Trait«  de  Geographie  du 
Gianda  PtoUm^e,  trad.  pour  la  prämiere  fois 
etc.,  4^  !b.  4  828.  Etc. 

*  gett.  Juni  3  {BBÄ), 

■ambergsr,  Georg  Albrecht.  — 
Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Mathematik  (4  694)  und 
Physik  (4  705)  an  d.  Univ.  zu  Jena.  Vater 
des  Folgenden  (J), 

geb.  4  662,  Nov.  26,  Baierberg, Frank., 

gest.  47  4  6,  Febr.  4  3,  Jena. 
De  meritis  Germanorum  in  roatbesin,  Jena 
4694.  De  usu  matheseos  in  theologia,  Ib.  4  694. 
Ein  Quartbd.  Dissertationen  (De  iride  diluvii. 
De  optlcis  oculorum  vitris.  De  hydraulica.  De 
frigore.  De  barometris.  De  coloribus,  etc.), 
Ib.  4708. 

Bamberger,  Georg  Erbard.  — 
Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Med.,  Prof.  (extr. 
4  726,  ord.  4734)  d.  Medicin  an  d.  Univ. 
zu  Jena,  sowie  Landphysicus  (4729)  da- 
selbst, dann  Prof.  ord.  d.  Physik  (4737) 
und  dazu  (4  744)  auch  d.  Botanik,  Anato- 
mie u.  Chirurgie  an  derselben  Univ.  Mitgl. 
d.  Leopoldin.  Academie  (Nov.  Act.  Acad, 
Nat.  Cur.  l)  (M), 

geb.    4  697,  Dec.  21,  Jena, 

gest.  4756,  Juli   22,  Jena. 


Diss.  sistens  lege«  perspectivae  ad  situm  plaoi 
transparentis  mutatum  applicatas,  4**,  Jeoae 
4749  et  4747.  De  sole  splendorum  amitteote, 
coelo  Dubibus  non  tecto,  4**,  Ib.  4  72t.  De  pii- 
mis  fluidorum  phaenomeuis,  4®,  Ib.  4723.  De 
experimento  ab  HngeBio,  pro  causa  gravitatis 
explicanda,  invento,  4«,  Ib.  id.  Diss.  chym. 
penetrationem  salis  alcali  in  interstitia  salis 
acidi  per  experimentum  demonstrans,  4**,  Ib. 
4  726.  De  camphora  per  spiritum  nitri  fnsa, 
4",  Ib.  4  727.  De  partialitate  acus  magneticae, 
4°,  Ib.  4727.  Elements  Phystces,  metbodo ma- 
thematica  in  usum  auditorum  cooscripta,  8*, 
Ib.  4  727,  E(]itioquinta4  764.  Uberior  diluci- 
datio  legum  suarum  adhaesionis  et  transilus 
ignis  ex  uno  corpore  in  aliud  etc.,  4**,  Ib.  4728. 
De  cohaesione  et  attracUone  corporum,  4^,  Ib. 
4782.  Decausisascensusvaporom,  4<^,  Ib.  4743. 
Diss.  sur  la  cause  de  I'ölevation  des  vapeors 
(Prix  de  l'acad.  de  Bordeaux,  T.  I).  Zehn  Pro- 
gramme: De  aäre  corporibus  iocluso,  4*',  Ib. 
4  749—59.  —  Viel  Mediciniscbes  n.  Physiolo- 
gisches. 

Hamberser,  Adolph  Friedrieb. 

—  Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Med.,  Prosexjlor 
u.  Privatdocent  (1748),  sowie  kurz  vor  sei- 
nem Tode  Prof.  extr.  d.  Medin  an  d.  Univ. 
zu  Jena  (M), 

geb.  4  727,  März  41,  Jena, 

gest.  4750,  Febr.   5,  Jena. 
Diss.  de  calore  in  genere,  4°,  Jenae  4748.  De 
calore  humaoo  natural!,  4*^,  Ib.  4  748.  Stiftete 
4  749  die  Jenaiscbe  gelehrte  Zeitung. 

Bamberger,   Adolph   Albrecht. 

—  Auch  Sohn  von  Georg  Erhard.  Dr.  Med., 
seit  4780  Stadtphysicus  in  Jena  und  seil 
4782  Hausarzt  zu  Arrokull  in  Esthland  (M}, 

geb.  4737,  Febr.  7,  Jena, 

gest.  478., 

Diss.  qua  causae  motus  planetamm  eiplican- 
tur,  4^  Jenae  4  769.  Die  Ursachen  d.  Bewe- 
gung, d.  Planeten,  der  Schwere  u.  des  Zosam- 
menhöngensd.  Körper,  S"*,  Ib.  4  772.  Allgem. 
Experimentai'Naturlehre  usw.,  4''Thl.  8*,  Ib. 
4  774.  Kurzer  Entwurf  einer  Naturlehre  usw., 
8°,  Ib.  4  780. 

HamberKer,  Georg  Cbristopb. 

—  Erst  Gustos  der  Universitätsbibliothek 
(4747),  dann  Prof.  (extr.  4755,  ord.  4763) 
d.  Philosophie  u.  Literaturgeschichte  an  d. 
Univ.  zu  Göttingen;  von  4765 — 72  Secre- 
tär  d.  königl.  Soc.  d.  Wiss.  daselbst  (JÜ). 

geb.   4726,  MSrz  28,  Feuebtwangen, 

Furstth.  Anspach, 

gest.  4773,  Febr.  8,  Göttingen. 
Vitri  historia  ex  antiquilate  eruta  (Commeotar. 
Soc  Gott.  IV,  4754),  De  horologiis,  rolis  pon- 
deribusve  motis,  et  sonilus  horarum  indices 
edenlibus  (Deutsch  in  Beckmann'!  BeitrageDi. 
Gesch.  d.  Erfind.  Bd.  I,  4784).  Das  gelehrt« 
Teutschland  usw.,  8",  Gött.4  767,2..4ufl.n7J. 


1009 


Hamilton 


Hanke. 


1010 


Qamlltoa,  Alexander  Joseph.  — 
Im  Scholtenkloster  zu  Regensburg  gebildet. 
Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Erfurt  von 
1780  bis  zu  deren  Auflösung  im  J.  4816. 
Prior  des  Schottenkloslers  daselbst,  auch 
Mitgl.  d.  dortigep  Acad.  gemeinnütziger 
Wiss.  (M,  U)  (N), 

geb.  4754,  Oct.  48,  Gibstown,  Nord- 
schottland, 

gest.  4  828,  Apr.  22,  Erfurt.* 
Das  Barometer  oder  d.  mutbmaassl.  Ursache 
d.  Phünomene  desselben,  Erfurt  479S. 

*  se>t.  Apr.  23  {ß,  1828). 

BaaiUtoa,  William.  —  Fellow  des 
Trinity  College   in  Dublin,    dann   Bector 
(Pfarrer)  zu  Fanet,  County  Douegal,  in  Ir- 
land. Mitgl.  d.  Roy.  Irish  Academy  (RGE), 
geh 

gest.  4797,  März  2,  Sharon.* 
Letters  conceming  the  northern  coast  of  the 
county  Antrim ,  containing  a  natural  history 
of  its  basaltes  etc.,  Dublin  and  London  4  790. 
Experiments  made  to  determine  the  tempera- 
tore  of  the  earth's  surface  in  the  kingdom  Ire- 
landinthe  Year4788  (Tr.  Irish  Acad.  11,4788). 
Memoir  of  tbe  climate  of  Ireland  [Ib.  IV,  4  797). 

*  Ennordet  Ton  den  Bebellen. 

Bamlltea,  Hugh.  —  Fellow  d.  Tri- 
nity College  in  Dublin  (4  754),  Prof.  d.  Phy- 
sik am  Colleg.  v.  Erasmus  Smith  (4  759), 
dann  Pfarrer  von  St,  Ann  zu  Dublin  (4767), 
Decan  von  Armagh,  Bischof  von  Clonfert 
(4796)  und  zuletzt  von  Ossory  (BD), 
geb.  4  729,  März  26,  Grafsch.  Dublin,* 
gest.  4  805,  Dec.  4,  Ossory. 
Treatise  on  conic  sections,  4^  Dublin  4  758. 
Three  philosophical  essays,  Ib.  477S  (Enthal- 
tend :  On  the  ascent  of  vapours ;  On  the  aorora 
borealis;  On  the  principles  of  mecbanics). 
Fonr  introductory  lectures  on  Natural  Philo- 
sopby.  The  properties  of  the  mecbanic  powers 
demonstrated  etc.  (Phil.  Tr.  4  768).  On  the  na- 
ture  of  evaporation  and  several  pbaenomena 
of  air,  water  and  boiling  liquors  (Ib.  4765].  On 
the  power  of  fixed  alcaline  salts  to  preserve 
flesh from  putrefaction  (Tr.  Irisb Acad.  V,  4  793). 
Remarks  and  hints  for  the  further  improve- 
ments  of  barometer  (Ib. id.).  — ^. Seine  stimmtl. 
Werke,  edirt  von  seinem  Sohn,  2  vol.  8^  4809. 

*«cb.  1728,  .  ..(.iftr.XI). 

HaanUtoa,  Sir  William.  —  Britti- 
scher  Gesandter  in  Neapel  von  4764  bis 
4800.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BD), 

geb.   4730, Schottland, 

gest.  4  803,  Apr.  6,  London.^ 
Observations  on  mount  Vesuvius,  mount  Etna 
and  other  jvolcanoes  of  the  two  Sicilies,  8®, 
Lond.  4  77S.  Campi  phlegraei,  i  vol.  fol.,  Na- 
poli  4776 — 79.  Account  of  the  earthquakes, 
^hich  happened  in  Italy  from  Febr.  to  May 

Poggendorff,  Hund wBrterbQch . 


4  783,  Lond.  4783  (Auch  Phil.  Tr.  4  788).  Sie- 
ben Aufsätze  über  d.  Vesuv  u.  seine  Ausbrü- 
che (Phil.  Tr,  4  767-69,  74,  80,  86  u.  95).  On 
the  effects  of  a  tbunder-stortn ,  on  the  4  5*^ 
Marcb  4773  at  Naples  (Ib.  4  773].  An  account 
of  certain  traces  of  volcanoes  on  the  banks  of 
the  Rbine  (Ib.  4  778).  —  AntiqtiarischeB. 

*  geb.  1729,  .  .  .,  gest.  1803,  Apr.  5  {ROE), 

Hamilton)  James  Arcbibald.  — 
Dr.  Theol.,  Diaconus  von  Cloyne,  Pfarrer 
(Rector)  von  Mullabrack  und  Director  d. 
Sternwarte  zu  Armagh  in  Irland.  Mitgl.  d. 
Irish  Academy  (MM.i\), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  84  6,  ..  . 
An  account  of  parhelia  sun  at  Cookstown  (Tr. 
Irish  Acad.  I,  4  786).  A  new  kind  of  portable 
barometer  for  measuring  beights  (Ib.  V,  4  794). 
Method  of  determining  tbe  longitude  etc.  (Ib. 
VI,  4  794).  On  comparative  micrometer  mea- 
sures  (Ib.  X,  4805).  On  tbe  present  State  of 
astronomical  certainty  (Ib.  XI,  4840).  On  the 
dilTerence  of  rigbt  ascension  of  the  Moon's  en- 
ligbted  limb  wilh  the  Sun's  cenlre  and  with 
Stars  under  different  meridians  (Ib.  id.). 

Hamilton,  Robert.  —  Prof.  erst  der 
orienlal.  Sprachen,  dann  (4782)  d.  Physik 
und  (484  7)  der  Mathematik  am  Marishail 
College  in  Aberdeen,  Schottland.  Mitgl.  d. 
Roy.  Society  (An.B.  4  889;, 

geb.  4743  etwa,  .  .  Edinburgh, 
gest.  4  829,  Aug.  4  4,  Aberdeen.* 
Introduction  to  Merchandize,  2  vol.  8®,  Edinb. 
4  777.  System  of  arithmetic  and  book-keeping, 
4  vol.  8^  Ib.  4  788.  —  Handelspolitisches. 

*  geit.  JuU  14  {BCf). 

Hammor,  Gbristopher.  —  Zuletzt 
General'Conducteur  des  Stiftes  Aggerhuus. 
Machte  zum  Behufe  der  Vermessung  von 
Norwegen  viele  Reisen  auf  öffentl.  Kosten 
in  diesem  Lande  (W)  (NK), 

geb.  4  720,  Aug.  26,  Kirchspiel  Gran,* 
gest.  4  804, Melbostad, Kirch- 
spiel Gran. 
Sämling  af  boten iske,  cbymiske,  philosophiske 
ogoekonomiske  Afhandlinger,  Christian  ia  4  769. 
MelbostadskeSamlingeretc.,  4.  Deel.  Ib.  4  777. 
Forsög  til  Norsk  Naturhistorie,  2  Deel,  Kbhvn. 
4  775  et  4  778  (Der  zweite Theil  enthalt:  Hy- 
drologie Norvegica). 

*  In  Hftdeland,  Norwegen. 

HampO|  John  Henry.  —  Leibarzt 
der  Prinzess  von  Wales.  Mitgl.  d.  Royal 
Society  u.  d.  Leopoldin.  Academie  (A), 

geb.   4  697  etwa, 

gest.  4777,  .  .  .  London. 
An  experimental  System  of  metallurgy,  Lond. 
4  777  (Op.  posth.). 

Hanke,  Johannes.  — Jesuit,  Lehrer 
d.  Mathematik  in  verschiedenen  Coilegien 

64 


1011 


Hankel 


Hanov. 


1012 


seines  Ordens;  zeillang  Kanzler  d.  Univ. 
Olmülz  (Plz), 

geb.   1641,  Febr.  2,  Neisse, 

gest.  4713,  Aug.  Si,  Brunn. 
Tenebrae  summatim  illustratae,  stve  Doctrina 
eclipsium  exBiociolo,  Tacqaet,  Laadsbergio 
et  aliis  in  compendium  redacta  elc,  Mogunt. 
4  682.  Praedictio  astronoroica  solaris  deliquii  ad 
ann.  4  6S4,  Jul.  4i,  Olomut.  4683.  Horologtum 
nocturnummagneticumelc,  Ib.  4683.  Exerci- 
talio  catoptrica  de  Idolospeculi,  Vratisl.  4685. 

Bankel,  Wilhelm  Gottlieb.  — 
Dr.  Phil.,  Prof.  ord.  d.  Physik  and.  Univ. 
zu  Leipzig  seit  4  849,  auch  Mitgl.  d.  königl. 
Sachs.  Gesellsch.  d.  Wiss.  daselbst,  früher 
Prof.  extr.  an  d.  Univ.  zu  Halle,  auch  Leh- 
rer an  d.  Realschule  daselbst  (Or), 

geb.  4  844,  Mai  47,  Ermsleben,  Reg.- 

Bez.  Merseburg. 
Grundriss  d.  Physik,  8°,  Halle  4  848.  Arago'i 
Werke,  deutsche  Ausgabebe,  Leipz.  4  854(1. — 
De  thermo-electricitate  crystallorum ,  Halae 
4  839  (Auszug:  Pogg.  Ann.  XXXXIX  u.  L, 
1840,  Nachtrag  dazu  LV1, 4  842].  (jber  Thermo- 
elektricittit  u.  Kryslallform  d.  weinsaur.  Kali 
(Ib.  LIII,  4841).  Krystallf.d.  wasserhalt.  Koch- 
salzes (Ib.  id.}.  Elektricitatbei  Verfertig,  d.  Ma- 
schinenpapiers (Ib.  LV,  4  842).  Zusamnaenhang 
d.  Form  mitd.  Bestandthl.  einer  Verbind.  (Ib. 
id.) .  Die  Lilhofellinsäure,  ein  Hauptbestandlhl. 
d.  oriental.  Bezoare  (Ib.  id.).  Einfluss  d.  Form 
u.  Temperatur  auf  d.  Elektricit.  d.  Boracits  (Ib. 
LVI,  4  84  2).  Ober d.Thermoelektr.  einiger  Krv- 
stalle  (Ib.  LXI,  4  844).  Thermo-elektr.  d.  Metaüe 
u.  Erze  (Ib.  LXII,  4  844) .  Ober  d.  Stärke  d.  ther- 
mo-etektr.  Ströme  zwisch.  Metallen  (Ib.  id.). 
Über  d.  Magnetisirung  von  Stablnadeln  durch 
den  eiektr.  Funken  u.  dessen  Nebenstrom  (Ib. 
LXV,  4  845  u.  LXIX,  4  846).  Über  d.  Verändr.  d. 
Lei  tu  ngs  Widerstandes  d.  Flüssigkeiten  mit  d. 
Temperatur  (Ib.  LXIX,  4846).  Umkehrung  d. 
eiektr.  Pole  d.  Boracits  u.  Titanits  bei  steigend. 
U.  sinkend. Temperat.  (Ib.  LXXIV,  4  848).  Frag- 
ment e.  Theorie  d.  Diamagnetism.  (Ib.  LXXV, 
4848).  Benutz,  d.  Ausdehn.  d.  Drahte  durch 
galvan.  Ströme  zur  Mess.derselb.  (Ib.  id.).  Über 
d.  Eiektr.  d.  Flamme  u.  d.  dadurch  erzeugt, 
eiektr.  Ströme  (Ib.  LXXXI,  4  850).  Construct. 
eines  Elektrometers  (Ib.  LXXXIV,  4  854).  Über 
d.  vermeintl.  Elektricithtsleit.  d.  Marekanite 
(Ib.  LXXXVII,4852).  Überd.  farbige  Reflexion 
an  matten  Flachen  (Ib.  C,  4  857).  —  Über  d. 
Mess.  d.  atmosphör.  Elektricität  nach  absolu- 
tem Maass  (Pogg.  Ann.  CHI,  Abh.  königl.  Sachs. 
Gesellsch.  V,  4  857).  Überd.  thermo-elektr.  Ei- 
genschaften d.  Boracites  (Ib.  VI,  4  858).  Über 
Elektricitüls-Erreg.  zwisch.  Metallen  u.  erhitzt. 
Salzen  (Ib.  ib.,  Pogg.  Ann.  CHI,  4  858). 

Haaa,  James.  —  Lehrer  d.  Mathe- 
matik an  d.  mit  dem  Kings  College  zu  Lon- 
don verbundenen  Schule  {G,  1856;, 

geb.    1799  etwa, 

gest.  4  856,  Aug.  4  7,  London. 


MilDodds:  Mechanics  for  practical  meo.  Loo<i 
4  833  und  seit^iem  viele  Auflagen.  Mit  Mooelcj, 
Stevenson  u.  Hnghoi :  Theorie,  praxis  and  at- 
chitecture  of  bridßes  of  stone,  iroo,  tirober 
and  wire,  4  vol..  Ib.  4  843.  —  Rechnete  hir  «1 
Nautical  Almanac. 

Hannemaan,  Johann  Ludwig.  — 
Erst  pract.  Arzt  in  Buxtehude  (HaDnoter  . 
dann  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Kiel 
Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie  'Jj  ^ASC  , 

geb.   4  640  etwa^,  .  .  Amsterdam« 

gest.  4724,  Oct.  25,  KieL 
Nova  arschemicaenervata,  42*,  SladiaeKT^ 
Ovum  hernieticum  Paracelsico*Tri8iDe^i»lua> 
etc.,   8**,   Francof.  4  694.    Pium  phitoftophi»«* 
adeptae  et  Iheologiae  orthodoxae  osculum  etc., 
8®,  Hambur<!i  4696.  Systematis  coell  et  lerr»- 
aurea  catena.  Kilon.  4740.    Pharus  ad  Ophir 
auriferumetc,  4*,  Ib.  4  74  2.  Xystus  in  bortun. 
hesperidum,   4^,  Ib.  4  74  5.   Metallurgia   hohf- 
miana.    Calo  chymicus.   Tantalus  chyrnim^ 
De  luce.   De  pisce  torpedine  ejusque  proprH^- 
tatibus  adroirandis.  —  .Mercurium  e\  lapi-lf 
haematite  eliciendi  methodus  (Miscell.  .Vc4«l 
Nat.  Cur.  1682).   De  fulminis  effertu  miro    It- 
4  685).    Eboris  analysis  chemicd  (Ib.  1684  ^ 
4  686).    De  aöre  singulari  etc.  (Ib.  4686       Ik- 
phosphoris(Ib.  4  694).  De  phospboro  Jb.  4  6&< 

Haaaoreri  Adolph.  —  Pract.  Arzt  m 

Kopenhagen  (E), 

geb.  4  84  4,  Nov.  24,  Kopenhagen. 
Tableau  microcospique  pour  servir  &  la  cori(»*- 
raison  et  la  r^duction  des  diverses  mesures  qi. 
sont  emplo>6esdans  la  micrometrie  micra^C'»- 
pique,  Copenhague  4  842.  On  the  constnicl  as-. 
use  of  Ihe  Microscope,  8*,  Edinb.  4  853  (Detttsci- 
Leipz.  4  854,  aus  d.  Dänischen).  Die  Cbrcc-- 
säure,  ein  vorzügl.  Mittel  bei  niikrosk  Toter- 
suchungenCSehmidt'i Jahrbuch,  XXXII.  «»4« 

HaaoTy  Michael  Christoph.  — 
Magist.  Phil.,  Prof.  d.  Mathematik  o.  Philo- 
sophie am  Gymnas.  zu  Danzig  seit  IT 2t. 
früher  Hauslehrer  in  Dresden  u.  Danzüs   1/ 

geb.   4  695,  Dec.    4  8,  Zaro borst,  Uui- 

terpommem. 

gest.  4  773,  Sept.  24,  Danzig. 
Diss.  -de  origine  mundi  ez  mootibos  vallib«» 
que,  4^  Gedani  4  785.    Impossibilitas  qvMlri- 
turae  circuli,  a  priori  adserta,  4*,  Ib.  <T«« 
Kurze  Erörterung  d.  Frage,  oh  auf  einen  %^r^t 
mehr  Kornah ren  stehen  könoeo  aU  auf  iWi*. 
ebenen  Grunde,  darauf  er  stehet,  4^  Ib  «'«' 
Anemometria  nova,  circa  mediom  Deoeni  r> 
4  747  instituta,   4«.  Ib.  4  747.    Erörterte  l  rä- 
chen der  meisten  Versuche  mit  deo  gl«srr*ra 
Springkötbchen,  4*,  Ib.  4  754.  Philosophie  i.t- 
turalis  seu  Physica  dogmatica  etc  ,  IV  Tt<n 
4^  Halae  4761— 68.  Gab  heraus-  Dauper  Er- 
fahrungen, eine  Monatsschrift,  t%  Bde.  Daax«: 
4  739  —59.  Der  Danziger  grosseo  Ifoademahrv 
monatliches  u.  künftiges  Wetter,  eioeWiaHkec- 
Schrift,  4*,  Ib.  4  767.  —  Leichte  Pulioini    i 
Stärke  des  Einblasens  (Sehr,  naturf. 


1013 


Hansch 


Hansen, 


1014 


zuDsnzig,  1,  4747).  Versuche  mit  d.  Springe- 
kölbcben  (Ib.  1.  4747  u.  III,  4  756).  Beweis, 
(iass  gemeines  Wasser  einerlei  Kbtte  zum  Ge- 
frieren erfordere  (Ib.  II,  4754).  Untersuchte 
Abkühtuog  d.  Körper  durch  das  Wegduflen 
der  NUsfie  von  ihrer  Oberfläche  (Ib.  Ili,  4756). 
Neue  Bemerkungen  vom  Gebrauch  d.  Gesichts 
Ib  Neue  Samml.  1. 4  778).  —  Philosophisches, 
Historisches,  Geographisches  usw. 

Haasohi  Michael  Goltlieb.  —  Ma- 
xist. Phil.  u.  Dr.  Tb6ol.,  Literat,  welcher 
Mathematik,  Philosophie,  Chemie  u.  Ana- 
tomie cultivirte  und  sich  abwechselnd  in 
Leipzig  (wo  er  auch  4710 — 4  4  Vorlesun- 
.uen  hielt),  Dresden,  Prag,  Wien,  Frankfurt 
a.  M.  u.  a.  0.  aufliieli  (M)^ 

geb.    4  683,  Sept.  %t,  Müggenhahl,  bei 

Danzig, 

gest.  nach  4  752,  vermuthlich  Wien. 
0.  0.  Leibaitü  Principia  philosophica  more 
geometrico  demonstrata,  4^,  Fraocof.  et  Lips. 
4  728.  Leges  motus,  exemplis  singularibus  il- 
lustratae;  cum  Tabula  mnemonica  virium,  se- 
ouodum  principia  0.  0.  Leibnitü,  4^  Viennae 
4730.  Epistola  de  theorla  arithmetices  novis 
a  se  inveotis  aucla,  4^,  Ib.  4739.  Philosoph, 
u.  theolog.  Schrifteu.  —  Kaufte  in  Danzig  den 
bandschriftl.  Nachlass  Kepler's  für  4  00  fl.,  und 
erhielt  zur  Herausgabe  des  ersten  Theils  4000  (1. 
vom  kaiserl.  Hof  in  Wien,  die  denn  auch  un- 
ter d.  Titel '  Operum  JoanniB  Kepler!  Tom.  I, 
Francof.  a.  M.  4  748,  begleitet  von  einer  Le- 
bensbescbreibung  Kepler'i,  erfolgte.  Die  Ubri- 
sen  48  bandschriftl.  Bünde,  zu  deren  Heraus- 
gabe er  ia  Wien  keine  Unterstützung  finden 
konnte,  versetzte  er4  7i4  in  Frankfurt  für  82811. 
Sie  wurden  erst  4  770  von  y.  Murr  wieder  auf- 
ftefunden  und  von  diesem  4  774  der  Kaiserin 
Eathartna  11.  verkauft,  welche  sie  der  Peters- 
burger Academie  schenkte. 

Baasen,  Hans  Jacob.  —  Oberleh- 
rer an  der  Kathedralschule  zu  Ripen  in 
Jutland  (E), 

geb.  1786,  Febr.  25,  Brylle  auf  Fünen. 
Om  Vejrspaadomme  og  Vindenes  Indflydelse 
paa  VeJ rüget,  Ribe  4  822.  Begyndelsergrundene 
af  Laren  oro  Aberratsionen,  Kiöbb.  4  834. 

BaasaBf  Peter  Andreas.  —  Direct. 
d.  Sternwarte  Seeberg  bei  Gotha  seit  4  8  25, 
früher  seit  4  824  Gehülfe  von  Scbuma- 
rher  in  Altona.  Mitgl.  d.  königl.  SSchs. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  zu  Leipzig  (Or)^ 

geb.  4795,  Dec.  8,  Tondern,  Hrzgth. 

Schleswig. 
Ansfübrl.  Methode  roitd.  Fraunhoferschen  He- 
liometer Beobachtungen  anzustellen,  nebst  Co- 
meten-Beobb.  auf  d.  Sternwarte  Seeberg,  4®, 
Gotha  4827.  Commenlatio  de  gradus  praeci- 
«tioois  compulatione,  4*,  Ib.  4  880.  Untersu- 
rhungen  Über  d.  gegenseitig.  Störungen  des 
Jupiters  u.  Saturns,  4^  Berlin  4  884  fVon  d. 
Berlio.  Acad.  gekrOnt).  Fundamenta  oova  in- 


vestigationis  orbitae  verae  quam  Luna  periu* 
strat.  Quibus  anneia  est  solutio  problematis 
quatuor  corporum,  4^,  Gotha  4  888.  Ermittl. 
d.  absoluten  Störungen  in  Ellipsen  von  belie- 
biger Excentricittit  u.  Neigung,  4^,  Ib.  4848 
(Französissch  von  Mauvaia,  Paris  4  845).  Mit 
C.  F.  B.  Olufien:  Tables  du  Soleil,  ex^cut^es 
d'apr^  les  ordres  de  Ia  Soc.  roy.  d.  Scienc.  ä 
Copenhague,  4^  Coph.  4  854.  —  Allgem.  Auflös. 
eifles  beliebig.  Systems  von  linear.  Gleichun- 
gen (Abb.  d.  königl.  Sttchs.  Gesellsch.  d.  Wiss. 
I,  4  852).  Entwicki.  d.  Products  einer  Potenz 
des  Radius  Vector  mit  dem  Sinus  oder  Cosinus 
eines  Vielfachen  d.  wahr.  Anomalie  in  Reihen 
usw.  (Ib.  II,  f855).  Entwicki.  d.  negativ,  u. 
ungerad.  Potenzen  d.  Quadratwurzel  d.  Funct. 

r'+ r'*— 2rr'[cos  U  cos  ü'+sin  (J  sin  ü'  cos  1] 
(Ib.  id.).  Die  Theorie  d.  Aequatoreals  (Ib.  id  ). 
Auseinandersetzung  einer  zweckmäss.  Methode 
z.  Berechn.  d.  absolut.  Störungen  d.  kleinen 
Planeten,  2  Abb.  (Ib.  V,  4857  u.  VI,  4  858).*— 
Theorie  d.  Pendelbewegung  mit  Rücksicht  auf 
d.  Gestalt  u.  Bewegung  d.  Erde  (Neue  Sehr.  d. 
nalurf.  Gesellsch.  zu  Danzig,  V,  4856;  von 
dies.  Gesellsch.  gekrönt ;  Pogg.  Aun.  XCII).  — 
Caicul  d^taillä  d'une  in^galite  nouv.  ä  longue 
Periode,  qui  existe  dans  Ia  longitude  moyenne 
de  Ia  lune  (Mem.  Astr.  Society  XVI,  4  847). 
Sur  Ia  flgure  de  Ia  lune  (Ib  XXIY,  4  856).  — 
Parabol.  Elemente  d.  Cometen  I,  4  822  (Astr. 
Nachr.  1, 4  823).  D«'  d.  Comet.  III,  4  822  (Ib.  id.). 
Verfahren,  die  stündl.  Beweg,  d.  Mondes  zu 
finden  (Ib.  II,  4824).  Von  d.  Wirk.  d.  Strah- 
lenbrech.  in  e.  oft  vorkommend.  Fall  (Ib.  id.). 
Parabol.  Elemente  d.  Cometen  II,  4  824  (Ib. 
in,  4825).  Ellipt.  Elemente  d.  Comet.  IV,  4825 
(Ib.  IV,  4826).  VerUnderte  Methode,  Prismen- 
winkel zu  messen  (Ib.  id.).  Lber  d.  Bestimm, 
d.  Polhöbe  durch  ein  von  Ost  nach  West  ge- 
richtetes Passagen-Instrument  (Ib.  VI,  4  828). 
Über  d.  Gebrauch  d.  Passagen- Instr.  über- 
haupt (Ib.  id.).  Disquisitiones  circa  theoriam 
perturbationum  quae  motum  corporum  coele- 
stium  afficiunt  (Ib.  VU,  4829  u.  VIII,  4834). 
Neue  Methode,  bei  Anwend.  d.  Methode  d. 
kleinst.  Quadrate  die  Gewichte  d.  unbekannt. 
Grössen  zu  berechnen  (Ib.  VIII,  4884).  Me- 
thode, aus  zwei  ausser  d.  Meridian  beobach- 
teten Sternen  die  Zeit  zu  finden  (Ib  IX,  4  884). 
(Jberd.  Anwend.  d.  Wahrscheinlichkeitsrechn. 
auf  geodat.  Vermessungen  usw.  (Ib.  id.).  Lö- 
sung einer  geodat.  Auf)!abe  (Ib.  id.).  UberPon- 
t^eonlant'i  Methode,  Cometenbahnen  zu  be- 
rechnen usw.  (Ib.  X,  4  838).  Formeln  z.  Re- 
duct.  d.  Sternörter  auf  e.  andere  Epoche  (Ib. 
id.).  Commentatio  de  corporum  coelestium 
perturbationibus  (Ib.  XI,  4884;  XII,  4835  u. 
XIII,  4  886).  Über  d.  Störungen  beim  Encke- 
schen  Cometen  durch  ein  widerstehend.  Mittel 
(Ib.  XI  u.  XII).  Formeln  z.  Berechn.  d.  gegen- 
seit.  Störungen  dreier  a.  mehrer  Körper,  die 
sich  um  einen  vierten  bewegen  (Ib.  XIV,  4  837). 
Auflös.  d.  Aufgaben,  die  sich  auf  Sonnenfin- 
sternisse beziehen  (Ib.  XV,  4  888).  Über  d.  Ein- 
fluss  d.  Strablenbrech.  auf  Sonn enfinsternisiie 
u.  Sternbedeck.  (Ib.  id.).  Bestimm,  d.  Punct« 
V.  Mondrand ,  wo  bei  Sternbedeckungen  der 
Stern  ein-  u.  austritt  (Ib.  id.).   Auflös.  e.  all- 

64  • 


1015 


Ha,n0tee]i 


Hflfding. 


1016 


gem.  Aufgabe  d.  Wahrscheiolichkeitorechn. 
(Ib.  XVI,  4  839).  Beschreib,  d.  Eiaricht.  am 
Meridiankreise  d.  Seeberger  Sternwarte  usw. 
(Ib.  XVII,  ^40).  Über  Plana's  Untersuch,  d. 
Mondsstörungen  (Ib.  id.).  AuflÖs.  e.  Aufgabe 
d.  pract.  Geodäsie  (Ib.  XVIII,  4  844).  (Jberd. 
Anwend.  osculirender  Elemente  als  Grundlage 
d.  Slürungsrecbn.  (Ib.  id.).  Ober  d.  Berecbn. 
d.  Störungen  durch  mechanische  Quadraturen 
(Ib.  XXXIV,  4  852  u.  XXXVII,  4  854).  Auflös. 
einer  Aufgabe  aus  d.  Berechn.  d.  Störungen 
(Ib.  XXXIV,  4  852).  Reduct.  d.  Oerter  d.  bewegl. 
Gestirne  auf  die  gleichzeitige  Ekliptik  usw.  (Ib. 
XXXV,  4858).  Neue  directe  Auflös.  d.  Kep- 
Icr'schen  Problems  (Ib.  id.).  Neues  Verfah- 
ren, die  Störungen  zu  berechnen  (Ib.  XXXVII, 
4  854).  Bemerkk.  zu  d.  neuesten  von  d.  Berli- 
ner Sternwarte  ausgegang.  Arbeiten  in  d.  Stö- 
rungstheorie (Ib.  id.).  Über  d.  Anziehung  e. 
Revolutions-EUipsoids  u.  die  Wirk,  desselben 
auf  d.  Pendelbewegung  (Ib.  XXXVIII,  4  854). 
Noch  viele  anderweite  Aufsätze  daselbst  und 
in  d.  Bericht,  d.  königl.  Sttchs.  Gesellsch. 

Bansteea,  Christopber.  —  Prof. d. 
Astronomie  u.  angewandlen  Mathematik,  so 
wie  Direct.  d.  Sternwarte  zu  Christiania  seit 
484  5,  früher  Lehrer  an  d.  gelehrt.  Schule 
zu  Frederiksborg  auf  Seeland.  Machte  von 
4  828 — 30  auf  Staatskosten  eine  Reise  nach 
Sibirien  zur  Erforschung  des  Erdmagnetis- 
mus, begleitet  von  A.  E  r  m  a  n  (Or)  (NL), 

geb.  4784,  Sept.  26,  Christiania. 
Untersuchungen  überd.  Magnetismus  d.  Erde, 
4  Bd.  4*  nebst  Atlas,  Christiania  4  849.    Lfire- 
bogi  Mechaniken,  8  vol.  8^  Ib.  4  834.  Lärebog 
i  Plangeoroetrie,  4  vol.  8^  Ib.  4885.  —  Om 
Antallet  og  Beliggenbeden  af  Jordens  magnet. 
Poler  (Mag.  for  Naturvidenskaberne ,  das  er 
mit  G.  F.  Lnndh  u.  H.  H.  Mafohmaiiii  heraus- 
gab, I,  4  828).   Eo  dobbelt  excentrisk  Regnbue 
(Ib.  id.).    Oplösning  af  de  Gaussiske  Tabeller 
til  Höjdemaaling  (Ib.  id.).  Mathematiske Theo- 
rie over  de  af  Oerttad  updagede  elektromagne- 
tiske  Phenomener  (Ib.  I  et  II,  4  823).    Udkast 
til  et  paa  Naturen  gründet  Maal- og  Vaegt-Sy- 
stem  for  Norge  (Ib.  II,  4  828).  Geographiske 
Bestemmelser  i  Norge  (Ib.  id.).  Beskrivelse  af 
en  almindelig  Reductionspasser  (Ib.  111, 4  824). 
Oplösning  af  en  Opgaven  i  den  practiske  Geo- 
metrie (Ib.  id.).  Magnetiske  Jagtagelser  anstil- 
lede  paa  forskjellige  Rejser  i  det  nordlige  Eu- 
ropa (Ib.  IV,  4824  et  V,  4  825).  Isodynamiske 
Linier  for  den  bele  magnetiske  Kraft  (Ib.  VII, 
4826).   Om  Gribbrettets  Inddelning  paa  musi- 
kaliske  Instrumenter  (Ib.  id.).  Bemdrkninger 
over  forskjellige  Gjenstande  Skudtheorien  ved- 
kommende  (Ib.  id.).  Om  magnetiske  lotensi- 
tets  Aftagelse  paa  forskjellige  Puncter  af  Eu- 
ropa (Ib.  id.).  Om  Jordens  magnet.  Intensi- 
tele-System  (Ib.  XI,  4  828).   Om  det  rette  Aar 
og  Dag .  da  Sieget  ved  Sticklestad  blev  holdt 
(Ib.  id.).  —  Periodisk  Forandring  af  Jordens 
magnet.  Intensitet »  som  er  afbaengig  af  Maa- 
nebanens  Beliggenhed  (Nyt  Mag.  f.  Naturvid. 
II,  4  840).  Bidrag  til  Bestemmeteer  af  forskjel- 


lige Constanter  forChristiaoia  (Ib.  lU.  4  842  . 
Magnet.  Jagtagelser  paa  en  Rejse  gieonem  Dwi- 
mark  og  det  nordlige  Tydskiaod  (Ib.  Id.).  Ma- 
gnetiske Termin- Jagtagelser  paa  magoel.  Ob- 
servatorium i  Christiania  (Ib.  id.).   Mioimitai 
af  Magnetnaalens  Misviisning  i  ChnsUaoia  'Ib 
id.).   Om  Temperaturens  aarlige  Forandring  i 
Dresden  efter  Lohnuuui'a  Jagtagelser  (Ib.  id.^ 
Interpolationsformler  for  Magnetnaalens  Mis- 
viisning og  Htf Iding  for  forskjellige  Steder  i  Eu- 
ropa (Ib.  IV,  4  845).    Meteorologiske  ConsUo- 
ter  for  Christiania  (Ib.  V,  4  845  et  VI,  li^S« 
Künsten  at  veje  (Ib.  VI,  4  854).  Den  total«  Sol- 
formörkelse  d.  28.  Juli  4854  (Ib.  VII,  4853.  — 
über  d.  vier  magnetisch.  Pole  d.  Erde  us«. 
(Sohweigg.  Journ.  VII.  484  3).    Ober  d.  Nord- 
licht  (Ib.  XLV,  4  825).  Über  Polarlichter  u.  Pu- 
larnebel  (Ib.  XLVI  u.  XLVIII.  4826) .  Bemerkk 
zu  Arago'i  Abbandl.  über  d.  Eiofluas   aacb 
entfernt.  Polarlichter  auf  d.  Magnetnadel   Ib 
XLVIII,  4826).    Ober  d.  Abhdngigk.   megnH 
Variation  von  d.  Thermo-Elektricitat  ilb.  LI. 
4  827).    Ober  d.  Elasticitftt  d.  Pulvergases  Ib 
id.).  —  Ober  d.  magnet.  InteosiUt  Im  nord! 
Europa  (Pogg.  Ann.  III,  4825  u.  VI.    4626 
Neigungskarte  nach  Boas  u.  Farxy'i  Baobb.  Ib 
IV,  4825).   Eine  Sternschnuppe  bei  Taire   Ib 
VI,  4  826  u.  IX.  4  827).    Isodynam.  Lioieo  für 
d.  ganze  Magnetkraft  d.  Erde  {Ib.  IX,  6S97  a 
XXVIII.  4  833).  Einn.  d.  Temperet,  u.  d.  Nord- 
lichts auf  d.  Magnetnadel  (Ib.  IX,  «S27  ■ 
XVII,  4  829).   Tafel  über  d.  magnet  Inclio^ 
u.  Intensit.  (Ib.  XIV,  4  828).  Ober  d.  Variatioa 
d.  Erdmagnetism.  usw.  (Ib.  XXI,  4881, .  tber 
d.  Nordlicht  vom  7.  Jan.  4  884  (Ib.  XXII,  ISff 
—  Oberd.  Gebrauch  d.  Spiegelsextanteii  Aalr 
Nachr.  I,  4  823).   Ober  d.  Zeitbestimm,   mit  d 
Reichenbac  h'schen  Universal  -  lostrameBt 
(Ib.  III.  4825).   Ober  Zeitbestimm,  durch  ab> 
solute  Höben  (Ib.  VI,  4  828).  ZeitbesUmm.  nrf- 
telst  d.  Durchgangs  d.  Polarsterns  u.   ei»«» 
B  e  s  s  e  Tschen  Sterns  durch  denselben  Vertaca' 
(Ib.  id.).   Ober  d.  Verfinderungen  d.  mag»«« 
Inclination  in  d.  nördl.  temperirten  Zooa   Ifc> 
XXXX,  4  855).   Ober  d.  Duplicitat  d   ma^-Mi 
Systems  d.  Erde  (Ib.  id.).   Noch  viele  asU\« 
u.  meteorolog.  Beobb.  daselbst. 

Baalsohl,  Joseph.  —  Prof.  d.  bi- 

beren  Mathematik  am  polytechn.  Institut  zx 
Wien  (PrechtCsJahrb.X)  (ONj    iS.. 

geb.   1769, Zwickau, 

gest.  4  826,  Juni  2,  Wien. 
Logarith  misch' trigonometr.  Tafelo, 
deren  trigonometr.  Functionen  {po«lb  '. 
4  827,  2.  Aufl.  4883. 

HardiaK,  Karl  Ludwig.  —  Ersi 
Candida!  d.  Theologie,  dann  (1800  Ob- 
servator  u.  Inspector  der  Sterowarle  «er 
Schröter  in  Lilienthal  bei  Bremen,  iiir- 
auf  Prof.  (extr.  4  805,  ord.  1812)  d.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  zu  Gdtliogen.  MÜfi.  «1 
königl.  SocietSt  d.  Wiss.  daselbst  f.    (h 

geb.   4765,  Sept.  29,  Lauenburg. 

gest.  1834,  Aug.  3t, 


1017 


Hardt 


Hare. 


1018 


EoUleckte  die  Judo  (4804,  Sept.  4)  and  drei 
Coiuelen(N"Il,  4  848,  N"  11, 4824  u.N'Il,  48.38). 
—  Atlas  D0VU8  coelestii»,  XXVI  Tab.  etc., 
7  Lief..  Götting.  4808—4823.  Mit  G.  Wiesen: 
Kleine  astronom.  Epbemeriden  für  4884,  34 
u.  zy  3  Bde.  Ib.  4830—84.    Beobb.  d.  Ceres 

Gölt.  gelehrt.  Anzeig.  4802  u.  4806}.  Merk- 
ikurd.  Beobb.  üb.  d.  Riog  d.  Saturns  (Ib.  4  803). 
Beob.  einer  selteoeo  Erscheio.  an  d.  Venus 

Ib.  4806).  --  Über  d.  Rotation  d.  Mercur  (Mo- 
nail.  Corr.  IV,  4804).  Entdeckung  d.  Juno  (Ib. 
X,  4804).  t)ber  d.  Reduct.  d.  Bögen  im  Aequa- 
torauf  d.  Ekliptik  (Ib.  XXI,  484  0).  Ober  ver- 
misste  a.  veränderhcbe  Sterne  (ib.  VI,  4  802, 
XXI  u.  XXII,  4840).  Entdeck,  d.  Cometen  II, 
1843  (Ib.  XXVU  u.  XXVIII,  4843).  Karten  d. 
Laufe  d.  kleinen  Planeten  (Ib.  VII— IX,  XII. 
XIII.  XV  u.  XVI).  —  Entdeck,  d.  Juno  (Bode's 
Jahrb.  4807  u.  8).  Beobb.  d.  NachUeite  d.  Ve- 
aus  (ib.  4809).  Noch  viele  astronom.  Beobb. 
B.  a.  0.  u.  in  d.  Astron.  Nachr.  —  Lieferte 
Buch  Zone  XV  d.  Akaden).  Sternkarten,  fol., 
Berlin  4830. 

•fb.  176«,  Sept.  29  (P)  u.  gest.  1834,  Juli  15  (N) 
■iad  nnficküfe  ADfmben. 

Bardt,  Johann  Gottfried.  —  Prof. 
d.  Logik  u.  Metaphysik  an  d.  Univ.  zu  Leip- 
zig seit  «697  (J), 

geb Loliburg  b.  Mag- 
deburg, 
gest.  4713,  Dec.  20,  Leipzig. 
De  calore  ignis.  Dubiuin  physicum  quoad  so- 
num  *n  campana  vulgo  creditura  extrlcatum. 

Bardy,  Claude.  —  Parlaments-Ad- 
vocal  u.  königl.  Rath  zu  Paris  (JJ  (HM)  (BG), 

geb.  Ende  d.  XVI.  Jahrb.,  Hans, 

gest.  1678  Apr.  5,  Paris. 
Gab  46t5  zu  Paris  die  Data  d.  SvkUd  und  d. 
Comment.  d.  Xaiiniu  griechisch  u.  lateinisch 
heraus.    War  befreundet  mit  Mydorge  u.  Dea- 
eaztee,  und  ein  Gegner  von  Fennat. 

Hardyi  Pierre.  —  Professor  am  Col- 
lege Mazarin  iq  Paris  u.  (4  757)  Pfarrer  zu 
St.  Maurice-en-Galon  (BG), 

geb.   4  7JO  etwa, .  . .  St.-Maurice-St.- 

Germain  (Beauce), 

gest.  4  768,  Dec.  «J 

Ensai  physlqoe  sor  Tbeure  des  mardes  dans 
ia  Her  Rouge,  comparöe  avec  l'beore  du  pas- 
»»)!e  des  H^breux,  42*,  Paris  4  755,  Güttingen 
1 738  mit  Bemerkungen  von  Xioh«elis. 

Hardy,  Samuel.  —  Fellow  vom 
Emanuel  College  in  Cavibridgc.  Keclor  von 
iJttle  Blackenham  in  Sufiolk;  Lccturcr  and 
Master  of  the  free-school  at  Enfiold  ,  Blid- 
dlesex  rRQE), 

geb.   ntO  etwa, 

gest.  1793,  Dec.  4  4,  Tottinghüm-high- 

cross. 
The  theory  of  the  Moon ,  made  perfect  so  far 
as  to  determioe  the  loogitude  both  at  sea  and 


land,  Lond.  4  759.  A  translation  of  Scheffer's 
Treatise  on  the  emendation  of  dioptrical  tele- 
scopes,  with  explanatory  notes  and  a  descrip- 
tion  of  a  telescope  to  be  used  at  sea  for  disco- 
vering  the  longttude  there  (published  chiefly 
for  the  Illustration  of  Mr.  Bollond'a  theorem), 
Ib.  4769. 

Harei  Robert.  —  Dr.  Med.,  Prof.  d. 
Chemie  an  d.  Univ.  von  Pennsylvanien  in 
Philadelphia  (BQ)  (Cosmos,  XU), 

geb.   1781, 

gest.  1858,  Mai  4  5,  Philadelphia. 
Compendiuro  of  chemistry,  4  834.  —  Mem.  of 
the  supply  and  application  of  the  blowpipe 
(TiUoeh,  Phil.  Mag.  XIV,  4  803).   An  accouot 
of  the  fusion  of  strontiles  and  the  volalilization 
of  Platioum  (Tr.  Americ.  phil.  Soc.  Vol.  VI, 
pt.  I).  Means  of  producing  light  (Sillim.  Journ. 
II,  4820).   Strictures  on  Clarke's  Book  on  the 
Gas  Blowpipe  (Ib.  id.).  New  eudiometers  (Ib. 
id.  X.  4826;  XII,  4827  et  XXXVII,  4839).    A 
new  process  for  nilrous  ether  (Ib.  II).   New 
modificatinns  of  galvanic  apparatus  [Deflagra- 
tor]  etc.   (Ib.  III,  4  824;  IV,  4822;  V,  4823  et 
VII,  4824).  Chlorine  produces  heatin  the  skin 
(Ib.  id.).    Improved  gasometer  [Ib.  IV,  4822). 
Preparat.  of  pure  nitrate  of  ammonia  (Ib.  V, 
4  823).    Improved  Alcohol-Blowpipe  (Ib.  VII, 
4  824).  On  the  fusion  of  carbon  (Ib.  VIII,  4  824 
et  X,  4  826].   On  Hydrometers  (Ib.  XI,  4S26). 
On  speciflc  gravity ;  on  the  Chyometer,  Litra- 
meter,  Hydrostatic  Blowpipe  etc.  (Ib.  id.).  De- 
scription  of  chemical  apparatus  (Ib.  XIII  et 
XIV,  4  828  ;  XV.  4829).  On  lightning  rods  (Ib. 
XIII).  Process  for  ascertaining  the  specific  gra- 
vity of  gases  (Ib.  XVI,  4  829).  On  the  applica- 
tion of  galvanic  ignition  in  rock  blasting  (Ib. 
XXI,    4  882;   XXVI,    4834;    XXVIII.    4835; 
XXXVII.  4  839  et  XXXVIII,  4840).  Apparatus 
for  evolving  Silicon  from  fluo-silic  acid  gas 
(Ib.  XXIV,  4  838).  Improvement  on  Bnumer's 
process  for  obtaining  potassium  (Ib.  id.).   On 
electrical  machines  (Ib.  id.  et  XXXIl,  4  837). 
On  the  construction  of  Belne's  columns  (Ib. 
XXV,  4  834).  Apparatus  for  freeztng  water  by 
the  aid  of  sulphuric  acid  (Ib.  XXVII,  4835). 
Volumenoscope  and  app.  for  obtaining  nitro- 
gen  (Ib.  id.).   App.  for  ablaining  prussic  acid 
(Ib.  XXIX,  4  836).    On  explosive  reaction  of 
hydrogen  and  chlorioe  in  solar  rays  (Ib.  id.). 
Action  of  sulpburous  acid  on  essenlial  oils  (Ib. 
XXXI,  4  837}.   On  sassa-rubrin  (Ib.  id.).    Oo 
sulpburous  cther  and  sulphate  of  etherin  (Ib. 
id.).    Causcs  of  the  tornado  or  waterspouts 
(Ib.  XXXII,  4837).  Improved  baroroeter  gage 
eudiometer  (Ib.  id.).  New  voltaic  battery  (Ib. 
id.).    Appar.  for  tbe  combusl.  of  phospborus 
in  nitrous  acid  gas  (Ib.  id  ).   Air  pump  of  a 
new  construct.  (Ih.  XXXIII.  4  838).   Sundry 
improvements  in  apparatus  or  manipulutfon 
(Ib.  id.).  A  new  ether  etc.  (Ib.  XXXV,  4839). 
Eitrication  of  barium,  Strontium  and  calcium 
by  exposure  of  their  Chlorides  to  a  po^erfnl 
voltaic  Circuit  ,Ib.  XXWII.  4839;  XXXVIll, 
4840  et  XL,  4844).  Appar.  for  the decomposit. 
and  recomposilion  of  water  (Ib.  XXXVIllj. 


1019 


Harenberg 


1020 


Objections  to  Bedfleld'a  theory  of  storms  (Ib. 
XLII  et  XLIH.  4842).  Refutation  of  the  e\i- 
stence  of  radicals  in  the  amphide  saits  (Ib. 
XLV,  4  843).  On  Faraday'i  speculation  on  clec- 
(ric  conduclion  and  the  nature  of  matter  (Ib. 
XLVni,  4  845).  On  Chemical  nomenclature  (Ib. 
XXVII,  4  835;  XXXII,  4  837  et  XLIX,  4  845). 
~  On  Iiiebig*!  salt  radical  theory  (N.  Siliiman 
Journ.  I,  4846).  On  the  fusion  of  Iridium  and 
rhodium  (Ib.  II,  4846).  On  free  electricity  (Ib. 
Ill,  4  847).  Oo  the  hydro-oxygen  blowpipe  etc. 
(Ib.  IV,  4  847).  Objections  to  the  theories  of 
ütObj,  Franklin  and  Ampere  (Ib.  VetVI,4  848). 
On  attrition  of  siliceous  stones  (Ib.  XII,  4  854). 

HarettberKi  Johann  Christoph. 
—  Folgweise  Reclor  d.  Schule  in  Ganders- 
heim  (1720),  Inspector  der  Schulen  im 
Braunschweigischen  (4  733),  Prof.  d.  Kir- 
cbengeschichte  u.  polit.  Geographie  am  Ca- 
rolinum  in  Braunschweig  (1745)  u.  endl. 
Propst  d.  St.  Loren zstifts  bei  Schöningen  (A), 
geb.  4  696,  Apr.  28,  Langenholzen,* 
gest.  4  774,  Nov.  4  2,  St.  Lorenz. 
De  lenitate  frigoris  hiberni  in  Germania  sen- 
sim  crescente,  4*^,  Goslar  4  724.  Encrinoslilium 
lapideum,  Heimst.  4  729.  —  Theologisches  u. 
Historisches. 

*  Bei  Alfeld,  Stift  Hildoheim. 

Barkort I  Eduard.  —  Berg-Afcade- 
mist  in  Freiberg;  ging  1830  nach  Texas, 
wo  er  bald  Kriegsdienste  nahm  (Or), 

geb.   4797,  Juli  4  8,  Harkorlen,   Graf- 
schaft Mark, 

gest.  4  835, Galveston, Texas.* 

Die  Probirkunst  mit  d.  Löthrohr,  Hft.  I;  die 
Silberproben,  8^  Freiberg  4827.  Über  d.  Ent- 
deck, d.  Kali's  vor  d.  Löthrobre  (Pogg.  Ann. 
IX  u.  XI,  4827). 

*  Alf  Obent  im  Tesanischen  Heere. 

BarmettS,  Gustav.  —  Prof.  (?)  in 

Lund  (Keferstein's  Zeitung  f.  Geognosie 

usw.,  St.  VII,  Jahrg.  4  828;, 

geb.  4  699,  .  .  .,  gest.  4  774,  ..  . 
Diss.  de  sale  communi ,  Lund.  4  748  (Deutsch 
von  MylivB  in  d.  physikal.  Belust.  III). 

Barrloty  Thomas.  —  Studirte  in  Ox- 
ford, und  ging  4  585  im  Dienste  von  Sir 
WalterRaleigh  nach  Virginien,  um  diese 
Colonie  zu  vermessen ;  nach  der  Rückkehr 
als  Pensionär  des  Grafen  von  Northumber- 
land  in  London  lebend  (BD), 

^eb.   4  560 Oxford, 

gest.  4  634,  Juli  2,  London. 
A  brief  and  true  report  of  the  new  found  land 
of  Virginia,  Lond.  4  588.  Artis  analyticae  praxis 
ad  aequationes  algebricas  resolvendas,  4  vol. 
fol..  Ib.  4634  (posthum).  —  Viele  seiner  Arbei- 
ten, z.  B.  Beobachtungen  d.  Sonnenflecke  (die 
er  schon  im  Dec.  4  64  0  gesehen),  Bestimmun- 


gen von  spec.  Gewichten  usw.,  sind  in  seioein 
handschriftl.  Nachlass  vergraben  (Siehe  Bode*! 
Jahrb.  4  788  u.  4794,  auch  Supplbd.  I,  Monall. 
Corr.  VIII  u.  Astron.  Nachr.  1). 

Harris,  J  o  h  n.  —  Dr.  Theol.,  Pfarrer 
(Rector)  zu  Barming  und  darauf  an  St.  Mii- 
dred  in  London.  HMitgl.,  Secrelär  u.  Yice- 
Präsident  d.  Roy.  Society  (BD)  (^GAf.  4817;, 

geb.  4  667  etwa, 

gest.  47  49,  SepL  47,  .  .  .• 
Treatise  on  the  theory  of  the  earth,  8*,  Lond. 
4697.  Navigautium  atque  itjnerantium.biblio- 
tbeca,  2  vol.  fol.,  Ib.  4705,  neue  Aufl.  Ib.  4744 
u.  4764.  Lexicon  technologicum,  or  an  uni- 
versal dictionary  of  the  arts  and  sciences  etc. 
(Das  erste  seiner  Art  in  d.  engl.  Litt.),  2  vol. 
fol.,  Ib.  4708.  Treatise  on  algebra,  8^  Ib.4709. 
Astronoroical  dialogues,  4  74  7.  Anaccountof 
some  experiments  tried  with  Villette*!  burning 
concave  in  June  4  74  8  (Phil.  Tr.  4  748). 

*  In  Darfti^keit. 

HarrlS|  Joseph.  —  Münzwardein  in 
London;  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  4764,  .  .  . 
Treatise  on  opticks  etc.,  Lond.  4775  (postbum). 
Astron.  observatt.  made  at  Vera  Cruz  (Phil. 
Tr.  4  728).  An  account  of  some  magnetrc.  ob- 
servations  made  4  732  in  the  Atlantick  or  We- 
stern Ocean,  as  also  the  descript.  of  a  water- 
spout  (Ib.  4  733).  An  Account  of  an  improve- 
ment  on  the  terrestrial  globe  (Ib.  <740). 

Harris,  Richard.  —  Bis  4  844  Scbul- 
lehrer  in  Greenwich ,  dann  Gehülfe  an  d. 
Sternwarte  daselbst  und  4  843  Assistent- 
Secretär  d.  Astron.  Gesellsch.  in  London 

(ASM.  xvi;, 

geb.  4  8  4  0  etwa ,  .  .  Shipton,  Oxford- 

shlre, 

gest.  4  845,  Dec.  25,  London. 
An  Account  of  some  astronom.  tables  in  the 
Library  of  tbe  Rev.  C.  Tiiinor.(Mem.  astr.  Soc. 
XV,  4  846). 

Harrlsoa,  John.  —  Sohn  eines  Zim- 
mermanns zu  Foulby,  bei  Pontefract,  in 
Yorkshire,  der  zugleich  feldmesserte  uod 
Uhren  ausbesserte.  Lebte  die  ersten  drei 
Decennien  unbekannt  in  seiner  Heimath, 
bis  er  4  72S  nach  London  kam,  dort  seine 
Erfindungen  in  der  Uhrmacherkunst  den 
E.  Ha  Hey  u.  G.  Graham  vorlegte,  und 
sich  später  (um  4  735)  als  Uhrmacher  da- 
selbst niederliess  (BDJ, 

geb.   4  693, Foulby, 

gest.  4  776,  März  24,  London. 
Erfinder  der  Chronometer  (Time-keeper ,  wi« 
er  sie  nannte),  von  denen  er  den  ersten  4729 
darstellte  und  darauf  4  735,  4  739,  4  749  u.  4764 
in  immer  grösserer  Vollkommenheit  lieferte. 
Für  das  Jetztere  Exemplar  erhielt  er  endlich, 


1021 


Harting. 


1022 


nach  langen  Kllmpfen  mit  seinen  Gegnern,  den 
nu  vom  brittischen  Parlament  aus^^esetzten 
Preis  von  20000  I^trl.  —  H.  ist  auch  Erfinder 
des  Rostpendels,  das  er  zuerst  (vor  0.  Onham) 
na  ausführte  (Siehe  Short,  Phil.  Tr.  4754. 
p. 5*7).  —  Schrieb :  Principies of  time-keeper, 
Lond.  4  767.  Description,  concerning  such  nie- 
chaoism  as  will  alTord  a  nice  or  true  mensu- 
rationoftimeetc.,  8^  Ib.  4  775  (Worin  er  auch 
eine  neue  musikal.  Scala  beschreibt). 

Harsddrfer,  Georg  Philipp.  — 
Rath  der  Sladt  Nürnberg,  hatte  Holland, 
England,  Frankreieb  u.  Ilalien  bereist  (Jj 

irAV, 

geb.  1607,  Nov.  4,  Nürnberg. 

gest.  4  658,  Sept.  4  5  od.  4  6,  Nürnberg.* 
Setzte  Sehwanter*!  Mathematische  Erquick- 
stunden fort.  War  auch  Dichter. 

*  gtit.  8«pt.  22  (J) ;  nnr  an  diMem  Tage  beerdigt  ( IFiV). 

Bars«,  Jacques  de.  —  Arzt;  Mitgl. 
(i.  Raths  d.  Zweihundert  in  Genf  (GS), 

geb.    4730,  ..  .  Genf, 

gest.  4  784,  .  .  .  Genf. 
>ur  les  eflets  medicinaux  de  l'aimant;   acht 
Briefe  im  Journ.  encyclop^d.  4  776 — 79. 

Bartlgf  Franz,  Graf  von.  —  Herr 
auf  Niemes,  Wartenberg,  AKeiche,  Bersko- 
witz  ü.  a.  A.  Oeslerr.  Wirkl.  Geheim.  Rath 
u.  lange  Österr.  Minister-Hesident  In  Dres- 
den. Präsident  d.  königl.  Böhm.  Gesellsch. 
d.  Wis.s.  (Seine  Biographie,  Wien  4799J 
^ ABG.  iy,\  »ZI), 

geb.    1758,  Aug.t9,  Prag,* 

gest.  4797,  Mai      4,  Prag. 
Iber  d.  Güte  d.  Luft  in  d.  höheren  Regionen 
Abb.   Böhm.  Gesellsch.  III,  4  787).    Über  d. 
F)rmonter  Gegend    (Neue  Abb.  Böhm.  Ge- 
»ell<icb.  n,  4795). 

*  frb.  Aof .  22  (f  (?),  wo  rr  auch  Fr  am  de  Paula 
Anton  beiait. 

HartiCt  Georg  Ludwig.  —  Preuss. 
Ober-Landes-Forstmeister  zu  Berlin:  frü- 
her FortAtrath  folgweise  in  Nassau-Orani- 
sehen    und    Würtembergiscben    Diensten 
GB,nt^)  (NJ, 

geb.  4764,  Sept.  2,  Gladenbach,He8S., 

gest.  1836,  Febr.  2,  Berlin. 
Fh)sikal.  Versuche  über  d.  Verhttltn.  d.  Brenn- 
iMrkeit  und  d.  Schwere  d.  meisten  deutschen 
Waldbaumhölzer,  Giessen  4  794,  3.  Aufl.  Ber- 
lin 4  84  4  (Französisch  von  J.J. Baudrillart}.  - 
\  lel  Forstwistenschaftlicbes. 


,  Pieter.  —  Dr.  Med,,  von 
4  835 — 44  pract.  Arzt  in  Oudewater,  dann 
4  8  44 — 43)  Prof.  d.  Chemie  u.  Botanik  am 
Albenaeam  zu  Franeker  und  nun  Prof.  (extr. 
4  8  43,  ord.  t845)  d.  Pflanzenphysiologie, 
Geologie,  Paläontologie  usw.  an  d.  Univ. 


zu  Utrecht;  seit  4  855  auch  Direct.  d.  na- 
turhistor.  Museums  diiselbst  (Or), 

geb.  4  84  2,  ..  .  Rotterdam. 
Bydragen  tot  de  geschiedenis  der  Mikroskoo- 
pen  in  ons  Vadcriand,  8°,  Utrecht  4  846.  De 
magt  van  het  kleine,  zigtbaar  in  de  vomiing 
der  korst  \^an  onzen  aardboletc,  8°,  Ib.  4  849 
(Deutsch  von  A.  Sehwartakopf,  Leipz.  4  854). 
HetMikroskoop,  deszelfsgebruik,  geschiedenis 
en  legen woordige  toestand  etc.,  3  Dl.  S«*,  Ib. 
4848  —  50.  De  voorwereldlyke  Scheppingen 
vergoleken  metde  tegenwoordige,  8^,  Tiel  4  857. 
De  nieuwste  verbeteringen  van  betMikroskoop 
en  zyn  gebruik,  sederl  4  850,  8°,  Ib.  4  858.  ~ 
De  bodem  onder  Amsterdam  etc.  (Yerhandl.  d. 
4"»«^.  V.  h.  Kon.  Inst.  4852,  Bd.  V).  De  bodem 
onder  Gorinchem  etc.  (Verb.  d.  Coramiss.  voor 
de  geolog.  kaart  van  Nederland,  4  853,  I).  De- 
Script,  d'un  diamant  remarquable  contenant 
des  cristau}i  CAcad.  roy.  d.  scienc.  a  Amslerd. 
4  858).  Beschryvingvan  eenen  nieuwen  hygro- 
meter,  eene  drijfbalans  en  eenen  verdampings- 
meter  (Aanteekn.  van  het  Verhandl.  in  d.  Se- 
ctievergadr.  van  het  Prov.  Utrechtsoh  Ge- 
nootsch.  van  Konslen  en  Wetensch.  4  849). 
Proeven  over  de  Sapbeweging  in  d.  Wynstok 
[Ib.  4  850  et  4  853).  Over  het  gebruik  van  ge- 
reclificeerdeSteenkoIen-olie  als  bewaarmiddel 
val^anatom.  praeparaten  (Ib.  4  854).  Proeven 
over  de  bron  der  Koolstof  in  de  planten  (Ib. 
4  854).  —  Limites  de  la  sensibilite  des  reactifs 
(Bull.  d.  scienc.  phys.  et  nat.  en  Neerlande, 
4  839).  Descript.  d'un  microscope  ä  globale  de 
verre  tr^s  grossissants  (Ib.  id.).  j^tude  micro- 
scop.  des  pr^cipiti^s  et  de  leur  m^tamorphoses 
etc.  (Ib.  4  840).  Mikroskoopische  Bepaliogen 
etc.  (Tyds.  v.  Nat.  Gesch  en  Phys  VIII,  4  840). 
Over  de  wyze  van  ontstaan,  den  oorspronke- 
lyken  vorm  en  de  opvolgende  veranderingen 
der  door  praecipitatie  voortgebragte  organi- 
sche en  anorganische  vaste  stofTen-etc.  (Ib.  X, 
4  843).  Over  de  invloed,  welken  de  wärmte 
uiloefent  op  de  metamorphosen  der  praecipi- 
taten  etc.  (Ib.  id.).  Middel  (Chlorcalcium)  om 
mikroskopische  voorwerpen  te  bewareo  (Ib. 
id.)-  Beschryving  van  eenen  nieuwen  verlieh- 
tingstoestel  voor  doorschynende  mikroskop. 
voorwerpen  (Nederlandsch  Laocet,  4  854).  De 
Hagel  (Album  der  Natuur,  van  P.  Hartang,  D. 
Lnbaoh  en  W.M.  Logenum,  4  852,  noch  mehre 
Aufsfitze  in  dieser  Zeitschrift,  die  übersetzt  Ist 
von  J.  E.  A.  Xartin  unter  d.  Titel:  Skizzen 
aus  der  Natur,  Leipz.  4  854) .  Versieg  over  den 
vermoedelyken  uitvindervan  het  Mikroskoop, 
mit  0.  J.  Katthei  (Verslag.  en  Mededeel.  d. 
Kon.  Acad.  d.  Wetensch.  1,  4858).  Onder- 
zoekingen  over  de  bron  der  stickstof  voor  de 
planten  en  het  ammoniakgebalt  der  damp- 
kringslucbt,  mit  J,  W.  Oniming  (Ib.  4  855). 
Over  de  daling  van  den  Nederlandschen  bodem 
in  den  voorhistorischen  tyd  etc.  (Ib.  III,  4  855). 
Om  kleine  Maalstrombewegingen  in  mengsels 
van  water  met  vlugtige  vloiestoflTen  fib.  id.). 
Recherches  concernant  Tassimilation  d«;  Ta- 
zote  par  les  v^getaux  (Compt.  rend.  XLI,  4  855). 
Ober  d.  Absorptionsvermögen  d.  reinen  und 
d.  unreinen  Chlorophylls  für  d.  Strahlen  d. 


1023 


Hariknoeh 


Hartininiw. 


1024 


Sonne  (Po^.  Ana.  XCVI,  4855).  —  Noch  ver- 
schiedene Abband!.,  besonders  pflanzenphy- 
siologische. 

■artkaooh,  Christoph.  —  Prof. 
am  Gymnasium  zu  Thom  (J), 

geb.   1644, Jablonka,Preuss., 

gest.  4  687,  Jan.  3,  Thom. 
De  terrae  circa  centrura  suuro  immobilitale. 
De  aotipodibus.  De  visu. 


I  Georg.  —  Nachdem  er 
in  Cöln  Theologie  und  Mathematik  studirt, 
auch  Italien  bereist  hatte,  liess  er  sich  4  518 
als  Mechanicus  in  Nürnberg  nieder,  wo  er 
auch  später  Vicar  an  d.  Sebaldus-Kirche 
ward  (WN)  (Beckmann'sBeürAl)  (A), 

geb.   4  489,  Febr.  9,  Eckoltsheim  bei 

Bamberg,* 

gest.  1664,  Apr.  9,  Nürnberg.  •♦ 
Gab  4  54)  Joh.  Pisäni  Perspectiv«  communis 
heraus,  schrieb  4  554  die  astrologische  Schrift 
»Directoriumic;  verfertigte  Globen,  Astrola- 
bien, Horologien  u.  Compasse ;  erfand  den  Ka- 
liberstab (Beckmaiin'i  Beitr.  11,  462)  und  ent- 
deckte (obwohl  unvollkommen)  die  magnet. 
Inclination,  sowie  andere  Eigenschaften  des 
Magnets  (S.  seinen  Briefwechsel  mit  d.  Herzog 
Albreoht  v.  Preussen  im  J.  4544,  in  Bove'i  Re- 
pertor.  II,  4t9). 

*  geb.  NQrnberf  (J)  iit  fUtch. 
**  gMt.  Apr.  5  {Ä), 


ii  Johann.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Univ.  zu  Marburg  (1592), 
dann  Dr.  Med.  (1606)  und  darauf  (4609) 
Prof.  d.  Chymiatrie  (d.h.  Chemie)  daselbst 
(Der  Zeit  nach  erster  Prof.  d.  Chemie  in 
Deutschland).  Leibarzt  des  Kurfürsten  von 
Hessen  (J)  (St), 

geb.  1568,  Jan.  15,  Amberg, 
gest.  4  631,  Dec.  7,  Marburg. 
Disp.  elementorum  geometricorum,  4*,  Cassel 
4600.  Dlsputationes  cbymico-medlcae  qoa- 
tuordecira,  4*,  Marp.  4644,  4644.  Praxis  chy- 
miatrica,  4*,  Lips.  4688.  — Posthum :  Opera 
omnia  medico-chymica ,  fol.,  Francof.  4  664, 
4690. 


Metamorphosis  geometrica  proportioniim 
culis  ezpedita,  Pragae  4690. 


,    Sigismund    Ferdi- 
nand.  — Jesuit,  Prof.  d.  Theologie  u.  Ma- 
thematik in  Prag,  vorher  Prof.  d.  Mathema- 
tik in  Breslau  u.  Olmütz  (Ph)  (A), 
geb.   4  632,  Oct.  28,  Wien, 

gest.  4  681,  Juni  47,  Prag. 
Observatio  cometae  4664  (In  Stameri  Legatus 
uranicus  etc.) .  Catoptrica  illustrata,  proposi- 
tioolbus  roalhematicis,  de  speculorom  essen- 
tia  ei  proprietatibas  etc.,  Pragae  4668.  Stellte 
verlchiedene  mathemat.  Aufgaben,  z.  B. :  Dato 
triangulo  aequilatero  aliud  dapium  prioris 
etiam  aequilaterum  consiruere,  welche  A&g. 
Thomaa  a  St.  Jaaaph  zu  der  Schrill  veranlasste : 


ii  Philipp  Jacob.  —  Prof. 
erst  d.  Geschichte,  dann  d.  Medictn  ao  d 
Univ.  zu  Königsberg.  Mitgl.  d.  Leopoldin 
Academie  (BaW)  (ANCJ, 

geb.   1648,  MSrz  26,  Stralsund, 
gest.  1707,  März  28,  Königsbeng. 
Succinta  succini  pmssici  historia  et  deadoo- 
stratio,  S*,  Francof.  4677  (Darin  auch  von  d 
Elektricität  d.  Bernsteins  die  Rede).   Auaso« 
daraus:  Account  of  araber  (Phil.  Tr.  I6M 
De  generatione  mineralium,  vegetabiliam  ei 
animalium  in  aöre  etc.  (Miscell.  Acad.  NaI. 
Cur.  4  688).  —  Medicinisches. 

HartmMUi,  Melchior  Philipp.  — 
Dr.  Med.,  Prof.  (extr.  4714,  ord.  4717)  d 
Medicin  an  d.  Univ.  zu  Königsberg  fMJ, 
geb.   1685,  MSrz25,  Königsberg, 
gest.  1765,  Nov.    6,  Königsberg. 
De  vitriolo,  4*.  Regiomoot.  4744.    De  marte 
sive  ferro,  4«,  Ib.  4744. 

BartaiMUl,  Peter  Immanuel.  — 
Dr.  Med.,  Prof.  ord.  d.  Medicin  erst  (1761 
an  d.  Univ.  zu  Helmstädt,  dann  (1763,  an 
der  zu  Frankfurt  a.  d.  0.  Mitgl.  d.  Leopot- 
din.  Acad.  (ANC)  (M), 

geb.   1727,  Juli  3,  Halle, 

gest.  1791,  Dec.  4,  Frankfori  a.  d.  0. 
Aethiopis  antimonialis  et  aaripigmeotalis  coa- 
ficiendi  adhibendiqae  ratiooes,  4^  Halae«7Sf 
De  mercurio  dulct  martiali  ^usqoe  praepara- 
tione  et  usu  medico,  4*,  Francof.  4  774.  De  U^ 
race  amraoniacali,  4*,  Ib.  4  779.  De  foolibas 
alcalino-martialibusSilesiacIseic.,  4*.  Ib.  I7M 
Super  sulphore  antimoniali  aoraia  li<|aHic 
quaestiones  aliquot  chemicae,  4*,  Ib.  1 792  - 
Viel  Medicinisches. 

Hartmana,  Johann  Friedrieb.  -- 
Registrator  u.  Commisaar  bei  der  Bospiul- 
kasse  in  Hannover;  entwich  17 92  weg^a 
Veruntreuungen  (M.  II J, 
geb 

gest.  4  800,  Mai  30,  .  .  .* 
Abhandl.  von  d.  Verwandtschaft  a.  AeboKr^- 
keit  d.  elektrischen  Kraft  mit  d.  erscbracki  - 
eben  Lufterscheinungen,  8*,  Hannover  iTSt 
Über  d.  ndthige  Achtsamkeit  hei  Erf»rKb  •: 
Gewitter-Blektricität  und  Beschreibvii«t  eia«^ 
ElektriciUito-Anzeigers  (Gelesen  in  d.  Getuac 
Soc).  8*,  Ib.  4764.   Elektrische  E\periBray 
im  luftleeren  Raum,  8*,  Ib.  4  ?•€.  Beiractitat 
gen  d.  streng.  Kälte  d.  Jahres  4767  aebat  eia«* 
zur  Zeit  beobacbt.  Brdbebena,  4*»  Ib   4Tf* 
Die  angewandte  ElektrictUt  bei  Kraakb«ihK 
des  menscbl.  Körpers,  8*,  Ib.  477a.  Dm  s^ 
einander  gefolgte  seltene  PbäDomene,  fasa»!* 
Parhelia,  4\  Ib.  4776.   Die  Daiärliebe  La« 
elektricität  d.  Atmoaphltre,  8*.  Ib.  I77t.  Ea 
cyclopttdie  der  elektrischen  Wiaaeaaebaft'- 
usw.,  4*,  Bremen  4784.  — 


1025 


Hartmaan 


Hartsoeker. 


1026 


elektr  Glockenspiels  (Hamburg.  Mag.  XXIV, 
4759).  Merkwttrd.  elektr.  Versuche  mild.  Ver- 
stärkuDgsflasche  (Ib.  id.).  Verbesserter  Ver- 
such seines  künstl.  elektr.  Blitzes  (Ib.  id.). 
Elektr.  Versuche  über  d.  Erderschütterung 
(Ib.  XXV,  1761).  Nachricht  von  d.  Cometen 
im  Juni  u.  Juli  1770  (Deutsche  Sehr.  d.  Gölt. 
Soc.I,  1771). 

*  ITieht  gmni  sicher  (Jf.  II). 

Barteaaa,  Carl  Friedrich  Ale- 
xander. —  Früher  braunschw.  Hütten- 
beamler  zu  Blankenburg,  später  als  Literat 
in  Braunschweig,  Berlin,  Leipzig  u.  a.  0. 
lebend  (M.  \\), 

geb.  1796,  Jan.  8,  Zorge  b.  Walcken- 

riedt,  im  Braunschw. 
Handwörterb.  d.  Mineralogie  usw.,  2  Bde.  8*, 
Weimar  1825.  Handwörterb.  d.  Mineralogie 
u.  Geognosie,  8®,  Leipz.  1828.  Lehrb.  d.  Ei- 
senhattenkunde,  2  Bde.  8^  Berlin  4883—84. 
Lehrb.  d.  Mineralogie  u.  Geologie,  2  Bde.  8^ 
Nürob.  1834—85.  Handb.  d.  pract.  Metallur- 
gie, 2  Bde.  8^,  Weimar  1836.  Taschenb.  für 
reisende  Mineralogen  usw.,  8^,  Ib.  1838.  Ober 
d.  Betrieb  d.  Hohöfen  usw.,  5  Hfle.  8.,  Qued- 
linb.  18i4— 89.  Encycloptfd.Wörterb.  d. Tech- 
nologie usw.,  4  Bde.  8*,  Augsb.  1840.  Conver* 
sations-Lexicon  d.  Berg-,  Hütten-  u.  Salz- 
werkskunde usw.,  4  Bde.  8*,  Stuttg.  4840. 
Grundrissd  Eisenbüttenkunde,  8^  Berl.  1848, 
2.  Aufl.  1852.  Handb.  d.  Mineralogie,  8  Bde. 
8*.  Weimar  4848—1850.  VollstHnd.  Handb.  d. 
Eisengiesserei  usw.,  4^,  Freiberg  1847,  Suppl. 
1853.  bie  Fortschritte  d.  Eisenhüttenkunde. 
8*,  Beri.  4851 .  Handb.  d.  Metallgiesserei  usw., 
8*.  Weimar  4852.  Die  Fortschritte  d.  Bergbau- 
kunst usw.,  4^  Ib.  1852.  Die  mineralischen 
Brennstoffe  usw.,  8^,  Halle  1853.  Vademecum 
(lird.  pract.  Bergmann,  8^  Leipz.  1855.  Noch 
mehre  dergl.  Compilationen  und  viele  Über- 
setzungen. Gab  heraus :  Berg-  u.  Hüttenmttnn. 
Zeitung,  15  Jahrgg.  4*,  Freib.  1842—56.  Auf- 
sätze in  Leonhard'i  Taschenbuch,  Kaitner's 
Gewerbfreund,  Oken'i  Isis,  usw. 

Hartmana,  Johann  Georg  Fried- 
rich. —  Folgweise  Berg-Eleve  (4814), 
hannöv.  Artillerie-Lieutenant  (4  817}  und 
später  Hauptmann ,  Lehrer  d.  pract.  Geo- 
metrie erst  (1821)  an  d.  königl.  hannöv. 
Arüllerieschale,  dann  (1831)  an  d.  höhe- 
ren Gewerbscbule  in  Hannover  (K), 
geb.  4796,  Juli  i,  Elbingerode, 
gest.  4  834,  Aug.  23,  Hannover. 
Anfangsgründe  d.  darstellenden  Geometrie,  8^ 
Hanoov.  4833.  Über  d.  Correct.  der  mit  d. 
doppelt  repetirend.  Theodolith  gemess.  Win- 
kel usw.  (Astr.  Nachr.  VII,  4  829).  Über  d. 
Correct.  d.  gemess.  Horizontalwinkel  wegen 
excentr.  Aufstell,  d.  Instruipents  (Ib.  id.).  Über 
d.  Benutz,  des  sogen,  fehlerzeige odeo  Dreiecks 
usw.  (Ib.  id.).  Über  d.  Benutz,  von  zwei  glei- 
chen entgegengesetzt  liegend,  fehlerzeigenden 
Dreiecken  z.  Bestimm,  d.  unbekannt.  Beob- 

Fogigeodorff,  Huodwfirlerbiich. 


achtungstelle  (Ib.  id.).  Directe  Bestimm,  d. 
Coordinaten  von  zwei  unbekannten  Puncten 
usw.  (Ib.  id.).  Über  d.  Ausgleich,  d.  Einflus- 
ses d.  Excentricitttl  bei  getheilten  Kreisen  usw. 
(Ib.  id.).  Über  d.  Ausgleich,  d.  Fehlers  in  »o- 
mess.  Horizontalwinkeln  usw.  (Ib.  id.).  Über 
d.  genaue  Bestimm,  d.  Brechung  u.  Zerstreuung 
d.  Lichts  in  gegeb.  Glasarten  (Ib.  id.).  Über 
d.  Berechn.  d.  Brennweite  d.  verschiedn.  di- 
optrisch.  Gläser  (Ib.  id.).  Über  d.  Thoilungon 
d.  Instrumente  von  Ertel  u.  Hohnbaain  ^Ib.  X, 
4  888).  —  H.  arbeitete  von  4823  —  38  unter 
Oausi  an  d.  hannöv.  Gradmessuug. 


y  Johann  Joseph  Ger- 
hard. —  Dr.  Phil.,  folgweise  Hüifslehrer 
an  verschiedn.  Berliner  Gymnasien  (4  828), 
Oberlehrer  am  Gymnas.  zu  Aurich  (1832 
— 39),  Oberlehrer  am  Andreanum  in  Hil- 
desheim  (1839 — 48)  u.  darauf  Lehrer  u. 
zweiter  Director  d.  polytechn.  Schule  in 
Hannover,  welche  Stelle  er  aber  wegen 
Kränklichkeit  schon  nach  wenigen  Monaten 
aufgeben  musste ;  dann  Privatmann  in  Hil- 
desheim (K)t 

geb.  1806,  Sept.  24,  Algermissen  bei 

Hildesheim. 
Elemente  d.  analyt.  Geometrie,  Beriin  1829. 
Erster  Kursus  d.  Arithmetik,  Braunschw.  1 835. 
Geometr.  Kursus  usw.,  Hildesh.  4841 .  Schrieb 
auch  eine  Schrift  über  Cometen  und  über- 
setzte Paioal'i  Provinzialbriefe  (Berl.  4  834)  u. 
Poinsot's  Statik  (Ib.  1831). 

Hartspeker,  Nicolaus.  —  Sohn 
eines  Remonstranten-Predigers.  Lebte  folg- 
weise in  Amsterdam,  im  Haag,  Paris  (^von 
1678  bis  1679  und  dann  von  1684  bis 
1696),  dann  wieder  in  Amsterdam  (wo  er 
dem  Czaar  Peter  I.  Unterricht  erlheilte), 
in  Düsseldorf  (von  1704  bis  1716  als  Hof- 
mathematicus  des  Kurfürsten  von  der  Pfalz 
und  Honorar-Professor  von  Heidelberg)  u. 
zuletzt  in  Utrecht.  Auswärt.  Mitgl.  d.  Pa- 
riser u.  d.  Berlin.  Acad.  (J)  (B)  (BG)  (Nu 
VUi;  (Mem,  Par.  1725;  (HL), 
geb.  4  656,  MSrz26,  Gouda, 
gest.  4726,  Dec.  4  0,  Utrecht. 
Essai  de  dioptrique,  4^,  Paris  4694.  Principes 
de  physique,  4*,  Ib.  4696.  Conjectures  phy- 
siques,  4^,  Amsterd.  1,706.  Suite  des  conject. 
phys.,  4^,  Ib.  1708.  Eclaircissements  sur  les 
conject.  phys.,  4*,  Ib.  1710.  Suite  des  con- 
ject. phys.  et  des  öclairciss.  etc.,  4^,  Ib.  1712. 
Descrlpt.  de  deux  niveaux  d'one  nouv.  con- 
struct.  etc.,  4*,  Ib.  1711.  Recueil  de  plusieurs 
pi^ces  de  physique,  oii  Ton  fait  priocipalement 
voir  l'invaliditö  du  Systeme  de  Mr.  Vewton 
etc.,  12^  Utrecht  1722.  Cours  de  physique, 
accompagnä  de  plusieurs  piöces  concernant  la 
physique  qui  onl  d6ja  paru  etc.,  4°,  La  Haye 
1730  (postb.).  —  Libelle  fabricae  hacteuus  non 

65 


1027 


Hartwall 


Hasselbom. 


1028 


observatae  (Miscell.  Berolin.  I,  1710).  Nova 
methodas  utendi  vel  maximis  vitris  obj^tivis 
(Ib.  id.).  Methodus  facilis  obducendi  stanno 
omnis  generis  viira  concava  et  convexa  ad 
usum  caloptricam  (Ib.  id.)>  —  Lettre  touchant 
la  maniöre  de  faire  les  noav.  microscopes 
(Journ.  Savaots  1678.  —  Soll,  obwohl  von 
Hartooeker  unterzeichnet,  von  Hnygheni  sein). 
Des  eföments  du  corps  natural  et  des  qualit^s 
qu'ils  doivent  avoir,  pour  servir  de  r^ponse 
aox  objections  de  Mr.  LaMontra  etc.  (Ib.  4  696). 
R^poose  ä  la  replique  de  Mr.  La  Montre  etc. 
(Ib.  id.).  Diflicultes  proposäes  ä  Mr.  LaMon- 
tra sur  Texplication  qu'il  a  donn^e  de  la  Va- 
riation de  i'ofguille  aimaot6e  (Ib.  id.).  Lettre 
ä  Mr.  Bigia,  sur  les  digues  d'Hollande  (Nou- 
volles  de  la  r^publique  des  leltres,  1702).  Let- 
tre contenant  les  raisons  pourquoi,  dans  un 
tuyau  recourb^,  dont  les  branches  sont  inegales 
en  grosseur,  l'eau  monte  plus  haut  dans  la 
brauche  streite  etc.  (Ib.  1703).  Sur  la  circu- 
lation  du  san«  (Ib.  id.).  Raison  naturelle  du 
mouvenient  ^lliptique  des  plandles  dans  leurs 
orbes  (Ib.  1704).  Sur  le  problöme  de  physique 
pourquoi  les  boutons  des  arbros  qui  resistent  ä 
la  plus  forte  gelöe  pendant  l'biver  ne  peuvent 
pas  räsisler  ä  un  froid  ass^ez  mödiocro  au  prin- 
tenips  (Ib.  1705).  Sur  le  Systeme  de  Mr.  Kaw- 
ton  touchant  le  mouvement  des  planöles  (Journ. 
iitteraire,  T.  IV).  Sur  le  systäme  du  monde 
(Biblioth.  ancienne  et  moderne,  T.  VIII).  Sur 
la  diss.  de  Mr.  Dortoiis  da  Mairan  sur  les  va-* 
riations  du  baromMre  (Ib.  XIV).  Lettre  ä  Mr. 
da  Laibniti  sur  les  mouvemens  conspirans 
(M^m.  deTr6voux,  1713). 

Hariwall  |  Victor.,  —  Conimissar 
beim  finnischen  BergAvesen,  früher  Adjunct 
d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Helsingfors  (Or), 

geb.  1800,  Ocl.  27  (N.  St.),  Abo. 

Diss.  de  Wornerito,  Aboae  1835.  (JndersOk- 
ning  af  nagra  mioeraiter  [Fergusonitu.  Epidote 
maugaoesiföre]  (V^tensk.  Acad.  Handl.  1828). 
Analyse  d.  Aeschynits  (Pogg.Ann.  XVII,  4  829). 
D^'d.  Phenakits(Ib.XXVin,  1833).  D"d.  Phe- 
nakits  vom  Ural  (Ib.  XXXI,  1834). 

Hartwig,  Ernst  Wilhelm.  —  Dr. 
Phil.  Von  1852—56  Gehülfe  an  d.  Stern- 
warte zu  Leipzig,  sowie  Lehrer  d.  Natur- 
wiss.  u.  Mathematik  an  d.  Nicolaischule  da- 
selbst; seitdem  Lehrer  am  Gymnasium  zu 
Schwerin  in  Mecklenburg  fOr), 
geb.  1829,  Aug.  26,  Pirna. 

Entdeckung  d.  Cometen  I,  1853  (Astr.  Nachr. 
XXXVI,  1858).  Elemente  u.  Epheroeriden  d. 
Thetis  (Ib.  id.).  Elemente  u.  Ephemeriden  d. 
Euterpe  (Ib.  XXXVIU  u.  XXXIX,  1854). 

Hanin  al  Basohid  (Aaron  der  Ge- 
rechte). —  Fünfter  Khalif  aus  der  Dynastie 
der  Abassiden,  regierte  von  786  bis  an 
seinen  Tod.    Vater  von  Almamun  (BN) 

(BG)  (EG), 


geb.  765  od.  766  (Hegira  148—149). 

Ret, 
gest.  809  April  2  (Hegira  193,  Dscbe. 

maddi  II),  Thus. 
Beförderer  der  Wissenschaften  unter  den  Ara- 
bern. 


',  George.  —  Lehrer  d.  Ma- 
thematik an  d.  Militär-Academie  zu  Wool- 
wich.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (GM.  1834  . 
geb 

gest.  1834,  Oct.  29,  Plyrooulh.* 
On  the  efTects  of  the  density  of  tbe  air  on  tfae 
rates  of  Chronometers  (Phil.  Tr.  1824).  Eipe- 
rimental  inquiries  relative  to  the  dislributioD 
and  changes  of  the  magnelic  inteosity  in  sbips 
of  war  (Ib.  id.). 

*  Erhing'  sirh. 

Hase  (Haas,  Hasius),  Jobann  Mat- 
thias*. —  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Oniv. 
zu  Wittenberg  seit  1720  (J), 

geb.  1684,  Jan.  I  4,  Augsburg, 
gest.  1742,  Sept.  24,  Wittenberg. 
De  tubis  stentoris  earumque  figura  et  confttru- 
ctione,  4»,  Lips.  1619.  Dolionim  din^^asionis 
sive  pithometriae  theoria  et  praxis  nova.  Diss 
qua  doctrina  de  eflfectu  lentium  siniplicium 
tarn  extra  oculum  quam  in  oculo  ope  algebrae 
expeditior  reddita  proponitur.  De  algebr».  De 
eclipstbus  anni  1716.  —  Seiner  Zeit  berühmt 
durch  die  Landkarten,  die  Hoauum  gesammelt 
unter  d.  Titel:  Historischer  Atlas,  1750  zu 
Nürnberg  herausgab. 

*8ein  Vater  Balomo  war  Prof.  d.  Mathematik  ia 
Augsburg. 

HaSfO,  Traugott  Lebrecht.  — 
Folgwetse  Maschinen-Conducteur  auf  den 
gräfl.  Einsiederschen  Werken  bei  Uückea- 
bürg  (1795 — 99),  Factor  der  Elbingeroder 
Eisenhütten-  u.  Bergwerke  (1 800— <809l. 
Oberfactor  d.  fiscalischen  EisenhuttenwerLe 
zu  Wolfsgrün  (1810—16)  u.  zuletzt  (1816 
— 45)  Zehnlner  u.  Hamrner-Inspector  zu 
Schneeberg;     1846    pensionirt   (Or)   'l 

(M,  ii;, 

geb.   1775,  Febr.  8,  Bockwitz  bei  El- 

sterwerda, 

gest.  1853,  Juni  17,  Dresden. 
Grundlinien  d.  Eisenhüttenkunde,  8^  I.eipz 
1801.  Über  d.  Wasserleitungsröhren  v.  Guss- 
eisen, 8°,  Dresden  18S1.  Die  EtsenerzeuguDg 
Deutschlands  usw.,  8^  Leipz.  1836.  Deukscbr. 
zur  Erinnerung  an  d.  Verdienste  Wtner's,  S^ 
Dresd.  1848.  Cebersetzte  J.  H.  EaMcafrati: 
Das  Wichtigste  aus  d.  Eisenhüttenkunde,  t  Bde. 
8».  Leipz.  1 8i1— 22.  Gab  heraus  mit  J.  L.  Jfl^ 
daa :  Magazin  d.  Eisen-,  Berg-  u.  Hütteakande, 
1  Jahrg.  S«»,  Schöning.  1806. 

HaflielboBii  Nils.  —  Landrichter 
(Lagman)  und  Prof.  d.  Mathematik  an  d. 


1029 


Haftelquist 


Hastler. 


1030 


Dniv.  zu  Äbo.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  za 
Stockholm  fSR)  (TFJ, 

geb.  4  690,  Oct.26,  Westgothland, 

gest.  476i,  Mai     \,  Äbo. 
Dia»,  de  potestatibus  quanlitatum,  Upsal.  1 71 7. 
Tbeses  de  acientia  mathematica  in  geoere,  Ib. 
47S3. 

Hasselqnlati  Friedrich.  —  Dr. 
Med.,  unlernahin  \li9  eine  naturbislori- 
sche  Reise  Dach  Palästina,  von  der  er  nicht 
zurückkehrte.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Stockholm  (E), 

geb.  4722,  Jan.  U  (N.St.),  Törnevalla, 

Ostgothland, 

gest.  4752,  Febr.  9,  BynBagdab.Smyr- 

na.* 
Iter  palaestinuro ,  eller  Resa  tili  beliga  landet 
fdrrattad  fräo  är  4 749  tili  4  759, 2  vol.  H"*,  Stockh. 
1757  (Herausgegeb.  vonLiani).  Beskrirning  pä 
Salmiaks -tillverkoingen  i  Egypten  (Vetensk. 
Acad.  Handl.  4  751]. 

*  gett.  Febr.  29  (5Xff);  Bept.  2  {SB). 

Hasienoampi  Johann  Matthäus. 
—  Prof.  d.  Mathematik  u.  orientat.  Spra- 
chen an  d.  Univ.  zu  Rinteln  seit  4769,  spä- 
ter Regierungs-  und  Consistorialrath  (St) 
(M.  W), 

geb.  4743,  Juli  2B,  Marburg, 
gest.  4797,  Oct.  6,  Rinteln. 
Geschiebte  d.  Bemühungen,  die  Meereslftnge 
za  finden,  8^  Rinteln  4769  u.  4  774.  Wie  ein 
Ort  durch  Wetterabi  ei  ter  zu  sichern,  Ib.  4  782.- 
Von  dem  grossen  Nutzen  d.  Strahls bleiter  u. 
ihrer  vortheilbaftesten  Einriebt,  zur  Beschütz, 
ganzer  Städte,  4<>,  Ib.  4  784. 

Hasienfk^atZi  Jean  Henri.  —  Folg- 
weise Schiflsjunge  auf  einem  franz.  Kriegs- 
schiff, Zimmermann,  Ingenieur-Gäographe, 
Bergwerkseleve  (als  welcher  er  4782  eine 
Reise  nach  Oesterreich  unternahm)  und 
Amanuensis  bei  Lavoisier,  dann  von 
4789  in  den  Strudel  d.  Revolution  hinein- 
gezogen und  mannigfache  politische  Stel- 
longen einnehmend,  bis  4  795,  wo  er  die 
Professor  d.  Mineralogie  an  d.  £cole  des 
Mines  erhielt,  zu  der  später  die  der  Tech- 
nologie am  Lyc^e  des  Arts  u.  4  797  die  der 
Physik  an  d.  £cole  polytechnique  hinzu- 
kam; letztere  bekleidete  er  bis  4  84  4,  wo 
er  cmeritirt  wurde,  aber  schon  4  84  5  ver- 
lor er  seine  Pension  (DC)  (BS)  (BG), 
geb.   4755,  Dec.    20,  Paris,* 

gest.  4  827,  Febr.  26,  Paris. 
Geographie  ei^mentaire  etc.,  4  2**,  Paris  4  792, 
5"^  edit..  4809.  Tableau  de  minäralogie,  8», 
Ib.  4796.   Gours  de  physique  Celeste,  8^  Ib. 
4808  et  4  840.  Traite  de  l'artde  charpentier. 


4°,  Ib.  4  804.  Siderotechnie,  ou  l'art  de  traiter 
les  minerais  de  fer,  pour  en  obtenir  de  la 
fönte,  du  fer  et  de  l'acier,  4  vol.  4",  Ib.  4  84  2. 
Dictionnaire  de  physique  (mit  Oatiixd,  Monge 
u.  Beriholon),  4  vol.  4»,  Ib.  4846—24.  Tratte 
theorique  et  pratique  de  l'art  de  calciner  la 
pierre  calcaire  etc.,  4^,  Ib.  4  825.  —  Sur  ie  feu 
libre  de  Tatmosphöre  (Journ.  phys.  XIX,  4  782). 
Sur  une  grotte  (Ib.  XX,  4  782).  Sur  la  cristal- 
lisation  de  la  glace  (Ib  XXVI,  4  785).  Sur  la 
saturnite  (Ib.  XXVIII,  4  786).  Sur  les  acides 
metalliques  (Ib.  id  ).  Sur  les  chalumeaux  (Ib. 
id.).  Surla  inatidrecolorantedu  bleudePrusse 
(Ib.  id.).  Sur  la  calcinatioo  des  roeiaux  dans 
Tair  pure  (Ib.  XXIX,  4  786).  Sur  la  decompo- 
sition  des  pyrites  dans  les  mines  (Ib.  XXX, 
4  787) .  Sur  les  combinaisons  de  la  base  de  l'a- 
cide  phosphorique  avec  Ie  prussiale  de  potasse 
etc.  (Ib.  XXXI,  4  787  et  XXXIIl,  4  788).  Sur 
la  combustioA  (Ib.  XXXIIl,  4  788).  Sur  une 
pierre  silicee  etc.,  dont  la  surfoce  est  cristal- 
lisee  en  faisceau  (Ib.  id.).  —  Sur  les  eaux  mi- 
nerale^  de  Nivernais  (Ann.  chim.  (deren  Mit- 
gründer er  war]  I,  4  789).  Sur  la  combinaison 
de  l'oxig^ne  avec  Ie  carbone  et  Thydrogöne  du 
sang  (Ib.  IX,  4  794).  Sur  Tanalyse  de  la  pou- 
dre  de  James  (Ib.  XI,  4  794).  Sur  Ie  sei  marin 
(Ib.  id.).  Explicalions  de  quelques  phenom^- 
nes  qui  paraissent  contrarier  les  lois  des  affi- 
nites  ehimiques  (Ib.  XIII,  4  792).  Sur  la  nutri- 
tton  des  vegetaux  (Ib.  XIII  et XIV,  479'2).  Sur 
la  Proportion  de  lumifere  que  produisent  dif- 
ferens  combustibles  (Ib.  XXIV,  4  797).  De  l'a- 
röomötrie,  drei  Abhandl.  (Ib.  XXVI— XXVIII, 
4  798).  Sur  la  mani^re  de  d6terminer  l'humi- 
dite  et  la  s6cheresse  de  Fair  (Ib.  XXXI,  4  799). 
Sur  les  anomalies  apparenles  dans  les  densi- 
täs  des  difT^rentes  proportions  d'eau  et  de  sei 
ä  i'^lat  solide  (Ib.  id.).  Sur  les  alcogrades  (Ib. 
XXXIIl.  4  800).  Lettre  ä  Mr.  Schmidt,  sur  quel- 
ques pointsd'hydro8tatique(Ib.  XXXIX,  4  804). 
Lettre  ä  Mr.  Werner  sur  la  theorie  des  filons 
(Ib.  XLIX,  4  804).  Sur  la  cause  qui  augmente 
rintensite  du  son  dans  les  porle-voix  (Ib.  L, 
4  804).  Sur  la  propagation  du  son  (Ib.  LIII, 
4  805).  Sur  les  mines  de  fer  spathiques  (Ib. 
LXIII,  4  807) .  Sur  les  alt^rations  que  la  lumi^e 
du  soleil  ^prouve  en  traversant  Tatmosphöre 
(Ib.  LXVI,  4  808] .  Sur  la  colorisation  des  corps 
(Ib.  LXVI  et  LXVII,  4808).  Sur  les  oxides  de 
fer  (Ib.  LXVII,  4  808;  LXIX,  4  809  et  LXXIX, 
4  84  4).  Sur  la  forme  apparente  des  ätoiles  et 
des  lumidres,  vues  ä  une  tr^s-grande  distance 
etsousun  tr^s-pelitdiam^tre(Ib.  LXXII,  4  809). 

*  geb.  1753,  Dee.  22  {Scherer'tJoum^'^l). 

« 

Hasfleri  Ferdinand  Rudolph.  — 
Ober-Aufseher  (Superintendant)  d.  Kösten- 
vermessung  d.  Vereinigten  Staaten  seit  etwa 
4  830.  War  schon  früher  dabei  beschäftigt 
(ging  bereits  4  805  nach  Amerika),  wurde 
aber  4  8  47,  weil  er  nicht  zur  Armee  oder 
Marine  gehörte,  davon  entfernt.  In  d.  Zwi- 
schenzeit Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Miiitär- 
Academie  zu  West -Point.  Schüler  von 
Tralles,  mit  dem  er  schon  den  Canton 

65* 


1031 


Hatehett 


Hauch. 


1031 


Bern    vennaass    (BM,  1844;   (DC)    (PAS) 

(G,iS^ i)  fAstr. Nachr.  X,  3 8 5;, 

geb.  1770, AaraU)  Schweiz, 

gest.  l843,Nov.  20  (21),  Boston. 

Elements  of  analytic  trigonometry,  plane  and 
spherical,  8<*,  New-York  4  826.  A  populär  ex- 
Position  of  the  System  of  the  Universe  (8<*)  with 
plates  and  tables  (i^*),  Ib.  4  8S8.  Logaritbmic 
and  trigonometric  tables,  IS",  Ib.  4  830.  Voll- 
stund.  Lehrb.  d.  theoret.  u.  angewandt.  Arith- 
melik,  8**,  Aarau  4834.  —  Papers  connected 
with  the  survey  of  the  coast  of  the  United  Sta- 
tes, 40,  Philadelphia  4  824—26.  Documents  re- 
lating  to  the  survey  of  the  coast  of  the  United 
States,  3  vol.  8",  New-York  4834.  Comparison 
of  weights  and  measures  of  length  and  capa- 
city,  8",  Washington  4832.  Documents  relating 
to  the  constructton  of  uniform  Standards  of 
weights  and  measures,  3  vol.  8°,  New-York 
4  885 — 36.  Reports  on  the  fabrication  of  Stan- 
dard weights  and  measures  etc..  S^,  Washing- 
ton 4  838 — 45.  Report  showing  the  progress  of 
the  Coast  survey  up  to  the  present  time,  8°, 
Ibi  4  842. 

Hatohett,  Charles.  —  Esquire,  Mit- 
glied d.  Roy.  Society.  Corresp.  d.  Pariser 
Acad.  (G.iHil), 

geb.   4  765  etwa, 

gest.  )847,  Febr.  \0,  Clielsea  b. Lond. 

Analysis  of  the  Carinthian  molybdate  of  lead 
(Phil.  Tr.  4  796).  Experiments  on  molybdlc 
acid  (Ib.  id.).  Analysis  of  an  earthy  substance 
'  from  New  South  Wales,  called  Terra  australis 
or  Sydneja  (Ib.  4  798).  Analysis  of  the  water 
of  the  Mere  of  Diss,  Norfolk  (Ib.  id.).  Experi- 
ments 00  Shells  and  bone  (Ib.  4  799).  Chemi- 
cal exprmts.  on  zoophytes  (Ib.  4  800).  On  the 
compooent  parts  of  membrane  (Ib.  id.).  Ana- 
lysis of  a  mineral  substance  from  North  Ame- 
rica, contalning  a  metal  hilherto  unknown  (Ib. 
4  802.  —  Gelesen  4  804,  Nov.  26;  Entdeckung 
d.  Columbium  oder  Tantal).  On  the  va- 
rious  alloys,  on  the  specific  gravity,  and  on 
the  wear,  of  gold  (Ib.  4  803).  Analysis  of  a 
triple  sulfurct  of  Icad ,  antiniony  and  copper 
(Ib.  4  804).  Exprmts  and  obss.  on  lac  (Ib.  id.). 
Analysis  of  the  magnetical  pyrites  etc.  (ib.  id.). 
On  the  change  of  soroe  of  the  proximate  prin- 
ciples  of  vegetables  into  bitumen  etc.  (Ib.  id.). 
On  an  artificial  substance  possessing  the  pro- 
perties  of  tannin  (Ib.  4805  et  4806).  Process 
by  which  corn  tainted  with  must  be  purified 
(Ib.  4  84  7).  —  On  the  Utility  of  prussiate  of 
copper  as  a  pigment  (Tillooh,  Phil.  Mag.  XIV, 
4  802). 

Hailber,  Karl  Friedrich.  —  Prof. 
zn  Denkendorf,  früher  Mitgl.  d.  Repeten- 
ten-Gollegi  ums  in  Tübingen;  zuletzt  als 
pensionirter  Ephorus  des  Klosters  Maul- 
bronn zu  Stuttgart  lebend  (M.  W)  (Or), 
geb.  4  775,  Mai  18,  Schorndorf, 
gest.  1854,  Sept.  5,  Stuttgart. 


Pro  Position  um  de  rationibus  ioter  m  diversis 
demonstrationes .  ex  solis  libr.  V  elemeolo- 
rum  Euolidii  definitionibus  ac  propositioDitus 
deductae.  4*",  Tub.  4793.  Arebimed'a  zwei  Ba- 
cher über  Kugeln  u.  Cylinder  usw.,  Ib.  1793. 
Chrestoroathia  geometrica,  contio.  Ivcl&tti 
element.  etc.,  S"*,  Ib.  4  820.  Enelidla  elementa 
libri  sex  priores,  graece  et  latine  (mit  J.O.Cft- 
merer) ,  II  Tom.  BeroL  4  824  u.  25.  Scboiae 
logico-malhematicae  etc.,  8^  Stattgart.  1829. 
Bemerkk.  üb.  Oleoaie's  Constroct.  yerschiedo. 
geometrischer  Autgaben  (Hindanbvrg'a  Archiv 
II,  4  798).  Auflös.  d.  Elevationsproblems  usw 
(Hindenb.  Samml.  combinator.-aoalyt.  Abh.  11, 
4 800).  tjber  Arehimed's Kreismessung (ZeiUcbr. 
f.  Astron.  IV,  4  847). 

Hailbold|GeorgGottIieb.  ^Ober- 
Inspect.  d.  kurfürstl.  Sammlung  physikal. 
u.  matbemat.  Instrumente  in  Dresden  von 
etwa  1759  bis  177t,  dann  Prof.  d.  Physik 
an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (A)y 

geb.    4  74  4,  Juni  6,  Dresden, 

gest.  4772,  Oct.  4,  Leipzig. 
Diss.  de  thermometro  Reaumuriaoo,  Lips.  1 771 

HaQoh,  Adam  Wilhelm  von.  — 
Nachdem  er  von  4  771  bis  4  786  in  d.  dä- 
nischen Armee  gedient  u.  es  bis  zum  Hajur 
gebracht,  auch  mehre  Reisen  unternom- 
men, bekleidete  er  verschiedene  Holamter 
in  Kopenhagen,  ward  successive  Hofmar- 
schall  u.  Chef  der  königl.  Kapelle  u.  de« 
Theaterwesens,  Oberhofmarschail.  Orden»- 
marschall,  Oberkammerherr,  Chef  d.  könid 
naturhist.  Museums  u.  d.  königl.  Bibliofh^i 
(I8S9).    Mitgl.  u.  Präsident  d.  königl.  1>- 
scllsch.  d.  Wiss.  daselbst  (E)  (S)  ;G.  l.% 
geb.   4755,  Sept.  26,  Kopenhagen, 
gest.  4  838,  Febr.  26,  Kopenhagen. 

Begyndelses  Grunde  til  Naturlttren,  S  DI   1^ 
Kbh.  4794,  2.  Aufl.  4799.    Det  physiske  Cahi- 
net  etc.,  S  Hfte.  4",  Ib.  4836—88.  ~  For%öc 
til  et  forbedret  L-dlade-Elektrometar  (Viden^k 
Selsk.  Skria.  Ny  Samml.  IV,  4793;.    Coderx.- 
gelse  af  Vandets  Oestanddele  (Ib.  id.}.  BesVr^- 
velse  af  en  ny  LuflprOver  eller  EudiomHer  Ib 
id.).  Beskrivelse  af  en  forbedret  Gazometer  »:- 
1er  Luflmaaier  etc.  (Ib.  V,  4  799) .  BeskrivelM  af 
nogle  med  Phosphor  anstillede  ForsOfc  etc.    Ib 
id.).   Beskrivelse  af  den  saakaldte  brioö«oi« 
Harmonia  etc.  (Ib.  id.).  ForsOg  til  eo  ri|rtuer* 
Theorie  end  deo  hidintil  brogte  ved  Forllan»- 
gen  om  Bidselstangens  Anvendelse db.  id. )  ov 
de  Tordenvejr,  som  om  Vintereo  paa  forU^e.'- 
lige  Steder  i  Norge  og  i  flere  oordliiee  Egae  be 
rottrkes  etc.  (Vid.  Selsk.  Skr.  3.  Reibe»  1,  lS9t 
ForsOg  med  Hensyn  til  den  af  Prof.  Ww 
Bonn  angivne  Forvandling  af  Vandet  til  Saifv- 
terstof  (Ib.  id.).  —  0 versigt  af  Ligbedeft  •« 
Lligheden  imellem  Galvanisroeo  og  Electnr.- 
telen  etc.  (Btbt.  for  Physik.  Medicia  of  Oei<ie 
XIX,  4800).  Om  LuA-ElectncitM  (i 


1033 


Haaer 


Hanaer. 


1034 


Museum,  II,  4  798).  Noch  verschiedene  Aufs, 
in  dies.  u.  andr.  dttn.  Zeitschriften. 

Hauer I  Franz,  Ritler  von.  —  Kais. 
Österr.  Bergrath  u.  erster  Geolog  d.  geolog. 
Reichsanslalt  in  Wien ;  vorher  Assistent  am 
montanistischen  Museum  daselbst.  Corre- 
spond.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Wien  (Or), 

geb.  t8S2,  Jan.  30,  Wien. 
Die  Cephalopoden  des  Sslzkammerguts ,  4^ 
Wien  4846.  tJeber d.  Gliederung d.  geschichtet. 
Gebirgsbildungen  in  d.  östt.  Alpen  u.  Karpa- 
then  (Sitzungsberichte  d.  Wiener  Acad.  IV, 
4  850).  Über  d.  Gliedr.  d.  Trias-,  Lias-  u.  Ju- 
ragebilde in  d.  nördl.  Alpen  (Jahrb.  d.  geolog. 
Reichsanstalt,  I).  Viele  paläontolog.  Arbeiten 
theils  daselbst,  theils  in  d.  Denkschr.  d.  Acad., 
in  Haidinger*!  Naturwiss.  Abhandll.,  fn  d.  Mit- 
theil, von  Freunden  d.  Naturwiss.,  in  ▼.  Leon- 
hard  u.  Broim's  N.  Jahrb.  usw. 

Hailff|  JohannKarlFriedrich.  — 

Folg  weise  Prof.  (extr.  4794,  ord.  «796)  d. 

Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Marburg,  Prof. 

d.  Mathematik  zu  Wien  (4  808),  Director 

d.  polytechn.  Schule  in  Augsburg  (4  809), 

gräfl.  Salm'scher  Berg-,  Forst-  u.  Hütten- 

direct.  zu  Blansko  in  Mähren  (4  84  4),  Prof. 

d.  Mathematik  am  Gymn.  zu  Cöln  (4  84  5) 

u.  endl.  Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  an  d. 

Univ.  zu  Gent  (4  84  7),  als  welcher  er  4  830 

emerilirt  wurde  (St)  (MM)  TG.  4  847;  (N)y 

geb.   4766,  Apr.  S4,  Stuttgart, 

gest.  4  8  46,  Oct.  24,  Brüssel. 

progr.  acad.  quo  duas  vexatissimas  matheseos 
purae  elementaris  theorias  enodare  inque  luce 
dudum  desiderata  collocare  conatur,  Marp. 
4  793.  De  nova  methodo  naturam  ac  leges  phae- 
nomenorum  electricorum  quae  a  Galvano  cog- 
nomen  vortita  sunt,  invesligandi  Comment., 
Ib.  4  809.  Snolidis  Elemente,  libr«  I— VI  u. 
XI— XII,  aus  d.  Griech.,  8»,  Ib.  4  797  u.  4  807. 
Lehrb.  d.  Arithmetik,  8«,  Ib.  4807.  Darstell, 
eines  natürl.  Maasssystems  usw.,  Augsb.  4  84  0. 
Über  d.  Anomalien  jode's  Jahrb.  4  797).  Auf- 
lös, e.  der  interessantest.  Probleme  d.  pract. 
Astronomie  (Ib.  Ergttnzbd.  IV,  4  808).  Berich- 
tig, d.  Euklidischen  Theorie  d.  Parallelen  (Hin- 
denburg's  Archiv,  III,  4  799).  Neuer  galvan. 
Apparat  (Oilb.  Ann.  XV,  4  808  u.  XVIII,  4804). 

—  Uebersetzte  Laplaoe'i  Syst.  du  monde  u. 
Camot's  Befleiions ,  setzte  fort :  Böhm's  Mag. 
f.  Ingenieure  etc. 

Banghten,  Sir  Graves  Chamney. 

—  Längere  Zeit,  bis  4  817,  Cadet  in  In- 
dien, 'WO  er  namentlich  im  Fort  William 
College  zu  Calcutta  Sanscrit  studirte ;  dann 
von  48  47 — 27  Prof.  des  Sanscrit  und  des 
Bengali  am  Haileybury  College  zu  Oxford. 
Mitgl.  u.  (4  832 — 33)  Secret.  d.  Roy.  Asiat. 
Society.    Mitgl.  d.  Roy.  Society  seit  4  821. 


Liess  sich  seit  4  839  in  Frankreich  nieder 
(Abstr.V)  (BG), 

geb.  4787  etwa,  .  .  Dublin, 
gest.  4  849,  Aug.  28,  St.-Cloud  b.  Paris. 
On  the  relative  dynamic  value  of  tbe  degrees 
of  the  coropass  ;  and  on  the  cause  of  the  needle 
resting  in  the  magnetic  meridian  (Phil.  Tr. 
4  846).  Experiments  proving  tbe  common  na- 
ture  of  magnetism,  cohesion,  adhesion  and 
viscosity  (Phil.  Mag.  XXX,  4  847).  —  Sanscrit- 
Schriften. 

Hanksbee,  s.  Hawksbee. 

Haiinold|  Johann  Sigisround.  — 
Patricier  und  fünfzig  Jahre  lang  Rathsherr 
in  Breslau  (J), 

geb.   4  634,  März  4  8,  Breslau, 

ge.st.  474  4,  Apr.   4  7, 

Beförderer  d.  Wissenschaften ;  Besitzer  grosser 
naturhistor.  Sammlungen.  Schrieb :  Curiosa 
artts  el  naturae ;  Regnum  animale,  minerale  et 
vegetabile. 

Haiipt|  Friedrich  Gottlieb.  — 
Hofapolheker  (seit  4727)  u.  Prof.  extr.  d. 
Chemie  (seil  47^40)  an  d.  Univ.  zu  Königs- 
berg (J), 

geb.   4  696,  März   2,  Berlin, 
gest.  4742,  Nov.  4  8,  Königsberg. 
De  sale  Seignette  polychresto  Rupellensi  vo- 
cato,  4®,  Regiomont.  4740.   Dlatribe  chemica 
de  sale  urinae  perlato  mirabili,  4'',  Ib.  4  740. 

Hanptmaiuii  August.  —  Pract.  Arzt 

in  Dresden  (J), 

geb.   4  607,  .  .  .  Dresden, 

gest.  4  674,  ..  .  Dresden. 
Uralter  Wolkensteinischer  warmer  Bad-  und 
Wasserschatz  zu  unserer  lieben  Frauen  auf 
dem  Sande,  8®,  Leipz.  4657.  Kleine  chymisehe 
Hausapotheke.  Neues  chymisches  Kunstpro- 
ject  u.  wichtiges  Bergbedenken  über  die  aller- 
gr^issten  Mängel  des  Bergwerks. 

Haiuen,  Christian  August*.  — 
Prof.  (extr.  47  4  4,  ord.  4  726)  d.  Mathema- 
tik an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (J)  (LB), 
geb.  4  693,  Juni  4  9,  Dresden, 
gest.  4  743,  Mai     2,  Leipzig. 
De  ellipsibus  infinitis  propositiones  georoetri- 
cae,  Lips.  4  7 1 4.  Theoria  motus  solis  circa  pro- 
prium axem,  Ib.  4  726.  Elementa  matheseos, 
4°,  Ib.  4  734.    Progrm.  de  fossilibus.  Ib.  4  737. 
Novi  profectus  in  historia  electricitatis,  S»,  Ib. 
4  743.  Methodus  generalis  construendi  horolo^ 
gia  solaria  ope  trianguiorum  (Analecta  Soc. 
Carilatis  et  Seien t.  I). 

*  Sein  Vater,  Paator  in  Dresden  (geb.  1653,  gest.  1733), 
hieaa  auch  Christian  Augus  i. 

Havaer,  Bert  hold.  —  Jesuit,  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Dillingen  (M) 
(BEJ.  U), 


1035 


Hansmann. 


1036 


geb.   ni3,  .  .  .  Wildenberg,  Boyern, 
gest.  ne«,  .  .  .  Dillingen.» 
Elementa  philosopbiae  ad  rationis  etexperien- 
tiae  ductum  conscripta  etc.  VIII Tom.  (Die  bei- 
den letzten  posthum),  8^  Aug.  Vindelic.  et 
Oenipont.  1756 — 64. 

*  gest.  1786  iM)  ist  fftltch  {SSJ.  11). 

Havamamiy  Jobann  Friedrich 
Ludwig.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  ord.  d.  Mine- 
ralogie u.  Technologie  an  d.  Univ.  zu  Göt- 
tingen seit  1 8  H .  Früher  Auditor  bei  den 
Bergämtern  zu  Clausthal  u.  Zellerfeld  (4  803), 
braunschw.  Kammersecretär  (1805)  und 
General-Inspector  der  Berg-,  Hätten-  und 
Salzwerke  des  (ehemal.)  Königr.  Westpha- 
len  zu  Cassel  (t809).  Mitgl.  d.  kOuigl.  Soc. 

d.  Wiss.  zu  Göttingen  seit  4  8H,  Secretär 
seit  I8i0  (P), 

geb.  nSJ,  Febr.  8«,  Hannover. 
Krystallogische  Beiträge,  4^  Braunschw.  1808. 
Versuch  e.  Entwurfs  zu  e.  EInleit.  in  d.  Oryk- 
tognosie,  8*,  Braunschw.  u.  Heimst.  4  805. 
Norddeutsche  Beiträge  z.  Berg-  u.  Hüttenkun- 
de, 4  St.  8®,  Braunschw.  4  806—10.    Entwurf 

e.  Systems  d.  unorganisirt.  Naturkörper,  8*, 
Cassel  1809.  Reise  durch  Skandinavien  in  d. 
J.  1806  u.  1807.  5  Bde.  8*.  Götting.  1811—18. 
Primae  lineae  Technotogiae  generalis,  4^  Ib. 
1811.  Handb.  d.  Mineralogie,  S  Bde.  8*,  Ib. 
1818  ().  Aufl.  1888— 47).  Untersuchungen  über 
d.  Formen  d.  leblosen  Natur,  4*,  Ib.  1821. 
Umrisse  nach  d.  Natur,  8®,  Ib  1831.  Über  d. 
gegenwärt.  Zustand  u.  d.  Wichtigk.  d.  ban- 
növr.  Harzes,  8^  Ib.  1833.  —  Gab  heraus: 
Studien  des  (von  ihm  1821  gegründeten)  Göt- 
ting. Vereins  bergmännisch.  Freunde  [Darin 
von  ihm  z.  B. :  Übersicht  d.  jüngeren  Flötzge- 
bilde  im  Flussgebiet  d.  Weser,  1824].  —  De 
relatione  inier  corporum  natural,  anorganicor. 
indoles  chemicas  atque  externas  (Comm.  Soc. 
Gott.  rec.  II,  1811—13).  Observatt.  de  pyrite 
gilvo  (Ib.  III,  1814—15).  De  arte  ferri  confl- 
ciendi  veterum,  inprimis  Graecorum  atque 
Romanorum  (Ib.  IV,  1816 — 18).  Specimencry- 
stallographiae  metallurgicae  (Ib.  id.).  De  Apen- 
ninorum  constitutione  geognostica  (Ib.  V,  1619 
— 22).  De  rei  agrariae  et  salutariae  funda- 
mento  geologico  (ib.  id.) .  De  confectione  vaso- 
rum  fictilium,  quae  vulgo  Etrusca  appellantur 
(Ib.  id.).  De  online  saxorum,  per  Germaniae 
«eptemtriooalis  regiones  arenosas  dispersorum 
(Ib.  VII.  1828—32).  De  Hispaniae  constitu- 
tione geognostica  (Ib.  id.).  De  romanorum  mo- 
lis  frumentariis  (Ib.  id.).  De  usu  experientia- 
rum  metallurgicarum  ad  disqoisitiones  geolo- 
gica.s  adjuvaodas  (Ib.  VIII,  1832—37).  Ueber 
d.  Gebirgssystem  d.  Sierra  Nevada  (Abhandl. 
Gesellsch.  d  Wiss.  z.  Gott,  i,  1838—41).  Über 
d.  Bildung  .  Harzes  (Ib  id.).  Geolog.  Be- 
merkk.  über  d.  Gegend  von  Baden-Baden  (II, 
1842—44).  Bemerkk.  über  d.  Gyps  u.  Kar- 
stenit  ^III,  1845—47).  Beiträge  z.  metallurg. 
Krystallkunde  (Ib.  IV,  1848—50  u.  V,  1851  — 
52).   über  die  durch  Molecularbewegungen  in 


starr,  leblos.  Körpern  bewirkt.  Fonnveran^r. 
2  Abb.  (Ib.  VI,  1853-55  u.  VII.  I85«-S7  . 
—  Über  d.  blättr.  Elsenblau  von  Boden  mau 
(Denkschr.  Münchn.  Acad.  VI,  4816—17).  — 
Ueber  einige  Gebt rgs Verhältnisse  in  Norwegca 
u.  Schweden  (Mag.  Gesellsch.  Dsturf.  Fr  ia 
Berlin,  II,  1808).  Mineralog.  Bemerkk.  üb.  d. 
Gegend  v.  Aachen  (Ib.  id.).  Über  Skapolith  q. 
Wernerit  (Ib.  lil.  4809).  Über  StfX)ntiaiiit  ^Ib 
IV,  1810).  -  Der  Tieder  Hügel  usw.  (Ado. 
Wetterau.  Gesellsch.  II,  1 81 4 ) .  ~  Det  vid  Kop- 
parverket  Rothenburg  a.  d.  Saale  bmkliin  ütt 
att  tillverka  Kopparvitriol  (Vet.  Acad.  Baodl 
1816).  —  Verhaodl.  over  den  oorsproogdcr 
Graniet  en  andere  primitive  Rotsblokkeo,  dtt 
over  de  vlakten  der  Nederlanden  eo  vaa  bei 
noordelijk  Duitschland  versproid  Itggeo  Ter- 
bandl.  Maatscb.  te  Haarlem,  XIX,  «8S4.  — 
Preisschhfl) .  —  Ober  d.  Coelestin  vom  Siietc. 
(Gölt.  gelehrt.  Anzeig.  1814).   Über  d.  Enk- 
benschen  Aärolilhen  (Ib.  4812).  Über  d.  Krj- 
stallisat.  d.  Harzer  Bleivitriols  (Ib.  id.).  Beitr 
z.  Kenntn.  d.  Arragonits  (Ib.  4845).    übard 
Benutz,  metallurg.  Erfahr,  bei  geolog.   For- 
schungen (Ib.  4816).   Überd.  KieeeUpatb  loa 
CbesterQeld  in  Massachusetts  (Ib.  484  7].  tbcr 
d.  Zustand  d.  zu  Herculanom  gefood.  Papy- 
rus-Rollen (Ib.  4  849).   Über  d.  Steiosalzlaiier 
d.  Neckargegenden  (Ib.  4  823).  Überd.  Kobail- 
selenblei  V.  Clausthal  (mit  Stroaeyer,  Ib.  4  825 
über  d.  Datolith  v.  Andreasberg  (mit  Deo:- 
selb.,  Ib.  4828).    Über  d.  KrokydoHth   'ir«t 
Demselb.,  Ib.  4884).   Über  d.  Grobkalk  for- 
met, im  nördl.  Deutschi.  (lb.488S).  Über  An- 
timonnickel  (mil  StroBeTer,  Ib.  id.).  Über  ^üt 
neue  Alaunart  u.  e.  Bittersalz  aus  Sbdafr.U 
(mit Demselb.,  Ib. id.).  überd.  elekir.  Le*l- 
vermögen,  mltHeaxiei  (Ib.  4  838).  Überd  L«- 
pidomelan  (Ib.  4840).    über  d.  Aolbo«idcn: 
etc.,  mit  Wöhler  (Ib.  1844).   Über  d.  Gebiri^ 
von  Jaen  (Ib.  4  842).  Überd.  KrysUllisat.  eic 
d.  Zinkoxyds  (Ib.  1849).   Über  d.  Anlaafeo  d 
Mineralkörper  (Ib.  id.).   Über  d.  AufBnd.  ^^^ 
Quecksilber  in  d.  Lüneburger  Haide  (Ib.  ISS« 
Ueber  d.  Granit  d.  Harzes  (Ib.  id.).  Vorkoova 
von  Dolomit  bei  Gdttingeo  (Ib.  id.).    Fseoito- 
morph.  Bild.  d.  Brauneisensteins  (Ib.  id.     tbcr 
d.  Umändr.  d.  Glases  (Ib.  4856).  Ober  Ck«to- 
pbyllit-  u.  Chytostilbit-Scblacke  (Ib.  id.. .  Voci 
viele  anderweite  Notizen  daselbst.  —  Cber  4 
Polarität  d.  Harzer  Granitfelsen  (Cnll«  chmm. 
Annal.  4803).  —  Über  d.  Kreuzsieio  (VeWr  m 
Mobr,  Archiv  f.  systemat.  Naturkuode,  1, 4  »«4 
Über    Harzer  Brauoeiseosteioena     Ib.    id 
Ideen  über  Classificat.  a.  Beschratb.  d.  Mite- 
ralkörper  (Weber  u.  Mohr ,  Beitrkga 
mat.  Naturk.  1. 4805).  Über  Datolitb, 
lit,  Gadolinit.  Tantalit,  YttroUnUUt,  Äatki 
konitetc.  (Ib.  II,  1810).  —  Beschreib,  d.  T»- 
bergs  (Leonhard's  Taschenb.  484  4).    Cber  t 
Untersuch,  d.  Fossllieo  vor  d.  LöUir<»br  U 
4  813).   Über  d.  KrysUllisat.  d.  Blagnetkicw^ 
(Ib.  1814).   Über  eine  neue  KrysUll.  d.  Brc*- 
cits  (Ib.  4822).  Ober  d.  Hyalosideril  v.  sn? 
Verhältn.  zum  Peridotusw.  Jb.  4824  .  ^  1>«t 
Kupferglimmer  (Schwein«  Joorn.  XIX«  l^i* 
—  Ueber  das  Eisenoxydhydrat  (QCIk  Aaae- 
XXXVIII.  184  4).  Über  d.  AJIophaa 


1037 


Haasser 


Haüy. 


1038 


kupforgtaoz  (Ib.  LIV,  184  6).  —  Über  d.  Bou- 
langerit  (Pogg.  Ana.  XLVI.  4  839).  Untersuch, 
d.  Scbilfiglaserzes  (mit  Wöhler,  Ib.  id).  Über 
einige  am  Eisen,  bei  Versuchen  über  seine 
Elasticltüt  beobacbt.  Erscheinungen  (Ib.  LI, 
4840).  Über  Weibjre'a  Astheriasii  (Ib.  LXXXI, 
4  860).  Krystallisalioossyst.  d.  Karsten its  usw. 
(Ib.  LXXXIII,  4  854).  —  Fernere  Aufsätze  im 
Brauoschweig.  Magazin ;  Hannövr.  Magazin ; 
Gdtting.  Wochenblatt;  ÜUger's  Magaz.  f.  In- 
sectenkunde;  HolBnuum'aHercynisch.  Archiv; 
▼.  Xoll'a  Zeitschr.  f.  Berg-  u.  Hüttenkunde; 
▼•  MoU'a  Ephemeriden  ;  Syedeoiljemaoch  Lid- 
b«ek  Sam Ungar  i  Bergsvetenskapen ;  Götting. 
nea.  Taschenbuch,  usw. 

HaiUfer,  Matthias,  Freiherr  von. 
—  Oesterr.  Officier,  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Ingenieurscbule  zu  Wien,  4  803  als 
Oberst  pensionirt  (ON), 

geb.   4  714,  Febr.   2,  Waigheim,* 

gest.  484  6,  März  20,  Wien. 
Analyt.  Abhandlung  d.  Anfangsgründe  d.  Ma- 
thematik, S  Bde.  8*,  Wien  4  778  (Emendirt  von 
KlagerT.Tesohenbvrg,  8Bde.  8®,  Ib.  4846—23). 
*  Bei  VUIiDren,  Schwaben. 

Haqgjimann ,  Johann  Michel. — 
Färbereibesitzer,  erst  zu  Ronen  (4  777), 
dann  zu  Logelbach  bei  Colmar.  In  den  letz- 
ten Jahren  Privatmann  zu  Slrassburg  (BS) 
(BN)  (HFP)  (BG), 

geb.  4  749,  Febr.  4,  Colmar, 
gest.  4  824,  Dec.  4  6,  Strassburg. 
Sur  une  production  artificielle  de  Talcali  vola- 
til  (Journ.  phys.  XXX,  4  787).  Sur  l'indigo  et 
ses  dissolvans  (Ib.  XXXII,  4  788).  Essai  sur 
la  teinture,  par  les  dissolutions  d'ätain  et  les 
oxides  color^s  de  mötal  (Ib.  XLVIII,  4  799). 
Observations  sur  la  teinture  de  mars  alcalinc 
de  StaU  (Ib.  id.).  Quelques  räflexions  sur  les 
prussiates  (Ib.  XLIX,  4  799).  Sur  le  garan^age 
suivls  d'un  procöd^  simple  pour  oblentr  de 
la  plus  grande  beaut^  et  soliditö  le  rouge  du 
Levant  ou  d'Andrinople  (Ann.  chim.  XLI,  4  803 ; 
XLVIII,  4  808).  Lettres  ä  BerthoUet  sur  divers 
objets  de  chimie  (Ib.  LVI,  4  805  et  LVIII,  4  806). 
Sur  le  pourpre  violet  et  les  diff^rentes  nuances 
qu'on  peut  en  faire  däriver  (Ib.  LX,  4  806). 
Proc^d^  simplifiö  pour  la  teinture  du  rouge 
dit  d'Andrinople,  par  la  voie  de  ranimalisatfon 
etc.  (Ib.  LXXVI,  4  84  0).  Sur  Tapplication  des 
couleurs  min^rales  aux  Stoffes  (Ann.  chim. 
phys.  XV,  4820). 

BamtefeniUe ,  Jean  de.  -—  Abb^. 
Sohn  eines  Bäckers  in  Orleans.  PensionSr 
der  nach  Orleans  verwiesenen  Herzogin  v. 
Bouillon,  milderer  auch  Reisen  nach 
Ilalien  machte.  Mitgl.  d.  Acad.  zu  Bordeaux 
(B)  (BN)  (BG), 

geb.   4  647,  MSrz  20,  Orleans, 

gest.  4  724,  Oct.  4  8,  Orleans. 
Expitcation  de  Teffet  des  trompettes  parlantes, 
4'',  Paria  4673.   Factum  contre  Mr.  Engrgeaa 


toucbant  les  pendules  de  poche,  4",  Ib.  4675. 
Pendule  perp(^tuelle,  avec  un  muyen  d'^lever 
l'eau  par  la  poudre  ä  canon,  4",  Ib.  4  678.  De- 
Script,  d'une  nouv.  lunette  et  d'un  niveau  tr^- 
sensible,  4°,  Ib.  4679.  Lart  de  respirer  sous 
l'eau  et  le  moyen  d'entretenir  la  flamme  en- 
fermöedansun  petitlieu  etc.,  Ib.  4 680  et  4 692. 
R^flexions  sur  quelques  machines  ä  clever  les 
eaux,  4",  Ib.  4  682.  Invention  pour  se  servir 
des  longues  lunettes  sans  tuyaux,  4*^,  Ib.  4683. 
Nouv.  moyen  de  trouver  la  d^clinaison  de  l'ai- 
guille  aimantöe  avec  une  grande  pr^cision,  4°, 
Ib.  4683.  Avis  aux  horlogers,  40,  Ib.  4692.  Re- 
cueil  des  ouvrages  de  Mr.  Hantefenille,  4°,  Ib. 
4  692.  Sentiment  sur  le  dilferend  de  P.  Kaie- 
branobe  et  Mr.  Begif,  toucbant  l'apparence  de 
la  lune  vue  ä  Tborizon,  Ib.  4  694.  Moyen  de 
diminuer  la  longuer  des  lunettes  d'approcbe, 
4",  4  697.  Macbineloxodromiqueetc,  4<>,  4  704. 
Balance  magn^tique,  avec  des  r^flexions  sur 
une  balance  inventäe  par  Mr.  Perraidt  etc.,  4«, 
4  702.  Lettre  ä  Mr.  Bonrdelot,  sur  le  moyen  de 
perrectionner  le  sens  de  Touie,  4",  4  702.  Mi- 
croscope  micromötrique,  gnomon  horizontal, 
et  Instrument  pour  prendre  les  bauteurs  des 
aslres  jusques  aux  lierces,  avec  un  moyen  de 
prevoir  les  tremblements  de  terre,  4**,  4  703. 
Probl^mes  de  goomomiques  ä  rösoudre,  4°, 
4  704.  Explicat.  de  la  figurepour  remoater  les 
bateaux  contre  le  courantdes  rivi^res  rapides, 
4°,  4704.  Placet  au  roi,  sur  les  rames,  fol., 
4  705.  Placet  au  roi,  sur  les  longitudes,  fol., 
4  709.  Figure  des  objectifs  poly^dres  et  spb6- 
riques  h  plusieurs  centres,  4  744.  Machine  ar- 
pentante,  4°,  4  742.  Perfection  des  Instruments 
de  mer,  4°,  4  746.  Inventions  nouvelles,  4®, 
4  747.  Diss.^sur  la  cause  de  Techo  (gekrönt  von 
d.  Acad.  zu  Bordeaux),  S**,  4  74  8.  Deux  pro* 
bl^mes  d'horlogerie  propos^s  ä  resoudre,  4*",' 
4  74  8.  Nouv.  Systeme  du  flux  et  du  reflux  de 
la  mer,  4«,  4749.  Lettre  sur  le  secretdes  lon- 
gitudes, 4  749.  Machine  parallactique,  4720. 
Moyen  de  faire  des  exp^riences  sensibles  qui 
prouventlemouvement  de  la  terre,  4  724.  Con- 
structions  de  trois  montres  portatives  etc.,  4**, 
4  722.  Brobl^me  d'acoustique,  curieux  et  in- 
teressant, 8"*,  Par.  4  788  (posth.). 

Haflyi  Rene  Just.  —  Abbe.  Ober 
20  Jahre  Lehrer  am  Collie  des  Cardinais 
Le  meine,  dann  4793  Mitgl.  d.  Comission 
für  Maasse  u.  Gewichte,  4  794  Conservator 
d.  Gabinet  des  mines,  4  795  Lehrer  d.  Phy- 
sik an  d.  Normaischuie  und  endlich  4  802 
Prof.  d.  Mineralogie  am  Museum  d'Histoire 
naturelle,  sowie  an  d.  Faculte  des  sciences. 
Honorar-Canonicus  an  Nötre-Dame.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  u.  des  späteren  Instituts 
(BC)  (BS)  (BN)  (DC)  (BG)  (Cuvier,  tloges), 

geb.  4  743,  Febr.  28,  St.-Josl, Döp.  Oise,* 

gest.  4 822, Juni     3, Paris.** 
Essai  d'une  th^orie  sur  la  structure  des  cri- 
stauxetc,  8^  Paris  4  784.  Exposition  raison- 
näe  de  la  thöorie  de  r^Iectricitö  et  du  magn^- 
tisme  d'aprte  lea  principes  d'Aepiniis,  8^  Ib. 


1039 


HaiLy. 


1040 


4  787.  Exposition  abregne  de  ia  tböorie  de  la 
stracture  des  crtstaux,  8<*,  Ib.  4  793.  De  1« 
siructure  consid^r^e  comme  caract^re  distin- 
ctif  des  min^raux,  S«,  Ib.  4  798.  Instructions 
sur  les  mösures  dödutles  de  la  grandeur  de  la 
terre  et  sur  les  caiculs  relatifs  ^  leur  division 
d^cimale,  8<>,  Ib.  4  794.  Traitö  de  minöralogie, 
4  vol.  8°  et  atlas  4",  Ib.  4 804 ,  8«"'  6dit.  (posth.), 
4882—23.  Trait^  ölämenl.  de  phvsique,  iyol. 
4««,  Ib.  4804,  3«»«edit.  2  vol.  8»,  Ib.  4  824.  Ta- 
bleau  comparatif  des  rösultats  de  la  cristallo- 
graphie  et  de  Tanalyse  chimique  relativement 
ä  la  Classification  des  roinöraux,  8<*,  Ib.  4  809. 
Traitä  des  caracl^res  physiques  des  pierres 
pr^cieuses  etc. ,  8°,  Ib.  4  84  7.  Traitö  de  cri- 
stallographieetc,  2  vol.  8'> et  atlas  4°,  Ib.  4822. 
~  Obs.  sur  les  schörl  (lläm.  Par.  4  784).  Sur 
la  structure  des  cristaux  de  feldspath  (Ib.  4  785). 
Sur  la  structure  de  diverses  cristaux  m^talli- 
ques  (Ib.  id.).  Sur  la  structure  du  cristal  de 
röche  (Ib.  4786).  Sur  la  structure  des  cristaux 
de  schörl  (Ib.  4  787).  Mdm.  oü  Ton  expose  uoe 
m^thode  analytiqae  pour  r^soudre  les  pro- 
bl^mes  relatifs  ä  la  structure  des  cristaux  (Ib. 
4788).  Sur  la  double  röfraction  du  spath  d'is- 
lande  (Ib.  id.).  Sur  la  maniere  de  ramener  ä 
la  thöorie  du  parallälipip^de  celle  de  toutes  les 
autres  formes  primitives  des  cristaux  (Ib.  4  789). 
Sur  les  cristaux  appell^s  commun^ment  pierre 
de  croix  (Ib.  4  790).  —  Sur  la  structure  des 
cristaux  de  grenat  (Journ.  phys.  XIX,  4  782). 
Sur  la  structure  des  spath  calcaires  (Ib.  XX, 
4782).  Sur  le  spath  adamqntin  (Ib.  XXX, 
4  787).  De  r^leclricit^  du  spath  boracique  (Ib. 
XXXVllI,  4794).  Sur  les  aimants  uatarel8(lb. 
XLV,  4  794).  Sur  l'alumine  Ouatöe  (Ib.  XLIX, 
4  799).  —  Sur  le  schörl  rouge  de  Bretagne 
(Journ.  Min.  II,  4  795).  Sur  une  esp^ce  de  lol 
particuli^re  ä  laquelle  est  souroise  la  structure 
de  certains  cristaux  etc.  (Ib.  III,  4  798).  Sur 
leszdolitbes  (Ib.  id.).  Sur  r^läctricitö  de  Va- 
patite  (Ib.  id.).  Sur  la  cristal lisation  du  titane 
(Ib.  Id.).  Sur  le  wolfram  de  France  (Ib.  IV, 
4796).  Sur  la  cristallisaüon  de  l'^möraude  (Ib. 
id.).  Descript.  de  la  cymophane  (Ib.id.).  Sur 
les  Services  rendues  h  la  science  min.  de  Bomi 
de  llile  (Ib.  id.).  Observations  sur  le  chap.  L 
de  la  Geographie  phys.  de  Bergman  (Ib.  id.). 
Expose  d'une  tnethode  simple  et  facile  pour 
reprösenter  les  formes  crystall.  par  des  signes 
tr^s-abrög^s  (Ib.  id.).  Sur  1«  forme  des  sta- 
lactites  (Ib.  id.).  Sur  les  pierres  appell^es 
jusqu'ici  hyacinthe  et  Jargon  de  Ceylan  (Ib. 
V,  4  797).  Sur  une  röclamation  de  Mr.  Caraa- 
geot  (Ib.  id.).  Sur  la  structure  des  cristaux 
de  leucite  (Ib.  id.).  Distribution  et  nomencia- 
ture  des  substances  dont  l'etude  est  du  ressort 
de  la  geologie  (Ib.  VI,  4  797).  Sur  la  pierre  de 
Vulpino  (Ib.  id.).  Descript.  d'une  nouv.  Va- 
riete de  cbaux  phosphatee  (Ib.  XII,  4  802) .  Sur 
le  cuivre  arseniate  (Ib.  XIU,  4803).  Descript. 
d'une  nouv.  variete  de  chaux  carbpnatee  (Ib. 
XVIII,  4805).  Sur  la  datolithe  (Ib.  XIX,  4  806). 
Sur  la  zoysite  (Ib.  id.).  Sur  la  reunion  de  la 
pycnite  avec  la  topase  (Ib.  XXIII,  4808).  De- 
script. de  plasieura  nouv.  varietes  de  chaux 
carbonatee  (Ib.  id.).  Sur  Tanalogie  du  diop- 
side  avec  le  pyroxine  (Ib.  id.).   Sur  l'arrago- 


nite  (Ib.  id.  et  XXV.  4809).   Descript.  de  la- 
popbyllite  (Ib.  XXIII,  4  808).    Sur  les  löriMs 
cristall.  du  fer  arsenical  (Ib.  XXIV,  4808).  Sur 
une  nouv.  forme  crystall.  du  bismuth  (Ib.  id   . 
Sur  la  theorie  d'une  nouv.  esp^e  de  decrois- 
sement  intermediaire,  relative  k  la  stmctore 
des  cristaux  qui  derivent  du  rhomboide  etc 
(Ib.  XXV,  4  809).  Sur  le  minerai  que  MM.  War- 
ner  et  Karsten  ont  appelle  Blättriger  Augit  'Ib. 
XXVI,  4  809).   Sur  Teiectrictte  des  min^nni 
(Ib.  XXVII.  4840).    Sur  l'arsenic  satfore    Ib 
XXX,  484  2).   Sur  les  cymophanes  des  Etat»- 
Unis  (Ib.  id.).   Sor  la  simplicite  des  lois  aui- 
quelles  est  soumise  la  structure  des  cristaai 
(Ib.  XXXt,  4842).   Sur  des  cristaux  «pig^ne» 
de  fer  oxide  de  la  Sarre  (Ib.  XXXIII,  4  $41 
Sur  les  cristaux  de  pyrox^ne  des  enviroos  de 
New- York  (Ib.  id.).  Sur  une  lol  de  crystalli- 
sation  appeiee  loi  de  la  symetrie  (Ib.  XXXMI 
et  XXXVIII,  484  6).  Sur  les  turmalines  el  par- 
ticuUerement  sur  celles  qui  se  trouveol  den» 
les  Etats-Unis  (Ib.  XXXVII,  4  84  5).   Descripl 
d'une  nouv.  variete  d'amphibole  (Ib.  id.  .  Sur 
la  vertu  eiectrique  de  quelques  mlneraux   Ib 
XXXVIII,  4845).  —  Sur  la  structure  des  cri- 
staux appeles  zeolithes  et  sur  les  propriHM 
eiectriques  de  quelques-uns  (Mem.  riastit  I 
4  798).  —  Sur  le  cuivre  arseniate  (Ana.  Um 
Hist.  nat.  1,  4802).   Sur  de  nouv.  vari^U«  de 
chaux  carbonatee  etc.  (Ib.id.).  Sur  la  pr^teo- 
due  zeolitbe  rayonne  du  Duche  de  Deai^-Pont« 
(Ib.  id.).  Sur  Tindicolite  de  Mr.  4'Aa4n4A  üb 
id.).  Sur  les  topazes  du  Bresil  (Ib.  Id.}.    Snr 
deux  nouv.  varietes  de  fer  sulfnre  (Ib.  id 
Sur  la  subslance  minerale  appele«  Labradon- 
sche  Hornblende  (Ib.  II.  4808).  Sur  uoe  ooc% 
variete  de  quartz  (Ib.  id.).  Sur  des  cristaai 
qui  renferment  la  chaux  carbonatee  anie  a«. 
fer  Sans  nianganese  (Ib.  id.).    Sur  la  toonsa- 
line  de  Siberie  (Ib.  III.  4804).  Sur  l>leclrtc-i^ 
des  substances  metalliques  (Ib.  id.).    Sar  W 
analyses  du  Chromate  de  fer  et  de  la   vanru 
d'epidote  appeiee  zoysit  (Ib.  IX,  4  807;.    N«i 
einige  Aufsätze  daselbst,  die  auch  im  Joorr 
d.  Min.  stehen.  —  Sur  une  substauce  misrrak 
k  laquelle  on  a  donne  le  nom  de  fassait  U^n^ 
Mus.  Hist.  nat.  III,  4  84  7).  Sur  la  vertu 
tique  consideree  comme  moyen  de 
tre  la  presence  du  fer  dans  les  minermni   Ib 
'id.).  Sur  relectricite  produite  dans  les  miar- 
raux  ä  Taide  de  la  pression  (Ib.  id.).   Cooip*- 
raison  des  formes  cristall  Ines  de  la  stmnliaac 
carbonatee  avec  celle  de  rarragoatte   Ib  mi 
Sur  l'usage  des  caracteres  physiques  de»  a.r- 
neraux,  pour  la  distlnction  des  pterrea  pn- 
cieuses  qui  ontete  taillees  (Ib.  id.. .  Sur  les  »*- 
rondisseroents  qn'ont  subis  les  foraat  dks 
grand  nombre  de  cristaux  par  des  caaaca  k- 
cidentelles  (Ib.  IV,  4848^;.   Sur  la  crislft's»*- 
tion  etc.  de  Teuclase  etc.  (Ib,  V,  481»;    2m: 
les  cristaux  de  made  (Ib.  VI.  489f     —  >a- 
la  mesure  des  angles  des  cristaux  (Ana  I8*< 
Ser.  I,  T.  III.  4848).   Sur  le  pymxtee  aaa- 
iogique  (Ib.  IV,  4849).   Surla  coodradüe  U 
VI,  4824).    Sur  la  structure  des  cristaai  «' 
roercure    sulfure  ^Ann.    cbioa.    phys     \lll 
4  84  8).  Sur  relectricite  des  mineranx  :lb  »tf 
^  H.  war  auch  Mitarbeiter  an  d.  E«c?cv 


1041 


Hawksbee 


Hebenstreit. 


1042 


p^ie  m^thodique  u.  d.  Dictioonaire  d'hist. 
naturelle. 


"  Wo  Min  Vater  Weber  war. 
**  rett  Juni  1  ((7(7. 182^. 


^iirksbee  (Haaksbee),  Francis.  — ; 
Bekleidete  die  Stelle  des  »Gurator  of  Expe- 
riments« bei  d.  Roy.  Society  und  war  auch 
seit  1705  Mitgl.  dieser  Gesellschaft.  Sonst 
über  sein  Leben  nichts  bekannt  (Abr.  \), 

geb.  .  .  .,  gest.  1713  etwa,  .  .  . 
Physlco-roechanical  experiments  on  varioas 
subjects  touching  light  and  electrtcity  etc.,  4°, 
Load.  4  709.  Proposal  for  a  course  of  cbemical 
eiperinoents  (postb.),  4^  Ib.  1731.  An  essay 
for  introducing  a  portable  laboratory  (posth.), 
8"*»  Ib.  1781.  —  An  experiment,  to  sbow  the 
cause  of  the  descent  of  tbe  mercury  in  the  ba- 
rometer  in  a  storm  (Phil.  Tr.  1704).  On  firing 
ganpowder  on  a  red-hot  iron  in  a  vacoo  (Ib. 
4  705).  On  the  productioa  and  propagation  of 
iight  from  the  phosphorus  in  vacuo  (Ib.  id.). 
Co  tbe  propagation  of  sound  In  Condensed  air 
f|b.  id).  On  the  diminution  of  sound  in  rare- 
fied  air  (Ib.  id.).  Some  experiments  on  the 
mercarial  phosphorus  (Ib.  id.).  Exprm.  on  the 
attrition  of  bodies  In  vacuo  (Ib.  id.).  Produc- 
tioa of  a  considerable  light  on  a  slight  attrition 
of  the  hands  on  a  glass  globe  exhausted  of  its 
atr  (Ib.  1706,  1708  et  1709).  Extraordinary 
eiectricity  of  glass  produclble  by  a  smart  at- 
trition (Ib.  1706  et  1707).  Some  exprm.  sbow- 
log  eiectricity  and  light  produclble  on  the  at- 
trition of  several  bodies  (Ib.  1708).  On  the 
weigbt  of  common  water  under  different  cir- 
rumstances  (Ib.  1 709).  On  the  seeming  sponta* 
neoas  ascent  of  water  (Ib.  id.).  On  the  freezing 
of  common  water,  and  water  freed  of  air  (Ib. 
id.).  Ad  exprm.  showing  that  aotual  sound 
canoot  be  transmitted  through  a  vacuum  (Ib. 
id .) .  On  the  propagation  of  sound  through  wa- 
ler (ib.  id.).  Bxprm.  conceming  the  time  re- 
quired  in  the  descent  of  several  bodies  in  com- 
nr>on  air  from  a  certain  belgbt  (Ib.  1710).  On 
the  elTects  of  air  passed  through  red-hot  me- 
tais  (Ib.  id.).  Apparatus  for  making  experi- 
inent«  oo  tbe  refractions  of  fluids  (Ib.  id.). 
Eipnn.  conceming  two  liciuors  which,  when 
mixed  together,  possess  less  space,  than  when 
separate  (Ib.  1711).  Exprm.  to  produce  light 
through  a  metallic  body,  under  the  circum- 
•tances  of  a  vacuum  and  attrition  (Ib.  Id.).  On 
flsbes  kept  In  water  under  different  clrcum- 
%imnee§  (Ib.  171t).  On  tbe  power  of  the  load- 
tiooe  at  different  distances  (Ib.  id.).  On  spe- 
cific gravitles  of  several  metals  (Ib.  id.).  On 
tbe  ascent  of  water  between  two  glass  planes 
(Ib.  171t  eil  71 S).  On  the  ascent  of  spirit  of 
Tioe  between  two  glass  planes  (Ib.  1 7 1 8) .  ~  Im 
Ganzen  48  Anlslltze. 


;,  C  h  a  r  1  e  s.  —  Viele  Jahre  Sub- 
govemor  d.  engl.-afrikan.  Compagnie  bis 
zu  deren  Aoflösung  im  J.  175t,  dann  erst 
ZQ  Down  in  Kent,  darauf  in  London  wohn- 
haft fAJ  (BD), 

P«ff«Bd«rrr,  HandwOrtcrkiicb. 


geb.    1678, 

gest.  1760,  Dec.  4  8,  London. 
Treatise  on  fluxions  or  An  introduction  to  ma- 
thennaltcal  philosophy.  fol.,  Lond.  1704.  Anew 
and  easy  method  of  finding  out  the  longitude 
from  observing  the  altltudes  of  celestial  bodies, 
4°,  Ib.  1710.  The  moon,  a  philosophical  dia- 
logue  (lending  to  show,  that  tbe  moon  is  not 
an  opaque  body,  but  has  native  light  of  her 
own),  8«,  Ib.  1723.  —Theologisches. 

Haywood|  James.  —  Lehrer  der 
Chemie  am  Wesleyan  College  zu  Sheffield 
(G.iUiJ, 

geb. . . .,  gest.  1 851,  März  1 0,  Sheffield.^ 
A.  a.  0.  keine  Schriften  angegeben. 

*  In  Folge  eine»  Terunglttcklen  Venucb«. 

HeamOi  Samuel.  —  Midshipman  in 
d.  britt.  Kriegsflotte;  später  Beamter  im 
Dienst  der  Hudsonsbay-Compagnie  (BD), 

geb.  1745, London, 

gest.  1791,  Nov.  .., 

A  Journal  from  the  Prince  of  Wales' Fort  in 
Hudson's  Bay,  to  the  Northern  Ocean  ;  under- 
taken  by  order  of  the  Hudson's  Bay  Company, 
for  the  discovery  of  copper  roines,  a  North- 
West  passage  etc.  in  the  years  1769— 7t,  4% 
Lond.  1795.  —  E.  ist  Entdecker  d.  Copper- 
mine River. 

Hoathooto,  Ralph.  —  Pfarrer  an 
mehren  Orten  Englands,  von  1753 — 1785 
in  London,  zuletzt  Präbendar  u.  General- 
Vicar  der  Kirche  von  Southwell  (BD), 

geb.  1721,  Dec.  1 6,  Barrow-upon-Soar, 

Leicestershire, 

gest.  1795,  Mai  28,  Southwell. 
Historie  astronomiae  sive  de  ortu  et  progressu 
astronomiae,  8®,  (^mbr.  1 746  —  Theologisches. 

Hebenslreiti  Pantaleon.  —  Erst 
Tanzmeister  in  Leipzig,  dann  Musikus; 
nachdem  er  mehre  Kunstreisen  gemacht 
(1705—6  am  Hofe  Ludwigs  XIV.  in  Paris 
gespielt),  Kapellmeister  in  Eisenach  u.  dar- 
auf Kammermusikus  in  Dresden  (EG), 

geb.   1660,  .  .  .  Eisleben, 

gest.  1735  etwa, 

Erfinder  des  Pantaleon,  eines  Hackbretts  mit 
Darm-  und  Metallsaiten. 

Hebea0lreit|  Jobann  Friedrich. 
—  Superintendent  zu  Buttstädt  in  Thürin- 
gen (A), 

geb 

gest.  zwischen  1760  u.  1770,  .  .  . 
Speculorum  ustorium,  von  Brennspiegeln,  bre- 
vis  Idea,  Lips.  17t7. 

Hebenfllreit I  Johann  Ernst.  — 
Dr.  Med.,  Prof.  ord.  d.  Mcdiciii  an  d.  Univ. 
zu  Leipzig  seit  1730.  Machte  von  1730 — 

66 


1043 


Hebenstreit 


Hee. 


1044 


4733  auf  Befehl  d.  Kurfürsten  Friedrich 
August  II.  eine  wissenschaftl.  Reise  nach 
liordafhkskfAJ  (MJ, 

geb.  4  703,  Jan.  4  5,  Neustadt  a.  d.  0., 
gest.  4  757,  Dec.  5,  Leipzig. 
Dtss.  de  viribus  minerarum  et  mineraliuro  me- 
dicatnentosis,  4^  LIps.  4  730.  Aetiologia  che- 
inica,  VII  DLsputatt.  4»,  Ib.  1756.  Bericht  von 
seiner  im  J.  4732  nach  Algier,  Tunis  u.  Tri- 
polis angestellt.  Reise  (Job.  BamoaUi,  Samml. 
kurz.  Reisebeschreibb.  Bd.  IX— XII).  —  Viel 
Mediciniscbes. 

Hebenstrelt,  Ernst  Benjamin 
Gott  lieb.  —  Dr.  Med.,  Prof.  extr.  erst 
d.  allgem.  Medicin  (4  785),  dann  (4  793)  d. 
Anatomie  u.  Chirurgie  an  d.  Univ.  zu  Leip- 

zig  (WSJ  (MAI J, 

geb.   4758,  Febr.  4  0,  Leipzig, 

gest.  4  803,  Dec.  4  2,  Leipzig. 
De  aquae  natura  aörea,  Lips.  4  785.  Vom  ro- 
then  Spiessglase  (Grell,  Neu.  ehem.  Arch.  II, 
4  784).  Beurthell.  d.  neuest.  Versuche  über  d. 
Verwandl.  d.  Wassers  in  Lufl  (Leipziger  Samml. 
z.  Physik  usw.  111,4787).  Von  d.  Verfälsch, 
d.  Weins  (Anzeig.  d.  Leipz.  Okon.  Soc.  4  790). 
—  Übersetzte  d.  Metallurgie  von  Walleriiis,  d. 
Opera  von  Bergman,  sowie  Werke  von  7on- 
Una,  Fonreroy,  ▼an  Hamm  u.  A. 

Heberden,  William.  —  Pract.  Arzt 
erst  in  Cambridge,  dann  (4  748)  in  London. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  seit  4749  (BD)  (Th), 
geb.  474  0,  Aug. . .,  London,  * 
gest.  4  804,  Mai  47,  London. 
On  the  effect  of  lightning  at  South  Weald  in 
Essex  (Phil.  Tr.  4  764).  On  a  Salt  found  on  the 
peak  of  Teneriffe"^*  (Ib.  4  766).  A  table  of  the 
mean  heat  of  every  roonth  for  4  0  years  in  Lon- 
don from  4  763—4  77«  (Ib.  4788).  —  Viel  Me- 
diciniscbes. 

*reb.  1711,  Aug..  {ROM), 

**  genmmelt  von  feinein  Binder,  dem  Dr.  Thomas 
Heberden. 

Heoht,  Daniel  Friedrich.  —  Prof. 

(zweiter  484  6,  erster  4827)  d.  Mathematik 

an  d.  Bergacademie  zu  Freiberg  (M.  \\)  (NJ, 

geb.   4777,  Juli     8,  Sosa,  Erzgebirge, 

gest.  4  833,  MSrz30,  Freiberg. 
Lehrb.  d.  Arithmetik,  Geometr.  u.  Trigono- 
metr.SBde.  8o,Freib.  4  843—4  4.  Erste  Gründe 
d.  mechan.  Wissenschaften,  8^  Ib.  4840.  Ein- 
fache Construction  z.  Bestimm,  d.  Kreuzlinie 
zweier  Gänge  usw.,  Leipa.  48SS.  Lehrb.  d. 
Markscheidekunst,  8^  Freib.  4829.  Über  d. 
Einrichtung  des  Schwungringes  (Oüb.  Ann. 
LXIV,  4820). 

Heek,   F...  Georg.  —  IngeDieur- 

Geograph  in  Leipzig  (G.  4  868^, 

geb.   4  800  etwa, 

gest.  4  857,  Nov.  20,  Leipzig. 
Atlas  g^ographique ,  astronomique  et  histo- 
rique,  servant  ä  riotelligence  de  l'histoire  an- 


cienne,  du  moyen  age  et  moderne,  6ft  BL  fol. 
—  Viele  andere  Karten.   Verferti^er  d.  syste- 
mat.  Bilderatlasses  z.  Conversationsleiicon 
Vieljahr.  Mitarbeiter  an  d.  illastr.  Zeitung. 

Heokeri  Johann. — Patricter.  Wurde 
4  654  Mitgl.  u.  4  664  Senior  d.  Schoppen- 
collegiums  in  Danzig.  Vetter  von  Hevel 
(WdJ  (Or), 

geh Danzig, 

gest.  4  675,  Aug.  27,  Danzig. 
Ephemerides  motuum  coelestiom  ab  IC6€  ad 
4  680,  e\  observationibus  correctis  T^ohesis 
Brahe  et  lo.  Kepler!  hy  pothesibus  phyaicia  elc  . 
40,  Gedani  4662,  Paris  4666.  Supplementam 
ephemeridum,  4»,  Gedani  4670.  Tractatos  de 
Mercurio  in  Sole  viso  etc.,  4»,  Ib.  4672. 

Heeker,  Constantin  GabrieL  — 

Sohn  von  Johann.    Mitgl.  d.  Schöppencol- 

legiums  in  Danzig  seit  4715  (J)  (OrJ, 

geb.   4  670,  Aug.    9,  Danzig, 

gest.  4  724,  Nov.  42,  Danzig. 
Gab  unter  d.  Namen  Apogaeas  u.  UzaaopMiBB 
astronom.  Ephemeriden  heraus.  Slellla  malto- 
nom.  Beobb.  an,  siehe  Miscell.  Berot.  T.  I. 
Mem.  Par.  4  745  u.  Act.  Erudit.  —  Desc*ripCio 
micrometri  Heveliani  (Act.  Erud.  4  706;. 

Heeker,  Peter  Johann.  —  Prot  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Rostock  seil  1 789, 
früher  zu  Bützow  (M.  II  j, 

geb.   4747,  Oct.  18,  Stargard. 

gest.  .  .  .  (lebte  noch  4  82  4). 
Edirte  die  6.  Aufl.  von  G.  0.  Baeeari'a  L«hrb 
d.  Philosoph,  u.  mathemaL  Wisseiischallc«. 
Berlin  4  782.    Schrieb  drei  Progrni.  über  d 
Lehre  von  entgegengesetzten  Grössen. 

Hederioh|  Benjamin.  —  Rector  zu 
Grossenhayn  in  Sachsen  (J), 

geb.   4  676,  Dec.  4  2,  Geithayn  b.  Leip- 
zig» 
gest.  4748,  Juli   4  8,  Grossenhayn. 
Anleitung  zu  d.  vornehmst.  mathemaL  Wi»- 
senschaf&n,  Wittenb.  4728. 

HedrAeuii  Benedict.  —  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Upsala  seit  1 649, 
bereiste  vorher  sechs  Jahre  hindordi  das 
Ausland  (JJ  (G%), 

geb.  4  608  etwa, . .  Westmaoland, 

gest.  4  659,  Jan.  3,  Upsah. 
Nova  et  accurata  astrolablt  geometrid 
ctura,  ubi  gradns  horumque  siogala 
prima,  nee  non  quadrantia  astroDomid 
thalis,  qua  non  solum  prima  aed  et  siogala 
nuta  secunda  distincle  observari  possaal»  8*. 
Lugd.  Bat.  464S  (Darin  der  Veroier 
ben,  obwohl  er  damals  schon  bekasat 

Hee,  Christen.  —  Prof.  d.  Math< 
tik  u.  Philosophie  an  d.  Univ.  tu 
hagen.  Mitgl.  d.  königl.  diu.  GeseUscb.  d 
Wtss.  daselbst  (W)  (NKJ, 


1045 


Heer 


Heilermann. 


1046 


geb.  nn,  Apr.  5,  Thyholm,  Stift  Aal- 
borg, 

gest.  ilS\,  Jan.  12,  Stockholm. 
Gm  konsten  at  leve  under  vandet  (Dansk .  Selsk. 
Skr.  VllI,  1758).  Om  frictionen  (Ib.  IX.  1765). 
Betragtninger  over  frictioDen  in  den  circuläre 
bevflgelse  (Ib.  XI,  1777).  De  pressionibus  pon- 
derum  in  macbiois  motis  (Phil.  Tr.  1755). 

Boeri  Oswald.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  d. 

Naturgeschichte  an  d.  Univ.  zu  Zürich  (Or), 

geb.  4809,  Aug.  31,  Nieder-Utzwyl, 

Gant.  St.  Gallen. 
Mit  Frdbel:  Mittheilungen  aus  d.  Gebiet  d. 
tbeoret.  Erdkunde,  4  Hfte.,  Zürich  ISS^*— 36. 
Mit  Tegel :  Schweizerische  Zeitschr.  f.  Land- 
u.  Gartenbau,  Ib.  seit  4848.  MitBlnmer:  Der 
Canton  Glarus,  historisch,  geographisch,  sta- 
tistisch, St.  Gallen  1846.  —  tJberd.  obersten 
(irenzen  d.  thierisch.  u.  pfltfnzl.  Lebens  in  d. 
."Schweizer  Alpen  (Neujabrsblatt  d.  Zürch.  na- 
tura Gesellsch.  f.  1845).  Abhandll.  in  d.  Denk- 
schrift, d.  Schweiz,  naturf.  Gesellsch.,  in  d. 
Uittheil.  d.  Naturf.  Gesellsch.  in  Zürich,  usw. 

Baori  s.  Vorsselman  de  Heer. 

Baerebordi  Adriaan.  —  Prof.  d. 
Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Leyden  (Pq), 

geb.   um    1614,  Leyden, 

gest.  nach  1 660,  Leyden. 
Philosophia  naturalis,  Lugd.  Batav.  1 665. 


I  Friedrich.  —  Dr.  Phil., 
Prof.  d.  theoret.  u.  techn.  Chemie  (früher 
auch  d.  Physik  u.  Mineralogie)  an  d.  poly- 
techn.  Schule  in  Hannover  seit  ihrer  Grün- 
dung (als  höhere  Gewerbschule)  im  J.  1 83 1 , 
auch  Lehrer  an  d.  Cadetten- Anstalt  da- 
selbst (K), 

geb.»  18 03,  Aug.  1 1,  Hamburg. 
De  acido  byposulphurico  comnnent.,  4",  Gott. 
1886  (Pogg.  Ann.  VII).  Untersuch,  über  d.  Bil- 
dung d.  Klechtenroths  (8ohweigg.  Journ.  LIX, 
1830}.  Beschreibung  eines  Thermostats  (Xrd- 
maaR*s  Journ.  H,  18S8).  Beschreib,  e.  Ofens 
i.  Verkohlen  v.  Braunkohle  u.  Torf  (Ib.  id.). 
Darstell,  v.  Bremergrün  u.  Mineralblau  (Ib.  V, 
I8i9).  t]ber  d.  Oxydat.  d.  Buchdruckerlettern 
asw.  (Ib.  id.).  Analyse  kupfer-  u.  zinkhalt. 
Eisenvitriole  (Ib.  XI,  1831).  Über  d.  sogen, 
engl.  Mastic-Cement  (Ib.  XIII.  188i).  —  Bei- 
sehericbte  über  das  irische  Bleichverfahren, 
über  d.  Ausstellungen  in  Brüssel  (1841),  Lon- 
don (1851)  und  Paris  (1855)  in  d.  Mittheil.  d. 
Gewerbvereins  f.  d.  Königr.  Hannover.  —  Mit 
ii  Technisches  Wörterbuch. 


,  Lothar.  —  Dr.  PhiL,  Che- 
miker in  einer  Fabrik  im  Elsass  u.  darauf 
in  einer  dergl.  zu  Berlin  (DissJ, 
geb.  1829,  Aug.  18,  Bonn. 
De  acido  stibico  ejusque  connubiis  quibusdam, 
BeroUo.  I85S  (Pogg.  Ann.  LXXXVI,  186S). 


Hesge,  Robert.  —  Fellow  d.  Corpus 
Christi  College  in  Oxford  (J), 

geb.  .  .  .,  gest.  1629,  Juni  11,  .  .  . 
De  horologiis.   De  cylindro  in  arcu  vel  qua- 
drangnlo. 

Heldenfeld,  Heinrich.  —  Prof.  d. 
Physik  (1672)  u.  d.  Moral  (1676)  an  d. 
Univ.  zu  Erfurt  (J), 

geb.   1643, Bartharode,  Her- 

zogth.  Lüneburg, 
gest.  1679,  Nov.  6,  Erfurt. 
Animadverslones  analytico-didacticae  in  phy- 
sicas  institutiones  Xippingi. 

Heideprimi  Friedrich.  — Dr.  Phil., 
Chemiker  in  einer  Berliner  Fabrik  (DissJ, 

geb.  1821,  Dec.  5,  Berlin. 
De  nephelini  saxi  prope  Loebaviam  inventi 
natura  chemica,  Berol.  1850.  —  MitH.  Potel- 
ger:  Chem.  Untersuch,  d.  Mineralwass.  von 
Saion,  Cant.  Wallis  (Erdmaan's  Journ.  LVUI, 
1853). 

Heigel,  Paul.  —  Propst  u.  Prof.  d. 

Mathematik  an  d.  Univ*  zu  Helmstädt  (JJ, 
geb.   1640,  MSrz  16,  Nürnberg, 
gest.  1690,  Sept.  18,  HelmstSdt. 

Tract.  de  llluminatione,  Heimst.  1661.   Posi- 

tiones  mathematicae  miscell.,  4*^. 

Heilbrenner,  Johann  Christoph. 
—  Hatte  Theologie  studirt  und  gab  später 
mathemat.  Unterricht  in  Leipzig  (A)  (WU), 

geb.   1706, Ulm, 

gest.  1747  etwa,  .  .  .  Leipzig. 
Versuch  einer  Geschichte  der  Mathematik  u. 
Arithmetik,  8",  Fraokf.  1789.  Specimen  histo- 
riae  at^ris,  4^  Lips.  1740.  Historia  Matheseos 
universae,  a  mundo  condito  ad  saeculum  post 
Chr.  nat.  XVI.  Accedit  recensio  elementorum 
compendiorum  et  operum  mathematicorura 
atque  Hist.  Aritbmetices  ad  nostra  teropora, 
1  vol.  4^  Ib.  1742.  Geometrische  Problemata 
mit  ihren  Auflösungen,  4*",  Ib.  1745. 

Hellorauum,  Jobann  Bernhard 
Hermann.  —  Dr.  Phil.,  Dirigent  d.  Pro- 
vinzial-GewerbscbulezuCoblenzseit  1 855 ; 
war  Lehrer  am  Friedrich-Wilbelms-Gymn. 
zu  Cöln  von  1845  bis  1847  Ostern,  am 
Gymn.  zu  Coblenz  bis  1847  Herbst,  am 
kalhol.  Gymn.  zu  Cöln  bis  1851,  an  d. 
bohr.  Bürger-  u.  Provinz iaI-Ge werbschule 
zu  Trier  bis  1855  (Or), 

geb.  1820,  Jan.  13,  Waltrop,Kr.Reck- 

lingbauscn,  Westphal. 
Diss.  inaog.  de  transformatione  serienim  io 
fractiones  contiouas,  Münst.  1845.  Sammlung 
geometr.  Aufgaben,  Coblenz  1858.  —  t'her  d. 
Verwandl.  d.  Reihen  in  Ketlenbrüche  (ereile's 
Journ.  XXXllI.  1846j.  Ober  d.  Reste,  welche 
bei  Anwend.  d.  Sturm'schen  Satzes  vorkom- 

66* 


1047 


Heiligenitein 


Heine. 


104S 


meD  (Ib.  XLIII,  4851).  Überd.  Verwandl.  d. 
KeUeobrücbe  in  Reihen  (Ib.  XLVI,  4858).  In- 
dependento  Berechnung  d.  Sturm'schen  Re- 
ste (Ib.  XLVIII,  4  854).  Über  d.  Normalen  ei- 
ner Ellipse  (Oninert,  Archiv,  XXIV,  4  855). 
Beilrag  zur  Theorie  d.  umhüHten  Curven  (Ib. 
id.).  Ueber  Flächen  zweiten  Grades  (Monatsb. 
d.  Berlin.  Acad.  4  858).  (Iberd.  Zerleg,  d.  qua- 
dratisch., kubisch,  u.  biquadratisch.  Functio- 
nen (Progrm.). 

HeUisensteiii,   Conrad   von.   — 

Badnischer  Hofgerichtsrath  in  Mannheim; 

zuletzt  pensionirt  (Or), 

geb.   4771,  Sept.    8, 

gest.  4  849,  Apr.  24,  Mannheim. 
Tafeln  für  d.  Mitternachtsverbesserung  aus 
correspondirend.  Sonnenhöhen  (Astr.  Nachr. 
III,  4  8S5).  Leichtes  Verfahren,  die  Argumente 
d.  Aberration  \\.  Nutation  für  weit  entfernte 
Jahre  zu  finden  (Ib.  id.).  Elemente  d.  Come- 
ten  II,  4  822  (Ib.  IV,  4  826).  Ephemeride  d.  Co- 
meten  I.  4825  (Ib.  V,  4  827).  Elemente  d.  Co- 
meten  V,  4826  (Ib.  id.).  Ober  eine  Bessei- 
sche  Gleichung  d.  3.  Grades  (Ib.  id.).  Beweis 
des  Verfahrens,  dessen  sich  Oaiiss  bei  Redu- 
ction  d.  Circummeridianhöhen  d.  Sonne  be- 
dient (Ib.  VI.  4  828).  Parabol.  Elemente  d.  Co- 
meten  I,  4  827  (Ib.  id.).  Elemente  d.  Cometen 
4  832  (Ib.  X,  4  833).  —  Noch  viele  Berechn.  u. 
Beobb.  daselbst,  auch  Bode'i  Jahrb.  4  828. 

HoiUseiisteln,  Antonvon.  —  Sohn 
d.  Vorigen.  Dr.  Phil.,  Privatdocent  an  d. 
Univ.  zu  Heidelberg  (J ahn,  Gesch.  d»  Asir. 
II,  290;  (Ot), 

geb.   4  805, Mannheim, 

gest.  4  834,  Apr.  24,  Heidelberg. 
Diss.  methodos  elevationem  poli  astronomice 
deterroinandi  sistens,  4**,  Mannh.  4  829.   Be- 
rechn. d.  Elemente  d.  Ceres  usw.  (Astr.  Nachr. 
VII.  4829). 

Helflli  Jobann  Ludwig.  —  Vice- 
Consisloriai- Präsident  in  Meiningen*  (M.  \\) 
(EG), 

geb.  4741,  Juni  29,  Solz,« 
gest.  4819,  Jan.  4  9,  Meiningen. 
Über  die  Bildung  der  Tbäler  durch  Ströme, 
Weimar  4794 .  Geolog.  Beschreibung  des  Thü- 
ringer Waldes.  6  Bde.  8°,  Meining.  4786—4841. 
tjber  d.  Aehnlichkeit  d.  ehemalig.  Erdober- 
fläche mit  d.  gegenwärtig,  d.  Mondes  (T.Zaek, 
Monatl.  Corr.  VI,  4802).  Ungewöhnl.  Strah- 
lenbrechung (OUb.  Ann.  V,  4  800  U.  XI.  4  802). 
Über  Entstehung  d.  Zauberkreise  durch  Blitz  u. 
der  Holzkohle  in  Braunkohlen  (Ib.  XIX,  4  806). 
Erbsenregen  in  Schlesien  (Ib.  XXI,  4805). 

*  Bruder  de«  bertkhmten  Antet  Erntt  Ludwig  H. 

in  Berlin,  geb.  1747,  Juli  22,  fett.  1834,  Sept.  U. 
**  Henogthum  Smeheen-Meinlugen. 

Helfliy  Georg  Christoph.  —  Pfai^ 
rer  zu  Gumpelstedt  bei  Salzungen  in  Sach- 
sen-Meiningen.  Bruder  des  Vorigen  (M,  W) 
(EG), 


geb.   4743,  ....  Solz, 

gest.  4  807,  Mai  2,  Meiningen. 
Überd.  ausserordentl.  langdauernde  Lebens 
kraft  verscbiedn.  Saamen  in  d.  Erde  (Hera^ 
•taedt's  Arch.  d.  Agricult.-Cbem.  I,  4801 
Geognost.-mineralog.  Beschreib,  d.  Sachsen- 
Coburg -Meining.  Amtes  Altenstein  (Sachs.- 
Cob.-Meining.  gemeinnütz.  Tascheob.  4814]. 

Heimi  J...P...G...  von.  —  Oberst- 
lieutenant in  der  würtemberg.  Artillerie; 
4  848  pensionirt.  Früher  (1844)  Mi tgL  d. 
Militär-Comroission  d.  Deutschen  Bundes 
in  Frankfurt  a.  M.,  auch  (4  845)  Mitgl.  d. 
Artiilerie-AusrüstungS'Commission  d.  Buo- 
desfestung  Ulm  (Or), 

geb.  4792,  Jan.  4,  Hoebdorf.*, 
Über  Gleichgewicht  u.  Bewegung  gesptaaler 
elastischer  fester  Körper,  mit  e.  Anliaiii^  ober 
d.  Berechn.  d.  Widerstandes  usw.  d.  Eiseo- 
bahnschienen,  8°,  Stuttg.  u.  Tübing.  4888.  Bei- 
trage z.  Ballistik,  in  besonderer  Beziehung  avf 
d.  Umdrehung  d.  Artillerie-Geschosse,  4%  l^lm 
4848.  —  Über  d.  Gesetze  d.  Biegung  etasUscb 
Körper  (CreUe,  Journ.  f.  Math.  XXXVII,  4  84S 
Beitr.  z.  Lehre  von  d.  Schwingungen  elastisch 
fester  Körper  (Ib.  XL,  4  850).  Zur  Lehre  %oa 
d.  Flugbahn  d.  Artillerie-Geschosse  (Ib.  XLll. 
4  854).    Zur  Theorie  d.  Rttderfohrwerke .  ml 
Inbegriff  d.  Dampfwagen  (Ib.  XLVI,  4858) 

*  Oberamt  Waiblingen,  WOrtemberg. 

Helmriohi  Johann.  —  Prof.  d.  Me- 
dicin,  Physik  u.  orientai.  Spracheo  in  Go- 
tha (J), 

geb.  4  676,  Jan.  25,  Schwambach,  a. d. 

Rhdo, 

gest.  4  730,  Oct.  48,  Coburg. 
Manipulum  thesium  roathematicarum.    IU«t^ 
Apotheke.  —  Beobachtungen  in  d.  Actis  era- 
ditis  et  curiosis  Franconiae,  die  sein  Sohn  Xob 
Friedrioh  Justna  abfasste. 

HeiBOi   Carl  Julius.  —  Bis   184^ 

königl.  Guardein  u.  Bergprobirer  im  lab«^ 

ratorium  zu  Bisicben,  auch  Lehrer  d.  Lotb- 

rohrprobirkun.st  an  d.  BergschnJe  da.s^lb^t 

von  4  846 — 66  gewerkschaftl.  Hättro^or- 

Steher  und  Hüttenmeister  der  Mannsfeldrr 

Hütten  zu  Leimbach;  seit  1856  Directvr 

eines  Privat -Rupfer-  u.  Silber ~ Berg-  u 

Hüttenwerks  bei  Starkenbaeb  im  böbmi- 

sehen  Hiesengebirge  (Or), 

geb.  4  808,  März  5,  zur  KopfertiöUe.  b 

Sangerhausen,  Tburiiv^n 
Ober  künstl.  Peldspathbildung  (Fo^y.  Ans 
XXXIV,  4885).  Chem.  Untersuch.  euMfwr  E«- 
sensauen  von  d.  Oberhiitte  bei  Eisleb«  ^4* 
maim's  Journ.  IX,  4886).  Clierbas  inol^UU?- 
saur.  Baryt  (Ib.  id.).  Untersuch,  einiger  Maoe.^ 
felder  Grubenwisser  (Ib.  X,  4887).  rhirni  la- 
tersuch.  d.  Soolen-Salxe ,  Gtsdlr^  m,  S»»iif^ 


1049 


Heine 


1050 


AbnUlesttmrotl.  Salinen  d.  preuss.  Prov.  Sach- 
sen (Kantan'a  Arcb.  XIX,  4  845).  Gab  heraus: 
Der  Bergwerksfreand,  Zeitblatt  f.  Berg-  u.  Hüt- 
tenleute, Bd.  I— XIX,  8»,  Eisleben  u.  Berlin 
4  889—56,  worin  von  ihm  selbst :  Über  Ermittl. 
d.  Kupfergehaltes  aus  kupferreich.  Schmelz- 
producten  (1, 4  839).  Ermittl.  geringer  Mengen 
Kupfer,  besonders  aus  Schlacken  (Ib.).  Das 
Rösten  d.  Kupfersteine  in  freien  Haufen  u.  Sta- 
deln (Ib.).  Ueber  d.  rothe  Ftfrb.  d.  Schiefer- 
schlacken (Ib.).  Die  Gaarprobe  für  Schwarz- 
kupfer (Ib.).  Binfluss  trockner  u.  nass.  Kohlen 
beim  Kupfergaarmachen  (Ib.).  Ankneten  und 
Formen  klarer  Beschickung  vor  ihrer  Ver- 
schmelzuDg  (Ib.).  Einfluss  kalter  u.  warmer 
Geblttseluft  beim  Gaarmach.  in  ofTn.  Heerden 
(Ib.).  D^  beim  Venchmelzen  abgerösteter  Le- 
che  (Ib.).  Über  d.  schwed.  Kupferprobe  /ll, 
4  840).  Untersuch,  d.  Uohofengase  aus  d.  Ku- 
pferschieferschmelzöfen usw.  (V,  4843;  VI, 
4  843  u.  VII,  4  844).  Ober  Silo's  z.  Aufbewahr. 
V.  Getreide  (XVI,  4883).  Die  colorimetrische 
Kupferprobe  (XIX,  4856). 

HeiBOi  Heinrich  Eduard.  —  Dr. 
Phil.,  Prof.  ord.  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Halle  (seit  4  856),  früher  Privatdocent 
u.  Prof.  extr.  an  der  zu  Bonn  (Diss), 

geb.  1824,  März  45,  Berlin. 
De  aequationlbus  nonnullis  differentialibus, 
4**,  Berol.  484S.  —  Über  einige  Aufgaben,  die 
auf  partielle  Differentialgleich,  führen  (Grelle, 
Journ.  XXVI,  4  843).  Beitrag  z.  Theorie  d.  An- 
ziehung u.  d.  Wttrme(lb.  XXIX,  4845).  Sum- 
ination  der  Reihen 

4  4  4 


.Ka.Al«+»"*'fhi 


,...rur^aO 


ib+a)'*»  '  (b+8a)'+»    (b+3a)*-^<^ 
Ib.  XXXI,  4846).   Verwandl.  von  Reihen  in 
Ketteabrüche  (Ib.  XXXII,  4846).  Über  d.  Reihe 

•*"(q-4)(q>'-4)   **" 
(q*'-4)(q''^'-4)(q/*-4)(q/^-^'-4) 

(q-4)    (q--4)   V-«)(q''-^'-*)  "' 

Ib.  XXII  u.  XXXIV,  4847).  Abriss  einer  Theo- 
rie d.  ellipt.  Functionen  (Ib.  XXXIX.  4880). 
tlber  d.  in  d.  Gaussi  sehen  »Summatio  qua- 
randam  serierum  singularium«  vorkommen- 
den Reihen  (Ib.  id.).  Theorie  d.  Anzieh,  eines 
Kllip6oid8(Ib.  XLU.  4  854).  Der  Eisenstein- 
ftche  Satz  über  Reihen-Entwickl.  algebraisch. 
Kanctiooen  (Ib.  XLV,  4853).  Untersuch,  über 
i:anze  Functionen  (Ib.  XLVIII,  4  854).  Über  d. 
Bntwiekl.  von  Wurzeln  algebraisch.  Gleichun- 
gen in  Potenzreihen  (Ib.  id.).  Directer  Beweis 
d.  Gleichheit  zweier  bestimmt.  Integrale  (Ib. 
L,  4  855).  Der  Übergang  von  den  unbestimmt. 
7U  den  bestimmt.  Integralen  (Ib.  LI,  4  856). 
I>ie  Redaciion  d.  ellipt.  Integrale  in  ihre  ka- 
nonische Form  (Ib.  LIII,  4  857).  Bemerk,  zu 
JaeoM't  Abband  1.  über  Variationsrechn.  (Ib. 
LIV,  4857).  Lafnuige's  ümkehrungsformel 
ilb.  id.). 


,  Charles.  —  Dr.  Med., 
Arzt  zu  Füochai  auf  Madeira,  früher  zu  Bow 
in  Middlesex  (CUJ, 


geb.  .  .  .,  gest.  4  830,  Jan.  4,  Funcbal. 
Meteorolog-  Beobachtungen  zu  Funcbal  von 
4  824—89  (Edinb.  Journ.  of  Science). 

Heiaen,  Franz.  —  Dr. Phil.  Seit  4 838 
Direct.  d.  Realschule  zu  Düsseldorf,  früher 
(4  830 — 33)  Dirigent  d.  Gewerbschule  zu 
Trier  und  (4  833 — 38)  Oberlehrer  am  Gym- 
nas.  zu  Cleve  (OrJ, 

geb.  4807,  Juni  4,  Düsseldorf. 
Über  Systeme  von  Kröften ,  welche  sich  wie 
die  n*"  Potenz  ihrer  Entfernung  von  einem 
Central punct  verhalten  usw.,  8^  Essen  4  834. 
Das  Dipleidoskop,  seine  Theorie  usw.,  8*",  Düs- 
seldorf 4  847.  Über  einige  Rotations-Apparate, 
besonders  den  Fessel'schen,  8°,  Braunschw. 
4857.  —  Auflös.  von  Aufgaben  u.  Beweise  von 
LehrsUtzen  (OreUe,  Journ.  III,  4  8S8).  Lehr- 
sätze zu  beweisen  (Ib.  XVI,  4837).  Problema- 
tis analytici  a  Hill  propositi  solutio  (Ib.  XVII, 
4  837).  Heber  einige  Sätze  von  Steiner  (Ib. 
XXIII,  4  84J). 

HeiBfogoli  s.  Heynfogel. 

HeiBlBohy  Jacob.  —  Jesuit,  Directer 
d.  Collegiums  zu  Olmütz  (Plz), 

geb.   47  4  8,  Mai      8,  Kiritein,  Mähren, 
gest.  4774,  Sept.  47,  Wostrzedetz, 

Mähren. 
Propositiones  de  geometria  theorica,  practica, 
mechanica  etc.,  Pragae  4  752. 

Heialiai  s.  Hainlin. 

Hel3U*loli  von  Hessen  (Henricus  de 
Hassia),  genannt  Langenstein  ^  —  Magi- 
ster d.  Theologie  u.  Vicekanzler  d.  Univ. 
zu  Paris ,  dann  Priester  und  Canonicus  zu 
Worms,  endlich  Prof,  d.  Theologie  u.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  zu  Wien  (J)  (HH)  (Wd), 

geb Hessen, 

gest.  4  397,  Febr.  41,  Wien. 
Commentatio  in  genesin  et  in  theoricas  plane- 
tarum.   Tractatus  contra  astrologorum  super- 
stitionem. 

*  Vielleicht  nach  dem  Dorfe  Langenttein,  bei  Kirch» 
halo  io  ObcrhetMo.  —  Von  ihm  tu  untencheiden  ist 
Heinrich  r.  Hessen  d.  Junger«,  ein  KarUiiu- 
■er,  und  anfeblich  Prior  d.  Marienkloster«  in  Gel- 
dern, nach  Andern  Prof.  d.  PhUoeophie  lu  Heidel- 
berg ;  er  toll  1427  gestorben  und  ein  Astrolog  gewe- 
sen sein. 

Heinrich,  Christoph.  —  Jesuit, 
Lehrer  d.  Mathematik  im  Ordenscollegium 
zu  Breslau  (Plz), 

geb.   4  663,  Jan.     2,  Freudenthal, 

Schlesien, 

gest.  47  4  5,  Aug.  26,  Breslau. 
Altitudo  poli  s.  latitudo  geographica  Vratisla- 
viae,  ann.  4705 — 8  observata,  Nissae  4708. 
Geographia  curiosa  et  utilis.  Ih.  174  0.  —  Stand 
im  Briefwechsel  mit  ChzittUn  Wolf,  der  ihn 
wegen  eines  von  ihm  erfundenen  Mikrometers 
belobt  (Dessen  Astronomie,  Thl.  II) . 


1051 


Heinrich 


1052 


Heiariohi  P 1  a  c  i  d  u  s  (eigend.  Joseph) . 
—  Benedictioer  im  Reichsslift  SL  Emme- 
ran  zu  Regensburg,  wo  er  ^785 — 479^ 
das  Philosoph.  Lehramt  bekleidete,  dann 
Prof.  d.  Naturlehre,  physikalischen  Versu- 
che, Stern-  u.  Wilterungskunde  an  d.  üniv. 
zu  Ingolstadt  (179  4—98),  darauf  wieder 
in  St.  Emmeran  bis  zur  Auflösung  dieses 
Stifte  (4  802),  später  Prof.  d.  Experimen- 
talphysik am  Lyceum  zu  Regensburg,  auch 
Seminar-Inspector  (4  800 — 4  84  2)  u.  (4  8«  4 ) 
Gapitular  d.  hohen  Kathedralkirche  daselbst 
(M,  nj  fNJ, 

geb.  4758,  Oct.  4  9,  Schierling,  Regen- 
kreis, Bayern, 
gest.  4  825,  Jan.  4  8,  Regensburg. 

De  sectionibus  conicis,  8^  Rattsboo.  4  796.  Po- 
sitioDes  physicae  et  mathematicae ,  Ib.  4  798 
et  99.   Die  Phospboresceoz  der  Körper  usw., 
5  Abh.  4«,  Nümb.  48H— 20.  —  Über  d.  Wirk, 
d.  Geschützes  auf  Gewitterwolken  (Neue  Abb. 
Müncbn.  Acad.  V,  4789).  Kommt  d.  Newton- 
sche  oder  d.  Ealer'scbe  System  vom  Lieble 
mitd.  neuest.  Versuchen  d.  Physik  mehr  über- 
ein? (Ib.  id.).  Über  d.  miltl.  Kraft  u.  Richtung 
d.  Winde  (Ib.  VH,  4  797).  Pyrometr.  Versuche 
über  d.  Ausdehn.  d.  Eises  u.  d.  Holzkohle 
(Ib.  4  808—6),  Von  d.  Natur  u.  d.  Eigenschaf- 
ten d.  Lichts,  Petersb.  4808  (Von  d.  dort.  Acad. 
gekrönt).  —  Über  Verfertig,  von  Thermome- 
tern, die  bis  z.  Siedpunkt  d.  Quecksilbers  rei- 
chen (Behweigg.  Journ.  I,  4  84  4).    Versuche 
mit  Phosphor  (Ib.  IV,  4842).  Mitteltemperalur 
von  St.  Petersburg  (Ib.  VIII,  4  842  a.  XIU,  4  84  4). 
Über  Zamboni's  Sdule  (Ib.  XV,  4  845).  Über  Me- 
teorologie (Ib.  Xlll,  484  4).  Ueber  Phosphores- 
cenz  im  Pflanzen- u.  Thierreich  (Ib.  XIII.  4  84 4 
u.  XXX,  4  820).  Pbosphorescenz  durch  Erwär- 
mung u.  durch  Bestrahlung  (Ib.  XXIX,  4820). 
Meteorolog.  Beobb.  zu  St.  Emmeran  v.  484  0~ 
«3  (Ib.I— XL).  Überd.  Seh iiffer'scben  Pen- 
del versuche  (Güb.  Ann.  XXVII,  4807). 

Heinsiiu,  Ulrich.  —Magister  d.  Phi- 
losophie und  Adjunct  d.  philosoph.  Facul- 
tät  d.  Univ.  zu  Jena  (AJ, 

geb.  .  .  .,  gest.  .  .  . 

De  eclipsi  solis  anno  4684  futura,  4^  Jeoae 
4684.  Cosmologia  mathematica  oder  matbe- 
roat.  Ober-  u.  Niederwelt  usw.,  42»,  Ib.  4  688. 
Diss.  de  iuminis  natura,  4«',  Ib.  4684.  Paedia 
astronomica  s.  Brevis  maouductio  ad  spbae- 
ricam,  theoricam,  eclipticam  et  practicam,  4  2<', 
Jenae  4688. 

Helaaltts,  Gottfried.  —  Mag.  PhiL, 
von  4734 — 36  Privatdocent  an  d.  Univ.  zu 
Leipzig,  dann  (4736 — 43)  Prof.  extr.  d. 
Astronomie  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
St.  Petersburg,  darauf  Prof.  ord.  d.  Mathe- 
matik an  d.  üniv.  zu  Leipzig  (A)  (M), 


geb.  4709,  Apr.  ..,  Naumburg  a.  d. 

Saale, 

gest.  4769,  Mai  S4,  Leipzig. 
Diss.  de  viribus  motricibus,  4«,  Lip«.  47» 
Anim  ad  versa  in  demonstrattonem  verae  mea- 
surae  virium  motricium  vivanim,  quam  F.W. 
Stabiler  nuperrimepro  stabilienda  viriom  mea- 
sura  Leibnitiana  texuit,  4«,  Ib.  4784.  De 
justa  tormentonim  longitudinis  determinaU«H 
ne,  4°,  Ib.  4734.  Notlones  et  discrimen  viriuic 
Vivarum  mortuarum  etc.,  4»,  Ib.  1785.  Pim- 
cipua  anni  4  736  currentis  phaenomeoa  coele- 
stia  caiculo  eruta  etc.,  4^  Ib.  4786.  De  vi  t&- 
ertiae,  4P,  Ib.  4  736.  Beschreib,  des  im  Anfang 
4  744  erschien.  Cometen,  4^  St.  Petersb.  4744 
De  apparentiis  annuli  Saturni  oommeot.,  4*. 
Lips.  4  748.  Prgrm.  decasuomambiguomm  al- 
que  delerminatorum  in  trigonometria,  prae- 
sertim  sphaerica,  dijudicatione,  4*  Ib.  475S 
Prgrm.  II,  de  pbasi  rotundaSatumt,  qnae  aaoo 
4  760  rediit,  4^  Ib.  4764  et  62.  —  De  transitu 
Lunae  per  Hyades,  d.  2.  Jan.  4738  et  de  m«- 
thodo  determinandi  iocum  stellae  ad  looaiD. 
quando  baec  istam  transit  (Commeot.  Petrop! 
X,  4  747).  De  declinationum  sidenun  detenm- 
natione  absque  exacta  elevationis  aequatoris 
cognitione  (Ib.  XII,  4  750).  De  refractioaüntt 
in  oris  septentrionaiibus  (Nov.  Commeot  F^ 
trop.  VU,  4  764).  Im  Ganzen  37  Abhli.  dasellvt, 
viele  astr.  Beobb.  enthaltend.  —  A  metbod  of 
making  gold-coloured  glazing  for  Eartbao  Ware 
(Pbil.  Tr.  4  743).  De  disparitione  anoali  Sa- 
turni 4  743  et  4  744  (Ib.  id.). 

Helntz,  Wilhelm  Heinrich.  — 
Dr.  Phil.,  erst  Privatdocent  in  Berlin,  dano 
Prof.  (extr.  4854,  ord.  4856)  d.  Cheoiie  ao 
d.  üniv.  zu  Halle  (Or), 

geb.  4  847,  Nov.  4,  Berlin. 
De  acido  saccharico  ejusque  salibas,  tt*.  Be- 
rol.  4  844.  Lehrb.  d.  Zoochemie,  8^  Ib.  f  8SJ  ~ 
Über  d.  Eisenoxyd -Alaun  (Pogf.  Ana.  LV, 
4842).  Untersuch,  e.  Asbestes  (Ib.  LVIII.  I«(U  * 
Eigentbüml.  elektroskop.  Zustand  d.  Glaa« 
(Ib.  LIX,  4  843).   Färbender  Bestaodt^eil  d. 
Feuersteins,  Caroeols  u.  Amethysiea  (Ib.  LX 
4  843).  Über  Zuckersäure  u.  ihre  Salze  (Ib.  LXl. 
4844).  Neue  Säore  im  Measchenham  (Ib.  LXII 
4844).    Einige  Wismuthverbindd.  (Ib.  LXIu' 
4844).  Untersuch,  d.  Milch  d.  Kohbanrns  asm 
(Ib.  LXV,  4  845).  QuantttaUve  Bestimm,  d.  Hars- 
stofTs ,  Kalis  u.  Ammoniaks  im  Harn  oa«    Ik 
LXVI,  4845).   Methode,  die  geriagsle  Mc^ 
schweflig.  Säure  zu  finden  (Ib.  id.).  Ober  ctMa 
säur,  salpetersaur.  Harnstoff  (Ib.  LXVII.  IS  4« 
Brenzl.  Oel  bei  Darstell,  d.  Acetons  (Ib.  LXVnt 
4  846).  Quant.  Bestimm,  d.  Hamstotb  im  kran- 
ken u.  normalen  Harn  (Ib.  Id.)  Quant.  Bntlmm 
d.  Harnsäure  (Ib.  LXX,  4847).   Reagatta  «nf 
Gallenbraun  (Ib.  id.).    Kroatin  im  aar«    Ib 
id.).  Methode,  Schwefel  in  organ. 
bestimm.  (Ib.  LXXI,  4  847).  Quant 
d.  Aschenbestandtheile  tbieriscb.      _ 
usw.  (Ib.  LXXII.  4847  u.  LXXIU,  4M8  .  S 
Methode ,  Magnesia  von  Alkalien  aa 
(Ib.  LXXIII).   Verbind,  d.  BlaU  mit 


1053 


Hainxe 


Helfbnsrieder. 


1054 


Phosphorsäure  (Ib.  id.)-  Krystallform  d.  Krea- 
Uns  (Ib.  id.).  Zur  Kenntn.  d.  Kreatins u.  Krea- 
tinins (Ib.  LXXIV,  4  848).  Verbind,  d.  gewöhnt. 
Phosphorstture  mit  Manganoxydul  (Ib.  id.  u. 
LXXV,  4848).  Milchsäure  im  Muskelfleisch 
(Ib.  LXXV).  Cham.  Zusammensetz.  d.  Kno~ 
eben  (Ib.  LXXVII,  4  849).  Wassergehalt  u.  De- 
stillationsproducte  d.  krystall.  Cholesterins  (Ib. 
LXXIX,  4  850).  Bemsteinsüure  im  menschl. 
Körper  (Ib.LXXX,4850).  Farbstoff  d.  Gallen- 
steine (Ib.  LXXXIV,  4854).  Allgem.  Tren- 
nungsmethode solcher  Körper,  die  einander 
nahestehen  (Ib. id.).  Zusammensetz.  d.  Men- 
schenfetts (Ib.  id.).  Quant.  Bestimm,  d.  Stick- 
stoffs in  organ.  Substanzen  (Ib.  LXXXV,  485S). 
Quant.  Bestimm,  d.  Schwefels  usw.  (Ib.  id.). 
Ueber  Wallrath  (Ib.  LXXXVII,  4  852  u.  XCII, 
4  854).  Zusammensetz.  d.  Hammeltalgs  usw. 
(Ib.  LXXXVII).  D<>  d.  Rindstalgs  (Ib.  LXXXIX, 
4853).  Überd.  BuUer  (Ib.XC,  4853).  Zusam- 
mensetz, d.  Stearins  (Ib.  XCIII,  4  854).  Über 
Aethai  (Ib.  id.).  Destille tionsproducte  d.  Stea- 
rinsäure (Ib.  XCIV,  4855).  Ober  Stearon  (Ib. 
id.).  Verhalt,  d.  Chloroforms  zu  andr.  Körpern 
in  höhr.  Temp.  (Ib.  XCVIII,  4856).  Einwirk, 
d.  Chlorschwefels  auf  ameisensaur.  Baryt  usw. 
(Ib.  id.).  Ober  Margarinsäure  (Ib.  CII,  4  857).  — 
Giebt  heraus  mit  Giebel:  Zeitschr.  für  d.  ge- 
sammt.  Naturwissenschaften  usw.,  seit  4  848, 
jährl.  2  Bde.  8«. 

Heiaze,  Johann  Georg.  —  Dr.Med., 
pract.  Arzt  erst  zu  Langensalza,  dann  zu 
SchÖppenstädt,  zuletzt  (seit  4777]  fürst- 
bischöfl.  Justizrath  u.  Leibmedicus  zu  Eu- 
lin (M.  ii;, 

geb.  474  9,  Apr.  23,  Suhla, Henneberg, 

gest.  180  4,  Dec.  28, 

Neue  elektr.  Versuche  mit  der  von  Hrn.  t.  Xft- 
nim  erfundenen  Elektrisirmaschine  und  dem 
vom  Dr.  8ob&fer  bekannt  gemachten  Elektrl- 
ciltttsträger,  Oldenburg  4  777. 

Heia,  Eduard.  —7  Folgweise  Lehrer 
d.  Malhematik  u.  Physik  am  Friedrich-Wil- 
belms-Gymnas.  zu  Cöln  (4  827 — 37),  Ober- 
lehrer d.  Math.,  Physik  u.  Chemie  ao  d. 
Realschule  zu  Aachen  (4  837 — 52)  u.  seit- 
dem Prof.  d.  Mathematik  u.  Astronomie  an 
d.  Acad.  zu  Münster  (Or), 

geb.  4  806,  Febr.  48,  Cöln. 
Die  Finsternisse  während  des  peloponnesi- 
schen  Krieges  (Prgm.  d.  Friedr.-Wilb.-Gymn. 
4  834).  Ober  Maxima  u.  Minima  d.  Geometrie, 
Cöln  4838.  Die  periodischen  Sternschnuppen 
usw..  Ib.  4849.  De  magnitudine  relative  nu- 
meroque  accorato  stellarum  quae  solis  oculis 
coDspiciuntur  fixarum,  Ib.  4852.  Sammlung 
V.  Beispielen  u.  Aufjgaben  aus  d.  allgem.  Arith- 
metik u.  Algebra,  8<',  7.  Aufl.  Ib.  4855.  Re- 
chenbuch f.  Gewerb-  u.  Handwerkerschulen, 
4  2»,  Ib.  4  855.  Mit  Th.  J.  SsohweUer:  Lehrb. 
d.  Geometrie,  8'*,  Ib.  4855.  —  Kleinere  Auf- 
sätze in  verschiedn.  astron.  u.  mathem.  Zeit- 
schriften.   Giebt  heraus:  Wochenschrift  für 


Astronomie,  Geographie  u.  Meteorologie,  seit 
4858  (Fortsetzung  von  Jahn'f  Unterhaltungen). 
—  H.  beschäftigte  sich ,  gemeinschaftlich  mit 
Argelander,  mitBeobacht.  d.  verttnderi.  Sterne 
(entdeckte  d.  vertinderl.  Stern  i  Aurigae),  mit 
Bestimm,  d.  dem  bloss.  Auge  sichtbar.  Sterne 
u.  mit  Beob.  d.  Sternschnuppen  usw.  (s.  Pogg. 
Ann.  XCIX,  4856). 

Helbis,  s.  Hellwig. 

Heldty  W  i  1  h  e  1  m.  —  Dr.  Phil,  in  Ber- 
lin (Diss), 

geb.  4823,  Juni  28,  Berlin. 
De  santonini  natura  et  origine,  Berol.  4846. 
Über  d.  im  Alcohol  lösl.  Bestandtheile  d.  Rog- 
genmehls (Lieb.  Ann.  XLV,  4843).  tlberd.  Na- 
tur d.  Santonins  u.  d.  Gesetze  d.  Harzbildung 
(Ib.  LXIII,  4847).  Mit  F.  BooUeder:  Unter- 
such, einiger  Flechteoarten  (Ib.  XLVUl.  4  843). 

Hetoi  Peter.  —  Uhrmacher  in  Nürn- 
berg (Dpp), 

geh Nürnberg,  gest.  nach  1540,... 

Hat  nach  Angabe  des  J.  Ooohlaeiis  (in  s.  Com- 
mentar  zur  Cosmographie  d.  Pomponius  Mela, 
4°,  Nttrnb.  4  544)  die  Taschenuhren  erfunden. 
Ihr  Ursprung  aus  Nürnberg  wird  auch  dadurch 
wahrscheinlich,  dass  sie  in  der  ersten  Zeit  (we- 
gen ihrer  eiförmigen  Gestalt)  den  Namen  le- 
bendige Nürnberger  Eier  führten. 

Helfettzrieder y  Johann  Evange* 

li s t.  —  Jesuit,  Lehrer  der  Mathematik  an 

d.  Univ.  zu  Ingolstadt;  zuletzt  privatisirend 

im  Kloster  Raitenhasslach,  Bayern  (M.  U), 

geb.  4724,  Dec.  9,  Landsberg  am  Lech, 

gest.  4  803,  MSrz.., 

Tubus  astronomicus  amplissimi  campi  cum 
micrometro  suo  et  fenestellis  ocularibus  no- 
vuminstrumentumetc,  8**,  Ingoist.  4  778.  Ab- 
band!, von  d.  Geodäsie  usw.,  Ingoist.  4  776. 
Beschreib,  einiger  Arten  Distanzmesser  (Ge- 
kriint  von  d.  Kopenhag.  Geselisch.),  Kopenh. 
4  784.  Abhandl.  von  d.  Fehlern  d.  gewöhn- 
lichst. Maschinen,  Augsb.  4795.  VoIIsttfnd.  u. 
ausführl.  Unterricht,  gute  Sonnenuhren  usw. 
zu  machen.  Ib.  4  796.  —  Beantwort.  d.  Preis- 
frage, welche  die  leichteste  u.  wohlfeilste  Art 
von  Wasserbau  sei  (Abb.  d.  Münch.  Acad.  IX, 
4  775).  Beschreib,  einer  neuen  Art  eines  astro- 
nom.  Quadrant.  (Neue  Abb.  d<*  I,  4778).  Von 
einigen  Verbesserungen  d.  einfach.  Luftpumpe 
(Ib.  IV,  4  785).  Beiträge  z.  Verbesserung  d. 
Uhrmacherkunst  (Ib.  V,  4789  u.  VII,  4  797).  — 
Diss.  de  distantia  locorum  sive  accessorum 
sive  inaccessorura  cum  aut  sine  instrumentis, 
Gallica  aliisque  methodis  invenienda  (Act.  Soc. 
Jablonov.  III,  4  772).  Gedanken,  die  Luflschif- 
ferey  betreffend  (Abh.  e.  Privatgesellsch.  in 
Oberdeutschland,  I).  Handgriffe  bei  BrrichL 
eines  Blitzableiters  (Ib.  id. ;  auch  Comm.  Acad. 
Theod.  Palat.  VI).  Erläutr.  d.  Weise,  wie  d. 
Sonnen-  u.  Monds-Strahlen  zu  Gestaltung  d. 
Nordlichts  über  unseren  Horizont  heraufge- 
bracht werden  usw.  (Act.  Acad.  Mogunt  4  778 
—79). 


1055 


Heliodoros 


Heller. 


1056 


Heliedoros  aus  Larissa.  —  Griechi- 
scher Mathematiker  Ungewissen  Zeitalters, 
nach  Einigen  des  zweiten  Jahrhunderts  un- 
serer Zeilrechnung  (Mt), 

Aogeblicb  Verfasser  der  Schrift:  Ke<fdlata 
rdiv  oTTTixiSv,  welche  Andere  dem  Damianni, 
seinem  Sohne,  zuschreiben  und  die  mehrfach 
übersetzt  worden  ist,  von  Ignat,  Dante  ins  Ita- 
lienische (Firenze  4  573),  von  Srasm.  Bartholi- 
&1U  ins  Lateinische  unter  d.  Titel:  »Damiani 
philosophi  Hetiodori  Larissaei  de  opttcis  Libri 
duo,  4«,  Parisiis  1657«.  Der  darin  enthaltene 
merkwiirdigeSatz,  —  dessentwegen  die  Schrift 
wohl  citirt  zu  werden  pflegt,  —  dass  das  Licht 
bei  der  Reflexion  immer  den  kürzesten  Weg 
einschlägt,  kommt  übrigens  schon  beim  Hero 
von  Alexandrien  vor  (Wilde,  Gesch.  d. 
Optik,  I,  60). 

Hell  (eigentL  HöH),  Maximilian.  — 
Jesuit;  erst  Gehülfe  des  Astronomen  J. 
Franz  in  Wien  (4745),  dann  Lehrer  an  d. 
Schule  zu  Leutschau  in  Ungarn  (1746 — 47), 
darauf  Lehrer  d.  Mathematik  zu  Clausen- 
burg  in  Siebenburgen  (175 2 — 55)  und  seit- 
dem Astronom  an  d.  neu  errichteten  Stern- 
warte zu  Wien,  auch  1755 — 57  Lehrer  d. 
Mechanik  daselbst.  Machte  1768 — 70  eine 
nstronom.  Reise  nach  Wardoehuus  in  Nor- 
wegen (M)  (SSJ)  (LB), 

geb.  1720,  Mai  15,  Schemnitz^Ung.,* 

gest.  1792,  Agr.  14,  Wien. 
Biementa  algebrae  Joaazda  CriTalli  magis  lllu- 
strata  etc.,  S**,  Vindobon.  1745.  Compendia 
varia  praxesque  omnium  operationum  arith- 
meticarum  etc.,  B**,  Claudiopoli  1755.  Ele- 
menta  arttbmeticae  numericae  et  literalis,  8^, 
Ib.  1755,  Edit.  III,  Vindob.  1763.  Ephemeri- 
des astronomicae  ad  roeridianum  Vindobonen- 
sem,  8*»,  Vind.  1757^86  (Darin  viele  astron. 
Aufsätze  von  ihm  selbst,  die  Übersetzt  wurden 
von  L.  A.  Jnngniti,  unter  d.  Titel :  Beitr.  z. 
pract.  Astronomie,,  4  Bde.  8®,  Hirscbberg4791 
—94).  Von  d.  Osterfeier,  8^  Wien  1761.  An- 
leit.  z.  nützt.  Gebrauch  d.  kUnstl.  Stahlmagnete, 
8P,  Ib.  1 763.  Tabulae  solares  H.  L.  de  U  Caille 
com  Supplemente  etc.,  8^,  Ib.  1763.  Tabulae 
lunares  Tob.  XaTer  cum  suppim.  etc.,  S*',  Ib. 
1768.  De  satellite  Veneris,  8^  Ib.  1765.  Diss. 
de  transitu  Veneris  ante  discum  solis  die  8  Jun. 
1 769  Wardoehusü  in  Finnmarchia  observato, 
Hifn.  1770,  Viennae  1770.  De  parallaxi  solis 
ex  observat.  transltus  Veneris  anni  1769,  Ib. 
1778.  Metfa.  astron.,  sine  usu  quadrantis . . . 
item  sine  notitia  refractionis  ope  solius  tubi 
instrucU  micrometro . . .  elevationero  poli . . . 
accuratiss.  deflnire,  8^  Ib.  1774.  Von  d.  wahr. 
Grösse,  die  d.  Durcbmess.  d.  voll.  Mondes  oder 
d.  Sonne  zu  haben  scheinen,  wenn  man  ihn  mit 
freiem  Auge  ansieht  (Beitrage  zu  verschledn. 
Wiss.,  Wien  1775).  Aororae  borealis  iheoria 
nova  (Append.  ad  Ephemerid.  anni  1777), 
Wien  1776. 


Hellanty  Anders.  —  Oekonomie-Di- 

rector  in  Lappmarken  und  aslrooom.  Ob- 

servator  bei  der  Nordischen  GrSnz-Com- 

missfon.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zo  Slock- 

holm  (SR), 

geb.  .  .  .,  gest.  1789,  Nov.  23, .  .  . 
Almanach  für  d.  Horizont  von  Tomeä,  Jthri:. 
1744 -—48.  Magnet- nälens  misvisniDg  etc.  i 
Upsala  (Vet.  Acad.  Handl.  1740).  Om  vattoets 
vürma  i  Norden  (Ib.  1753).  Noch  16  Abhh.  de- 
selbst  mit  geogr.  Ortsbestimmungen  u.  meteo- 
rolog.  Beobb. 

Heller,  Joachim.  —  Rector  u.  Prof. 
d.  Mathematik  am  Aegidien-Gymn.  zo  Nürn- 
berg von  1543 — 56 y  dann  Buchdrucker 
daselbst  bis  1563,  wo  er  in  seine  Heimath 
zurückkehrte  und  dort  eine  Buchdruckervi 
anlegte  (WN)  (WdJ, 

geb.   1518,  ..  .  Weissenfeis, 

gest.  1590,  .  .  .  Eisleben. 
Descriptio  cometae,  qui  anno  1 55S  mease  .4oz 
conspectus  fuerat,  4*,  Norimb.  1 558.  Schriet 
ausserdem  Kalender  und  fnb  einen  Auszug  ««-o 
d.  Astrologie  d.  loumM  Hlspalimrii  heraus 

Heller,  Theodor  Aegidius.  —  B^ 
nedictiner,  Lehrer  d.  Physik  am  »deligi^n 
Convict  in  Fulda  1783 — 90,  dann  Prof.  d 
Physik  an  d.  dortigen  Univ.  bis  zu  derth 
Aufbebung  im  J.  1805  und  darauf  Prof.  d 
Physik  u.  Naturgeschichte  am  Lycco  d^ 
selbst  (AnnaL  d.  Wetterau.  Getelisch,  II  , 

geb.   1759,  Nov.  ..,  Reulbach,* 

gest.  1810,  Oct.  19,  Fulda. 
Über  d.  Verhalt,  trockner  u.  feuchter  Luft  l^e 
elektr.  Erscheinungen  (Oran,  Neu.  Joam  il. 
1795).  Verhalt,  d.  Phosphors  in  Salpetenc^ 
(Ib.  III,  1796).  Beobb.  d.  atmosphir.  Elekur- 
cität  (Ib.  IV.  1797).  Über  d.  Gefrieren  d.  W»*- 
sers  (OUb.  Ann.  I.  1799).  Über  d.  RückschU: 
(Ib.  II,  1799).  Überd.  Einfluss  d.  Sonoeolichu 
auf  d.  Verdunst,  d.  Wassers  (Ib.  TV,  if(« 
Üb.  d.  magnet.  Mittelpunct  d.  weicbeo  Eisca* 
u.  dessen  Verfindr.  (Ib.  id.).  üb.  d,  LeitoQ|B»%«r- 
mögen  d.  Wassers  u.  üb.  d.  Licht  d.  elektr.  Fam- 
kens (ib.  VI,  1800).  Zersetz  d.  atmospbar  Lo^- 
durch  Kochsalzwasser  (ib.  XVI.  1804).  —  La«*« 
sich  aus  mehrjtfhr.  meteorolog.  Be(»bb  «i.!« 
Regel  flnden,  die  Fruchttiarkeit  vorbenccfras^ 
Jahre  zu  beurtheil.  (Annal.  d.  Wetter»«  IV 
gelisch. II,  1811).  Beitr. z. Budiometrie  ;ib  U 

*  Amt  HUden,  WOnbarf . 

Helleri  Johann  Florian*  —  Dr 
Med.,  Prof.  am  allgem.  KrankenhaBse  »u 
Docent  an  d.  üniv.  in  Wien  (OrJ, 

geb.  1813,  Mai  4,  Iglau,  Mihree. 
Über  d.  RhodizonsHure,  eine  neue  Oiydatü««- 
stufe  d.  Kohlenstoffs,  usw.,  8",  Fra^  i$s* 
Archiv  (ur  physiolog.  u.  patbolof^  Ckcnue  » 
Mikroskopie  usw.,  4  Bde.  8*.  Wien  IM4— «' 
Neue  Folge,  Ib.  1 858  ff. 


1057 


Hellerang 


Helmerten. 


1058 


Hellerongy  Johann  Christian  Da- 
niel. —  Dr.  Med.,  pracl.  Arzl  und  Sladl- 
physicus  in  Wismar  (Or), 

geb.  n75,  März  26,  Güstrow, Mecklb.,* 
gest.  4  847,  Sept.  23,  Wismar. 
Mathemat.  Abhandlungen  4.  (einzige)  Samml., 
4'\  Rostock  u.  Schwerin  4  823.  Geometr.  Lehr- 
satz (Crelle'f  Journ.  III.  4  828).  Über  Tuner'f 
Kiuenscbaft  d.  ungerad.  Zahlen  (Gnmert'f  Ar- 
chiv, 1,4844).  Zwei  allgemeine  Summalions- 
formeln  usw.  (Ib.  11,  4  842). 
*  geb.  1777,  ..  .  {M.  II)  itt  fftUch. 

Helloty  Jean.  —  Mitgl.  (Adjoint  chi- 
miste)  d.  Aead.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Mim. 
Par.  1766;  (B)  (BN)  (BG), 

geb.   4  685,  Nov.  20,  Paris, 
gest.  4  766,  Febr.  4  5,  Paris. 
L'Art  de  la  teinture  des  laines  et  etofles  de 
laine  etc..  42^i>aris  4750,  ödit.  nouv.  Ib.  4786. 
--  Recherches  sur  la  coniposition  de  r<?ther 

\I«»iii.  Par.  4784).  Analyse  cbyinique  du  zinc 

Ib.  id.).  Conjectures  sur  la  couleur  rouge  des 
vapeurs  de  i'esprit  de  nitre  et  de  l'eau  forte 

Ib.  4  786).  Sur  une  nouv.  encre  sympathiqne 
etc.  (Ib.  4737).  Le  pbosphore  de  Knnekel  et 
aoaly  se  de  I'urine  (Ib.  id.).  Sur  le  sei  de  Olan- 
ber,  trouve  dans  le  vitriol  sans  addilion  de  ma- 
uere ^trangdre  (Ib.  4  738).  Theorie  chymique 
de  ia  teinture  des  Stoffes  (Ib.  4  740  et  41).  E\a- 
tuen  du  sei  de  Pecais  (mit  Lemery  u.  Oeofflroy, 
Ib.  4  740).  Sur  I'etaion  de  l'aune  etc.  (mit  Ca- 
mna,  Ib.  4  746].   Sur  rexploilation  des  mines 

mit  Dem  selb..  Ib.  1756).  Examen  chym. 
«Je  Teau  de  la  rivi^re  d'Yvette  (niü  Maeqner, 
Ib.  4  762).  M^ni.  sur  les  essais  de  mati^re  d  or 
et  d'argent  (mit  TiUet  u.  Maeqner,  Ib.  4  763) 
sur  les  vapeurs  inflammablcs  qui  se  trouvent 
dans  les  mines  de  charbon  de  terre  de  ßrian- 
Von    mit  Duhamel  u.  Montigny,  Ib.  Id.). 

Hellwas  (Hellwaag),  Christoph 
Friedrich.  —  f)r.  Med.,  Leibarzt  d.  Prin- 
zen V.  Holstein  (Coadjulor  d.  Hot  lisiifls  Lii- 
beri.;  in  Oldenburg  (4  78  i— 88),  dann  her- 
zo|{l.  Oldenburg.  Hofralh  in  Eiiliri,  auch 
M'il  1800)  Stadt-  und  Landphysicus  da- 
selbst iM.  II;  (N)  (Hg)  (G,  6J, 

geb.    4  754,  MJirz   6,  Calw,  Wiirtemb., 

R«»st.  4  835,  Oct.  4  6,  Eutin. 
Abhandl.  vom  Gebrauch  d.  Storchschnabels, 
Tubin«.  4  776.  Phy.sik  d.  Bclcl)ten  u.  Unbeleb- 
ten u«w..  8«,  Haiiib.  4815.  Über  d.  Leibuitz- 
srbe  Kruftemaass  (Schwab.  Magaz.  4  777).  Ver- 
eleich.  d.  Farben  d.  Regenbogens  mitd.  Tönen 
«i  tnusikal.  Octave  (Teutscb.  Museum,  4  786). 
\oni  vielfach.  Regenbogen  (Ib.  4  790).  —  H. 
enUIeckt«  die  Klirrtöne  (Chladni'f  Akustik, 
Ä59  . 

Bellwis  (Heivig,  Heibig),  Johann 
Oll o  von.  —  Dr.  Med.,  durchreiste  Hol- 
!.«nd.  Portugal,  Italien,  England;  war  Prof. 
u.  Leibmedicus  in  Heidelberg,  Golhaischer 

Poffendorff,  HMdwBrterbveb. 


u.  dänischer  Ratb,  eine  Zeit  lang  gar  pract. 
Arzt  in  Batavia;  von  Karl  H.  baronisirt  (JJ, 

geb.   4  654,  .  .  .  Cölleda,  Thüringen, 

gest.  4  698,  ..  .  Baireuth. 
Introitus  in  veram  et  inauditam  physicam,  4", 
Batavia  4678.  Centrum  natorae  concentratum, 
sive  tractatusde  regenerato  sale  naturae,  quod 
improprie  vocant  lapidem  philosophorunf,  4  2", 
Gedani  4632.  Judicium  de  viribus  hermeticis, 
43^  Amstelod.  4683. 

HellwiK  (Helvig,  Heibig).  Christoph 
von.  —  Bruder  des  Vorigen.  Dr.  Med.,  be- 
gleitete seinen  Bruder  auf  einigen  Reisen, 
und  wohnte  als  pract.  Arzt  zu  Weissenfeis, 
TennstlJdt  u.  a.  Orten  Thüringens,  zuletzt 
seit  4718  in  Erfurt  (JJ, 

geb.    4  663,  Juli  4  5,  Cölleda, 

g*'st.  4  724,  Mai  27,  Erfurt. 
Beschreib,  unterschiedlicher  physikalischer, 
medicinischcr  u.  ökonomischer  Dinge,  Leipz. 
4  704.  Thesaurus  phaimaceuticus,  Ib.  4  74  0. 
Lexicon  pharmaceuticum ,  Ib.  4  74  0.  Lexicon 
medico-chymicum,  Ib.  4  744.  Casus  et  obser- 
vationes  medicinales,  anatomicae,  chymicae, 
chirurgicae,  physicae  etc.,  Ib.  4  744.  —  Medi- 
cinisches. 

HellwlKy  Johann  Christian  Lud- 
wig. —  Lehrer  d.  Mathematik  u.  Natur- 
geschichfe  an  beiden  Gymnas.  zu  Braun- 
schweig (M.  UJ, 

geb.  4  7i3,  Nov.  8,  Garz,  Pommern, 
gest.  4  834,  Sept.  40,  Braunschweig. 
Anfangsgründe  d.  allgem.  Mathematik  u.  Arith- 
metik, Braunschw.  4  777.  Anfangsgr.  d.  unbe- 
stimmt. Analytik,  Ib.  4  803.  Noch  einige  Lehr- 
bucher der  Art. 

HeUmrl^i  s.  auch  Helwig. 

Belmerseiiy  Gregor  von.  —  Gene- 
ral-Major im  Corps  der  Berg-Ingenieure  u. 
Prof.  d.  Geologie  am  Berg-Institut  zu  St. 
Petersburg  seit  1837.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  seit  4  8  43.  Machte  viele  wis.s. 
Reisen  in-  u.  ausserhalb  Uusslands  (CLj 
(Or), 

geb.  4  803,  Sept.  29  (A.  St.),  Landgut 

Üuckershof  b.  Dorpat. 
Der  Telezkische  See  u.  d.  Teleuten  im  östl. 
Altai,  Petersb.  4  838.  Übersichtskarte  d.  Gc- 
birgKformationen  d.  europttischen  Russlands, 
nebst  Erläuterungen  dazu,  Ib.  4  844.  MitK.  S. 
▼.  Bfter :  ßeitrtige  z.  Kenntniss  d.  russ.  Reichs 
u.  d.  angrenzenden  Lander  Asiens,  Petersb. 
4  839  u.  IT.  [Darin  von  ihm  :  Reise  nach  d.  Ural 
D.  d.  Kirgi.sensteppe  in  d  J.  4883  u.  85  [Bd.  V. 
u.  VI;  ;  Reise  nach  d.  Altai  im  J.  4  884  (Bd. 
XIV) ;  Alex.  Lehauum'i  Reise  nach  Buchara  u. 
Samarkand  in  d.  J.  4  844  —  42,  bearbeitet  u. 
herausgegch.  (Od.  XVIIjl.  Hrn.  t.  MiddMi- 
dorlTi  geognost.  Beobb.  auf  einer  Reise  durch 
Sibirien  im  J.  4848  (In  t.  Xiddniderff's  sibi- 

67 


1059 


Helmholtz 


Helmnth« 


1060 


risch.  Reise  Bd.  I).  —  Über  d.  Ural  u.  d.  Altai 
(Bull.  Acad.  St.  Petersb.  II,  4  837).  Der  Ma- 
gnetberg Blagodat  im  nördl.  Ural  (Ib.  111,  i 838). 
Ueber  e.  bituminös.  Thonscbierer  u.  e.  neu 
entdeckt,  brennbar.  Gestein  d.  Übergangsfor- 
mat. Esthiands  etc.  (Ib.  V,  4839).  Überd.  geo- 
gnost.  Beschaffen b.  d.  Waldaiplateaus  usw. 
(Ib.  VII,  4840).  Überd.  relative  Alter  u.  d.  Be- 
schafTenh .  d.  Steinkohlenlager  in  d.  Gouv.  Tula 
u.  Kaluga  (Ib.  X,  4  84i).  Über  d.  geognost.  Be- 
schafTenh.  d.  Usturt  (Bull.  phys.  math.  Acad. 
St.  Petersb.  IV,  4  845).  Geognost.  Bemerkk. 
über  d.  Steppengegend  zwisch.  d.  Flüssen  Sa- 
mara, Wolga,  Ural  u.  Manytsch  nach  Höschel'f 
Beobb:>  (Ib.  V,  4  847).  Aulosteges  variabilis, 
ein  neuorBrachiopodeusw.  (Ib.  VI,  4848).  Geo- 
gnost. Bemerkk.  üb.  d.  Halbinsel  Mangyschlak 
(Ib.  VII,  4  849).  Versuche,  die  relative  Wär- 
meleitungsfühigk.  einiger  Felsarlen  zu  bestim- 
men (Ib.  X,  4852).  Überd.  langsame  Empor- 
steigen d.  Ufer  d.  Baltischen  Meeres  usw.  (Mö- 
ianges  phys.  etchim.  del'acad.  St.  Petersb.  II). 

Helmholtz ,  Herrmann  Ludwig 
Ferdinand.  —  Dr.  Med.  Erst  Militärarzt, 
dann  Gehöife  am  anatom.  Museum  in  Ber- 
lin (4  848),  darauf  Prof.  (extr.  4  849^  ord. 
4  852)  d.  Physiologie  an  d.  Univ.  zu  Kö- 
nigsberg, Prof.  ord.  d.  Physiologie  an  d: 
Univ.  zu  Bonn  (4  855;  und  seit  4  858  an 
der  zu  Heidelberg  (Or), 

geb.  4  821,  Aug.  31,  Potsdam. 
De  fabrica  systematis  nervosi  evertebratorum, 
Diss.  inaug.,  8",  Berol.  4  848.  Über  d.  Erhal- 
tung d.  Kraft,  8«,  Ib.  4  847.  Beschreib,  eines 
Augenspiegels  zur  Untersuch,  d.  Netzhaut  im 
lebenden  Auge,  8^  Ib.  4854.  Überd.  Theorie 
d.  zusammengesetzten  Farben,  8«,  Ib.  4  852 
(AuchMfiUer's  Arch.  u.  Pogg.  Ann.  LXXXVII). 
Ueber  d.  Wechselwirkung  d.  Naturkralle  und 
die  darauf  bezüglichen  Ermittlungen  d.  Phy- 
sik, 8o,  Königsb.  4  854.  Über  d.  Sehen  d.  Men- 
schen ,  8»,  Leipz.  4  855.  Artikel:  Physiolog. 
Optik,  in  d.  Allgem.  Encyclop.  d.  Physik,  Hft.  I, 
Ib.  4856.  —  Über  d.  Fortpflanzungsgeschwin- 
digkeit d.  Nervenreizung  (Berichte  d.  Berlin. 
Acad.  4  650).  Über  d.  Veröndr.  d.  menschl. 
Auges  bei  d.  Accommodatlon  (Ib.  4  853).  Über 
d.  Geschwindigk.  einiger  Vorgange  in  Muskeln 
u.  Nerven  (Ib.  4  854).  Über  d.  Dauer  u.  d. 
Verlauf  der  durch  Stromesschwankungen  in- 
ducirten  elektr  Ströme  (Pogg.  Ann.  LXXXIII, 
4  854).  über  Brewster'f  neue  Analyse  d.  Son- 
nenlichts (Ib.  LXXXVI,  4852).  Gesetze  d.  Ver- 
theilung  elektr.  Ströme  in  körperlich.  Leitern, 
mit  Anwend.  auf  tbierische  elektr.  Versuche 
(Ib.  LXXXIX,  4  858).  Rechtfertig,  seiner  Schrift: 
Ueber  d.  Erhalt,  d.  Kraft,  gegen  Claiuius  (Ib. 
XCI,  4854}.  Überd.  Zusammensetzung d.  Spe- 
ctralfarbeo  (Ib.  XCIV,  4  855).  überd.  Empfind- 
lichkeit d.  menschl.  Netzhaut  Tür  d.  brechbarst. 
Strahlen  d.  Sonnenlichts  (Ib.  id.).  Über  Com- 
binationstöne  (Ib.  XCIX,  4  856).  Das  Telcsle- 
reoskop  (Ib.  CII,  4  857) .  Über  d.  SlofTverb rauch 
bei  d.  Muskel-Action  (MuUer'f  Archiv,  4  845). 
Über  d.  Methode,  kleinste  Zeitlheile  zu  me.<>- 


sen,  u.  ihre  Anwend.  auf  physiolog.  Zwecke 
(Ib.  4  852).  Über  d.  Wärme-Entwicktang  bei 
d.  Muskel- Action  (Ib.  4  848).  Messungen  aber 
d.  zeitlich.  Verbrauch  d.  Zuckungen  aoimalt- 
scher  Muskeln  n.  die  Fortpflanzungsgeschwin- 
digkeit d.  Reizung  in  d.  Nerven  (Ib.  4850). 
Über  d.  Accommodatlon  d.  Aoges  (Archiv  f. 
Ophthalmologie,  von  Arlt,  Donden  a.  ▼.  Oiifo, 
Berlin,  Bd.  I,  4  855). 

HelmlillKs  Peter.  —  Dr. Phil.  Nach- 
dem er  von  4  843  an  Hauslehrer  in  Cur-  u. 
Livland  gewesen,  Privatdocent  (1 852],  aus- 
serordentl.  (4  854)  u.  ordentL  (4856)  Prof. 
d.  reinen  Mathematik  an  d.  Univ.  zuDorpat, 
auch  Lehrer  d.  Physik  an  d.  Veterinärschule 
daselbst.  Hat  in  Heidelberg  studirt  (OrJ, 
geb.  4  8  47,  Sept.  9,  Erbach b. Heppen- 
heim, Uess.'Darmst. 
Über  d.  Entwickl.  d.  Poiynomiums,  Heidelb. 
4  860.  Transformation  u.  Ausmittl.  bestimmter 
Integrale,  4«,  S  Abthl. ,  Dorpat  4  854  u.  5S. 
Transformat,  u.  Ausmittl.  bestimmter  Integrale 
mit  besonderer  Rucksicht  auf  grössere  Wertbe 
d.  Grtinzea  u.  implicirt.  Coastantea,  4**,  Mi- 
tou4854. 

Belmonti  Johann  Baptist  van.  — 
Herr  von  Merode,  Royenborg,  Orschot,  Pel- 
lines usw.  Dr..  Med.  Sludirte  Medicin  u. 
Chirurgie  auf  d.  Univ.  Löwen,  docirte  so- 
gar daselbst  schon  im  4  7.  Jahr,  verliess 
darauf  die  Medicin,  wurde  indess  später 
durch  die  Chemie  zu  derselben  zurückge- 
führt. Nachdem  er  zehn  Jahre  in  Europa 
umhergeirrt  und  dann  eine  reiche  Heiratb 
geschlossen,  liess  er  sich  als  Arzt  zu  Vil- 
verde  bei  Brüssel  nieder,  hauptsächlich  noii 
chemischen  Untersuchungen  beschäftigt  7' 
(BJ  (BN)  (BM)  (BG)  (Adelung,  Gesch.  d. 
menschl.  Narrheit,  l\J, 

geb.   4  577, Brüssel, 

gest.  4  644,  Dec.  30,  Vilvorde. 
De  magnetica  vulnerum  naturali  et  legilinu 
curatione,  4",  Parts.  4624;  8»,  Colon.  46i4. 
Ortus  medicinae,  id  est  initia  physicae  inau- 
ditae,  progressus  medicinae  novus  in  morbo- 
rum  ultionem  advitam  longam.  4^,  Amstelod. 
4648*  u.  viele  spätere  Ausgaben  (Darin  seine 
chemischen  Arbeiten,  worüber:  Kopp,  Gesch. 
d.  Chemie,  I,  4  46;  Hdfer,  Hist.  chim.  11,  440. 
—  ▼.  H.  gebrauchte  das  Wort  Gas  soerst). 

*  Herausg^egeben  von  seinem  Sohn  Franc  Merevr 
Baron  van  Helmont  (geb.  ICIS,  .  .  .  YUroni«^ 
gest.  1699,  .  .  .  Cöln  a.d.  Spree),  einem  Aleliemittt'A 
u. Theotopben  {Adelunfy  Oätch.  d, mtmtckt, Nmr- 
hnt^W). 

Helmntlii  Johann  Heinrich.  — 
Superintendent  zu  CalvÖrde  im  Braun- 
schweigischen (M.  11/ 

geh.    4  732,  Sept.  29,  Uelmstadt, 
gest.  4  81?, 


106t 


EelBham 


Hemmer. 


1062 


Ge$tirnsbeschreibang  nach  den  von  Bajer  ge- 
brauchten griechischen  Buchstaben,  4",  Braun- 
schweig 4  774.  Die  ersten  Gründe  d.  Sternen- 
wissenschafl,  Ib.  t776.  Über  d.  Entstehung  d. 
Nordlichts,  Ib.  4777.  Volks-Naturlehre ,  8". 
Ib.  4786.  7.  Ann.  48t9.  8.  bis  45.  Aufl.  (4859) 
von  J.  O.  Fiseher.  Allgem.  Betrachtt.  über  d. 
wahre  BeschafTenheit  u.  Grösse d.  Weltalls,  8», 
Ib.  184S.  Über  d.  Sonnenmakeln  (Braunschw. 
Aflzeig.  4  777,  St.  55).  Beob.  eines  im  Süden 
leuchtenden  Bogens  (Ib.  St.  95).  Von  d.  wohl- 
thätig.  Erfindung  d.  Blitzableiters  (Ib.  4  779, 
M.  71 — 74).  —  Jugendschriflcn. 

Helsham,    Richard.  —  Dr.*  Med., 

Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Dublin  (BD), 

geb.  4  680  etwa,  .  .  .,  gest.  4  738,  .  .  . 

Lectures  in  Natural  Philosophy,  8«,  Lond.  4  739 

(posth.,edirtvonBr7Mi]lobiiisoA),2<iedit.  4748. 

HoblagforsioBy  s.  Forsius. 

Helrftd  (Helvaderus),  Niels.  —  Probst 
zn  Hellevad  u.  Ingevad  bei  Apcnrade,  spä- 
ter Astronom  oder  Calendariograph  in  Ko- 
penhagen (J)  (W)  (NKJ, 

geb.   4  564,  Oct.  27,  Hellevad, 

gest.  4  634,  Aug.  23,  Kopenhagen. 
PrognoBtjca  astrologica  oder  Kalender,  jöhr- 
lieb  von  4  590  bis  4684.  Conciliatio  calendarii 
veteris  ac  recentis  astronomica,  Slesvici4  592. 
Forklaring  paa  den  Comet,  som  blevseet  i  Nov. 
og  Dec.  4  648,  Kbnhv.  4649.  Tractatus  phy- 
«co-theologicus  eller  Betaenkning  om  Jords- 
kjalv,  Ib.  4638. 

■elveliOB  (eigentl.  Schweitzer),  Jo- 
hann Friedrich.  — Arzt,  der  4  649  nach 
Holland   ging  und  dort  Leibmedicus  des 
Prinzen  von  Oranion  ward  (A)  fSchm,A), 
geb.   4  625, Herzogth.  Anhalt, 

gest.  4  709,  Aug.  29,  Haag. 
De  alchymia  opuscula  complura  veterum  phi- 
iosophorum,  Francof.  4650.  Vilnius  aureus, 
qoem  roaodus  adorat  et  orat,  in  quo  tractatur 
de  rahsaimo  naturae  miraculo  transmutaodi 
meUila  etc.,  Amst.  4667,  4  702,  4705  (Deutsch, 
.S'urnb.  4668,  4675,  4727;  Frankf.  a.  M.  4705, 
<7i6,  4767).  ~  Noch  mehr  dgl.  Schriften. 

HeHii^i  Nicolaus  Ulrich.  —  Apo- 
theker in  Stralsund  (BPRJ, 

geb.    1738,  Nov.    6,  Stralsund, 
gejtt.  4  84  4,  Apr.  4  3,  Stralsund. 
Vuftatze  io  d.  Neuest,  u.  Allerneust.  Manolg- 
faitifikeiten,  sowie  einer  in  Crell*i  Ann.  4786. 

HelTlSy  s.  auch  H  e  1 1  w  i  g. 

■eHrloh,  Christian  Ton.  —  Dr. 
Med.,  Stadtphysicus  in  Breslau,  Leibarzt 
iDehrerschlefliscben  Herzöge.  Mitgl.  d.  Leo- 
poldin. Academie  (ANC), 

geb.   1666,  Jan.     6,  Domnau,  Preus- 

sen, 
gesL  1740,  Sept.  20,  Breslau. 


Schediasma  de  a&re :  4 )  De  natura  metaUorum 
in  genere ;  2)  De  natura  aeris  et  ejus  proprie- 
tatibus ;  3)  De  usu  a^ris  in  medicina ;  4)  De  usu 
a^ris  vario  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur.  4699—4700). 

Hel^S  (Helwing),  Georg  Andreas. 
—  Propst  u.  Erzpriester  zu  Angerburg  in 
Ost-Preussen ,  früher  Docent  an  d.  Univ. 
zu  Jena  (A), 

geb.   4  666,  Dec.  4  4,  Angerfourg, 
gest.  4  748,  Jan.     3,  Angerburg. 
Tractatus  de  lapidibus  et  fossilibus,  4**,  Regio- 
mont.  4  74  7.   Lilhographia  angerburgica  Pt.  1, 
4^  Ib.  4  74  7,  Pt.  II,  4^  Lips.  4  720. 

HelwlKy  Christoph. — Prof.  d.  Me- 
dicin,  erst  an  d.  Univ.  zu  Greifswald,  dann 
an  der  zu  Rostock.  Mitgl.  d.  Leopold.  Aca- 
demie (A), 

geb.   4  679,  Dec.  2  4,  Greifswald, 
gest.  47  4  4,  Juli    4 6,  Greifswald. * 
De  calcnli  roecbanica,  Jenae  4  704.   De  auro 
etc.,  Ib.  4 703.  De  creta  etc.  De  chymia  optima 
medicorum  judice.  Ib.  4  74  8. 

*  fest.  1690  (AlfC). 

Helmrlg^,  Theodor  Andreas  von. — 

Pract.  Arzt  zu  Erfurt  fJ), 

geb.   4  694,  Mai    4  2,  Frankenhausen, 
gest.  4  724,  März  2  8 ,  Erfurt. 

Curiöse  physikal.  Berg-Beschreibung  der  drei 

beseelten  Naturreiche  (unter  d.  Namen:  Hia- 

trophylus). 

Helmrl^,  Karl  Gottfried  von. — 

Schwedischer  General-Feldzeugmeister  (bis 

4  807),  dann  preuss.  General-Lieutenant  bis 

4  826,  später  privatisirend  in  Berlin.  Mitgl. 

d.  Acad.  d.  WIss.  *u  Stockholm  fS)  (N), 

geb.   4  765,  Sept.  7,  Wolgast,  Pomm., 

gest.  4  844,  Mai  H,  Berlin. 
Galvaniiiches  Problem  (Gilb.  Ann.  XXXII, 
4809).  Ober  d.  Leuchten  d.  Meerwassers  (Ib. 
L,  484  5).  Versuche  mit  gläsernen  Knallbom- 
ben (Ib.  LI,  4  84  5).  Über  Blitz  u.  Donner  u. 
das  Entstehen  d.  LufUErscheinungen  (Ib.  id.). 

Helwlgi  8.  auch  Hellwig. 

Hemmer^  Johann  Jacob.  — Jesuit, 

indess  nur  kurze  Zeit,  dann  seit  4760  kur- 

pßilz.  Hofkaplan  u.  seit  4  776  geistl.  Rath, 

sowie  Stiftsherr  zu  Heiasberg  u.  Aufseher 

d.  kurfürstl.  Kunstkaromer  der  Naturichre 

zu  Mannheim  (M), 

geb.   4733,  ....  Horbach,* 

gest.  4790,  Mai  3,  Mannheim. 
Kurzer  Begriff  u.  Nutzen  d.  Wetterableiter 
usw.,  8*',  Düsseid.  4782.  Descriptio  instru- 
mentorum  Societatis  Meteorologicae  Palatinae 
etc.,  4",  Mannh.  4782.  Anleitung,  Welterab- 
leiterosw.  anzulegen,  8",  Offenbach 4  782.  Ver- 
haltungsregeln  zur  Gewitterzeit,  8«,  Ib.  4789. 
Beschreib,  einiger  roerkwUrd.  Wetterschltfge 

67  • 


1063 


Hemminga 


Henifch. 


1064 


(Comment.  Acad.  Elect.  Scient.  Theod.  Palal. 
IV,  4  780).  Zergliederung  d.  besHindijien  Elek- 
Iricilötsträgers  (Ib  id.).  GlUcklicbe  Wirk.  d. 
elektr.  Feuers  bei  vieljähr.  Löhmung  (ib.  id.). 
Von  Wetterstrahlen,  welche  Thiere  treffen, 
aber  nicht  tödten  (Ib.  V,  4  784).  Über  d.  Glo- 
ckenläuten  bei  Gewittern  (Ib.  id.).  Elektrische 
Versuche  mit  belegten  Thieren  usw.  (Ib.  id.). 
De  fulminis  iclibus  in  campanas,  quae  pulsan- 
tur,  übt  eleclricitas  nublum,  ac  Tulroinis  theo- 
ria,  nova  et  uberiore  luce  perfunduntur  (Ib. 
id.).  Conductorum  fulmineorum  vim  egregiara 
tribus  recentioribus  exemplis  docet  (Ib.  VI, 
4  790).  Beob.  einer  Wettersäule  usw.  (Ib.  id.). 
De  Solls  in  barometrura  influxu  (Ib.  id.).  De 
electricitate  flaromae  in  candela  cerea  (Ib.  id.) . 
De  variatione  acus  magneticae  tempore  auro- 
rae  borealis  (Ib.  id.).  Merkwürd.  Erschein, 
an  einer  vorüberziehend.  Wolke  (Ib.  id.).  De 
gutta  serena,  electricitate  feliciter  sublata  (Ib. 
id.).  Versuche  über  d.  Thau  (Pfalzbayr.  Bei- 
träge, Hft.  XI,  4  782).  —  Sprachliches. 
*  Hemchaft  LancUtuhl. 

Hemminga,  Sixtus  ab.  —  Arzt  u. 
Mathematiker,  der  zu  Groningen,  Cöln,  Lö- 
wen u.  Paris  studirt  hatte  (J)  (Wd), 
geb.  4  633,  Febr.  6,  .  .  .  Friesland, 

gest.  4  586  etwa, 

Astrologiae  ratlone  et  experientia  confutatae 
Liber  etc.,  4o,  Antverp.  4583. 

Bempeli  Johann  Gottfried.  — 
Dr.  Med.  u.  Apotheker  zu  Berlin  (GB,  n95; 

(M.W),     • 

geb.  4  753,Oct.  2,  Berlinchen, Neumark, 

gest.  4  8??, 

De  sale  vitrioli  volatili,  Heimst.  4  795.  Phar- 
maceut.-chemische  Abhandl.  über  d.  Natur  d. 
Pflanzensäuren  u.  der  Modiflcationen ,  denen 
sie  unterworfen  sind  usw.,  Berlin  4  794.  Ei- 
nige mit  H.  unterzeichnete  Aufsätze  in  Crell'f 
Annalen. 

Hemptinne,  Auguste  Dohat  de. 
—  Apotheker  zu  Brüssel;  Honorarprofes- 
sor u.  Direclor  d.  pbarmnceut.  Schule  d. 
Univ.  daselbst  seit  \%i%.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  daselbst  seit  1834  (BAB), 

geb.   4  784,  Aug.  \  5,  Jauche,  Brabant, 

gest.  1854,  Jan.  5,  Brüssel. 
M6m.  sur  la  question  :  Quelles  sont  les  appli- 
cations  que  Ton  peut  faire  dans  nos  fabriques 
et  dans  l'^conomie  dom^stique  de  la  vapeur 
d'eau  employ^e  comme  moyen  d'6chauffement 
(Nouv.  M6m.  Brux.  couronn.  I,  4  84  8).  De- 
scription  d'une  pompe  mvcnt6e  par  l'auteur 
(Bullet,  de  l'acad.  de  Brux.  IV,  4  837).  Absorp- 
tion des  poisons  mötalliques  par  les  v^g^taux 
(Ib.  VIII,  4  84  4 ) .  Sur  les  manomötres  ä  air  libre 
(Ib.  XII,  4  845).  Verschiedene  Berichte  da- 
selbst; verschiedene  Artikel  in  Borj-de-St.- 
Tinoent'f  Ann.  des  scienc.  physique  4  84  9  u. 
4830;  verschiedene  von  ihm  erfundene  phy- 
sikai.  Apparate  auf  d.  Industrie-Ausstellung 
von  4830. 


HettOke,  Karl  Ludwig.  —  Früher 
Aiiils-AcUiar  zu  Beetz  (Reg.-Bezirk  Frank- 
furt a.  d.  0.),  später  Post-Administrator  u. 
Cassirer  erst  zu  Driesen  (Reg.-Bez.  Frank- 
furt a.  d.  0.},  dann  zu  Schneidemühl  (Reg.- 
Bez.  Bromberg).  Nach  seiner  Pensionirung 
Ratbmann  in  Driesen  (Or), 

geb.  1793,  Apr.  8,  D,riesen. 
Gab  den  ersten  Anstoss  zur  Aufsuchung  der 
sehr  kleinen  Planeten  zwischen  Mars  und  Ju- 
piter, indem  er  4  848,  Dec.  8  die  Aslraea 
und  4  847,  Juli  4  die  Hebe  entdeckte  (Astinn. 
Nachr.  XXIII  u.  XXVI).  —  Bearbeitete  hora 
XX  d.  Berliner  academ.  Sternkarten  und  ar- 
beitet noch  (Juli  4  855)  an  einem  Uimmels>Al- 
las,  zu  einer  4  4füssigen  Kugel  gehörig,  vna 
dem  bereits  900  Karten  mit  fast  einer  halben 
Million  Sterne  bis  incl.  9.  u.  4  0.  Grösse  fer- 
tig sind. 

Benokely  Johann  Christoph. — 
Fürstl.  Schwarzburg'scher  Leibmedicus  n. 
Physicus  im  Amte  Gehren  (M.  11^, 

geb.  4720,  .. .,  gest.  4  806,  Mai  5,  .. . 
Einige  neu  entdeckte  chymisch- physische 
Wahrheiten  usw.,  Leipz.  4  769.  Ehrenrettung 
d.  hermetisch.  Kunst  (Nach  Anderen  vonH. 
C.  F.  SnoU).  Vom  Zink  usw.  (CreU'f  Neu 
ehem.  Arch.  II). 

Heaokely  s.  Henkel. 

Bendorson,  Thomas.  —  Prof.  d. 

pract.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Edinburgh 

u.  Director  d.  Sternwarte  daselbst,  auch 

königl.  Astronom  für  Schottland;    früher 

Director  d.  Sternwarte  am  Cap  der  guten 

Hoffnung  (PhiLMagaz.WyH,  1 845;  (Än.n, 

4  845;  ( ASM. XSl), 

geb.   4798,  Dec.  28,  Dundee,  Schotü., 

gest.  t844,  Nov.  23,  Edinburgh. 
A  method  of  Computing  an  observed  occolta- 
tion  or  a  fixed  star  by  the  moon  (Nautfcal  AI- 
manac  4  827).  On  the  difference  of  meridiaos 
of  the  observatories  ofGreenwich  and  Paris 
(Phil.  Tr.  4  827).  On  the  comet  of  Sneke  (Ib 
4  883).  Astronom.  Beobb.  in  d.  Mem.  of  the 
Astron.  Soc.  IV,  VI,  VIII,  IX— XI.  XV,  MonlhU 
Notices  of  that  Soc.  I,  III— VI,  Phil.  Mag.  LXVI 
and  New  Ser.  II,  London  Quart.  Joum.  N*  36 
—40,  Quart.  Journ.  New  8er.,  Nautic.  Alma- 
nac,  Sohumaeher's  Astr.  Nachr. 

Benisoh,  Georg.  —  Dr.  Med.,  Prof. 
d.  Logik  u.  Mathematik  am  Gymn.  zu  Augs- 
burg, auch  Bibliothekar  daselbst  (J), 
geb.   1549,  Apr.  24,  Bartfelden,  Ung., 
gest.  4  618,  Mai  3 1 ,  Augsburg. 
De  numeratione  multiplici,  vetere  et  reoeoti. 
8«,  Aug.  Vind.  4  605.   Arithmeiica  perfecta  et 
demonstrata,  4*^,  Ib.  4  605.  De  asse  et  parttbus 
ejus  opusc,  8»,  Ib.  4  606.    Commentarius  in 
sphaeram  Prooli  Oiadoehi,  4^  Ib.  4609.  Com- 
putus  ecclesiastictts ,  cum  calendario  et  pro- 


1065 


Henkel 


Hennert. 


1066 


Lfioslico  («nipestariun  e\  orlu  et  occasu  stel- 
larurii,  4«,  Ib.  4609.  —  Mediciiiisches  u.  Phi- 
lologisches. 

Hoakel  (Henckel),  Johann  Fried- 
rich. —  Dr.  Med.,  Zeitlang  pracl.  Arzt  in 
Kreibcrg  (Erzgebirge),  dann  kurfürstL  sächs. 
Bergrath  daselbst.  Mitgl.  d.  Lüopoldin.  Aea- 
demie  (JJ  (EG), 

geb.  1679,  Aug.  14,  Merseburg, 
gest.  na,  Jan.  86,  Freiberg. 
Flora  Saturnizans  od.  Verwandtschaft  d.  Pflan- 
zen- u.  Mineralreichs  nach  d.  Natural-Hislo- 
rie  u.  Cbyn\.ie  aus  vielen  Anmerkk.  u.  Proben, 
nebst  e.  Anhange  vom  Kali  ^eniculatum  Ger- 
aiaijorum  oder  gegliederten  Salzkraut,  inson- 
derheit von  einer  hieraus  neu  erfundenen  dem 
allcrschönsten  Ultramarin  gleichenden  Farbe, 
h*\  Leipz.  4  722,  neue  Aufl.  4  755.  Pyritologia 
oder  Kieshistorie,  als  des  vornehmsten  Mine- 
rals, nach  dessen  Namen,  Arten,  Lagerstätten, 
Ursprung  usw.,  8°,  Ib.  4  725,  2.  Aufl.  4  754 
Auch  ins  Englische  u.  Französische  übersetzt) . 
Bethesda  portu«$a,  das  hülfreiche  Wasser  zum 
langen  Leben,  insonderheit  in  dem  Lauch- 
Stadler  Brunnen  usw.,  8",  Ib.  4  726.  De  medio- 
rum  chymicorum  appropriatione ,  in  argenti 
cum  acido  salis  communis  communicatione, 
Dresd.  4  727.  Idea  generalis  de  lapidum  origine. 
Ib.  4  734.  —  Kleine  mineralog.  u.  ehem.  Schrif- 
ten, herausf^ogeb.  von  Ch.  F.  Zimmermaiin,  8^, 
Dresd.  u.  Leipz  4  744,  Ib.  4  747,  Wien  4  769.— 
Heiik«liiis  in  mineralogia  redivivus,  d.  i.  Hen- 
Leiiaicher  aufrichtiger  u.  gründl.  Unterricht  von 
«1.  Mineralogie  usw.,  herausgegeb.  von  J.  S. 
BUiphaid,  8^  Dresd.  4  747  et  4  759. 

Bealoy  (Heuly),  Williara.  —  Leine- 

waodhändler  (Linnendraper)    in  London. 

MitgL  d.  Roy.  Society  (RGEJ, 

geb.  .  .  .,  gest.  1779  etwa,  .  .  . 
An  account  of  the  death  of  a  person,  occa- 
•.1  ned  by  lightning  etc.  (Phil.  Tr.  4772).  Oo 
ih«?  electricity  of  a  fog  (Ib.  id.J.  Ezperim.  con- 
i'Tniug  the  diflerent  efflcacy  of  pointed  and 
liiurited  rods,  in  occuring  buildings  against  the 
«»troLo  of  lightning  (Ib.  4  774).  New  experi- 
rnenUi  in  electricity:  4)  .\n  inquiry  whether 
%apoiir  be  a  conductor  of  electricity  ;  2)  Some 
e\pr.  lo  a«certaiu  the  dircction  of  the  electric 
matter  io  the  discharge  of  a  Leyden  bettle, 
ip^itb  a  new  anaiysis  of  the  Leyden  bettle; 

3  On  the  lateral  explosion  in  the  discharge  of 
the  Leyden  bettle ;  4)  Description  and  use  of  a 
new  prime  conductor ;  5)  Miscellaneous  expe- 
rimeots;  6)  On  tbe  electricity  of  fogs  (Ib.  id.). 
On  the  effects  of  lightning  on  a  House  (Ib.  4  775 
et  4  776).  On  a  new  apparatus,  calied  a  roa- 
chine  for  exbibiting  perpetual  electricity  (Ib. 
4776;.  New  expnnts  in  electricity  (Ib.  4777j. 
K\perim.  tending  to  confirm  Dr.  Ingenhoiist*! 
I  heory  of  tbe  electrophorus,  and  to  shew  the 
impermeability  of  glass  to  electric  fluid  (Ib. 

4  778).  —  über  seinen  allgemeinen  Auslader 
s.  C«v«lle,  A  complete  treatise  of  Electricity, 
p.  464. 


Hennebergy  Jobann  Wilhelm  Ju- 
lius. —  Dr.  Phil.,  Vorstand  d.  chemisch. 
Laboratoriums  der  landwirthschaftl.  Ver- 
suchsstation zu  Weende  bei  GÖttingen.  Seit 
4  852  erster  Secretär  d.  königl.  hannövr. 
landwirthschaftl.  Gesellschaft.  Studirte  in 
Jena  u.  Giessen  1845 — 48  (ICss)  (Or), 

geb.  4  825,  Sept.  1 0,  Wasserleben,  Graf^ 

Schaft  Wernigerode. 
Über  einige  Zersetzungsproducte  d.  Mellonk|i- 
liums  [Als  Diss.  inaug.  ngch  Jena  geschickt], 
Braunschw.  4  849  (auch  Lieb.  Ann.  LXXIIl). 
Ober  d.  Zirkon  (Erdmann's  Journ.  XXXVIII, 

4846  u.  XLIII,  484K).  Über  d.  unorgan.  Be- 
staiidlheile  d.   Hiilmerbluts  (Lieb.  Ann.  LXI, 

4847  u.  LXVl.  4848).  Über  einige  pyrophos- 
phorsaure  Doppelsalze  (Ib.  LXV,  4848).  Bei- 
trüge z.  Ernährungslehre  (Ib.  LXIX,  4  849). 
Mit  Th.  Fleitmann:  Über  phosphorsaure  Salze 
(Ib.  LXV.  4  848).  —  Giebt  heraus:  Journ.  d. 
Landwirthschaft,  seit  4  853;  darin,  sowie  in 
d.  Agronom.  Zeitung,  d.  Annal.  d.  Landwirth- 
schaft rur  d.  preuss.  Staaten  usw.  agricultur- 
chem.  u.  landwirthschaftl.  Avbeiten. 

Henn^y  Henry.  —  Chemiker  an  d. 
Apothecary-Hall  zu  London  (G,  32^, 
geb 

gest.  1842,  Juni  H,  London.* 
On  the  mutual  action  of  sulphuric  acid  and 
alcohol  and  the  resulting  Compound  (Phil.  Tr. 
4826).  Oo  the  mutual  action  of  sulphuric  acid 
and  alcohol  and  the  process  by  which  ether 
is  formed  (Ib.  4  828). 

*  Bei  Venuchen  mit  «in«r  Art  Ton  Bomben  oder  Grm^ 
naten,  die  fttr  den  Afghaoenkrieg  bestimmt  waren. 

Hennerli  Johann  Friedrich.  — 
Prof.  d.  Philosophie,  Mathematik  u.  .Astro- 
nomie an  d.  Univ.  zu  Utrecht  von  17  64 
bis  n87,  lebte  dann  einige  Zeit  in  Hanau, 
kehrte  aber  t788  nach  Utrecht  zurück 
(MAY)  (NJ),(LB), 

geb.  4  733,  Oct.  4  9,  Berlin, 
gest.  4  813,  März  27,  Utrecht. 
Trait<^  des  thermomdtres ,  8<^,  La  Haye  4  758. 
Diss.  sur  la  vis  d'Archim^de,  4*',  Berlin  4  766. 
Elementa  hydrostat.  et  hydraul. ,  Lltraject. 
4766.  Cursus  matheseos  applicatae,  Pt.  I  et  II, 
Ib.  4768  et  69.  Elementorum  univer«ae  astro- 
nomiae,  Pt.  I  et  II,  8»,  Ib.  4  774  et  73.  Sur  lea 
moyens  de  donner  la  plus  grande  perfectioo 
possible  auK  lunettes,  Berlin  4772.  Dissertt. 
phys.  et  math.  sur  la  figure  de  la  terre,  les 
com^tes,  l'attraction  etc.,  8^  Ultraject  4778. 
Commcnt.  de  altitudinum  mensuratione  ope 
barometri,  8**,  Ib.  4  786.  Diss.  de  perturba- 
tione  motus  diurni  terrae,  4*',  Petrop.  4  7Ka 
(Von  d.  Acad.  daselbst  gekrönt;.  Diss.  sur  la 
fortiflcation  permanente,  1»  (ortthcation  de 
campagne,  et  Ui  port(:»e  des  bomhcs  etc.,  8", 
Utrecht  4  795.  Aus  d.  Gesetzen,  nach  welchen 
die  Dichte  d.  Luft  u.  d.  Quecksilb.  durch  d. 
Wllrme  gettodert  werdea,  hergeleitete  Vor- 


1067 


Henneasy 


Henrion. 


1068 


Schriften,  Höhen  mit  d.  Barometer  zu  messen 
(Von  d.  Götttng.  Soc.  gekrönt).  —  Over  de 
acromatique  of  Dollond'sche  verrekykers 
etc.  (Verhandl.  Genootsch.  Rotterd.  I,  4  774). 
De  vi  fluidorum  et  aeris  resistentls  (Ib.  IV,  4  779). 
Over  de  reguliere  veelhoeken  (Ib.  V,  4  784). 
Krachtkundig  voorstel  betreffende  de  beweging 
van  t^ee  lichaamen  in  het  ydel  en  in  vloie- 
Stoffen  etc.  (Tb.  id.).  Om  de  waardyen  der 
breuken  etc.  (Ib.  VI,  47S4).  Van  de  beweginge 
welke  een  lichaam  verkrygt,  wacneer  het  in 
het  aantrekkings  middelpunktgekoomen  ts  (Ib. 
id.).  Eenige  vraagstukken  weegensde  botsinge 
der  lichaamen  etc.  (Ib.  VII,  4  788).  Na  vorsin- 
gen raakende  het  eevenwigt  van  de  Hefboom 
etc.  (Ib.  id.).  Proeven  eener  theorie  weegens 
de  moolen,  die  door'i  water  gedreeven  worden 
(Ib.  VIII,  4  787).  Beschouwingen  weegens  de 
kracht  der  vloiestoffen  en  inzonderheid  die  van 
het  water  (Ib.  IX,  4790  et  X,  4  796).  Over  de 
parallaxis  der  zon  (Ib.  XIII,  4  800).  Onder- 
zoekn.  omtrent  de  waare  gedaante  der  aarde 
(Verhandl.  Genootsch.  Vliessing.  III  et  IV).  — 
Analyt.  Auflös.  e.  astronom.  Aufgabe  (Leipzig. 
Samml.  4  788,  St.  3).  Untersuch,  über  d.  Be- 
stimm, d.  ellipt.  Bahn  e.  Planeten  aus  vier  ge- 
geben, heliocentr.  Orten  (Ib.4  784,  St.  4).  Über 
d.  Menge  d.  aus  Geftissen  laufend.  Wassers 
(BemouUi  u.  Hlndenb.  Leipz.  Mag.  4  787,  St.  8). 
Über  d.  Bewegung  d.  Wassers  aus  horizontal. 
Röhren  (Ib.  St.  3).  Versuch  e.  neuen  Theorie 
über  d.  Bewegung  d.  Wassers  durch  Oeffnun- 
gen  in  GefUssen,  nebst  Betrachtt.  über  d.  hy- 
draul.  Theorien  von  Hewton,  Snler,  Mae-Lan- 
rin  u.  J.Bernonlli  (Ib.  St.  4).  Versuch  e.  Theo- 
rie üb.  d.  mittl.  Geschwindigkeit  d.  Wassers  in 
Flüssen  (Hindonbiirg'f  Arch.  4794,  Hn.  4  u.  2). 
Über  d.  astron.  Strahlenbrechung  (Ib.  4  796, 
Hft.  5u.  6).  —  Über  d.  Bahn  d.  Uranus  (Bode's 
Jahrb.  4  785  u.  86).  Über  die  parabol.  Bahn  d. 
Cometen  u.  deren  wahre  Anomalie  (Ib.  4  786). 
Aus  beobachteten  gleichen  Höhen  zweier  Ster- 
ne die  Polhöhe  ohne  Refract.  zu  find.  (Ib.  4  787) . 
Über  d.  mittl.  astron.  Strahlenbrechung  usw. 
(Ib.  id.).  Aus  Polhöhe  u.  zweier  Sterne  Rect- 
ascen.sion  u.  Declinalion  usw.  die  Zeit  d.  Be- 
'obachtung  zu  find.  (Ib.  4  796).  Über  d.  geogr. 
Messungen  u.  d.  Polhöhe  (Ib.  4  802).  Breite  u. 
wahre  Zeit  aus  Höhenmessungen  zu  finden 
(Ib.  4  803).  Ausd.  grösst.  Mittelpunktsgleichung 
die  Excentricitttte.  Planeten  zu  find.  (Ib.  4  804). 

Heimessy,  Henry.  —  Bibliothekar 
am  Queen*s  College  zu  Cork,  dann  Prof.  d. 
Physik  an  d.  katholischen  Universität  von 
Irland  fOr), 

geb.  (8S6,  März  4  9,  .  .  . 
Researches  on  phystcai  Geology  (Phil.  Tr.  4  846 
et  4849).  Researches  in  Terrestrial  Physics 
(Ib.  4  854).  On  the  application  of  photography 
lo  registring  the  therroometer  and  barometer 
(Philosoph.  Magaz.  Ser.  III,  Vol.  XXVII,  4  845). 
On  the  connexion  between  the  rotation  of  the 
earth  and  the  geological  changes  of  its  surface 
(Ib.  XXVII  et XXVIII,  4  846).  On  the  attractioo 
of  spheroids  (Ib.  XXXIII,  4848).  On  the  sta- 
bility  of  the  earth's  axis  of  rotation  (Ib.  Ser.  IV, 


Vol.  III,  4  852).  On  the  influence  oftbeEartb's 
internal  structure  on  the  length  of  the  day  (Ib. 
Xli,  4  856).  On  the  distribution  of  heat  over 
islands  and  especially  over  the  British  isles 
(The  Atlantis,  4  858,  N°  t).  —  Ferneres  im 
Jouro.  Geol.  Soc.  of  Dublin. 

Heiiaessyy  John  Pope.  —  Studeni 
d^  Medicin  in  (4  863)  Cork  (Or), 

geb.  4  83f,  Aug.  8,  Cork. 
On  the  direct  demonstration  of  the  40*^  pro- 
Position  of  Suolid  (Phil.  Magaz.  Ser.  III,  Vo). 
XXXVII,  4  850).  On  some  demonstration  in  geo- 
metry(Ib,Ser.  IV,  Vol.  IV,  4852).  On  somefacts 
connected  with  geometrical  reasoning  (Ib.  V, 
4  853) .  Oo  the  theory  of  parallels  (Ib.  XII,  4  8S6) 

HenBingSi  Johann  Christoph.  — 

Prof.  ord.  d.  Physik  u.  Metaphysik  an  d. 

Univ.  zu  Kiel  von  4738  bis  4763,  wo  er 

seine  Entlassung  nahm  (M), 

geb.   4  708,  Juni  . .,  Ploen, 

gest.  .  .  .  , * 

Diss.  specimen  planetographlae  physicae  prae- 
cipue,  an  planetae  sint  habitabiles?  4**,  Kilon. 
4738.  —  Historisches. 

*  Zeit  nicht  auciumitteln.  Man  fand  üin  todt  in  •einen 
Bett  (wo  T)j  wahrscheinlich  ermordet  Ton  einon  Sol- 
daten, seinem  Handlanger  bei  der  Ooldmacherei,  der 
er  sich  in  der  letzten  Zeit  ergeben  hatte  (Jf ). 

Benrloiy  Friedrich  Christoph. 
—  Privatmann  in  GÖttingen,  Pächter  d.  be- 
nachbarten königi.  Domaine  Harste  (Or), 

geb.  4  795,  Aug.  26,  Osnabrück. 
Über  d.  Elektricität  d.  galvan.  Kette,  8^  Göt- 
ting.  4  840.  Zersetzung  d.  Wassers  mittelst  ein- 
facher Zinkkupferketten  (Fogg.  Ann.  LH,  4  844). 
Zur  Galvanometrie  (Ib.  Uli,  4844).  Über  se- 
cundttre  galvan.  Ströme  (Ib.  LIV,  4  844).  Ano- 
male u.  normale  galvan.  Erscheinangen  (Ib.  LV, 
4  84i  u.  LVIII,  4  848).  Anwend.  d.  Natrium- 
Amalgams  zu  galvan.  Bebufe  (Ib.  LVIII).  Ober 
d.  mehrfach.  Töne  d.  Stimmgabeln  (Ib.  id.;. 
Methode ,  den  Widerstand  eines  Galvanome- 
ters zu  bestimmen  (Ib.  LXIII.  4844).  tberd. 
Theorie  u.  Anwend.  d.  Elektricittit  (Ib.  LXIV, 
4  845).  Einfl.  d.  Temperet,  auf  d.  galvan.  Leit- 
vermögen d.  Flüssigk.  (Ib.  LXVI,  4  845).  Über 
einige  meteorolog.  Gegenstände  (Ib.  id.).  Etek- 
tricitäts-Entwickl.  beim  Ablöscb.  erhitzt.  .Me- 
talle in  Flüssigkeiten  (Ib.  LXXIX,  4  850).  Ther- 
mo-elektr.  Erschein,  an  gleichartig.  MelaüeD 
(Ib.  LXXX,  4850).  Über  d.  Einfl.  d.  Boden- 
nähe aufd.  Angaben  eines  Thermoroet«rsi  im 
Freien  (Ib.  XCVII,  4856). 

Heariovs de Bbuuilai  s.  Heinrich 
von  Hessen. 

Henrloüi  Denis.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik in  Paris,  früher  Ingenieur  im  Dienst 
der  Provinces-Ünies  (BS)  (BG), 
geb.  Ende  des  XVI.  Jahrh.  .  .  ., 

gest.  4  640  etwa, 

M^moires  mathdmatiques  recueillis  et  dres»^ 
en  feveur  de  la  noblesse  frangaise,  4«,  Tom.  I, 


1069 


Honry 


Henry. 


1070 


Paris  1649  ;  Tom.  II,  Ib.  46i7  (worin  auch  ein 
Trait^  des  triangles  aph<^riqoes  und  ein  Trait6 
des  logarithmes).  Les  quinze  livres  des  ^16- 
ID6DS  d'BueUde  etc.,  8»,  Ib.  4645,  S"*«  ^iUon 
16i4.  Canon  manuel  de  sinus,  Ib.  4  619.  Cos- 
Diojtrapbie,  8^  Ib.  4  620.  Collection  ou  recueil 
de  divers  irait^s  de  math^matiques  etc.,  8", 
Ib.  16S7.  L'usage  du  m^com^tre  qni  est  un  in- 
ttrumeot  geomätrique  pour  mesurer  les  Ion- 
gueurs  et  distances  visibles,  8*",  Ib.  4  680.  L'u- 
sage  da  compas  de  proportion.  S^,  Ib.  4  634. 
Les  eJ^mens  et  les  donnäs  d'Suelide,  avec  des 
commeotairea,  4«,  Ib.  4  68t. 


y  Fran^ols.   — *  Parlaments- 

Advocat  iu  Paris  (JJ, 

geb.  4  615,  Aug.  3 1 ,  Lyon, 

gest.  4  686,  Oct.     7,  Paris. 
Gab  die  Opera  omnia  von  Oaaaeadi  und  Par»- 
eelau  heraus. 


'y  Thomas.  —  Apotheker  erst 
zu  Knutsford  in  Cheshire  (1759 — 1764), 
dann  zu  Manchester.  Präsident  d.  Literary 
and  Philosophical  Society  in  Manchester  u. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Ann,  ofPhÜ.\i\, 
1819;, 

geb.  4734,  Oct.  «6  (A.St.),  Wrexham, 

North  Wales. 

gest.  4  84  6,  Juni  48,  Manchester. 
An  improved  niethod  of  preparing  magnesia 
alba  (Transact.  of  the  College  of  Physicians  of 
London,  Vol.  II,  4  771,  und  erweitert  für  sich 
1773,.  On  the  preservation  of  sea  water  froin 
pulrefaction  by  means  of  quickiime  (Mem. 
Mancbest.  Soc.  Vol.  I,  4  785).  On  the  natural 
tii^tory  and  origin  of  magnesian  earth  etc.  (Ib. 
id  ;.  Experiments  on  ferments  and  fermenta- 
tion  etc.  (Ih.  II,  4  787).  Observ.  on  the  in^ 
fluence  of  ß\ed  air  on  Vegetation  etc.  (Ib.  id.). 
Cabe  of  a  person  beconiing  short-sighted  in 
advanced  age  (Ib.  III,  4  790).  Con^ideralions 
relative  totbe  natura  of  wool,  silk  and  cotton, 
u  objecta  of  the  art  of  dyeing  etc.  (Ib.  id.). 

H«arj,  William.  —  Sohn  des  Vori- 
gen. Dr.  Med.  u.  Besitzer  chemischer  Fa- 
briken bei  Manchester  (Manchest,  Mem, 
Serif,  Vol.  VI,  1842»;, 

geb.  4  774,  Dcc.  IS,  Manchester, 
gest.  4  836,  Sept.  S,  Pendlebury  b. Man- 
chester. •• 
Tbeeleroentsofeiperimental  chemistry,  S  vol. 
H^  Lood.  4  799. 4  4*i>edit.  4  829.  ~  Experiments 
(*n  carbonated  hydrogenous  ga.<i,  wilb  a  view 
lo  determioe  whether  carbon  be  a  simple  or  a 
conip<}und  substance  (Phil.  Tr.  4  797)  Exprmts. 
for  decomposing  the  murialic  acid  (Ib.  4  800). 
On  the  quantity  of  gase«  absorbed  by  water  at 
different  temperatures  and  undor  diflTerent 
prcHnuren  (Ib.  4880).  Dcscript.  of  an  appara- 
tu^  for  Ihe  analysis  of  the  Compound  inflam- 
ntiibleKasesby  slow  combustion  etc.  (Ib.  4  808J. 
i>n  ammooiaand  an  accountof  a  new  method 
uf  aoalysiag  by  combustion  witb  oxygen  and 


other  gases  (Ib.  4  809) .  An  analysis  of  British 
and  Foreign  salt  etc.  (Ib.  4  84  0).  Exprm.  on 
the  muriatic  and  oxymuriatic  acids  (Ib.  4  841). 
On  the  aöriform  Compounds  of  charcoal  and 
hydrogen  etc.  (Ib.  4  894).  On  the  action  of 
finely  divided  platinum  on  gaseous  mixtures 
etc.  ilb.  4  894). 

*  Biographie  verfattt  von  •einem  Bohne  William 
Charles,  Dr. Med.  0«txt  GutsbeaiUer  in  Hereford- 
ühire),  Ton  dem  in  Po  gg.  Ann,  einlfe  chemieche 
Aufs&tte  stehen. 

**  gest.  Aug.  30  (Ah,  B.  1836).  Nahm  sich  aus  Melan- 
cholie das  Leben. 

Benryi  Maurice.  —  Lazarist,  Abb^. 
Erst  Adjunct  an  d.  Sternwarte  in  Mannheim 
(4  790),  dann  Astronom  in  Petersburg(4  795), 
darauf  in  Paris  (4804)  und  später  in  Mün- 
chen lebend  (LBJ, 

geb.   4763,  Mai  30,  Sauvigny  b.  Toul, 

gesl 

Essais  sur  la  determination  de  la  longueur  du 
pendule  simple  sous  la  latitude  de  St.  Peters- 
bourg  (Nov.  Act.  Petrop.  XI,  4  798).  Obs.  de 
la  döclinaison  de  Taiguille  aimantöe  faite  ä  St. 
Petersb.  (Ib.  id.).  Viele  astron.  Beobb.  (Ib. 
XI^XIII).  Berichtigung  d.  Mittagsfernrohrs 
(▼.  Zaeh,  monatl.  Corr.  III,  4804).  —  MitBarry: 
Parallaxenformeln  aus  Lagraage's  Theorie  ge- 
zogen (Bode'f  Jahrb.  4  804).  Astron.  Beobb. 
(Ib.  4  795,  4  798  u.  4803). 

Henry,  Noel  fitienne.  —  Director 
(Subdirector  seit  4  797)  der  Central- Apo- 
theke d.  HospitUler  in  Paris  seit  4  803 ;  frü- 
her (seit  4  801)  Professor  an  d.  £cole  de 
Pharmacie  daselbst  (BS)  (BG), 

geb.  4  7 69,  Nov.  26,Beauvais,D^p.Oise, 

gest.  183 2, Juli  30, Paris.* 
Manuel  d*analyse  chimique  des  eaux  min^- 
rales  (mit  seinem  Sohn),  4  vol.  8°,  Paris  4  826. 
Pharmacopee  raisonnee  ou  Traitö  de  pharma- 
cie pratique  et  th^oretique  (mit  O.  Onibout), 
2  vol.  8^  Ib.  4828.  Viele  Aufsülze  im  Journ. 
de  pharmacie. 

*  An  der  Cholera. 

Bearj%£tienneOssian.  —  Direct. 
des  Laboratoriums  d.  Acad^mie  de  Mede- 
cine  in  Paris,  früher  (42  Jahre  lang)  Sous- 
chef  ä  la  pharmacie  centrale  des  b6pitaux 
et  hospices  civiles.  Sohn  des  Vorigen  (BG), 

geb.  4798,  Nov.  27,  Paris. 
Manuel  d'analyse  chimique  des  eaux  mini^rales 
(mit  seinem  Vater).  4  vol.  8^  Pari84826.  Phar- 
mac6p<>e  franyaise  etc.  (mit  7.  ••  Batier),  8^ 
Ib.  4827.  Note  au  sojet  des  falsifications  du 
Sulfate  de  quinine.  8^  Ib.  4M29.  M<^m.  sur  l'a- 
nalyse  organique  et  proc^des  pour  reflTectuer 
(mit  A.  Pliüoii),  8^  Ib.  4  880.  De  Taction  du 
tannin  sur  les  bascs  saliBabies  organiques  etc  , 
8**.  Ib.  4  885.  Analyse  chimique  de«  eaux  mi- 
n^rales  ferro- mangani^siennes  de  Cransac, 
Aveyron  (mit  Ponmar^de) ,  8",  Ib.  4844.  — 
Nuch  vert^chiedene  Mineralwasser-Analysen. 
—  tfur  les  melanges  de  fariue  de  froment  (Ann. 


1071 


EentclLol 


Herapath. 


1072 


chim.pbys.  XLJ8t9).  MitPÜMon:  M6m.  pour 
faire  suite  h  l'hist.  de  la  quinioi,  de  la  cincbo- 
nine  et  de  l'acide  quinique  (Ib.  XXXV,  4  897). 
%)  Möm.  8ur  Facide  quinique  etc.  (Ib.  XLI, 
4  820).  8)  Sur  les  substaoces  organiques  azo- 
t^es  [Asparagioe]  (Ib.  XLV,  4880).  4)  Sur  les 
subst.  organ.  azotäes,  dites  neutres  (Ib.  XLVI, 
4834).  Mit  BaUy:  Analyse  d'un  calcul  b^liaire 
etc.  (Ib.  XLIV,  4  880).  Mit  Bontron-Cbarlard: 
Sur  Talcalinit^  de  la  conictne  (Ib.  LXI,  4  886). 
—  Noch  sehr  viele,  meistens  pflanzen-  und 
thier-chemische  Arbeiten,  im  Journ.  de  Phar- 
macie,  zum  Theil  mit  Bonllay,  Bontron-Char- 
lurd,  Cap,  Chevallier,  Delondre,  Derosne,  Ga- 
ret, Oniboort,  Olivier  u.  Bonbeiraa;  er  ent- 
deckte das  Sinapin.  —  H.  ist  auch  Mitarbeiter 
am  Dictionn.  de  M6dicine. 

*  Eigentlich  Ottian-Henry. 

Bensohely  Karl  An t od.  —  Zur  Zeit 
d.  Königr.  Westphalen  Baumeister  in  Soo- 
den  bei  Aliendorf,  später  Salinenbeaniter 
folgweise  in  Kosen  bei  Naumburg,  in  Karls- 
hafen u.  in  Sooden,  dann  Ober-Bergin- 
spector  in  Cassei  (zuletzt  als  Ober-Bergrath 
verabschiedet),  daneben  Besitzer  einer  Ma- 
schinenfabrik (Or)j 

geb.  1780,  Apr.  23,  Cassel. 
Über  Verbesserung  d.  Dampfmaschinen  (OÜb. 
Ann.  LXI,  4  819).  Schrieb  über  d.  Ursache  d. 
Spridgens  d.  Dampfkessel  eine  Schrift,  die  in 
Paris  gekrönt  ward ;  ferner :  Gedanken  über  d. 
ununlerbrochenen  Fortgang  d.  Schöpfung  aus 
Raum  u.  Zeit,  4  2°,  Cassei  4  840  (anonym) ;  Das 
bequemste  Maass-  und  Gewichtssystem,  ge- 
gründ.  aufd.  naiürl.  Schritt  d.  Menschen,  H^, 
.  Ib.  4  855  (auch  französ.).  Erfand  ein  Ketten- 
gebläse (siehe  F.  K.  L.  Kooh'f  Vers.  üb.  d.  Ge- 
schwindigk.  ausströmend.  Luft,  Gott.  4  824), 
einen  Elasticit^tsmesser  (siehe  O.  0.  Schmidt's 
Naturlehre)  u.  a.  m. 

Benalia^r,  Thomas.  —  Esquire; 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  (ThJ, 

geb.  4  64  7,  ..  .,  gest.  4  699,  .  .  . 
Some    experiments    and    observations  upon 
may  dew  (Phil.  Tr.  4  665). 

HeashiKy  Johann  Thomas*.  — 
Dr.  Med.,  erst  Landphysicus  in  Giessen 
(4  7  4  4),  dann  Prof.  exlr.  d.  Medicin  (4  7  4  7) 
u.  endl.  (4  723)  Prof.  ord.  Philosophiac  natu- 
ralis chymicae  an  d.  Univ.  daselbst  fJ)  (StJ, 
geb.    1683,  Aug.  30,  Frankfurt  a.  M., 

gest.  4  726,  Aug.  27,  Welzlar. 
De  vltrioio.  4",  Giss.  4709.  Medilatl.  el  expe- 
rimenta  circa  acidulas  Svalbaoenses  clc,  b'\ 
Francof.  474  4.  De  germinatione  metallica  ar- 
tificiali  ejusdemquc  novo  invenlo,  4*^^  Giss. 
474  8.  Di.ss  sisleiis  cerehn  exanicn  chemicum, 
4°,  Ib.  4  74  9.  Oemonslraiio,  i;:iK'ru  esse  elate- 
lem  nalurae  uni\er.<alem,  4",  Ib.  1724.  Ad- 
miranda  generatioiiis  reruui  naturaliuni,  4", 
Ib.  4  724     De  tinctura  marliali  volatili,  4»,  Ib. 


4  724.   Prgm.  coroparationem  Alchemiae  cum 
Laide  Corinthiaca  sistens,  4°,  Ib.  4  725. 

*  Johan  n  Theodor  {8ehm). 

HenamanSy  Pierre  Joseph. — Prof. 

d.  Materia  medica  u.  Pharmacie  an  d.  Univ. 

zu  Gent  (QC), 

geb.  4792,  Sept.  12,  Löwen. 
Diss.  sur  l'acide  sulfurique  fumant  et  sur  les 
deux  vapeurs  concrescibles  contanues  dans 
cet  acide,  Louv.  4  823.  M6m.  sur  le  propor- 
tionneroent  chimique  p6s^  et  mesure  descorps, 
Ib.  4  824.  M6m.  sur  les  esprits  alcooliques, 
Bruxell.  4  824.  —  Gab  heraus:  Repertoire  de 
chimie,  pharmacie  etc..  Ib.  4  828—30.  Nouv. 
Repertoire  etc.,  Ib.  4  834.  Annuaire  ä  Tusage 
du  chimiste,  du  mödecin,  du  pharmacien  etc., 
8^  Ib.  4  843. 

Hensoldti  M...  —  Mechanicus  zu 
Sonneberg  bei  Coburg  fJU), 

geb.   4  824,   Nov.    44,  >riedrlchshall, 

Sachs.-Meining. 
über  d.  orthoskopische  Ocular  u.  ein  üaiver- 
sal-lnstrument  (Jahn'f  Unterhalt.  4  853  u.  4  854). 
—  Siehe  K.  Kellner. 

Hentsoh |  Johann  Jacob.  —  Mag. 
Phil.,  Docent  an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (1748 
— 58),  dann  Prof.  ord.  d.  Mathematik  au 
der  zu  Helmsladt  (1^)  (Ott), 

geb.  4  723,  Jan.  24,  Bautzen, 
gest.  4  76i,  Juli  4  5,  Heimslädt. 
Philosophia  mathematica,  complectens  metbo- 
dum  cogitandi,  nee  non  scientiam  rerum  uni- 
versalem ex  Enolide  restitutam,  8%  Lips.  4755. 
Ausführl.  Anweisung  zu  d.  mathemat.  Wisseo- 
Schäften  usw.,  2  Thle.  8»,  Ib.  4  754  u.  55.  De 
mathesi  universal!  ad  geometriam  curvarum 
accomodata,  4^  Heimst.  4  758.  AdxmaTUeq'i 
Tabellen  d.  Sinuum  usw.,  neue  Aufl.,  S^ 
Frankf.  4757. 

Heraklldes,  aus  Pontus,  um  325  vor 

Chr.,  Schüler  des  Plalo  u.  Aristoteles 

(Mt), 

Schrieb  über  Geometrie ,  über  Astronomie 
[TTiQi  rm'  DVQavfüv)  und  lehrte  die  Reweguos 
der  Erde. 

Herapath,  W  i  1 1  i  a  m.  —  Prof.  d.  Che- 
mie u.  Toxicologie  an  d.  Br^tol  Scbool  of 
Medicine  (Or), 

geb.  1796,  Mai  26,  Bristol. 
On  a  new  magnetic  balance  (Ann.  of  Pbil  11 
4  824).  On  cadmium  and  thc  nieans  of  pro* 
curing  it  (Ib.  Ill,  4822).  On  Döbereiner'i  ei- 
perimeiit  (Tilloch,  Phil.  .Mag.  LXIl,  4823).  On 
opake  cryslailized  caibon  (Ib  LXI.  lSi3;.  0» 
oil  and  coal  gas  (Ib.  id.).  On  the  coinbination« 
of  oxypen  (Ib.  LXIV,  4  824).  On  Ihe  cau>e  ff 
the  earth's  molion  (Ib.  LXV,  4825).  On  m  h?^ 
compensalion  pendulum  (Tb.  id.)  Ou  thc  coat- 
bustionofciiainoiid  (Phil  Maj:.  Yll.  ü^io..  .\na- 
lysis  ofthe  Balli  walers  (Ib.  XX1\,  «84ii  on 
the  early   Egyplian  cljeiiüslry   (Ib    Sor.  IV. 


1073 


Harapath 


Herbert. 


1074 


Vol.  III,  485SJ.  Od  arseoical  potsons.  On  Poi- 
sooing  by  lead,  by  bichloride  of  meroury,  by 
oil  ofbitter-almonds.  Etc. 

Berapalh,  William  Bird.  —  Sohn 
von  William.  Pract.  Arzt  in  London  (Or), 

geb.  1820,  Febr.  28,  Bristol. 
On  the  optica I  properties  of  a  newly  disco- 
vered  sait  ofquinine  (Phil.  Mag.  Ser.  IV,  Vol. 
lil,  1852}.  On  the  chemical  composition  and 
the  atomic  weight  of  this  salt  (Ib.  IV,  4852). 
On  the  manufaclare  of  large  available  crystals 
of  iodoquinine  for  optical  purposes  as  artificial 
turmaliofl  (Ib.  VI,  4853  et  VII,  4854}.  On  the 
discovery  ofquinine  and  quinidine  in  the  urine 
of  patients  etc.  (Ib.  VI} .  On  the  properties  of 
the  sulphate  of  iodoquinine  or  Herapalhit  (Ib. 
IX.  4855).  On  the  Compounds  of  iodine  and 
strychnine  (Ib.  X.  4  855).  On  the  detection  of 
slrychnine  (Ib.  XIII ,  4857).  On  the  optical 
cbaracters  of  certain  alcaloids  (Ib  XIV,  4  857). 

Herapalhy  Thornton  John.  — 
Auch  Sohn  von  William.  Pract.  Chemiker 
in  Bristol  fOr), 

geb.  4  830,  Jan.  19,  Bristol. 
On  some  combinations  of  boracic  acid  with 
oiide  of  lead  (Phü.  Mag.  XXXIV,  4  849).  Codq- 
bination  of  arseoious  acid  with  albumen  (Ib. 
Ser.  IV,  vol.  11,4  854}.  Were  the  ancient  Egyp- 
tians  acquainted  with  nitric  acid  ',1b.  V,  4  853}. 
Method  of  estimating  minute  quantitiea  of  io- 
dine (Ib.  VI,  4848).  On  the  chemical  compo- 
sition of  pollen  (Quart.  Journ.  Chemie.  Soc.  I, 
<849  .  loorganic  substances  of  mulberry  tree 
Ib.  id.).  Analysis  of  the  ashes  of  some  escu- 
tent  vegetables  (Ib.  II,  4  850).  New  substance 
from  Guano  (Ib.  id.).  Analysis  of  Ihe  waters 
of  the  Üead-Sea  (Ib.  id.).  D""  of  the  ashes  of 
«panish  poteto  (Ib.  III,  4851).  D«' of  sugar-fe- 
cuiencies  (Ib.  id.).  New  mode  of  estimating 
iron  by  a  colorlmeter  (Ib.  V,  4  858).  On  the 
preitence  of  strontia  in  the  well-watersof  Bri- 
stol (ib.  id.).  On  the  presence  of  fluorine  in 
the  Bristol  HotwelUwater.  Noch  viele  andere 
chemische  Aufsätze. 

Herbarti  Johann  Friedrich.  — 
Dr.  Phil.  Nachdem  er  von  1797 — 1800 
Hauslehrer  in  Bern  gewesen,  4  802  Docent 
.Hl  d.  Univ.  Göttingen,  dann  1809 — 4  833 
Prof.  ord.  d.  Philosophie  u.  Pädagogik  an 
(I-  (*niv.  zu  Königsberg,  und  nun  wieder 
•in  der  zu  GÖttingen  Prof.  ord.  d.  Philoso- 
phie ^p)  ^v.ii;  w, 

geb.    4776,  Mai     4,  Oldenburg, 

gest.  4  844,  Aug.  44,  GÖttingen. 
Ps>cho logische  Bemerkungen  über  die  Ton- 
iehre, Konigsb.  4  844.  Theoriae  de  attractione 
elementorum  principia  metaphysica,  Ib.  4  842. 
t  her  d.  Möglichkeit  a.  Nothwendigkeit,  Ma- 
thematik auf  d.  Psychologie  anzuwenden,  Ib. 
1822.  _  Viel  rein  Philosophisches. 

d'Borbelot,  Barths lemy.  —  Prof. 
d.  Syrischen  am  College  de  France  u.  Pen- 

Poggcadorff,  HiDdwSrlerboeb. 


sionärd.  franz.  Regierung;  lebte  vorher  iSn- 

gere  Zeit  in  Italien  (Ni,  l\J  fJJ  (Q)  (B)  (BN), 

geb.   4  625,  Dec.  14,  Paris,* 

gest.  4  695,  Dec.    8,  Paris. 
Biblioth^que  Orientale  ou  Dictionnaire  univer- 
sei,  conteoant  g^n^ralement  tout  cequi  re- 
garde  la  connaissance  des  peuples  de  l'Orient, 
3  vol.  fol.,  Paris  4  697. 

*  geb.  Dec.  4  {BG), 

Herberger,  JobannEduard. — Dr. 
Phil.,  Prof.  d.  Land-  u.  Forstwissenschaft, 
sowie  d.  Technologie  an  d.  Univ.  zu  Würz- 
burg, auch  Rect.  d.  Kreis-Landwirthschafls- 
u.  Gewerbeschule  daselbst  seit  1848,  frü- 
her Rect.  d.  ähnl.  Schule  zu  Kaiserslautem 
in  Rheinbayern  u.  Apotheker  daselbst,  noch 
früher  Apotheker  in  Rbeinzabern  (G.  1 856^, 

geb Speyer, 

gest.  4  855,  März  18,  Würzburg.* 
Systemat.-tabellariscbe  Obersicht  d.  chemisch. 
Gebilde  organischen  Ursprungs  usw.,  2  Hfle. 
fol.,  Nürnb.  4  834  u.  4  886.  Die  menschl.  u. 
thier.  Milch  usw.,  4  889.  Gab  heraus,  mit  F. 
L.  WinoUer:  Jahrb.  d.  pract.  Pharmacia  und 
verwandt.  Fächer,  45Bde.,  4888—47.  Allein: 
Allgem.  Zeitschrift  f.  Landwirthschafl  u.  ver- 
wandte Gegenstände  usw.,  Mainz  4  843  u.  ff. 
Deutsche  allgem.  Zeitschrift  f.  die  technischen 
Gewerbe,  Ib.  4 843  u.  ff.  —  Viele  pharmaceut. 
u.  ehem.  Notizen  in  Bnolmer's  Repertorium, 
auch  Erdmann's  Journ. 

*  gest.  Mai  14  {ZOG.  V). 

Herberstein 9  Ferdinand  Ernst 
Karl,  Graf  von.  —  Herr  von  Triescb  u. 
Illmau.  Oeslerr.  wirkl.  Geheimer  Rath  u. 
KSmmerer,  Beisitzer  d.  grösseren  Land- 
rechts in  Böhmen  (A)  (EG)  (BG), 

geb.  .  .  .,  gest,  4720,  März  6,  Prag. 
Norma  et  regula  statica  intersectione  ciroulo- 
rum  desuinta,  4<>,  Prag.  4686.  Mathemata  ad- 
versus  umbratiles  Petri  PoireÜ  Impetus  pro- 
pugnala,  S"*,  Ib.  4709.  Diatome  circulonim  seu 
specimen  geometricum,  8^  Ib.  4740.  Erotema 
politico-philol.  an  Studium  Geometriae  rem- 
publicam  administranti  obstaculo  sit  an  admi- 
niculo?  8",  Ib.  174  2.  Cyclodiatoroia  qua  pro 
rei  tormentariae  incremenlo  motum  ac  tem- 
pus  projeclorum  mensurat  et  demonstrat,  8", 
Ib.  4  74  6.  De  machinis  pro  rei  tormentariae 
increment.  etc.  tractandis  (unter  dem  Namen 
AxnarideLapide).  Artis  technicae  via  plana  et 
facilis  (unter  demselb.  Namen),  Htettln.  4780. 

Herbert,  Joseph,  Edler  von.  - 

Jesuit  bis  zur  Aufhebung  d.  Ordens,  Prof. 

d.  ExperimontalphyHik  an  d.  Univ.  zu  Wii*n, 

auch  (1784)  Domtmrr  am  Ht.  Htiipltiin  und 

Consistorialrath  (sM.W)  (ON)  (SSJ), 

geb.   4  725,  Sept.    2,  Kl«genf»rt,* 

pi%i.  179 i,  Miirz  2«,  Wien, 
Theorie   phaefiomenoriim  rIi»f;trironim ,    •", 
Vindob,  4772,  auct  477«    De  iqu«!»  siiorun»' 

61 


1075 


Eorbeit 


Herigone. 


1076 


que  DonDullonim  fluidorum  elasticitate ,  8«, 
Ib.  4  773.  De  igne,  trtplicem  illius  statum  com- 
plectens,  ut  fluidum  elaslicum  et  calorem  ef- 
fielt,  ut  lux  est,  ut  a  corporibus  gignitur  et  ab> 
sorbetur,  8<>,  Ib.  4  773.  Diss.  de  vi  electrica 
aquae,  Labacii  4  778  (Deutsch  v.  A.  Ambaohell). 
Diss.  de  aöre  et  tluidis  ad  genas  aöris  perti- 
neutibus,  8^  Ib.  4779.  Von  den  Streifen,  Blat- 
tern u.  Wellen  im  Krystallglase  (Beitrage  zu 
verschiedn.  Wissenschaften,  4  775).  Von  der 
vortheilhaftesten  Reibung,  die  Elektricität  In 
heftigerem  Grade  zu  erregen  (Ib.  id.).  Muth- 
maassung  von  Entstellung  der  Bergkrystalle 
(Ib.  id.).  Von  dem  Plalzgolde  (Ib.  id.). 

*  ffeb.  Sept.  3  {88J), 

Herbesty  Benedict.  —  Jesuit  in  Kra- 

kau  fJJ, 

geb.   4  534, Novomiasti,  Polen, 

gest.  4  693,  März  i,  Jaroslaw. 
Arithmetica  linearis  et  figurata  cum  quibüsdam 
ex  computo  necessariis,  Cracov.  4  577. 

HerblninSy  Johann.  —  Protestan- 
tischer Prediger  folg  weise  in  Bojanowa 
(4  664),  in  Wilna  («672),,  bei  der  schwed. 
Gesandtschaft  in  Warschau  u.  zuletzt  (4  675) 
zu  Graudenz  in  Preussen  fJ), 

geb.  4  633, Pitschen  b.  Brieg, 

gest.  4  676,  Febr.  4  4,  Graudenz. 
Famosae  de  solis  vel  telluris  motu  controver- 
siae  examen  theologico-philosophicum ,  42^ 
Ultraject.  4  655.  De  paradiso,  de  admirandis 
mundi  cataractis  supra-  et  subterraneis  eo- 
rumque  principio,  4^,  Amstelod.  4678. 

Berder,  Siegmund  August  Wolf- 
gang, Freiherr  von.  —  Trat  4  808  als 
Bergamtsassessor  in  die  sächsische  Berg- 
werks-Administration und  stieg  nach  und 
nach  bis  zum  Ober-Berghauptmann  in  Frei- 
berg (1826).  Sohn  des  berühmten  philo- 
sophischen Schriftstellers  (G,  4  $)  (CL), 
geb.  4  776,  Aug.  4  8,  Bückeburg, 
gest.  4  838,  Jan.  29,  Freiberg. 
Der  tiefe  Meissner  Erbstolln,  4^  Leipz.  4  839. 
Abbild,  u.  Beschreib,  d.  vorzüglichst.  Appa- 
rate zur  Erwürm.  d.  Gebläseluft  aufd.  Hüt- 
tenwerken in  Deutschland»  England  usw.  (her- 
ausgegeb.  von  F.  Th.  Merbaeh),  i"",  mit  Atlas, 
Freiberg  4  840.  Bergmannische  Reisen  iit  Ser- 
bien, in  Auftrag  d.  Serb.  Regierung  ausgeführt 
im  J.  4885,  Pesth  4846.  Vorkomm.  d.  strah- 
lig. Alauns  von  Tschermig  in  Böhmen  (Oilb. 
Ann.  LXIX,  4824).  Geognost.  Notiz  üb.  d.  Ge- 
gend von  Carlsbad  (▼.  Leonhard  u.  Bronn's 
Jahrb.  4  885). 

Berhaa,  Louis  £tienne.  —  Me- 

chanicus  in  Paris  (bG). 

geb.   4  768,  Aug.  3,  Paris, 

gest.  4  85i,  Mai  21.  Paris. 
Erfand  ein  vom  Di dot' sehen  verschiedenes 
Verfahren  der  Stereotypie. 


Berholdty  Johann  Daniel.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Ko- 
penhagen von  4  806  an ;  Oberarzt  am  Fried- 
richshospital  daselbst  (4  8  4  9 — 25)  a.  Stabs- 
arzt beim  dän.  Seewesen  (seil  4  806),  in 
welches  er  4  790  als  Chirurg  eingetreten 
war.  Mitgl.  d.  königl.  dän.  Gesellsch.  J. 
Wiss.  (E)  (NK)  (DSJ  (NJ, 

geb.   4  764,  Juli     40,  Apenrade. 

gest.  4  836,  Febr.  4  8,  Kopenhagen. 
Historisk.  Udsigt  over  Luftreosning  i  Blerf- 
gruber ne  og  ombord  paa  Krigsskibene  (Daost 
Selsk.  Skr.  III,  4808).  Om  de  cbemiske  Midier 
til  Luftens  Rensning  in  den  Skibsborde  etc 
(Ib.  id.).  Over  det  Spörgsmaal,  om  MeonesLet 
seer  kun  med  eet  Öie  ad  Gangen ,  eller  med 
begge  tillige  (Ib.  IV,  4  807).  —  Medicioischcs. 

Birloart  de  Thwy*,  Louis 
£tienne  Fran^ois. —  Vicomte,  ln|se- 
nieur-en-chef  des  Mines  seit  1810,  auch 
von  4  8  4  0  bis  4  830  Director  d.  öOenÜ.  Bau- 
ten im  Seine-Departement  (namentJ.  d^r 
Bauten  zur  Verhütung  des  Einstorzes  dft 
Katakomben  unter  Paris).  Mehrmals  Kam- 
mermilglied.  Freies  Mitgl.  d.  Acad.  d.Wt»< 
seit  4  824  fQCJ  (BN)  (BG), 

geb.   4  776,  Juni    3,  Paris. 

gest.  4  864,  Jan.  4  5,  Rom.** 
Mineralogie  synoptique  etc.,  8^  Ptant  4SI5 
Descript.  des  catacombes  de  Paris  etc. .  \h 
4808,  i"^6dit.  4814.  Considörations  g«oloci- 
ques  et  physiques  sur  la  cause  du  jaillissemesi 
des  puits  fords  et  des  fontaines  artificieUescic , 
8°,  Ib.  4828,  2">«  6dit.  482».  —  Sur  la  rinktt 
du  Loiret  etc.  (Joum.  Min.  IX,  4  799      E»ai 
potamographiqne  sur  la  Meuse  etc.  ;Ib  Xll 
4  802) .  Sur  les  machines  k  vapeur  de  rotatna 
etc.  (Ib.  id.).  Sur  Tantbracite  (Ib.  XIV.  4843 
Sur  un  nouv.  gisementde  titane  (Ib.  X>',  4S4) 
De  reffet  qui  resulte  dans  la  qualit^  de  Tbooii^ 
de  la  präsence  ou  de  Tabsence  des  malacrr» 
animales  (Ib.  XVI,  4  804).    Potamographie  >!• 
D^p.  des  Hautes- Alpes  etc.  (Ib.  XVII.  4!»ti 
Oryctographie  de  la  montagne  et  de  la  mi^r 
d'argent  de  Chalances,  Dep.  Is^re  Jb.  X\. 
4806).   Sur  la  cristallisation  de  la  glece   \i 
XXXIII,  4843).    Consid^rations  g^o^ral    »hm 
les  vestiges  fossiles  de  v^g^taui  da  so!  de»  e?- 
virons  de  Paris  (Ib.  XXXV,  4  844).  Noch  ne^r 
Aufslltze  u.  Berichte  daselbst  u.  ie  d  Adim^ 
d.  Mines,  Journ.  d.  Pbys.,  Ana.  da  Moseen: 
Bullet,  de  la  Soc.  d'Encouragemeot  (x.  B  über 
artesische  Brunnen,  worüber  auch  in  d   4a* 
nuaire  4  885),  Annal.  de  la  Soc.  dÜorticu- 
ture  etc. 

*  Nach  •einem  Landgut  lu  Thury,  bd  ScimamM, 
**  Auf  einer  Reite  nach  dea  Vceuv. 

HerigonOi  Pierre.  —  Matbemaüir' 
In  Paris,  über  den  nichts  Näheres  beianrt 
ist  f  WdJ  (HUj, 

Lebte  in  d.  erst.  UÜlAe  d.  XML  Jabrl 


1077 


HerlicinB 


Hermann. 


1078 


Cursus  maihematiCQS  irova,  brevi  ei  clara 
melbodo  demonatratus  etc.,  VI  Tom.  8*^,  Pa- 
ris. 1644  ;  auch  französisch  (s.  Kiatner,  Gesch. 
d.  Math.  III,  46). 

Berlioiw  (Herlich,  Herlitz),  David.— 
Dr.  Med.,  folgweise  Gonrector  an  d.  Schule 
zu  Güstrow  (1 580),  Stadtphysicus  in  Prenz- 
lau  (t58t)  u.  Ancldm  (t583),  dann  Prof. 
().  Mathematik  (Astrologie  u.  Logik)  an  d. 
Cniv.  zu  Greifswalde  (t  585 — 1 598),  darauf 
Stadtphysicus  in  Slargard  (1598 — 1606), 
Lübeck  (1 606 — 14)  und  endlich  wiederum 
in  Stargard  (J)  (ZN)  (Adelung,  Gesch.  d. 
menschl.  Narrheit,  l\), 

geb.  J557,  Dec.  28,  Zeitz, 

gest.  1636,  Aug.  15,  Stargard,  Pomm. 

Astrologische  Kalender,  von  1584  bis  4636, 
meistens  zu  Stettin  herausgegeben.  Tractatus 
fzeograpbicus  de  distantiis  locorurn  arithme- 
tice  supputandis,  Gryphisw.  4592.  Disputt. 
meteorologicae,  4**,  Ib.  4597.  Tract.  de  macu- 
lus  lunae  oder  warumb  der  Mond  solche  Fle- 
cke an  sich  habe,  4\  Stettin  4  599.  Kurze  Er- 
lilarung  wie  man  die  Sonnenfinsternisse  ohne 
Be<ichwening  oder  Verletzung  d.  Augen  anse- 
hen möge,  4^  Ib.  4  599.  Tract.  de  fulmine  et 
suis  impressionibus,  prodigiis  et  miraculis, 
vom  Blitz,  Donner  und  allerlei  Feuerzeichen 
u«w.,  4*»,  Slarg.  4604.  Discursus  bist.  phys.  de 
iride  lunari  etc.,  4",  Lubecii  4  609.  Diso.  bist. 
pby$.  von  Parheliis  oder  fünf  Sonnen,  so  am 
3  Apr.  464  0  gesehen  worden,  4"",  Stettin  4640. 
Prodromaa  oder  kurze  u.  einfält.  Erklär,  d.  Ko- 
meten, so  sich  im  Nov.  4  64  8  hat  sehen  lassen, 
4^  Ib.  4  64  8.  —  Im  Ganzen  über  50  Schriften. 

HeraMBAi  Leonhard  David.  — 
Pfarrer  zu  Massel,  bei  Oels,  in  Schlesien. 
Correspond.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin  (J), 

geb.   1  670,  Juni  27,  Massel, 

gest.  4  736,  Mai     \,  Massel. 

Ma<lographi8  oder  Beschreib,  des  schlosiscben 
MsMel,  BHeg  4744.  Hist.  Bericht  von  einem 
7u  Massel  gefundenen  Elendsthier- Körper. 
Idea  schedtasmatis  de  conchitibus  Maslensi- 
bu4  Mise.  Berolinens.  IV,  4  734). 

BermattAi  Jacob.  —  Schüler  von 
Jarob  Bernoulli.  Prof.  d.  Mathematik 
«•rvi  an  d.  üniv.  zu  Padua  (1707  —  4  3), 
d«inn  an  der  zu  Frankfurt  a.  d.  0.  (4743 
—  ii)  und  darauf  in  Petersburg  {Mti — 
31.,  endlich  Prof.  d.  Moralpbilosophie  in 
Basel  (JJ  (AR), 

geb.   1678,  Juli  16  (A.St.),  Basel, 

gest.  1733,  Juli  11,  Basel. 

Re^ponsio  ad  cl.  nevwaatyt  considerationes 
«^«cundas  circa  calcnli  dilTerentiaUs  principia, 
Basti.  1700.  Pboronomia,  seu  de  viribus  ei 
nukiibus  corpomm  solldorum  et  fluidomm,  4", 
losielod.  1716.  Compendium 'roatheseos  tn 


usum  Majest.  Imper.  nniversae  Russiae,  Pe- 
trop.  4  728.  —  Animadversiones  circa  novissi- 
mam  regulam  ducendi  perpendiculares  ad  cur- 
vas  ex  focis  descriptas  etc.  (Nov.  Lit.  Helvet. 
1708).  —  Methodns  tnveniendi  radios  osculi 
in  curvis  ex  focis  descriptis  (Act.  Erud.  Lips. 
4702).  Demonstratio  geminae  formulae  a  Joh. 
BemoTüli  pro  multisectione  anguli,  vel  arcus 
circularis  sine  demonstratione  exhibitae  (Ib. 
4  703).  Disq.  dioptrica  de  curvatura  radiorum 
visiorum,    atmosphaeram  trajicientium  etc. 
(Ib.  4  706).    De  nova  accelerationis  lege  qua 
gravia  versus  terram  feruntur,  suppositis  motu 
diurno  terrae  et  vi  gravitatisconstanti  (Ib.  4  709). 
De  vibrationibus  chordarum  tensarum  (Ib. 
4  746).  Solutio  problematis  de  trajectoriis  cur- 
varum  inveniendi  (Ib.  474  7—4  749).   Method. 
nov.  solvendi  problemata,  qnae  circa  figuras 
isoperimetras  aliasque  proponi  possunt  (Ib. ' 
4  748).  Solutio  duorum  problematum,  quorum 
alterum  integrale  ex  data  quadam  formula  dif- 
ferentiali  per  areas  circulares  et  hyperbolicas 
exhibendum  postuIat,  alterum  vero  curvam 
projectorum  in  medio  resistenti  construendam 
proponit  (Ib.  4  749).  -—  Metodo  d'investigare 
l'orbita  de  planati  etc.   (Giorn.  de  Letterati 
d'Italia,  T.  II).  Soluzione  generale  del  pro- 
blema  inverso  delle  forze  centrali  etc.  (Ib.  T.  V 
—VII).    Methodus  facilis  determioandi  leges 
vis  centralis  (Ib.  T.  XIII).  —  Diss.  qua  expli- 
catur  methodus  generalis  puncla  stationum  in 
orbitis  planetariis  doterminandi  (Miscell.  Be- 
rolin.  1, 4  74  0  et  11,  4  723).  Obs.  in  schediasma 
SoUii  de  constructtone  aequationum  (Ib.  III, 
4  727).  —  De  calculo  integrali  (Comment.  Pe- 
trop.  I,  4  728).   De  mensura  virium  corporura 
(Ib.  id.).  De epicycloidibus  in  superficie sphae- 
rica  descriptis  (Ib.  id.).   Geminus  modus  di- 
rectus dividendi  semicirculum  in  data  raiione 
etc.  (Ib.  id.).   De  constructione  aequationum 
difTerentialium  primi  gradus  etc.  (Ib.  II,  4  729). 
Tbeoria  generalis  motuum,  qui  nascuntur  a 
potentiis  quibusvis  in  corpora  indesinenier 
agentibus  etc.  (Ib.  id.).  Nova  ratio  deducendi 
regulam  Jam  passim  traditam  pro  centro  osctl- 
lationis  penduli  cujusque  composiii  petita  ex 
tbeoria  motus  gravium  in  arcubus  circolari- 
bus  (Ib.  III,  4  782).  De  locis  solidis  constmen- 
dis  (ib.  IV,  4  735).  De  ellipsi  conica  etc   (Ib. 
id.).   Ex  observatis  tribus  altitudinibus  alicu- 
jus  stellaeetc.  invenire  altitudinem  polieide- 
clinationem  stellae  (Ib.  id.).   De  soperflciebus 
ad  aequationes  locales  revocatis  etc.  (Ib.  VI, 
4  738).   De  quadratura  curvarum  algebraica- 
rum  etc.  (Ib.  id.).  —  Ferneres  im  Journ.  Lit- 
teraire,  in  d.  Exercit.  Francofurt.  (z.  B. :  De 
motu  chordarum ,  qulbos  instrumenta  rousica 
instrui  solent,  ac  stabili  sonorum  mensura), 
in  d.  Nouvell.  de  la  r^publ.  des  Lettres  (Me- 
thode g^om^tr.  et  g^n6ra)e  de  deterroiner  le 
diamMre  de  l'arc-en-ciel  etc.,  4  704).  Etc. 

BermMUl,  Christian  Gotthold. 

—  Pastor  zu  KSmmerswalde  bei  Freiberg 

im  Erzgebirge  seit  1755  (M), 

geb.   4  734 KSromerswalde, 

gest.  1792,  Dec.  19,  KSmmerswalde. 

68* 


1079 


Hermann 


Hermann« 


lOSf» 


Mechanischer  verl^sserler  Wind-,  Regen-  u. 
Trockenheitsbeobachter,  8^  Freib.  1789,  %. 
Aufl.  4793.  — Oekonomisches. 


i,  J  0  h  a  n  u.  —  Dr.  Aied.,  Prof. 
extr.  d.  Medicin  («768),  ord.  d.  Philosophie 
(«778),  ord.  d.  Pathologie  («782)  u.  ord. 
d.  Botanik,  Chemie  u.  Materia  medica  («784) 
an  d.  Univ.  zu  Strassburg,  auch  Prof.  d. 
Botanik  u.  Materia  medica  an  d.  Special- 
schule und  Prof.  d.  Naturgeschichte  an  d. 
Centralschule  daselbst  (M), 

geb.  1738,  Dec.  3«,  Barr,  Elsass, 
gest.  1800,  Oct.  i,  Strassburg.* 
De  aenea  culinari  supellectill,  4^  .4rgentorat. 
4766.  De  praesagiis  tempestatis  naturalibus, 
4^  Ib.  «774  (Beides  unter  fremden  Namen). 
Etwas  über  Gtas,  Ausdünstung^  Anziehungs- 
kraft (Naturforscher,  St.  4  9) .  Beitrüge  zu  Eomi 
de  riile'f  Crystallographie.  —  Sonst  nur  Na- 
tarhistorisches. 

*  gett.  Oet  2  {NOB), 

HermMUI,  Benedict  Franz  Jo- 
bann von.  —  Nachdem  er  von  «777 — 
79  Administrator  in  d.  fürstl.  Schwarzen- 
berg'schen  Buchhalterei  u.  dann  auf  kurze 
Zeit  Prof.  extr  d.  Technologie  an  d.  Univ. 
zu  Wien  gewesen,  trat  er  4  782  in  russ. 
Dienste,  war  «80«  Ober-Berghauptmann 
zu  Katharinenburg  in  Sibirien,  von  1794 
bis  « 80«  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  St.  Pe- 
tersburg und  seit  4  806  Mitgl.  d.  Bergeon- 
seils  im  Finanzministerium  daselbst  (ON) 
{\VSt)  (Mem.Acad.Petersb.W)  (Scherer, 
Nord.  Blatt.  IS), 

geb.  «756,  März  4  4  (N.St.),  Maria-Hof, 

Steyermark, 

gest. « 8 « 5,  Jan.  3 «  (A.  St.),  St.  Peters- 
burg. 
Reisen  durch  Oesterreich,  Steyermark,  Körn- 
then,  Krain,  Tyrol  usw.,  2  Bde.  8°,  Wien  «784. 
Beiträge  zur  Physik,  Oekonomie,  Mineralogie, 
Chemie  usw.,  besonders  d.  russischen  Länder, 
S  Bde.  8^  Berlin  «786  -  88.  Versuch  einer  mi- 
neralog.  Beschreib,  d.  (Jralischen  Erzgebirges, 
2  Bde.  8<>,  Ib.  4  789.  Naturgeschichte  d.  Ku- 
pfers, Petersb.  4  793.  Über  d.  Entstehung  d. 
Gebirge  und  ihre  gegenwärtige  Beschaffenheit, 
%">,  Leipz.  4797.  Mineralog.  Reigen  in  Sibirien 
von  4788—4796,  8  Bde.  8^  Wien  4 797 -4 804. 
Die  Wichtigkeit  d.  russ.  Bergbaus»  Petersb. 
4 SIC.  —  Von  d.  Eisen-  u.  Stahl-Manipulation 
bei  den  gräfl.  Lodron'schen  Eisenhütten  in 
Kttrnthen  (Sehr  Gesellsch.  naturf.  Fr.  11, 4  784). 
Über  d.  Hornblende  (Ib.  XI,  4  794).  Sur  le 
schörl  rouge  de  Sarapoulskoi  (Nov.  Act.  Acad. 
Petrop.  VII,  4  795).  Observ.  mindralogiques 
dans  la  chaine  Ouralienne  Jh.  X,  4  797),  Sur 
le  charbon  de  terre  dans  les  environsde  Kous- 
netzk (Ib.  XI.  4  798).  Descript.  de  la  mine dar- 
gent  de  Salairsk  (Ib.  id.) .  Sxp<^riences  sur  l'a- 


cier  dama.s86  (Ib.  XII,  4  804).  Sur  la  pierre  d« 
poix  ou  pissite  de  Sib^rie  (Ib.  id.).  Detcnpi 
de  la  topaze  de  Sibdrie  (Ih.  id  ] .  Sur  les  dt(Tf- 
rentes  methodes  de  rendre  ie  fer  malksMe 
(Ib.  XIII,  4  802).  Ferneres  inCreU's  Aon.  '4791. 
90,  92,  98),  Crell'f  Beitr.  (V)  und  BergmvDQ 
Journ.  I. 

Hermann,  Karl  Samuel  Lebe- 
recht. —  Bis  4  797  Apotheker  in  G^o^^- 
Salze,  dann  Administrator  der  königl.  che- 
mischen Fabrik  im  benachbarten  Schou«^ 
beck  (zu  der  er  «793  durch  Versuche  zur 
Aufbereitung  der  Siede-Abfälle  den  erstf^o 
Grund  gelegt)  und  seit  «807  (der  Emch- 
tung  des  Königreichs  Westphalen)  Pachte' 
derselben  (Or), 

geb.  «765,  Jan.  20,  Königerode«  am 

Harz, 

gest.  «8i6,  Sept.  «,  Schönebeck. 
Über  das  schlesische  Zinkoiyd  uod  das  lo  tbo 
enthaltene  [von  H.  4 84  8  entdeckte]  K  a d  m i u  m 
(Oüb.  Ann.  LIX,  4  848).  Analyse  dieses  Ziok- 
oxyds,  und  zur  Geschichte  des  Kadmium»  Ib 
LXVI,  4  820) .   Über  d.  Kaligebalt  mehrer  Sh. 
len;  über  Gewinn,  d.  Nickels  im  Gro«»eo  o 
iiber  Licbterscheinungen  bei  Krypta UisatioMQ 
(Sohweigg.  Journ.  XL,  4  824).   Bereit,  d  Ch.- 
nins  u.  Cinchonins  (Ib.  XLII,  4  8t 4).  Darstn 
V.  rein.  Zinkoxyd  (Ib.XLVI,  4826).  BemerU 
zu  Tavqnelin'f  Versuchen   über   Seifen    Ib 
XLVII.  4  826).    DarstelL  d.  Broma  aus  d  n> 
daroutterlauge  (Ib.  XLIX,  4817).  überkoa^ 
Ultramarin  (Ib.  LH,  4828).  überKdnar'iniDt 
glas  (Pogg.  Ann.  VII»  4826).  Zerleg  u.  BtMu:*. 
d.  Bittersalzes  (Ib.  XI.  4827).   L'eber  DarM^t 
von  Brom,  Kalium  u.  Natrium  (ib.  XIII.  4«»i5 


I   Friedrich    Ben t* dir; 
Wilhelm.  —  Folgweise  Lehrer  d.  31»- 
thematik  erst  am  Gymn.  zu  Erlangen  ■  I  k  S  * 
dann  an  dem  zu  Nürnberg  u.  an  d.  p"U- 
tcchn.  Schule  daselbst  («823),  darauf  Pr«' 
d.  Technologie,  Waaren-  und  Handlunc^ 
künde  an  d.  polytechn.  Centralschule  * 
München  («827),  Prof.  d.  Technologie.  \-' 
litischeu  Rechenkunst  u.  Staats wirthsfi»* 
an  d.  Univ.  daselbst  («832),  lospedor  •'. 
technisch.  Lehranstalten  in  Bayern  «h3* 
Rath  im  Ministerium  des  Innern  {«»«' 
MitgL  (extr.  «835,  ord.  4842)  d.  Acad   * 
Wiss.   zu  München   (Gutenäcktr,  \r- 
zeichn.  aller  Programme  in  Bayern,  Wunk 
«843;  (CL), 

geb.  «795,  Dec.  6,  Dinkelsbühl, Ba\«fr 
Lehrb.  d  Arithmetik  u.  Algebra,  Niinib  4«f4 
Über  polytechn.  Institute,  2  Hfle.,  Ib  4Sf»- 
28.  Die  Industrie- Ausstellung  in  Pan»  " 
J.  4889,  Ib.  4  840. 

Barmaoa,  Hans  Rudolph.  —  l*- 
sprünglich  Pharmaceut;  bildele  «cfc 


1081 


Hemianii 


Eermbstaedt. 


1082 


Dr.  F.  A.  A.  St ruve  in  Dresden  zum  Che- 
miker aas,  wurde  von  diesem  4  827  nach 
Moskau  geschickt,  um  die  dortige  Anstalt  für 
künstliche  Mineral  Wässer  einzurichten,  wel- 
cher er  seitdem  als  Chemiker  vorsteht  (Or), 

geh.  4  805,  Mai  IS,  Dresden. 

Über  d.  Atomgewicht  d.  Lithiums  (Pogg.  Ann. 
XV.  4889).    Zerleg,  d.  Pyrophylltts  (Ib.  id.). 
Überd.  Proportionen  zwisch.  d.  Elementen  d. 
einfocb.  vegetabil.  Verbindd.  (Ib.  XVIH,  4  880). 
Zerleg,  d.  Secretionen  v.  Cholerakranken  (Ib. 
XXII,  4884).    Über  d.  Mineralquellen  d.  Kau- 
kasus (Ib.  id.).  Saure  Beschaffenheit  d.  venö- 
sen Menschenbluts  (Ib.  XXIV,  4  832  u.  XXXI, 
4834).   Melanochroit,  ein  neues  Mineral  (Ib. 
XXVIII,  4  838).  Zerleg,  einer  meteorisch.  Sub- 
stanz (Ib.  id.).    Verbind,  von  Osmium-,  Iri- 
dium- u.  Platinchlorid  mit  Chlorkalium  usw. 
(Ib.  XXXVII,  4886) .  —  Überd.  Zuckergehalt u. 
d.  Gewicht  d.  Runkelrüben  (Erdmaan'f  Journ. 
IV,  4885).    Untersuchung  des  Tschornasems 
[schwarz.  Ackererde]  d.  sUdl.  Russlands  (Ib. 
XII.  4  887).  Zusammensetz.  d.  Carnmels  usw. 
(Ib.  id.).  Über  Moder  u.  Humusstiure  (Ib.  XXII 
u.  XXIII,  4  844;  XXV,  484J).    Ural-Orthit  u. 
Irit.  zwei  n3ue  Mineralien  (Ib.  XXIII,  4  844). 
Quellerz,  ein  neues  Mineral  (Ib  XXVII,  4  842). 
Untersuch,  über  d.  Cer  (Ib.  XXX,  4  848).    D" 
üb.  d.  Lanthan  (Ib.  id.)    Über  Zirkonerde  (Ib. 
XXXI,  4  844).  Untersuch,  russisch.  Minerallen 
flb.XXXI,XXXIII-XXXV,  XXXVII, XXVIII. 
XL,  XLIII,  XLIV  u.  XLVI).  Über  d.  Alomgew. 
d.  Laothans  u.  überüidym  (Ib.  XXXIV,  4  845). 
Über  Ilmenittm  (Ib.  XL  u.  XLII,  4847).   Über 
Tantal  u.  Niobium  (Ib.  XL,  1847).  Untersuch, 
von  Tantalmineralien  (Ib.  XLIV,  4  84  8  u.   L, 
<850).  Über  Epidotu.  Orthil  (Ib.  XLIV.  4  848). 
Untersuch,  nordamerik.  Mineralien  (Ib.  XLVII, 
4849).  Überd.  Zusammensetz.  d.  Epidote,  He- 
teromerie  usw.  (Ib.  LH  u.  LIV,  4  854).    Über 
Glimmer  u.  Cordierit  (Ib.  LIII,  4  854).  Identität 
von  Williamsit  u.  Serpentin  (Ib.  id  ).  Über  d. 
Ziisammensetz.  d.  Turmalins  (Ib.  LIII,  4  854  u. 
LV,  4  852).  Gleichheit  von  Spodumen  u.  Ach- 
uiit  ;lb.  LIV,  4854).    Über  Skapolith  (Ib.  id.). 
Über  Spodumene  u.  Petalite  (Ib.  LVII,  4  852). 
Über  Pyroxene  (Ib.  id.).  Über  Ilmenium,  Nio- 
bium u.  Tantal  (Ib.  LXV,  4  855).  Über  d.  Nio- 
bium (Ib.  LXVIil,  4  856).   Zusammensetz.  d. 
Epidote,  Vesuviane  u.  Granate  (Ib.  LXX,  4  857). 
Vorkomm.  d.  TantalsUure  im  Columbit  v.  Bo- 
denmais (Ib.  id.).  Über  Tantal  (Ib.  id.).  Künstl. 
Bild,  einig.  Mineralien  (Ib.  id.).  —  Ferneres 
in  d.  Bullet,  u.  Mäm.  de  la  Soc.  des  natura- 
listes  de  Moscou  u.  d.  Journ.  d.  Ackerbau-Ge- 
sellsch.  daselbst. 


iy  M  0 r i  tz.  —  Dr.  PhiL,  Che- 
miker in  d.  ehem.  Fabrik  zu  Schönebeck 
bei  Magdeburg.  Enkel  von  Karl  Samuel  Le- 
berecht (DissJ, 

geb.  1828,  Aug.  4  0,  Schönebeck. 

Diss.  de  brometo  hydrogenU  et  carbonici  quod 
ei  aquis  salinae  Schoeneheck  una  cum  bromo 
destiHatione  eitricator,  Berol.  4858. 


Bermbstaodti  Sigismund  Fried- 
rich. —  Dr.  Phil.  u.  Med.  Administrator 
d.  königl.  Hofapotheke  (4  790)  und  dann 
(4  797)  königl.  Hofapotheker.  Seit  479  4 
ordtl.  Prof.  d.  Chemie  u.  Pharmacie  am  Col- 
legio  medico-chirurgico,  4  79i  Ober-Sani- 
tätsrath  u.  Mitgl.  d.  Ober-Colleg.  sanitatis. 
Von  4798  —  4807  Ober-Medicinalralb, 
484  0  geheim.  Medicinalrath  u.  Mitgl.  d. 
wiss.  Deputat,  für  d.  Medicinalwesen  u.  der 
techn.  Deputation.  Prof.  d.  Technologie  an 
d.  Univ.  in  Berlin  seit  ihrer  Stillung  4  8  4  0. 
Lehrer  d.  Chemie  am  Bergwerks-EIeven- 
Institut  seit  4  8  4  0  u.  an  d.  allgem.  Kriegs- 
schule seit  4  820.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Berlin  seit  1803   ("Gi?.  4  825  u.  4  834; 

geb.   4760,  Apr.  4  4,  Erfurt,* 

gest.  4  833,  Oct.  SS,  Berlin. 

Physikal.-chem.  Versuche  u.  Beobb.,  8  Bde. 
8^  Berlin  4  786  u.  89.  Bibliothek  d.  neuesten 
physikal.-chem.,  metallurg.  u.  pbarmaceut. 
Literatur,  k  Bde.  S«*,  Ib.  4  787—95.  Systemat. 
Grundriss  d.  allgem.  Experimentalchemie ,  3 
Bde.  8«.  Ib.  4  794,  8.  Aufl.  5  Bde.  8^  Ib.  4  842 
—26.  Katechismus  d.  Apothekerkunst,  8*",  Ib. 
4  792.  Grundriss  d.  Experimentalpharroacie, 
2  Bde.  8^  Ib.  1792—93,  2.  Aufl.  4806.  Grund- 
riss d.  Färbekunst,  8«,  Ib  4802,  3.  Aufl.  2  Bde. 
8^  Ib.  4824.  Allgem.  Grundsätze  d.  Bleich- 
kunst usw.,  8°,  Ib.  4  804.  Chemiscb-technolog. 
Grundsalze  d.  gesammt.  Ledergerberei  usw., 
2  Bde.  S'',  Ib.  4  805—7.  Grundriss  d.  experi- 
mentell. Kameralchemie,  8^  Ib.4808,  2.  Aufl. 
4  84  7.  Die  Wissenschaft  d.  Seifensiedens  usw., 
8^  Ib.  4808,  2.  Aufl.  4  824.  Aoleit.  zur  pract.- 
ökonom.  Pabricat.  d.  Zuckers  usw.  aus  Run- 
kelrüben usw.,  Ib.  4  844.  Anleit.  zurFabrIcat. 
d.  Syrups  u.  Zuckers  aus  Stärke  usw..  Ib.  4  84  4. 
Anleit.  zur  Kunst,  wollene,  seidene,  baumwol- 
lene u.  leinene  Zeuge  zu  bleichen  usw.,  Ib. 
4  84  5.  Grundlinien  d.  theoret.  u.  experiment. 
Chemie,  8^  Ib.  4  844.  Grundsatze  d.  Techno- 
logie Usw.,  8»,  Ib.  4  84  4.  Gemeinnutz.  Rath- 
geber  f.  d.  Bürger  u.  Landmann  usw.,  6  Bde. 
8°,  Ib.  4  84  6 — 23.  Chem.  Grundsätze  d.  Kunst, 
Brantwein  zu  brennen,  Ib.  484  7,  2.  Aufl.  2  Bde. 
S**,  Ib.  4828.  Chem.  Grundsätze  d.  Destillir- 
kunst  oder  Liqueurfabrication  usw.,  8",  Ib. 
4  849.  Chem.  Grundsätze  der  Kunst,  Bier  zu 
brauen,  3.  Aufl.  2  Bde.  8»,  Ib.  4820.  Anleit. 
z.  Kultur  d.  Tabackspflanzen  usw.,  8<*,  Ib.  4  822. 
Elemente  d.  theoret.  u.  pract.  Chemie  für  Mi- 
litär personen,  8o,  Ib.  4828.  —  Gab  heraus: 
Journal  f.  Leder fabricanten  u.  Gerber,  2  Hfte., 
Ib.  4802—8.  Magazin  f.  Färber,  Zeugdrucker 
U.Bleicher  usw.,  8  Bde.  8»,  Ib.  <802— 49.  Ar- 
chiv d.  Agriculturchemie  usw.,  7  Bde.  8<*,  Ib. 
4  803—4  7.  Bulletin  d.  Neuest,  u.  Merkwürdig- 
sten aus  d.  Naturwissenschaft  usw.,  4  5  Bde. 
8°,  Ib.  4809—43.  Museum  d.  Neuesten  u.  Wis- 
senswürdigst, ausd.  Gebiet  d.  Naturwiss.  usw., 
42  Bde.  S"»,  Ib.  4844—48.  —  Übersetzte:  La- 


1083 


Hermelin 


Haro. 


10S4 


▼oifier'f  Syst.  d.  antiphlogist.  Chemie,  2  Bde. 
8°,  Ib.  4793,  2.  Aufl.  4808;  Soheele'f  säinmtl. 
Werke.  %  Bde.  8^  Ib.  4  798 ;  Chaptal'8  Chemie, 
S  Bde.  8°,  Ib.  4808  u.  a.  m. 

Sur  la  diff^rence  essentielle  qu'il  y  a  entre 
ies  sels  alcalias  et  les  terres  alcalines  (Nouv. 
M^ro.  BerüD  p.  4804).  Sur  ie  rapport  chimique 
de  quelques  nouveaux  m6laux  et  terres  aux 
parties  colorantes de  la  cocheoilledb.  id.}.  Sur 
la  roani^re  dont  les  corps  naturelles  ont  leurs 
Couleurs  et  essai  d'une  nouv.  explication  de  ce 
phönom&ne  (Ib.  id.).  Qu'estce  que  Ie  furnier 
elc.  (Ib.  p.  4  802).  Sur  une  roäthode  d'^vapo- 
ration  spontanöe  de  Teau  des  putts  salans  etc. 
(Ib.  p.  4  808).  Sur  les  causes  physiquesqui 
concourent  pour  produire  cette  dvaporation 
(Ib.  id.).  Essai  d'une  th^orie  nouv.  de  Texi- 
stence  et  des  qualitös  et  des  6l6ment8  phy- 
siques,  d^uites  des  phdnom^nes  gönöraux 
(Ib.  id.).  Oberd.  Erzeugung d.  Essigsäure  (Ab- 
handl.  d.  Acad.  4804—4  4).  tber  d.  Milch  d. 
Kühe  (Ib.  id.).  Chem.  Zergliedr.  d.  Spargels 
(Ib.  id.}.  Über  d.  Inslinct  d.  Pflanzen  (Ib.  4842 
— 4  8).  Ober  d.  Keimen  d.  Pflanzensamens  (Ib. 
id.).  t)ber  d.  diabetisch.  Urin  (Ib.  4844—45). 
(jber  d.  Verdunst,  sogen,  feuerbeständ.  Kör- 
per (Ib.  id.).  Über  d.  chemische  Zergliedr.  or- 
gan.  Substanzen  überhaupt  u.  d.  Getreidearten 
insbesondere  (Ib.  484  6 — 4  7).  Über  d.  chem. 
Analyse  schwefelhalt.  Mineralien  (Ib.  484  8  — 
49).  Über  d.  Darstell.  e.  chemisch  reinen  Ni- 
ckeloxyds (Ib.  4820-24).  Über  d.  Einfl.  d. 
Dünguogsmiltel  auf  d.  Erzeug,  d.  näheren  Be- 
standtheile  d.  Pflanzen  (Ib.  4  823— 24).  —Viele 
Aufsätze  in  d.  Schrift,  d.  GeselUch.  naturf. 
Freunde,  in  Crell'i  Neust.  Entdeck,  u.  Annal., 
Trommidoiif'i  Journ.,  Oehlen'i  Journ.,  Sehweig- 
ger'i  Journ.,  Brdmaim'i  Journ.,  Berlin.  Jahr- 
buch  d.  Pharmacia  u.  a.  0. 

•  g«b.  1758,  Apr.  14  (ffÄ.1795)  (NOB)  (IT.  II);  gth. 
1760,  Apr.  24  {Berliner  ünirernläU-Docnment^, 

Hermelin,  Samuel  Gustaf.  —  Ba- 
ron. Schwedischer  Bergrath  von  1781  — 
1815,  wo  er  pensionirt  ward.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  seit  177 1  (S) 
(Vetensk.  Acad.'HandL  \Sf{), 

geb.  17  44,  Apr.  4,  Stockholm, 
gest.  1820,  MSrz  4,  Stockholm. 

Om  kopparslaggens  smältande  efter  roslning, 
Stockh.  4  766.  Försök  tili  Mineral-Historia  öf- 
ver  Lappmarken  och  Veaterbotten,  Ib.  4  804. 
Geograph.  Chartor  öfver  Sverige  i  4  Afdein., 
Ib.  4  797—4807.  —  Ma  och  försök,  hörende 
tili  roineral-historien  dfver  Skaraborgs  Lfin  i 
West4)rgöthland  (Vetensk.  Acad.  Handl.  4767). 
Röo  om  magneters  förhällende  i  grufvor  (Ib. 
id.).  Anmfirkn.  vidsalt-tillverkningen  vid Wal- 
löe  i  Norrige  (Ib.  4  769).  Bertfttelse  om  den  vid 
Foldals  kopparverk  i  Norrige  pafundne  och 
nyttjade  förttndring  utl  koppar-smflltn Ingen 
(Ib.  4774).  Beskrifning  om  takskiffers  egen- 
akaper  och  brytoingsstttt  (Ib.  id.).  Om  Böse- 
rups steokols grofva  etc.  (Ib.  4778).  OmAmal- 
gamations-inrflttniDgen  vid  Adelforss  guldverk 
(Ib.  4792). 


Bermite,  Charles.  —  Examinator 
(Examinateurd'admissioij)  bei  d.  poiytechn. 
Schule  in  Paris  seit  1848  u.  Milgl.  d.  Acad 
d.  Wiss.  daselbst  seit  1856  für), 

geb.  1822,  Dec.  24,  Dieaze,  Depart. 

Meurthe. 

Sur  la  division  des  fonctions  ab^lieooes  oa  tti- 
tra-elliptiques  (Compt.  rend.  XVII.  4848^.  Sor 
la  tböorie  des  transcendantes  ä  diff^rentiell«« 
alg^briques  (Ib.  XVill,  1844,  auch  Umnüi^ 
Journ.  IX).  Sur  la  th^orie  des  fooctioos  ellip- 
tiques  (Ib.  XXIX,  1849).  De  rintroducUoo  ^ 
variables  continues  dans  la  throne  des  oom- 
bres  (Ib.  XXXI,  1850  et  XXXIV,  4859).  Hm 
relatif  aux  fonctions  k  double  periode   Ib 
XXXII,  1851).   M6m.  sur  les  foDcUooa  al^ 
briques  (Ib.  id.).  Sur  Textension  da  ih^r^fM 
de  Mr.  Stmm  ä  un  Systeme  d'^uatioos  simul- 
ton^es  (Ib.  XXXV,  4882).   RemanfiMt  sar  !c 
thtoräme  de  Mr.  Stmm  (Ib.  XXXVI,  48U 
Möm.  sur  la  decomposition  d'uo  nonuhre  e« 
quatre  carr^s  (Ib.  XXXVII,  4858).  Sur  la  tb^ 
rie  de  la  transformation  des  fonctions  ab^ 
liennes  (Ib.  XXXX,  4  855).  Remarques  sur  w 
thöor^me  de  Mr.  Caneliy  (Ib.  XXXXI,  48SS 
Sur  Ie  nombre  limit^  d'irrationalit^s  aaxqoell^ 
se  r^duisent  les  racines  des  ^qualioos  k  a^- 
ficients  entiers  complexesdb.  XXXXIV,  4iS* 
Crelle'i  Journ.  Uli).  —  Extnitts  de  deax  Un- 
tres ä  Mr.  Jaoobi  (CraUe's  Journ.  XXXII.  48i( 
Sur  la  röduction  des  fonctions  bomofB^oe»  i 
co^fBcients  entiers  et  h  deux  ind^termio^es  Ib 
XXXVI,  1848).  Sur  la  thöorie  des  formesqua* 
dratiques  ternaires  (Ib.  XXXX,  4  850).  Sor  di»- 
färents  ohjets  de  la  thtorie  des  nombres  11 
id.).   Sur  I«  th^rie  des  forme«  qaadratiqor« 
ternaires  ind(^Onies  (Ib.  XXXXVII,  4  854  .  >«r 
la  th^orie  des  formes  quadratiques.  deo\  Mec. 
(Ib.  id.).  —  Sur  une  questioo  relative  a  :> 
th^orie  des  nombres  (lioiiTille'a  Journ.  \1^ 
1849).  Demonstration  Clement,  dnoe  proprio 
relative  aux  diviseurs  de  x'-«-Ay'  (Ib.  id     >v 
un  M6m.  de  Mr.  Oaylejr  relatif  anx  dflerm.- 
nants  gauches  (Cambridge  and  Dublin  Jourv 
IX,  4854). 

Here  (Heron).   —   Aas  AlexaiMln«-' 

Schüler  des  Ctesibius,  unler  dwh^z^- 

rung  von  PtoIeroSus   PhÜadeipht« 

and  PtolemSus  Evergetcs  zwisiih-- 

284  und  221  vor  Christ,  lebend.     Swi-* 

über  ihn  nichts  bekannt. 

Von  der  grossen  Anzahl  seiner,  zum  Ta* 
nur  fragmentarisch  bekannten  Werte  die  rc 
sammelt  sind  in:  Veterum  OMibeawticf'rv'- 
Atbenaei,  ApoUodori,  Philonis,  Herooisela!* 
rum  Opera,  fol.,  Paris.  4698)  ist  das  bereba 
teste:  ITvfvfiarixa  oder  Spirilualia,  nbeiKti' 
ins  Lateinische  von  7.  rnsnssnfflna.  4*.  l  ri«-«  • 
4  575,  ins  Italienische  von  B.  Aleetli,  4*.  fr- 
rara  4589  und  O.  B.  Ferta»  4*,  Neapel  «i« 
und  ins  Deutsche  von  AgaSbns  Cnite,  4*.  Bar 
berg4687.  Darin  unter  anderen  dieAppsrvir 
derentwegen  er   noch  gegen wifttg  gnnat-' 
wird :  der  Ueronsbmnoen,  der 


1085 


Hero 


er. 


1086 


die  AeolipÜa.  —  Siehe  u.  a.  Veleram  scripto- 
rum  loci  aliquot  physici  etc.  a  e.  Waltherio, 
Wismariae  4844.  —  Siehe  auch  Heliodoroi. 

Boro  (Heroo),  genaont  der  Jüngere.  — 
Aach  griech.  Mathematiker;  lebte  wahr- 
scheinlich unter  Kaiser  He ralclius  zwi- 
sehen  64  0  und  641  nach  Christ.;  sonst 

nichts  über  ihn  bekannt.  * 

Ihm  werdeo  zugeschrieben:  De  roachinis 
bellicis  und  Geodaesia,  beides  lateinisch  von 
Btredos,  4«  Veoet.  457S  (siehe  Moataela, 
Hisi.  f,  848),  sowie  verschiedene  andere  ma- 
(hemathische  Schriften,  die  gesammelt  sind 
io:  Veterum  mathematicorum  etc.  Opera,  Pa- 
ris. 4698. 

*  E«  f&b  ooch  einif«  Mathematiker  dieaet  Namene, 
Aber  die  man  y leichfalla  nichts  Kftherec  weias. 

Herodotofl.  —  Reicher  Privatmann, 
der  zwischen  462  u.  456  vor  Christ,  aus- 
gedehnte Reisen  in  Asien  u.  Afrika  unter- 
nahm, dann  längere  Zeit  in  Athen  lebte  u. 
zuletzt  noch  Italien  bereiste, 

geb.   484,  ..  .  (vor  Chr.),  Halikarnass, 

Karlen, 

gest.  408,  .  .  .  (vor  Chr.),  Italien. 
Sein  beriimtes  Reisewerk,  welches  oft  edirt 
u.  commentirt  ist  (z.  B.  von  J.  Ch.  F.  B&hr, 
4  Bde..  Leipz.  4  830—35,  neue  Aufl.  4  856), 
enthält  auch  einige  physikal.  Beobachtungen, 
z  B. :  Cber  Ebbe  u.  Fluth  im  reihen  Meere ; 
{  her  Entstehung  der  Winde  ;  Über  Regen  in 
Aogypten ;  über  d.  Elektron  usw. 

BAroB   de  VillofbSM,    Antoine 
Marie.  —  Von  4804 — 4807  Ingenieur or- 
dinaire  des  Mines,  dann  von  Napoleon 
zum  General-Inspector  aller  Bergwerke  u. 
Hütten  zwischen  dem  Rhein  u.  der  Weichsel 
rrnannt  und  als  solcher  4  809  in  Clausthal 
wohnhaft.  Nach  der  Restauration  folgweise 
üaitre  des  requötes,  Cabinetssecretär Lud- 
wigs XVIII.,  Baron,  Staatsrath,  General- 
Inspector  erster  Classe  u.  Vicepräsident  im 
Conseil  des  Mines.  Nahm  4834  seinen  Ab- 
schied und  zog  sich  nach  der  Norniandie 
zurück.   Seit  4  84  6  freies  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Paris  (DC)  (BN)  (BG)  (CR,  XXXIV;, 
geb.   4774,  Juni 2 4,  Paris, 
gesl.  4852,  Juni    6,  Normandie. 
I>e  la  riebesse  minörale.   Constddralions  sur 
les  mines,  Qslnes  et  salines  des  diff6rents  <>tats 
•'ti  . ,   3   vol.  40,  Paris  4840-49.    Atlas  dazu 
4  65  Bl.  fol.  (Deutsch  von  C.  Hartmaan,  Wei- 
mar 4  H22,  nebst?  Supplbdn.  4  889  —  40).  M6m. 
•'iir  l>t«i  actuel  des  usines  ä  fer  en  France  etc., 
.h  ,    Ib.  f  826.   Des  ro<^taux  en  France  etc.,  8'', 
lt>  4  8t8.  — Viele  metallurg.  Aufsätze  im  Journ. 
u    III  d.  Annal.  des  Mines.  —  Baromelr.  Ni- 
%ollemeol  des  Harzgebirges  (OUb.  Ann.  XXVI, 
1^97  u.  XXVIII,  4808). 


Heros,  Friedrich  Wilhelm  Lud- 
wig Alexander.  —  Dr.  Phil.,  Vorsteher 
einer  höheren  Knabenschule  in  Berlin  (D\m) 
(Zt), 

geb.   4  8  47,  Juli    3,  Berlin, 

gest.  4  856,  Sept.  2,  Berlin. 
Diss.  de  ventis,  Berol.  4846. 

Herpiliy  Jean  Charles.  —  Dr. Med., 
wohlhabender  Privatmann  in  Paris,  der  frü- 
her in  Metz  und  dann  in  Montpellier  lebte. 
Hauptgrüuder  der  Academie  zu  Metz  4  84  9, 
deren  Secretärer  bis  4  824  war  (BG)  (BBM), 

geb.  4  798,  Apr.  8,  Metz. 
De  la  graisse  des  vins  etc.,  8«",  Paris  4  84  9.  No- 
tice sur  I'art  de  cultiver  la  vigne  et  de  faire  les 
vins  etc.,  8**,  Metz  4  824 .  Recherches  sur  l'em- 
ploi  des  divers  procödös  nouv.  ponr'  la  con- 
servation  des  substances  animales,  8*^,  Ib.  4  822. 
Descript.  de  plusieurs  Instruments  nouv.  pour 
conserver  et  am^liorer  les  vins,  42*^,  Ib.  4  823. 
Nouv.  fontaine  filtrante  domestique  etc.,  4  2**, 
Paris  4  828.  Rc^cröations  chimiques  etc.,  2  vol. 
8*^,  Ib.  4  824.  Notice  sur  le  maltim^tre  ou  In- 
strument propre  ä  faire  connaitre  la  qualitö 
du  malt  etc.,  8<>,  Versailles  4880.  Recherches 
sur  le  son  ou  Töcorce  du  froraent  et  des  autres 
c^r^ales,  42°,  Paris  4  838.  Tableaux  analitiques 
comparatifs  des  principales  eaux  minörales 
etc.,  42°,  Ib.  4  855.  Perfectionnement  dans  la 
fabrication  de  l'amidon  (Revue  encyclop.  4  828). 
—  Noch  viele  andere  Ökonom.  Schriften. 

Herreasolmeldery  Johann  Lud- 
wig. —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Mathematik, 
Physik  u.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Strass- 
burg  bis  zu  deren  Auflösung  in  der  Revo- 
lution, dann  nach  deren  Wiederherstellung 
von  4  808  bis  4  829,  in  der  Zwischenzeit 
Prof.  d.  Philosophie  u.  Mathematik  am  Pro- 
testant. Seminar,  auch  Lehrer  d.  Physik  u. 
Chemie  an  d.  Centralschule,  sowie  Sladt- 
bibliothekar  (G.\Bi3)  (N)  (BG), 

geb.   1760,  März 23,  Grehweiler,  Eis., 

gest.  4  843,  Jan.  29,  Strassburg. 
Observation«  ro^töorologiques  (M^m.  de  la  Soc. 
Science  de  Strasb.  T.  I,  4  844,  auch  OUb.  Ann. 
LXXIl) .  Resume  des  observations  möt^orolo- 
giques  faites  k  Strasbourg  pendant  Tan  4844 
jusqu'au  4  882,  Strasb.  4882. 

*fert.  Jan.  30  ((7.1643). 

Berrliberger,  Johannes.  —  Prof. 
d.  Mathematik  am  Gymn.  zu  Zürich;  4  656 
Pfarrer  zu  Steckborn,  4  677  Pfarrer  zu  Sl. 
Jacob  (H.  Wolf,  Schweiz.  Biogr.  ly, 

geb.   4  630, • 

gest.  474  4,  Mai  23,  .  .  . 
Kurtze  u.  grundtlich  Beschreibung  des»  uro 
den  46  Tag  Wintermonat  des»  4  680  Jahrs,  zum 
erMen  mahle  von  mttnniglich  beobachteten  und 
bis  zu  Anfang  des  Hörn,  des  4  684  Jahrs  am 


1087 


HertcheL 


1088 


Himmel  vor  Augen  geschwebten  sehr  grossen 
und  erschrockenlichen  Wunder-Cometen,  4", 
Zürich  4684. 

*  getauft  Febr.  6. 

Honohol,  Friedrich  Wilhelm. — 
Kam  4757  als  Hautboist  eines  hannover- 
schen Truppencorps  nach  London,  ward 
dann  Musiklehrer  in  Leeds,  4  765  Organist 
zu  Halifax  in  Yorkshire,  4766  Organist  zu  ^ 
Bath  und,  nachdem  er  hier  4  784,  März  43 
dasGeorgium  Sidus,  d.h.  den  Uranus 
entdeckt  hatte,  4  782  zu  Slough  bei  Wind- 
sor  Privalastronom  des  Königs  Georg  IH. 
Mitgl.  d.  Royal  Society  seit  4  78  4  (MAI) 
(Bod  e's  Jahrb.  4  826;  (Annuaire  4848;, 
geb.  4738,  Nov.  4  5,  Hannover,* 
gest.  4822,  Aug.  25,  Slough.** 
Astronomical  observations  on  the  periodical 
Star  in  collo  ceti  (Phil.  Tr.  4  780).  Astron.  ob- 
servat.  relating  to  the  mountains  of  the  Moon 
(Ib.  id.).  Astr.  Obs.  on  the  rotatlon  of  the  pla- 
nets  round  their  axes,  made  with  a  view  to 
determine  whether  the  Earth's  diurnal  motion 
is  perfectly  equable  (Ib.  4  784).  Account  ofa 
comet  (Ib.  id.  —  Die  Entdeckung  des  Ura- 
nus, den  H.  anfangs  für  einen  Cometen  hielt) . 
Descript.  of  a  micrometer  for  taking  the  angle 
of  Position  (Ib.  id.).  On  the  parallax  of  the 
fixed  Stars  (Ib.  4  782).  Catalogue  of  donble  stars 
(Ib.  id.  et  4  785).  Descript.  of  a  Lamp-Micro- 
meter  and  the  method  of  using  U  (Ib.  4  782). 
A  paper  to  obviate  some  doubts  concerning 
the  great  magnifying  powers  used  (Ib.  id.).  On 
the  name  of  the  new  planet  (Ib.  4  783).  On  the 
diameter  and  magnitude  of  the  Georgium 
S  i  d  u  s ;  with  a  descript.  of  the  dark  and  lacid 
disc  and  periphery  micrometers  (Ib.  id.)  On 
the  proper  motion  of  the  sun  and  solar  System 
etc.  (Ib.  id.).  On  the  remarkable  appearences 
at  the  polar  regions  of  the  planet  Mars,  the  in- 
clination  of  its  axis  etc.  (Ib.  4  784).  On  some 
observations  tendipg  to  investigate  the  con- 
slruction  of  the  heavens  (Ib.  id.).  Catalogue 
of  one  thonsand  new  nebulae  and  Clusters  of 
Stars  (Ib.  4  786).  Investigation  of  the  cause  of 
tbat  indistinctness  of  vision,  which  has  been 
ascribed  to  the  smalness  of  the  optic  pencil 
(Ib.  id.).  On  tbree  volcanos  in  the  moon  (Ib. 
4  787).  On  the  Georgian  planet  and  its  satelli- 
tes  (Ib,  4  788).  Observations  on  a  comet  (Ib. 
4  789).  Catalogue  of  a  second  thousand  of  new 
nebulae  and  Clusters  of  stars  (Ib.  id.).  Disco- 
very of  sixth  and  seventh  satellite  of  the  pla- 
net Satarn,  with  remarks  on  the  construction 
of  its  ring,  its  atmosphere,  its  rotation  on  an 
axis  and  its  spheroidical  figure  (Ib.  id.).  On 
the  satellites  of  the  planet  Saturn  and  the  ro- 
tation of  its  ring  on  an  axis  (Ib.  4  790).  On  ne- 
bulous  stars,  properly  so  called  (Ib.  4  794).  On 
the  ring  of  Saturn  and  the  rotation  of  the  fiflh 
satellite  on  its  axis  (Ib.  1792).  Miscellaneous 
observations  (Ib.  id.).  Observations  on  the 
planet  Venus  (Ib.  4  793).  Observation  ofa  quin- 
tuple  beiton  the  planet  Saturn  (Ib.  4794).  Of 


some  particulars  observed  during  the  Ute 
eclipse  of  the  sun  (Ib.  id.).  On  the  rotaUon  of 
the  planet  Saturn  on  its  axis  (Ib.  id.).  On  the 
nature  and  construction  of  the  suo  and  fiied 
Stars  (Ib.  4795).  DescriptioQ  of  a  forty-feet 
reflecting  telescope  (Ib.  id.).  On  the  melbod 
of  observing  the  changes  that  happen  ta  tbe 
fixed  stars,  with  some  remarks  on  the  stabi- 
lity  of  the  light  of  our  sun ;  catalogue  of  tbe 
comparative  brightness  of  the  stars  (Ib.  4796). 
On  the  periodical  Star  a  herculis,  with  remarks 
tending  to  establish  the  rotatory  motion  of  the 
Stars  on  their  axes ;  second  catalogue  of  the 
comparative  brightness  of  the  stars  (Ib.  id.). 
A  third  catalogue  of  the  comp,  brighto.  of  tbe 
Stars  (Ib.  4  797).  Observat.  of  the  changeable 
brightness  of  the  satellites  of  Jupiter,  aod  of 
the  Variation  in  their  apparent  magoitades; 
with  a  determination  of  the  time  of  their  ro- 
tatory motions  on  their  axes  (Ib.  id.).  Ca  the 
discovery  of  four  additional  satellites  to  tbe 
Georgium  Sid US  etc.  (Ib.  4798).  A  fourth 
catalogue  of  the  comparative  brightness  of  tbe 
Stars  (Ib.  4  799).  On  the  power  of  peoetratiog 
into  Space  by  telescopes  etc.  (Ib.  4  800) .  Inve- 
stigation of  the  powers  of  the  prismatic  colours 
to  heat  and  illumlnate  objects ;  with  remarks, 
that  prove  the  different  refrangibility  of  ra- 
diant  heat  etc.  (Ib.  id.).  Experiments  on  tbe 
refrangibility  of  the  invisible  rays  of  the  San 
(Ib.  id.).  Experiments  on  the  solar  and  on  tbe 
terrestrial  rays  that  occasion  heat  etc.,  Pt.  I 
et  Pt.  II  (Ib.  id.).  Observations  tending  to  in> 
vestigate  the  natare  of  the  Sun,  in  order  to 
find  the  causes  or  symptomes  of  its  variable 
emission  of  light  and  heat  etc.  (Ib.  4  804).  Ob$ 
on  the  two  lately  discovered  celesUal  bodies 
[Ceres  et  Pallas]  (Ib.  4802).  Catalogue  of  50« 
new  nebulae,  nebuious  stars,  planetary  oebu- 
lae  and  Clusters  of  stars  etc.  (Ib.  id.).  Obs.  on 
the  transtt  of  Mercury  over  the  diso  of  the  Suo 
etc.  (Ib.  4  803).  Account  of  the  chaoges  that 
have  happened  during  the  last  35  years  in  tbe 
relative  Situation  of  double  stars  etc.  (Ib.  id.;. 
Experiments  for  ascertaining  how  far  telesco- 
pes will  enable  us  to  determine  very  small 
angles  and  to  distinguish  tbe  real  from  the  spu- 
rlous  diameters  of  celestial  and  terrestrial  ob- 
jects etc.  (Ib.  4  805).  On  the  direction  and  ve- 
locity  of  the  motion  of  the  Sun  and  solar  Sy- 
stem (Ib.  id.).  On  tbe  Singular  fignre  of  the 
planet  Saturn  (Ib.  id.).  On  the  quantity  and 
velocity  of  the  solar  motion  (Ib.  4  806).  On  tbe 
figure,  the  climate  and  the  atmosphere  of  Sa- 
turn and  its  ring  (Ib.  id.).  Experiments  for  in- 
vestigating  the  cause  of  the  coloured  concen- 
tric  rings,  discovered  by  Sir  laaae  Vewtoa  etc. 
(Ib.  4807,  4  809  et  4  84  0).  Observations  on  tbe 
nature  of  the  new  celestial  body  [Vestaj  dis- 
covered by  Dr.  Olban  etc.  (Ib.  4  807).  Obs.  oo 
a  comet,  made  with  a  view  to  investigate  its 
magnitude  and  the  nature  of  its  illuminatioQ 
etc.  (Ib.  4808).  Astr.  observat.  relating  to  tbe 
construction  of  the  heavens  etc.  (Ib.  4814  . 
Obs.  of  a  comet,  with  remarks  on  the  con- 
struction of  its  different  parts  (Ib.  4842).  Obs 
on  a  second  comet  etc.  (Ib.  id.).  Astr.  obs. 
relating  to  the  sidereal  part  of  the  heavens  and 


1089 


Henohal 


Henehal, 


1090 


iU  ooDoexiOB  with  tbe  nebulous  pari  etc.  (Ib. 
4  84  4).  A  series  of  obseryations  of  tbe  satelli- 
les  of  the  Georgien  planet  elc.  (Ib.  4^8).  Astr. 
observ.  and  experimenta  tending  to  investi- 
gate  tbe  local  arrangement  of  the  celestial  bo- 
dies  in  space  etc.  (Ib.  4847).  Astr.  obe.  and 
experim.  selected  for  tbe  purpose  of  aacer- 
laining  tbe  relative  distancea  of  daster  of  starg 
etc.  (Ib.  4848).  On  the  placesof 4 48  new double 
Stars  (Mem.  Astr.  Soc.  I,  482S).  --  Eine  Ana- 
lyse aller  dieser  Arbeiten  bat  Arago  im  An- 
nuaire  p.  484S  gegeben.  —  H.  entdeckte  aus- 
ser dem  Uranus  (4784,  Mfirz  48)  aucb  dessen 
Trabanten ,  den  zweiten  n.  vierten  4  787,  Jan.  4  4 , 
den  ersten  4  790,  Jan.  48,  den  fünften  4790, 
Febr.  9,  den  sechsten  4  794,  Febr.  18  und  den 
dritten  4  794,  BIttrx  26,  ferner  von  den  Saturns- 
trabanten den  ersten  4789,  Aug.  98  und  den 
zweiten  4  789,  Sept.  4  7.  —  Im  Ladies  Diary 
von  4  780  bebandelte  aucb  H.  die  Frage  über 
die  Schwingungen  einer  in  der  Mitte  mit  Ge- 
wicht beschwerten  Saite. 

*  feb.  tu  Bora  bei  HaimoTer  {Bodt^s  Jahrb.  1821, 

8.  149). 
**  fMU  Aof.  15  (Bff);  Auf.  23  Uinum«^  p,  1842): 
Aoff.  25  {An,  S.  1822) ;  Auf.  27  (Jf.  II). 

Honoholi  Caroline  Lucretia.  — 
Schwester  des  grossen  Astronomen,  ging 
Qms  J.  1779  zu  ihm  naohBath,  unterstützte 
ihn  in  seinen  astronomischen  Arbeiten  bis 
an  seinen  Tod,  und  kehrte  darauf  nach  Han- 
nover zurück,  wo  sie  unverbeirathet  starb. 
Genoss  von  Georg  HI.  eine  kleine  Pen- 
sion (ASM.  XVIi;  (Astr,  Nachr.  XXVH,  6Ö;, 
geb.  1750,  MUrz  16,  Hannover, 
gest.  1818,  Jan.  9,  Hannover. 
Entdeckte  acht  Cometen :  4786,  Aug.  4;  4788, 
Dec.  14;  4790,  Jan.  9;  4790,  Apr.  47;  4794, 
Dec.  48;  4798,  Oct.  7;  4795,  Nov.  7  u.  4797, 
AoK.  6  (darunter  fünf  zuerst)  und  mehre  Ne- 
belflecke. Verfasste:  4)  A  Catalogue  of  564 
atars  observed  by  Vlaaateed  but  whicb  having 
escaped  tbe  notice  of  Those  who  firamed  the 
British  Catalogue  u.  9)  A  ganeral  Indei  of  re- 
fereoce  to  every  Observation  of  every  star  in- 
serted  in  the  British  Catalogue,  beides  zusam- 
men veröffentlicht  von  d.  Roy.  Society,  4  vol. 
4«,  Lond.  4798;  femer:  Zone  Catalogue  of  all 
tbe  nebuiae  and  Clusters  of  stars  observed  by 
her  i>roUier  etc. 


l,SirJohnFrederickWii- 
liam.  —  Baronet  (seit  4838).  Sohn  von 
Friedrich  Wilhelm.  Wohlhabender  Privat- 
mann in  London,  hielt  sich  zum  Behufe 
astron.  Beobachtungen  von  1834  bis  4838 
MMD  Cap  der  guten  Hoflhung  auf,  war  von 
1950—1855  Director  (Master)  d.  königl. 
Mönze.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (seit  I8t3) 
und  d.  Astron.  Society  (Or), 

geb.  1799,  M8rz7,  Slough,  b.  Windsor. 
Collection  of  e&amples  of  tbe  application  of 
the  calcnlus  of  flcite  differences ,  a*",  Cambr. 
4  810.  Oo  the  Theory  of  Light  (Aus  d.  Ency- 

P*ff«oilorff,  HtadwSritrbvch. 


clop.  Metropolitana),  4«,  Lond.  4  898  (Franzö- 
sisch mit  Zusätzen  von  Terhnlst  u.  (laatalet, 
9  Bde.  8<*,  BrUss.  4829,  Deutsch  v.  X.  Schmidt, 
8^  Stuttg.  4  834).  Treatise  on  Sound,  4^  Ib. 
4880  (Ausd.  Encycl.  Metrop.).  A  preliminary 
discourse  of  the  study  of  Natural  Philosopby 
(Bbendaraus),  8«,  Ib.  4  884  (Deutsch  v.  Wain- 
lig,  Leipz.  4  886).  A  treatise  on  Astronomy 
(Ebendaraus),  8»,  Ib.  4  888  (Deutsch  v.  Xiohaa- 
lis,  Leipz.  4887).  Outlines  of  Astronomy,  8^ 
Ib.  4849.  Results  of  astronom.  observations 
made  at  the  Cape  of  good  Hope,  4**,  ib.  4847. 
—  Oll  a  remarkable  application  of  Cotas*  theo- 
rem  (Phil.  Tr.  4848).  Consideration  of  various 
points  of  analysls  (Ib.  484  4).  On  the  develo- 
pementof  exponential  fiinctions  etc.  (Ib.  484  6). 
On  circulaUng  functions  etc.  (Ib.  484  8).  On 
the  action  of  crystallized  bodies  on  bomoge- 
neoos  lightetc.  (Ib.  4830).  On  the  aberrations 
of  Compound  lenses  and  object-glasses  (Ib. 
4  894 ) .  On  tbe  Separation  of  Iron  from  otber 
metals  (Ib.  id.).  Observations  of  the  apparent 
distances  and  positions  of  880  double  and  tri- 
ple  Stars  made  4894 — 98  etc.,  mit  J.  Boutli 
(Ib.  4894).  Repetition  of  Axago's  eiperiments 
00  the  magnetism  etc.  during  the  act  of  rota- 
tion  (Ib.  4  895).  Observations  made  4898  for 
the  purpose  of  determining  the  diff.  of  Meri- 
dians of  the  Roy.  Observatories  of  Greenwich 
and  Paris  (Ib.  4  896).  On  tbe  parallaiis  of  tbe 
fixed  Stars  (Ib.  id.  et  4897).  Obss.  of  nebu- 
iae and  Clusters  of  stars,  made  ad  Slough  4  895 
—88  (Ib.  4888).  On  the  fluid-lens  telescope 
constructed  for  the  Roy.  Soc.  on  Barlow's  prin- 
ciples  (Ib.  id.).  On  tbe  art  of  photography 
(Ib.  4889).  On  Ihe  chemical  action  of  the  rays 
of  the  solar  spectrum  on  preparaCions  of  silver 
(Ib.  4  840).  On  the  action  of  the  rays  of  the  so- 
lar Spectrum  on  vegetable  colours  (Ib.  4849). 
On  the  comet  of  4848,  March  47  (Ib.  4848). 
^j^fioQ^tara,  N°  4 ;  on  a  case  of  superficial  co- 
lour  presented  by  a  bomoganeous  liquid  Inter- 
naliy  colourless  (Ib.  4846).  ^AuoQipttta,  N«9; 
on  the  epipolic  dispersion  of  light  (Ib.  id.). 
On  the  algebraic  expression  of  the  number  of 
partitions  of  which  a  given  number  is  suscep- 
tible  (Ib.  4850).  —  On  the  absorption  of  light 
by  coloured  media  and  on  the  colours  exhi- 
bited  by  certain  Oames  (Edinb.  Tr.  IX,  4894). 
On  certain  remarkable  instances  of  deviatlon 
from  VawtOB's  scale  in  tbe  tint  developed  by 
crystals  with  one  axis  of  double  reliraction  etc. 
(Cambridge  Tr.  I,  4894).  On  the  reduction  of 
certain  classes  of  functional  equations  to  equa- 
tions  of  flnite  differences  (Ib.  id.).  On  a  re- 
markable pecularity  in  the  law  of  the  extra- 
ordinary  refract.  of  diff.  coloured  rings  exhi- 
bited  by  certain  variettes  of  Apophyllite  (Ib. 
id.).  Oo  the  rotation  by  plates  of  Rock  Cry- 
stall  on  the  plane  of  Polarisation  of  the  rays  of 
light  et«  (Ib.  id.).  Descript.  ofa  machine  for 
resolvlngby  inspecUon  certain  important  forma 
of  transcendental  equations  (Ib.  IV,  4888). — 
On  a  new  method  of  Computing  occultations 
of  the  flxed  stars  (Mem.  Astr.  Soc.  I.  4899). 
Subsidiary  tables  for  facilltating  the  compu- 
taUon  of  46  principal  flxed  stars  (Ib.  id.).  Ob- 
serv. made  with  his  90-feet  reflecting  tela- 

69 


1091 


Hertel 


Herttenfltein. 


\m 


scope  [321  new  doable  and  triplestars;  the 
second  dornet  oflSSS  etc.]  (Ib.  II,  1826).  Se- 
cond  catalogue  coroprehending  295  new  dou- 
ble and  triple  stars  (Ib.  III,  1829).   Third  ca- 
talogne  compreh.  384  new  double  and  triple 
Stars  (Ib.  id.).   On  the  magnitude  of  the  stars 
(Ib.  id.).   On  the  trapezium  of  Orion  (Ib.  id.). 
The  comparative  catalogue  of  284  double  stars, 
as  observed  with  the  Dorpat  telescope  and  the 
20-feet  reflector  (Ib.  id.).    Fourth  catalogue 
comprehending  1 236  double  stars  (Ib.  IV,  1831). 
Micrometrical  measure  of  364  double  stars  in 
1828—30  (Ib.  V.  1833).    Fifth  catalogue  com- 
prehending 2007  double  Stars  (Ib.  VI,  1833). 
On  the  investigation  of  the  orbits  of  revolving 
double  stars  (Ib.  id.).  Observ.  of  Bidla'i  comet 
(Ib.  id.).  Notice  of  the  elliptic  orbits  of  several 
revolving  double  stars  (Ib.  id.).  On  the  satel- 
lites  of  Uranus  (Ib.  VIII,  1835).   A  list  of  fest 
objecls,  principally  double  stars,  for  the  trial 
of  telcscopes  etc.  (Ib.  id.).  A  second  series  of 
micrometrical  measures  of  double  stars  (Ib. 
id).   Sixth  catalogue  comprehending  286  dou- 
ble Stars  (Ib.  IX,  1836).    Obs.  on  Halley's  co- 
met, made  at  Feldhausen,  Cape  of  Good  Uope 
(Ib.  X.  1838).  On  the  variability  and  periodi- 
cal  naiure  of  the  star  a  Orionis  (Ib.  XI,  1840). 
On  the  advantage  to  bo  attained  by  a  revision 
and  re-arrangcment  of  the  constellations  etc. 
(Ib.  XII,  1842).   On  the  determination  of  the 
most  probable  orbit  of  a  binary  star  (Ib.  XVIII, 
1850).  —  Oo  the  astronomical  causes,  which 
may  influence  geological  phenomena  (Tr.  Geol. 
Soc.  Lond.  Ser.  II,  Vol.  III,  1835).  On  LyeU's 
conclusion  on  the  actual  excess  of  the  sun's 
presence  in  the  Northern  hemisphere  over  that 
in  the  Southern  (Ib.  id.).  On  the  strata  on  the 
south  of  the  isle  of  Wight  (Ib.  IV,  1836).  Exa- 
minat.  of  the  colouring  matter  in  the  green 
sands  (Ib. id.).  —  On  the  hyposulphurous acid 
and  its  compouQtds  (Edinb.  phil.  Journ.  1, 1 81 9 
et  II,  1820).   On  the  applicat.  of  a  new  mode 
of  analysis  to  the  theory  and  summation  of 
certain  extensive  classes  of  series  (Ib.  II,  1820). 
On  certain  optical  phenomena  exhibited  of 
roother-of-pearl  (Ib.  id.).   Barometr.  observ. 
made  at  the  fall  of  the  Staubbach  (Ib.  VI,  1 821) . 
Od  the  mechanical  effects  produced  when  a 
conducting  liquid  is  electrified  in  contact  with 
mercury  (Edinb.  Journ.  of  Science,  II,  1825). 
On  a  remarkable  occurrence  of  Serpentine  in 
Tyrol  (Ib.  III,  1825).   On  the  light  emitted  by 
lime  (Ib.  VI,  1827).  Account  of  two  remarka- 
ble cases  of  insensibility  in  the  eye  of  particu- 
lar  colours  (Ib.  X,  4829).  —  On  the  action  of 
light  in  determining  the  precipitation  of  muriate 
of  platinum  by  üme-water  (Phil.  Mag.  Ser.  III. 
Vol.  I,  1832).   On  a  remarkable  deposition  of 
ice  round  the  stem  of  vegetables  (Ib.  II,  1833). 
Chemical  examinat.  of  native  iron  from  the 
Great  Fish  River  in  South -Africa  (Ib.  XIV. 
1889).  On  a  simple  mode  of  obtaining  from  an 
Argand  Oil  Lamp  a  greatly  increased  quan- 
tity  of'light  (Ib.  XVI,  1840).  On  the  phenomena 
observed  on  Glaciers  e(c.  (Ib.  XXI.  1842).  On 
the  entrance  passages  in  the  pyramids  of  Gizeh 
(Ib.  XXIV,  1844).  On  slaty  cleavages  and  the 
contortion8  0frocks(Ib.Ser.  IV,  Vol.  XII,  1856). 


Hertel,  Wolfgang  Christian. — 

Subdiaconus  zu  Grätz  im  Voigtlande  iA  , 

geb Oebringen. 

gest.  1742,  Jali  22, 

De  cometarum  origine,  natura  et  effecta. 

Hertel,  Christian  Goltlteb*.  — 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Ritteracademie  lo 
Liegnitz  bis  1726,  wo  er  kranklieitshalber 
pensionirt  ward.  Corresp.  d.  Berliner  Ara- 
demic  (Kaumann,  Gesch, d.  Ritieracud  zu 
Lkgmtz,  im  IWogrm,  derselbe  von  1 Ä 29  •, 
geb.   4  683,  Mai  ..,  Furslenwatde, 
gest.  4  74^  Oct.  6,  Liegnitz. •*l 
Diss.  de  arte  flumina  reddendi   naTigabilia, 
Francof.  1708.    Novum  inventum  mlcrosco^tii 
cujusdam  compositi,  res  quascanque  mina- 
tissimas  diaphanas  pariter  opacas  etc.  descnp- 
tum,  Lignitii  1712.   Vollständige  Anweis.  ruci 
Glasschleifen  u.  Verfertigen  d.  optischen  Ma- 
schinen, 2Thle.,  Halle  1716.  Beschreib,  eioer 
Luftpumpe  zum  Comprimiren  (J.  G.  KiBUt, 
Nova  Litteraria  etc.,  Lips.  4719;.    Methixlu« 
qua  lentes  parabolicae,  hyperbolicae  et  elh(- 
ticac  facili  negotio  elaborari  atque  poliri  pct- 
est  (Miscell.  Berolinens.  III,  1727/. 

*  Sein  Sohn  Johann  Gottlieb  Qb^twtne  di*  u- 
Qyme  Schrift :  Conttiuction  d\ui  tpleprppc  par  n«- 
xion,  Amsterd.  1741,  unter  d.  Titel :  An«vi««M  '"♦ 
flectirvnde  TeleMopU  lu  naehen,  Balle  174«  de l' 
phyrikal.  Bibl.  8. 173). 
**  Ocistetkrank  im  Hospital. 

Herter,  F...  —  Direclor  d.  Köm^- 
Städter  Stadtschule  in  Berlin  (Zeüschr.  • 
Gymnasialwesen,  48i9j, 

geb 

gest.  4  848,  Nov.  6,  Berlio. 
Berechnung  von  StemscbnuppealMobttcbiiu- 
gen  (Astr.  Nachr.  XVH.  4840).  Nardlk*ü«- 
obachtung  (Fogg.  Ann.  XXXIX,  4S8€.  11 ' 
▲.  Snnan:  Period.  Aeodr.  d.  Declinatioo  j 
Berlin  u.  säcnlare  Abntfame  derwib.  io  Ber- 
lin u.  Königsberg  (Ib.  XXX VU,  IS86). 

Herfl,  Ignaz.  —  Jesnit,  Lehrer  m  «1 
OrdenscoUegien  zn  Tyraau,  ü^len  u.  P««*- 

(SSJ), 

geb.  4703,  Jan.  4,  Ungarn, 
gest.  4776,  .  .  .*.  .  Günz,  Ungarn 
Elementa  arithmaticae  aamarlcae  et  HIrr:  r^ 
practicae  et  theoreticae,  Cassuvtae  4  7Si 

Herttenslela,  Johann  Reinn^^ 
—  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Duiv.  zu  Sin 
bürg.  Correspond.  d.  Berliner  Acad.   J 

geb.  4  676,  Dec.    3,  Strassbont. 

gest.  4744,  März  4 6,  Strassbor|t. 
Dtss.  math.  sistens  aimililudineai  teter 
et  planetes,  4*",  Argent.  4732.  Cabiers  de  r- 
thömatique  etc.,  1  vol.  4«,  Ib.  4 737.  Traf* 
metria  sphaerica.  Mensora  ungnlaa  a  cylii»^ 
abscissae  deaionstrata  (Uito.  Berolioaa« 
<7«3).  Determinatiocentrorwnvolii4aei»Ä*> 
interioris  (Ib.  IV,  4734). 


>••■ 


1093 


Hertsberg 


Hess. 


1094 


Berisbers,  Peder  Harboe.  — 
Pfarrer  zu  Findaas  Praestegjeld  im  Stifte 
Bergen,  später  zu  Quindberred  ebenda- 
selbst,  auch  Propst  (NK), 

geb.  1728,  Juli  4,  Gaarden  Davigen,^ 

gest.  4 SOS,  ....  Findaas. 

Beskrivelse  af  en  raioeralsk  Kilde  paa  Findaas 
Praeslegaard  funden  4  778  (Norsk.  Vidensk. 
Selsli.  Skrift.  Nya  Sainl.  H).  tJber  die  Win- 
tergewilter  in  Norwegen  (Gilb.  Ann.  XXIX, 

1808). 

*  Eids  Praestegjeld,  Stift  Bergen,  Norwegen. 

Berteberg,  Nils.  —  Sohn  des  Vo- 
rigen.   Propst  auf  d.  Pfarrhof  üllensvang, 
Stift  Bergen,  Norwegen  (Or), 
geb.   1759,  Aug.  13,  Findaas, 
gest.  1811,  Oct.  21,  Ulicnßvang. 
Gm  at  forudsige  Veirliget  og  borvidt  gamle 
Veirspaadomtne  indträffe  in  söndre  Bergen- 
fauus  Amt  (Mag.  f.  Nalurvidenskab.  II,  1824). 
Forsög  med  en  i  forskjellige  Dybderi  Havet 
Dedsänket  tiiproppet  Flaske  (Ib.  V,  4825).  Bi- 
drag  til  Bestemmelse  af  Liiftens  Temperatur  i 
sÖDdre  ßergenbuus  Amt  (Ib.  id.).  —  Mehr  als 
30jährige  meteorolog.  Beobachtungen. 

Bertzer,  Heinrich  Wilhelm.  — 
Lehrer  d.  Mathematik  am  Lyceum  zu  Wer- 
nigerode (Kss), 

geb.  1822,  Sept.  29,  Hornburgb.  Hal- 
berstadt. 
Zweijaiirige  Periode  d.  LuftwUrme  von  Wer- 
nigerode 1852—54,  Wernigerode  1854.  Mit- 
theilun^en  über  klimatische  u.  Vegetationsver- 
baltnisse  von  Wernigerode  (Wernigeroder  In- 
teiligenzblaUISSS). 

Berras y  Paadnro,  Lorenzio.  — 
Jesuit,  erst  Lehrer  an  d.  königl.  Semina- 
rien  zu  Madrid  u.  Murcia,  dann  lange  Zeit 
Missionar  im  span.  Amerika,  darauf,  nach 
Vertreibung  der  Jesuiten  aus  Spanien,  zu 
Gesena  in  Italien  lebend  und  zuletzt  Pr'ä- 
fect  der  Bibliothek  des  Quirinals  in  Rom 
(BS)  (BG), 

geb.  1735,  Mai     1,Horcajo,LaMancha, 

gest.  18 09,  Aug.  2  4,  Rom. 

Idea  deir  Universo,  che  contiene  la  storia 
della  vita  deU'  uoroo,  elementi  cosmografici, 
viaggio  estatico  al  mondo  planetario  e  storia 
della  Terra,  21vol.  4«,  Cesena1778--87.  Arit- 
metica  delle  nazioni  e  divisione  del  tempo  fra 
gii  orientali,  1786.  —  Noch  viel  Linguistisches 
u.  Anderweitiges. 

Berrö  de  la  Provoslayei  F  r  ö  d  e- 

ric.  —  General-Inspector  des  Öfientlichen 
Unterrichts,  früher  Inspector  d.  Acad.  zu 
Paris,  auch  Prof.  an  d.  Lyceen  zu  Paris  u. 
an  d.  Facullät  d.  Wiss.  zu  Rennes  (OrJ, 


geb.  1812,  Febr.  1 5 ,  Reden  (lUe-et- 

Vilaiue). 
Action  de  l'acide  sulfureui  sur  l'acide  hypo- 
azotique;  cristaux  des  chambres  de  plomb; 
thöorie  de  la  fabrication  de  l'acide  sulfuriqua 
(Aon.  chim.  phys.  LXXIU,  1840).  Isomor- 
phisme  de  Toiamethane  et  du  chloroxam^- 
Ihane  (Ib.  LXXV,  4  840).  Reoherches  cristaU 
lographiques  (Ib.  S6r.  III,  Vol.  III,  1841;  IV, 
VetVI,  1842).  Mctbodes  cristallographiques 
(Ib.  VI,  4842).  —  Alles  Übrige  mit  P.  d.  De- 
•aiaf,  siehe  Diesen. 


Herwart  (Hörwarih)  von  Hohe&- 
bnrgy  Johann  Georg.  —  Bayerseber 
Kanzler  und  Geheimer  Rath  (JJ, 
geb.   1554, Augsburg, 

gest.  1622,  Jan.  15,  München. 
Tabulae  arithmethicae  7iooc&^it*fai{tia^Mg  uni- 
versales etc.,  feU,  Monachn  1610.   Chronolo- 
gia  nova,  vera  et  ad  calculum  astronomicum 
revocata,  4",  Ib.  164  2. 

HeriRrig,  Engelhard.  —  Hessischer 
Hütlen-Inspector  zu  Smalkalden  (M.ll), 

geb.   1737,  Aug.  6,  Cassel. 

gest 

Beschreib,  des  in  der  Herrschaft  Smalkalden 
üblichen  Eisenscbmelzens  usw.,  Biedenkopf 
4  784.  Beschreib,  d.  Ludwigshutte  usw.  (Klip- 
stein's  Mineralog.  Briefwechsel  II). 

Herz,  Marcus.  —  Dr.  Med.,  Prof.  d. 
Philosophie,  Arzt  am  Lazareth  der  jüdischen 
Gemeinde  in  Beriin  (M.UJ  (GB.  1795;, 

geb.   1747,  Jan.  17,.  Berlin, 

gest.  1803,  Jan.  20,  Beriin. 
Grundlage  zu  meinen  Vorlesungen  über  Expe- 
rimental-Physik,  8»,  Berlin  4787. 

Hess,  Germain  Henri.  —  Dr.  Med. 
Nachdem  er  von  1827 — 29  eine  wissen- 
schafll.  Reise  nach  Sibirien  gemacht,  Prof. 
d.  Chemie  an  d.  Universität,  an  d.  Artille- 
rieschulc  u.  am  Institut  d.  Bergcorps  usw. 
in  St.  Petersburg.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst.  Hatte  das  Monopol  des  Aräome* 
ter-Verkaufs  für  Russland  (Bull, phys.  math, 
Acad.  St.  Petersb.  T.  IX;, 

geb.  1802,  Aug.  7  (N.St.),  Genf,» 
gest.  1850,  Nov.  30  (A.St.),  St. Peters- 
burg. 
Sur  quelques  produits  pyrog^näs  (Bull,  scient. 
Acad.  Petersb.  I,  4  836).  Sur  l'emploi  de  Tair 
chaud  pour  alimenter  les  bauts-fourneaux  (Ib. 
id.).  Composition  du  gaz  des  feux  de  Bacou 
(Ib.  id.).  Sur  le  sucre  de  lait  (Ib.  II,  4837). 
Sur  la  composition  de  l'acide  saccharique  (Ib. 
III,  4  838  et  V,  4  839).  Sur  la  composition  de 
la  cire  d'abeilles  (Ib.  III,  4  838).  Sur  la  döter- 
mination  de  l'hydrogöne  dans  l'analyse  des 
substances  organiques  (Ib.  id.).  Sur  la  com- 
position de  la  vösuvienne  (Ib.  id.).  Sur  la  na- 

69* 


1095 


Bbu 


Hetie, 


1096 


tare  de  la  flamme  (Ib.  Id.).  Sar  la composHion 
de  quelques  r^sines  (Ib.  IV,  4888).  Appareil 
poar  l'analyse  des  sabstances  organiques  (Ib. 
id.).  Sur  la  pr^paratlon  et  Templot  da  gaz 
oiygöne  et  hydrog^ne ;  mit  JaeoM  (Ib.  V,  4  839). 
Sur  le  degagement  du  calorique  eo  propor- 
tioDS  multiples  (Ib.  id.).  Sur  la  composition  ^ 
de  la  rösine  d'ölemi  (Ib.  VI,  4840).  Recbercbes' 
tbermochimiques  (Ib.  VII,  4840;  VIII,  4844; 
IX,  484S;  X,  4848,  Bull.  phys.  math.  Acad. 
Petersb.  1,  1848).  Methode  pour  la  dötermina- 
tioD,  par  voie  bumide,  des  quanttt^s  de  oba- 
leur  d^gagöe  (Ib.  IV,  4845).  Sur  le  traitement 
du  minörai  de  platine  (Ib.  VI,  4848).  —  Zer- 
leg, d.  Wassers  aus  d.  Flusse  Sagis  (Pogcr*  Ann. 
IX.  4  8S7).  Ober  StickstofTsalze  (Ib.  XII.  4  8i8). 
Zerleg,  d.  Dioptas(Ib.  XVI,  4  8S9).  Überd.  pyro- 
pbospborsaur.  Salze  (Ib.  XVII,  4  880).  Zerleg,  d. 
Dtaspor  (Ib.  id.).  D^d.  Wörthit  (Ib.  XXI,  4  884 ). 
D«  d.  Uwarowit  (Ib.  XXIV,  4  833).  SchwefeU 
stturebydrate  (Ib.  id.).  Kobalthyperoxydul  (Ib. 
XXVI,  488S).  Gewinn,  d.  Tellurs  aus Kolywaner 
Tellursilber  (Ib.  XXVIII,4  883).  Beschreib,  u. 
Zerleg. d.  Hydroboracits  (Ib.  XXXI,  4 834).  Über 
Eupion  u.  Bergnapbtha  (Ib.  XXXVIII,  4836). 
Beschreib.  zweierLampen  (Ib.  XU,  4837). 

*  Kam  ■eboD  im  dritten  Jahre  mit  feinen  Aeltern  nach 
BaMland. 

HMSyCarlRobert.— Dr.Phil.(485i). 

Hatte  die  Absicht  in  Göttingen  als  Docent 

aufzutreten,  als  sein  Tod  dies  vereitelte  (Or), 

geb.   4  834,  Jan.    8,  Gotha, 

gest.  4  855,  Juni 24,  Gotha. 
Diss.  Ober  d.  Kegelschnitte,  welche  zwei  gege- 
bene Kreise  oder  zwei  gegebene  Kegelschnitte 
doppelt  berühren,  8^  Götting.  4884.  Ober  d. 
Krystallform  des  Datotitb  von  Andreasberg 
(Pogg.  Ann.  XCIII,  4854). 

HeMO,  Wilhelm  Gottlieb.  —  Dr. 

Med.,  Prof.  ord.  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 

zu  Erfurt  (Mjy 

geb.   17 SO,  Aug.    3,  Erfurt, 

gest.  4784,  Sept.  4  9,  Erfurt. 
Diss.  de  vi  centrifuga  planetarum.  Prgm.  Bla- 
gnitudinem  terrae  in  astronomia  sphaerica  re- 
cte  nihil  instar  considerari,  Erford.  4  757. 
Pract.  Abbandl.  zur  Verbessr.  d.  Feuerspritzen 
usw.,  t  Thle.  8^  Gotha  4  778  u.  79.  Noch  zwei 
Ökonom.  Schrillen. 

Hesse,  Ludwig  Otto.  —  Dr.  Phil., 
Prof.  extr.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Königsberg  von  4  840  bis  4  856,  dann  Prof. 
ord.  erst  an  d.  Univ.  zu  Halle,  darauf  (4  857) 
an  d.  zu  Heidelberg  (Or), 

geb.  4  8  4  4,  Apr.  8  2,  Königsberg,  Preuss. 
Über  Oberflachen  S.  Ordnung  (Orelle's  Journ. 
XVIII,  4  888).  De  curvis  et  superficiebos  se- 
cundi  ordlnis  (Ib.  XX,  4840).  Ueber  d.  Con- 
stanten d.  Oberfläche  S.  Ordn.,  von  welchen 
beliebige  neun  Puncto  gegeben  sind  (Ib.  XXIV, 
484S).  Ober  d.  geradlinige  Rechteck  auf  d. 
Hyperboloid  (Ib.  id.).  De  integratione  aequat. 
diff.  partialis 


At-A. 


dx.        dl.  .  dit   _. 


.    r    dz,        dl,  **Xt   1     *  ^ 

^•['•äi;+'^-dr.-  -^"— srrrj^* ^ 

(Ib.  XXV,  4848).  Über  d.  Iloeareo  Conriaoteo 
d.  rechten  Schnittpunctes  dreier  OberQicbea 
t.  Ordn.,  wenn  sieben  Schnittpuncte  dersel- 
ben gegeben  sind  (Ib.  XXVI,  484S).  Cberd 
Bildung  d.  Endgleich.,  die  durch  Ellmioat.  e. 
Variabein  aus  zwei  algebr.  Gleichungen  her* 
vorgeht  usw.  (Ib.  XXVII,  4844).  tber  d.  EIk 
minat.  d.  Variabein  aus  drei  algebr.  Gleich 
vom  2.  Grade  mit  zwei  Variabein  (ib.  XXVlII 
4  844).  Über  d.  Wendepuncte  d.  Curveo  i. 
Ordn.  (Ib.  id.).  Algebr.  Auflösung  derjeaisei 
Gleichungen  9.  Grades,  deren  Wurzele  Att 
Eigenschaft  haben,  dass  e.  gegebene  ratiooale 
u.  symmetr.  Function  3{xi ,  x^  je  zweier  Wur- 
zeln eine  dritte  Wurzel  giebt,  so  dass  osm  Ib 
XXXIV,  4847).  Über  d.  Curveo  8  Ordo.  a. 
d.  Kegelschnitte,  welche  diese  Curveo  io  dm 
Puncten  berühren  (Ib.  XXXVI,  4  848).  tber 
Curven  8.  Classe  und  Curveo  3.  Ordo.  U- 
XXXVIII,  4  849).  Eigenschan  d.  Wendepoocte 
d.  Curven  8.  Ordn.  u.  der  RiickkehrtaogeotrA 
d.  Curven  8.  Classe  (Ib.  id.).  Traosformat  e 
belieb,  homogenen  Function  8.  Grades  %<« 
zwei  Variabeln,  durch  lineare  Sobslitot  oetier 
Variabein,  in  eine  Form,  welche  nur  d.  S.  Pi- 
tenzen  d.  neuen  Variabein  enthalt  ,Ib.  tä 
Transformat,  e.  belieb,  homogenen  Fanctio« 
4.  Grades  von  zwei  Variabein,  durch  lineire 
Substitut,  neuer  Varia  bei  n,  in  die  Form,  die 
nur  d.  geraden  Potenzen  d.  neuen  Vanabe<i 
enthält  (Ib.  XLI,  4854).  Algebr.  Aaflös.  der- 
jenigen Gleichungen  6.  Grades,  zwischen  derec 
Wurzeln  x.,  y«,  x,,  y,,  x«.  y,  die  BediofuSi. 

(Xt-y«)(xt-yt)(x«-y.)+ 

(Yf  -  Xt)(y«  -  x.)(y,  -  z. ) »  • 
stattfindet  (Ib.  id.).    Bemerk,  zum  Pa«<*a- 
sehen  Theorem  (Ib.  id.).  Über  d.  W«odepiiActf 
d.  algebr.  ebenen  Curven  u.  die  Schmiefuoo* 
Ebenen  d.  Curven  v.  doppelt.  Knimmongasm 
(Ib.  id.).   Überd.  ganzen  Functionen  S.  a  « 
Ordn.  zwisch.  drei  Variabeln  (ib.  id.).  Iber«: 
Bedingung,  unter  welcher  e.  hooMi|ceM  fcwp 
Function  von  ii  unabhäng.  Variabeln,  dun* 
lineare  Substitutionen  von  »  anderen  «d«^- 
häng.  Varia  bei n,  auf  e.  homogene  Pnact  »iri 
zurückfuhren  Ittsst,  die  eine  Variable  vrencrr 
enthalt  (Ib.  Xtll,  4  SSI),  überd.  geomelr  fie> 
deut.  d.  linear.  Bedingungsgleichiing  t%x9rt 
d.  Coi^fT.  einer  Gleich.  2.  Grades  ;lb.  Xl\ 
4858).   Überd.  Eigenschaften  d.  linear  5j^- 
stitutionen,  durch  welche  eine  hooMgeatpittt 
Funct.  2.  Grades,  welche  nur  d.  Qaadraie «« i 
vier  Variabein  enthalt,  in  eine  Fund  %ood«r 
selb.  Form  transformirt  wird  [Ib.  id.  .  i^- 
Determinanten  u.  ihre  Anwend.  ia  d.  Geo«^ 
trie  usw.   (Ib.  XLIX.  4854).   über  d.  Dof^ti 
tangenten  d.  Curven  4.  Ordn.  (Ih.  id.)    Trtft^ 
formet,  d.  Gleichungen  d.  Curven  4  4  Gr»*se« 
welche  eine  Curve  4.  Grades  ia  de«  Ben« 
rungspuncten  ihrer  DoppelUagenlra  tckxs^ 
den  (Ib.  LH.  4856).   über  d.  KritariM  d  Vt 
xinia  u.  Minima  d.  einfacheti  lotegni«   \*. 
LIV,  4857). 


1097 


Heüel 


Heuier. 


1098 


BoMol,  Johann  Friedrich  Chri- 
stian. —  Dr.  Phil.,  Prof.  (extr.  4  821,  ord. 
1825)  d.  Mineralogie,  Berg-  u.  Hüttenkunde 
an  d.  Univ.  zu  Marburg  fJusti), 
geb.  4796,  Apr.  t7,  Nürnberg. 

Parallelepipedum  rectangulum  ejasdemque  se- 
ctiones  in  usum  crystallographiae ,  Heidelb. 
(8S1.  Über  positive  u.  negative  PermatationeD 
usw.,  Marb.  48i4.  Einfluss  d.  organisch.  Kör- 
per auf  d.  unorganisch,  usw.,  Ib.  4  896.  Ar- 
tikel: »Krystallometrie«  in  Neu.  Gebier,  pbys. 
worterb.  Bd.  V,  4880;  auch  für  sich,  Leipz. 
I8S4 .  Wohlfeiles  LOthrohr  für  Chemiker  u.  Mi- 
neralogen (Kait&ar'a  Arch.  IX,  4  826).  Über 
Farbenwandlung  d.  Labradors  usw.  (Ib.  X, 
48S7).  Ober  Bimstetnlager  bei  Marburg  (Pogg. 
ADD.  LXXIX,  4850).  Beschreib,  e.  neu.  Far- 
beowandlungsapparats  u.  Versuche  damit  (Ib. 
id.).  Beschreib,  e.  Apparats,  um  Flüssigkeiten 
mit  Gasarten  zu  schwängern  (8ohwaigg.  Journ. 
LI,  4827).  KrysUllform  d.  Antimons  (Ib.  LXVII, 
4  818).  Fernere  Aufsätze  in  ▼.  Leoabard'a  Ta- 
schenb.  n.  t.  Leenhard  u.  Bronn'a  Jahrb. 

BeMa&borgy  Friedrich.  —  Juwe- 
lier in  Frankfurt  a.  M.  Mitgl.  d.  pbysikal. 
Vereins  daaelbsl  (OrJ^ 

geb.  4810,  Juni  4,  Frankfurt  a.  M. 

Über  ein  Zwilliogsgesetz  des  Quarzes  (▼.  Leon- 
hardu.Broan'a  Jahrb.  4  854).  Ueberd.Krystall- 
gestalt  d.  Quecksilberhornerzes  (Abhandl.  d. 
Senkenberg'scben  Gesellsch.  I,  4854).  Mine- 
ralog.  Notizen  (Ib.  II,  4856—58). 

HoMleri  Ferdinand.  —  Dr.  Phil., 
Prof.  d.  Physik  am  polytechn.  Institut  in 
Wien.  Mitgl.  d.  Prüfungs-Commission  für 
Realschullehramts-Candidaten.  Corresp.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  in  Wien  seit  4848  (WAJ, 
geb.  1803,  Febr.  23,  Regensburg. 

Lehrfo.  d.  Physik,  8«,  Wien,  2.  Aufl.  4854. 
Cber  einen  elektromagnet.  Inductions-Appa- 
rat  f Abhandl.  d.  Böhm.  Gesellsch.  d.  Wiss. 
5.  Folge,  1, 4  844).  Über  d.  galvan.  Kohlenzink- 
Saule  d.  Prof.  B.  Buaaea  (Ib.  II,  4  848).  Über 
d.  Kinfluas  d.  materiell.  Beschaffenh.  d.  Prisma 
auf  d.  ehem.  Wirk,  des  durch  dasselbe  zer- 
1^.  SonneoUchta  (Baamgartner,  Zeitacfar.  f. 
Pbys.  III,  4895). 


I  Johann  Heinrich  von. 
—  Dr.  Med.,  pract.  Arzt,  sowie  Prof.  d. 
Physik  (4706)  und  Medicin  (1709)  and. 
üniv.  za  Wittenberg,  dann  (47  43)  königl. 
Leibarzt,  Prof.  d.  Medicin  u.  Inspector  d. 
Naturalien-  u.  Kunstkammer  in  Dresden  (J), 

geb.    4  677, Wien, 

gesl.  4747,  Febr.  23,  Dresden. 

De  meritis  Gallornm  in  physicam.  Suspecta 
phyaicorum  dogroata.  Ignis  non  urens.«  Me- 
chanlei  non  mechanici.  Opuscula  physica, 
matbematlca  et  medica,  Vlteb.  4724 . 


Henlaadi  Henry.  —  An  fünfzig  Jahre 
lang  MineralienhSndler  in  London.  Foreign 
Secrelary  der  Geologicai  Society  daselbst 
I^G.4857;, 

geb.  4777  etwa, 

gest.  4  856,  Nov.  4  6,  Hastings. 
Nach  ihm  belegte  Brocke  ein  neues  Mineral 
mit  dem  Namen  Heulend  it. 

d'Hovrense,  Albert.  —  Dr.  Phil., 
Inhaber  einer  Anstalt  für  künsU.  Mineral- 
wässer in  Berlin  (Diss), 

geb.  4  822,  Apr.  47,  Berlin. 
Dp  effectu,  quem  ferrum  atque  zincum  in  aci- 
dum  sulphuricum  ejusque  in  connubia  exer- 
ceot,  Berol.  4848,  auch  Pogg.  Aon.  LXXV. 

Henrlia,  Samuel.  —  Adjunct  d.  Ma- 
thematik, Physik  u.  Chemie  an  d.  Univ.  zu 
Lund  und  seit  4  780  Pastor  zu  Asheda  (S), 
geb.   4744,  Febr.  26,  Norra-Ware, 

gest.  4  835,  Dec.  4  4,  Lund. 
Formulae  generales  pro  solidis  platonicis, 
Lund.  ...  De  syngenesia,  Ib.  4774.  De  aqua, 
Ib.  4  774.  De  actione  electricitatis  In  corpore 
organica ,  Ib.  4  776.  De  principüs  barmoniae 
musicae,  Ib.  4777.  Anmärkningar  vid  8t&hl- 
vftrd's  Tbeori  om  jordsvallens  styrka,  Ib.  4  778. 
De  methodo  Euleriana  numerus  primos  in  ta- 
bula redigendi,  Ib.  4780.  De  differentia  inter 
dimata  solaria  et  vera,  Ib.  4780. 

Btottsingor,  Jobann  Michael.  — 
Folgweise  Lehrer  am  Pädagogium  in  Halle 
(4744),  Rector  d.  Schule  zu  Laubach  (4722), 
Prof.  am  Gymn.  zu  Gotha  (4730—38)  und 
nun  Direct.  d.  Gymn.  zu  Eisenach  (M), 

geb.  4  690,  Aug.  24,  Sundbausen,  Go- 
tha, 

gest.  4764,  Febr.  24,  Eisenach. 
Diss.  de  noctiluca  mercuriaü,  seu  de  luce, 
quam  argentum  vivum  in  tenebris  fundlt,  4"*, 
GJssae  4746  (Wahrscheinlich  von  J.  O.  Lieb- 
kaoeht).  —  Sonst  nur  Philologisches. 

HenMeTi  Jacob  Christian.  —  Dr. 
Phil.  Studirte  in  Berlin,  privatisirte  dann 
in  seiner  Heimath,  bis  er  4  857  von  der 
Schweizer  Regierung  mit  einer  Mission  nach 
den  Schweizer  Colonien  in  Brasilien  be- 
traut ward  (Or), 

geb.  4826, März  28,  Hirzel, Cant. Zürich. 
De  nonoullorum  formiatum  crystalliois  for- 
mis,  Berol.  4854  (auch  Pogg.  Aon.  LXXXIII). 
Über  Brechung  d.  farbig.  Lichts  in  einig,  kry- 
sUllin.  Medien  (Ib.  LXXX VII,  4852).  KrysUll- 
form einiger  citronsaur.  Salze  (Ib.  LXXXVIII, 
1858).  Vergleich,  d.  Winkelwerthed.  optisch. 
Axen,  wie  sie  aus  d.  Messung  d.  scheinbaren 
Axen  u.  d.  Berechn.  aus  den  Brechongsceeir. 
für  Arragonit  und  Schwerspath  folgen  (Ib. 
LXXXIX,  4858).  Überd.  Fraunhofer'schen 
Linien  (Ib.  XCI,  4864).  Disperston  d.  Elasti- 


1099 


HeuMi 


Hoyin. 


1100 


citätsaxeQ  io  einigen  zwei-  u.  eingUedr.  Kry- 
slallen  (Ib.  id.).  Krystallform  d.  Mandelstture 
u.  d.  Aldehyd-Ammoniaks  (Ib.  XCIV,  1855  u. 
XCIX;4856).  Über  d.  Dolomit  von  Wallis  (Ib. 
XCIV,  1855).  Über  d.  Dufränoysit,  Binnit  und 
Adular  d.  Binnenthals  (Ib.XCVII,  1856).  Kry- 
stallf.  d.  Pennins  (Ib.  XCIX,  4856). 

Henssii  Jacob.  —  Dr.  Phil.,  Ober- 
lehrer am  Friedrich-Franz-Gymn.  zu  Par- 
chim  in  Mecklenburg;  früher  Lehrer  an 
einem  Privat-Institute  zu  Epsom  bei  Lon- 
don, dann  (1827 — if)  Lehrer  an  d.  königl. 
Realschule  zu  Berlin  (Or), 

geb.  1803,  Nov.  2  Jl,  MoUis,  Cant.  Glarus. 
Lehrb.  d.  Arithmetik,  4  Thie.,  8".  Berl.  1835. 
Die  Mathematik  als  Bildungsmittel  (Prgro),  Ib. 
1886.  Die  Biperimental-Physik,  8  Bde  8",  Ib. 
1886,  88  u.  40  (neust.  Aufl.  1847,  55  u.  56). 
Der  pbysikal.  Apparat,  Parchim  1 844.  Mit  Stef- 
ftohagen:  Compend.  d.  allgem.  Arithmetik, 
teipz.  185i.  Gewerbeblatt  für  Mecklenburg, 
Parchim  1848.  Über  d.  Gewerbverhäitnisse 
Mecklenburgs  usw.  (Archiv  f.  Landeskunde  in 
Mecklenb.  1855).  Über  e.  Verbessr.  an  d.  Re- 
petitions-Theodoltthen  n.  d.  Nivellir-Instru- 
menten  (Pogsr*  Ann.  CIV,  1858). 

Hevel  (Hevelius,  eigentlich  Heweicke, 
d.  h^  Högelchen),  Johann.  —  Nachdem  er 
in  Leyden  studirt  und  von  1630 — 34  das 
Ausland  bereist  hatte,  1644  SchÖppe  und 
1651  Rathsherr  in  seiner  Vaterstadt.  Baute 
sich  1641  eine  Sternwarte,  von  ihm  Stel- 
la c  b  u  r  g  u  m  genannt  (Sein  Leben  usw.  von 
J.H.  Westphal,  Königsb.  1820;  (JJ  (Wd) 

(zc,  Yiii;, 

geb.  1611,  Jan.  tS,  Danzig, 

gest.  1687,  Jan.  28,  Danzig, 
Selenographia  s.  descriptio  lunae  et  roacula- 
rum  ejusdem,  nee  non  motuum  diversorum 
et  omniura  phasium  lunae  vicissitudinem  etc., 
fol.,  Gedani1647.  Epistola  ad  J.  B.  Biooio- 
lun:  De  motu  lunae  libratorio,  foL,  Ib.  1654. 
De  utriusque  luminaris  defectu,  fol.,  Ib.  1654. 
Dlss.  de  nativa  Saturni  facie  ejusque  phasibus 
certa  periodo  redeuntibus,  foL,  Ib.  1856.  Mer- 
curius  in  sole  visus  1661,  Maji  3  etc.,  fol.,  Ib. 
1661.  Prodromus  cometicus,  s.  historia  come- 
tae  ann.  1654,  cum  diss.  de  cometarum  om- 
nium  motu,  generatione  variisque  phaenome- 
nis,  fol.,  Ib.  1665.  Descriptio  cometae  ann. 
1655  etc.,  fol..  Ib.  1666.  Cometographia,  co- 
metarum naturam  et  omnium  a  mundo  con- 
dito  historiam  exhibens,  fol.,  Ib.  1668.  Epi- 
stola ad  Oldenbnrginm :  De  cometa  ann.  1672, 
fol.,  Ib.  1672.  Machinae  coelestis  pars  prior; 
organographiam  s.  instrumentorum  astrono- 
micorum omnium,  quibus  auclor  sidera  hacle- 
Dus  rimatus  et  dimensiis  est,  accurata  deli- 
neatio  et  descriptio  etc.,  Ib.  1673.  Machinae 
coelestis  pars  posterior,  conti net  rerum  ura- 
ntcarum  observationes  etc..  Ib.  4679.  Annus 
climacterius  s.  rerum  uraoicanim  s.  observa- 


tionum  annus  quadragesimus  nonus  etc.,  fol., 
Ib.  1685.  Firmamentum  sobiescianum  •.  ura- 
nographia  etc.,  fol..  Ib.  1690  (postb.).  Pro> 
dromus  astronomtae  s.  novae  tabulae  solares, 
una  cum  catalogo  fixarum,  fol.,  Ib.  1690  (posth.}. 
Briefe  von  ihm :  Phil.  Tr.  1665->87  ;  Act.  Em- 
dit.  1682—84).  — ^  Excerpta  ex  llteris  etc.  ad 
J.  Heyelinm  etc.,  studio  ac  opera  J.  X.  OBtof, 
4»,  Gedani  1688.  —  Siehe  C.  G.  Hacker.  — 
Über  seinen  briefl.  Nachlass  s.  Monatl.  Corr. 
VIII,  S.  30,  auch  Astr.  Nachr.  XXIII  u.XXlV. 

HeTden  (Heydius),   Christian.  — 

Schulmann  zu  Nürnberg  ([VNJ  (A), 
geb.   1526,  Mai     t,  Nürnberg, 
gest.  1576,  Febr.  9,  Nürnberg. 
Verfertigte  ein  Planetarium  für  Kaiser KudBi- 
Uaii  II.,  und  schrieb  über  den  1572  in  der  Gas- 
siopeja  erschienenen  Stern :  Tractatus  de  nova 
Stella,  Norimb.  1578. 

Heyeri  Justus  Christian  Hein- 
rich. —  Apotheker  in  Braunschweig  (M,  11/, 
geb.   1746,  Juni  6,  Halbersfadt, 

gest.  1821, Braunschweig. 

ChenMsche  Versuche  mit  Bernstein  (Act.  Acad. 
Mogunt.  1786  —  87).  Experimenta  chemic«  cum 
speciebus  duabus  minerarum  plumbi  Carin- 
thiacarum  Institute  (N.  Act.  Acad.  Nai.  Cur. 
VIII,  1791).  De  minera  plumbi  Carinlhtaca, 
molybdaenae  acido  mineralisata  (Ib.  id  ).  Che- 
mische Zergliedr.  d.  sibirischen  Aquamarins 
(Sehr.  Gesellsch.  nat.  Fr.  Berl.  X,  179t).  Vom 
Kampher  aus  d.  Küchenschelle  (Crell*a  Ann. 
1779).  Von  d.  Magnesia  (Ib.  1780)..  Verhalt, 
d.  flüchtig.  Scbwefelleber  gegen  MetalUösungen 
(Ib.  1785).  Verhalt,  d.  gemeinen  Scbwefelle- 
ber usw.  (Ib.  id.).  Schmelzversuche  mit  Le- 
bensluft aus  Salpeter  (Ib.  1786  u.  87).  Vom 
Wasserbtei  (Ib.  1787).  Zerleg,  d.  Kreozkry- 
stalle  (Ib.  1 789).  Und  andere  Aufsätze.  —  Über 
Luftschifffahrt  (Braunschw.  Mag.  4  788). 

Beyer,  Karl  Gustav.  —  Dr.  Phil. 

Grossherzogl.  hess.  Fortmeister,  seit  1835 

Prof.  d.  Forstwissenschaft  an  d.  Uoiv.  zn 

Giessen  (Sc)  (G,  1856;, 

geb.  4797,  Apr.    9,  Bessunger  Forst- 

bausb.  Dannstadt, 

gest.  1856,  Aug.  24,  Giessen. 
Anleitung  zur  Technologie,  8"*,  Giessen  1827. 
Handb.  d.  Technologie,  8^  Ib.  1881.  —  Mehre 
forstwiss.  Werke. 

Heym,  Karl  Friedrich.  —  Lehrer 
d.  Mathematik  u.  Physik  an  d.  Thomas- 
schule  in  Leipzig.  Technischer  ConsuJent 
mehrer  Lebensversicherungs-Gesellschaf- 
ten.  Früher  Observator  an  d.  Leipziger 
Sternwarte  (Or), 

geb.  1818,  Aug.  13,  Leipzig. 
Mehre  Abhh.  über  Lebensversicherungs-Fra- 
gen in  d.  Versicherungszeitung  »Die  Rund- 
schau« von  Xasiiui. 


1101 


Heyn 


Hüdebraadt. 


1102 


Heyn,  Johann.  —  Poigweise  Lehrer 
am  Pädagogium  u.  Gymn.  zu  Halle,  sowie  an 
d.  Saldrischeil  Schule  in  Brandenburg,  dann 
Pfarrer,  erst  in  Netzen  bei  Brandenburg  u. 
darauf  in  Werder  bei  Potsdam  (Dk), 
geb.  4709,  Febr.  23,  Westheim,* 
gest.  4746,  Aug.  4«,  Werder. 
Disp.  de  diluvio  orbi  terrarum  per  cometaro 
obducto,  Brandeob.  1744.   Specimen  cometo- 
iogiae  sacrae  duabus  dissertationibus  propo- 
situm,  Ups.  4  742.  Versuch  einer  Betrachtung 
d.  Kometen,  Berlin  4  743.   Gesammelle  Briefe 
von  den  Kometen,  der  Sündfluth  u.  dem  Vor- 
spiel d.  jüngsten  Gerichts  usw.,  Ib.  1745.  — 
Siehe  Astron.  Nachr.  VI,  466. 

*  Bei  Königsberg,  Franken. 

Heynfosel  (Heinfogel),  Conrad.  — 
Capellan  u.  Mathematicus  beim  Kaiser  Ma- 
ximilian I.  Trieb  zu  CÖln  Philosophie  u. 
Mathematik  (WN)  (J)  (A), 

geb.  nach  4  470,  .  .  .  Nürnberg, 

gest.  nach  4  530, 

Sphaera  Mundi,  ein  Anfang  und  fandament 
der  Astronomie,  aus  den  alten  Astronomis 
durch  Johaxmem  de  Saorobnito  ins  Latein  zu- 
sammengesetzt und  nachmabls  durch  C.  H. 
verteutscht  usw.,  Strassb.  1539.  —  Half  Job. 
Werner  bei  Herausgabe  einiger  geogr.  Werke, 
und  zeichnete  eine  Karte  von  dem  bei  uns 
sichtbaren  Sternhimmel,  die  Albrecht  Dürer 
in  Kupfer  stach. 

Heysei  Gustav  Ferdinand.  —  Erst 

dem  Bergfache  sich  widmend,  seit  4  836 

Lehrer  und  seit  4  842  Oberlehrer  an  der 

Realschule  zu  Aschersleben  (Or)^ 

geb.  4  809,  MSrz  86,  Nordhausen. 
Berechn.  d.  kubisch.  Inhalts  an  einander  ge- 
stürzter konischer  Erzhaufen  (Kantea's  Arch. 
f.  Min.  V,  483i).  Über  d.  Muschelkalk  u.  seine 
Versteinerungen  in  d.  Gegend  von  Aschersle- 
ben  (Schulprogrm.,  Aschersieb.  4  848).  Bei- 
träge z.  Kenntniss  d.  Harzes,  seiner  Geschichte 
u.  Literatur,  4.  Hfl.,  Aschersieb.  4857. 

Hlpelas,  s.  Nicetas. 

Hlggias,  Bryan.  —  Operator  to  the 

Society  for  Philosophical  Experiments  and 

Communications  (WB), 

geo*  •  .  .,  gesi.  ... 
Philosophical  essay  concerning  light,  4  776. 
Experiments  and  observations  relating  to  ace- 
touB  acid,  fixable  air,  dense  inflammable  air 
etc.,  4786.  Minutes  of  the  Society  for  Philoso- 
phical Experiments,  4  794.  Actual  fire  and  de- 
toaation  produced  by  the  contact  of  tinfoil 
witb  the  Salt  composed  of  coppar  and  the  ni- 
trous  aeid  (Phil.  Tr.  4  778).  On  the  use  of  an 
amalgam  of  zink  for  the  purpose  of  electrica! 
exitation  (Ib.  4  778).  On  the  fulminating  pre- 
parations  of  gold  and  silver  (Hicholioii's  Journ. 
I,  ^  797) .  Oq  the  sound  produced  by  a  ourrent 


of  hydrogen  gas  passing  through  a  tnbe  (Ib. 
4809).  Gasometer  (Soherer's  Journ.  VI,  4801). 

Hlgslnfl,  V^Illiam.  —  Prof.  d.  Che- 
mie u.  Mineralogie  am  Repository  der  Du- 
blin Society;  vorher  im  Pembroke  College 
zu  Oxford.   Mitgl.  d.  Irish  Academy  (WB), 

geb.  .  .  .,  gest.  .  .  . 
A  comparative  view  of  the  phlogistic  and  anti- 
phlogistic  theories  ^Ith  induction  etc.,  Lond. 
4  789.  An  essay  on  the  theory  and  practice  of 
bleaching,  wherein  the  sulfuret  of  lime  is  re- 
commended  as  a  Substitute  for  potash,  4  799. 
Experiments  and  observations  on  the  atomic 
theory  and  electrical  pbenomena,  Dublin  4  84  4 
(auch  Ann.  of  Phil.  IV,  4  84  4).  On  the  origine 
of  the  atomic  theory  (TUloch,  Phil.  Mag.  XLVIII, 
4  84  6).  On  the  Chemical  Compounds  of  azote 
and  oxygene  (Ib.  XLIX,  4  84  7). 

Hilarins,  Jörgen  Eilertsen.  -^ 
Conrector  (164  4)  und  darauf  (4  646)  Rector 
an  d.  Schule  von  Kopenhagen,  spUter  (4  654) 
Prof.  d.  Litt.  Human.  (W), 

geb.   4  64  6,  Nov.   4  6,  Wordingborg> 

Seeland» 

gest.  4  686,  Sept.  22,  Kopenhagen.* 
Trigonometrie  plana,  4^  Hafn.  4644.  Compu- 
tus  eccleslasticus,  4°,  Ib.  4647;  8^  Ib.  4650. 
Doctrinae  sphaericae  praecepta,  49«',  Ib.  4  650. 
VI  priorum  Enelidifl  elementorum  geometr. 
praepositiones  praecipuae  etc.,  49^  Ib.  4  654. 
Isagoge  ad  globi  utriusque  cognitionem  et 
usum,  4 9'*,  Ib.  4665.  Tabularum  tum  geogr., 
tum  hydrograpb.  explicatio  et  usus,  42**,  Ib. 
4655.  Progymnasmatum  mathematicorum  en- 
chirldion,  42°,  Ib.  4656;  8°,  Ib.  4663. 

*  geb.  15S6,  . . .,  gest.  1656,  Sept.  22  {/), 

BUdebrand,  Joachim  Ernst  Al- 
brecht. —  Inspector  d.  königl.  Real- 
schule zu  Berlin  u.  Prof.  am  Friedrich- 
Wilhelms-Gymnas.  daselbst  /Gfi.  4  795u. 
1825;  (MAI), 

geb.   4748,  Nov.  26,  Dessau, 
gest.  4828,  Apr.    8,  Berlin. 
Die  höhere  Geometrie  usw.,  Berlin  4  783.  Ge- 
danken über  d.  Ursachen  d.  Erdbeben,  Min- 
den 4  784. 

HUdebraadI,  Georg  Friedrich. 
—  Dr.  Med.,  erst  Privatdocent  in  Göttin- 
gen,  dann  (4786)  Prof.  d.  Anatomie  am 
anatom.-chirurg.  Institut  in  Braunschweig 
und  bald  hernach  auch  Assessor  d.  Ober- 
sanitStscoUegiums,  darauf  Prof.  ord.  d.  Me- 
dicin  (4  793),  d.  Chemie  (4  796)  u.  d.  Physik 
( 4  7  9  9)  an  d.  Univ.  zu  Erlangen  bis  zu  seinem 
Tode  (FE)  (EB)  (Schweigg.Joum,Xyiy)i 
geb.  4  764,  Juni  5,  Hannover, 
gest.  4  8  4  6,  MSrz  25,  Erlangen.  *  , 
Chemische  u.  mineralog.  Geschichte  d.  Queck- 
silbers, 4^',  Brauaschw.  4798.  Anfangsgründe 


1103 


HUderieni  von  Varel 


HiU. 


1104 


d.<:hemie,  8  Bde.  8°,  Erlaog.  4  794—4  SOS.  De 
metallornm  nobilium  puritate,  arte  paranda, 
8^  Ib.  4796.  EncyclopUdie  d.  gesammt.  Che- 
inle,  46Hfte.,  Ib.  4799— 4840.  Anfangsgründe 
d.  allgem.  dynamisch.  Naturlehre,  9  Bde.  8°, 
Ib.  4807  (9.  Aufl.  4894).  Lehrb.  d.  Chemie  als 
Wissenschaft  u.  Kunst,  Ib.  4  84  6  (von  O.  Bi- 
aehof  vollendet).  —  Über  d.  Scheidung  d.  Queck- 
silb.  auf  nass.  Wege  (Crell'a  Ann.  4799).  Über 
d.  Natur  d.  gebrannt.  Kalks  (Ib.  id.).  lieber  d. 
Auflös.  d.  Quecksilb.  in  Salpetersäure  (Ib.  id.). 
ly  in  Kochsalzsäure  (Ib.  4  798).  Über  d.  Ver- 
flüchtig,  d.  Quecksilb.  (Ib.  id.).  Über  d.  Aus- 
scheid, d.  flucht.  Laugensalzes  aus  Salmiak 
durch  Quecksilberkalk  (Ib.  id.).  Über  d.  Fäl- 
lung d.  Goldes  durch  Quecksilb.  (Ib.  id.].  Ver- 
gleichende Übersicht  d.  phlogist.  u.  antiphlo- 
gist.  Systems  (Ib.  id.).  Über  Entbind,  d.  Feuer- 
luft aus  Bletallkalken  (Ib.  4  793  u.  4  794).  Über 
d.  Verquick,  d.  Kupfers  (Ib.  4  794).  Über  d. 
flammenden  Salpeter  (Ib.  id.).  Über  Schei- 
dung d.  Silbers  vom  Kupfer  (Ib.  id.).  Über  d. 
Wirk.  d.  Kamphers,  der  Salpetersäure  u.  d. 
Weingeistes  aufeinander  (Ib.  4  795).  Darstell, 
d.  Schwefels  in  d.  Schwefelnaphtha  (Ib.  id.). 
Über  d.  Zusammensetz.  d.  flucht.  Alkalis  (Ib. 
id.).  Über  d.  Begriff  von  Salzen  (Ib.  id.).  Über 
d.  Leuchten  d.  Phosphors  in  SalpeterstoflTgas 
(Ib.  4  796).  Chem.  Betracht,  d.  Lohgerberei 
(Ib.  id  ).  Scheid,  d.  Eisens  von  d.  Thonerde 
(Ib.  4  797).  Bereit,  e.  rein.  Blutlauge  (Ib.  4  798). 
Deber  d.  Blut.  d.  Ernährung  u.  thier.  Wärme 
(Ib.  4  799).  Über  Erzeug,  d.  Glaubersalzes  aus 
Gyps  u.  Kochsalz  (Ib.  id.).  Über  actio  in  di- 
stans  bei  Herstell,  d.  Metalle  (Ib.  id.).  Beitr. 
z.  chem.  Gesch.  d.  Goldes  (Scharer's  Journ.  I, 
4  798  u.  III,  4  799).  Über  d.  Modificat.  d.  Ma- 
terie (GeUen'a  Journ.  V,  4  805).  Über  d.  Un- 
abhängigk.  d.  Erreg,  d.  Galvanism.  von  d.  Un- 
terschiede d.  Ozydabilität|d.  Erreger  (Oohlen, 
N.  Journ.  VI,  4808).  Über  d.  Verhalt,  d.  todten 
Fleisches  in  verschiedn.  Gasarten  (Ib.  VII, 
4808  u.  VIII,  4809).  Über  d.  blausaure  Kupfer 
(Ib.  VII,  4808).  Über  d.  Gas  bei  Verpuff,  d. 
Salpeters  mit  Kohle  (Ib.  VIII,  4809).  Von  d. 
T  o  r  r  i  c  e  1 1  i'schen  Leere  über  Wasser  (Ib.  IX, 
4  810).  Über  Phosphorkalk  u.  Pbosphorkali  (Ib. 
id.).  Von  d.  Torricelli'schen  Leere  über  fet- 
tem Oel  (Behwoigg.  Journ.  I,  4844).  Über  d. 
Unterscheid,  d.  Lichts  beider  Elektricitäten 
in  verdünnt.  Luft  (Ib.  id.).  Verhalt,  d.  todten 
Fleisches  in  verschiedn.  Gasarten  (Ib.  Id.). 
Über  d.  Gas  bei  Verpuff,  d.  Salpeters  mit  Kohle 
(Ib.  id.).  Über  doppelte  Mischungen  u.  Schei- 
dungen (Ib.  III,  4844).  Zur  Geschichte  d.  Gol- 
des (Ib.  VI,  4849).  Über  Magnesia  in  Men- 
schenknochen (Ib.  VIII,  4848  u.  XII,  4844). 
Über  d.  gelben  Niederschlag  bei  Auflösung  d. 
Kupfers  in  Salpetersäure  (Ib.  XI,  484  4).  Über 
d.  verschiedn.  Wirksamk.  verschiedener  Me- 
talle in  Erzeug,  d.  elektr.  Spitzenlichts  (Ib.  id.). 
Zweifel  gegen  BaTj'a  Theorie  vom  Chlor  (Ib. 
XIII,  4846).  Über  d.  Sauerstoffgehalt  d.  At- 
mosphäre usw.  (Ib.  XIV,  4845).  Galvan.  Was- 
serzersetz.-Apparat  (Gilb.  Ann.  XXI,  4806). 
Volta'sche  Säule  aus  drei  Metallen  (Ib.  XXX, 
4808).  —  Medicinisebes. 

*  tMt.  M ftn  23  (Jf.  11)  iRB)  (Md). 


mideriou  (HtUrichs)  wwm  Vard, 
Edo.  —  Folgweise  Prof.  d.  Matbemalik  io 
Jena  u.  Wittenberg,  Rector  in  Magdebont 
(4573),  Prof.  d.  Geschichte  u.  d.  Hebrti- 
sehen  in  Frankfurt  a.  d,  0.,  Prof.  d.  Theo- 
logie u.  d.  Hebräischen  in  Heidelberg  (4  578 
und  endlich  in  Altorf  (TdJ, 

geb.   1533,  ...  .  Jcver,  OstfriesLuid. 

gest.  «599,  Hai  i,  Altorf.* 
Compendium  logisticae  astronomicae,  Viteb. 
4568.  übersetzte  ins  Lateinische:  e«miai,KlK>- 
dii,  Isagoges  in  phaenomena,  Altorf.  4590.  - 
Theologisches. 

*gett.llail2(ril). 

H!ldeyard|  Thomas.  —  Jesuit,  Prof 
erst  d.  Mathematik,  dann  d.  Theologie,  zu- 
letzt  Rector  d.  Collegium  anglicanom  o 
Lüttich  (BEJ.  n;, 

geb.  4  690  etwa,  .  .  Lincolnshire, 
gest.  «746,  Apr.  4  0,  Rotherwas, Henp- 

fordshire. 
Descriptlo  horologii  recens  inventi  a  Tk.  K.. 
Leod.  4  7S5. 

Hill,  Sir  John.  —  Apotheker  o.  Arzt 
zu  London;  Aufseher  d.  königi.  Gartens  ig 
Kew.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  (BDJ  (Ahr)  WB 

geb.   «74  6, Petert>oroagh. 

gest.  4775,  Nov.  22,  London. 
History  of  fosstls,  fol.,  Lond.  474S.  A  iKeoer» 
Natural  History.  S  Vol.  fol.,  Ib.  4748-Si 
Urania,  or  a  complete  view  of  tbe  heaveos,  t*. 
Ib.  4  748.  Fossils,  arranged  acoordiag  to  ibctf 
obvious  characters,  witb  tbeir  history  aod  <i*- 
scriplions.  8«,  Ib.  4  774.  Sparogenesia  or  tbr 
origine  and  natura  of  spar,  Ib.  4  77i.  Eaq«»- 
ries  into  the  natura  of  a  new  mlneral  disc^ 
vered  in  Sweden  etc. ;  to  which  ia  added  • 
idea  of  an  artlficial  arrangemenl  aiMl  a  oaton 
method  of  fossils.  8^  Ib.  4  775.  On  Wiad«r 
loam  (Phil.  Tr.  4747).  —  Viel  BoUoiicbci 

HiU,  Carl  Johann. — Dr.  Phil.»  Prof 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Land  seit  ( &3^ 
vorher  seit  «827  Prof.  d.  Physik  am  lec^ 
nolog.  Institut  in  Stockholm  (S), 

geb.  4793,  Jan. « 2,  Molilja Socken, O 

mar  LSo. 
Kort  Logarithm-Tahell,  Stockholm  «MS.  Ju>- 
mtfnna  ProportionsUra ,  Luod  4SI).   ^' 
men  exercitii  analytici,  functioBem  iBlcinl>^ 

—  .L(4+2xCa+x')»D«x  tum  faauiiw 


r. 


ampllludlnem,  tum  secandun 
parandl  modum  e&hibentis,  4*,  Ib.  4Ul.  !■- 
troductio  in  elementonim  füoclioaoa  aihfO' 
carum  tbeoriam,  4',  Ib.  4816.  Prolapo««* 
tili  bvaije  blifvande  allmln  atoiiielalu«.  < 
Ib.  4844.  Ragulae  derivandi  etdtfisraaltt^ 
generales,  4»,  Ib.  4844.  Matheaeoa  ni««nM* 
formulae  fundameolalea,  4*,  Ib.4S44.  0«m 
tttriiga  Logarithmeroaa  och  ^•^ '■■**■'—  ^' 


1105 


HUleiheim 


Bind. 


1106 


reoade  bruk  tili  upphöjning  ocb  rotutdragDing, 
«",  Ib.  4853.   Oin  QuadraltabeUornas  brug  tili 
bö^re  rotutdragning,  i**.  Ib.  id.   Om  Quadrat- 
laheliernas  nytta  vid  bruket  af  Logaritlimer, 
h\  Ib.  id.    Om  Quadrattabellernas  bruk  tili 
imajsinflr  rotutdragning,  4°,  Ib.  1853.  Om  Qua- 
liratlabellernas  bruk  tili  numeriska  Equatio- 
iiers  lösning,  4^  Ib.  4853  et  4  854.  Om  nume- 
risku  Equationers  lösning  genom  convergenta 
operationer,  8»,  Ib.  4  853.    Introduclio  in  ele- 
mentarem functionero  ellipticarum  theoriam, 
4'.  Ib.  4  85S  et  4854.  Om  relation  mellam  Cir- 
kelbagen  och  dess  Tangent,  4°,  Ib.  4858.  — 
Versuche  über  Magnetisirung  durch  Reibungs- 
lülectricilfit  (Sehweigg.  Jouro.  XXXIV,  4  82«). 
—  Casum  irreducibilem  solvendi  conatus  (Crel- 
U'iJourn.  II,  48S7etVni,  4831).  Überd.  In- 
tegration logarithmisch-rationalerDifferentiale 
nu.  m,  4  8S8).   De  approximata  seriei,  juxta 
(lala  fuoctionis  derivata  dispositae,  summa- 
lione  (Ib.  V,  4  880).  Theoremata  demonstranda 
et  problemala  resolvenda  (Ib.  VII,  4  831  et  IX, 
1832;.    E\emplum  usus  functionum  iterata- 
ruro  in  tbeoria  functionum  integraliter  tran- 
scendcntium  (Ib.  XI,  1834).  Analysis  aequa- 
tionum  aliquot,  functiones  duplicis  argumenti 
determinaotium  etc.  (Ib.  id.).   De  factoribus 
numerorum  compositorum  dignoscendis  (Ib. 
id.).    De  radice  cubica  celeriter  extrabenda 
Ib.  id.).  Tabula  schematum,  numeros  auxi- 
liares  et  regulas  pro  factoribus  primis  agno- 
scendis  idoneas  breviterexhibentium  (Ib.  XII, 
1834).  Theoreme  analyticum  (Ib.  XVI,  4  837). 
Formule  göoörale  d  int^ation  ind^finie  (Ib. 
XVIII,  4888).   Fragmente  theoriae  aequatio- 
uum  lineariter  differenlialium  (Ib.  XXV,  4  843). 
De  radicibus  ratiooalibus  aequalionis  Ricca- 
tiao»e  etc.  (Ib.  id.).  Disquisitio,  qualis  aequa- 
tit>  differentialis  gaudeat  integrali  algebraico 
roinpleto?  etc.  (Ib.  id.).  —  Solutio  casus  irre- 
ducibilis  optica,  s.  Trisectio  et  multisectio  an- 
;:uli  optica  (Onmert'a  Arch.  I,  4841). 

HUlMholm,AloysFriedrich  Wil- 
helm von.  —  Kurbairischer  wirkl.  Hof-, 
K:imfiier-,  Büchercensur-  und  Fiskalrath 
y.U)  (Scherer'sJoum.yiJ, 

geb.   4766,  Juni  it,  Wallbroel,  11er- 

zogth.  Berg, 

Rosl 

Beitrage  zur  Salzkunde  oder  Nachrichten  von 
d  Salzwerken  zu  Reichenhall  u.  Traunstein 
usw.,  8«,  Maonheim  4798. 

Blllmayr,  Karl.  —  Jesuit,  Lehrer  in 
d.  Collegien  zu  Graz  und  Klagenfurt,  dann 
Mts!>tonar  in  Oesterrcich  und  KSmtben,  zu- 
h'lzt  im  Professhause  zu  Wien  Inslructor 
der  Convertiten  (SSJ), 

geb.  1718,  Oct.  S4,  Wien, 
gest.  nach  Aufhebung  des  Ordens. 
Tranies  Styriae  facta  's.  Descriptio  specalae 
mathematicae  Graecensis,  Graeciae  4  748. 

HUlrlohs,  s.  Hilde ricus. 
Pof^eaderff,  HandwSrterbvcb. 


Hille&brand,  Anton.  —  Prof.  d. 
Naturgeschichte,  Landwirthschafl  u.  Theo- 
logie an  d.  Univ.  zu  Lemberg,  vorher  am 
Theresianuni  in  Wien  (M.  II J, 

geb.   4  7J4,  .  .  .  Wien, 

gest 

Schreiben  eines  Geistlichen  von  Wien  an  ei- 
nen seiner  Freunde  von  Pressburg,  über  den 
immerwährenden  Klektrophor,  übersetzt  mit 
Anmerkungen,  Wien  4776.  Planimetrie  und 
Stereometrie,  Ib.  4  776.  Historia  physica  s. 
Cognitiones  historiae  ad  pbysicam  necessa- 
riae.  Ib.  4780.  Erste  Anfangsgründe  der  zur 
Landwirthschaft  nöth.  Mechanik,  8«.  Ib.  4  784. 

Himly,  August  Friedrich  Karl. 
—  Dr.  Phil.,  Prof.  ord.  d.  Chemie,  Mine- 
ralogie u.  Geologie  an  d.  Univ.  zu  Kiel  seit 
4  846,  vorher  Privatdocent  u.  Prof.  extr.  in 
Götlingen  (P), 

geb.  4  84  1,  Nov.  26,  Göttingen. 
De  caoutcbouk  ejusque  desiillationis  siccae 
productis  et  ex  bis  de  caoutchino,  novo  cor- 
pore etc.,  8°,  Golting.  4  885.  Über  d.  einfach, 
u.  doppelt.  Cyanverbindd.  d.  Goldes  (lieb. 
Ann.  XLII,  484S).  Neue  Methode,  Metalle  aus 
ihren  Auflös.  als  Scbwefelmetalle  abzuschei- 
den usw.  (Ib.  XLIII,  4  84S).  Zwei  neue  Reiben 
von  Sauerstoff-Doppelsalzen  d.  Goldoxyduls 
(Ib.  LIX,  4  846).  MitB.Bii]iaeii:  über  eine  dem 
Cyanammon.  tfhnlf  Verbindung  (Fogg.  Ann. 
XXXVIII,  4836). 

Hlmsely  Gebhard.  —  Stadtphysicus 
und  Director  d.  Stadtbefestigung  zu  Reval 
seil  1634,  vorher  (1632—34)  Lehrer  d. 
Mathematik  am  Gymn.  daselbst  (PiHJ, 

geb.   4  603, Magdeburg, 

gest.  4  676,  Jan.  7.  Reval. 
Florilegium  fortißcatorium ,  Reval  4647.    Ar- 
cbitectura  militaris.  Cometologia.  Calendarla. 

Himsel,  Joachim  Gebhard.  —  Dr. 

Med.,  seit  4734  Stadtphysicus  in  Reval  (NR), 

geb.   4701 Riga, 

gest.  4754,  Mai  44  (N.St.) * 

Diss.  chymico-medica  de  necessitate  chymiae 

ad  stabiliendam  rationalem  theoriam  medl- 

cam,  Trajecti  ad  Rhen.  4  7S5**. 

*  Auf  ein«r  BdM  nach  Frankfurt  a.  11 . 
**  Ein  anderer  aaa  LiTland  gebürtiger  U 1  m  t  e  1  (£ . . . 
0,.,)y  der  in  Halle  Medicin  •iudirta,  achrieb  angeb- 
lich :  DiM.  de  caloria,  loci«  et  flammae  natura  atque 
effectibua  in  re«  creataa,  4*,  Ualae  1004  [NB). 

Hlttd,  John  Russell.  —  Erst  Civil- 
Ingenieur,  dann  Assistent  auf  d.  Sternwarte 
zu  Green  wich  (1840 — 44),  darauf  Astro- 
nom d.  Privalsternwarte  des  Hm. Bishop 
in  Regent's  Park  zu  London  (4  844—53) 
u.  zuletzt  Superintendent  des  Nautical  AI- 
manac.  Mitgl.  a.  SccrelSr  d.  Roy.  nstron. 
Soc.  seit  1844  (Or)  (BGJ, 

70 


1107 


Hindenbnrg 


Hipp. 


1108 


geb.  «8i3,  Hai  18,  Nottingham.* 
Tbe  Gomets,  a  descripUve  treatise  upon  those 
bodies  elc.,  8^  Lond.  4  852  (Deutsch  von  J.  H. 
Xädler,  Leipz.  1854).  An  astronomical  voca- 
bulary  etc.,  16^  Ib.  4  85S.  The  solar  System 
etc.,  l3o,  New- York  4  65i.  Illustrated  London 
Astronomy  etc. ,  8°,  Lond.  4  858.  Receot  co- 
mets  and  the  elements  of  their  orbits  (Atbe- 
oaeum  4  845).  On  the  expected  return  of  the 
greatcomet  of  4264  and  4  556  (Ib.  4  848).  Ele- 
ments of  the  bioary  star  /  virginis  (Mem.  Astr. 
Soc.  XVI,  4  847  et  XIX,  4  854).  On  the  double 
Stars  J  cygni  et  y  leonis  (Ib.  XVI,  4847).  Ob- 
servatt.  on  tbe  comet,  dtscovered  4  846,  Oct.  49 
at  Mr.  Bishop's  observatory  (Ib.  id  ) .  Obs.  on 
the  total  eclipse  of  the  sun  4  854  (Ib.  XXI,  4  854). 
—  H.  entdeckte  elf  der  kleinen  Planeten  :  Iris, 
4847,  Aug.  48;  Flora,  4847,  Oct.  48;  Victo- 
ria oder  Clio,  4 850,  Sept.  43;  Irene,  4  854, 
Mai  49;  Melpomene.  4852,  Juni  24;  For- 
tuna, 4852,  Aug.  22;  Calliope,  4852.  Nov. 
46;  Thalia,  4  852,  Dec.  45;Euterpe,  4  858, 
Nov.  8;  Urania,  4884,  Juli  22  u.  Euphro- 
syne,  4  854,  Aug.  22,  ferner  zwei  Cometen 
4846  (Juli  29  u.  Oct.  49)  u.  d.  Cometen  I,  4847 
(Febr.  6),  sowie  4848  einen  neuen  Stern  Im 
Ophiucbus  (siehe  Astr.  Nachr.  u.  Compt.  rend.)^ 

*  geb.  1829,  Mai  12  (/IT). 

BUndeaburSi  Karl  Friedrich.  — 
Dr.  PhiL,  Docent  (4774)  und  dann  Prof. 
(extr.  4  784,  ord.  4786)^  d.  Philosophie  u. 
Physik  an  d.  üniv.  zu  Leipzig  {WS)  (M,  VL), 

geb.   4744,  Juli    4  3,  Dresden, 
gest.  4  808,  März  4  7,  Leipzig. 

lofinitinomii  dignitatura  indeterminatarum  le- 
ges  ac  formulae,  Gott.  4778.  Infinitinoroii  di- 
gnitatum  historia,  legesac  formulae.  Ib.  4  779. 
Novi  systematis  permutatiooum,  combtoatio- 
num  et  variationum  primae  lineae  etc.,  4**, 
Lips.  4  784 .  Diss.  Antliae  novae  hydraul.  pneu- 
mat.  mechanismus  et  descriptio,  4**,  Ib.  4  787. 
De  antliaBaaderiana  etc.,  4«,  Ib.  4787.  Prgm. 
Problems  solutum  maxime  univers.  ad  serie- 
rum  reversionem,  formulis  localibus  etcombi- 
natorio-analyt.  absolvendum  paralipomenon, 
8®,  Ib.  4794.  Prgm.  Terminoram  ab  infini- 
tinomii  dignitatibus  coöfBcientes  Moivraeanos 
sequi  ordinem  lexicographicum  ostenditur,  4", 
Ib.  4  795.  Der  polynomische  Lehrsatz,  das 
wichtigste  Theorem  d.  Analysis,  8**,  Ib.  4  796. 
Sammlung  combinatorisob  -  analyt.  Abhand- 
lungen, Ib.  4  800.  Prgm.  functionum  poiyno- 
miorum  evolutionem  per  series . . .  facillimas 
desinere,  8",  Ib.  4  804.  Über  comblnatorische 
Analysis  u.  Derivatiooscalcul,  Ib.  4808.  Gab 
heraus  mit  C.  B.  Tnak  u.  V.  O.  Leike:  Leip- 
ziger Magazin  f.  Naturkunde,  Mathematik  u. 
Oekonomie,  5  Bde.  8**,  Leipz.  4784 — 88.  Mit 
J.  Benoulli:  Leipziger  Magazin  f.  reine  u.  an- 
gewandte Mathematik,  4  HAe.  V,  Ib.  4  786— 88. 
Allein:  Archiv  d.  rein.  u.  angewandt.  Ma- 
thematik, 4  4  Hfte.  S«".  Ib.  4  795— 4800.  (In  die- 
sen Zeitschriften  mehre  Aufsätze  von  ihm). 
Über  d.  Vorstellung  d.  Gestirne  für  d.  Zeit  d. 
alten  Griechen  (Bodens  Jahrb.  4785). 


HittgeiiatBy  Otto  Bernhard,  Frei- 
herr von.  —  Prof.  d.  Bergrechts  an  d. 
üniv.  zu  Wien,  k.  k.  Kämmerer  u.  Ber?- 
rath  seit  4  850;  früher  Bergpracticant  id 
Kuttenberg  (1844),  in  Leoben  (4845),  bei 
d.  Hofkammer  im  Münz-  und  Bergwesen 
(4  846),  Berggerichts  -  Substitut  in  Brunn 
(4  847)  u.  Berghauptmann  in  Bruno  I8')0 
(Or), 

geb.  48  4  8,  Dec.  4  9,  Triest. 
Der  Bergmann,  eineErzÖhl.  ausd.  nordonpar 
Leben,  3  Bde.  8^  Pesth  4844.  Beitrag  xur 
Staats wirthschaftl.  Behandl.  d.  Montao-Iotiu- 
strie.  4  Hft.  8»,  Brunn  4  849.  Übersicht  d.  k^- 
log.  Verhültn.  von  Mahren  u.  Schlesien,  mit 
4  Karte,  Wien  4  853.  Handbuch  d.  Bergrechu- 
künde.  Ib.  4  853  —  54.  Die  Braun koblenlager  rf 
Hausrucks  in  Oberösterreich,  Ib.  4856.  -  IX' 
geolog.  Verhaltn.  d.  Bergamts  Nagyag  fiabrb 
d.  geolog.  Reicbsanstalt,  VII,  4856).  Fernem 
ebendaselbst,  in  d.  Wiener  BltfU.  f.  Ult  n 
Kunst  (4  856—57),  Wiener  Zeitung  (484»« 
4  858),  Verhandl.  d.  niederösterr.  Getifrb*«- 
eins  (4857),  Mittb  d.  mtfhr  Ackerbaugesell^cb 
(4849-58).  Redigirt  seit  485S  die  Oe>tm 
Zeitschr.  f.  Berg-  u.  Hüttenwesen. 

Hlatorborgar ,  Friedrich. —Dr 
Med.  et  Chirurg.,  Lehrer  d.  Chemie  d.  li.  k 
Ober-Realschule  am  Schotlenfelde  in  Wieo 

(Or), 

geb.  4  826,  Oct.  U,  Windem,  Ober- 

Oesterreich 

Lehrbuch  d.  Chemie  f.  Realschulen,  i.  .Aafl . 
Wien  4  854 .  Kurze  Anleit.  zur  qualiUtiv.  chfic 
Analyse,  Ib.  4853.  Untersuch,  d.  Ocbseahan» 
(Lieb.  Ann.  LXXI,  4849).  Beitr.  zur  KeDatxit« 
d.  Quecksilberverbindungen  d.  Alkaloide  I^ 
LXXVII,  4854).  Fortsetzung  davon  iSitiiio«- 
berichte  d.  Wien.  Acad.  VI  u.  Vil,  4884  .  Ibcr 
d.  Einwirk.  d.  Wurtz*schen  flttcht.  Baseaid 
Senföl  (Ib.  IX,  4853).  Gber  Seide  u.  ä4 
zucht  (Ib.  XI,  4858). 


Hintteri  Anselm.  — 
folgweise  Lehrer  am  Gymn.  zu  SatzLorr 
(1755),  Prof.  d.  Philosophie  an  d.  rn-« 
daselbst  (4  756),  PönitenÜar  bei  Maria  PUc 
(4758),  Vicar  zu  St.  Anna  im  Gebirge  1 4  763 

und  (1770)  Repetitor  d.  Tbeologie  m  sei* 
nem  Kloster  (M)^ 

geb.  4736,  Dec.  I,  St.  Johann,  T)ro 
gest.  4793,  Juni  I.  (Salzborg?). 
Meteors  s.  corpore  sublimia  ph^-sicac  ctm^- 
derationi  subjecta,  4»,  Salisb.  47S8.  Spkam 
elementaris  methodo  pbysica  ocasidarvu, «' 
Ib.  4758.  Geaeratio  corporum  f.  pnaof-' 
corp.  nat.  physice  examinata,  4*.  Ib.  i  «Sl 

Hipp,  Kar!  Friedrich. —  Prrf.  «.* 
Physik  u.  Mathematik  am  Jobanoean  si-i 
I  Gymnasium  in  Hamburg  teil  4aO&» 


1109 


Hipparohof 


Hirit. 


1110 


Vorsteber  eines  Privat  «Institute  daselbst 
^HSL)  (N), 

geb.   1763,  Apr.  JI3,  Waldangerloch, 

Zaberngau,  * 

gest.  1838,  Sept.  6,  Hamburg. 
Do  vi  et  praestantia  analytices  veterum ,  Tu- 
fiing.  M  .  .  Demonstratio  algebrae  usum  ita 
ilemuin  legitimum  esse  in  geometria,  si  in  iis 
tantam,  quae  calculo  expedienda  sunt,  adhi- 
heatur,  Ib.  47  .  .  Geometrica  resolutio  pro- 
l>IenQ8ium  in  Kewtoni  Aritliinetica  universal! 
algebraice  resolutorum. 

*  pb.  1763,  Attg.  23,  Waldangellochf  Zabergau,  Ba- 
den {N), 

Hipparohos.  —  Gründer  der  wissen- 
schaftlichen Astronomie.  Ober  ihn  nichts 
weiter  bekannt,  als  dass  er  zwisclien  \  60 
und  \  )5  vor  Christ,  lebte  und  zu  Nicaea 
in  Bilhynien  oder  auf  der  Insel  Rhodus, 
wo  er  beobachtete,  geboren  war  (Wd)  (BN) 

(BG)  (Ml), 

Von  seinen  Werken  haben  sich  erhalten : 
4)  Ttiy  *ji(taTOv  xal  Ev^6(ov  ifaivofi4vtov  l^ti- 
yfioioiv  ßißXia,  verölTentliebt  von  Peter  Victo- 
rina,  fol..  Florenz  4567  und  von  Petavina,  mit 
lalein.  Übersetzung,  in  seinem  Uranologium, 
fol..  4  630.  i)  'jiarfgtafioi  oder  Etg  aattgta» 
fiovf,  von  Vietorina  dem  ersteren  hinzugefügt. 
Die  iibrigen  sind  uns  nur  dem  Titel  nach  be- 
kaoot.  Eine  der  wicbtigaten  Entdeckungen  von 
H.  ist  die  des  VorrUckena  der  Nachtgleichen. 

Hipplns,  Fabian.  —  Prof.  d.  Phy- 
sik an  d.  Univ.  zu  Leipzig  seit  4  598,  frü- 
her Lehrer  u.  Conrector  an  d.  Thomas- 
scbüle  daselbst  (AJ, 

geb,  4  564, Stolpen, 

gest.  4  599,' Febr.  42,  Leipzig. 
Problemata  physica,  8»,  Viteb.  4634. 

BIppokratos.  —  Mathematiker  aus 
Chios,  460  vor  Chr.  zu  Athen  lebend,  an- 
fangs Kau/mann  (MtJ, 

Er  soll  die  Quadratur  der  L  u  n  u  I  a  aufge- 
fonden  haben,  die  indess  von  Anderen  dem 
Ooepidea  aus  Chioa  zugeschriebea  wird  (s. 
Klftgal'a  Math.  Wörterb.  III,  594). 

Hira,  Gustav  Adolph.  —  CiviMn- 
geniear  zu  Logelbach,  bei  Colmar,  im  El- 
sass  (OrJ, 

geb.  4845,  Juli  . .,  Logelbach. 
Essai  Bur  la  tbdorie  mathdmatique  des  venti- 
lateurs  (Bull.  Soc.  Industr.  deMulhouae  4  845}. 
.^ar  la  jaugeage  des  cours  d'eau  (Ib.  4S48). 
Etudes  sar  las  prlncipaux  phönom^nes  que 
Präsentant  les  frottements  (Ib.  4  856).  Sur  les 
pertes  de  caloriqoe  que  la  vapeur  öprouve  par 
son  travail  dans  las  cylindrea  (Ib.  id.).  Sur 
lutilite  de  Tenveloppe  de  VVaU  (Ib.  id.).  Sur 
la  theorie  de  la  anrchauffe  de  la  vapeur  em- 
ployee  comme  puissance  motrice  (Ib.  4857). 
Etodes  sur  ies  lois  et  les  principes  censtituants 


de  l'univera  (sieben  Abhandt.  in  d.  Revue  d'At- 
sace  von  4  880  bia  4859).  Reflexions  peu  seien- 
tifiques  en  apparence  sur  un  sujet  peu  scien- 
tifique  au  fond  (Ib.  4  858).  Mem.  aur  i'equiva- 
lent  mecanique  de  la  chaleur  (Ib.  4  858,  Juillet). 
—  Recherches  exp^rimentales  sur  la  valeur 
de  requivalent  mecanique  de  la  chaleur  (Er- 
hielt 4  857  das  Accessit  d.  Physikal.  Gesellsch. 
in  Berlin),  8»,  Colmar  u.  Paris  4858. 

Blnoh,  Hey  er.  —  Dr.  Phil.,  Privat- 
lehrer d.  Mathematik  in  Berlin,  in  den  letz- 
ten Jahren  geisteskrank  (S.  SammL  algebr. 
i4u/^a6.  8.  Aufl.  4  853;  /^G.  4  854;, 

geb.  4765, Friesack,  Mittel- 
mark, 

gest.  4  854,  Febr.  44,  Berlin. 
Sanamlung  von  Beispielen,  Formeln  u.  Aufga- 
ben aus  d.  Bucbstabenrecbnung  u.  Algebra, 
8»,  Berlin  4  804  (8.  Aufl.,  posth..  Ib.  4  858). 
Sammlung  geometr.  Aufgaben,  %  Bde  8*^.,  Ib. 
4  805—7  (Fortsetzung  von  L.  I.  Kagmia,  S  Bde., 
Ib.  4  833—37).  Sammlung  von  Aufgaben  aus 
d.  Theorie  d.  algebr.  Gleichungen,  4  Bd.  8«, 
Ib.  4  809.  Integraltafeln  oder  Samml.  von  In- 
tegralformeln, 4°,  Ib.  4840. 

Hinohingi  Wilhelm  Simon  Chri- 
stian. —  1>T,  Med.,  Arzt  in  Windsbeim, 
4  754  Physicus  in  Maynbemheim  u.  4760 
Physicus  d.  Ober'amter  Uflenheim  u.  Crey- 
lingen  (M), 

geb.  4726,  Febr.  6,  Windsbeim, 
gest.  4  770,  Mai  4  8,  UfTenheim. 
Versuch  physikalisch-chemischer  Lehrbegriffe 
zu  möglicher  Prüfung  des  Wesens,  des  Be- 
stSndnisses  u.  der  Wiirkungsart  des  so  be- 
rüchtigten ,  Metall  verwandelnden  Meister- 
stücks, u.  dessen  vorgebl.  Nutzanwendungen 
zu  einem  allgem.  Genesmittel,  in  Absicht  eini- 
ger Vergnügung  einer  Natur-  u.  Grundfoi^ 
sehenden  Wissbegierde  entworfen,  Leipz.  4754. 
Aufsatze  in  Delina'  Fränksch.  Samml. 

HIrsohTOgely  Augustin.  —  Glas- 
maler in  Nürnberg  (J)  (WN), 

geb Nürnberg, 

gest.  4  560  etwa,  .  .  .  Nürnberg. 
Eine  aigentliche  und  gründliche  Anweisung  in 
die  Geometrie,  sonderlich  aber,  wie  alle  re- 
gulirte  und  unregulirte  Corpora  in  dem  Grund 
gelegt,  und  in  das  Perspecliff  gebracht,  auch 
mit  ihren  Linien  aufgezogen  werden  sollen, 
4«,  Nürnb.  4  548. 

Blrft|  Thomas  Archer.  —  Dr.  Phil., 
Lehrer  d.  Mathematik  am  Queenwood-Col- 
lege in  Hampshire  von  4  853 — 4  856,  spä- 
ter in  Paris  privatisirend.  Studirte  in  Mar- 
burg (Or), 

geb.  4  830,  Apr.  SS,  Heckmond wike, 

Yorkshire. 
über  conjugirte  Diaroeter  im  dreiaxigen  Elllp- 
soid,  Marburg  485S.    On  the  eiistence  of  a 

70* 


Uli 


Hinel 


Hitohoock. 


1112 


'  rasgnelic  medium  (Proceed.  of  the  Roy.  Soc. 
4 655,  June) .  Oo  equally  attracting curves (Phil. 
Mag.  XIII,  4857).  On  equally  attracting  sur- 
faces  (Ib.  XVI,  4  858).  Sur  le  potentiel  d'une 
couche  infiniment  mince  comprise  entre  deu\ 
paraboloides  elliptiques  (LlouTille,  Journ., 
S^r.  11,  T.  II,  4857).  Sur  une  propriötd  d'un 
Systeme  de  oourbes  planes  (Ib.  id.).  Sur  les 
Corps,  qui  exercent  des  actions  ögales  sur  un 
point  mat^riel  (Compt.  rend.  XLVII,  4858). 

Hircol,  Caspar.  —  Candidat  d.  Theo- 
logie, Privatlehrer  d.  Französischen  in  Zü- 
rich fOr), 

geb.   4786, Zürich, 

gest.  1823,  Juni  24,  Zürich. 
Astronomie  de  l'amateur,  S^,  Gendve  4830, 
3.  Aufl.,  posih.,  4  889.   Eine  astron.  Beob.  in 
▼.  Zaeh's  Corr.  astr.  IV. 

Hirzely  Christoph  Heinrich.  — 
Dr.  Phil.,  Docent  d.  Chemie  u.  Pharmacie 
an  d.  Univ.  zu  Leipzig  seit  4  852,  zugleich 
von  4  852  bis  4856  Lehrer  an  d.  Teich- 
mann'schen  Lehranstalt,  dann  Lehrer  d. 
Chemie,  Physik  u.  Technologie  an  d.  Han- 
dels-Lehranstalt daselbst  (Or), 

geb.  4828,  März  22,  Zürich. 
Das  Opium  u.  seine  Bestandtheile,  Leipz.  4  854 . 
Die  Nui  vomica  u.  ihre  Bestandtheile,  Ib.  4  854 . 
Ober  d.  Einwirk.  d.  Quecksilbers  auf  d.  Am- 
moniak u.  d.  Ammoniaksalze,  Ib.  4  852.  Der 
Führer  in  die  unorganische  Chemie,  Ib.  4852. 
Der  Führer  in  die  organ.  Chemie,  Ib.  4855. 
Grundzüge  d.  Chemie,  als  4' Bd.  von  Sosa- 
mfaaler's  Büchern  der  Natur,  Ib.  4857.  Toilet- 
tencbemie,  ib.  4857.  Redigirt  die  8.  Aufl.  d. 
Hauslexicons  (Leipz.  4858)  und  seit  4850  die 
Zeitschrift  für  Pharmacie,  herausgegeb.  vom 
Deutsch.  Pharmaceuten-Verein,  deren  Dire- 
ctorial-Mitgi.  H.  seit  4  850  ist;  in  dieser  Zeit- 
schrift fast  alle  seine  ehem.  Untersuch.,  na- 
mentl.  die  über  ttther.  Oele. 

Hlrzsarteri  Matthias.  —  Pfarrer 
zu  ZoUikon,  Canton  Zürich,  seit  4  64  2  (R, 
Wo  If,  Biographien  zur  Kulturgeschichte  d, 
Schweiz,  Ir  4  858;, 

geb.  4574,  Nov.  28,  Maschwanden, 

Cant.  Zürich, 

gest.  4  653,  Febr.  9,  Zürich. 
Epilogismus  duarum  lunae  eclipsium  totalium 
et  horribilium  etc.,  4^  Tiguri  4684.  Astrono- 
miae  Lansbergianae  restitutae  et  instauratae 
per  generalem  et  slngularem  eclipses  solares 
compotandi  roodum  etc.,  fol.,  Ib.  4639.  Dete- 
ctio  dioptrica  corporum  planetarura  verorum 
d.  i.  von  der  wundersamen,  doch  wesentli- 
chen, wahren  u.  natUrl.  Bildnuss  u.  cOrperli- 
eben  Form  u.  Gestalt  d.  sieben  Planetsternen 
Q.  etlicher  Fiien  Sterne  usw.,  4^  Frankf.  a.  M. 
464S. 

BBstng»r,  Wilhelm*.  —  Besitzer  d. 
Gruben  von  Skinskatteberg  und  Bagga  in 


Westmanland,  daher  Brokspatron  betitelt. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  ^^ii 
1804.  Geadelt  seit  4784  (Vct,  Acad.  äaruii 
/:4  852;, 

geb.   4766,  Dec.  22,  Elfslorps  Brak." 
gest.  4  852,  Juni  28,  Skinskatteberi; 
OmsvenskaHtflle-arterna,  Stockb.  4  789.  Sair- 
ling  tili  en  Mirerografi  Ofver  Sverige.  Ib.  4  'S» 
Neue  Aufl.  davon:  Sämling  tili  en  Miiiera'<- 
gisk  Geografl  Ofver  Sverige,  Ib.  4  SOS  iDeuUcl. 
von  B15de,  Freiberg  484  9,  von  Wdhler,  Berln 
4  826).    Anteckningar  i  Physik  och  Geocn<N 
under  resor  i  Sverige  och  Norrige ,  Üpsala  u 
Stockh.  4849  —  40.  Profiler  och  Tabeller  of  «er 
höjdmätningar  i  Sverige  och  Norrige,  Slockh 
4  827,  2.  Aufl.  4  829.  Esquisse  d'an  Ubleau  dft 
pötrifications  de  la  Su^de,  Ib.  4829,  doq« 
ödit..  Ib.  4  884.    Utkast  tili  beskrifoing  ohtt 
Skinskattebergs  socken  etc..  Ib.  4  882.   Ge«- 
gnostisk  Karte  ofver  sOdra  och  roeliarsta  iU- 
larne  af  Sverige,  Ib.  4  882.  üpplysningar  dazi. 
Ib.  4  884.   Lethaea  suecica  s.  Petrificata  S«*«- 
ciaeetc,  Holmiae  4887,  Supplemeotom.  U 
4  840.   Continuatio,  Ib.  4  844.    Tableau  de  l 
v6g6tation  de  Soeebüttan  sur  le  Do%re6eld 
Ib.  4  839.   Handbok  för  Mineraloger  under  re- 
sor i  Sverige,  Ib.  4  843.  Utkast  tili  ett  Geofocw 
stiskt  Lexicon  (Zusatz  zur  Übersetzung  \*n 
Boui'a  Synopt.  Darstell,  d.  Formationen  .  I^ 
4829.  —  Minerograpbiska  anmürkniogar  of\«r 
en  del  af  Skaraborgs  Län  (Vet.  Acad.  HaodJ 
4797).    D'^öfver  Gottland  (Ib.  4  798).    D*  of^cr 
Öland  (Ib.  4  802).   D»  Ofver  slfitteme  i  Ratt>>t 
etc.  (Ib.  4  8t)4).  UndersOkn.  afCerin  (Ib.  I84t 
Försök  att  beslämma  syrebalten  i  Omitdt 
och  Ceroxid  (Ib.  4848).  UndersOkn.  af  eo  Kalk- 
granat  etc.  (Ib.  4824).  XJndersdka.  af  en  Tre- 
molith  elc.  (Ib.  4823).  Underrattala«  om  Uftt 
af  petrificatförande  kalksten  i  CaluMr  Laa  ek- 
(Ib.  4  825).    Gottland,  geognostiskt  beskrifi«« 
(Ib.  4826).    Analys  af  nigra  svenska  miner»- 
Her  (Ib.  4  888) .  Anteckningar  Ofver  KritbAdd^a 
vid  Carlsham  (Ib.  id.).  —  Viele  Aub^tz«  lo  c 
Afhandl.  i  Fysik,  Kemi  och  Mineralogi,  Stocik 
4806—48,  z.  B.:  FOrsOk  med  elektriska  >:»- 
pelns  verkan  pS  Djur-  och  VaxtimD«o   CH  I 
FOrsOk  med  elektr.  slapelns  verkan  pa  sali^r 
etc. ;  milBeneliiu  (Ib.).  UndersOkn.  af  Cenair 
etc. ;  mit  Benolini  (Ib.).  FOrsök  att  med  e\e%- 
triska  gotstor  frän  en  vaolig  Electricilel»  in> 
cbin  sOnderdela  vatten ;  mit  Oakn  Ib  ;     l  p- 
dersOkn.  af  benzoäsyrade  saltert  föriiaIl«Biir 
tili  jordarter  och  metalloxider  (Ib.  III     Elc 

*  HieM  «i^nUich  H  t « t  n  y  und  nahm  dm  Kaan  B 
•  ini^er  ao,  alt  er  tod  Minet  Vaten  Bniidf,  «"« 
Beryrath  H  i  •  i  n  y  e  r ,  adoptirt  worde. 
**  Orythytte  Sockeo,  Örebro  L&a.  —  gvb.  Dw.  tS,  Uj'- 
katteberf^  (5>. 

HIlohoook,  Edward.  — ^^  Geistlirber 
der  Secte  der  Congregalionisten,  war  182' 
Prof.  d.  Chemie  am  College  zo  Anibcw 
später  Prof.  d.  Geologie  daselbst:  zuIcC'i 
Privatmann  (BG), 

geb.  1793,  Mai  24,  Deertield.  1U^>*- 

chtisetU. 


1113 


Hittorf 


Hjorter, 


1114 


(•eology  of  the  Connecticut  valley,  48S3.  Re- 
purls  on  the  Geology  of  MassachusoUs,  i  832, 
f833,  1838  et  1841  (Im  Aurtrageder  Regierung 
fseinacht).  Elementary  geology,  1840.  Fossil 
footmarks  in  the  United  States,  1848.  The  re- 
ligioo  of  geology  and  its  connected  sciences, 
8^  Lond.  1851,  New  Edit.  1856.  The  peculiar 
pheoomena  ofthe  four  seasons,  12**,  Ib.  1852. 
Outiines  of  the  geology  of  the  globe  etc.,  8^ 
Hoston  1858.  Viele,  meist  geol.  Aufsätze  in 
8illimm&'a  Journ. 

HItiorf,  Johann  Wilhelm.  —Dr. 
Phil.,  Prof.  d.  Chemie  u.  Physik  in  d.  philo- 
soph.  FacuitSt  d.  Academte  zu  Münster  seil 
(852,  früher  Privatdocent  daselbst  (Or), 

geb.  1824,  MSrz  27,  Bonn.* 
Proprietates  sectionum  conicarum  ex  aequa- 
tiooe  polart  deductae.  Bonnae  1846,  deutsch 
in  CreUe'a  Journ.  XXXVIII.  Bildung  einer 
hUueo  Oxydationsstufe  d.  Platins  auf  galvan. 
Wege  (Pogg.  Ann.  LXXII,  1847).  Elektrisch. 
Leitvermögen  d.  Schwefelsilbers  u.  Halbschwe- 
felkupfers  (Ib.  LXXXIV,  1851).  Ober  d.  Allo- 
tropie  d.  Selens  (Ib.  id.).  Ober  d.  Wanderun- 
gen d.  Ionen  während  d.  Elektrolyse  (Ib. 
LXXXIX,  1858;  XCVIII,  1856  u.  CHI,  1858. 

B^Mmmf  Urban.  —  Nachdem  er  in 
l'psala  Medicin  studirt,  Holland,  England, 
Frankreich  (wo  er  zu  Angers  Dr.  Med.  ge- 
worden)  und  Deutschland  besucht  hatte, 
Assessor  (1675)  und  später  Präsident  d. 
Borgcollcgiums  in  Stockholm,  königl.  Leib- 
arzt, Direct.  des  für  ihn  1683  errichteten 
Lonigl.  Laboratoriums  u.  Landeshauptmann 
j;  rsj  (SLH), 

geb.  1641,  Dec.  20,  Sqvoritz,   Inger- 

manland, 

gest.  4724,  MSrz  22  (N.St.), Stockholm. 
Tract.de  acidults  Medeviensib.,  1 2^,  Linkjöping 
1679.  U  Üb  rüg  beritteise  om  de  nyss  uppfundne 
<>urbrunnar  i  Medevij,  8»,  Stockh.  1680.  Den 
litta  Vattenprofvaren,  Ib.  1683.  En  kort  an- 
ledning  tili  atskillige  malm-  och  bergarters, 
mineraliers  och  vaexters  eflerspOrande  och 
aogifvaode,  40  Ib.  1694  (Auch deutsch).  Acto- 
rum  laboratorii  Siockholmeosis  parasceve  eller 
furberedelse,  40,  Ib.  1706.  Acta  et  tentamina 
chyinica  in  Reg.  laboratorio  Stockholmensi 
elal>oraU,  4<*,  Ib.  1712  (Vermehrt  von  G.  Wai- 
lerioa,  %  vol.,  1752).  De  insolitis  et  mirabili- 
hus  phaenomenis  et  siphonibus,  quae  circa 
larum  Gothiae  Wetter  accidunt. 

qjelm,  Petter  Jacob.  —  Königl. 
Münzivardein  in  Stockholm  und  Vorsteher 
\om  ehem.  Laboratorium  des  Bergcolle- 
Kiums  daselbst  seit  1794,  früher  Münz- 
probirer  seit  1782.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
>eit  f787  (Vet.  Acad.  Handl  1813;, 

geb.   17i6,  Oet.  2,  Sunnerbo  Härad,* 
gesl.  1813,  Oct.  7,  Stockholm. 


Anvisning  tiV  btfsta  sttltet,  at  tillverka  Salpe- 
ter, Stockh.  1799.  Om  indigo's  tillverkning  af 
Veideörten,  Ib.  1801.  —  Försök  om  brunslens 
nürvarelse  i  jernmalmer  (Vet.  Acad.  Handl. 
1778).  Försök  pu  nägra  trildsorters  krympning 
uti  kolningsbetta  (Ib.  1780).  Nägra  anlednin- 
gar  tili  utrönande  af  beständsdelarna  uti  sten- 
och  trtfdkol  (Ib.  1781).  Undersökn.  huruvida 
kalkjordingär  uti  socker  (Ib.  1788).  Förstfk, 
att  af  brunsten  erhälla  magnesium  och  sam- 
mansmölta  den  medandra  metaliar  (Ib.  1785). 
Om  slalets  natur  och  närmasle  grundömnen 
(Ib.  1787).  Smttltglas,  tjenligt  vid  bly-  och 
skürsten-sprofvar  etc.  (Ib.  id.).  Om  ett  salt 
utur  körsbttrs-saft  (Ib.  1788).  Försök  med  mo~ 
lybdaena  och  med  reduction  af  dess  jord  (Ib. 
id.).  Sieben  Fortsetzungen  davon  (Ib.  1789— 
1792).  Om  myckenheten  afeldsluft,  som  brun- 
sten gtfver,  da  den  ensam  eller  med  andra 
äronenbliruppglödgaddb.  1789).  Omdenytta, 
som  kan  göras  med  molybdaena  etc.  (Ib.  1 798). 
Att  rena  bly  ifran  inblandningaf  guld  och  silf- 
ver  (Ib.  1794).  Undersökn.  afett  källvatten 
ifriin  Almby  gärd  etc.  (Ib  1796).  Om  konsten 
att  härda  koppar  (Ib.  1797).  Minerographiska 
anteckningar  om  porphyr- bergen  i  Elfdals 
socken  etc.  (Ib.  1805). 

•  In  Wexloe  Stift. 

Qort|  Jörgen.  —  Berghauptmann 
(1775)  und  darauf  Oberberghauptmann 
(1788)  in  Kongsberg,  später  Mitgl.  d.  Rent- 
kammer in  Bergsachen  (NK), 

geb.  1737,  Juni  29,  Christiania, 

gest.  1804, 

Kort  Beretning  om  Horn-Ertz  og  endel  figure- 
ret  Sölv,  funden  in  en  af  gruberne  ved  Kongs- 
berg (Norsk.  Vid.  Selsk.  Skrifl.  NyeSaml.  Dl.  I). 

^ortbergi   Gustaf  Fredrik.  — 
Propst  u.  Pfarrer  in  Valda  und  Släps  För- 
samlingar,  in  Gothenburg's  Stift.    Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (Or)  (SB), 
geb.  1724,  Oct.   2,  Gothenburg, 
gest.  1776,  Febr.  5,  bei  Gothenburg. 
Ron  med  electriciteten  pd  atskilliga  slagssjuka, 
uti  sex  ärs  tid  (Vet.  Acad.  Handl.  1765).   Be- 
skrifning  och  ritning  pä  de  instrumeuter,  hvilka 
med  nytta  blifvit  brukade  vid  electricitetens 
använda  hos  sjaka  (Ib.  id.).   Utdrag  af  desa 
dagbok  öfver  de  af  honom  är  1 766  gjorda  försök 
med  electricitetens  nyttjande  etc.  (Ib.  1768). 

Qortor,  Ölof  Peter.  —  Docent  in 
Upsala,  Observator  an  d.  dortigen  Stern- 
warte seit  1746;  früher  Hofmeister  beim 
Grafen  Oxenstjerna,  der  ihn  auch  zeit- 
lebens unterstützte.  Mitgl.  d.  Gesellsch.  d. 
Wiss.  in  Upsala  u.  d.  Acad.  in  Stockholm 
(Gz)  (A), 

geb.   4  696, Jämlland, 

gest.  1750,  Apr.  25,  upsala. 
Observationer  pä  den  stora  coroeten  är1744 
etc.  (Vetensk.  Acad.  Handl.  4  745  et  1746).  Om 


1115 


Hlasiweti 


Hoehheimer. 


1116 


magnetnSlcns  ätskilliga  findringar,  som  af 
framl.  Prof.  Andr.  Celiinf  blifvit  jaktagne  och 
sedan  vidare  observerade  (Ib.  4747.  — H.  u. 
C.  beobacbleten  zuerst  den  Einfluss  d.  Nord- 
lichtes auf  die  Magnetnadel.)  —  sileteorolog. 
Beobb.  Gab  von  1734  bis  1748  den  schwed. 
Kalender  heraus. 

BQasiwotZy  Heinrich  Herrmann. 

—  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu 
Innspruclc  seit  1851,  vorher  Assistent  d. 
Lehrlcanzel  d.  Chemie  zu  Prag.  Studirle  in 
Jena  unter  Döbereiner  und  Wacken- 
roder  (Or), 

geb.  4  825,  Apr.  7,  Reichenberg,  nördl. 

Böhmen. 
Untersuch,  d.  Asafoetidaöles  (Lieb.  Ann.  LXXI, 
4849).  Ober  d.  Einwirk,  von  Schwefelkohlen- 
stoir  u.  Ammoniak  auf  Aceton,  Mesityloxyd 
usw.  (Ib.  LXXVl,  4  8501.  Untersuch,  d.  Stture 
in  d.  Wurzel  von  Chiococca  racemosa;  mit 
Boehleder  (Ib.  id.).  —  Über  d.  Cinchonin 
(Sitzungsb.  d.  Wien.  Acad.  IV.  4  850).  Über  d. 
Theobromin;  mit  Soehleder  (Ib.  id.).  über 
Schwefelcyanverbindd.  d.  Acetons  u.  Metace- 
tons  (Ib.  id.).  Über  einige  Verbindd.  der  Ra- 
dicale  (C,Hb)R„  (Ib.  V,  4  860).  Über  d.  Rinde 
d.  China  nova  (ib.  VI,  4854).  Über  capparis 
spinosa;  mit  Soohleder  (Ib.  VII,  4  851).  Über 
d.  Robiniasäure  (Ib.  XIII,  4  854).  Über  d.  Wur- 
zel d.  Ooonis  spinosa  (Ib.  XV,  485S).  Über  d. 
Zusammensetzung  d.  Ursons  (Ib.  XVI,  4  855). 
überRutinsäure  u.  Quercitrin  (Ib.  XVII,  4  855). 
Über  d.  Phloretin  (Ib.  id.).  Analyse  d.  Sauer- 
brunnens u.  d.  Schwefelquelle  zu  Obladis  in 
Tyrol  (Ib.  XVIIl,  4  855).  Über  d.  Kohlensäure- 
Bestimmungen  d.  atmosphär.  Luft  (Ib.  XX, 
4  856).  über  einige  Salze  d.  Harnstoffs  mit  or- 
gan.  Säuren  (Ib.  id.).  Dber  d.  Mesityl-Schwe- 
feisäure  (Ib.  XXI,  4  856). 

BDnbek,  Franz  Xaver  Wilhelm. 

—  Folgweise  Prof.  d.  Landwirthschafl  in 
Wien  (4830),  in  Lemberg  (1832)  u.  Lai- 
hach  (4833),  endlich  seit  4840  Prof.  d. 
Forst-  u.  Landwirthschaft  in  Gratz,  sowie 
Administrator  d.  Yersuchshofs  u.  d.  Mu- 
sterweingartens daselbst  (CL), 

geb.  1808,  Sept.  4 1 ,  Chatitschau,  Schles. 
Die  Ernährung  d.  Pflanzen  u.  die  Statik  d. 
Landbaus.  Prag  4844.  Beleuchtung  d.  organ. 
Chemie  d.  Dr.  Liebig,  8»,  Gratz  4  842.  —  Mehre 
rein  agronom.  Schriften. 

Hoadly,  Benjamin.  —  Dr.  Med., 
pract.  Arzt  in  London,  Leibarzt  des  Königs 
(4  742)  und  des  Prinzen  v.  Wales  (4  746). 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  seit  4  727  (BD), 
geb.  4  706,  Febr.  4  0,  London, 
gest.  4  757,  Aug.  4  0,  Chelsea.* 
Observations  on  a  series  of  electrical  experi- 
inents  by  Dr.  Hoadly  and  Mr.  Wilson,  4*',  Lond. 
4  756.  —  Medicinisches. 

*|^t.  Aug.  12(7A). 


Hobbofl  (Hobbesius  oder  Hobbins), 
Thomas.  —  Lebte  von  1640  bis  1644 
als  Hofmeister  einiger  LordssÖhne  grössten* 
theils  in  Frankreich,  wo  er  auch  dem  dahin 
gefluchteten  Prinzen  von  Wales  mathemaU 
Unterricht  ertheitte,  hielt  sich  dann  bei  ei- 
nem seiner  Zöglinge,  dem  Herzoge  v.  De- 
vonshire  (Lord  Cavendish)  auf,  und  be- 
zog später  nach  der  Rückkehr  Karls  IL 
von  diesem  eine  kleine  Pension  (J)  (NiJ, 
geb.  4  588,  Apr.  5,  Malmesbury, 
gest.  4  679,  Dec.  4,  Hardwicke.* 

Six  lessons  to  tbe  professors  of  maihematics 
of  the  Institution  ofSir  HenzySavÜe,  4**,  Lond. 
4  656.  Examinatio  et  emendatio  mathemaiicae 
hodiernae  etc.,  4**,  Ib.  4  660.  Dialogas  physi- 
cus  s.  de  natura  aäris,  4**,  Ib.  4664.  De  dupli- 
catione  cubi,  4^  Ib.  4664.  Problemata  phy- 
sica,  una  cum  magnitudine  circuli,  4**,  Ib.  4 662. 
De  principtis  et  ratiocinatione  geometranim 
contra  fastuosum  professorem,  4^,  Ib.  4666 
(Dagegen:  Wallla, Phil. Tr.  4  666).  Quadratan 
clrculi,  cubatio  sphaerae,  duplicatio  cabi  etc., 
4°,  Lond.  4  669.  Rosetum  geometricum  etc., 
4^,  Ib.  4674.  Lux  mathen^tica,  censora  do- 
ctrinae  wallisianae  contra  Rosetum  Hobbeni 
(Dagegen:  WaUii,  Phil.  Tr.  4670  ei  4672,. 
Princtpia  et  problema  aliquot  geometrica  etc., 
4<*,  Lond.  4674.  —  Viel  Philosophisches  u.  Po- 
litisches. 

*  Landsitz  de«  Herzog«  Ton  DeTonshire. 

Hoborti  Johann  Philipp.  —  Leh- 
rer d.  Mathematik  u.  Physik  am  Pädagogium 
d.  königl.  Realschule,  dann  Prof.  d.  Math, 
u.  Phys.  an  d.  MilitSr-Academie  d.  Ariilie- 
riecorps  und  zuletzt  Prof.  d.  Math,  an  d. 
Kriegsschule  zu  Berlin  (GB,  1795  u.  I825i 

geb.  4  759,  Apr.  22,  Berlin, 

gest.  4  826.  Febr.  6,  Berlin,* 

Grundriss  d.  mathemat.  u.  chemisch-mtnera> 
log.  Theils  d.  Natnrlehre,  Berlin  4789.  Mit 
L.  Ideler :  Neue  trigonomef r.  Tafeln ,  für  die 
Declmal-Eintheilung  d.  Quadranten  berech- 
net. Ib.  4  799. 

*  ge«t.  182S,  Febr.  6  (OB,  1834). 

Hoboken,  Nicolaus.  —  Prof.  ord.  d. 

Medlcin  an  d.  Univ.  zu  Utrecht  ((669),  vor- 
her Prof.  extr.  d.  Mathematik  u.  Medicin  an 
der  zu  Harderwyk  in  Geldern  (J)  (GH), 

geb.   4  632, Utrecht, 

gest.  vor  4  678,  .  .  .  Harderwyk. 

De  professionis  medicae  cum  matheqaatica  oon* 
junctione,  4",  Utrecht  4  670.  ~  Medicinisches. 

Hoohhoimor,  Karl  Friedrich  Au- 
gust. —  Erst  Hohenlohe-Kirchberg^scher 
Kammerassessor  zu  Kirchberg,  dann  Pri- 
vatgelehrter zu  Göttingen  u.  Leipzig,  zu- 


1117 


Hoehitetter 


Hodiema. 


1118 


letzt  in  d.  LaDdes-Versorgangs-Anstalt  za 
Colditz  lebend  (M,  l\)  (L), 

geb.   4749,  Dec. 2 \ ,  Kirchberg a. Saxt, 

gest.  [lebte  noch  \%%^](L). 
Chemisches  Farben-Lexicon  etc.,  %  Bde.  8^ 
Leipz.  4793—94.  Chemische  Mineralogie  oder 
voliständ.  Geschichte  d.  analyt.  Untersuchung 
d.  Fossilien,  2  Bde.  %\  Ib.  1793—93.  Handb. 
d.  ehem.  Praxis  f.  Apotheker  usw.,  Ib.  4  793. 
Allgem.  Ökonom,  u.  chemisch-technol.  Haus- 
u.  kunstbuch  usw.,  3  Bde.  8°,  Ib.  4794,  fort- 
gesetzt von  J.  C.  HofOsiaim,  3''  u.  6*^  Bd.,  Ib. 
4800— 484  0,  wovon  wieder  mehre  Aufl.  Tin- 
tenbuch usw.,  Ib.  4  802—4,  8.  Aufl.  4  84  5. 

Boohstetter,  Ernst  Friedrich. — 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  an  d.  land- 
wirtbschaftlichen  Lehranstalt  zu  Hohen- 
beim,  darauf  am  Ober-Gymn.  zu  Stuttgart 

(G.U)  (MAI),  - 

geb.  4  785,  Oct.  25,  Tübingen, 
gest.  4  839,  Dec.  30,  Stuttgart. 

Allgem.  mathemat.  u.  physikal.  Erdbescbrei- 

bong,  4  Bde.  8»,  Stuttg.  4  830—23. 

Boohstetter,  Ferdinand.  —  Hülfs- 
geologe  an  d.  geologischen  Reichs-Anstalt 
in  Wien  (Or), 

geb.  4829,  Apr.  30,  Esslingen,  Würt. 
Das  System  d.  rhomboiSdr.  Kalkhaloides  usw. 
(Denkschr.  d.  Wien.  Acad.  4  854).  Geognost. 
Studien  aus  d.  Bdhmerwald  (Jahrb.  d.  geolog. 
Reichs-Anst.  4  854).  DasKalkspatbsystemusw. 
(Sitzungsh.  d.  Wien.  Acad,  IX,  4  853).  Über 
d.  Lage  d.  Karlsbader  Thermen  usw.  (Ib.  XX, 
4856). 

Bookeri  Johann  Ludwig.  —  Dia- 
Conus  zu  Creilsheim  (4703),  dann  (4723) 
Pfarrer  zu  Hailsbronn  in  Franken,  auch  Leh- 
rer d.  Theologie  u.  d.  Hebräischen  am  Gym- 
nas.  daselbst.  Corr.  d.  Berliner  Acad.  (Dk)^ 
geb.   4  670,  Aug.  4  0,  Leutersheim  am 

Onolsbach,  * 

gest.  1746,  Apr.  4  6,  Hailsbronn. 
Kurze  Anweis,  zu  den  Landkarten,  8°,  4698. 
Mathematische  Seelenlust  oder  geistliche  Be- 
nutzung mathematischer  Wissenschaften,  3 
Thle.  8«,  Frankf.  4743  u.  4746.  Einleit  z.  Er- 
kenntniss  u.  Gebrauch  d.  Erd-  u.  Himmels- 
kugel, ,4^  Nttrnb.  4  784.  —Theologisches. 

*  ffeb.  1020,  Auf.  10  {Ä)  offenbar  Druckfehler. 

BodgUasoa,  Eaton.  —  Prof.  d.  Ma- 
schinenlehre (Mechanical  principles  of  £n- 
geneeriDg)  am  University  College  zu  Lon- 
don. Mitgl.  d.  Roy.  Society  seit  4844  und 
Yicepräsident  d.  Manchester  Society  (Or), 
geb.  4  789,  Febr.  36,  Anderton b.  North- 

wich,  Cheshlre, 
Eiperimental  reseaxches  on  the  strenglh  and 
other  properties  of  cast  iron,   London  4846 
(SehlieMt  sich  an  Tredgold*!  Practical  essay 


on  the  strength  of  cast  iron,  wovon  H.  4  840 
die  letzte  Ausgabe  besorgte).  On  the  strength 
and  best  Torms  of  cast  iron  beams,  und  drei 
Aufsätze :  On  Suspension  bridges  (Mem.  Man- 
chest.  Soc.  V.  4  884).  Ein  Tbeil  der  »Reports 
of  the  Comissionars  on  the  application  of  iron 
to  railway  structures,  4  849«,  worin  auch  seine 
»Researches  on  theConway  and  Britannia  tu- 
bulär bridge«. 

Hodgaoa,  James.  —  Zeitlang  Reclor 

(Bfaster)  d.  königl.  mathematischen  Schule 

im  Chrisfs  Hospital  zu  London.    Mitgl.  d. 

Roy.  Soeiely  (A)  (Th), 

geb.   4  673, 

gest.  4755,  Jan.  25,  London.* 
Treatise  on  Navigation,  4°,  Lond.  4  706.  Sy- 
stem of  mathematics,  3  vol.  k\  Ib.  4  733.  The 
theoryofJupiter'ssatellites,  4«,  Ib.  4750.  The 
doctrine  of  fluxions,  founded  on  Sir  IisaoKew- 
tOB'a  method,  4^  Ib.  4  758.  An  introductlon  to 
chronology.  Neun  Aufsätze  in  d.  Phil.  Tr., 
meistens  astr.  Beobb.  enthaltend. 

Hodgsoa,  John  Anthony.  —  Ofli- 

cier,  zuletzt  Generalmajor  in  d.  briltiscb- 

oslind.  Armee  (ASM.yiym)  (ASNAX), 

geb.   4  777,  Juli     3,  Bishop  Auckland, 

CountyofDurham, 

gest.  4  848,  März  38,  Umballah,  Rohil- 

kund. 
Vermessungen  im  J.  484  7  an  den  Quellen  d. 
Ganges  und  d.  Jumna,  sowie  Höhenbestim- 
mungen im  Himaiaya;  mit  Lieutn.  Herbert 
(Asiat.  Research.  XIV}.  Magnet.  Beobb.  (Ib. 
XVIIl).  Astronom.  Beobb.  (Mem.  astr.  Soc.  II 
etni). 

Hodiema  (Odiema,  Adierna),  Gio- 
vanni Battista.  —  Erzpriester  zu  Palma, 
Mathematiker  des  Duca  di  Palma  (B)  (BN) 
(BG)  (Hindenb.ArchA,3Qi)  (DD), 

geb.  4  597,  Apr.  4  5,  Ragusa,  Dalmat.,  * 

gest.  4  660,  Apr.    6,  Palermo. 

Universae  facultatis  directorium  physico-theo- 

rlcum,  opus  astronomicum,  in  quo  de  promis- 

sorum  ad  signiflcatores  progressionibus  phy- 

sice  agitur,  4*^,  Palermo  4  639.  Archimede  re- 

devivo  contra  la  statera  del  momento  etc.,  4^ 

Ib.  4  644.   L'occbio  della  mosca,  discorso  fllo- 

soflco,  4^  Ib.  4  644.    Nunzio  della  terra,  Ib. 

4  644.   Thaumantiae  miraculum  s.  de  causis 

quibus  objecta  singula  per  trigoni  vitrei  tran- 

spicuam  substantiam  visa,  elegantissima  coio- 

rum  varietate  ornata  cernuntur,  4^,  Ib.  4653. 

De  syslemate  orbis  oometici,  deque  admiran- 

dis  coeli  characteribus,  h"*,  Ib.  4654.  Menelo- 

giae  Jovis  compendium  s.  Epbemerides  Me-; 

dicaeorum  nunquam  hactenus  apud  mortalea 

editae  etc.,  4^  Ib.  4  656.  De  admirandis  phasi- 

bu8  in  Sole  et  Luna  visis  ponderationes  opticae, 

physicae  et  astronomicae  etc.,  fol..  Ib.  4  656. 

Protei  coelestis  vertigines  s.  Saturni  systema, 

4°,  Ib.  4657. 

*  geb.  Bagnsa,  Sidlien ;  geat.  Palma,  Sicillen  [S)  {BN) 
{ßO). 


1119 


Hoefer 


Hoeslin. 


1120 


Hoefer,  Hubert  Franz.  —  Director 
d.  grossherzogl.  Apotheke  in  Florenz.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Siena  (MAI), 

geb.  .  .  .  Cöln,  gest.  .  .  . 
Mem.  sopra  il  sale  sedative  naturale  dellaTos- 
cana,  e  del  Bo'race  che  con  quelle  si  compone, 
süoperlo  da  in)erto  Fr.  Hoefer,  Firenze4  778 
(Deulsch  in  d.  Leipziger  Samml.  I,  4779). 

Hoefer,  J...  Ch...  Ferdinand.  — 
Kam  4  830  nach  Frankreich,  nahm  Dienste 
4n  der  Fremden-Legion,  die  nach  Morea  ge- 
schickt, aber  schon  4  83  4  aufgelöst  wurde ; 
zurückgekehrt  nach  Frankreich,  studirte  er 
erst  Philosophie,  dann  Heilkunde,  ward 
4  8  40  Dr.  Med.  u.  pract.  Arzt  in  Paris,  lebt 
aber  dort  seitdem  als  Literat  (BG), 

geb.  4  814,  Apr.  8  4 ,  Döschnitz,  Schwarz- 

burg-Rudolstadt. 
Hlöments  de  chimie  min6rale  etc.,  8",  Paris 
4  841.  Histolre  de  la  chimie  etc.,  2  vol.  S«",  ib. 
184i.  ClassificatiODs  chimiques  soivies  d'un 
lexique  etc.,  42^,  Ib.  4  845.  Annuaire  de  chi- 
mie (mit  1CU10&  et  Seilet),  Annöe  4  845  et4  846. 
Dictionnaire  de  physique  et  de  chimie,  Ib. 
4846,  8"**  edit.  4  857.  Disco urs  de  Cavier  sur 
les  r^volutions  du  globe  (mit  Noten  und  Zu- 
sätzen), 4  2^  Ib.  4  854.  Noch  vieles  Aoderwei- 
ti);e.  —  Thäorie  sur  les  tremblements  de  terre 
et  les  volcans  (Compt.  rend.  XL,  4  856).  Über- 
setzte Berselins'  Chemie,  6  vol.  S«",  Paris  4  845 
—50,  und  Humboldt*!  Ansichten  der  Natuc, 
2  vol.  8*>,  Ib.  4  860.  Unter  seiner  Direction  er- 
scheint jetzt  die  Nouv.  Biographie  g^närale 
(24  vol.  8"  bis  4858). 

HoegstrSm,  Pehr.  —  Probst  zu  Ske- 
lefleä  in  Weslerbotten  (Schweden),  vorher 
Missionar  in  Lappland  und  (4  739)  Pfarrer 
in  Gellivara  (A)  (Or), 

geb.   4  7  I  i,  Nov.  4  0,  Sundsvall, 
gest.  4784,  Juli    4  4,  Skelefleä. 
Beskrifniog  oefver  Lapmarken  etc.,  8",  Stock- 
holm 4  747.  Meleorolog.  Beobachtt.  in  d.  Ve- 
tensk.  Acad.  Handl.  f.  4  764. 

Hoeky  Martinus.. —  Dr.  Phil.,  sejt 
4  856  Observator  auf  d.  Sternwarte  zu  Ley- 
den  (Or), 

geb.  4  834,  Dec.  4  3,  Haag. 
Iniiug.  Diss.  De  Kometen  van  de  Jaren  4  556, 
4264  en  976,  en  hare  vermeende  identiteit 
(Deutsch:  Astr.  Nachr.  XLIV,  4  854  u.  XLV, 
4  857).  Fernere  Aufsätze  in  d.  Astr.  Nachr. 
XLIII-XLVII. 

H6Uy  8.  HelL 

HoMie-DVroiuki  *,  J . . .  —  Diente 
als  Artillerie-OfBcier  im  polnischen  Heere 
unfer  Kosciusko  von  4794  bis  4794, 
wo  er  in  der  Schlacht  bei  Maciejowice  in 
Gefangenschaft  gcricth ;  4  798  frei  gelas- 
sen, ging  er  erst  nach  Deutschland,  dann 


4  8  4  0  nach  Paris,  als  Privatmann  den  Wis- 
senschaften lebend  (CL)  (G.  4854>/, 
geb.   4775  etwa,  ..  Posen, •• 

gest.  4  853,  Aug.  8,  Paris. 
Introduction  ä  la  Philosophie  des  matbfma'.i- 
ques,  Paris4  84  4.  B^olution  generale  des  (^qaa- 
tions,  Ib.  4  844.  Refutation  de  la  tbtoried^ 
fonctions  analytiques  de  Lagruge,  Ib.  Uli 
Philosophie  de  la  technie  algoritbmtqoe.  2yo) 
8^  Ib.  4  84  5—47.  Philosophie  de  Hnfioi.  Ib 
4  847.  Critique  de  la  thtorie  des  fonctions  ««*- 
nörales  de  Mr.  Laplace,  Ib.  4819.  Noov.  m- 
st^me  des  machlnes  ä  vapeur,  Ib.  4835. 

*  Obwohl  ««in  Vater,  ein  Deutteher,  «nfarh  Ho« O' 
hieH,  Mhrieb  er  sieh  in  ManeD  Werken:  Be*tt~ 
Wronski. 
••  ffeb.  1777  etw«, .  .  .  Polen  (DJT). 

HSpftier,  Johann  Georg Albrecbi 

—  Arzt  und  Apotheker  erst  za  Biel,  daou 
zu  Bern  (L.  Seh.  II J  (Or), 

geb.   4  759,  Jan.  20,  Bern, 

gest.  4  84  3,  Jan.  4  6,  Biel.* 
Gab  heraus :  Magazin  für  die  Natorkonde  Hei- 
vetiens,  4  Bde.  8»,  Zürich  4787—89  (darin  *h 
ihm  selbst  mehre  Aufstttze).  Gemein DoU.ct 
Schweizerische  Nachrichten,  4S94 — 4S  \«« 
einer  neuen  Bresche  u.  andr.  Schweiz  O- 
bürgsarten  (Crell'a  Aon.  4786).  überd.  AJb- 
laria  u.  einige  Schweiz.  Sleinarten  (Ib.  4T»: 
t3ber  d.  Daseyn  d.  fünf  einfach.  Erden  inGruo4- 
gehirgen  usw.  (Ib.  4  788).  Zweifel  überd.  Brro 
harkeit  d.  Diamanten  (Crell'a  Beitr.  lU,  <>« 

*ge»U  1813,  Febr.  ..(Jf. II). 

HSmes,  Moritz.  —  Dr.  Pbil..  Ati- 

junct  beim  k.  k.  Hof-Mineralien-CabiiHfl  u. 

Wien  (Or), 

geb.  4  84  5,  Juli  4  4,  Wien. 
Übersichtl.  Darstellung  d.  M o h sscbeo  Vne- 
ralsystems,  4°,  Wien  4  847.    Die  fossilefi  M ' - 
Insken  des  Tertiärbeckeos  vod  Wien.  4'  lU 
fol..  Ib.  4850^55.  Neues  Vorkomm.  d.Nic^^ 
erzes  von  Schladmiog  (Pogg.  Ano.  LV.  4«ii 

—  88  kleinere  Aufsätze  in  HaidiBgcr'i  Mittbf - 
langen  u.  einige  in  d.  Sitzungsb.  d.  W*ien.  Ac*1 

HSrwarth  tob  Hoheakwrgi  ^ 

Herwart. 

HSfloheli  Christoph  Caspar  - 

McchanicusiuAug.sburg(^ir.n;  'GGAÜ' 

geb.   4  744,  März    4,  Augsburg, 

gest.  4  820,  MSrz23,  Augsburg. 
Nachricht  von  d.  katoptriscben  Zirkel  »• 
Augsb.  4  783.    Kurze  Beschreib,  e  neu  ^  • 
kel-oderScbreibe-Iostmmeotaaflw  ,Ib  <**• 

—  Seinem  Sohne  sobretbt  J.  C.  ▼.  Talia  ^ 
.Er6nd.  d.  Kaleidoskops  so,  sich  benifR« 
auf  d.  »Wöchentl.  Anzeiger  t  KaasS-  o  <> 
werbfleiss  im  Königr.  Baiera«,  484«,  N*  4t 

Hoealiai  Jeremias.  —  Virar  f  v- 
weise  zu  Dettingen  u.  Heucblinffen .  <<*'* 
Pfarrer  erst  zu  Suppingen,  daraof  tn  !>  - 
ringen  in  Würleniberg  fWU), 


1121 


HöTel 


HolBnaim. 


1122 


geb.  HÄi,  Mai    18.  Wippingen, 
gest.  «789,  Apr.  «8,  Böringen. 
Meteorolog.  oder  Witterungs-Beobachtungon 
auf  19  Jahre,  sammt  einer  Anweisung  u.  Ta- 
bellen, Tübing.  4  784.  Meteorolog.  Aufsätze  in 
d.  Stuttgarter  Realzeitung. 

BHvali  Friedrich,  Freiherr  von. — 
Preass.  Kammergerichtspräsidenl  in  Min- 
den {<805),  nachher  Präfect  d.  Leine-De- 
partement, dann  weslphäl,  Staalsralh  in 
Cassel  und  seit  1810  privatisirend  auf  sei- 
nem Gute  Herbeck,  Grafschaft  Mark  (N), 

geb.   1766, 

gest.  <826,  Nov.  7.,  Münster. 
Geognost.  Bemerkk.  über  d.  Gebirge  in  d.  Graf- 
schaft Mark  usw.,  %"*,  Hannov.  1806.  Hinterlas- 
sene  Schriften  usw.,  Bd.  I,  8*»,  Elberfeld  4  882 

• 

Hoff,  Karl  Ernst  Adolph  von.  — 
Seit  48  4  3  in  d.  Gotbaischen  Staatsdienst 
eingetreten,  war  er  folgweise  Conferenz- 
rath,  Direct.  d.  Oberconsisloriums,  Curator 
d.  Seeberger  Sternwarte,  Direct.  d.  wis- 
senschaftl.  u.  Kunst-Sammlungen,  Bevoll- 
niäcbtigter  bei  d.  Jenaer  Universität  usw. 
Mitgl.  d.  Götting.  Soc.  d.  Wiss.  (M.  l\)  (N) 
(0.  4 1), 

geb.   4774,  Nov.  4,  Gotha, 

gest.  4  837,  Mai  24,  Gotha. 
Magazin  für  d.  gesammte  Mineralogie,  Geo- 
fTDosie  usw.,  4  Hfte.  8^  Leipz.  4  804.  Der  Thü- 
ringer Wald  usw. ;  mit  C.  W.  Jacobs,  8°,  Go- 
tha 4807.  Geognost.  Bemerkk.  über  Carlsbad, 
8o.  Ib.  4840.  Gemttlded.  phys.  Beschaffenh. 
o.  besonders  d.  Gebirgsformat.  v.  Thüringen, 
8«,  Erfurt  4842.  Geschichte  d.  durch  tlber- 
liefr.  nachgewiesenen  natürlich.  Verfinderun- 
geo  d.  Erdoberfläche,  8  Bde.  8<',  Gotha  4  822 
—84  (Dazu  2  Supplementbde.  von  H.  X.  W. 
B«rg1uiiia,  Berlin  4  840—44).  Höhenmessungen 
in  und  om  Thüringen,  fol.,  Gotha  4 888.  —  Mi- 
neralog.  u.  meteorolog.  Aufiiätze  in  Toigt's  Ma- 
gazin, T.  ZMh'f  Monatl.  Corr.,  ▼.  LeonhArd'a 
Ta^chenb.  (484  0,  4826),  Güttinger  Anzeiger, 
Geogr.  Ephemeriden,  Gilb.  u.  Poyg.  Ann. 

HoBtaiMUi|  Friedrich  (genannt  d. 
Ai'liere),  —  Dr.  Med.,  Physicus  in  Halle, 
L(*ibarzt  des  Herzogs  August  von  Sach- 
M'n,  Administrators  von  Magdeburg.  Vater 
des  jüngeren  Friedr.  H.  (J), 

geb 

gest.  4  675,  Mai  24,  Halle. 
CU  vis  pharmaceutica  Beliroederi  cum  Thesauro 
pharmaceutico,  Halae  4684.  Epistola  viri  cn- 
ju«<iam  doctissiroi,  continens  Judicium  de  auro 
aurae  naper  edito4674  (Mise.  Acad.  Nat.  Cur. 
4678—74). 

BoSteaaa,  Johann  Heinrich.  — 
Observator  auf  der  Sternwarte  zu  Berlin, 
unter  Gottfr.  Kirch  (J), 

P  o  f  f  •  ■  d  0  r  rr,  Iiandw5rl«rbiich. 


geb. 

gest. '4  74  6,  Apr.  6,  Berlin. 

Astronom.  Beobachtungen  in  d.  Miscell.  Be- 
rolinens.  I,  4  740. 

HoffmaiiB,  Johann  Moritz.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Al- 
torf, Leibmedicus  d.  Markgrafen  v.  Anspach. 
Präsident  d.  Leopoldin.  Academie  (J)  (ANC) 
(Act,  Acad.  Nat.  Cur.  H;  (WNJ, 

geb.   1 653,  Oct.    6,  Altorf, 
gest.  4727,  Oct.  34,  Anspach. 

De  differentiis  alimentorum,  Altorfi  4677.  La- 
boratorium novum  chemicum  apertum  me- 
dicinae  cultoribus  etc.,  Ib.  4683.  Acta  labo- 
ratorii  chymici  Altorfini  etc.,  4^  Ib.  4  74  9.  — 
Liquor  et  sal  volatile  melissae  (Mise.  Acad. 
Nat.  Cur.  4  688).  De  salis  lixivi  sive  alcalisati 
ex  herbarum  cineribus,  citra  acidi  associatl 
beneficium,  eveniente  et  perdurante  crystalli- 
satione  (Ib.  4694).  De  phaenomenis  aliquot 
circa  spiritum  fumantem  geminum  annotatis 
eorumque  expllcatione  (Ib.  4694).  De  liquore 
pro  Vitriole  martis  parando  collecto,  a  frigore 
non  coagulabili  (Ib.  4  697—98). 

Hoffinaiui,  Friedrich  (genannt  d. 
Jüngere).  —  Dr.  Med.,  erst  pract.  Arzt 
(4  685)  und  Physicus  (4  686)  in  Minden, 
dann  Physicus  in  Halle  (4  688}  und  Prof.  d. 
Medicin  an  d.  Univ.  daselbst  (4  693).  Leib- 
medicus d.  Königs  Friedrich  I.  v.  Preus- 
sen,  als  welcher  er  von  4708  bis  4  74  2  in 
Berlin  lebte,  darauf  aber  wieder  nach  Halle 
zurückkehrte.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  Acade- 
mie.  Sobn  d.  älteren  Friedr.  H.  (AJ  (ANC) 
(Act.  Acad.  Nat.  Cur.  Wl), 

geb.  4  660,  Febr.  4  9,  Halle, 
gest.  4742.  Nov.  4  2,  Halle.* 

'Seine  Schriften,  von  denen  Gmelin  (Gesch.  d. 
Chem.  11,  4  79)  allein  der  chemischen  422  auf- 
zählt, sind  gesammelt  als :  Opera  omnia  phy- 
sico-medica,  6  vol.  fol.,  Genf  4740,  2.  Aufl. 
4748,  nebst  5  Supplbdn.,  Ib.  4749,  4758  und 
4  760.  Partial*Sammlungen  davon  sind:  Ob- 
servatlonum  physico-cbemicarum  seleclarum, 
Libr.  III,  4°,  Halae  4  786.  Zu  den  einzelnen 
gehören  :  Diss.  de  cinnabari  antimooii,  4«',  Je- 
nae  4684.  De  caloris,  lucis  et  flammae  natura 
et  effectibus  in  res  creatas,  4^  Halae  4694. 
De  panis  grossioris  Westphalorum  vulgo  Bom- 
pournickel  natura,  elementis  chymicis  et  vir- 
tute,  4»,  Ib.  4695.  De  generatione  salium,  4^ 
Ib.  4099.  Demonstrationes  physicae curiosae, 
experimentis  et  observatlonibus  curiosis  me- 
chanicis  ac  chymicis  illustratae,  4<',  Ib.  4  700. 
Unterricht  von  dem  balsamo  liquido  und  li- 
quore anodyno  minerali  (den  sog.  Hoffmanns- 
tropfen),  Ib.  4  700.  Diss.  de  acido  vitrioli  vi- 
noso  (ebenfalls  darüber),  4'*,  Ib.  4732.  Chymia 
rationalis  et  experlmentalis,  42^  Leid.  4  748, 
8",  Hai.  4749.   Von  ihm  stammen  her,  ausser 

74 


1123 


HoffinEim 


HofEmaiia. 


1124 


dem  Liquor  anodynuB,  noch  d.  Balsamus  vi- 
tae,  Elixir  viscerale,  Essentia  balsaniica,  etc. 

•  ge»t.  Oct.  4  iOett) ;  1743,  Not.  12  {HL). 

Hoffinaim,  Friedrich  Chrislian. 

—  Apotheker  za  Leer  in  Ostfriesland  (CU), 

geb.  4 744,  Apr.  4  6,  Nordheim,  Hannv., 

gesl 

Über  d.  Verfertig,  d.  Salpeternapbtba  (Crell'a 
Ana.  4  787).  Über  d.  Bereit,  d.  rothea  Queck- 
silberkalks u.  über  eine  besondere  bei  dieser 
Gelegenheit  erhaltene  Flüssigkeit  (Ib.  id.).  Über 
d.  Erzeugung  verschiedener  Salze  (Ib.  4  789). 
Über  reines  fixes  Laugensalz  (Ib.  4798).  Über 
d.  Wachsthum  d.  Pflanzen  in  reinem  Wasser 
(Oren'i  Journ.  III,  4794).  Fernere  Aufsätze  in 
Crell'a  N.  Entdeck,  u.  im  Taschenb.  f.  Schei- 
dekünstl.  4  786  u.  4  787. 

Hofftaiaaiiy  Benedict.  —  Weltprie- 

sler,  Prof.  d.  Physik  und  Mathematik  am 

Gyron.  zu  Bruchsal,  später  Propst  d.  Col- 

legiatstifles  zu  Baden  (Af.  Ii;, 

geb.  4749,  März  82,  Ocstringen, Hoch- 

stifl  Speyer, 

gest 

lotroductio  in  universam  mathesinetc.,  Msuan- 
hemii4  777. 

Hoffinaiuiy  Johann  Christian.  — 
Mechanicus  u.  Opticus  in  Leipzig  fM.  11^  (NJ, 
geb.  4757,  Febr.  82,  Zeitz, 
gest.  )S26,  Apr.  24,  Leipzig.  » 
Über  d.  Wahl  u.  d.  Gebrauoh  d.  Brillen  usw., 
Leipz.  4  840.  Aufsätze  im  Journ.  f.  Fabriken 
usw.,  4  805,  4  806,  4  808—44. 

Hoffinaaii,     Christian    Augast 

Siegfried.   —  Edelstein -Inspector  zu 

Freiberg  (M.ll), 

geb.   4760,  Juli      .3,  Freiberg, 

gest.  4843,  März  4  5,  Freiberg. 
Handb.  d.  Mineralogie,  S  Bde.  8°.  Freib.  4844 
—48  (Bd.  III  u.  IV  von  A.  Breithanpt,  Ib.  484  6 
—4  8).   Gab  heraus  mit  A.  W.  Köhler:  Berg- 
männisches Journal,  42Bde.  8^  Ib.  4788— 94. 

Hofftaianiii  Johann  Gottfried.  — 
Dr.  Phil.,  Wirk!.  Geh.  Ober-Regierungsrath, 
Director  d.  statistischen  Bureaus  (seit  1810) 
u.  Prof.  ord.  d.  Staatswissenschaflen  an  d. 
Univ.  zu  Berlin  (seit  182  4).  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  daselbst  seit  4  832.  Früher  In- 
spector eines  Mühlen -Etablissements  in 
Wehlau  [Ostpreussen]  (4792 — 98),  Lehrer 
am  Collegiuro  Fridericianum  in  Königsberg 
(4798  — 4807)  u.darauf(4807  — 8) Prof.  d. 
Kameral Wissenschaften  an  d.  Univ.  daselbst 
(GB.lStbJ  (MAI)  (N)  (Preuss.  Staatsxeit. 
4  847,  No.  349;  (NS), 

geb.   4  765,  Juli    4  9,  Breslau, 
gest.  4  847,  Nov.  4  2,  Berlin. 


De  solutione  aequationum  directa,  Regiomont. 
4  787.  Der  Wassermühlenbau,  besonder:»  in 
Rücksicht  auf  Mahlmühlen,  8»,  Königsb.  4  800 
(2.  Aufl.  4819).  Hauszimmerkunst,  8^  Ib.  480t 
(2.  Aufl.  4  849).  —  Viel  StatisUsches. 

Hoffinanai  Johann  Christian.  — 
Folgweise  Inspector  d.  Saline  Kötsebau  bei 
Leipzig,  Prof.  d.  Chemie  zu  Zamosc  in  Gal- 
lizien,  Prof.  d.  Physik  an  d.  Hauptschule 
zu  Krakau  u.  endlich  Prof.  d.  Oekonomie 
und  Technologie  an  d.  staatswirthscbafll. 
Schule  zu  Warschau  (M.U), 

geb.  4  768,  .  .  .  ScbletUub.  Lauchs täd(, 

gest 

Practische  u.  gründl.  Anweisung  gute  Elektri- 
sirmaschinen  zu  bauen  usw.,  Leipz.  4  798.  Er- 
fahrungen u.  Versuche  für  Künstler,  Hand- 
werker usw.,  5  Bde.  8^  Ib.  4  795—4  800.  AlU 
gem.  Annal.  d.  Gewerbkunde  usw.,  9  Bde.  8", 
Ib.  4  802 — 3.  Abbandlungen  technischen  In- 
halts usw.,  Berlin  4  849.  Beitr.  z.  Kenntniss  d. 
Vitriols,  nebst  beiläuf.  Vorschlag  zu  e.  sehr 
einfachen  Arttometer  (Journ.  f.  Fabrikwesen 
usw.  [XV],  worin  noch  einige  chemisch-techn. 
Aufotttze  von  ihm). 

Qoffiiianiiy  Johann  Joseph  Ignatz 
von.  —  Dr.  Phil.  (4  837),  Prof.  d.  Mathe- 
matik u.  Physik  am  Lyceum  zu  Aschaflen- 
bürg  seit  4  848,  auch  Director  desselben, 
schon  seit  4  802  Lehrer  dieser  Wissen- 
schaflen  an  d.  verschiedenen  Instituten  da- 
selbst. Ursprünglich  Jurist  (Autobiographie 
im  Progrm,  d.  Lyceumsf.  4  856 — 56^, 
geb.  4777,  März  47,  Mainz, 
(4  858  noch  lebend). 
Versuch  e.  neu.  u.  gründl.  Theorie  d.  Paral- 
lellinien, 8»,  Offenbach  4804.  Über  d.  Grand- 
satz d.  unendl.  Theilbarkeit  in  d.  Geometrie, 
S»,  Ib.  4  802.  Das  Gesetz  d.  Gleichgewichts  d. 
Krttfte  am  Hebel  usw..  8<»,  Paderborn  4  806. 
Die  Lehre  von  d.  gleichförmig  beschleunigten 
Bewegung  usw.,  8°,  Heidelb.  4807.  Kritik  d. 
Parallelen-Theorie  usw.,  8^  Jena  4807.  Un- 
tersuch, über  d.  arithmet.  u.  geometr.  Unbe- 
stimmbarkeit  d.  Zahlen  u.  ihrer  Potenzen,  4", 
Frankf.  a.  M.  4  842.  Die  Berechnung  d.  Drei- 
ecksebene aus  ihren  gemessenen  drei  Seiten, 
4",  Ib.  4  84  8.  Die  Lehre  von  d.  Zusammensetz, 
u.  Auflös.  d.  Kräfte  usw.,  4^  Mainz  1844. 
Geometr.  Anschauungslehre,  8**,  Ib.  484  5 
(4.  Aufl.  4889).  Geometr.  WIssenschaftslebre, 
8°,  Ib.  4848.  BobarvaK'i  Waage,  4*».  Frankf. 
a.  M.  484  8.  Grundlehren  d.  Algebra,  höher. 
Geometr.  u.  Infinitesimalrechn.,  8<*,  Giessea 
4  84  7.  Der  pythagoreische  Lehrsatz  usw.,  4S 
Mainz  484  9.  Stereometr.  Anschauungs-  und 
Wissenschaftslehre,  8",  Ib.  4  890.  Lehrb.  <L 
allgem.  Physik,  8»,  Ib.  4824.  Handb.  d.  all- 
gem.  Bewegungslehre  usw.,  8^  Ib.  4823.  Das 
P  o  t  h  e  n  0  t'sche  Problem  usw. ,  8*,  Ib.  4  825. 
Der  mathemat.  Jugendfreund  usw.,  SBde.  8^. 
Ib.  4825 — 29.  Logarith misch- trigonoflMtr.  Ta- 


1125 


Hoffinann 


HofaiftxiA, 


1126 


felo  usw.,  Ib.  4826.  Vermischte  Aufsfiize  aus 
d.  Gebiet  d.  Physiic,  Mathematik  usw.,  8^, 
Franitf.  a.  M.  4  826.  Die  geomelr.  Bücher  d. 
Euklid,  8^  Mainz  4  829.  Abhandlungen  aus  d. 
Malbemat.  u.  Physik  usw.,  8^  Ib.  4888.  Be- 
schreib, e.  sehr  einfach,  u.  sehr  wirksamen 
Papier-Elektropbors,  Aschaffenb.  4847. 

BoAnaiiB,  Karl  Friedrich  Voll- 
rath.  —  Vorsteher  des  vom  Buchhändler 
Gotta  in  München  u.  Stuttgart  errichteten 
geograph.  Instituts,  Zeitlang  Privatdocent 
an  d.  Univ.  zu  München  (N), 

geb.  4796,  Juli  4  5,  Stargard,MeckIb., 
gest.  1844,  Aug.  30,  StuUgart. 
Das  Berner  Oberland  usw.,  fol.,  Stuttg.  4  824. 
Die  Erde  u.  ihre  Bewohner,  8°,  Ib.  4  833.  Re- 
digirte  48^5—26  mit  X.  H.  W.  Berghaui  die 
geogr.  Zeitschrift  Hertha.  —  Viele  Landkarten. 

Boffinana,  Friedrich.  —  Dr. Phil., 
erst  Docent  (4  823)  u.  Prof.  exlr.  (4  824) 
an  d.  Univ.  zu  Halle,  dann,  nachdem  er  von 
4829  bis  1833  eine  geogn.  Reise  nach  Ita- 
lien u.  Siciiien  gemacht,  Prof.  extr.  an  d. 
Univ.  zu  Berlin.  Sohn  von  Job.  Gottfried 
(Biogr.  in  seiner  Phys.  Geogr.), 

geb.  4797, Juni    6, Wehlau, Ostpreuss., 

gest.  4  836,  Febr.  6, Berlin. 
De  vallium  in  Germania  boreali  principalium 
directione  memorabili  congrua,  8",  Halae  4  828. 
Beiträge  zur  geognost.  Kenntniss  von  Nord- 
Deutschland,  8°,  Berlin  4  823.  Geognost.  Karte 
vom  nordwestt.  Deutschland  in  24  Blatt,  Ib. 
4829.  Über  d.  BeschafTenheit  des  römischen 
Bodens  usw.  in  :  Beschreib,  d.  Stadt  Rom,  von 
E.  Flattner,  C.  Bussen,  £.  Gerhard  u.  W.  Bö- 
iteU,  4'' Bd.,  Stuttg.  u.  Tüb.  4830.  Übersicht  d. 
orograph.  u.  geognost.  Verhaltnisse  vom  nord- 
^estl.  Deutschland  I  8»,  Leipz.  4  880.  Geogn. 
Atlas  dazu,  Berlin  4  830.  Intorno  alle  nuovo 
volcano  pressa  la  cittä  di  Sciaoca.  Lettera  al 
Daca  di  Berradifaloo,  Palermo  4  834 .  Geognost. 
Karte  d.  Landes  zwisch.  Magdeburg  u.  Kassel, 
Ib.  4  835.  Physikal.  Geographie,  2  Bde.  8"*.  Ib. 
4837—38  (posth.).  —  Versuch  einer  sys^emat. 
Anordn.  d.  Gebirgsarten  usw.  (Oken'i  Isis  4  824 ). 
Über  d.  Torfmoor  zu  Linum  (Karften'a  Archiv, 
V,  4  822).  Über  d.  geognost.  Verhältn.  d.  Ge- 
gend von  Ibbenbühren  u.  Osnabrück  (Ib.  XII 
u.  XIII,  4826).  Über  d.  Albaner  Gebiege  u.  d. 
Aetna  CKaraten'a  Arch.  Neue  Reihe  III,  4  834). 
Über  d.  Serapis-Tempel  bei  Pozzuoli  (Ib.  id.). 
Über  d.  tertiären  Bildungen  an  d.  Küste  Sici- 
liens  usw.  (Ib.  id.).  Über  d.  Cap  Passaro  und 
d.  Vai  di  Noto  (Ib.  id.).  Über  d.  knochenfüh- 
rende Grotte  von  Mardoice  bei  Palermo  (Ib. 
IV,  4  832).  Über  d.  Gebirgsverhaltn.  d.  Graf- 
schaft Massa-Carrara  (Ib.  VI,  4  833).  Geognost. 
Beobachtungen  auf  einer  Reise  durch  Italien 
u.  Siciiien  (Ib.  XIU.  4  839,  auch  für  sich,  Ber- 
lin 4889,  posth.).  Über  d.  Ausfüll.  d.  Blasen- 
rUume  im  Mandelstein  (Leonhard^s  Taschenb. 
4825).  Über  d.  Kupferschicfergebirge  d.  nord- 
deutschen Flölzgebirges  (Ib.  4  826).  Barometr. 


Nivellement  von  Halle  bis  Höxter  (Berghaos' 
Ann.d.  Erdkunde  1, 4  830).  Überd.  Vorkomm, 
von  gediegenem  Kupfer  bei  Helgoland  (Gilb. 
Ann.  LXX.  4  822).  Geognost.  Bemerkk.  über 
d.  Basalte  d.  Meissners  usw.  (Ib.  LXXV.  4  823). 
Geognost.  Beschreib,  d.  Flötzgebirges  bei  Lü- 
neburg u.  bei  Segeberg  (Ib.  LXXVI,  4  824). 
Über  d.  geognost  Verhttltn.  des  linken  Weser- 
ufers bis  zum  Teutoburger  Walde  (Pogg.  Ann. 
III,  4  825).  Über  einige  neu  entdeckte  geognost. 
Erscheinungen  in  d.  norddeutschen  Ebene  (Ib. 
XII,  4828).  Über  Erhebnngsthäler  und  deren 
Zusammenhang  mitd.  Ursprung  d.  Sauerquel- 
len (Ib.  XVII,  4829).  Verhtfltn.  der  in  d.  letz- 
ten 40  Jahren  zu  Palermo  beobachteten  Erd- 
stösse  usw.  (Ib.  XXIV,  4  882).  Über  das  4  884 
im  mitteilend.  Meere  entstandene  vulcau.  Ei- 
land usw.  (Ib.  id.).  Über  d.  geognost.  Beschaf- 
fenheit d.  Liparen  (Ib.  XXVI,  4  832).  Süll'  at- 
tuale  stato  del  nuovo  volcano  presse  la  cittä 
di  Sciacca  (Giorn.  di  scienze  etc.  per  la  Sicilie, 
4  834).  Mäm.  sur  les  terrains  volcaniques  de 
Naples,  de  la  Sicile  etc.  (Bull.  Soc.  Gäol.  de 
France  III,  4  833).  Obs.  sur  les  Communica- 
tions de  Mr.  Privost  relatives  ä  la  Sicile  (Ib. 
id.).  Sur  le  marbre  de  Carrare  etc.  (Ib.  id.). 
Observ.  faites  avec  Mr.  Escher  sur  les  por- 
phyres  dans  le  canton  de  Tessin  (Ib.  IV,  4888). 

Hoffinaaiiy  Albert  Friedrich 
Eduard.  —  Dr.  Med . ,  pract.  Arzt  in  Ham- 
burg seit  4  840;  anf^lngl.  Parmaceut  (HSLJ, 

geb.  4  807,  Sept.  2,  Hamburg. 
Aufsätze  in  der  pharmaceut.  Centralzeitung. 

Hotaaniii  Heinrich.  —  Prof.  d. 
Mathematik  folgweise  an  den  Univ.  zu  Helm- 
stedt, Marburg  u.  Jena  (J), 

geb.   4  576,  Aug.  26,  Jena, 

gest.  4  652,  Oct.  30,  Jena. 
Deoctante,  instrumento  mathematico  etc.,  Je- 
nae  464  2.  Euclides  germanicus. 

Hofmaaai  Lorenz.  —  Chursächsi- 

scher  Leibmedicus  (JJ, 

geb.   4  582  etwa,  .  .  Halle. 

gest.  4  630,  Dec.  3  4,  ...  . 
De  medicamentorum  chymiatricorum  vero  usu 
et  fero  abusu,  i*",  Halae  4644.   Rosarium  mi- 
nerala  spagiricum,  4°,  Ib.  4644. 

Hoftnaiuii  Ulrich.  —  Aeltester 
Schreib-  u.  Rechenmeister  zu  Nürnberg, 
auch  Genannter  des  grösseren  Raths  da- 
selbst (A)  (WN), 

geb.   4  64  0,  Mai     28,  Nürnberg, 
gest.  4  682,  Sept.  22,  Nürnberg. 
Arithmetica  practica ,  8^  Nürnb.  4658,  neue 
Aufl.  4680.  Rechenbüchlein,  8»,  Ib.  4  72  4  (posth.). 

Hoftnanili  Johann  Friedrich.  — 

Dr.  Jur.,  Bürgermeister  u.  Bergrichter  zu 

Sangerhausen  (M), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  759,  ..  . 
Berechnung    einer   Sonnenfinsterniss   (Ham-. 
bürg.  Magazin,  4  754).   De  Lithogenesia  s.  de 

71* 


1127 


Hofmann 


Hoftnann» 


1128 


generatione    lepidum  praecipue  globosoruiD 
(Nov.  Act.  Acad.  Nat.  Cur.  1761). 

HofmaiiB,  Gottfried  Augost.  — 
Licenliat  d.  Rechte,  Advocat  zu  Leipzig  u. 
Dresden  (M)^ 

geb.  1700,  .  .  .  Leissnig,  Sachsen, 

gest.  4775,  .  .  .  Halle. 
Cbyroie  zum  Gebrauch  des  Haus-,  Land-  u. 
Stadtwirthes,  des  Künstlers,  Maoufacturiers, 
Fabrikanten  u.  Handwerkers,  8<*,  Leipz.  4757 
(Mehrfacb  unter  verändertem  Tilel  aufgelegt, 
zuletzt  und  mit  Anmerkk.  von  J.  C.  Wiegleb 
als:  Chemie  f.  Künstler  u.  Fabrikanten,  Ib. 
4  779).  Abhandl.  über  d.  Gährung  (Leipziger 
Ökonom. -phys.  Abbandll.  III  u.  IV,  \  752) .  Vom 
Vergülden  u.  Versilbern  (Ib  XII,  4757). 

Hoftnaan,  Franz.  —  Jesuit,  Dr.  Theol. 
u.  Director  d.  Theologie  in  Prag,  Beisitzer 
d.  königl.  Studien-Commission  (Ph), 
geb.  47  41,  Dec.  J3,  Wien, 
gest.  4  773,  Jan.  23,  Brunn. 
Syntagma  physiologicum  de  potenliae  visivae 
organo,  actu  et  objecto  etc.,  Olomutiae  4  747. 

Hofmaaii,   Samuel  Gottlieb.  — 
Universitäts-Mechanicus  zu  Leipzig  (Ott), 
geb.  4726,  Oct.     8,  Zittau,* 
gest.  4  804,  MUrz40,  Leipzig. 
Verzeichniss  d.  neust,  optischen  Instrumente 
usw.,  Leipz.  4  800.  Einige  Aufsätze  astronom. 
Inhalts  im  Hamburg.  Magazin,  z.  B. :  Über  d. 
Durchgang  d.  Mercurs  durch  d.  Sonne;  (jber 
d.  grosse  Sonnenfinsterniss  von  4  787. 

•  geb.  1727,  .  .  .  (jr.  II). 

Hofmaaii  (Hoffmann),  Karl  August. 
—  Hof-  u.  Sladl-Apolheker,  sowie  Prof. 
in  Weimar  (M,\\)  (N), 

geb.  4756,  Febr.  2 i,  Chemnitz, 
gest.  4  833,  März  15,  Weimar. 
Tabelle  über  einige  40  Mineralwässer,  Wei- 
mar 4  789.  Tabellar.  Entwurf  d.  pharmaceut. 
Scheidekunst,  Ib.  4  794.  Tabellar.  Übersicht 
aller  pharmaceut.  Gcräthschaften,  Ib.  4  794. 
Tabellar.  Übersicht  d.  Neutral-  u.  Mittelsalze, 
fol..  Ib.  4  794.  Taschenbuch  f  Aerzte,  Physi- 
ker usw..  Ib.  4  793.  Systemat.  Übersicht  d.  Re- 
sultate von  242  ehem.  Untersuch,  von  Mine- 
ralwässern usw.,  Berlin  4  84  5.  Aufsätze  in 
Crell'a  Ann.  u.  Beiträgen,  sowie  im  Tascbenb. 
f.  Scheidekünstler. 

Boftnann,  Ernst.  —  Dr.  Pbil.,  folg- 
weise Docent  an  d.  Univ.  zu  Dorpat,  Prof. 
an  d.  Univ.  zu  Kiew,  Prof.  an  d.  Univ.  zu 
St.  Petersburg  u.  General-Major  im  Corps 
d.  Berg- Ingen i eure  (Or), 

geb.  4  804,  Jan.  8  (A.St.),  Dorpat. 
Machte  4823—26  die  Weltreise  von  0.  v.Xotie- 
bue  mit,  darüber :  Geognost.  Notizen  In  Kar- 
•ten'i  Archiv  f.  Min.  1,  4  829.  Untersuchte  4  828 
— S9  mit  6.  y.  Helmenen  den  südl.  Ural,  dar- 
über :  Geognost.  Untersuch,  des  Süd-Ural-Ge- 


birges usw.,  Berlin  4  884.  Bereiste  1836  Fioo- 
land,  darüber:  Geognost.  Beobb.  auf  einer 
Reise  von  Dorpat  nach  Äbo  usw.,  Dorp.  4837. 
Untersuchte  4  889  die  südl.  Krimm,  darüber: 
Bull,  scientif.  de  Tacad.  de  St.  Petersb.  VI, 
4  840.  Untersuchte  4843  im  Auftrage  d.  Regie- 
rung d.  Goldsand-Lager  Ost-Sibiriens,  dar- 
über in  ▼.  Baer  u.  v.  Helmerten'i  Beitrügen 
4  847.  Untersuchte  4  844  geognost.  den  nördl. 
Theil  d.  Provinz  Uleäborg,  darüber  Aufssitze 
in  russ.  Zeitschriften.  Führte  4  847,  4  848  o. 
4  850,  in  Be&ieit.  d.  Astron.  Kowalski,  die  von 
d.  russ.  geogr.  Gesellsch.  ausgerüstete  Expe- 
dition zur  Erforsch,  d.  nördl.  Urals  von  60* 
N.  Br.  bis  zu  d.  Küsten  d.  Eismeer,  darüber: 
Der  nördl.  Ural  u.  das  Küstengebirge  von  Pae- 
Choi,  Tbl.  I  Von  Kowaliki,  St.  Petersb.  4  853, 
Tbl.  II  von  Hofinaim,  Ib.  4856.  Bereiste  4853 
—57  alljährl.  im  Auflr.  d.  Regier,  die  kaiserl. 
Bergwerk s-Districte  d.  Urals  zum  Behuf  e.  geo- 
gnost. Karte.  —  Schrieb:  Allgem.  Oryktogno- 
sie,  Kiew  4  840 ;  Handb.  d.  Mineralogie,  St.  Pe- 
tersb. 4  858  (Beides  Russisch).  Zerleg,  natüri. 
Arsenikverbindd.  (Pogg.  Ann.  XXV,  4  83S). 
\y  d.  Cbabasits  (Ib.  id.).  D«'  d.  Sodaliths  vom 
Ilmengebirge  (Ib.  XLVII,  4839). 

Hoftnasm,  August  Wilhelm.  — 
Dr.  Phil.,  erst  Assistent  am  ehem.  Labora- 
torium in  Giessen,  dann  Prof.  extr.  d.  Che- 
mie an  d.  Univ.  zu  Bonn  (4  845 — 48)  und 
darauf  Prof.  d.  Chemie  am  Boy.  College  of 
Cbemistry  in  London.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc. 
seit  4  854  (Or), 

geb.  48  4  8,  Apr.  8,  Giessen. 

Über  Kyaool  (Lieb.  Ann.  XLV,  4  848).  Unter- 
such, d.  organ.  Basen  im  Steinkohlentheer  [Ib. 
XLVII,  4  843).  Analyse  d.  Cetlulose  aas  Leine- 
wand (Ib.  XLVIII,  4  843).  Über  d.  Chloranil 
(Ib.  LH,  4  844).  Metamorphosen  d.  Indigo's; 
Erzeugung  organ.  Basen,  die  Chlor  u.  Brom 
enthalten  (Ib.  LIII,  4  845).  Wahre  Zusammen- 
setz, d.  Chiorindatmits  (Ib.  id.).  Identität  d. 
Leukols  u.  Chinolins  (Ib.  id.).  Sichere Reaction 
auf  Benzol  (Ib.  LV,  4845).  Neue  Verbindd.  u. 
Zersetzungsprodd.  d.  Anilins  IIb.  XVIL  4  846.. 
Darstell,  d.  Butyronilrils  u.  Valeronitrils  (Ib. 
LXV,<4848).  Einwirkung  d.  Cyans  auf  Anilio, 
Toluldln  u  Cumidin  (Ib.  LXVI,  4  848).  Ein- 
wirk, d.  lods  auf  Anilin  (Ib.  LXVII,  4848  . 
Einwirk.  d.  Chlorcyans,  Bromcyans  u.  lod- 
cyans  auf  Anilin  (Ib.  id.).  Über  salpelersaur. 
Amyloxyd  (Ib.  LXVIII,  4848).  Über  Anilide 
(Ib.  LXX,  4  849).  Über  californ.  Gold  (Ib.  id.). 
Über  d.  Zusammensetz.  d.  Mesitiloxyds  usw. 
(Ib.  LXXI,  4  849).  Über  zwei  neue  Reihen  fluch- 
tiger  organ.  Basen  (Ib.  LXXIII,  4  850).  Über 
d.  Verhalt,  d.  Cyananilins  gegen  Säuren  o. 
Basen  (Ib.  id.).  Ueber Metamorphosen  desDi- 
cyanomelanilinsusw.  (Ib.  LXXIV,  4850).  über 
Einwirk.  d.  wasserfr.  Phosphorsäure  anf  ver- 
schiedn.  Anilsalze  u.  Anilide  (Ib.  id.).  Consti- 
tution dieser  Körper;  Verbalt.  d.  Anilins  u. 
Ammoniaks  zu  d.  ßromüren  d.  Methyls,  Ae- 
thyls  u.  Amyls  (Ib.  id.).  Über  d.  Verhalt  d. 
Cuniins&ure  im  thier.  Organism.  (Ib.  id.).  Über 


1129 


Hofmeister 


Holder. 


1130 


d.  Verhalt,  d.  Aoilins  u.  d.  Alkobolbasen  Ke- 
hren salpetrige  Säure  (Ib.  LXXV,  4  850).   Über 
li.  Einwirk.  d.  Wurme  a^f  d.  Valerianstiure  u. 
nb.  d.  Formeln  d.  Alkoholradicale  (Ib.  LXXVII, 
<85l).  Beiträge  zur  Kennta.  d.  organ.  Basen 
(Ib.  LXXVIII  u.  LXXiX,  1831).  Gaslampe  für 
d.  Gebrauch  in  Laboratorien  (Ib.  LXXXI,  1 852). 
Die  organ.  Chemie  in  ihrer  Anwend.  auf  Par- 
fümerie  (Ib.  id.).  Ober  d.  Vorkommen  d.  Tri- 
niethylemins  in  d.  Htfringslake  (Ib.  LXXXIII, 
1832;.    Über  d.  Anwend.  von  Gas  als  Brenn- 
material bei  organ.  Analysen  (Ib.  XC,  1864). 
Analyse  d.  Mineralwass.  von  Harrogate  (Ib. 
XCIII,  1855).  t)berd.  Insolinstfure  (Ib.XCVH, 
1856).   Zur  Geschichte  d.  Thiaidins  (Ib.  CHI, 
1K57).   Neue  Büduogsweise  d.  Triäthylamins 
:ib.  id.).  Bildungsweise  d.  krystall.  Verbind. 
V.  lod Wasserstoff  u.  Phosphorwasserstoff  (Ib. 
id.).  Über  phospbor-,  arsen-u.  antimonhaltige 
Fiatin-  u.  Goldbasen  (Ib.  id.).    Mit  J.  Bljth: 
I  her  d.  Styrol  usw.  (Ib.  Uli.  1845).  Mit  J.  F. 
Knapratt:  Neue  Bildungsweisen  d.  Anilins  (Ib. 
id..    über  d.  Toluidin  (Ib.  UV,  1845).   Über 
d.  Nitralinin  (Ib.  LVII,  1846).  Mit  A.  Cahonrs: 
Iber  d.  Aminsäuren  d.  einbasischen  Säuren 
!lb  0111,1857).  Einige  neue  Salicylverbiodd. 
usw.  (Ib.  id.).  —  Mehre  dieser  Abhandll.  auch 
in  d.  Quart.  Journ.  of  the  cheraical  Soc.  u.  in 
d  Philosoph.  Transact. 

Hofmebter,  Rudolph  Heinrich. 
—  Prof.  d.  Physik  an  d.  Centralschule  zu 
Zürich  (Or), 

geb.  4  8U,  Febr.  J,  Zürich. 
Leitfaden  für  d.  mathemat.  Unterricht  an  Mit- 
telschulen, Zürich  1840.  Untersuch,  über  d. 
atmospbür.  Niederschläge  in  Zürich  (Progrm. 
d.  Cantonschule),  Ib.  1853. 

Hofinebter,  Wilhelm  Friedrich 
Benedict.  —  Dr.  Phil,  hon.,  Mitbesitzer 
<1.  Musikalienhandlung,  Firma :  Friedr.  Hof- 
meister in  Leipzig.  Mitgl.  d.  königl.  Sachs. 
GescUscb.  d.  Wiss.  (OrJ, 

geb.  1824,  Mai  18,  Leipzig, 
t  ber  d.  Steigen  d.  Saftes  d.  PHanzen  (Berichte 
d.  königl.  ßächa.  Gesellsch.  d.  Wiss.  1857).  — 
Botanisches. 


(i  Johann  Ludwig.  —  Han- 
noverscher Ingenieur-Oberst  (lillj  (M,  W), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  814,  ..  .  * 

Theorcl.  u.  pract.  Anweis.  z.  militär.  Auf- 
nahme oder  Vermess.  im  Fe^e.  8°,  Hannov. 
iiH5.  Pract.  AnweiP.  zur  Planimetrie,  zum 
Vermess.  d.  Feldmarken  usw.,  4".  Ib.  1797. 
Prart.  Anweis,  zum  Nivelliren  oder  Wasser- 
wegen, 8",  Ib.  1800.  Pract.  Anweis.  z.  Bau- 
kunst schiffbarer  Kanäle  usw..  4°,  Ib.  1805. 
Pr»ct.  An  weis,  zum  topo^raph.  Vermessen  ei- 
nes ganzen  Landes,  8",  Ib.  1806. 

Boheattial,  Peter,  Graf  von.  — 
UcTT  auf  Falkenberg,  Schmerkendorf,  Dft- 
berniU  usw.    Mehrjähriger  Vicedirector  d. 


Landesükonomie-,  Manufactur-  u.  Com- 
merzdeputation in  Dresden  (M), 
geb.   1725,  Sept.  2,  Leipzig, 

gest.  1794,  Aug.  14, • 

Vermischte  Ökonom.  Sammlungen  usw  ,  S  Bde. 
8».  Leipz.  1750— 51.  Oekonom.-pbysikal.  Ab- 
handlungen, 5  Bde.  8",  Ib.  1751—60.  Oeko- 
nom.  Nachrichten,  15  Bde.  8«  Ib.  1750—63. 
Neue  Ökonom.  Nachrichten,  5  Bde.  8^  Ib. 
1764—73. 

*  Auf  einer  Keise  nach  Herrnhut. 

Hohen^rarti  Siegmund,  Freiherr 
von.  —  Zuletzt  Bischof  zu  Linz,  früher 
General-Vicar  zu  Gurk  in  Kärnthen  (M.  Ii;, 

geb.  1745 Stein,  Krain, 

gest.  1825,  Apr.  22,  Linz. 
Physikal.  Reise  durch  Kärnthen  (Schrift.  Ge- 
sellsch. naturf.  Freunde  in  Berlin  VI,  1785). 

Hohl,  Aloys.  —  Prof.  exlr.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Tübingen  seit  1830 
(Or), 

geb.  1805,  Apr.  5,  Lauchheim,  Oberamt 

Ellwangen,  Würtemb. 
Vorschule  z.  analyt.  Slereometr.  für  schiefe 
Axen,  8^  Tüb.  1880.  Elemente  d.  analyt.  Tri- 
gonometrie usw.,  fol.,  Ib.  1832.  Vorschule  d. 
rein.  Stereometrie,  8*',  Ib.  1840.  Die  Lehre 
von  d.  Polyedern,  8°,  Ib.  1842.  Die  Elementar- 
Mathematik,  2  Bde.  8<»,  Reutlingen  1844. 

Holbaoh,  Paul  Dieterich,  Baron 
von.  —  Sohn  eines  reichen  Emporkömm- 
lings, privatisirte  grösstentheils  zu  Paris, 
war  Corr.  d.  Academien  zu  Berlin,  St.  Pe- 
tersburg u.  Mannheim  (M), 

geb.  1723, Heideisheim,  Rhein- 
pfalz, 

gest.  17 89,  Jan.  21, Paris.* 
Übersetzte  viele  mineralogische  Werke,  be- 
sonders deutsche,  ins  Französische,  z.  B.  von- 
Keri,  Wallerins,  Henkel,  Geliert,  Lehmann,  Or- 
■chall  usw.  Arbeitete  auch  an  Diderot  u.  d'A- 
lembert'a  grosser  Encyclopüdio.  —  Philoso- 
phische Schriften. 
•  gest.  Jani  21  (CZ). 

Holdea,  G...  —  Geistlicher 

(RGE)  (WB), 

ß<*b 

gest.  1793,  Mai ..,  Talhamb.Lancaster. 
Tide  table  17  .  . 

Holder,  W  i  1 1  i  a  m.  —  Dr.  Theol.,  Re- 
ctor  zu  Blechingdon  in  Oxfordshire,  dann 
folgweise  Canonicus  von  Ely,  Canonicus 
von  St,  Paul,  Unter-Dechant  d.  königl.  Ka- 
pelle, Unter-Almosenier  d.  Königs.  Milgl. 
d.  Roy.  Society  (Th)  (BD)  (Abr.l), 

geb.  1615, Notlinghamsbire, 

gest.  1697,  Jan.  24,  London. 


1131 


Holditch 


Holm. 


1132 


On  the  Datural  grouads  and  principles  of  har* 
mony,  S"*,  Load.  4694. 

Holditoh,  Hamnet.  —  Geistlicher, 

Präsident  des  Cajus  College  in  Cambridge. 

Mitgl.  d.  Philosoph.  Society  daselbst  (Or)y 

geb.  tSOO,  Febr.  4  6,  Lynn,  Norrolk. 
On  rolting  curves  and  teeth  or  wheels  withoat 
friction  (Cambridge Transact.  VII,  pt.  1, 4  839). 
Od  smail  Gnite  oscillations  (Ib.  YIII,  pt.  1, 4  844). 

Holfeld,  Jobana.  —  Jesuit,  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Lemberg  (M.  II  j, 

geb.   4747, 

gest.  4  84  4,  Nov.  7,  .  .  . 
Neue  Theorie  von  d.  Wahld.StaDdliaieo,  nebst 
trigonometr.  Berechn.  d.  Fehler  im  Winkel- 
messen, die  von  d.  unrechten  Lage  d.  Gradbo- 
gens u.  d.  Visirstrahls  herrühren,  Lemb.  4793. 

Holkoth,  Robert  oder  Rupert. — 
Dominicaner  (Benedictiner),  Prof.  d.  Theo- 
logie in  Oxford  fHH)  (WdJ, 

geb.  .  .  .  Nortbampton,  gest.  4  397, .  .  . 
De  motibus  steltarum.  De  sleliarum  effectibus. 

HoUaadi  Georg  Jonathan,  Frei- 
herr von.  —  Erst  Unterlehrer  d.  Prinzen 
Friedrich  Eugen  von  Würtemberg  (1765), 
dann  Hauptmann  in  russ.  Diensten  u.  ba- 
ronisirt,  darauf  am  Hofe  d.  Herzogs  von 
Würtemberg  zu  Lübben  in  Schlesien  und 
zuletzt  in  Stuttgart  lebend  (M)  (A), 

geb.  4  742,  Aug.  6,  Rosenfeld,  Würt., 

gest.  4784,  Apr.'..,  Stuttgart. 
Abhandl.  über  d.  Mathematik,  d.  allgem.  Zei- 
cbenkanst  u.  d.  Verschiedenheit  d.  Rechnungs- 
arten, 8«,  Tübing.  4764.  Inhalt  d.  K ttstn er- 
sehe d  Vortrags  vom  Newton'schen  Paralle- 
logramm, 4^  Ib.  4765.  Reflexions  philosophi- 
ques  sur  le  Systeme  de  la  natura,  8**,  Neuf- 
chätel  4772.  Schreiben  über  d.  Beurtheil.  d. 
Ploucqu et* sehen  Calcüls  (Bök'a  Samml.  d. 
Schriften,  weiche  d.  logisch.  Calcül  d.  Hrn. 
Prof.  Plovcqaet  betreffen,  Leipz.  a.  Frankf. 
4  766).  [Siehe  Lambert'i  Gelehrt.  Briefwechsel, 
Bd.  I] 

HollmaiiB,  Samuel  Christian.  — 
Prof.  Qrd.  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu 
Göttingen  seit  deren  Stiftung  im  J.  4734; 
vorher  Adjunct  (4723)  u.  Prof.  extr.  (4  725) 
an  der  zu  Wittenberg.  Mitgl.  (seit  4751) 
u.  abwechselnd  Direct.  d.  Soc.  d.  Wiss.  in 
Göttingen  (P)  (Th), 

geb.  1696,  Dec.  3,  Stettin, 
gest.  1787.  Sept.  4,  Göttingen,* 
Primae  physicae  experimontalts  lineae,  Gott. 
4  742.  Nötbig.  Unterricht  von  Barometern  u. 
Thermometern  usw.,  8°,  Ib.  4  788.  —  De  exi- 
guo,  qui  adhuc  appareat,  observatlonum  me- 
teorologicarum  usu  (Comment.  Gott.  I,  4  754). 
De  mercurii  in  barometris  diversis,  eodem 


tempore,  eodemque  io  loco  diversa  altitadiiM. 
repetitae  observationes  (Ib.  id.).  Obsenr.  i&e- 
teorolog.  ab  4744  ad  4752  (Ib.  IlletIV.  4;si 
Historie  attraclionis ,  cum  epicriti  'Ib  IV. 
4  754).  Epistola  de  differeotiis  «ItitodiaiuD  bi- 
romctrorum  (Phil.  Tr.  4  742J.  De  subiUne« 
congelatione,  de  igne  electrico  et  de  microm«- 
tro  mlcroscopio  applicando  (Ib.  1745).  Deba- 
rometrorum  cum  a^ris  et  tempestatum  muta- 
tionibus  conseosu  (Ib.  4749).  Schreiben  ao  d 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin,  die  latersochao):» 
von  d.  Elektricität  betreffend.  —  Viel  Philo- 
sophisches. 

*  gest.  Sept.  7  (JT). 

Hollmideri  Christian  Fürchte- 
go  tt. — Polnischer  General-Bergdirectioos- 
Assessor  zu  Bendrin  in  Polen  (N), 

geb.   4  794  etwa,  . .  Mois,  bei  Göriitx, 
gest.  4  829,  Juli  49,  Breslau. 
Zweck  massigste  Zinkfabrication  bei  Sleinkeb- 
lenfeuerong  usw.,  8^  Dresd.  4822.   Ansfiihrl. 
Beschreib,  des  in  Oberschlesien  usw.  gmdka- 
liehen  Zinkhütten-Processes,  8«,  Leipx.  48ts 
Tagebuch  e.  technisch- metallarg.  Reise  durdi 
Mahren,  Böhmen,  einen  Theil  voo  Deotacblaad 
usw.,  8^  Nürnb.  4824.  Versuch  e.  Anleit  na 
metallurg.  Probirkunst  auf  trocka.  Wege,  2  Mc 
8°,  Ib.  4826.  —  Versuch  d.  AufBnd.  e.  wohl- 
feil, u.  brauchbar.  Glasur  auf  engl.  SIeispt 
(Bchweigg.  Journ.  XVI,  4816).   Neu«  Meth. 
Vitriol-  u.  Alaunerze  auf  ihren  Gehalt  an  Vi- 
triol u.  Alaun  zu  probiren  (Ib.  XIX,  4147 
Über  d.  Verbind,  d.  Zinks  mit  d.  Ei^en  Ib 
XXXill,  4  824).   Vermischte  physikal.  Be«>l«b 
(Kaitner's  Arch.  II,  4824).    KünsU.  Sinlea- 
Sandstein  (Ib.  IV,  4825).    Zersetx.  d.  eoea- 
blausaur.  Kali  beim  Sieden  seiner  L6s.  Ib.  II 
4  826).  (IberBeriinerblaa-Fabricalioo  Jb.  id 
Merkwürd.   React.  d.   arseoigsaur.   Eali  aa' 
Gusseisen  (Ib.  id.).   Salisflura-Botwickl.  ta* 
unrein.  Salpeter  durch  kocbeod.  Wasser  !b 
id.).   Ober  Scheid,  d.  Silbers  vom  KoplM'  It 
XIII,  4  828).    Über  d.  in  Obencbleaiao  Of« 
gewöhnl.  Alaunhütten-Process  (Ib.  id.;. 

Hollwell,  Joho.  — iWM, 

geb 

gest.  4  685  etwa,  .  .  .  New-Toii.  * 
A  new  guide  to  the  practical  aurveyor.  toai 
4678.  Trigonometry  made  easy,  Ib.  1615 

*  MttUiinaaMUch  an  Gift. 

Holnii  Saemund  HagnuaseD.  ^ 

Pastor  zu  HelgaT^ll  auf  Island  (W.  fSk'   l . 

geb.  4  749,  ..  .  Holmasel,* 

gest.  4  820, 

Om  Jordbranden  paa  Island  i  AaraC  4T^S 
Kiöbnh.  4  784  (Auch  deutsch:  Voo  dav  Er« 
brande  usw.,  Kopenh.  4784). 

*  In  \e%Xre  Skaple  flflds  Sytarl,  IslukL 

Holm,  Christian.  —  Verwallcf  be«% 
Magazin  des  N8s-- Eisenwerks  av  Tve^^*- 

Strand  in  Norwegen  (Or), 

geb.  1783,  .  .  .  Kopeobageo. 


1133 


Holmboe 


Homberg. 


1134 


Samlioger  til  Norges  topographiske  Mioeralo- 
^ie  (Mag.  forNaturvid.  Ill,  18t«).  Noch  einige 
mioeralog.  Nolizea  daselbst. 

Bolab^Oy  Berndt  Michael.  —  Prof. 

d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Christiania  u. 

Lehrer  an  d.  MilitSrschuIe  daselbst.   Mitgl. 

d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (Vet.  Acad. 

i7afu//.  I860A 

geb.   1795,  Mirz  23,  Valders,  Wangs- 

Socken,  Norweg., 

gest.  4  850,  März  28,  Christiania. 
De  evolutione  funcUonum  cosox  et  sio  dx  dis- 
sert ,  4«,  ChristiaDia.  Tabel  over  Selens  De- 
clioatioo  for  Aaren  1849—84  og  4885—48,  4^ 
»  ib.  Urebog  i  Mathematiken,  i  Die.  8<>,  Ib. 
f  KS5— 27,  8.  Edit.  4850— 5t.  Stereometrie,  8°, 
Ib.  4  838.  Plan  Dg  spbaerisk  Trigonometrie,  8°, 
Ib.  1834.  Lttrebog  i  den  hoeire  Mathematiken, 
4«,  Ib.  4849.  Om  Legemernes  absolute  og  re- 
lative Kraft  (Mag.  f.  Naturvid.  VI,  4825).  For- 
men af  den  (anctlon,  der  fyldest  gjör  Lignin- 
(seo  F(x4>z)+F(x-z)BaF(x)F(z)  (Ib.  XI,  4  828). 
Iiilirte  m.  H.  Abel'a  Werke. 

Bolmgretti  Hjalmar.  —  Dr.  Phil., 
Docent  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Up- 
sala  (Or), 

geb.  4  822,  Dec.  22,  Oester-Göthland. 
Sur  1«  convergence  des  sdries  trigonomötriqaes 
procMant  saivant  les  multiples  d'un  m6me  arc 
(LlovTiUe'i  Joarn.  XVI,  4854). 

Holaqvisty  Daniel  Erhard.  — 
Adjunct  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Up- 

sala  (Or), 

geb.  4  764, Forsa-Socken,  Hei- 

singland, 

gest.  4808,Oct.  4  l,SumbrSnd. 
\letm>rol.  Beobb.  in  d.  Vet.  Acad.  Handl.  4  798, 
4799  u.  4804.  NahmTheil  an  d.  schwed.  Grad- 
messuDg  unter  franberr  in  d.  J.  4804  —8. 

tUUmmptelf  Charles.  —  Meehani- 
cus,  Mitgl.  d.  Council  zum  Unterricht  d. 
CiviJ-Ingenieure  in  London  (An,R,\$il) 
r,.  1847;, 

geb.  1806  etwa, 

gest.  1847,  Apr.  4 1,  London. 
A  new  System  oC  scales  of  equal  parta,  appli- 
ra ble  lo  Engineering,  Arcbitecture  and  Gene- 
ral Science,  4838.  Torning  and  mechanical 
manipulations,  8^  Lond.  4846. 

HoltsoMMa,  Carl  Heinrich  Ale- 
xander. —  Folgweise  Prof.  d.  Mathema- 
tik an  d.  poiytechn.  Schule  zu  Garlsruhe 
und  am  Lyceum  zu  Mannheim,  dann  Ver- 
walter d.  Bfsenwerks  Albbruck  und  nun 
Prof.  d.  Physik  u.  Mechanik  an  d.  poiytechn. 
Schale  zu  Stuttgart  (Or), 

geb.  1841,  Oct.  23,  Carisruhe. 
.\oalyala,  8«,  Garlsruhe  4840.  Ober  Wttrme  u. 
ElaaticitAtd.  Gase  u.  Dttmpfe,  8o,  Maonh.  4845 


(Auch  Pogg.  Ann.  Ergzbd.  I)..  Tafeln  z.  Er- 
leichtr.  u.  Erspar,  d.  auf  Maschinenbau  be« 
zugl.  Rechnungen  usw.,  8",  Pforzheim  4S48. 
Grandzüge  d.  Mechanik  u.  Maschinenlehre.  8^, 
Stutig.  4  854 ,  2.  Aufl.  4  858.  —  Apparat,  z.  Nach- 
weis, d.  Abhängigkeit  d.  Pendelschwingungen 
von  d.  bewegenden  Kraft  (Fogg.  Ann.  LVIII, 
4  843).  Ober  d.  Ausfluss  d.  Luft  aus  e.  Behöl- 
ter  (Ib.  LXI,  4  844).  Theorel.  Formel  für  d. 
Spannkraft  d.  Wasserdampfs  (Ib.  LXVII,  4  848). 
Ober  d.  Cohtfsion  d.  Wassers  (Ib.  LXXI,  4847). 
über  d.  beweg.  Kraft  d.  Wfirme  (Ib.  LXXXII, 
4854).  Mechan.  Arbeit,  erforderlich  z.  Erhall, 
e.  elektr.  Stroms  (Ib.XCI,  4854).  Über  d.  Po- 
larisat.  e.  elektr.  Stroms  (Ib.  XCII,  4  854).  Das 
polarisirte  Licht  schwingt  In  d.  Polarisations- 
ebene (Ib.  XCIX,  4858).  Überd.  Nutzen  d.  er- 
wärmten Luft  bei..  Geblttsefeuern  (Erdmajui's 
Journ.  XIII,  4  888). 

Holirarda  ( Phocylides ) ,  J  o  b  a  n  n 
Fokkens.  —  Prof.  d.  Logik  u.  Philoso- 
phie an  d.  Univ.  zu  Franeker  (Pq)  (J), 
geb.  4  648,  Febr.  4  9,  Holwerden,  Friesl., 
gest.  4  651,  Jan.  4  2,  Franeker. 
Diss.  astronomica  In  Lanibarginm,  Franeque- 
raef640.  Epitomeastrooomiaereformatae,  Ib. 
4642.  Philosophie  naturalis  s.  Physica  vetus- 
nova,  Harl.4  654 .  FriescheSterrekonst,  Ib.  4  658. 

Holywood  (Holybush),  s.  Sacro- 
bosco. 

Holselsetti  Anton.  —  Jesuit,  Lehrer 
in  d.  Ordenscollegien  zu  Tyrnau,  Wien  u. 
Pesth  (SSJ), 

geh Bayern, 

gest.  4743,  Febr.  26,  Pesth. 
Quaesita  physica  serio-curiosa  de  variis  rerum 
naturalium  experimentis,  Dilingae  4740. 

HomaiiB,  Johann  Baptist.  —  Grün- 
der (4702)  und  Inhaber  einer  weiland  be- 
rühmten Landkarten  -  Handlung  in  Nürn- 
berg •;  früher  Notar  daselbst  (A)  (WN), 

geb.   4  664,  März  20,  Kamlach,  b.  Min- 

delheim,  Schwab., 

gest.  4  724,  Juli  4,  Nürnberg. 
Ausser  vielen  Landkarten,  Taschengloben,  Ar- 
millarspbttren  usw.  verfertigte  er  auch  einen 
astronom.  Atlas  in  SO  Bltfttern,  zu  welchem 
Doppolmayr  eine  Einleitung  schrieb.  Wegen 
dieses  letzteren  Werks  ernannte  Ihn  die  Ber- 
liner Academie  zu  ihrem  Correspondenten  und 
der  Kaiser  Karl , VI.  zu  seinem  Geographen. 

*  FortfeMtzt  tun&cbst  von  teinem  Bobn  Job  an  n 
Cbrittopb,  Ant  u.  Phyaicu«  in  Nttmberf  (^b. 
1703,  Aug.  32,  gett.  1730,  Not.  3'i)  and  dann  von 
Job.  Mieb.  Frant  (tiebc  Die««n). 

Homberg,  Wilhelm.  —  Sohn  eines 
Quedlinburgers,  der  auf  Java  in  holländi- 
schen Diensten  stand,  Gommandant  des  Ar- 
senals von  Batavia  war,  aber  später  mit 
seiner  Familie  nach  Europa  zurückkehrte. 
Studirte  die  Rechte  zu  Jena  u.  Leipzig  und 


1135 


Homborg 


Home. 


1136 


ward  4  674  Advocat  zu  Magdeburg;  dort 
dureb  Otto  v.  Guericke  für  das  Natur- 
Studium  gewonnen,  eutsagte  er  aber  bald 
diesem  Stand,  machte  mehrjährige  Reisen 
nach  Italien,  Frankreich,  England,  Holland, 
zurück  nach  Deutschland  (wo  er  in  Witten- 
berg Dr.  Med.  ward),  Ungarn,  Schweden 
(zu  Hjärne)  und  wieder  nach  Frankreich, 
wo  er  (nachdem  er  dort  schon  4  682  zum 
Katholicismus  übergetreten)  4  691  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  und  4  702  Lehrer  d. 
Chemie,  sowie  4705  Leibarzt  d.  Herzogs  v. 
Orleans  ward  (Ni,  XIV)  fMem.  Paris  4  7  4  s;, 

geb.   4  652,  Jan.      8,  Batavia, 

gest.  47  4  5,  Sept.2i,  Paris. 

Sur  le  laiton,  sur  Tesprit  de  soufre,  sur  une 
llqueur  qui  dissout  le  verre,  sur  Teau  salöe  et 
g^l^e,  sur  le  m^lange  de  deux  liqueurs  chau- 
des  qui  fönt  une  liqueur  froide  etc.  (Ancien. 
M6m.  Par.  T.  II).  Sar  les  esprits  aCides  (Ib. 
id.).  Nouv.  phosphore  (Ib.  id.  —  Entdeck,  d. 
sog.  Homber{;'schen  Phosphors  [Chlorcal- 
cium] ;  die  Abhandl.  datirt  von  469S).  Sur  un 
phosphore  smaragdin  (Ib.  id.).  Sur  le  phos- 
phor<$  (Ib.  id.).  Sur  l'arbre  de  Diane  (Ib.  id.). 
Sur  la  flamme  verte  qui  paroit  lorsqu'on  fait 
rougir  le  cuiTre  au  feu  (Ib.  id.).  Sur  la  di(f6- 
rence  de  la  cristaliisation  du  sei  commun  dans 
un  temps  froid  ou  chaud  (Ib.  id.).  Sur  les 
huiles  des  plantes  (Ib.  id.).  Sur  plusieurs  ex- 
p6rieoces  faites  dans  le  vide  etc.  (Ib.  id.).  Sur 
les  effets  ^lectriques  d'une  beule  de  soufre 
(Ib.  id.).  Mani^re  d'extraire  un  sei  volatile 
acide  min^ral  en  forme  s^che  (Ib.  X).  Obs. 
curieuse  sur  une  Infusion  d'antimoine  (Ib.  id.). 
Mani^re  de  faire  le  phosphore  brülant  deXun- 
okel  (Ib.  id.).  Sur  un  fait  extraordinaire  ar- 
rivö  dans  une  coupelle  d*or  (Ib.  id.).  Diverses 
expi^riences  du  phosphore  (Ib.  id.).  Sur  la 
glace  dans  le  vide  (Ib.  id.).  Sur  la  quantitö 
exacte  des  sels  volatils  acides,  contenus  dans 
tous  les  diflf^rens  esprits  acides  '(M6m.  Par. 
4699).  Construct.  et  usage  d'un  nouv.  aröo- 
mätre  plus  exact  (Ib.  id.).  Essais  pour  exami- 
ner  les  sels  des  plantes  (Ib.  id.).  Sur  les  in- 
jections  anatomfques  (Ib.  id.).  Sur  la  quantit^ 
d'acides  absorb^s  par  les  alcalis  terreux  (Ib. 
4  700).  Sur  les  disso Ivans  du  mercure  (Ib.  id.). 
Sur  les  builes  des  plantes  (Ib.  id.).  Sur  Tacide 
de  rantimoine  (Ib.  id.).  Sur  quelques  efTets 
des  fermentatlons  (Ib.  4704).  Sur  la  glace  faite 
par  le  sublim^  corrosif,  le  sei  ammoniac  etc. 
(Ib.  id.).  Sur  le  ralBnage  de  Targent  (Ib.  id.). 
Sur  les  aoalyses  des  plantes  (Ib.  id.).  Sur  les 
sels  volatils  des  plantes  (Ib.  id.).  Essais  de 
chimie,  Art.  I :  Des  principes  de  la  cbimie  eo 
g^n^ral  (Ib.  4702.  —  Darin  die  Entdeckung 
der  Borsäure,  von  ihm  selbst  sei  volatil 
narcotique  du  vitrioI,  später  allgemein 
sal  Sedativum  Hombergl  genannt).  D^ 
Art.  II:  Du  sei  principe  de  chimie  (Ib.  id.). 
D*'  Art.  III :  Du  soufre  principe  (Ib.  4  705).  D«" 
Art.  IV :  Du  mercure  (Ib.  4709).  Sur  le  moyen 
du  verre  ardenl  (Ib.  4704).  Essai  de  Taualya^ 


du  soufre  commun  (Ib.  4708).  Ponrqoot  on 
vaisseau  plein  d'eau  bouillante  a  le  fond  mom^ 
chaud  etc.  (Ib.  id.).  Sur  une  dissotutioo  df 
l'argent  (Ib.  4706).  Sur  le  fer  au  verre  ardeot 
(Ib.  id.).  Eclairciss.  touchaut  la  vHrificaiioa 
de  Tor  au  verre  ardent  (Ib.  4  707i.  Sor  \es 
araignäes  (Ib.  id.).  Sur  la  furce  de  la  luro^T^ 
pour  presser  et  pousser  etc.  (Ib.  1 708).  OM.  tou- 
chant  reffet  de  certains  acides  sur  les  alcalis  V - 
latils  (Ib.  4  709).  Sur  les  matteres  snlpharea«4< 
et  sur  la  facilitö  de  les  changer  d'one  esp^c  de 
soufre  en  une  autre  (Ib.  4710).  Sur  les  s^fifU- 
tions  artiflcielles  (Ib.  id.).  Sur  la  matiere  fecak 
(Ib.  4  74  4).  Phosphore  nouveau  ou  suite  df^ 
obs.  sur  la  matiöre  ftoale  (Ib.  id.).  Sur  Ttride 
qui  se  trouve  dans  le  sang  etc.  (Ib.  474s  .  Mi- 
niere de  copier  sur  le  verre  color^  les  pten^ 
grav6es  (Ib.  id.).  Sur  une  Separation  de  I« 
d'avec  d'argent  par  la  fönte  (Ib.  4  74  8).  Sur  ud^ 
Sublimation  de  mercure  (Ib.  id.).  Sur  des  m»- 
ti^res  qui  pän^treni  et  qui  traversent  les  m^ 
taux  Sans  les  fondre  (Ib. id.).  M^m.  touchaot  U 
volatilisatioo  des  sels  flxes  des  plantes  ib.  4  7  <  • 
Sur  les  effets  de  siphon  dans  le  vide  ;ib.  id 

Homborg,  Johann.  —  Prof.  d.  Phy- 
sik u.  Logik  an  d.  Univ.  zu  HelmsUidt  J 

geb.   4  604  etwa, 

gest.  4  656,  Mai  24,  .  .  . 
Sieben  physikal.  Dispotatioaeo. 

d'Hombre-Firmati  Louis  Augu- 
stin, Baron.  —  Maire  (4848)  o.  Gubit- 
sitzer  zu  Alais,  D^p.  Gard.  Correspood  '1 
Pariser  Acad.  (CB.  XLIYJ  (BGJ, 

geb.   4785  etwa,  .  .  Alais, 

gest.  4857,  März  5,  Alais. 
Nivellement  barometrique  des  C^venae%.  « 
4  832.  Rechercbes  sur  les  barom^tres  \%%9u'- 
8^,  4  888.  Recueil  de  memoires  etd'obserratj«  a« 
depbysique,  de  ni^t^orologie.  d'agncaltarr-t 
d'bistoire  naturelle.  6  vol.  8^  Ntmes  4  8S9-r 
Sur  la  verlu  magn^tisanle  qu'oo  a  atthbo^  * 
rayon  violet  (Ann.  chim.  phys.  X,  4  84 9,.  MH^ 
rolog.  Beobb.  daselbst  und  in  d.  Bibl.  uai^er« 

Homei  Sir  Everard.  —  Barooei  • 
Well  Manor  Farm,  Southamptonshire ,  !< » 
4  8  4  2.  KÖnigl.  Wundarzt  (Sergeant  Suncr 
of  bis  Majesty)  seit  4808.    Wuiidant  ic 
Chelsea-Hospital  seit  4  824,  auch  Honon*^ 
profess.  d.  Anatomie  u.  Chirurgie  am  R<  ^ 
College  of  Surgeons.  Legte  4827  die  id*  - 
sIen  seiner  Stellen  nieder.    Diente  iriii  ' 
(4780—84)  ab  MilitSrarzt  in  Weslind»- 
und  war  lange  (4784 — 93)  Assistent  ^^ 
John  Hunter.  HitgL  (seit  4785' o  ^{^ 
ViceprSsident  d.  Roy.  Soc.  (Ahstr,  IIl     IF' ' 
geb.   4756,  Mai      6,  Hüll, 
gest.  4  832,  Aug.  34,  Chelsea. 
Lieferte  zu  d.  Phil.  Tr.  <07  Aobatze  aaau  - 
scheu  u.  physiolog.  Inhalt«,  voo  tfcon  »«' 
sehr  wenige  die  Physik  beruhrea,  a  i 
the  structure  and  use  of  the  Membnaa  T«s 


I  • 


1137 


fiommel 


Hopd. 


1138 


pani  of  the  ear  (4  800) ;   Oq  the  anatomical 
structore  of  tbe  eye  (481i). 

Bommel  (eigentl.  Hummel,  lal.  Home- 
lius),  Johann.  —  Prof.  d.  Mathematik  an 
d.  Univ.  zu  Leipzig  (J)  (Wd), 

geb.  4518,  Febr.  8 ,  Memmingen, 

gest.  I&6S,  Juli  i (5),  Leipzig, 
üab  keine  Scbrifteo  heraus,  besass  aber  viele 
Geschicklichkeit  in  d.  Behandl.  astroDom.  In- 
ftnimente  (KUtner,  Gesch.  d.  Math.  II,  855). 
Eid  Schüler  von  ihm,  Senltetiu,  war  T^oho 
Bnhe'i  Lehrer  in  der  Astronomie. 

Hompeok|  Anton.  —  Jesuit,  zwei 
Jahre  lang  Lehrer  d.  Mathematik ;  trat  spä- 
ter aus  dem  Orden  (SSJ)  (HS)  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  nach  1770,  .  .  .  Wien. 
Abbandl.  von  d.  elektr.  Abstossung,  Wien  i  765. 

Hoad  (Hondius),  Jodocus.  —  Ku- 
pferstecher und  Schriflgiesser  in  Amster- 
dam fJ), 

geb.  1563, Wackene,Fland.,* 

gest.  4  6  H ,  Febr.  4  6,  Amsterdam. 
Descriptio  geographica  orbis  terrarum,  4607. 
Lieferte  neue  Auflagen  vom  grossen  Atlas  des 
Oerhftrd  Keroator. 

*  g«b.  1516,  .  .  .  (^. 

Boaold|  Jacob.  —  Pfarrer  folgweise 
zu  Jungingen,  Hörvelfingen  und  Pfuhl  in 
Wurtemberg  (WU), 

geb 

gest.  47S7,  Febr.  Si,  Pfuhl. 
Cometographie  oder  von  zwei  neulich  gesehe- 
nen  Coroeten,  4',  Olm  4665.   Bericht  von  d. 
Cometen  im  Aug.  4681,  4^  Ib.  4682.  Karzer 
Bericht  vond.  Cometen  im  J.  4688,  4",  Ib.  4688. 

■OBOld,  Matthäus.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik u.  Physik  am  Gymnas.  zu  Ulm, 
Pfarrer  in  Jongingen  und  Dlaconus  an  d. 
DretfaltigkeiUkirche  zu  Ulm  (WU), 

geb.   4  662,  Jan.    4S,  .  .  . 

gest.  4  696,  Febr.  4  5,... 
De  lumioe  lanae  secundario,  Ulmae  4687. 

HoBold,  Matthäus. —Sohn  des  Vo- 
rigen. Docent  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Leipzig  (WU), 

geb.  4696,  März 34,  Ulm, 
gest.  4796,  Juli      7,  Leipzig. 
Clavis  perspectives  verticalts  geometrica.  Je- 
nae  4  747.  De  ingressu  Mercurii  sub  Sole  d. 
0  Nov.  47S8  expectando,  4«,  Llps.  4  7S4. 

WLomkm^  Robert.  —  Anfangs  in  Ox- 
ford, wo  er  seit  4653  studirte,  Assistent 
von  Tb.  Willis  u.  R.  Doyle;  dann  seit 
4  662  »Curator  of  Experiments  to  the  Roy. 
.Society«  und  seit  4  664  Prof.  d.  Geometrie 
am  Gresbam  College  in  London,  woneben 
er  auch  die  von  Sir  Cu  tl er  fundirten  Yor- 

P»f%tm4or((y  llaBdwSrtcrborh. 


lesnngen  hielt.  MitgL  und  (seit  4  678)  Se- 
cretär  d.  Roy.  Society  (BD), 

geb.   4  635,  Juli  4  8,  Freshwater,  Insel 

Wight, 

gest.  4  703,  März  3,  London. 

MIcrographia  or  phüosophical  description  of 
mioute  bodies,  fol.,  Lond.  4668  [Darin  unter 
anderem  auch  sein  Radbarometer  beschrie- 
ben]. An  attempt  to  prove  the  motten  of  tbe 
earth,  4<*,  Ib.  4674.  Animadversions  to  tbe 
first  part  of  the  Machina  coelestis  of  the  de- 
servedly  famous  astronomer  Job.  Heveliiu  etc. , 
4'',  Ib.  4674.  A  description  of  belioscopes  and 
someother Instruments,  4°,  Ib.  4675.  Lectures 
and  collections  [Handelt  von  den  Cometen  von 
4664.  4665  u.  4677  und  vom  Mikroskop],  4°, 
ib.  4  679.  Postburaous  works,  foi..  Ib.  4  705. 
Philosopbical  experiments  etc.  published  by 
W.  Derham,  8*",  Ib.  4726.  —  A  spot  in  one  of 
the  belts  of  Jupiter  (Phil.  Tr.  4  665).  The  rota- 
tion  of  Jupiter  on  bis  axis  (Ib.  4666).  New  ob- 
servations  on  the  planet  Mars  (Ib.  id.).  To 
make  a  glass  of  a  smail  plan-convexe  sphere,  to 
refract  tbe  rays  of  ligbt  to  a  focus  of  a  greater  di- 
stance  than  usual  (Ib.  id.).  A  new  contrivance 
of  a  wheel-barometer  (Ib.  id.).  The  phases 
and  revolutions  of  the  planet  Mars  (Ib.  id.). 
The  pbases  of  tbe  planet  Jupiter  (Ib.  id.).  Ob- 
servations  on  Saturn  (Ib.  id.).  The  directions 
for  seamen  explained  (Ib.  id.).  Description  of 
OMeoigne'a  micrometer  (Ib.  4  667) .  A  contri- 
vance to  make  the  picture  of  any  thing  appear 
on  a  wall  etc.  in  a  ligbt  room  (Ib.  id.).  On 
some  Spots  in  tbe  sun  (Ib.  4674).  A  Way  of 
belping  short-sightedness  (Ib.  4684).  On  tbe  best 
form  of  horizontal  saits  for  a  mill  and  of  the 
inclined  sails  of  ship  (Ib.  id.).  Descript.  of  an 
invention,  by  which  the  divisions  of  the  baro- 
meter  may  be  enlarged  in  any  given  propor- 
tion  (Ib.  4  686).  —  H.  erfand  4658  die  Spiral- 
feder der  Taschenuhr  (welche  Erfindung  aber 
erst  4  675  durch  den  Uhrmacher  Tompion  in 
London  ausgeführt  wurde) ,  4666  die  Wein- 
geistlibelle, 4  684  den  optischen  Telegraphen 
(siehe  0.  Cbftppe)  u.  Anderes,  worüber  Nähe- 
res in  Bireh'a  Mist,  of  the  Roy.  Society.  Er 
hatte  auch  schon  die  Idee  d.  Rechtwinklig- 
keit d.  Lichtschwingungen  gegen  den  Strahl 
(Ib.  Vol.  111,  p.  42). 

Bope,   Thomas   Charles.  —   Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Edin- 
burgh. Seit  4788  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  da- 
selbst (Edinb.  TV.XVI;  (G.  4  844;, 
geb.  4766,  Juli  2  4,  Edinburgh, 
gest.  4  844,  Juni  4  3,  Edinburgh. 

On  strontian  earth  (die  H.  479S  entdeckte), 
Edinb.  4  798.  Account  of  a  mineral  from  Stron- 
tian and  of  a  peculiar  species  of  earth,  which 
it  contalns  (Tr.  Edinb.  Soc.  IV.  4796).  Oh^er- 
vations  on  tbe  contraction  of  water  by  beat, 
at  low  temperatures  (Ib.  V,  4  805).  Account  of 
a  simple  eudiometrtc  apparalus  dfiobolaon'i 
Journ.  VI,  4  903;.  —  Nach  ihm  der  Hope'it 
benannt. 

1% 


1139 


Hojpf 


HomUower. 


1140 


Hopf,  Philipp  Heinrich.  —  Prof. 
d.  Mathematik  u.  Physik  am  Gymnas.  zu 
Stuttgart  seit  1783  (MAI)  (Hg), 

geb.   4747,  Juli  22,  Bahlingen,  Würt., 
gest.  4  804,  Oct.  27,  Stuttgart. 
De  trajectoriis  planetarum  et  cometarum,  4°, 
Tub.  4766.  De  eudiometro,  4°,  Stuttg.  4  784.— 
Philologisches. 

Hopfeni^ftrtner ,  Philipp  Fried- 
rich. —  Dr.  Med.,  Stadt-  u.  Amlsphysi- 
cus  in  Stuttgart  seit  4794.  Würtemberg- 
scher  Leibmedicus  seit  4795  (M,l\J, 

geb.   4774, Stuttgart, 

gest.  4  807,  Dec.  4, • 

Observationes  circa  mercurii  cum  acido  mu- 
riatico  coDDubium,  Stuttg.  4  792.  Mit  J&ger: 
Pharmacop.  wurtembergica,  8°,  Ib.  4  796.  Be- 
merkk.  über  Lavoisier's  Tratte  öi^mentaire  de 
chimie  (Gren't  Journ.  VI,  4  794]. 

*  Enchoas  sich. 

Hopff|  Ludwig.  —  Apotheker  in  Zwei- 
brücken fG.  4  849;, 

geh 

gest.  4849,  Juni  ..,  Zweibrücken. 
Viele  pharm aceut.  u.  ehem.  Notizen  in  Baoh- 
ner*!  Repertorium. 

rHöpital,  s.  THospital. 

HopUasoiiy  Thomas.  —  Esquire  in 
Philadelphia.  Vater  des  Folgenden.  Freund 
von  B.  Franklin.  Seit  4  744  Präsident  d. 
Americ.  Phil.  Soc.  (Life  of  Franklin  by 
SparkSy  Vol.  VI,  p.  87;, 

geb.   4709,  Apr.  . .,  London, 

gest.  4  754, Philadelphia. 

Durch  ihn  lernte  Franklin  das  leichte  Ausströ- 
men d.  Elektricitttt  aus  Spitzen  kennen. 

Hopkln80ii|  Francis.  —  Sohn  des 
Vorigen.  Richter  in  Philadelphia.  Abgeord- 
neter von  New-Yersey  im  General -Con- 
gress  von  4  776  und  einer  der  Unterzeich- 
ner der  Unabhängigkeits-Erklärung  (CALJ 
(RGEJ, 

geb.  4738,  ....  Philadelphia, 
gest.  4794,  Mai  9,  Philadelphia. 
Descript.  of  a  machine  for  measuring  a  ship's 
way  (Tr.  American  Soc.  II  et  III).  An  optica! 
Problem  proposed  by  him  and  solved  by  D. 
Bittenhonse  (Ib.  II).  An  improved  method  of 
quilling  a  barpsichord  (Ib.  id.).  Descript.  of 
a  spring-block,  designed  to  assist  a  vessel  in 
sailing  (Ib.  III).  MltB.  Bittenhonse :  Account 
of  tbe  effects  of  a  stroke  of  lightning  in  a  house 
furnished  with  two  conductors  (Ib.  id.) 

Hoppe,  Ernst  Reinhold  Eduard. 
—  Dr.  Phil.  Folgweise  Lehrer  an  d.  Er- 
ziehungs-Anstalt zu  Keilhau  in  Schwarz- 
burg-Rudolstadt,  dann  Privatdocent  an  d. 


Univ.  zu  Berlin  (4  854 — 58)  und  seitdem 

Lehrer  am  Gymnas.  zu  Glogau  (Or), 

geb.  4  816,  Nov.  4  8, Naumburg a.  d. Saale. 
Theorie  d.  independenten  Darstellung  d.  hö- 
heren Differentiaiquotienten ,  8^  Leipz.  4  845 
(Auch  Grelle*!  Journ.  XXXIII).  Transforma- 
tion dune  integrale  definie  (Ib.  XXXX,  4  850t. 
De  Terreur  qui  peut  se  präsenter  dans  Taddi- 
tion  de  fractions  döcimales  retranchees  (Ib. 
id.).  Remarques  sur  les  reductiona  de  la  fon- 
ction  Gamma  etc.  (Ib.  id.).  Vom  Widerstand 
d.  Flüssigkeiten  gegen  d.  Bewegung  fester  Kor- 
per (Pogg.  Ann.  XCIII,  4854).  üeber  d.  Wärme 
als  Aequivalent  d.  Arbeit  (Ib.  XCVUI,  4856  a. 
CI.  4  857).  Über  d.  Biegung  prismat.  Stäbe  (Ib. 
CII,  4857).  Ober  d.  Bewegung  u.  Beschaffen- 
heit d.  Atome  (Ib.  CIV,  4  858).  Über  einen  Rei- 
hen-Ausdruck für  d.  Umfang  d.  Ellipse  (Ora- 
&ort'a  Arch.  III,  4  843).  AnschauL  Beweis  d. 
Pythagoräischen  Lehrsatzes  (Ib.  VIII,  4  84$). 

HoppOi  Ernst  Felix  Immanuel. — 
Dr.  Med.,  pract.  Arzt,  Docent  d.  Medicin  an 
d.  Univ.  u.  erster  Assistent  am  patholog. 
Institut  zu  Berlin,  früher  Prosector  d.  Univ. 
zu  Greifswald.  Bruder  des  Vorigen  (Or), 
geb.  4  826,  Dec.  26,  Freiburg  a.  d.  Un- 

strut,  Tbüringeo. 
Anleitung  zur  patholog.-chem.  Analyse,  8*, 
Berlin  4858.  über  d.  Circumpolarisatioo  d. 
Stoffe  d.  thierisch.  Organismus  (Virelww'a  Ar- 
chiv 4  852).  Stoffwechsel  d.  Zuckers  (Ib.  id.;. 
Eigenlemperatur  d.  Tbiere  (Ib.  id.).  Binde- 
gewebesubstanzen (Ib.  4858).  Tod  d.  Thiere 
unter  d.  Luftpumpe  (Kfiller'i  Archiv  485$). 

Hopson,  Charles  Rivington.  — 

Arzt  am  Finsbury  Dispensary  in  London 

(RGE), 

geb 

gest.  4796,  Dec.  23,  London. 
Essay  on  fire,  Lond.  4784.  Ageneral  System 
of  chemistry,  tbeoretical  and  practical,  dt- 
gesled  and  arranged,  with  a  particular  view 
of  its  application  to  the  arts,  chiefly  taken  from 
the  german  by  Wiegleb,  Ib.  4  789.  Übersetzte 
ferner  ZimmermAon'i  Pbysik,  Bparxmum's  n. 
Thimberg's  Reisen. 

Horkeli  Johann.  —  Dr.  Med.,  folg- 
weise Docent  (4  799),  Prof.  extr.  (4  802]  u. 
ord.  (4  80i)  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Halle, 
dann  Prof.  ord.  d.  Physiologie  an  d.  Univ. 
zu  Berlin  seit  4  8  4  0  und  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  seit  4  830  (Or), 

geb.   4769,  Sept.    8,  Burg,  Insel  Fe- 

mam,* 
gest.  4  846,  Nov.  4  5,  Berlin. 
Archiv  Tür  d.  tbierische  Chemie,  9  Hlle.  8*, 
Halle  4  800  u.  4604. 

*  reb.  1769,  Oct.  18  (Sk,  B). 

Hombloireri  Jonathan.  — Inge- 
nieur .  .  .  (GM,  4  84  5;  (MM.  XXXIX;, 


1141 


Homer 


Horrobow. 


1142 


geb.  1753  etwa, 

gest.  1845,  (Frühling),  Penryn,  Cornwall. 
DescrtptioD  of  an  hydraulic  bellows  für  Bmith'a 
Forge  ^ioholaon's  Journ.  l,  4802).  On  tbe  con- 
struct.  of  the  beams  of  steam  eogioes  (Ib.  II, 
48  ).  On  measuring  screw  (Ib.  VI,  4  803).  Ac- 
count of  a  machine  for  sweeping  chimnies  by 
a  blaat  of  air  (Ib.  VII,  4  804).  Account  of  a  fact 
respectiog  water  heated  in  a  boiler  of  stone 
etc.  (Ib.  VIII,  48  ).  On  the  measure  of  Forces 
by  horse  powers  (Ib.  XI,  4805).  On  the  mea- 
sure of  mechanic  power  (Ib.  id.). 

Homer,  Johann  Kaspar.  —  Erst 
Adjunct  auf  d.  Secberger  Sternwarte,  dann 
in  Hamburg  bei  d.  Stromvermessungs-Be- 
hörde  angestellt,  darauf  Astronom  auf  d. 
Weltreise  des  Capitän  Rrusenstern 
(4  803 — 8)  und  dann  Prof.  d.  Mathematik 
am  Gymnas.  zu  Zürich  von  4  809 — 4  829, 
wo  er  seinen  Abschied  nahm  u.  Rathsherr 
daselbst  ward.  Pensionirtes  Mitgl.  d.  Pe- 
tersburger Academie  (Sein  Leben  u.  Wir^ 
kfn;  von  E.  E scher,  Zürich  4834^  (Gau- 
Her,  Bibl. univ. LX ), 

geb.   4774,  M&rz24,  Zürich, 
gest.  4  834,  Nov.    3,  Zürich. 
Über  Maasse  u.  Gewichte  usw. ,  Zürich  4  84  3. 
Bemerkk.  über  Blitzableiter  usw.,  Ib.  4  84  6. 
Tables  hypsomötriquesetc,  Ib.  4  827.  Oberd. 
Temperatur  d.  Meerwassers,  über  d.  specif. 
Gew  icht  desselben  u.  über  d.  Osciilationen  d. 
Barometers  unter  d.  Wendekreisen  (In  Km- 
aeasten'a  Reisewerk,  auch  v.  Zach'i  Monat!. 
Corr.XXVIII,4  84  8u.OUb.Ano.LXIIu.LXUI. 
4H4  9).  Mitarbeiter  an  Gehler*!  physikal.  Wör- 
terbuch, neue  Aufl.  4  4  Bde.  8^  Leipz   4825— 
4  845.    Übersetzte  Wells'  Essay  on  Dew.   — 
Astronom.  Beobb.  (▼,  Zaeh's  Mon.  Corr.  VII 
u.  VIU,  4808).  Darstell,  der  ▼.  Lindenait'i Ta- 
fela  zum  Hdhenmessen  <OUb.  Ann.  XXXIX, 
4  hl  I).  Ober  vulcan.  Eruptionen  im  Meere  (Ib. 
XLII,  481 S).   Ein  Blutregen  (Ib.  XLVl,  4  814). 
Messtisch  ohne  Stativ  (Ib.  LXIV,  4  820).   Ober 
Gletscher  usw.  (Ib.  LXVIII.  4824).  Verbesse- 
rung d.  Schmalkalderscheo  Bussole  (Ib.  LXXV, 
4  »23).  Ober  Wasserhosen  n.  Erdtromben  (Ib. 
LXX1II,4828).  Neuer  Regenmesser  (Bohweii^. 
iourn.  LIX,  4  880).   Ober  d.  Lage  d.  Schwer- 
puocts  in  einem  Viereck  (Astr.  Nachr.  V,  4  827). 
Vstr.  Beobb.  daselbst  u.  in  Bode's  Jahrb.  4  824. 


y  Ludwig.  —  Neffe  von  Jo- 
bann Kaspar.    Dr.  Med.,  Arzt  im  Dienst  d. 
holländ.-osUnd.  Compagnie.   Mitgl.  d.  na- 
turf.  Gesellsch.  zu  BaUvia  (VSGJ  (N), 
geb.  484  4,  März  4,  Zürich, 
gesl.  4  838,  Dec.  4,  Pa dang,  Sumatra. 
rber  das  Vorkommen  von  Platin  u.  Diamanten 
auf  Bornen  (Pogg*  Ann.  LV  aus  d.  Verhandi. 
van  betBataviaaschGenootschap.  XVII,  4889). 

■orasby,  Thomas.  ^  Prof.  d.  Astro- 
uomie  o.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Oxford. 


Mitgl.  d.  Roy.  Society   (LS)   ("Gif.  484 o; 
(B)  (SC), 

geb.  4733,  Aug.  4  8,  Oxford, 
gest.  4  8  40,  Apr.  4  4,  Oxford. 
A  discours  on  the  parallax  of  the  Sun  (Phil.  Tr. 
4  763).  Account  of  the  improvements  to  be  made 
by  Observation  of  tbe  transit  of  Venus  in  4  769 
(Ib.  4765).  Observation  of  the  transit  of  Venus 
(8.  Juni  4  769)  etc.  made  at  Oxford  (Ib.  4  769). 
The  quaotity  of  the  Sun's  parallax  as  deduced 
from  tbetraositofVenusin4  769(Ib.  4774).  On 
the  proper  motion  of  Arcturus  and  on  the  dimi- 
nution  of  tbe  obliquity  of  tbe  ecliplic  (Ib.  4  773). 

Homsteia,  Karh  —  Dr.  Phil.,  Ad- 
junct an  d.  k.  k.  Sternwarte  u.  Docent  an 
d.  Univ.  zu  Wien.  Corr.  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  daselbst  (Or)  (WA.  4  858;, 

geb.  I8S4,  Aug.  7,  Brunn. 
Über  d.  Stelnheirsche  Passagen-Prisma  (Astr. 
Nachr.  XXIV,  4  846).  Sehr  viele  Beobb.  von 
Cometen  u.  klein.  Planeten  in  d.  Astr.  Nachr., 
Sitzungsberichten  d.  Wiener  Acad.  u.  Annal. 
d.  Wiener  Sternwarte. 

Horrebow (Horreboe),  Peter.  —  Erst 
Adjunct  von  0.  Römer  und  Hauslehrer, 
auch  Zollinspector  in  Kopenhagen,  dann 
474  4  Prof.  d.  Mathenaatik  an  d.  Univ.  da- 
selbst, 4  720  acadcm.  Notar,  4722  Consi- 
storial-Assessor  u.  4  725  Dr.  Med.  Mitgl. 
d.  königl.  Dan. Gesellsch. d.  Wiss.  seit  4746, 
auch  Mitgl.  d.  Acad.  zu  Paris  u.  Berlin. 
Hatte  20  Kinder  (W)  (NK)  (HL)  (A), 

geb.  4  679,  Mai  4  4  (A.  St.),  Lögstör  (Log* 

sted),Jütland, 

gest.  1764,  Apr.  15,  Kopenhagen. 
Miscellaneae  paradoxorum  philosopbicorum 
decades  decem,  4°,  Hafniae  4  704.  Prodromus 
geometriaeenucleatao  ex  theoria  triangulorum 
rectangulorumetc,  4o,  ib.  4748.  Clavisastro- 
nomiae  s.  Astronomiae  pars  pbysica,  4^,  Ib. 
4735,  auct.  4  740.  Basis  astronomiae  s.  Astro- 
nomiae pars  mechanica,  4"*,  Ib.  4735.  Atrium 
astronomiae  s.  Elemente  astronomiae  ex  Ob- 
servation ibus.  8**,  Ib.  4  732.  Copernicus  trium- 
phans  s.  De  parallax!  orbis  annui  etc.,  8^  Ib. 
4724.  Elemente  matheseos  etc..  8<^,  Ib.  4732. 
Consilium  de  nova  methodo  pascbali  ad  per- 
fectum  statum  reducenda  etc.,  4",  Ib.  4  788. 
Opera  mathematico-physica,  8  vol.  4°,  Ib.  4  740 
—  42.  —  Om  fixstiernes  aberrationer,  som  nu, 
efterat  deres  rigtige  theorie  og  aarsage  erfun- 
den, bOr  kaldes  refractioner  eller  anaclases 
(Skria.  Kiöbenb.  Selsk.  I,  4745).  Physisk  un- 
dersOgning  og  bestemning  af  atmosphaerens 
höide  over  havbrynens  vaterpas  (Ib.  V,  4  754). 

Horrebow,  Niels.  —  Sohn  von  Pe- 
ter. Dr.  Juris,  Assessor  beim  höchsten  Ge- 
richt in  Kopenhagen;  machte  1747 — 54 
auf  königl.  Kosten  eine  wissenschafll.  Reise 
nach  Island  (\VJ  (NK), 

72» 


1143 


Horrebow 


Honley. 


1144 


geb.  1712,  Sept.  17,  Kopenhagen, 

gest.  1760, Insel  Möen. 

De  novo  micrometro,  4<*,  Hafn.  1734.  Geome- 
Iriae  practicae,  Pt.  I,  8°,  Ib.  1736;  Pt.  11,  Ib. 
1738  (letzterer  vod  seinem  Bruder  Chriatiaii). 
Tilforladeiigeenerretningerom  Island,  Ib.  1752 
(englisch.  Lond.  1752;  französisch,  2  vol.  12°, 
Paris  1764). 

HorreboWy  Christian.  —  Sohn  von 
Peter.  Prof.  d.  itfathematik  an  d.  Univ.  zu 
Kopenhagen  (seit  1753).  Mitgl.  d.  königl. 
Dan.  Gesellsch.  d.  Wiss.  (WJ  (NK)  (A), 
geb.  1718,  Apr.  16,  Kopenhagen^ 
gest.  1776,  Sept.  19,  Kopenhagen. 
Repetita  parallaxeos  orbis  annui  demonstratio 
etc.,  4°,  Hafn.  1744.  De  parallaxi  fixarum  an- 
nuaex  reclascensionibusetc,  4^  Ib.  1747.  Ele> 
menta  astronomiae  sphaericae,  8°,  Ib.  1 762.  ~ 
Om  solens  eccentricetet  (Skrifk.  Kiöbnb.Selsk. 
V,  1754).  Om  fixstiernernes  distance  fra  jor- 
den  (Ib.  VI,  4  754).  Om  atmosphaerens  höide 
(Ib.  VII,  1758).  Reflexioner  anlangende  Vene- 
ria drabant  (Ib.  IX,  1 765) .  Bereintng  om  jord- 
skjälvet,  som  skeede  22.  Dec.  1759  (Ib.  id.). 
Om  solpletterne  (ib.  X,  1770). 

Horrebow,  Peter.  —  Sohn  von  Pe- 
ter. Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Kopenhagen,  designirt  1763,  aber  pensio- 
nirl  1777  (IV)  (NK); 

geb.  1728,  .  .  .  Kopenhagen, 
gest.  1812,  .  .  .  Kopenhagen.* 
De  Stella  quam  Magi  in  Oriente  videnint,  4<*, 
Havn.  1750.  De  numero  stellarum  fixarum,  4°, 
Ib.  1751.  An  iris  ante  diluvium  exstiterit,  4^ 
Ib.  1751.  De  causis  ventorum,  4°,  Ib.  1754. 
Disput,  de  ortu  et  progressu  geometriae,  4<*, 
Ib.  1759.  De  transitu  Veneria  per  Solem,  4«, 
Ib.  1762.  Tractatus  meteorologicus  continens 
observationes  26  annorum  in  observatorio 
Havniensi  factas,  Ib.  1780. 

*  gest.  1782,  .  .  .  (Ä). 

Horrox  (Horrocius),  Jeremiah.  — 
Studirte  in  Cambridge  und  lebte  von  1636 
bis  1638  bei  seinem  Freunde  C.  Grab- 
tree  (siehe  Diesen),  spSler  unweit  Liver- 
pool; sonst  nichts  über  seine  Lebensver- 
hältnisse bekannt  (BD)  (Abr.  U), 

geb.  1619,   ....  Toxteth,  Lancashire, 

gest.  1641,  Jan.  3  (A.St), 

Beobachtete  1639,  Nov.  24  (A.St.)  zu  Hool  bei 
Liverpool  zuerst  einen  Durchgang  der  Venus 
durch  die  Sonnenscheibe,  und  schrieb  dar- 
über einen  Aufsatz :  Venus  in  Sole  visa,  wel- 
chen Havel  1662  zugleich  mit  seiner  eigenen 
Schrift :  Mercurlus  in  Sole  visus,  herausgab. 
—  Wallia  verdfTentlichte  spater :  Jeramiae  Ro- 
Toeeii,  Liverpoliensts,  Opera  postbuma,  viz. 
Astronomie  Kepleriana  defense  et  promota.  Ex- 
cerpta  ad  Crabtrmaum  suum;  Observatlonum 
coelestium  catalogus.  Lunae  theoria  nova  (da- 
tirt  von  1 688).  Accedunt  O.  Crabtrael  observa- 
tiones etc.,  4<»,  Lond.  1672,  auch  1678  u.  1678. 


Horsbvrsh,  James.  —  Machte al^ 
Capitän  in  d.  Marine  d.  englisch-ofilindi- 
sehen  Compagnie  mehre  Küstenvermessim- 
gen  im  indischen  u.  chinesischen  Meere, 
und  wurde  bald  nach  seiner  Ruckkehr  lon 
dort  im  J.  1805  Hydrograph  dieser  Coia- 
pagnie.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (ABO)  (An.h. 
1836;  (G,\\), 

geb.   1762,  Sept.23,  Elie,     Fifeshire. 

Scbottiani 

gest.  1836,  Mai  14,  Hernehill b. Lon- 
don. 
Atmospherical  regisler  for  indicating  stonn« 
atsea,  Lond.  1819.  Compendiumofthefkiod», 
Ib.  .  .  .  Observations  on  a  diurnal  varwtti« 
of  the  baromeler  betweeo  the  Iroptcs  Ptui 
Tr.  1805).  Remarks  on  icebergs  metwitbn 
the  Southern  hemisphere  (Ib.  1889).  Reo»ri« 
on  the  Maldivia  Islands  (Journ.  geograph.  Sor 
II,  1882).  Aufoatze  in  Kieliolaoifa  Joora  Vo' 
XIII— XV.  Viele  Seecharten  über  die  iadi- 
schen  Gewfisser. 

Homeftdl,  James.  —  Esqoire.  Ma- 
glied d.  Roy.  Society  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  1785,  Apr.  95,  .  . . 
The  applicatioo  of  Dr.  Saudaisoa'a  tbe(»rec 
for  solving  unlimited  equatioos,  to  a  curv^ 
question  in  chronology  (Phil.  Tr.  1 768. .  Uu 
transitof  Venus,  observed  io  London  (Ib.  iTil 

Horsford,  Ebenezer  N...  —  ?tvI 

d.  Chemie  an  d.  Harvard  Univ.  zu  Ciiii- 

bridge  bei  Boston.  Studirte  in  Giessen  (> 

geb.  1818  etwa,  Mosoow,  Vereinig« 

Staaten. 
Ober  d.V^erth  verschiedn.  vegetabiL  Nahntac«- 
mittel,  hergeleitet  aus  ihrem  Stackatoffieeht^ 
(Lieb.  Aon.  LVIII,  4  846).   Analyse  d.  KiChe 
von  Trifolium  pratense  (Ib.  id  ).  tberd.  As- 
moniakgehalt  d.  Gtotscber  (Ih.  LIX.  <»*' 
Über  Leimsucker  u.  einige  seiner  ZeneUnn^ 
producta  (Ib.  LX,  4846).  über  d.  Ammoou«- 
gehalt  d.  Atmosph.  (Ib.  LXXIV,  48S9     ihf 
d.  elektr.  Widerstand  d.  Flüasigkeitea  ^m 
A n n .  4  8 4  7 ) .    Relation  of  cbemical  coosUlau • 
to  taste  (Billia.  Journ.  N.  Ser.  XU,  4S5f    ( t 
thepermeabilityofmetalstomerctir>  (Ib  XU' 
4  852).  On  the  conaolidatioo  of  the  rockt  o(Uk# 

Florida  reef  (Ib.  id.). 

Horslejy  SamueL  —  Erst  Raosleh- 
rer  in  Oxford,  dann  lange  2>il  Ffkrrrr  u 
Newington  in  Surrey,  daraof  (1791)  Wischti 
von  Rochester  u.  Dechant  von  WestiDin>*^r 
endlich  (1802)  Bischof  von  Sl.  Asaph.  MiU' 
(4767)  ü.  SecretSr  (1773)  d.  Roy.  Sooki 
(BD)  (Alnr.  XU)  (Th), 

geb.  1733,  Oct.  ..,  London,* 
gest.  1806,  Oct.  4,. London. 
ApoUoiiii  Pergaei  ioclinatiooum  libn  II    (' 
4770.   Remarks  on  Ihe  observatlooa  »ad»  .■ 
the  late  voyage  towards  the  Nortb  Meforör* 


1145 


Hont 


rHoipital. 


1146 


torniining  the  acceleration  of  the  peadulum  in 
79*  54 ',  4  774.  The  works  of  Sir  Imao  Kewton, 
5  vol.  4^  Lood.  1776—85.  Practical  matbe- 
malics,  8  vol.  8^  Ib.  4  801—3.  On  the  Sun's 
dislaDce  from  (he  Earth  (Phil.  Tr.  4  767).  On 
the  beight  of  the  Suo's  atmosphere  (Ib.  id.)- 
The  Sun's  distance  computed  by  gravity  (Ib. 
4  769).  Oo  the  tran.*iit  of  Venus  observed  at 
Oiford  (Ib.  id.).  Difficullies  in  the  Newtonian 
tbeory  of  light  removed  (Ib.  4774).  On  the 
Meve  of  XratoathaBM  (Ib.  4  772).  On  BaU^r*! 
theory  of  Jupiters  satellites  (Ib.  4778).  On  Da- 
Ine'i  rule  for  the  measurement  of  heights  by 
barometer  (Ib.  4  774).  On  polygoos  in  and  ab- 
outcircles  (Ib.  4775).  —  Theologisches. 

*  g«b.  1732,  Oet. ..  {AhrAl), 

Hont,  Gregor.  —  Prof.  d.  Hedicin 
erst  an  d.  Univ.  zu  Wittenberg,  dann  (4  608) 
an  d.  zu  Giessen,  zuletzt  (4  622)  Stadt- 
physicu»  zu  Ulm  fJ)  (Wü), 

geb.  4  578,  Nov.  5,  Torgau, 

gest.  4  636,  Aug.  9,  Ulm. 
Observationes  pharmaceuticae.  De  natura  ther- 
roarum.  Decas  pharmaceuticarum  exercitatio- 
nuni  de  simplicium  et  compositoruro  medica- 
meotorum  natura,  4<*,  Gissae  4644,  Ulmae  4  628. 

Homt,  Johann  Daniel.  —  Prof.  d. 
Medicin  erst  an  d.  Univ.  zu  Marburg,  dann 
an   der  zu  Giessen,   zuletzt  Physicus  in 
F'rankfurt  a.  M.   Mitgl.  d.  Leopoldin.  Aca-> 
deroie.  Sohn  des  Vorigen  (ANC)  (WU), 
geb.   4  64  6,  Oct.  4  4,  Giessen, 
gest.  4  685,  Jan.  27,  Frankfurt  a.  M. 
Pbarmacopoea  galeno-chemica  catholica,  fol., 
Francof.  4654.    Tractat  vom  Scbwalbacher, 
Too Dingsteiner,  Emser,  Lorstetter  Brodel-/U. 
Wiesbadoer  Sauerbrunnen,  Ib.  4659.    Vom 
.^auer-  u.  Brodelbrunnen  zu  Langenschwal- 
!>ach.  Ib.  4680. 

Bortansiiu  (Van  den  Hove),  Martin. 
—  Prof.  d.  Mathematik  am  Gymn.  zu  Am- 
sterdam seit  4  634  (AAli)  (Pq)  (NU)  (J), 

geb.   4  605, Detfl, 

gest.  4  639,  Aug.  47,  Amsterdam. 
Bespoosio  ad  Keplerl  addltiunculam  epheme- 
riüi  a.  4024  praemissam,  de  astronomiae  re- 
^tilutiofie  etc.,  4»,  Lugd.  Bat.  4684.  De  Mer- 
cario  sub  Sole  viso  et  Venere  iovisa,  4**,  Ib. 
4  638  (Darin:  Proprietates  tubi  dioptrici).  De 
oculo,  ejusque  praestantia  et  dignitate  ac  uti- 
litale  matheseos.  Amit.  4635.  Ephomerides 
moluum  coelestium. 

Boar¥«th,  Johann  Baptist.  —  Ex- 
Jesuit  y  Abt  der  heil.  Jungfrau  Maria  von 
Ef^es  ZQ  Pesth,  vordem  Prof.  d.  Physik  an 
d.  Univ.  zu  Tymau  (SSJ), 

geb.  4732,  Juli  13,  Gunz,  Sleterm.,* 
gest.  4799,  Oct.  20,  Posth.** 
Pbysicageneralisetparticuiaris,  HTom.,  4770 
noebrmals  aa%elegt).    Praalecttones  mecha- 


nicae,  III  Pt.,  Budae  4782—14.  Theoriä  globi 
aörostatici,  Ib.  4783.  Summarium  elemento- 
rum  physicae  perpolitum  et  novis  experimen- 
tis  auctum,  Ib.  4  798.  Abhandl.  von  d.  Statik 
u.  Mechanik  d.  festen  Körper,  Hydrostatik, 
Hydraulik  u.  den  von  d.  Aerostatik  u.  Pyro- 
metrie  abhäofiigen  Maschinen  (Aus  d.  Latein, 
von  J.  Pasqnloh),  2  Bde.,  Pesth  4  785—87. 

*  geb.  Juli  13  oder  20  {CBJ,»), 
-  gett.  1800,  Oct.  21  (FR). 

Hoaaok,  David.  —  Pract.  Arzt  zu 
New- York,  Prof.  d.  Botanik  u.  Materia  me- 
dica  am  Columbia  College  daselbst.   Mitgl. 
d.  Roy.  Society  zu  London  (CAL), 
geb.   4769,  Aug.  3  4,  New-York,* 
gest.  4  835,  Dec.  23,  New-York.** 
Observations  on  vision  (Phil.  Tr.  4794).  Oxy- 
dation of  silver  by  the  septic  acid  contained 
in  the  abdoroen  of  a  person  dead  of  enteritis 
(TUlooh,  Phil.  Mag.  Vol.  III).  —  Medicinisches. 

•  geb.  1775,  .  .  .  (CU), 

**  Am  ScbUgfloM,  aiM  Schreck  über  eioe  Feuenbrunat, 
die  ihm  ein  Vermögen  von  300000  DolUn  ntubte. 

Hoaer,  Joseph  Karl  Eduard.  — 
Dr.  Med.,  pract.  Arzt  in  Prag.  Viele  Jahre 
Leibarzt  d.  Erzberz.  Karl  (ABG.Y,  4854;, 

geb.  4  770,  Juni  30,  Ploschkowitz,  Kreis 

Leitmeritz,  Böhm., 

gest.  4 848,  Aug.  2t, Prag. 
Beschreibung  vom  Karlsbade,  Prag  4  797.  Be- 
schreib, vom  Franzensbrunnen,  Ib.  4797.  Bei- 
träge z.  Characteristrung  d.  Granits  aus  d.  Ge- 
sicbtspunct  eines  . . .  Urbildungsprozesses,  4 
Bd.  4»,  Ib.  4844.  Mineralog.  Bemerkk.  über 
einige  Gegenden  d.  Rakonitzer  Kreises  (F.  W. 
Behmidt's  Samml.  physikal. -Ökonom  Aufsätze, 
4.  Bd.  4  793).  Beiträge  z.  Characteristik  d.  Gra- 
nits (Abb.  d.  kOnigl.  BOhm.  Gesellsch.  4844). 
Ideen  über  mineralog.  Körner-  u.  Kugelbil- 
dung (Ib.  4848).  Beiträge  zu  J.Mayer's  Samml. 
physikal.  Aufsätze. 

r Hospital  (lHöpital *) ,  Guillaume 
Frau^ois  de.  —  Chevallier,  Marquis  de 
Sainte  Mesme,  Comte  d'Entremont,  Seigneur 
d'Ouques,  la  Chaise,  le  Br^au  u.  a.  0.  Ei- 
nige Jahre  Rittmeister  in  d.  französ.  Ar- 
mee, dann  Privatmann.  Seit  4  693  Ehren- 
mttgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Mem.  Par. 

noi;  (B), 

geb.   4  664, Paria, 

gest.  4704,  Febr.  t,  Paris. 
Analyse  des  infiniment  petits  pour  Tintelli- 
gence  des  lignes  courbes,  4«,  Paris  4696  (spä- 
tere Aufl.  4746,  47S0.  4768).  Trsit^ aoalytique 
des sections coniques.  4^  Ih.  4707  (posth.). — 
Methode  facile  pour  d(^teriniiier  les  points  des 
caustiques  par  r^fractton  etc  (Anciens  M6m. 
Par.  T.  X).  Nouv.  remarques  sar  les  d6v6- 
lopp^es,  sur  les  points  d'ioflexions  et  sur  los 
plus  grandes  et  les  plus  petites  quantlt^s  (Ib. 
id.).  M^th.  facile  pour  trouver  un  solide  rond, 
qui  dtant  mu  da us  un  fluide  en  repos  parallö- 


1147 


Hosfifeld 


Haueau  de  Le  Haye. 


1148 


lemeot  ä  son  axe,  roDContre  moins  de  T6si- 
stance  quo  tout  autre  solide  etc.  (Mdin.  Per. 
4699).  Solution  d'un  probläme  (propos^  par 
Mr.  J.  Bemonlli) :  Trouver  dans  un  plan  ver- 
tical  la  courbe  dans  laquelle  un  corps  descen- 
dant  llbrement  et  par  sa  propre  pesanteur,  la 
presse  dans  toutes  ses  parties  avec  une  force 
6gale  ä  celie  de  son  poids ;  avec  la  döraonstra- 
tion  des  thäor^mes  de  Mr.  Hayghem  touchant 
la  force  centrifuge  (Ib.  4  700).  La  quadrature 
absolue  d'une  inßnitö  des  portions  moyennes 
taut  de  la  lunule  d'Hippoorate  de  Chio,  que 
d'une  autre  de  nouv.  espdce  (Ib.  4  704).  Mehre 
mathem.  Aufsätze  in  d.  Act.  Eruditonim  von 
4693—4699. 

*  Nur  tp&tere  Schriftsteller  sclureiben  ihn  so. 

Hossfeldy  Johann  Wilhelm.  — 
Meiningischer  Forstrath  und  Lehrer  d.  Ma- 
thematik am  Forst-Institut  zu  Dreissigacker 
im  Herzogthum  Meiningen  (N), 

geb.  4768,  Aug.  1 9,  Oepfershausen,  Amt 

Wasungen,  * 

gest.  4  8  3  7 ,  Mai  23,  Dreissigacker. 
Niedere  u.  höhere  pract.  Stereometrie  usw., 
4^  Leipz.  4  84  3.  Niedere  allgem.  Mathematik 
f.  alle  Stände  usw.,  4  Bde.  8^  Gotha  4  849— S2. 
Gedrängt.  Auszug  aus  d.  geometr.  Attractions- 
lehre  u.  ihrer  Anwend.  auf  Berechn.d.  Figur, 
Abplattung,  Grösse  u.  Innern  Masse  d.  Erde 
(GUb.  Ann.  XLV,  4  84  8).  Ober  d.  Ring  d.  Sa- 
tums  (Ib.  id.). 

*  Sachsen-Meiningen. 

Hoste  (L'Hoste),  Jean.  —  Erst  Lehrer 
d.  Jurisprudenz  u.  Mathematik  zu  Pont-ä- 
Mousson,  spSler  von  Heinrich,  Herzog 
von  Lothringen,  zum  Fortifications-Inten- 
danlen  u.  Kriegsrath  erhoben  (DF), 
geh  .  .  .  Nancy,  gest.  4  634,  .  .  . 
Le  sommaire  et  Tusage  de  la  Sphäre  artificielle. 
La  pratique  de  g6om6trie.  Description  et  usage 
des  prlQcipaux  instrumens  de  g6om6trie.  Du 
cadran  et  quarrt.  Rayon  astronomique.  Bd- 
ton  de  Jacob. 

rHoste,  Paul.  —  Jesuit;  königl.  Prof. 
d.  Mathematik  zu  Toulon  seit  4  689.  Be- 
gleitete die  Marschälle  d*Etr^es  u.  Tour- 
ville  4  2  Jahre  lang  auf  ihren  Seefahrten 
(B)  (BEJ,  nj, 

geb.  4  662,  Mai     4  9,  Pont-de-Vesles, 

Bresse, 

gest.  4700,  Febr.  23,  Toulon. 
Recueil  des  trait^s  de  mathäraatiques  les  plus 
nöcessaires  ä  un  ofBcier,  3  vol.  4  2",  Paris  4  692. 
L'art  des  arro^es  navales  avec  le  trait^  de  la 
construclion  des  vaisseaux,  Lyon  4697.  Hin- 
terliess  handschriftlich :  Architecture  navale 
und  Trait6  des  dvolutions  navales. 

Hottlttger,  Samuel.  —  Prof.  d.  Phy- 
sik am  Gymnasium  zu  Zürich  seit  4  69  4 
(LSL)  (B)  (R.  Wolf,  Schweiz,  Biogr,  IJ, 


geb.  1649,  Juni  6,  Zäncb, 
gest.  474  3,  Oct.  27,  Zürich. 
Thermes  Ai^ovia  7  Badenses  oder  Beschreib, 
usw.,  8®,  Baden  4  702.  Pbysica  generalis  et 
specialis  Junta  historiam  creationis  ex  Gen'.  I, 
4".  Turici4  706.  Idea  physicae  novantiqaae, 
Ib.  4  708.  Itinera  per  Helvetiae  alpinas  regio- 
nes  facta  4  702—4  4,  Lugd.  Bat.  472S  (postb.). 

HotUttger,  Johann  Heinrich.  — 
Neffe  des  Vorigen.  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  in 
Zürich.  Mitglied  d.  Leopoidin.  Academie 
(LSL)  (B), 

geb.  4  680,  .  .  .,  gest.  1756,  .  .  . 
Montium  glacialium  helveticomm  descriptio 
(MisceU.  Acad.  Nat.  Cur.  4  704—5). 

HoQglllotty  Douglas.  —  Dr.  Med., 
von  4  832  bis  1838  pract.  Arzt  in  Detroit, 
dann  Prof.  d.  Geologie,  Mineralogie  u.  Che- 
mie an  d.  Univ.  von  Michigan  und  Staats- 
Geologe  dieses  Staats  (SillimanksJoum. 
N.  S.  I  et  \), 

geb.  4  809,  Sept.  2 i ,  Troy,  StaatNew- 

York, 

gest.  4846,  Oct.   43 ♦ 

On  the  geology  of  Michigan  (Bülinuui't  Journ. 
XXXIV,  4888).  On  the  mining  regionof  Mi- 
chigan (Ib.  XLI,  4  844). 

*  Ertrank  im  Lake  Saperior,  unwait  dea  Ea^le  Bi-vn, 
beim  Scheitern  seines  Boots  im  Sturm. 

Hoviott  de  la  BUlardUre*,  Jao- 
quesJuIien.  —  Prof.  d.  Chemie  in  Rouen. 
Corr.  d.  Pariser  Academie  (QC)  (G.  1834;, 

geb.  4  755,  Oct.  28,  Aleo^on, 

gest.  4  834,  Jan.  8,  Paris. 
Description  d'un  colorim^re  et  da  moyen  de 
connaitre  la  qualitö  relative  des  indigos,  Roaeo 
4  827.  —  Sur  la  combinaison  de  Thydrog^ae 
proto-  et  perphosphorö  avec  Tacide  bydriodi- 
que  (Ann.  chim.  phys.  VI,  4  817).  Sur  la  forme 
cristalline  du  protoxide  de  plomb  (Ib.  VII,  4  8t  8). 
Sur  ridentitö  de  l'acide  malique  et  l'acide  sor- 
bique  (Ib.  VIII,  484  8).  Sur  un  nouvel  acide 
produit  pendant  la  calcination  de  l'acide  mn- 
cique  (Ib.  IX,  4  84  8).  Sur  la  stetue  de  Lille- 
bonne  (Ib.  XXVI,  4  824).       ^ 

*  Auoh  Houton-Labillardiire  i|nd  Hontoa- 
Labillardiere. 

Hovzeaii    de    Le    Hayei   Jean 

Charles.  —  Erst  Assistent  an  d.  Stern- 
warte zu  Brüssel,  dann  mit  VermessuDgen 
in  Belgien  beschäftigt.  Zum  Prof.  an  d. 
Univ.  in  Brüssel  ernannt,  aber  gegenwSrtig 
(4  858)  auf  einer  wissenschaftl.  Reise  io 
Amerika  begriffen  (Or), 

geb.  4  820,  Oct.  7,  Mons. 
Des  turbines,  de  leur  construction^  da  calcot 
de  leur  puissance  et  de  leur  appIicatioB  k  Ho- 
dustrie,  8^  Bruxell.4839.  Essai  de g^ffrapbie 
physique  de  la  Belgique  etc.,  8*,  Ib.  4854.  Ui- 


ii4d 


HoQiean 


Enitcliaaer. 


1150 


sloire  äa  8ol  de  TEarope,  Ib.  4857.  -^  Möm. 
sur  la  direcUon  et  la  grandeur  des  soul^ve- 
cnents  qoi  ont  aflTectö  le  soI  de  la  Belgique  (M^m. 
Acad.Brui.XXIX,  4855).  Sur les 6toiies  filan- 
.tas  periodiques  du  mois  d'aoüt  et  en  partica- 
lier  sur  leur  appariiion  de  484S  (Mäm.  sav. 
^inog.  Acad.  Bnii.  XVIil,  4  845,  gekröat). 
Methode  pour  dötermiaer  simultanöment  la  la- 
IHude,  la  loogUude,  Tbeure  et  l'azimut  par  des 
passages  observös  dans  deux  verticaux  (Ib. 
XXV,  4858,  gekrönt).   Sur  la  göograpbie  po- 
sitive da  Hainaut  (M^m.   Soc.   du  Hainaut, 
S^r.  II,  T.  I,  4854).  Resultats  de  quelques  ex- 
p^rim.  tbermom^triques  et  magn^tiques  etc. 
.'Bull.  Acad. Bnix. XI,  4844).  Elöoieots eteph«- 
m^rides  de  la  com6te  däcouverte  par  Mr.  d' Ar- 
rest (Ib.  XII.  4  845).   Sur  Tastronome  Tanlon- 
gT«»  (Ib.  XIX,  485S).  Sur  les  Hroites  que  daos 
l'dtat  actuel  de  nos  connaissances  on  peut  as- 
signer  k  la  rotatioo  d'Uranus  (Ib.  XXIII.  4856). 
Sur  la  luroi^re  zodiacale  (Astr.  Nachr.  XXI, 
4  848).   D'uD  nouvel  äffet  de  l'aberration  de  la 
lumi^re  particulier  aux  ^toiles  doubles  qui 
poss^dent  an  mouvement  propre  etc.  (Ib.  id.). 
Observat.  et  ölöments  de  la  com^te  de  Juin 
4  845  (Ib.  XXIII,  4845).   Viele  populAre  Auf- 
sätze in  d.  Revue  triaaestrlelle  (s.  B. :  De  la 
sym^trie  des  formes  des  continents,  T.  V  et 
VI,  4855),  Libre  Recherebe,  Revue  Britanni- 
que,  etc. 

Hovseailf  Auguste.  —  Prof.  d .  Che- 
mie an  d.  £cole  sup^rieure  des  sciences 
et  des  lettres  h  Rouen  und  an  d.  £cole  d'a- 
gricullure  du  Döp.  de  la  Seine  inferieure 
(beides  seit  4  858);  früher  Pr^parateur  bei 
Boussingault  (4850),  Pröparateur  des 
cours  de  zoolechnie  k  Tlnstitut  agronomique 
de  Versailles  (4  852)  und  Preparateur  du 
cours  de  cbimte  agricole  du  Conservatoire 
des  arfts  et  m^tiers  (4  852)  (Or), 

geb.  4  829,  M9rz  8,  Elboeuf  (Seine-inf.). 
Etüde  sur  la  compositlon  de  Teau  de  la  mer- 
morte  (Unter  der  Presse,  4858).  Recberches 
fror  Toiyg^ne  k  Tötat  naissant  (Compt.  rend. 
XXXX,  4855  et  XXXXIII,  4856).  Methode 
aoalytiqoe  pour  reconnallre  et  doser  l'oxyg^ne 
naissant  (Ib.  XXXXV,  4857).  Observation  sur 
la  Taleur  da  papier  ozonomötrique  de  Mr. 
SeMnbain  et  pr^paration  d'un  nouv.  papier 
n^ctif  de  I'Ozoue  (Möm.  prteent^  ä  la  Soc.  mö- 
t^orolog.  de  France). 


li  Luke.  —  Quäker.  War  bis 
1805  Associ^  von  W.  Allen  in  einem Dro- 
gaerie-GescbSft,  errichtete  dann  ein  phar- 
inaceat.  Laboratorium  folgweise  zu  Strat- 
ford  io  Essex  (mit  Jewell  u.  Gibson), 
za  Plaistow  und  zu  Tottenbam-Green  bei 
London.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (CL), 

geb.  1772,  Nov.  28,  London. 
Ao  essay  on  the  modification  of  clouds,  and 
on  the  principlesof  tbeir  production,  Suspen- 
sion and  destruetion,  Lond.  4802.  The  climate 


of  London,  2  vol.  8^  Ib.  4848  et  4820,  new 
edit.  8  vol.  8°,  Ib.  4888.  Seven  lectures  on 
meteorology,  Ib.  4887,  2<i  edit.  4848.  Meteo- 
rolog.  Aufstttze  im  Atbenaeum,  Kioholson's 
Journ.,  Thomso&'s  Annais  of  Philosopby  und 
Philosoph.  Transact. 

Howltz,  Franz  Gothard.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  extr.  d.  Pharmacologie  u.  Me- 
dicina  forensis  an  d.  Univ.  zu  Kopenhagen 
seit  iHi9  (E)  (N), 

geb.   4789,  Dec.  25,  Kopenhagen, 

gest.  4  826,  Apr.    3,  Kopenhagen. 

über  d.  Einfluss  d.  Luftzugs  auf  d.  Kochen  u. 

Destilliren  d.  Wassers  (Schweigg.  Journ.  XLI, 

4  824).  —  Medicinisches  u.  Philosophisches. 

Hoyer,  Johann  Georg. — Dr.  Med., 
Physicus  zu  Mühlhausen.  Milgl.  d.  Leo- 
poldin. Academie  (ANC)  (AcL  Acad.  Nat. 
Cur.  \), 

geb.   4  663,  Aug.  23,  Mühlhausen, 
gest.  4  738,  Apr.    4,  Mühlhausen. 
De  ebore  fossil!  etc.  (Ephem.  Acad.  Nat.  Cur. 
4699—4  700).  —  Naturhistorisches. 

Hoyer,  Christian.  —  Dänischer  Ma- 
rinecapilSn.  Mitgl.  d.kÖnigl.Dän.Gesellscb. 
d.  Wiss.  zu  Kopenhagen  (NK), 
geb.   4  758,  ..  .  Thye, 
gest.  4  809,  .  .  .  Wiesbaden. 
Betragtninger  over  Theorien  af  BevUgelsen  paa 
Hjul  etc.  (Daosk.  Selskab's  Skrift.  I.  4800). 
Forsög  til  at  finde  et  Middel,  hoorved  Skiber- 
nes  Krtingninger  og  Svingningsbuer    künde 
maales  i  Söen  (Ib.  V,  4840). 

Hoyer,  Jacob.  —  Mitgl.  d.  Astrono- 
mical  Society  u.  d.  Mathematical  Society  in 
London  (ASM,  XVIII ;, 

geb.   4797,  Juni    ..,...* 

gest.  4  848,  Febr.  23,  .  .  . 
A.  a.  0.  keine  Schriften  genannt 

*  War  norwegiicher  Abkunft. 

Hraflohaver,  Franz.  —  Dr.  Med., 
Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Gratz,  frü- 
her Prof.  d.  Yorbereitungs Wissenschaften 
(Physik,  Cbemie  u.  Botanik)  an  d.  medici- 
nisch-chinirg.  Lehranstalt  daselbst.  Corr. 
d.  Wiener  Acad.  (Or)  (WA), 

geb.  4  807,  M9rz  24,  Wien. 
Elemente  d.  roedicin.  Chemie  u.  Botanik,  8<*, 
Gratz  4889.  Elemente  d.  Naturlehre  in  ihrer 
Anwend.  auf  d.  Heilkunde,  8°,  Ib.  4  840.  — 
Über  Albumin  u.  dessen  Verhalten  zu  Stfuren 
(Lieb.  Ann.  XLVI,  4843).  tJber  d.  unorgan. 
Bestandtbeile  einiger  Vegetabilien  aus  Unter- 
Steiermark  (Ib.  LIV.  4845).  Beitrüge  z.  Kenntn. 
d.  Einflusses  d.  ehem.  Moments  im  Boden  auf 
d.  Vertheil.  d.  Pflanzen  (Ib.  LIX,  4846).  Über 
d.  medicin.  Wirksamk.  d.  Chinoidins  (Ib.  LX, 
4848).  Untersuch,  d.  Mineralquelle  v.  Koslrei- 


1151 


Hubbard 


Haddart. 


1151 


nitz  in  Steiermark  (Ib.  LXIII,  4847).  Ober  d. 
Salzberge  von  Hallstadt  (Sitzungsb.  d.  Wiener 
Acad.  4  854).  Beitr.  zur  Lehre  von  d.  Bodensta- 
tigkeit  (Denkscbr.  d.  Wien.  Acad.  Bd.  1, 4  850). 

Habbard,   Joseph   Stillman.   — 

Prof.  d.  Mathematik  bei  der  United  States 

Navy  a.  Astronom  auf  dem  Naval  Obser- 

vatory  in  Washington  (Or), 

geb.  4  8S3,  Sept.  7,  New  Haven. 
On  the  orbit of  tbe  great  comet  of  4 848  (Oonld'a 
Astron.  Journ.  II,  4  852).  Determination  of  the 
orbit  of  Bgeria  (Ib.  id.  et  III,  4854).  On  tbe 
orbit  of  Biela't  comet  (Ib.  III  et  IV,  4856).  Cor- 
rection  of  logaritbms  of  A,  B,  C  and  D  in  the 
Tabulae  Regiomontanae  (Ib.  IV,  4  856). 

Hvbei  Johann  Michael.  —  Direct. 
u.  Prof.  d.  Gadettencorps  in  Warschau,  frü- 
her SUdtsecrelär  zu  Thorn  (M.  IV)  (Bgr), 

geb.   4  737,  Oct.  4,  Thorn, 

gest.  4  807,  Juli  4  6,  Polyozy  bei  War- 
schau. 
Versuch  einer  analyt.  Abbandl.  von  d.  Kegel- 
schnitten, G6tting.  4  759.  Der  Landinrirth,  eine 
period.  Schrift,  Dresd.  u.  Warschau  4  779—80. 
De  tellaris  forma,  Ib.  4  780.  Vollstönd.  u.  fassl. 
Unterricht  in  d.  Naturlebre,  in  Briefen,  4  Bde. 
8^  Leipz.  4  798—94.  Aufsatz,  die  Sicherung 
gegen  das  Aastreten  und  d.  Eisgang  d.  Flüsse 
betreffend  (Solutiones  problematum  a  Princ. 
Jablonovio  proposit.  N**.  5).  Ferneres  in  d. 
Actis  Eruditor.,  im  Hamburg.  Magazin  u.  in 
d.  Hannövr.  Anzeigen. 

Hvber,  Jean.  —  Privatmann.  Mitgl. 

d.  Raths  der  Zweihundert  in  Genf  (SG)  (B), 

geb.   472t, Genf, 

gest.  4790  etwa,  .  .  .  Genf.* 
Observatioos  sur  le  vol  des  oiseaux  de  prote, 
4^,  Gen^ve  4  784.  Note  sur  la  mani^re  de  diri- 
ger  les  ballons  et  sur  le  vol  des  oiseauz  de 
proie  (Mercure  de  France,  4788,  Dec.  4  8). 

•  gcit.  1786,  . . .  {HFP), 

Hvberi  Johann  Jacob.  —  Dr. Phil., 
wurde,  nachdem  er  4754  und  4755  bei 
Bradley  in  Green  wich  zugebracht,  an- 
fangs 4756  zum  Mitgl.  u.  Astronom  d.  Ber- 
liner Academie  ernannt,  zog  sich  jedocb 
nach  Ausbruch  des  siebenjUhrigen  Krieges 
nach  Basel  zurück ,  wo  er  als  Privatmann 
lebte  (AB.  W)  (B.  Wolf,  Schweiz,  Biogr.  IJ, 
geb.  4733,  Aug.  27,  Basel, 
gest.  4798,  Aug.  24,  Gotha.* 
BescbAftIgte  sich  viel  mit  Vervollkommnung 
der  Seeuhren  zur  Lösung  d.  Problems  d.  Mee- 
reslttnge,  ohne  jedocb  darüber  etwas  zu  ver- 
öffentlichen. 

*  Wohin  er  gmiit  ww,  um  dem  dMelbst  too  La- 
ta n  d  •  mnbenumten  MtronomiMhen  Con^retM  bei- 
su  wohnen. 

Httber,  Fran^ois.  —  Sohn  von  Jean. 
Wohlhabender  Privatmann.  Erblindete  all- 


mählich ganz  (Mem,  Soc.  Geneve,  YJ  M/. 

univ.  XLIX  j, 

geb.   4  750,  Juli     2,  Genf, 
gest.  4  834,  Dec.  22,  Lausanne. 

M«m.  sur  l'origine  de  la  cire  (Bibl.  britt.  XXV. 

4  804).  Mit  Senebier :  M6moires  sar  rioflueoce 

de  l'air  dans  la  germination  des  grainea,  4  vol. 

8«,  Geneve  4  804.  —  Berühmtes  Werk  aber 

die  Bienen. 

Haber,  Daniel.  —  Sohn  von  Johann 

Jacob.   Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Cniv.  zu 

Basel  seit  4 79 1  und  Universitils-Bibliothe- 

kar  daselbst  seit  4802  (N)  (MAI)  (VSB. 

4  830;  (B,  Wolf,  Schweiz. Biogr. l)y 

geb.   4768,  Juni 23,  Basel, 

gest.  4  829,  Dec.  3,  Basel.* 
Tentamen  observationum  in  X.  MaBÜii  Astro- 
nomicon  etc.,  4^  Basil.  4789.  Specime«  tbe- 
siom  matbematicarum  etc.,  4^  Ib.  4790.  Ne^a 
theoria  de  parallelarum  rectanim  propricUli- 
bus.  8^  Ib.  4  828.   J.  H.  Lambartfi  Leben  a 
Wirken,  8^  Ib.  4829.  Circa  phaeoomeoa  qoae 
in  Stella  Persei  Algol  observantar  quaedam 
proponit  (Nov.  act.  belvet.  I,  4  787).   Über  d 
Redoction  d.  scheinbaren  Monds-Diataiizea  auf 
wahre  (v.Zaeh,  Monatl.  Corr.  XII,  4808).  lb«r 
e.CometenimJ.  4 689  (Astr.  Nachr.  VIII.  4  884 

—  H.  stiftete  484  7  die  naturforscheadc  Geaeli- 
Schaft  in  Basel] . 

*  geet.  Dee.  2  (if). 

Hvber(Huber-Burnand),JeanPierrre 

—  Sohn  von  Fran^ois.  Privatmann  in  Genf 
(Mem.  Soc.  Geneve,  X), 

geb.  4777,  Jan.  23,  Genf.» 
gest.  4  840,  Dec. 22,  Yverduo. 
Sur  difförens  Instruments  de  phytiq[ve  et  dt 
möt^rologie  (M6m.  Soc.  Geneve,  I,  4824).  Sv 
un  nouv.  Systeme  de  möl6orographie  iyaüw- 
lique  (Bibl.  univ.  XXXIX,  4828).  Sorleooa- 
lement  et  la  pression  du  sable  (0».  XXXA 
4  829). 

*  geb.  1777,  Jan.  19  (J7IT). 

HvbeHli  Franz.  —  E^^esuit,  Pnrf 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Wurxbar|L 
vorher  am  Collegio  zu  Fulda  (M), 

geb.  47  4  5, QeiseobeiB, 

gest.  4789,  Febr.  2,  Wursbar«. 
Epitome  geometriae,  8^,  Fald .  4  7SI 
arithmethicae,  Ib.  id.  Prima  mecbanicaa 
menta,  8®,  Ib.  4  752.  InstitutiODum 
ticarum  opusc.  IV.  8«,  Franoot  a.  M.  l7W—i* 
Observatt.  meteorologico-tharmoaielncaa»  «' 
Wirceb.  4765—70.  Gegen  29  Briefe  oaüi  li- 
halts  in  J.  Stepliiig's  Commarciom  Utiararvr 
Beobachtete  in  Deutschland  znent 
vom  26.  Juni  bis  4.  Juli 


Httddart,  Joseph.  —  Schifftnapft^ 
zuletzt  einer  der  Directoren  d.  eogL-oAiti»! 
Compagnie  in  London.  Mitgl.  d«  toy.  5«>c 
(GM.  4846;  (An.B.  4816;  (DC)  iBC . 


1153 


Hadde 


Hupich. 


1154 


geb.  1741,  Jan.  1 1,  Allenby,  Cumber- 

land,* 

gest.  1816,  Aug.  i  9,  London. 
Of  a  peraon,  which  could  not  distinguish  co- 
lours  (Phil.  Tr.  4  777) .  Observations  on  hori- 
zontal refractions,  which  affect  tbe  appearance 
of  terrestrial  objecta,  and  the  dip  or  depres- 
sion  of  the  horizon  of  the  sea  (Ib.  4  797,  auch 
OUb.  Ann.  III]. 

•  geb.  1741,  .  .  .  (jrJI^.42);  1742,  .  .  .  (BC)  {DC). 

Hvdde  (Huddenius),  Johann. — Folg- 
weise Raihsherr,  Schöffe  u.  Bürgermeister 
von  Amsterdam  (Pq), 

geb.  1633  etwa,  .  .  Amsterdam, 
gest.  1704,  Apr.  16,  Amsterdam.* 
De  reductione  aequationum  et  de  maximis  et 
minimis  (Zwei  Briefe  an  Prof.  F.  Tan  Sohoo- 
tan;  von  Diesem  aus  d.  Holland,  übersetzt  u. 
4659  veröffentlicht).  Ein  Brief  an  Denselben, 
datiri  4659  u.  publiciri  im  Joarn.  litt.  v.  4748, 
über  d.  Methode  d.  Tangenten. 

*  fcb.  1628  etwa,  .  .  .,  fest.  1704,  Apr.  15  (/) ;  feb. 
1«40,  .  .  .  (Ä). 

HttdsoBi  Henry.  —  Englischer  See- 
fahrer, der,  nachdem  er  von  4  607  an  im 
Dienst  von  englischen  und  holländischen 
Kaufleuten  drei  fruchtlose  Rei.sen  zur  Auf- 
findung einer  nordöstlichen  Durchfahrt  un- 
ternommen, sich  den  nordwestlichen  Re- 
gionen Amenka's  zuwandte  und  dabei  den 
lludsonfluss  und  die  Hudsonsbay 
(1610)  entdeckte.  Kam  im  Juni  4  6  H  durch 
eine  Meuterei  seiner  Matrosen  elendiglich 
ums  Leben.  H.  war  der  erste  Seefahrer, 
der  die  magnetische  Inclination  beobach- 
tete (BD). 

HMbe,  Heinrich.  —  Wasserbau- 
director  in  Hamburg  seit  4  843  (ad  Interim 
srboD  seit  4839),  früher (1 818)  Conducteur 
beim  Wegebau  u.  (4  832)  beim  Wasserbau 
in  Coihaven  (USLJ, 

geb.  4  803,  Sept.  S3,  Hamburg. 
Waaseratands-Beobb.  im  Flussgebiet  d.  Elb- 
Mromt,  Hamb.  4  84).  Beitr.  z.  Kunde  d.  Pluss- 
cebiaUd.  Elbe,  Ib.  4845,  8.  Aufl.  4854.  Er- 
fahrungen u.  Beobb.  Im  Gebiet  d.  Strombau- 
kuoat,  4.  Tbl..  Ib.  4858.  —  Aubtitxe  in  CraUe'a 
Joum.  f.  Baukunst.  War  Mitarbeiter  an  8tle- 
Icr'a  AUas. 

Hflhaeri  Lorenz.  — Jesuit, kurfurstl. 
bayersch.  wirkl.  geistl.  Ratb  u.  Director  d. 
histor.  Klasse  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Mün- 
chen (ONJ  (Bgr), 

geb.   4753,  Aug.  S,  Donauwörth, 
gest.  4  807,  Febr.  9,  München. 
Pbyaikal.  Tagebuch,  4784—87.   Über  d.  Ana- 
logie d.  elektr.  a.  magnet.  Kraft  (N.  Abhandl. 
d.  Bayr.  Acad.  II,  4780). 

Pofgendorff^  HandwSrterbach. 


HUsse,  Julius  Ambrosius.  — 
Dr.  Phil.,  foigweise  Lehrer  an  d.  öOentl. 
Handels-Lehranstalt  in  Leipzig  (4  83 4 — 40), 
Direct.  u.  Lehrer  d.  Mechanik  u.  Maschi- 
nenlehre an  d.  königl.  Gewerbschule  in 
Chemnitz  (1844  — 50),  Direct.  d.  polylechn. 
Schule  in  Dresden  u.  Prof.  d.  mechan.  Tech- 
nologie u.  Yolkswirthschaftslehre  an  der- 
selben (Or), 

geb.  484  3,  Mai  2,  Leipzig. 
Mitredacteur  d.  polytecbn.  Centraiblatts,  4o, 
Leipzig,  von  4835  an  bis  jetzt.  Herausgeber 
von  Freih.  ▼.  Yega*t  logahtbm.-trigonomelr. 
Handbuch,  8",  Leipz.  4  839  (4.Stereotypabdr.), 
Berlin  4  854  (24 .  Abdruck).  Herausgeber d.  All- 
gem.  Maschinen -Encyclopadie,  Bd.  I  u.  II. 
Leipz.  4  844  u.  44.  Samml.  mathemat.  Tafeln, 
neue  Umarbeitung  von  ▼.  Tega't  grOss.  loga- 
rithm.-trigonometr.  Tafeln,  Ib.  4  840,  2.  Aufl. 
4849.  Bericht  (ib.  d.  Werkzeugmaschinen  usw. 
im  Bericht  üb.  d.  Industrie-Ausstell.  zu  Lon- 
don 4  854,  Berlin  4  852 .  Bericht  üb.  d.  Gruppe  V, 
Maschinen,  im  Bericht  üb.  d.  Industrie-Aus- 
stell. zu  München  4854,  Berlin  4  855.  Die  kö- 
nigl. polytechn.  Schule  zu  Dresden  während 
d.  ersten  25  Jahre  usw.,  Dresden  4  853. 

Hflttefeld,  Friedrich  Ludwig.  — 
Dr.  Med.,  Prof.  d.  Chemie  u.  Mineralogie  an 
d.  Univ.  zu  Greifswald  (ord.  seit  4  833),  vor- 
her Privatdocent  an  der  zu  Breslau  (Or), 
geb.  4799 ^Srz  30,  Müncheberg bei 

Berlin. 
Physiolog.  Chemie  d.  menschl.  Organismus 
usw.,  2  Bde.  8"*,  Bresl.  4826—97.  Rügen'sroe- 
tall.  Denkmäler,  chemisch  bearbeitet,  4  827. 
Die  Chemie  d.  Rechtspflege  oder  Lehrbuch  d. 
polizeyhch-gericbtl.  Chemie,  4  832.  Der  Che- 
mismus in  d.  thierisch.  Organisation  (gekrönte 
Preisschr.),  8^  Leipz.  4  840.  Chemie  u.  Medi- 
ein  in  ihrem  engeren  Zusammenwirken  usw  , 
2  Bde.  8^  Berl.  4844.  Über  d.  academ.  Stu- 
dium d.  Naturwissenschaften  usw.  (mit  Bezug 
auf  Uebig'i  Schrift:  Über  d.  Stud.  d.  Natur- 
wiss.  u.  den  Zustand  d.  Chemie  in  Preussen 
4840),  Greilswald4  84$.  Anweisung,  Gewächse 
naturgetreu,  mit  Beibehaltung  ihrer  Stellungen 
usw.  zu  trocknen  u.  aufzubewahren  (Brdauum's 
Journ.  X,  4  834).  Fernere  Aufsätze  in  Erdnuum't 
Joum.  (beide  Reihen)  u.  Hom'a  Archiv  f.  me- 
dicio.  Erfahrungen. 

Hflpsohi  Johann  Wilhelm  Karl 
Adolph,  Freiherr  von.  —  Geheimer  Le- 
gationsratb  (M.  11^, 

geb.   4726,  ....   Cöln, 

gest.  4  805,  Jan.  4,  Cöln. 
Pbyaikal.  Abhandlungen  von  d.  sellsamat.  u. 
merkwürdigst.  Begebenheiten  d.  Natur,  8", 
Frankf.  u.  Leipz.  4  766.  Neue  Entdeckung  d. 
wahr.  Ursprungs  d.  kölnisch.  Umbers  oder  d. 
kölnisch.  Erde,  Ib.  4  774  (Auch  Toigt's  Magaz. 
IX.  4794).  Untersuch,  d. Nordlichts,  Köln  4 778. 
Naturgeschichte  Niederdeutscbtands  u  ande- 

73 


1156 


fiuet 


Halten. 


1156 


rer  Gegenden  usw.,  Nürnb.  4784 ;  früher  fran- 
zösisch unter  d.  Titel :  Nouv.  d^couvertes  de 
quelques  testacäs  p<^trifiös,  rares  et  inconnus, 
pour  servir  ä  l'hist.  nat.  de  la  Basse-AHemagne 
etc.,  Frankf.  4  774.  —  Oekonomisches. 

Hves  (Husius),  Robert.  —  Pensionär 

d.  Grafen  Heinrich  von  Northumber- 

Idind(J)  (Wd), 

geb.   4  553  etwa, .  .  Harford, 

gest.  4  632,  Mai  24, 

Tractatus  de*globis  coelesti  et  terrestri  ac  eo- 
rum  usu  conscriptus,  8^,  Lugd.  4594,  Lond. 
4  595  (Vielfach  aufgelegt,  beschreibt  die  von 
W.  Sanderson  zu  London  verfertigten  Globen 
von  2 y,  Fuss  Durchmesser).  Breviarium  to- 
tius  orbis  etc. 

Hug,  Leopold.  —  Badniscber  Berg- 
rath,  seit  4  820- Verwalter  d.  Hüttenwerks 
in  Kandem  u.  der  Bergwerke  in  der  Um- 
gegend (Bfr.Wyi), 

geb.  4  788,  Nov.  4  0,  Thiengen  b.  Walds- 
hut, 

gest.  4 856, März  .., Kandem.* 
Aufsätze  iu  Leonhard  u.  Bronn*s  Jahrb.  d.  Mi- 
neralogie. 

*  Beerdigt  März  28. 

Hvgettlns,  s.  Huyghens. 

Hvgly  Franz  Joseph.  —  Nachdem 
er  Director  d.  Waisenhauses  u.  Lehrer  an 
d.  Realschule  in  Solothum  gewesen,  Prof. 
d.  Physik  (4  833)  und  d.  Naturgeschichte 
( 4  8  3  5)  am  Lyceum  daselbst,  aber  4  837  ent- 
lassen, weil  er,  ursprünglich  katholischer 
Geistlicher,  zum  Protestantismus  überge- 
treten war.  Machte  schon  von  4  824  an 
viele  naturhist.  Reisen  in  die  Alpen,  nach 
Deutschland,  Ungarn  u.  (4  835)  nach  Ita- 
lien u.  d.  nördl.  Afrika  (Or)  (G.  4  855;, 
geb.  4796,  Jan.  23,  Grenchen  b.  So- 
lothum, 

gest.  4  855,  März  25,  Solothum. 
Naturhistorische  Alpenreisen,  8°,  Solothurn 
4  830.  Grundzüge  zu  einer  allgem.  Naturan- 
sicht: Die  Erde  als  Organismus,  8»,  Ib.  4  844. 
Die  Gletscher  u.  d.  erratisch.  Blöcke,  8^  Ib. 
4  848.  Winterreise  in  d.  Eismeer  u.  überd. 
Wesen  d.  Gletscher,  8°,  Stuttg.  4  84S.  Abhandll. 
in  d.  Denkschr.  d.  Schweiz,  naturf.  Gesellsch., 
in  Leonluurd*!  Taschenb.  u.  Jahrb.,  in  d.  Deut- 
schen Vierteljahrsschr.,  im  Morgenblatt,  Aus- 
land usw.  —  H.  gründete  d.  CantoDalgesell- 
scbaft  u.  d.  naturhist.  Museum  zu  Solothurn. 

HognettlB,  Ulric.  —  General-Major 
in  niederl'and.  Diensten  seit  4  827,  Zeitlang 
auch  preuss.  Officier;   Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Brüssel  (AB.\%Z^)  (Or), 
geb.   4755,  Febr.  2,  Maestricht, 
gest.  4  833,  Nov.  7,  Nym wegen. 


Beiträge  z.  Mathematik  f.  angebende Geomel^r 
Berlin  4  802.   Traitö  sur  le  d^veloppement  yW 
quelques  formules  et  s^ries  trigonom^triques, 
Delft4847.  Surletiräricochet.  LaHaye4M!» 
Trait^  de  la  foote  de  fer  etc.,  Ib.  4826.   Oat- 
wikkl.  van  eenige  trigonometr.  Reeksen  etc 
(VerhaDdl.  Nederlandsch.  Inst.  V,  4820J.  Ver- 
handeling  over  eene  byzondere  inrichting  van 
den  hoofdwal  eener  Vesting  (Verh.  CtregUch 
Genootsch.  IV). 

Hulbe,  A  d  am  Ehregott  Lebe  recht. 
—  Secretär  bei  d.  königl.  Lotterie  in  Ber- 
lin (GB.n^h)  (MAIJ, 

geb.    4768,  Sept.  40,  Berlin, 

gest 

Analyt.  Entdeckungen  in  d.  Verwandlangs-  a 
Auflösungskunst  d.  höheren  Gieichangeo,  4' . 
Berlin  u.  Stralsund  4  794. 

Hvlmei   Nathaniel.  —   Dr.  Med. 

pract.  Arzt  in  London,  seit  4774  Arzt  joi 

Charterbouse  daselbst  (BD)  (Abr.  XVin  . 

geb.  «732,  Juni   47,  Holme Torp,VurL- 

shire, 

gest.  4  807,  März  28,  London. 
On  the  ligbt,  wbich  is  spontaneoosly  emiltei 
from  various  bodies  (Pbil.Tr.  4  800,  auch  OiA. 
Ann.  XII}.  A  continuation  of  Ibese  exper^ 
ments,  with  some  experiments  and  obserwa- 
tions  on  solar  light,  when  imbibed  by  CaBtaa*! 
phosphorus  (Ib.  4804,  auch  Gilb.  .Ann.  XII 

Hvlslns  I  L  e  v  i  n  u  s.  —  NoUrios  pu- 
blicus  u.  Lehrer  d.  französ.  Sprache,  au<  h 
Buchhändler^  erst  in  Nürnberg,  dann  oi 
Frankfurt  a.  M.  (WNJ  (J), 

geb Gent) 

gest.  4  606,  ..  .  Frankfurt  a.  M.* 
Theoria  et  praxis  quadrantis  geometrici  c4c 
Norirob.  4  594.   Beschreibung  u.  Cnferriclkt  d 
Proportionalzirkels,  Frankf.  4  603.  Erster  n»  I 
ander,  dritter  und  vierter  Tractat  der  mech*- 
nischen  Instrumente  Levini  HnUii,  Ib.  4601  u. 
4604 ;  die  zwei  letzten  postfaum,  Ib.4M7a.lt4  i 

*  gett.  1605, .  .  .  ÜOmbcrf  {DB), 

Hvltitt,  Andreas.  —  Mag.  PbiL,  Prr/ 

d.  Mathematik  u.  Astronomie  an  d.  ünn 

zu  Greifswald  von  1792  bis  1808,  daiia 

Prof.  d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu  MpsaXm  c 

4809  Dr.  Tbeol.   Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wi^ 

zu  Stockholm  seit  1804  (M,li}  (BPh), 

geb.  4  767,  Jan.  5,  Snaflunda,  Kenk«*. 

Schweden, 

gest 

Diss.  de  comparatione  fluxionum  biaM&i«* 
lium,  Upsal.  4  785.  De  methodis  taa^"^"' 
ante  Kewtoanm  usitatis,  Pt.  I  et  II,  Ih.  %t%^  ^ 
4  687.  De  aequationibus  radices  aliqooC  aftfs»* 
les  habentibos,  Pt.  I^IIt,  Gr^-phis«.  OT»t 
4  796  u.  4  797.  Tbeoremata  magiiitiidtM  W^  * 
ris  coraputandae  inservitura,  Ib.  1794  l« 
meridie  per  altitudines  soUs  coi 


1157 


Hombert 


Humboldt. 


1158 


inveniendo,  Ib.  4  796.  Methodus  Hnddenii  de 
niaximis  et  minimis  cum  caiculo  flaxionum 
comparata,  Ib.  4797. 

Htomberti  Abraham  von.  —  Erst 
in  holländischen,  dann  in  sächsischen  und 
seit  474  8  in  preussischen  Diensten ,  darin 
zuletzt  Ingenieur-Major.  Geheimer  Rath, 
Assessor  d.  reformirten  französ.  Consisto- 
riums  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin 
(M)  (Mem. Berlin  il 6t J, 

geb.  4  689,  Apr.  . .,  Berlin, 

gest.  4764,  Jan.  42,  Berlin. 
Lettre  d'un  OfBcier  Ingenieur  sur  quelques  Su- 
jets de  fortification  et  de  gäomdtrie  pratique, 
Berlin  47S4.  Ouvrages  divers  sur  les  Beiles 
lettres,  rarchitecture,civile  et  militaire,  les 
m^caniques  et  la  gäoinötrie,  Ib.  4  747.  Tratte 
du  nivellement,  Ib.  4  750.  —  H.  legte  die  Fe- 
stungswerke von  Stettin  u.  Memel  an. 

Htomboldt,  Friedrich  Heinrich 
Alexander,  Freiherr  von.  —  Nach  dem 
Besuche  d.  Univ.  Frankfurt  a.  d.  0.  und 
Göttingen,  d.  Handelsschule  in  Hamburg  u. 
d.  Bergacad.  zu  Freiberg  (4794),  erst  As- 
sessor im  preuss.  Bergdepartement  (4792) 
u.  darauf  Ober-Bergmeister  am  Fichlelge- 
birge  bis  4797,  seit  welcher  Zeit  er  keine 
ilienstliche  Stellung  bekleidete,  von  4799 
bis  4  804  in  Begleitung  d.  Botanikers  Aimö 
Bonpland*  seine  amerikan.  Reise  auf  ei- 
gene Kosten  unternahm,  nach  Rückkehr  von 
derselben  grösstentheils  in  Paris  lebte  und 

I  8  27  wieder  nach  Berlin  übersiedelte,  von 
wo  aus  er,  ausser  mehren  kleinen  Reisen, 
m>ch  1829  mit  Ehrenbergund  G.  Rose 
die  grössere  nach  dem  nördlichen  Asien 
\onrührte.  Rammerherr  u.  Wirkl.  Gehei- 
mer Rath.  Mitgl.  d.  Academien  d.  Wiss.  zu 
Berlin  seit  4  800  u.  Paris  seit  4  8  40  (CL) 

OB.  4825  u.  1845;, 

geb.  4769,  Sept.  4  4,  Berlin. 

II  ineralogiscbe  Beobachtungen  über  einige  Ba- 
»alte  am  Rhein,  8",  Braunschw.  4  790.  Florae 
Kribergensis  specimen,  plantas  cryptog.  prae- 
sertim  subterraneas  exhibens;  acced.  apbo- 
ri.Hroi  ex  doctrina  physiolog.  chemica  planta- 
rum,  4^  Berol.  4798  (Die  Aphorismen  deutsch 
%on  O.  Fiaeher,  mit  Zusätzen  von  J.  Hedwig, 
8",  Leipz.  4  794).  Cber  d.  unterirdischen  Gas- 
arien u.  die  Mittel  ihren  Nachtbeil  zu  vermei- 
den, S**,  Braunschw.  4  799.  Versuche  über  d. 
gereizte  Muskel-  u.  Nervenfaser,  oder  Gal- 
vanisrous,  nebst  Vermuthungen  über  d.  ehem. 
Process  d.  Lebens  in  d.  Thier-  u.  Pflanzen- 
v^elt.  2  Bde.  8^  Berl.  4797— ^99.  Versuch  über 
d  cbemiscbe  Zerlegung  d.  Luftkreises  u.  über 
einige  Gegenstände  d.  Naturlehre,  8",  Braun- 
ftcbweig  4799.  Essai  sur  la  göograpbie  des 
plantes,  4**,  Paris  4805.  Versuch  überd.  elek- 
trischen Fische,  8^  Erfurt  4806.  Ideen  zu  ei- 


ner Physiognomik  der  Gewächse,  8«,  Tübing. 
4  806.  Ideen  zu  einer  Geographie  d.  Pflanzen, 
nebst  einem  Naturgemaide  d.  Tropenltfnder, 
4^  Ib.  4  807.  Ansichten  d.  Natur,  2  Bde.  4  2«, 
ib.  4808  (Dritte  Aufl.  4849).  Voyage  aux  r^- 
gions  6quinoxiales  du  Nouv.  Continent,  fait  en 
4799 — 4  804  (avec  A.  Bonpland),  in  d.  grossen 
Aufl.  47  vol.  fol.  u.  4  4  vol.  4»  [Pt.  I:  Physique 
g^närale  et  relation  bistorique,  8  vol.  4*^,  Paris 
4  84  4— 25  oder  4  8  vol.  8^  ib.  4  846— 34  (Deutsch 
6  Bde.  8«»,  Stuttg.  4  84  5-82).  —  Pt.  11:  Zoolo- 
gie etc.  —  Pt.  III :  Essai  politique  sur  le  roy- 
aume  de  la  Nouvelle  Espagne  avec  Atlas»  2  vol. 
4°,  Ib.  4  809  (4  vol.  8«,  Ib.  4  825).  —  Pt.  IV: 
Recueil  d'observations  astronomiques,  d'op6- 
rations  trigonom^triques  et  de  mösures  baro- 
mätriques  etc.  (avec  J.  Oltmans) ,  2  vol.  4*', 
Ib.  4  808.  —  Pt.  V:  Essai  sur  la  basigraphie 
g^ologiqoe,  4  vol.  4®.  —  Pt.  VI:  Botanique]. 
Vue  des  Cordill^res  et  des  monuments  des  peu- 
ples  indlgönes  de  TAmörique,  2  vol.  fol.,  Ib. 
4  84  0  (2  vol.  8»,  Ib.  4  84  6,  deutsch  Stuttg.  4  840). 
Essai  politique  sur  Tlle  de  Cuba,  2  vol.  S«",  Ib. 
4826.  Examen  critique  de  l'bistoire  de  la  gäo- 
graphie  du  Nouv.  Continent  et  des  progr^s  de 
i'astronomie  nautique  dans  les4  5'  et  4  6«  siöcles, 
8  vol.  8.,  Ib.  4  835—38,  Text  z.  Atlas  g^ogra- 
phique  et  physique,  7  Livr.,  Ib.  4  84  4  (Deutsch 
von  J.  L.  Ideler,  Berl.  4836).  De  distributione 
geographica  plantarum  secundum  coelt  tem- 
periem  et  altitudinem  montium  prolegoroena, 
8°,  Paris  484  7.  Essai  gäognostique  sur  le  gi- 
sement  des  rocbes  dans  les  deux  bömispb^res, 
4°,  Ib.  4  823  (Deutsch  von  C.  ▼.  Leonhard,  S*», 
Strassb.  4  824).  Fragmens  de  g^ologie  et  de 
climatologie  asiatique,  2  vol.  S^,  Paris  4884 
(Deutsch  von  Löwenberg,  Berl.  4832).  Asie  cen- 
trale ;  recherches  sur  les  chainesde  inontagnes 
et  la  climatologie  compar(^e,  3  vol.  8^  Ib.  48U. 
Kosmos,  Entwurf  einer  physischen  Weltbe- 
schreibung, 4  Bde.  S«",  Stuttg.  u.  Tüb.  4  8«5— 
58.  —  Observations  sur  Tintensit^  et  Tincli- 
naison  des  forces  magn^tiqueslaitesen  France, 
en  Soisse,  en  Italie  et  en  Allemagne ;  mit  Oay- 
Lnaiao  (M6m.  d'Arcueil,  I,  4807).  Recherches 
sur  la  respiration  des  poissons ;  mit  Proven9al 
(Ib.  II,  4  809).  Des  lignes  isothermes  et  de  la 
distribution  de  la  chaleur  sur  le  globe  (Ib.  III, 
4  84  7).  —  Über  d.  Bau  und  d.  Wirkungsart  d. 
Vulcane  in  verschledn.  Erdstrichen  (Abbandl. 
d.  Berlin.  Acad.  4  822—23).  Bericht  über  d. 
naturhislor.  Reisen  d.  IIH.  Ehrenbergu.  Hemp- 
rieh  (Ib.  4  826).  ~  Über  d.  grüne  Farbe  un- 
terirdisch. VegeUbilien  (Oren'sJourn.  V,  4792). 
über  d.  roerkwürd.  magnet.  Polarität  einer 
Gehirgskuppe  von  Serpentinstein  (Oren's  Neu. 
Journ.  IV,  4  797).  —  Sur  les  lois  que  Ton  ob- 
serve  dans  la  distribution  des  formes  v^gi^tales 
(Ann.  chiro.  phys.  I,  4  84  6  et  XVI,  4  824).  Sur 
les  lignes  isothermes  (Ib.  V,  4  84  7).  De  I'in- 
fluence  de  la  di^clinaison  du  soleil  sur  le  com- 
mencement  des  pluies  ^quinoxiales  (Ib.  VIII, 
4  84  8).  Sur  les  poissons  ^lectriques  (Ib.  XI, 
4849).  Sur  Tacroissement  nocturnede  l'inten- 
s\i6  du  son  (Ib.  Xiü,  4  820).  Sur  la  limite  in- 
fdrieure  des  neiges  perp^tuelles  dans  les  nion- 
tagnes  de  rilimdlaya  et  des  rogions  äquato- 
riales (Ib.  XIV,  4820).   Sur  la  dlff^rence  de 

73* 


1159 


Hnme 


Hnntor. 


1160 


hauteur  ä  laquelte  on  cesse  de  trouver  des 
poissons  dans  la  Cordilli^re  des  Andes  ei  dans 
les  Pyr<^nöes  (Ib.  XIX,  ISSt).  Sur  le  gisement 
du  granit  dans  la  ville  de  Fiemme  (Ib.  XXIII, 
4  823).  Analyse  des  eaux  du  Rio-Vinagre  etc. 
(Ib.  XXVII,  I8S4).  De  la  tempörature  des  dif- 
f<irentes  pariies  de  la  zone  torride  au  niveau 
des  roers  (Ib.  XXXIII,  4  826).  —  Über  d.  Ur- 
sachen d.  Temperaturverscbiedenbeit  auf  d. 
Rrdkörper  (Pogg.  Ann.  XI,  4  827).  Über  d. 
Mittel,  um  die  Ergründ.  einig.  Phänomene  d. 
tellurisch.  Magnetisin.  zu  erleichtern  (Ib.  XV, 
48S9).  Beobb.  d.  magnet.  Intensitüt  u.  Incli- 
nat.  auf  d.  Reise  nach  u.  in  Amerika  (Ib.*  id.). 
Über  d.  Bergketten  u.  Vnlcane  von  Inner- Asien 
(Ib.  XVIII,  48S0  u.  XXIII.  4884).  Über  d.  Tem- 
peratur d.  Ostsee  (Ib.  XXXIII,  4  884).  Über  ei- 
nige elektromagnet.  Erscheinungen  u.  d.  ver- 
minderten Luftdruck  unter  den  Tropen  (Ib. 
XXXVII,  4836).  Geognost.  u.  physikal.  Beobb. 
über  d.  Vulcane  von  Quito  (Ib.  XLIV,  4838). 
Versuch,  die  mittl.  Höhe  d.  Cootinente  zu  be- 
stimm. (Ib.LVII,4  842).  überd.  Höhe  d.  ewig. 
Schnees  an  beiden  Abhängen  d.  Himalaya  (Ib. 
LXII,  4844).  Viele  kleine  Notizen  ebendaselbst. 
—  Über  d.  bei  verschiedenen  Völkern  üblichen 
Systeme  von  Zahlzeichen  (Grelle,  Journ.  f.  Math. 
IV,  4  829).  —  Ferneres  in  Bode's  Jahrb.,  8ohii- 
macfaer't  Astr.  Nachr.,  Berghaos'  Hertha  u.  a.  0. 

*  geb.  1773,  Au;.  29,  La  RocheUe,  gest.  1858,  Apr  . ., 
Corrientet,  Südamerika  (BG)  {Zt). 

Humei  Sir  Abraham. —  Ingenieur. 
Reicher  Privatmann  in  London,  Mitgl.  d. 
Roy.  Society  und  d.  Geolog.  Society,  von 
1809 — 13  auch  Vicepräsident  d.  letzteren 
Gesellschaft  (PhiLMag.\i\,  \^39J  (BG), 

geb.   1748  etwa, 

gest.  1838,  März  ..,  Plymouth. 
Besitzer  einer  Diamanten-Sammlung,  die  4  84  6 
beschrieben  und  abgebildet  ward.   Ein  Werk 
über  Schiffsbau. 

Hvmey  Joseph.  —  In  früherer  Zeit 
practischer  Chemiker  in  London  (GM,  1846^ 
(An.n.  1846;, 

geb.   1756  etwa, 

gest.  1846,  Od.  18,  Thornbury,  Glou- 

cestershire, 
Descript.  of  a  new  gasometer  and  blow-pipe 
(TiUooh,  Phil.  Mag.  XLIV,  4  84  4). 

Hvmmeli  Johann  Erdroann.  — 
Prof.  d.  Perspective  (1809)  u.  Mitgl.  d.  Se- 
nats (f  8  H )  d.  Acad.  d.  Künste  zu  Berlin  (N), 
geb.   1769,  Sepl,  \  I,  Kassel, 

gest.  1853,  Aug.  S6,  Berlin. 
Freie  Perspective,  8«,  Berlin  4824,  9.  Aufl. 
2  Bde.  8**,  Ib.  4842.  Geometrisch-pract.  Con- 
struction  d.  Schatten  usw.,  Ib.  4880. 

HWUI0«S|  Georg  Christian  Kon- 
rad. —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  pract.  Geome- 
trie u.  Geognosie  an  d.  polytcchn.  Schule 
zu  Hannover;  früher  Oberlehrer  d.  Mathc- 


mat.  u.  Naturwiss.  am  Gymnas.  zu  Celle 
und  noch  früher  Markscheider,  sowie  Leh- 
rer an  d.  damaligen  Berg-  u.  Forstscbolf 
u.  am  Gymnas.  zu  Clausthal  (Or)  {K;, 

geb.  1802,  März  24,  Goslar. 
Lehrbuch  d.  reinen  Elementar-Matheoiatil. 
3  Bde  ,  Leipz.  u.  Darmst.  4885—87.  Die  El- 
lipse u.  Hyperbel  in  ihrer  Anwend.  auf  Diop- 
trik,  Clausthal  4  839.  Lehrb.  d.  pract  Geome- 
trie usw.,  4848.  Geognost.  Übersichtskarte  vi>o 
Europa,  4  854. 

Hvttdertmark I   Karl  Friedrich 

—  Dr.  Med.,  Prof.  extr.  d.  Medicin  (1748 
dann  ord.  d.  Physiologie,  Anatomie  u.  Chi- 
rurgie (4754)  an  d.  Univ.  zu  Leipzig  M , 

geb.   1715,  Apr.  4 1,  Zeitz, 

gest.  4762,  Mai  8,  Leipzig. 
De  sulphuris  anodyni  specie  ex  vini  vitrioliqae 
oleicommixtioneoriunda,  4*  Lips.  4  748.  Di^ 
de  mercurii  vivi  etc.,  4°,  Ib.  4  754  ;  audi  ant 
d.  Zusatz :  Liber  singularis,  in  quo  siraui  %sna 
chemiae  capita  illustrantur.  —  MetliciDisckes 

HvttdeshageByiohanDChristiin 

—  Folgweise  Prof.  d.  Forstwissenschafl  an 
d.  Univ.  zu  Tübingen  (4  8  48),  Forstmeister 
u.  Director  d.  Forstlehranstalt  zu  Iler^ffM 
(4  82  4 — 24]  u.  dann  Direct.  d.  forstw isi><ii- 
schafll.  Instituts  zu  Giessen  (M.  llj  (ET^  A  . 

geb.  4783,  Aug.  40,  Hanau, 
gest.  4834,  Febr.  40,  Giessen. 
Encyclopttdie  d.  Forstwissenschaft.  2  Bde.  t\ 
Tübing.  4824,  4.  Aufl.  von  J.  L.  Ktoiymte. 
Ib.  4  842—43.  Lehrb.  d.  Land-  u.  Ibrst« i>>e.*- 
schafll.  Naturkunde,  Ib.  4827 — 40  f\olIe{i«lrt 
von  J.  L.  Klanpreeht).  Die  Anatomie,  d.  Che- 
mismus u.  d.  Physiologie  d.  Pflaozeo,  Ib  4«kt9 

—  Über  d.  Molasse  d.  Wetterau  (▼.  Laaakarfi 
Tascheob.  4827).  Überd.Bittererdegebalt^er- 
schiedn.  Kalkformationen  (Natorwiss.  AI- 
haudll.  e.  Gesellsch.  in  Würtemb.  L  4Ht< 
Mit J.Kördlinger:  Überd.  VerhiiltDiS9ez»i$ri 
d.  Gebirgsbildungen  im  südwesti  u.  nordme^* 
Deutschland  (Ib.  II,  4828).  —  \\t\  rein  U^- 
w  issenschallliches. 

HaateTi  John*.  —  Erst  (47481  Pm- 
sector  bei  seinem  Bruder  William**,  «Lirii 
Chirurg  am  St.  Georgc-llospital  iu  Lood>« 
später,  nachdem  er  als  Cbinirg*  die  bnu 
Truppen  nach  Belle-fsle  und  Portugal  b^ 
gleitet  hatte,  königl.  Leibchinir^,  Genen'- 
Chirurg  d.  britt.  Armee  u.  Geueral-Iiis** 
clor  d.  Militärbospitäler.  Seit  4767  Mitf 
d.  Roy.  Society  (GP)  (AlfT,\\\\U 

geb.  4728,  Febr.  43,  Kilbnde.  Livuri- 

shire,  ••• 

gest.  4793,  Ocl.    4  6,  London. 
Anatomical  observations  on  tbe  lorpcd«  P»- 
Tr.  4  773).  An  accouotoftbe  gymnotwelc^^ 
cus  (Ib.  4  775).   ExperimeDia  oA 


1161 


Hanter 


HQtton. 


1162 


vegetables,  witb  respect  to  Ihe  power  of  pro- 
ducing  beat  (Ib.  id.).  On  the  heat  of  animals 
and  vegetables  (Ib.  4  778).  On  Ibe  crystallina 
hiimourof  iheeye  (Ib.  4  794).  —  Viel  rein  Aoa- 
tooiiscbes. 

*  Venchieden  Tom  Dr.  Med.  JohnHunter,  der  auch 
Mitft.  d.  Soy.  8oc.  war,  und  schrieb :  On  the  heat 
of  wells  and  tpriDtr*  in  the  island  of  Jamaica  and  on 
the  temperature  of  the  earth  below  the  turfaee  in  dif- 
ferent  climatet  (Phil.  Tr.  17H8).  £«  war  wohl  dieter, 
welcher,  wie  (TA)  angiebt,  18ü9,  Jan.  29  iUrb. 

••  I>r.  Med.,  pract.  Amt,  Wundarzt  und  Geburtshelfer, 
sowie  Lelirer  d.  Anatomie  an  d.  Roy.  Academy  of 
Art«  u.  »pftter  (17sl)  Prftaident  d.  Soc.  of  Physicians 
in  London,  geb.  1718,  Mai  23,  Kilbride,  gett.  1783, 
Mlrs  30.  London  (Abr,  VIU)  (Th)  {JBDS). 
•••  jeb.  nih,  JuU  14  (BDS);  1730,  Febr.  14  {Th); 
1728,  .  .  .  Lonr  Calderwood,  Schottland  {Abr.  VIII). 
Gctt.  1793,  Oct.  1  {Bgr), 

Haater,  William.  ~  Arzt  im  Dienst 
(I.  engl.-ostind.  Compagnie;  von  1794  bis 
1808  Prof.  u.  Examinator  am  College  in 
Caicutia,  Secretar  d.  Asiatic  Society;  spä- 
ter auch  General-Inspector  d.  engl.  Hospi- 
täler auf  Java  (MM.XLU)  fBGJ, 

geb.   1760  etwa,  .  .  Montrose.Scholtl., 

gest.  1815, Caicutta. 

Astronomical  observations  made  (4  794  and  92} 
in  Ihe  Upper  parts  of  Hindustan,  and  on  a 
journey  thence  to  Oujein  (Asiat.  Research.  IV 
und  V).  Astronom,  observatt.  made  4  793  and 
9  4  :lb.  IV).  The  Variation  of  the  compass  ob- 
nerved  in  the  upper  provinces  of  Hindustan  in 
Ihe  year  4  796  (Ib.  V).  Some  account  of  the 
astronomical  labours  of  JaTasinha,  Rajah  of 
Ainbbere  (Ib.  id.). 

Hvoty  Jean  Jacques  Nicolas.  — 
Konservator  d.  Bibliothek  zu  Versailles,  Mit- 
>tiftor  d.  Socit^tö  göologique  de  France  (QC), 

geb.   4790, Paris, 

gest.  4  845,  Mai  19,  Versailles.* 
>%ir  le  pr^iendu  fossile  bumain  trouv(^  prds  de 
Morel,  Paris  4  824.  Resumö  g^olog.  sur  les  os- 
Moments  fossiles,  Ib.  4  826.  Cours  dl^ment.  de 
:;*^lope,  Ib.  4817.  Nouv.  cours  etc.,  2  vol.  8o, 
11».  4  838.  Nouv.  manuel  de  g^ographie  phy- 
Mque,  Ib.  4839.  Nouv.  manuel  coropletde  mi- 
oeralogie,  9  vol.  48»,  Ib.  4  844. 

•  fe^  Mai  18  (DJT). 

Hvil«S|  s.  Hues. 

Hvtohlafli  Thomas.  —  Gouverneur 
you  Albany  Fort  an  der  Hudson's  Bay,  spä- 
ter Geograpber  General  to  the  United  Sta- 
tes fMGE)  (BG), 

geb.  4730  etwa,  .  .  M onmoulh County, 

New  Jersey, 

gest.  1788,  Apr.  20, •«•.... 

K'vperimeDts  on  the  dipping  needle  (Phil.  Tr. 
4  775).  Account  of  the  success  of  some  olleropts 
to  freeze  quicksilver  at  Albany  Fort  4  77.5  (Ib. 
4  776).  Experiments  for  asccrtainiug  the  point 
<»f  mercurtal  congelation  ilb.  4  783j.  Descrip- 
lioD  of  a  remarkable  rock  and  cascade  ou  ttio 


western  sides'  of  the  Youghiegeny  river  (Tr. 
American  Soc.  II). 

Hvth,  Johann  Sigismund  Gott- 
fried. —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Mathematik 
und  Physik  erst  an  d.  Univ.  zu  Frankfurt 
a.  d.  0.  (4789 — 4  808),  dann  an  der  zu 
Charkow  und  zuletzt,  seit  4  8  4  4,  an  der  zu 
Dorpat  (M.  IV)  (RN), 

geb.  4763,  Mai  2,  Roslau,  Anhalt, 
gest.  4  84  8,  Febr.  28  (A.St.),  Dorpat. 
Diss.  de  protrahendis  matheseos  purae  limiti- 
bus,  k**,  Halae  4  787^  Anfangsgründe  d.  ange- 
wandt. Mathematik,  8°,  Ib.  4  789.  Allgem.  Ma- 
gaz.  für  d.  bürgerl.  Baukunst,  2  Bde.  8°,  Wei- 
mar 4  789—96.  Beschreib,  d.  neuen  optischen 
SchleifmUhle  d.  Abtes  ToiFoli,  8",  Berlin  4796. 
Lambert*!  Abhandl.  über  einige  akustische  In- 
strumente (das  Sprachrohr  betreffend),  über- 
setzt mit  Zusätzen,  8^  Ib.  4796.  Ober  d.  che- 
mische u.  elektr.  VVirkungsweite  einer  Volta- 
schen Säule  (N.  Schrill,  d.  Berlin.  Gesellscb. 
naturf.  Fr.  IV,  4803).  Über  d.  Sonnen-Flecke 
u.  Sonnenfackeln  (Ib.  id.).  Versuche  über  d. 
AnbHngen  d.  Wassers  an  verscbiedn.  Holzar- 
ten (Oren,  N.  Journ.  III,  4  796).  Vermischte 
physikal.  Notizen  (6Ub.  Ann.  XIX,  4  805). 
Elektr.  Meteor  (Ib.  XXX,  4808).  Über  d.  ein- 
fachste Compensat.  d.  Pendels  (Bode's  Jahrb. 
4  803).  Beobacht.  eines  bewegl.  Sterns  im  Lö- 
wen (Ib.  4  805).  Fernere  astron.  Bcobb.,  be- 
sonders Cometen  betreffend  (Ib.  4  807 — 4  84  4). 

HvttOtti  James.  —  Vermögender  Pri- 
vatmann, der  in  Edinburgh  u.  Leyden  Me- 
dicin  studirte,  47  49  in  Leyden  auch  pro- 
roovirte,  dann  auf  seinem  Landgut  in  Ber- 
wickshire  und  später  in  Edinburgh  lebte 
(BD)  (BDS)  (Edinb.  Tr.  V;, 

geb.  4726,  Juni    3,  Edinburgh, 

gest.  4797,  März  26,  Edinburgh. 
Considerations  on  the  nature,  quality  and  di- 
siinctions  of  coal  and  culm,  4  777.  Disserta- 
tions  on  different  subjects  in  natural  philoso- 
phy,  4",  Edinb.  4  792.  Theory  of  the  earth, 
2  vol.  8»,  Ib.  4796  (als  Skizze  schon  4788  in 
d.  Edinb.  Tr.).  Theory  of  rain  (Edinb.  Tr.  I, 
4788).  Observations  on  granit  (Ib.  III,  4794). 
On  the  flexibility  of  the  braziliao  stone  (Ib.  id .). 
On  the  philosophy  of  light,  heat  and  Are  (Ib. 
IV,  4  798  — auch  für  sich,  8o,  Edinb.  4794). 
On  the  sulfurating  of  metals  (Ib.  id.). 

HvttOtt,  Charles.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  MiiitUr-Academie  zu  Woolwich 
(4772—4  807),  später  Examinator  am  Col- 
legiura  d.  engl.-ostind.  Compagnie  zu  Ad- 
discombe.  Mitgl.  und  eine  Zeit  lang  Secre- 
tar d.  Roy.  Society  (An.B.  1823;  (BS), 

geb.  4  737,  Aug.  4  4,  New-Castleupon 

Tync, 

gest.  4  823,  Jan.  27,  London. 
A  trcatise  od  mensuration  both  in  theory  and 
practica,  4^  Lond.  4774,  %^  edit.  8%  Ib.  4788. 


1163 


Hnzham 


Huygheni. 


1164 


The  principles  of  bridge  etc.,  8®,  New-Castle 
4  779,  S^edit.  8».  Lond.  4  804.  Tbediarian  mis- 
cellany,  extracted  from  Ladies  diary,  6  vol. 
8^  Lond.  4  776.  Tables  of  the  products  and 
powers  of  numbers  etc.,  8»,  Ib.  4781.  Matbe> 
matical  tables,  conlaiDing  tbe  common  hyper- 
bolic  and  logistic  logarithms  etc.,  8",  Ib.  4  785, 
new  edii.  4844.  Compendious  measurer  etc., 
4  2",  Ib.  4786.  Tracts  matbematical  and  pbi- 
losophical,  4^  Ib.  4  786.  Elements  of  conic 
sections,  8",  Ib.  4  787.  A  matbematical  and  pht- 
losophical  dictionary,  2  vol.  4°,  Ib.  4795--96, 
new  edit.  4  845.  Courseof  mathematics,  8  vol. 
8»,  Ib.  4  798—4  804.  Recreations  in  mathema- 
tics and  natural  philosophy  (Osaaam'a  u.  Xon- 
tnela'sWerk  visrmehrt).  4  vol.  8»,  Ib.  4  808.  Mit 
O.  Shaw  u.  B.  Feanon:  An  abridgement  of  the 
PhilosophicalTransactions.  4  8  vol.  4**,  Ib.  4  803 
— 9.  Tracts  of  many  interesting  parts  of  ma- 
tbematical and  Philosoph,  sciences,  8  vol.  8°, 
Ib.  4849.  —  On  quickly  converging  series  for 
n  (Phil.  Tr.  4  776).  Demonstration  of  Lezell's 
polygonal  theorems  (Ib.  id.).  Exprm.  od  the 
force  of  fired  gunpowder  (Ib.  4778).  Sarvey 
of  the  Shehallien  to  ascertain  the  earth's  mean 
density  (Ib.  id.).  The  point  of  greatest  at- 
traction  of  a  hill  (Ib.  4  780).  On  cubic  equa- 
tions  and  infinite  series  (Ib.  id.).  New  division 
of  the  quadrant  (Ib.  4  784).  On  the  mean  den- 
sity of  the  earth  (Ib.  4894).  Exprm.  to  deter- 
mine  the  true  resistance  of  the  air  to  the  sur- 
face  of  bodies  of  various  figures  etc.  (Edinb. 
Tr.  II,  4  790). 

Hnadiam,  John.  —  Pract.  Arzt  in 
Plymouth.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (A)  (BG), 

geb Halberton,  Devonsh., 

gest.  4768, Aug.  10, Plymouth.* 
Observationes  de  aere  et  morbis  epidemlcis, 
3  vol.  8^  Lond.  4  739,  4  752  u.  4  774  (der  letzte 
Bd.  poslbum),  Medical  and  chemical  obser- 
vations  on  antimony  (Phil.  Tr.  4  754).  Effect 
of  lightniog  on  a  hulk  at  Plymouth  (Ib.  id.). 
Agitation  of  the  water  4  755,  in  Devon  and 
Cornwall  (Ib.  4  755).  —  Opera  physico-me- 
dica,  curante  Beiohel,  8  vol.  8^  Viennae4  784. 
—  Von  H.  stammt  derVinum  antimonii 
Huxhami  undder  Aethiops  antimonia- 
Ms  Huxhami. 

•  gest.  1768,  Aug.  12  {Th) ;  176«»,  .  . .  (BD). 

Hajghens,  Constantin.  —  Herr 
von  Zelem  und  Zuytichem,  Cabinetsrath 
folgweise  der Stattha Iter Friedrich  Hein- 
rich, Wilhelm  II.  u.  Wilhelm  HI.  von 
Oranien,  zuletzt  Präsident  des  Raths  bei 
Demselben.  Vater  des  grossen  Physikers 
(J)  (BN), 

geb.   1596,  Sept.   4,  Haag, 

gest.  I  687,  März  38,  Haag. 
Gebruyk  en  Ongebruyk  van  t'Orgel. 

HvyghettSi  Constantin. —  Aelte- 
ster  Sohn  des  Vorigen.  GabinetssecretSr 
des  Königs  Wilhelm  HI.  von  England 
(Bayle's  Lex.  hist.,  unter  ZuylichemJ, 


geb.  .  .  .,  gest.  4  697,  Nov.  ..,  Haag. 
Schliff  nach  seines  Bruders  Christiaii  Auwei- 
sung  Objecttve  von  grosser  Brennweite,  der» 
einige  noch  im  Besitz  der  Royal  Societ)  lud 
des  physikal.^^binets  d.  Leidner  l'niTer«iU! 
sind.  Siehe  Kaiser,  astronom.  Nachr.  XW 
245  und  IJylenbroek :  Oratio  de  fratribos  Ckri- 
stiano  atque  ConatantinoHiigenio,  artis  dioptrv 
cae  cultoribus,  in  Annal.  Lugd.  Batav.  Mili 

Hvjgheiui (Hugenius),  ChristiaD.— 
Zweiter  Sohn  von  Constantin  sen.  Herr  iod 
Zelem  u.  Zuylicbem.   Nachdem  er  in  ley 
den  u.  Breda  Jura  studirt  (auch  1635  in 
Angers  promovirt)  u.  verschiedene  Rei^fb 
nach  Deutschland,  Frankreich  u.  England 
gemacht,  wirkl.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris,  von  1666  (deren  Stiftung]  bis  16$l 
(zur  Aufhebung  d.  Edicts  von  Nantes],  w 
er  in  seine  Vaterstadt  zurückkehrte  und  r^ 
Privatmann  lebte.    Mitgl.  d.  Roy.  Soci«t« 
fJJ  (Ni.WX)  (Seine  Opera  varia\oU. 
geb.   4  629,  Apr.  U,  Haag, 
gest.  1695,.  Juni    8,  Haag.* 
Theoremata  de  quadratura  hyperboles,  ellip- 
sis  et  circuli,  ex  dato  portionum  gravitatisco- 
tro,  4'»,  Lugd.  Bat.  4  654.    De  circuli  maimith- 
dine  inveuta ;  accedunt  problematum  qooruc- 
dam  illustrium  constnictiones,   4^  Ib.  4^s« 
De  saturni  luna  observatio  nova,  4^  Hape 
Com.  4656  (Erste  Entdeckung  eines  Satun- 
mondes,  des  sechsten,  4655,  März  i5  uod  Ldi- 
deckung  des  Saturnringes).   AdTraae. Zavt- 
rinm  Aynacom  Epistola,  qua  dilonntur  t*  qut- 
bus*E|^raai(  cyciometriae  Oregorii  aS.^M(t- 
tio  impugnata  fuit,  4^  Ib.  4656.  De  ratioiio.* 
in  ludo  aleae  (am  Schlüsse  von  T.  BcbMta'i 
Exercitationum  mathematicarum   libn  qo-.!.- 
que,   Lugd.  Bat.  4657].    Brevis  institutio  ^f 
usu  horologioruro  ad  inventendas  tonxita«li»'^ 
(Holländisch  geschrieben  4  657,  auch  Pbil.  Ir 
4669).  Horologium,  4°,  Hag.  Com.  465»  Dir- 
die  Erfindung  der  Pendeluhren,  auf  die  er  44" 
Juni  46  schon  ein  Patent  genommen;.  S\^\rti 
Saturnium,  sive  de  causis  mirandonimSatur 
phaenomenon  et  comite  ejus  planet«  no«a.  i' 
Ib.  4  659.   Brevis  assertio  syslemaUs  Satortr 
sul  (gegen  Divinis),  4°,  Ib.  4660.  Relation  d  im 
Observation  faite  dans  la  bibliotb^ue  du  % 
ä  Paris  le  42  May  4  664  d*un  Halo  ou  Cour^cM 
ä  l'entour  du  Soleil,  avee  un  disconre  4c  « 
cause  de  ces  m^t^ores  et  de  Celles  des  parrtr* 
4°,  Paris  4667.  Horologium  oscillatorioifi.  K« 
Ib.  4673  (Darin  die  Lehre  vom  Ofollatioe« 
centrum,  vom  einfachen  Pendel  und  dts^e- 
Gebrauch  als  Längen roaass.  von  der  Ootr 
fugalkrafl  usw.).    Astroscopia  oofDpeodum 
tubi  optici  molimine  liberata,  4*.  Ha^  C«« 
4  684.*Yrait6de  la  lumi^re,  oü  sont «ipltov^ 
les  causes  de  ce  qui  arrive  dans  la  rrtki) 
et  dans  la  r^fraction  et  particttli^reiDeotd>'« 
rarange  röfraction  du  CrisUl  d'Ulaade.  t^^ 
un  discours  de  la  cause  de  la  p^mbImt  (' 
Leyde  4  694  (Darin  die  Entdeckmig  d.  GeMif^ 
d.  Doppelbrechung  d.  Kalkspatht «.  dtr  Uch-- 


1165 


Hypatia 


Ide. 


1166- 


Polarisation  durch  RefractioD ;  auch  die  Lehre 
von  d.  Erdgeslalt).  K0£M0GESIP0^  sive 
de  terris  coelestibus  earumque  ornatu  con- 
jecturae.  4»,  Hagae  Comit.  4  698  (poslb).  — 
Deux  leltres  sur  les  horioges  ä  penduie  (Journ. 
d.  savansp  4  665,  Fevr.  et  Mars).   Examen  du 
livre  de  Mr.  Gregory,  intituiö  :  vera  circuli  et 
hyperboles quadratura  (Ib.  4668,  Juill.).  Lettre 
sur  la  reponse  de  Mr.  G.  (Ib.  4  668,  Nov.).  Ob- 
servation de  Saturne  faite  ä  Ja  biblioth^que  du 
Roi  (Ib.  4669,  Fevr.).  Sur  ie  mouvement,  qui 
est  produit  par  la  rencontre  des  corps  (Ib. 
4  669,  Mars).  Lettre touchant la  lunette  catop- 
trique  de  Mr.  Kewton  (Ib.  4  672,  Fevr.).    Let- 
tre touchant  les  pbänomänes  de  Teau  purg^e 
d'air  (Ib.  4672,  JuiU.).  Lettre  touchant  la  figure 
de  la  plannte  Saturne  (Ib.  4672,  Dec).  Lettre 
touchant  une  nouv.  manidre  de  barom^tre  qu'il 
a  iovent^e  (Ib.  id.).  Lettre  touchant  une  nouv. 
toveotion  d'horloges  tr^-Justes  et  tr^s-porta- 
tives  (Ib.  4  675,  Fevr.).  Lettre  touchant  une 
nouv.  nnani^re  de  microscope  (Ib.  4  678,  Aoüt). 
Nouv.  invention  d'un  niveau  ä  lunette  qui  porte 
la  preuve  avec  soi  et  que  Ton  verifie  et  rectifie 
dun  seui  endroit  (Ib.  4680,  Janv.).    Demon- 
«^Iration  de  la  justesse  de  ce  niveau  (Ib.  4  680, 
Fevr.).  Reponse  ä  une  remarque  faite  par  Mr. 
1  Abb^  de  Catelan  contre  sa  proposition  4'  du 
Trait^  des  ceatres  du  balancement  (Ib.  4682, 
Juiii).   Reponse  ä  la  r^plique  de  Mr.  rAbb<^  de 
Catalan  touchant  les  centres  d'agitalion  (Ib. 
4684,  Juill.).  Solution  du  probleme  propos6 
par  Mr.  de  Leibnits :  Trouver  une  ligne  de  de- 
8ceiite,  dans  laquelle  le  corps  pesant  descende 
uniformement  et  approche  ögalemeot  de  Pho- 
rizon  en  temps  ögaux  (Nouvelles  de  la  rdpu- 
blique  des  leltres,  4687,  Oct.j.  Lettre  touchant 
Ie   cycle  harmonique  (Histoire  des  Ouvrages 
des  S^avans,  4694,  Oct.).  Construct.  d'un  pro- 
bleme de  göomötrie :  Trouver  une  ligne  droite 
egale  h  une  partie  donnäe  de  la  ligne  logarith- 
iriique  (Ib.  4698,  Fevr.).   Solutio  problematls 
<1«  lioea  catenaria  (Act.  Erudit.  4694).  De  pro- 
bleinale  Bernoulliano  in  Act.  Erud.  anni  4693 
proposito  (Ib.  4693).   Constructio  universalis 
problematis  a  J.  Bamoullio  propositi  (Ib.  4  694) . 
Tbe  laws  of  motion  on  the  coUision  of  bodies 
'Phil.  Tr.  4669).  A  problem  of  Alhasea  solved 
Ib.    4673).    Pneumattcal  experiments  made 
vwith  tbe  air-purop;  mit  Papln  (Ib.  4675  u. 
1676;.  —  Dieses  u.  Anderes  gesammelt  in: 
Opera  varia,  4  vol.  4".  Lugd.  Bat.  4  682.  Opus- 
cula  posthuma,  quae  continent  Dioptricani, 
Conimentarios  de  vitris  figurandis,  Disserta- 
tionen! de  coronis  et  parheliis,  Tractatum  de 
motu  el  vi  centrifuga,  Descriptionem  automati 
plaoeUrii,  4  vol.  4°,  Ib.  4708.  Opera  reliqua, 
i  vol.  4^  Amstelod.  4728.  ^H.  entdeckte  auch, 
ohne  es  zu  veröffentlichen,  schon  4659,  Dec.  4 
<Jie  AxendrehuDg  des  Mars  (Astronom.  Nachr. 
XXV,  149). 

•  ^i.  Ja^  5  (JTO ;  inU  8  (Ä)  (BIT)  (JBO)  sind  falsche 


Bjpaiia  (Hypathia).  —  Tochter  des 
Mathematikers  Theon  und  Gattin  des  Pbi* 
losophen  Isidorus  inAlexandrien  (Beck- 
m  ann's  BeUr.  IV,  144;  (Mi)  (BG), 


geb.  zwisch.  370  u.  380,  Alexandrien, 

gest.  4  4  5 Alexandrien.  * 

Lehrte  Mathematik  u.  Philosophie  in  Alexan* 
drien  und  soll  auch  Schriften  verfasst  haben. 
Stand,  obwohl  Heidinn,  mit  dem  Bischof  von 
Ptolemais,  Synesioi»  in  Briefwechsel,  der  darum 
angeführt  zu  werden  pflegt,  als  darin  der  Senk- 
waage (Hydroscopium)  Erwähnung  geschieht, 
deren  Erfindung  jedoch  dem  Archimedes  an- 
gehört. Siehe  GUb.  Ann.  VI  (4800)  S.  425. 

*  Auf  Betrieb  des  Patriarchen  C  y  r  i  1 1  u  •  vom  christli- 
chen Pöbel  in  Alexandricu  gnasamerweiae  ermordet. 

HyperlnSi  Gerhard  Andreas*.  — 
Nach  vielen  Reisen  in  Deutschland,  Frank- 
reich u.  England,  seit  4  542  Prof.  d.  Theo- 
logie an  d.  Univ.  zu  Marburg  (J)  (Pq)  (St), 
geb.  1 54  4 ,  Mai  4  6,  Ypem,  Flandern, 
gest.  4  564,  Febr.  4,  Marburg. 
De  cosmographia,  Hagenoae  4532.  Aritbme- 
tica  quaedam.  Geomelria.  Optica.  Astrono- 
mica.  Physica.  —  Viel  Theologisches. 

*  EtgenÜich:  Andreas  Oheeraerdts;  Hyperiu* 
nur  nach  aeiner  Vaterstadt  genannt. 

Hypslkles«  —  Mathematiker  aus  Ale- 
xandrien, unter  Ptolemäus  Physcon 
146  vor  Chr.  blühend*  (BN). 

Gilt  für  den  Verfasser  des  4  4.  u.  45.  Buchs 
der  Elemente  des  EnkUd,  und  schrieb  auch 
über  die  Rectascensionen,  siehe:  Anaphoricus 
sive  de  rectascensionibus,  graece  cum  lat.  vers. 
J.  He&teUi  edid.  Eraim.  Bartholino,  4°,  Pari- 
siis 4657. 

*  Lebte  um  die  Zeit  des  Euklid  (jr<),  lur  Zeit  der  An- 
tonine  ( Wd), 


Iba-iToals,  AH  Ben  Abdel-Rabman.  — 
Einer  der  berühmtesten  arabischen  Astro- 
nomen, aus  vornehmem  Geschlecht,  beob- 
achtele  unweit  Cairo  (B)  (BN), 

geb.    979,  .  .  .  ,  (Heg.  369, ), 

gest.  4  008,  Mai  3  4  (Heg.  399,  Schewal  4). 
Schrieb ,  als  Resultat  seiner  Beobachtungen : 
ZydjIbnVunis  (Tafeln  des  Ihn  Tnais) ,  oder 
Zydj  Hakemy  (Tafel  des  Kbalifen  Hakem), 
von  der^Beliile  in  den  Notices  et  extraits  des 
manuscripts  de  la  Biblioth^que  du  Roi,  T.  VII, 
einen  Auszug  gegeben.  Siehe  d*Herbelot,  Bibl. 
Orient,  p.  9S4. 

Ide,  Johann  Joseph  Anton.  — 
Mag.  Phil.,  Privatgelehrter  in  Götlingen,  seit 
4  803  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Moskau  (M.  W), 

geb.   4775, Braunschweig, 

gest.  1806,  Oct.  ..,  Moskau. 
Theorie  d.  Bewegung  d.  Weltkörper  unseres 
Sonnensystems  a.  ihrer  elliptisch.  Figur,  frei 


1167 


Ideler 


TltOTnann. 


1168 


nachLaplaoe,  8^,  Berlin  4  800.  System d.  rein, 
u.  angewandt.  Mechanik  fester  Körper,  2  Bde. 
8»,  Ib.  4803.  Anfangsgründe  d.  rein.  Mathe- 
matik, 4'Thl.  8^  Ib.  4803. 

Ideler,  Christian  Ludwig.  —  Dr. 
Phil.,  seit  4794  als  königl.  Astronom  Be- 
rechner der  Landeskalender  und  seit  4  84  0 
Mitgl.  d.  königl.  Kalenderdeputation;  von 
4  84  6—82  Lehrer  d.  Prinzen  Wilhelm 
Friedrich  und  Karl,  dann Studiendirector 
d.  Cadettencorps,  auch  Lehrer  an  d.Forst- 
academie  u.  allgem.  Kriegsschule.  Seit  4  8  4  0 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  u.  seit  4  824  Prof. 
ord.  an  d.  Univ.  zu  Berlin  (GB,  4  825  u. 
4  845;  (N), 

geb.   4766,  Sept.  24,  Gross-Brese,  bei 

Perleberg, 

gest.  4^46,  Aug.  4  0,  Berlin. 
Neue  trigonometr.  Tafeln  für  d.  Declmalthei- 
king  d.  Quadranten  (mit  J.  Ph.  Hobert),  8o, 
Berlin  4799.  Histor.  Untersuchungen  über  d. 
astronom.  Beobachtungen  d.  Alten,  8**,  Ib.  4  806. 
Untersuch,  über  d.  Ursprung  u.  d.  Bedeutung 
d.  Sternnamen,  8°,  Ib.  4  809.  Handbuch  d.  roa- 
theraat.  u.  techn.  Chronologie,  2  Bde.  8",  Ib. 
4  815—26.  Lehrb.  d.  Chronologie,  8°,  Ib.  4  829. 
—  Über  d.  Verhältniss  des  Copernicus  zu  den 
Alten  (V.  Zftoh,  Monall.  Corr.  XXIII,  4844). 
Überd.  Gradmessungen  d.  Alten  (Ib.  XXIII  u. 
XXIV,  4844).  Über  d.  Trigonometrie  d.  Alten 
(Ib.  XXVI,  4  849).  Über  d.  Calenderwesen  d. 
Griechen  u.  Römer  (Ib.  XXVIII,  4  84  3).  Über 
eine  Stelle  in  TifgU's  Landbau  (Ib.  id.).  Über 
d.  Zeitrechn.  d.  Araber  (Abhandl.  d.  Berlin. 
Acad.  4 84 2—4  3).  Über  d.  Lfingen-  u.  Flächen- 
maasse  d.  Alten;  Tbl.  I  u.  II  (Ib.  id.).  Überd. 
Sternkunded.Chaldtfer(Ib.  4  844— 4  5).  Überd. 
CycUis  d.  Heton  (Ib.  id.).  Über  d.  Zeitrechn.  d. 
Perser  (Ib.  id.).  Überd.  Kalender d.  Ptolem&os 
(Ib.4  846— 4 7).  überd.  Julianische Jahrd. Mor- 
genländer (Ib.  id.).  Über  d.  Zeitrechn.  d.  Rö- 
mer (Ib.  484  8—4  9).  Überd.  Todesjahr  Gezau- 
ders d.  Gr.  (Ib.  4820—24).  Über  d.  astronom. 
Theil  d.  Fasti  d.  OTid  (Ib.  4  822—23).  Über  d. 
von  d.  Alten  erwähnt.  Bestimmungen  d.  Erd- 
umfangs u.  d.  von  d.  Neueren  daraus  abge- 
leiteten Stadien  (Ib.  4  825).  Über  d.  von  d'An- 
Tille  in  d.  alten  Geographie  eingeführten  Sta- 
dien (Ib.  4  826).  Überd.  Längen- u.  Flächen- 
maasse  d.  Alten  (Ib.  4  827) .  Über  Endozna'  erste 
Vorles.  (Ib.  4  828).  Über  d.  Alter  d.  Runenka- 
lender (Ib.  4  829).  ÜberEndozna'  zweite  Vor- 
les. (Ib.  4830).  überd.  Zeitrechn.  von  Chatä 
u.  Igür  (Ib.  4  882).  Über  d.  Reduction  ägypt. 
Data  aus  d.  Zeiten  d.  Ptolemäer  (Ib.  4834). 
Über  d.  Zeitrechn.  d.  Chinesen  (Ib.  4887). 
Über  d.  Ursprung  d.  Thierkreises  (Ib.  4  838). 
Fixstern-Verzelchniss  z.  Gebrauch  eines  Mit- 
tagsfernrohrs (Bode's  Jahrb.  4  797).  ErlUutr. 
zweier,  die  Hundssternperiode  d.  Aegypter 
betreffend.  Stellen  d.  Alten  (lindenau  u.  Boh- 
nenberger*!  Zeitschr.  I,  4  84  6).  —  Übersetzung 
von  Laoroiz*!  Trigonometrie  u.  Algebra  mit 
Anmerkk.y  4822.  —  Linguistisches. 


Ideleri  Julius  Ludwig.  —  Sohn  des 
Vorigen.  Dr.  Phil.,  Privatdocent  an  d.  Univ. 
zu  Berlin  seit  4  835;  auch  Lehrer  am  CÖlni- 
sehen Real-Gymn.  daselbst  (GB.  4  845;  fAJ, 
geb.  4  809,  Sept.  3,  Berlin, 
gest.  4812,  JuU  47,  Berlin. 
Meteorologia  veterum  graecorum  et  romano- 
rum,  8«  Berol.  4832.  Aristotelis  meteorologi- 
corum  libri  IV,  2  Bde.  8^  Leipz.  4834-Se. 
Untersuch,  über  d.  Hagel  und  d.  elektrisch. 
Erscheinungen  in  unserer  Atmosphilre  (Pogg. 
Ann.  XXVI,  4882  u.  XXVII,  4833;  anch  for 
sich,  8^  Leipz.  4833).  Übersetzte  A.  y.  Hvm- 
beldt'i  Examen  critique  de  Thist.  de  la  g^r 
du  Nouv.  Conti nent,  3  Bde.  8^  Berlin  481«- 
52  (der  letzte  Bd.  posth.),  mit  Anmerkk.  - 
Linguisliscbes. 

nUoh|  Samuel  Friedrich. — Apo- 
theker in  Riga  (BN)  (N), 

geb.   4  792,  März    6  (N. St.),  Riga, 

gest.  4  842,  März  22,  Riga. 
Chemische  u.  pharmaceut.  Aufstttze  inTroauai' 
dorff's  Journ.  (XX),  Orindal'a  medicin. -phar- 
maceut. Blättern  u.  Bclierer'e  Allgem.  oorti. 
Ann.  d.  Chemie. 

niscll,  Friedrich.  —  Sohn  des  Vo- 
rigen. Dr.  Phil.,  Chemiker  beim  Manufactur- 
rath  u.  beim  technolog.  Institut  in  St.  Pe- 
tersburg ;  früher  Pharmaceut  (Or), 

geb.  4  822,  Mai  25,  Riga. 
Bestimm,  d.  in  den  Knollen  d.  Kartoffelo  eot- 
haltenen  Säure  (Lieb.  Ann.  LI,  48«4).  Ver- 
schiedene techn.  Abhandll.  über  Essiglabrica- 
tion  u.  Conservirung  d.  Lebensmittel  in  deo 
Mittheil.  d.  Ökonom.  Gesellsch.  zu  St.  Peters- 
burg und  d.  russ.  Manufactur-Journ. 

Ilsemaim,  Johann  Christoph.-- 
Rathsapotheker  (seit  4754)  und  Bergcom- 
missar  in  Clausthal  (HannÖvr.  Mag.  W^ 
(Sp.W)  (BH), 

geb.   4  727,  Apr.   7,  Clausthal,* 
gest.  4  822,  Oct.  4  3,  Clausthal 
Über  d.  Braunstein  von  Ilefeld  u.  den  dsraas 
erhaltenen  König  (Crell's  neueste  Entdeck.  IV, 
4  784).   Behandl.  eines  sich  nicht  entzünden- 
den Phosphorus  (Ib.  V,  4782).    Von  d.  Klseo- 
proben  (Ib.  VI,  4  7^2).  Vom  Flussspatb  (Ib. id.] 
Bereit,  e.  sympathet.,  metallisch  glSDieodeo 
Dinte  (Ib.  IX,  4  783).   D«  eines  künstl.  Späths 
(Ib.  id.).   Ober  e.  blaue  sympathet.  Dioteaos 
Kobold  (Crell's  Ann.  4  785).    Untersuchung  d 
grauen  Wacke  von  Clausthal  (Ib.  id.).  Metall 
Niederschlag  d.  Zinns  auf  nass.  Wege  (Ib.  <?$<: 
über  d.  Wasserblei  von  Altenberg  (Ib.  47S7 
Verbessr.  d.  Eisenproben  (Ib.  id.).  t-ber  d. 
neulich  bekannt  gemacht,  kubischen  Quan(lb 
4  788).  Ferneres  im  Götting.  Mag.  (4  781),  Cna'i 
Auswahl  neuest.  Entdeck.  (4  786),  AlmaDdChl 
Scheidekünsti.  (4787),  Schria.  d.  eesellaeh.  ( 
Bergbaukunde  4789  u.  4  790. 

*  geb.  1725, . .  .  (jr.  II)  ist  falsch. 


1169 


Lnhof 


Ingen-Hoosa. 


1170 


Imhofy  Haximas. — A  ugusiiner-Ere- 
inü  in  München  (1780— 1802),  Lehrer  d. 
Physik ,  Mathematik  u.  Philosophie  in  sei- 
nem Kloster  (1786 — 91),  dann  Prof.^d. 
Physik  u.  Mathematik  am  Lyceo  daselbst 
(1794—98)  und  darauf  (1799)  am  kur- 
rürstl.  Schulhause,  zuletzt  (1  SOS)  kurfürstl. 
Hofbibliothekar.  Mitgl.  (4790)  u.  Director 
(1800)  d.  physikal.  Klasse  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst  (Fl)  (M.  W), 

geb.  4758,  Juli  36,  Reissbach,* 
gest.  4  8  47,  Apr.  4  4,  München. 
Positiones  logicae,  metaphysicae  et  mathema- 
ticae,  4«,  MooBch.  4789.  Theoria  electricitatis 
recentioribus  experimeotis  stabiltta  etc.,  8°, 
Ih.  4790.  Institutiones  physicae,  8<*,  Ib.  4  796. 
Anfangsgründe  d.  Chemie,  Ib.  4 802.  (jber  d. 
Scbiessea  gegen  heranziehende  Donner-  und 
Hagelwetter,  Ib.  4  842.  Anweis.  z.  Anleg.  u. 
Erhalt,  zweckmttss.  Blitzableiter,  Ib.  4846. 
Analyse  zweier  baierisch.  Meteorsteine  (Oilb. 
Ann.  XVIII,  4804). 

*  Im  YiUtiial,  Niedei^Baiern. 

Im-Hooffy  Johann  Jacob.  —  Han- 
delsmann (Or), 

geh Aarau, 

gest.  4  820, 

L'art  de  tenir  les  livres  eo  parties  doubles  etc., 
t  vol.  4%  Vevay  4786.  Arithmetique  «lernen- 
Uire,  Ib.  4799. 

ImiflOtt|  John.  —  Mechanicus  in  Lon- 
don (RGE)  (B)  (BN), 

geb England, 

gest.  4788,  Aug.  4  6,  London. 
Srbool  of  arts,  wovon  Wabiter  (Prof.  an  d. 
Roy.  Institution)  eine  vermehrte  Ausgabe  be- 
sorgte, unter  d.  Titel :  Elements  of  science  and 
arts,  2'vol.  8»,  Lond.  4808. 


I  Johann  Gottlieb. 
—  Pastor  zu  Gross-Sandersleben  bei  Mag- 
deburg, früher  Rector  der  Domschule  in 
Magdeburg  (M), 

geb 

gest.  4775,  .  .  .  Gross-Sandersleben. 
Abhandl.  vom  Nutzen  d.  Gebirge,  4<^,  Magdeb. 

4739. 

Inehoferi  Melchior.  —  Jesuit,  lange 
Zeit  Lehrer  d.  Philosophie  u.  Mathematik 
in  Messina;  dann  in  Rom,  Macerata  u.  Mai- 
land lebend  (Ni.  XXXV;  (J)  (SBJ), 
geb.   4  584  etwa,  .  .  .  Wien,* 
gest.  4  648,  Sept.  28,  Mailand. 
Tractatus  sylleplicus,  in  quo  quid  de  terrae 
solisqoe  motu  vel  statione,  secundum  Sacram 
Scripturam  et  S.  S.  Patres  sentlendum,  qaave 
certitudine   alterutra  seoteotia   tenenda  sIt, 
oslenditur,  4%  Romae  4688. 

*  Qiaida,  Ungsn  (BIT). 
Pvffendorff,  UaDdwSrterbQch. 


laelcliett,  Joseph.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik, Physik  u.  Chemie  am  Gymnas. 
zu  Luzern  (dr), 

geb.  4792,  Febr.  4  2,  Hochdorf,  Canton 

Luzem. 
Chimle  organiqne  appliquöe  ä  la  Physiologie 
et  ä  la  m^icine,  par  L.  Omelin  (traduite),  Paris 
4828.  Grundlehren  d.  Algebra,  Luzern  4  827. 
Tabellen  z.  Vergleich,  d.  neuschweiz.  Maasse 
u.  Gewichte  mit  d.  alten  luzerniscben,  Ib.  4887. 
Einfacher  u.  gefahrlos.  Apparat  z.  Experimen- 
tiren mit  d.  Flamme  d.  Knallgases  (Pogg.  Ann. 
XCV,  4855). 

Ingett-Hovss  (Ingenhousz) ,  Jan.  — 
Dr.  Med.,  pract.  Arzt  erst  in  seiner  Vater- 
stadt, dann  in  England,  wo  er  von  4767  an 
grösstentheils  lebte;  erhielt  4768,  als  er  in 
Wien  eine  Tochter  Joseph's  U.  und  zwei 
Erzherzöge  geimpft  hatte,  den  Titel  eines 
kaiserl.  Österr.  Leibarztes  mit  einem  Gehalt 
von  600  Lstrl.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  seit 
4769  (MJ  (Abr,  XIU)  (BN), 

geb.  4730, Breda,  Holland, 

gest.  4799,  Sept.  7,  Bowood,b.  London. 

Experiments  on  vegetables,  discovering  their 
great  power  of  purifying  the  common  air  in 
sunshine  etc.,  8^  London  4  779  (Deutsch  von 
Beherer,  Wien  4786).  Anfangsgründe  d.  Elek- 
tricitat  usw. ;  übersetzt  von  K.  X.  Holitor,  8^ 
Wien  4784.  Vermischte  Schriften,  physiscb- 
med.  Inhalts;  übersezt  von  K.  X.  Holitor,  S*', 
Ib.  4782,  2.  Aun.  2  vol.  8»,  Ib.  4784.  Noav. 
exp^rienees  et  observations  snr  divers  objets 
de  pbysique,  8**,  Paris  4  785.  Essai  sar  la  nour- 
riture  des  plantes,  übersetzt  unter  d.  Titel: 
Essay  on  the  food  of  the  plante,  Lond.  4  798. 
—  Experiments  on  the  torpedo  (Phil.  Tr.  4  775). 
Easy  methods  of  measuring  the  dimlnution  of 
bulk,  taking  place  on  the  mixture  of  common 
air  and  nitrous  air ;  with  experiments  on  pla- 
tina  (Ib.  4  776).  A  ready  way  of  lightning  a 
candle  by  a  very  moderate  electrical  spark 
(Ib.  4778).  Electrical  experiments,  to  explain 
bow  far  the  phenomena  of  the  electropborus 
may  be  accounted  for  by  Dr.  Fnakllii'i  theory 
(Ib.  id.).  Account  of  a  new  kind  of  inflammable 
air  or  gas  etc. ;  with  a  new  theory  of  gunpow- 
der  (Ib.  4779).  On  some  new  methods  of  sus- 
pending  magnetical  needles  (Ib.  id.).  Impro- 
vements  in  electricity  (Ib.  id.).  On  the  degree 
ofsalubrity  of  common  air  atsea  etc.  (Ib.  4780). 
Some  further  considerations  on  the  influence 
of  the  vegetable  kingdom  on  the  animal  crea- 
Uon  (Ib.  4  782).  Verhandellng  over  de  gede- 
phlogisteerde  lucht  etc.  (Verhandl.  Genootsch. 
Rotterdam  VI,  4784).  Sur  divers  mouvemens 
du  fluide  ölöctrique  (Journ.  phys.  XVI,  4  780). 
Sur  la  vertu  de  Teau  iropregnee  de  difförens 
acides,  ponr  faire  d6gager  des  plantes  Tair  de- 
phlogistique  (Ib.  XXIV,  4784).  Snr  Teconomie 
des  vdg^taux  (Ib.  id.).  Sur  la  mattere  verte 
de  Mr.  Prieitlejr  (Ib.  XXV,  4  784).  Sur  l'eudio- 
mMre  (Ib.  XXVI,  4785).    De  l'influence  des 

74 


1171 


Inghirami 


Ittner. 


1172 


difförentes  espöces  d'air  etc.  sur  la  germina- 
tioD  etc.  (Ib.  XXVill,  4786).  De  linflueDcede 
r^lectricitä  atmosph^rique  sur  les  v^gätaux 
(Ib.  XXXII,  4  788) .  Sur  les  mötaux  comme  con- 
ducteurs  de  la  cbaleur  (Ib.  XXXIV,  4789).  Sur 
l'air  qui  s'6vapore  des  plantes  (Ib.  id.).  EfTet 
de  l'^Jectricit«  sur  Jes  plantes  (Ib.  XXXV,  i  789) . 

Inghirami,  Giovanni.  —  Prof.  d. 

Astronomie  am  Ximenianischen  Institut  zu 

Florcnr  u.  Direct.  d.  Sternwarte  daselbst, 

auch  Prof.  d.  Astronomie  am  Collegio  San 

Giovannino  von  d.  frommen  Scbule,  Mitgl. 

u.  zuletzt  Provinzial  dieses  Ordens  (CtJ  (ZtJ, 

geb.  4779,  Apr.  16,  Vollerra, 

gest.  1851,  Aug.  1 5,  Florenz. 

Principij  idro-meccanici  La  statica  degli  edi- 
fizii,  Firenze  4  808^5.  EfTemeridi  deir  occul- 
tazione  delle  piccole  stelle  sotto  la  luna,  Ib. 
4  809—80.  TavoleastronomicheuDiversalipor- 
latili,  Ib.  4  844.  Base  trigonometrica  misurata 
in  Toscana  neir  autumno  dell  4  84  7  etc.,  Ib. 
4  84  8.  EfTemeridi  dt  Venere  e  Giove  air  uso  de' 
naviganti,  Ib.  4  824— -24.  —  Astr.  Beobb.  u. 
Berechn.  in  ▼.  Zaoh*!  Monatl.  Corr.  u.  Astr. 
Nacbr.  —  I.  verfertigte  auch  eine  sehr  gute 
Karte  von  Toscana. 

Ini^ls,  Sir  R  0  b  e  r  t.  —  Mitgl.  d.  Astro- 
nom. Society  (ASN.  XViJ, 

geb.   4785  etwa, 

gest.  1855,  Mai  5,  London. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  angefiihrt. 

InoobodsoWi  Peter.  —  Mitglied  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  St.  Petersburg  (Mem, 
Acad.  St.  Petersb.  l), 

geb.   4744  etwa, 

gest.  4  806,  Oct.  «7  (A.St.),  St. Peters- 
burg. 
Declinatio  acus  magneticae  in  urbe  Zaricin 
(^lov.  Comm.  Petrop.  XV,  4  774).  Novum  hy- 
groroetri  genus  descriptum  (Act.  Acad.  Petrop. 
II,  4  780).  Descriptio  instrumenti  ad  declivi- 
tatero  loconim  mensarandam  apti  (Ib.  III, 
4782).  De  relativa  nonnulloram  locorum  ele- 
vatione,  in  quibus  observationes  barometri- 
cae  ac  tbermometricae  institutae  sunt  (Nov. 
Act.  Acad.  Petrop.  XIII,  4  802).  Sehr  viele 
astronom.  u.  meteorolog.  Beobb.,  sowie  Orts- 
bestimmangen  in  Russland  (Nov.  Comm.,  Act. 
u.  Nov.  Act.  Acad.  Petrop.) 

InsvIlSy  Stephan.  —  Docent  d.  Ma- 
thematik an  d.  Univ.  zu  Upsala,  zuletzt  Bi- 
schof in  Strengnäs  (Or), 

geb.   4726,  Oct.  4,  Oevfersala  Socken 

bei  Strengnäs, 
gest.  4  803,  Mai  4  4,  Strengnäs. 
MitB.  Hallenorenti :  De  micromeiro  objectivo, 
4°,  Upsal.  4767. 

Irafeki  s.  Jirasek. 


Irvlne,  William.  —  Dr.  Med.,  Leclor 
d.  Materia  medica  und  Chemie  an  d.  Univ. 
zu  Glasgow  (Tr.  Ä.  Edmb.  Soc.  I  j, 

geb.    ...  

gest.  4787,  Juli  9,  (Glasgow?). 
Essay  on  cbemical  subjects ;  edited  by  hisSon, 
William Irvine,  Dr.  Med.,  Lond.  4  805.  Theories 
of  heat  (ViohoUon'a  Journ.  VI,  480S).  Letters 
of  inquiry  respecting  the  late  Dr.  Irviiie'i  fan- 
damental  experimont  on  the  relative  capaci- 
ties  for  heat  of  ice  and  water  (Ib.  XI,  4805). 

Isaao  ArgfrUBm  —  Griechischer 
Mönch,  lebte  in  seiner  Jugend  zu  Aenuä 
in  Thracien  (JJ, 

geb.  etwa  4  34  2,  ..  . 

gest.  nach  4  372,  .  .  . 
Tabula  astronomica.  Apparatus  astrolabü.  De 
reducendis  triangulis  non  rectis  in  rectos.  De 
extraclione  radicis  quadraticae  quadratonim 
irrationalium.  Melhodus  geodaesiae.  De  ra- 
tione  metiendi  plana  acsolida.  De  oppositione 
et  conjunctione  solis  et  lunae  et  de  circolis 
soiaribus  et  lunaribus. 

Islmbardl,  Innocenzo.  —  Baron. 

General-D irector  d.  Münz-  u.  Bergwesens 

in  Mailand.    Mitgl.  d.  Lombard. -Venetian. 

Instituts  daselbst  (AF.  XIIi;  (BE,  XXni>, 

geb.   4767  etwa,  .  .  Mailand, 

gesL  4  824,  Febr.  2,  Mailand. 
Sui  piccoli  forni  di  fusione  a  manica  portatili 
(Mem.  Istit.  Regn.  Lon;ib.  Venet.  II,  4824). 

de  risle,  s.  Delisle. 

Ittlg  (Ittigius),  Johann.  —  Dr.  Med., 

Prof.  organi  aristotelioi  et  physices  and. 

Univ.  zu  Leipzig  (JJ, 

geb.   4  607,  Oct.  8,  Schleusingen, 

gest.  4  67  6,  Juli  2  4 ,  Leipzig. 
De  igne  fatuo. 

Ittlgi  Thomas.  —  Sohn  des  Yorigen. 
Pastor  an  d.  Thomaskirche  u.  Prof.  d.  Theo- 
logie an  d.  Univ.  zu  Leipzig  ^iVt.XXIXy, 
geb.   4  643,  OcL 3 4,  Leipzig, 

gest.  474  0,  Apr.  7,  Leipzig. 
Disputationes  tres  de  montiuro  incendiis,  Lipi 
4  663  et  4666.   Lucubrationes  academicae  de 
montium  incendiis,  Ib.  4674. 

Ittner,  Franz  von. — Dr.PhiL,Siadi- 

pfarrer,  Prof.  d.  Naturgeschicht«,  Physik  a. 

Technologie  an  d.  Univ.  zu  Freiburg  (Seäe 

Biogr.vomDr.A,Eicker,FTeih.  1825;  (M 

geb.   4  787,  Febr.  41,  Heilersheim,  bei 

Freibarg, 

gest.  4824,  Aug.  29,  Freibarg. 
Beiträge  zur  Geschichte  d.  Blausäure  (Blut- 
saure) usw.»  8^  Gon8tanz4844  (Die  Vornde 
datirt  von  4809).  Abhandl.  ilbor  d.  Natuie- 


1173 


Ivory 


Iszo. 


1174 


schichte  des  Kaiserstuhls  a.  der  Rbeiainseln. 
Ibersicbt  d.  Hauptmomente  d.  gegenwärt.  Zu- 
staades  d.  Chemie,  B**,  Freib.  4  833  (Aus  d. 
Eleulberia).  Über  Trennungd.  Arsenstture  von 
d.  Phospborsliure,  Über  Alcohol  u.  Koallsilber 
(Sehweigg.  Journ.  XX;  184  7).  Über  d.  Vor- 
komm.  d.  Blaasäure  im  äther.  Bittermandelöl 
(Ib.  XXIV,  4848). 

iToryi  James.  —  Nachdem  er  Theo- 
logie studirt,  erst  Lehrer  d.  Mathematik  u. 
Physik  an  einer  Schule  (Academy)  in  Dun- 
dee  (1786  —  89),  dann  Vorsteher  einer 
Flachsspinnerei  zu  Douglastown  in  Forfar- 
shire  und  darauf  Prof.  am  kOnigl.  Militär- 
Collegium  zu  Marlow  (später  zu  Sandhurst) 
\on  1 804  bis  1 8 1 6,  wo  er  seinen  Abschied 
nahm  und  als  Privatmann  nach  London  zog. 
Mitgl.  d.  Roy.  Sociely  seit  1815  (Phil.  Mag. 

xxn,  i%iy, 

geb.   4  765, Dundee, 

gest.  1842,  Sept.  21,  London. 
A  new  series  for  tbe  rectification  of  tbe  ellipsis, 
with  observatioos  on  tbe  evolution  of  a  cer- 
tain  algebraic  formula  (Tr.  Roy.  Edinb.  Soc. 
IV,  4  798).  Ruie  for  reducing  a  Square  root  to 
8  continued  fraction  (Ib.  V,  1805).  'A  new  me- 
thod  of  resolving  cubic  equations  (Ib.  id.)  New 
and  universal  Solution  of  Kepler*!  problem  (Ib. 
id.)  On  the  attractions  of  horoogeneous  ellip- 
soids  (Phil.  Tr.  4  809).  On  the  grounds  of  the 
niethod,  which  Lftplaoe  bas  given  in  the  se- 
cond  cbapter  of  the  third  book  of  bis  M^ca- 
nique  Celeste  for  Computing  tbe  attractions  of 
spheroids  of  every  description  (Ib.  4  842).  On 
the  attractions  of  an  extensive  classe  of  sphe- 
roids (Ib.  id.).  A  new  metbod  of  deducing  a 
first  approiimation  to  the  orbit  of  a  comet  from 
tbree  geocentric  observations  (Ib.  4  84  4).  On 
the  expansion  in  a  series  of  the  attraction  of  a 
Bpberoid  (Ib.  4822).  On  the  astronomical  re- 
fractioos  (Ib.  482S).  On  the  figure  requisite  to 
maintain  the  equilibrium  of  a  homogeneoos 
fluid  masstbat  revolvesupon  an  axis  (Ib.  1 824). 
On  Ihe  equilibrium  of  fluids,  and  the  flgure  of 
8  homogeneous  planet  in  a  fluid  state  [Ib.  4  834 ) . 
On  tbe  theory  of  tbe  elliptic  transcendents  (Ib. 
id  . .  Oo  tbe  theory  of  the  perturbations  of  tbe 
planet«  (Ib.  4882).  On  the  development  of  the 
disturblDg  fuoction,  upon  which  depend  the 
inequflJities  of  tbe  motions  of  the  ptanets, 
caaaed  by  their  mutual  attraction  (Ib.  4833). 
Oo  Ihe  equilibrium  of  a  mass  of  homogeneous 
fluid  at  liberty  (Ib.  4884).  Of  such  ellipsoids 
cooaUting  of  homogeneous  matter  as  are  ca- 
pable  of  having  the  resultant  of  the  attraction 
of  the  inass  upon  a  particle  in  the  surface,  and 
a  centrifugal  force  caused  by  revolving  about 
one  of  tbe  axes,  made  perpendicular  to  tbe 
surface  (Ib.  4  838).  On  Ihe  theory  of  astrono- 
mical refractioDS  (Ib.  id.).  On  the  condition  of 
equilibrium  of  an  incompressible  fluid,  the 
particies  of  which  are  acted  upon  by  accele- 
ratiog  forces  (Ib.  4889).  —  On  the  depression 
of  mercury  in  glass  tubes  (TiUooh,  Phil.  Mag. 


LVII,  4824).  On  atmospherio  heat  (Ib.  LVIII, 
4  824).  On  nautical  astronomy  (Ib.  id.).  On 
calculating  astronomical  refraction  (Ib.  id. 
LIX,  4822;  LXIII.  4  824;  LXV,  4825;  LXVIII, 
4  826).  On  Kapiar's  rules  (Ib.  LVill,  4  824).  On 
Lagendre's  theorem  (Ib.  id.).  On  rolling  pen- 
dulum  (Ib.  id.).  On  the  hygrometer  by  evapo- 
ration  (Ib.  LX,  1822).  On  the  double  altitude 
problem  (Ib.  id.).  On  the  figure  of  the  earth  (Ib. 
LXIIL  4  824  et  LXV,  4  825).  Solution  of  a  geo- 
detical  problem  (Ib.  LXIVf  4824  etLXV,  4825). 
On  the  metbod  of  the  least  Squares  (Ib.  LXVI, 
1825  et  LXVIH,  4  826).  On  the  condensation 
and  dilatation  of  air  and  the  velocity  of  sound 
(Ib.  LXVr,  4  825).  On  the  atmosphere  (Ib.  id.). 
On  the  density  and  pressure  in  the  interior 
parts  of  the  earlh  (Ib.  id.).  On  the  figure  of  the 
planets  (ih.  id.  et  LXVII,  4826)  On  the  lineof 
shortest  distance  traced  on  an  oblate  spheroid 
(Ib.  LXVII.  4826).  On  tbe  ellipticityof  the  earth 
(Ib.  LXVIII,  4  826).  On  deducing  a  geoeral 
formula  for  tbe  length  of  the  pendolum  etc. 
(Ib.  id.).  On  FrejroineVs  pendulum  experiments 
(Ib.  id.).  —  On  the  elastic  force ofsteam  (United 
Phil.  Mag.  I,  4  827).  On  the  heat  extricated  from 
air  (Ib.  id.).  On  the  seconds  pendulum  at  Port 
Bowen  (Ib.  id.).  Theory  of  the  velocity  of  sound 
(Ib.  id.).  On  the  flgure  of  the  planets,  in  reply 
to  Mr.  Foisaon  (Ib.  II,  4  827).  On  the  theory  of 
capillary  action  (Ib.  III,  4  828).  On  tbe  figure 
of  the  earth  (Ib.  id.  et  Vil,  4880).  On  the  theory 
of  Barker's  Mill  (Ib.  III,  4  828).  On  measure- 
ments  on  the  earth's  surface  perpendicular  to 
the  meridian  (8  Aufsätze,  Ib.  IV,  1828).  On  the 
longitudes  of  the  trigonometrical  surveys  (Ib. 
id.).  On  deducing  tbe  diflerence  of  longitudes 
from  the  latitudes  and  azimuths  of  two  stations 
(Ib.  V,  1829).  Arguments  to  prove  that  the 
earth  is  a  solid  of  revolution  (Ib.  id.).  On  the 
shortest  distance  of  two  points  on  the  earth's 
surfaee  (Ib.  VIII,  1880).  On  the  equilibrium 
of  fluids  (Ib.  IX,  4  834).  On  such  functions  as 
can  be  expressed  by  series  of  periodic  terms 
(Ib.  Ser.  III,  Vol.  IX,  4886).  On  Lnbboek'a 
theory  of  heat  and  vapours  (Ib.  XX,  4  842).  On 
mixed  gazos  (Ib.  id.).  On  the  Constitution  of 
the  atmosphere  (Ib.  id.). 

Izai^i  Joseph.  —  General-Inspector 
d.  Univ.  von  Frankreich  (bis  1815),  früher 
Arzt  in  d.  französ.  Armee,  auch  Prof.  d. 
Physik  (Q), 

geb.  1766,  Jan.  10,  Gabors,  Ddp.  Lot, 

[lebte  noch  1834  (St.F)]. 
Des  pierres  tomböes  du  ciel,  ou  Lithologie  at- 
mo8ph<^rique  avec  un  essai  de  tböorie  sur  la 
formation  de  ces  pierres,  8°,  Paris  1808.  Ex- 
plication  du  nouv.  langage  des  chimistes  etc., 
8^  Ib.  4808.  Manuel  du  galvanisme,  8^  Ib. 
4  804.  LeQons  6l6mentaires  de  physique  et  de 
cbimie  exp^rimentale,  Ib.  4  805. 

IzzOy  Johann  Baptist.  —  Jesuit, 
zweiter  Vorsteher  d.  Theresianums  in  Wien 
(nachdem  er  dann  1 5  Jahre  lang  Aufseher 
der  adeligen  Jugend  gewesen),  dann  Di- 

74» 


1175 


Jablonowiky 


Jaeobi. 


1176 


rector  des  Academiehaoses  in  Pesth  (SSJ) 
(ON)  (M), 

geb.  1724,  Aug.  29,  Raschau,  Ungarn, 

gegt.  4  793,  Dec.    5,  Wien. 
Tractatus  de  pyrotechnia  et  ballistica,  8°,  Vin- 
dobonae  4  766.   Elementa  architecturae  civi- 
lis, 8^  Ib.  4764  (Deutsch  4  775).   Arcbitectura 
militaris,  S«»,  Ib.  4  765  (Französisch  4772). 


Jablottowsky ,  Josepb  Alexan- 
der, Fürst  von.  -^  Woywode  von  Now- 
gorod, der  4743  die  Würde  eines  deut- 
schen Reichsfürsten  erlangte;  verliess  in 
Folge  der  Unruhen  von  4  768  sein  Vater- 
land Polen  und  wählte,  nach  mehren  Rei- 
sen durch  Frankreich  u.  Italien,  Leipzig  zu 
seinem  Aufenthalt  (A)  (CL), 

geb.   4742,  Febr.  4, 

gest.  4777,  MSrz   4,  Leipzig. 
Gründete  4  768  zu  Leipzig  die  noch  bestehende 
fürst).  Jablonowsky'scbe  Gesellschaft  d.  Wis- 
senschaften, die  indess  erst  4  774  ins  Leben  trat. 

JaoohfteuSi  Gilbert.  —  Dr.  Med., 
Prof.  erst  d.  Beredtsamkeit,  darauf  d.  Phy- 
sik an  d,  Univ.  zu  Leyden  (SL), 

geb.  4585  etwa, .  .  Aberdeen,  Scbottl., 

gest.  4  628, Leyden. 

lastttatlones  physicae,  Amsterd.  4644. 

Jaoksoii,  J . . .  R . . .  —  OfEcier  in  der 
brittiscb-ostind.  Armee ;  trat  4  84  4  in  russ. 
Dienste  u.  brachte  es  darin  bis  zum  Oberst 
u.  Stabsofficier ;  war  später  russ.  Commissar 
fürManufacturwesen  in  London.  Lange  Zeit 
auch  Secretär  d.  Gcographical  Society  da- 
selbst (Joum.geogr.  Soc.  Vol.  XXIÜ,  4  853^, 
geb.   4790  etwa, 

gest.  4  853,  März  4  6,  London. 
Observations  on  lakes  and  the  causes  of  their 
formation  and  diininution,  Lond.  4838.  What 
to  observe  (Eine  Anleitung  für  reisende  Geo- 
graphen) ,  Ib.  4  844 .  On  Minerals  and  their  uses. 
Memoir  on  cartography.  On  the  congelation  of 
the  Newa  (Journ.  geogr  Soc.  I,  4  884,  auch 
Pogg.  Ann.  XLIII).  On  the  seiches  of  lakes 
(Ib.  UI,  4  83S).  Surla  coaleur  des  eaux  (Bibl. 
universelle.  XLIII,  4880).  Sur  les  galets  ou 
pierres  rouiees  de  la  Pologne  (Ib.  XLIV,  4880). 

JaokflOtt,  Thomas.  —  Prof.  d.  Phy- 
sik an  d.  Univ.  zu  St.  Andrews  (An.  R. 
4  837;, 

geb 

gest.  4  837,  Febr.  t6,  St.  Andrews. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  genannt. 


Jaoksoai  Charles  Thomas.  —  Dr. 
Med.,  Chemiker  u.  pract.  Geognost  in  Bo- 
ston fOrJ, 

geb.  4  805,  Juni  2  4,  Plymooth,  Massa- 
chusetts. 
On  the  geology  and  minei^logy  of  a  pari  <»( 
Nova  Scotia  (Silliiuui's  Journ.  XIV,  1828  et 
XV,  4839).   On  geological  specimens  and  sur- 
veys  (Ib.  XXX,  4836).  Analysis  of  miaeral  ma- 
ters  from  the  Azores  (Ib.  XXXI,  4837).    D»  *4 
meteoric  iron  from  Glairborne,  Alabama  .ib. 
XXXIV,  4888).  Od  the  geology  of  Maine  rib 
XXXII,  4837;  XXXIV,  4838;  XXXV.  XXWI 
et  XXXVU.  4889).   Analysis  of  CaUioite    Ib 
XXXV  et  XXXVII,  4  889).  On  «ome  meUmor- 
phic  rocks  in  New-Hampshira  (Ib.  XLV,  4841 
Remarks  on  drift  (Ib.  id.).  On  the  copper  a»l 
silver  of  Kewenaw  Point,  Lake  snperior  Ib 
XLIX,  4  845).   On  the  geology  of  New-Hanip- 
shire  (Ib.  XU,  4844;  XLVIII  et  XLIX.  481S 
—  On  cancrinite,  nepheline  and  zircoa  frum 
Maine  (8ilUm.  new  Journ.  I,  4846).   Ores  aol 
minerals  of  Lake  superior  (Ib.  II,  1846;  VII. 
4849  et  X,  4850).  Descript.  of  vermicolite  Ib. 
IX,  4  850).  Analysis  of  water  from  a  hol  spna^ 
near  the  Great  Salt  Lake  (Ib.  X,  4854^;..   G«o> 
logical  report  of  Lake  Superior  copper  repoM 
(Ib.  XI,  4  854).  Analysis  ofpitchstoneporpb^o 
and  Phosphorite  (Ib.  id.).   On  EupvrcfarHi« 
(Ib.  XII.  4854).  On  the  coal  formatiOD  ofNem- 
Branswick  (Ib.  id).  —  J.  ist  auch  Eotdecier 
der  Anaesthesis  durch  Aetberdämpfe  (Ib  III. 
4847). 

Jaoob,  Timolöon  C...  C...  —  C*- 

pitSn  in  d.  französ.  Artillerie.  Schüler  d 
polytechn.  Schule  in  Paris  (4828 — 30)  und 
später  Attache  bei  deren  StudieD-lnspedioc 
(Tq)  (REP), 

geb.   4809  etwa,) 

gest.  4  848,  Juli  30,'.  .  . 
Application  de  Talg^bre  ä  la  gemeine  cie . 
8^  Paris  4  842. 

Jaoobl,  Johann  Christian.  —  Mi- 
litär-Arzt  in  Weimar.  Mitgl.  d.  LeopoMin 
Academie  (ANC), 

geb.   474  7,  Aug.  7,  Weimar, 

gest 

Experimente  qaaedam  chymica  (Not.  Acu 
Acad.  Nat.  Cur.  II,  4764).  Obaenratio  d*  f«e 
mento  caeruleo  e  carbonibos  viUs  viBiIrrw 
(Act.  Acad.  Mogunt.  I,  4757).  Comin^sten^ 
los  de  succedaneo  atrameoti  iodiet  (Ib.  id 
De  optima  saporis  iograti  tpiritna  frvac«! 
correctione  commentariolos  (Ib.  id.). 

Jaoobl,  Friedrich  Paul.  —  Aitu)^ 
rie-Lieutenant,  Lehrer  d.  Mathenutak  bcis 
Artilleriecorps  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wb» 
zu  Berlin  (Mem,  de  Berlin  4768  *, 

geb.  4724,  Mai  8,  Tucheband«  Nec> 

mark, 
gest.  4761, vor  Olnuli,* 


1177 


Jacobi 


Jacobi. 


1178 


Hat  wenigsteos  za  den  Schriften  der  Academie 
nichts  beigetragen. 

*  Gctödtet  durch  eine  Kanonenkugel  bei  der  Belage- 
rung der  Festung  durch  die  Preusien. 

Jaoobli  Karl  Friedrich  Andreas. 
—  Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  am  Gymn. 
Schulpforta,  früher  Gonrector  am  Gymn.  zu 
Brandenburg  (MAI)  (GAS66), 

geb.   4795,  Dec.    t,  Krähwinkel  bei 

Gotha, 

gest.  4855,  Juni  29,  Schulpforta. 
Praecipuorum  a  Kewtono  conatum  composi- 
tionum  virium  demonstrandi  recensio,  k°, 
Gott.  4817.  De  undecimo  Snolidu  axiomate 
Judicium,  cui  acced.  pauea  de  trisectione  an- 
guli,  4^  Jenae  4  834.  De  triangulorum  rectili- 
neorum  proprietatibus  quibusdam  nondum 
aatis  cogniti8,  4"*  (Prgrm.),  4825.  De  quadran- 
gulorum  proprietatibus  quibusdam  minus  ad- 
huc  cognitis,  4<',  Jenae  4  888.  De  proprietate 
rectarum  punctum  quoddam  intra  circulum 
ita  transenntium  ut  anguli,  ad  quos  bini  sibi 
proümae  secantur,  sint  inter  se  aequales,  4^ 
Ib.  4  840.  Die  Entfern ungsörter  geradliniger 
Dreiecke,  Ib.  4  854. 

JaoobI|  Andreas.  —  Bruder  des  Vo- 
rigen. Lehrer  d.  Mathematik  u.  Physik  am 
Gymn.  Schulpforta  (Prgrm.  d.  Gymn.  4  843^, 

geb.  4  804,  Juni  20,  Krähwinkel. 
Initia  geometriae  symbolicae  (Prgrm.),  4  834. 
Aoalyt.  Behandl.  eines  Satzes  aus  d.  Lehre  vom 
fceradlin.  Dreieck  (Prgm.),  4  848.  Kurze  Bemerk. 
über  einige  Puncto  d.  Analysis  (Prgm.),  4848. 

Jaeobii  Moritz  Hermann  von.  — 
Bruder  des  Nachfolgenden.  Anfangs  preuss. 
Baubeamter,  als  solcher  zuletzt  Baumeister 
io  Königsberg,  dann  Prof.  d.  Civil-Baukunst 
an  d,  Univ.  zu  Dorpat  von  4  835  bis  4  840, 
aber  schon  4  837  nach  St.  Petersburg  be- 
mfen,  daselbst  4  839  Adjunct,  4842  aus- 
serprdentl.  u.  4  847  ordentl.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  WiS8.,  später  wirk!.  Staatsrath,  geadelt, 
o.  Mitgl.  d.  Manufactur-Conseils  beim  kais. 
Ministerium  d.  Finanzen  (OrJ, 

geb.  4804,  Sept.  24  (N.St.),  Potsdam. 
Il^m.  sur  Tapplication  de  r^lectro-magnötisme 
au  mouvement  des  macbines,  8**,  Potsd.  4885. 
IHe  Galvanoplastik  usw.,  S'*,  St.  Petersb.  4840. 
—  E^ip^riences  ^lectro-magnöt.,  formant  suite 
au  möm.  de  4  888  (Bull,  scient.  acad.  Petersb. 
II,  4887).  Abünderungd.  DanielTscben  Kette 
(Ib.  id.).  Oberd.  Gescbwindigk.  d.  Entwickl. 
d.  galvan.  Stroms  (Ib.  HL  4888).  Überd.  gaU 
>an.  Funken  (Ib.  IV,  4888).  Ober  d.  Inductions- 
pbSnomene  beim  OeflTnen  u.  Schliess.  einer 
Volta'foben  Kette  (Ib.  id.).  Erste  Anzeige  von 
seiner  Erfindung  d.  Galvanoplastik,  4  888,  Oct.  5 
(Ib.  id.).  Surla  pröparation  et  Temploi  du  gaz 
oiyg^ne  et  bydrogine;  mit  Kesa  (Ib.  V,  4889). 
über  d.  Anziehung  d.  Elektromagnete ;  mit  B. 
(Ib.  id.).  Über  d.  chemische  u.  magnet. 


Galvanometer  (Ib.  id.).  Mesure  comparative 
de  l'action  de  deux  couples  voltaiques,  Tun 
cuivre-zinc,  i'autre  platine-zinc  (Ib.  VI,  4840). 
über  einige  elektro-magnet.  Apparate  (Ib.  IX, 
4  842).  Über  seine  elektro-maguet.  Arbeiten  im 
J.,4844  (Ib.  X,  4842).  Bericht  über  d.  Galva- 
nographie  (Ib.  id.).  Eine  Methode,  die  Con- 
stanten d.  Volta'schen  Ketten  zu  bestimmen 
(Ib.  id.).  Beschreib,  e.  verbessert.  Voltago- 
meters  (Ib.  id.).  Bericht  über  d.  Entwickl.  d. 
Galvanoplastik  (Bull.  phys.  math.  acad.  St.  Pe- 
tersb. 1, 4  843).  D°über  d.  galvan.  Vergoldung 
(Ib.  id.).  über  galvan.  Leitungen  (Ib.  id.).  Über 
d.  Gesetze  d.  Elektromagnete,  zwei  Abhandll. ; 
mit  E.  Lern  (Ib.  II,  4  844).  Sur  la  pile  ä  effet 
constant  du  Prince P. Bagration  (Ib.  id.).  Über 
galvanische  Messingreduction  (Ib.  id.).  Über 
etektro-telegrapb.  Leitungen  (Ib.  IV,  4  845  u. 
VI,  4848).  Über  d.  Leitung  galvan.  Ströme 
durch  Flüssigkeilen  (Ib.  V,  4  847).  Über  ma- 
gneto-elektr.  Maschinen  (Ib.  id.).  über  einige 
neueVolta'scheCombinalionen  (Ib.  id.).  Über 
galvanoplast.  Reductionen  mittelst  e.  roagneto- 
elektr.  Maschine  (Ib. id.).  Über  e.  Vereinfach, 
d.  Uhrwerke,  die  zur  Hervorbring,  e.  gleich- 
form.  Bewegung  bestimmt  sind  (Ib.  VI,  4848). 
Über  d.  Polarisation  d.  Leitungsdrähte  (Ib.  VII, 
4  849).  Sur  les  t^l^graphes  öleclriques  (Ib.  id.). 
Von  d.  Resorption  d.  Gase  im  Voltameter  (Ib. 
id.).  Das  Quecksilber-Voltagometer  (Ib.  VIII, 
4850).  Sur  la  tb^orie  des  macbines  ^lectro- 
magnötiques  (Ib.  IX,  4854).  Sur  la  mesure  du 
courant  galvanique  par  la  döcomposition  du 
Sulfate  de  cuivre  (Ib.  id.).  Die  galvan.  Pendel- 
uhr (Ib.  XV,  4  857).  Descript.  d'un  t^Mgraphe 
dlectrique  naval  (Ib.  id.).  —  über  Beeqaerel's 
einfache  Sauerstoffkette  (Pogg.  Ann.  XL,  4  837). 

JaoobI,  Karl  Gustav  Jacob.  —  Dr. 

Phil.,  erst  (4  824)  Privatdocent  an  d.  Univ. 

zu  Berlin,  dann  Prof.  (extr.  4  827,  ord.  4  829) 

d.  Mathematik  an  d.  zu  Königsberg  bis  4  842, 

da  er  eine  Reise  nach  Italien  unternahm  u. 

nach  Rückkehr  von  derselben  als  (schon 

4  836  erwähltes)  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 

u.  königL  Pensionär  in  Berlin  lebte  (Di- 

richtet,  AbhandL  d.  Berlin,  Acad.  4852; 

(OB.  4845;, 

geb.  4  804,  Dec.  40,  Potsdam, 

gest.  4  854,  Febr.  48,  Berlin. 

Disquisitiones  analyticae  de  fractionibus  sim- 
plicibus,  4**,  Berolini  48S5.  Fundamenta  nova 
theorlae  functionum  ellipticarum,  4®,  Reglern. 
4829.  Comment.  de  transformatione  integralis 
duplicis  indeflniti  in  formam  simpliciorem,  4°, 
Ib.  4832.  Canon  arithmeticus,  sive  tabulae, 
quibus  eihibentur  pro  singulis  numeris  primis 
vel  primorum  potestatibus  infra  4  000  nuroeri 
ad  datos  indices  et  indices  ad  datos  numeros 
pertinentes»  4«,  Ib.  4839.  Über  Deseartes'  Le- 
ben, 8«,  Berlin  4  846.  Opuscula  matbematica, 
2  vol.  4^  Ib.  4846—54.  — -  Über  Oaiiat'  neue 
Methode,  die  Werthe  der  Integrale  ntfherungs- 
weise  zu  finden  (Crelle's  Journ.  I,  4  826).  Über 
d.  Ausdruck  d.  verschiedenen  Wurzdn  einer 


1179 


Jacobi. 


1180 


Gleichung  durch  besUmmte  Integrale  (Ib.  II, 
4827).  De  residuis  cubicis  commentalio  nume- 
rosa  (Ib.  id.).  Siileri  formulae  de  transforma- 
tione  coordinatorum  (Ib.  id.)-  Dber  e.  beson- 
dere Gattung  algebraisch.  Functionen^  die  aus 

d.  Entwickl.  d.  Function  (4— )xz-i-z*)"  ent- 
stehen (Ib.  id.).  Über  d.  Hauptaxen  d.  Flächen 
9.  Ordn.  (Ib.  id.).  De  transformatione  et  deter- 
minatione  integralium  duplioium  (Ib.  II,  4827 ; 
VIII,  4  832  u.  X,  4  898).  Über  d.  Integrat.  d. 
partiell.  Differentialgleichungen  4.  Ordn.  (Ib. 
II,  4827).  Über  d.  Bestimm,  d.  Rectascens.  u. 
Declinat.  eines  Sterns  aus  d.  gemess.  Distan- 
zen desselben  von  zwei  bekannt.  Sternen  (Ib. 
id.).  Über  PfhiPs  Methode,  eine  gewöhnt,  li- 
neare Differentialgleich,  zwisch.  ±n  Variabein 
durch  e.  System  von  n  Gleichungen  zu  inte- 
griren  (Ib.  id.).  Addition  au  mem.  de  Mr.  Abel 
sur  les  fonct.  elliptiques  (Ib.  III,  4  828).  Sur  la 
d<^composition  d'un  nombre  donnö  en  quatres 
carr^  (Ib.  id.).  Sur  les  fonct.  elliptiques  (4  No- 
tizen, Ib.  id.  et  IV,  4  829).  Über  d.  Anwend. 
d.  ellipt.  Transcendenten  auf  e.  bekannt.  Pro- 
blem d.  Elementargeometrie  (Ib.  III,  4  828). 
De  functionibus  ellipticis  comment.  I  (Ib.  IV, 
4829).  Exercitat.  algebraica  circa  discerptio- 
nem  singularem  fractionum,  quae  plures  va- 
riabiles  involvunt  (ib.  V,  4  880).  Problömes 
d'analyse  (Ib.  VI,  4830).  De  resolutione  aequa- 
tionum  per  series  infinites  (Ib.  id.).  De  fun- 
ctionib.  ellipt.  comment.  II  (Ib.  id.).  Sur  une 
nouv.  application  de  l'analyse  des  fonctions  el- 
liptiques ä  l'algöbre  (Ib.  VII,  4884).  Über  und  zu 
Legendre'«  »Theorie  des  fonctions  elliptiques« 
(Ib.  VIII,  4882).  De  theoremate  Abeliano 
observatio  (Ib.  IX,  4832).  Observatio  arithme- 
tica  de  numero  classium  divisorum  quadrati- 
corum  formae  y*-i-Az',  designante  A  nume- 
rum  primum  formae  4n-i-8  (Ib.  id.).  Conside- 
rationes  generales  de  transcendentibus  A  b  e- 
1  i a  n  i s  (Ib.  id.).  Bemerkk.  zu  Seherk'i  Abhandl. 

d"v 
über  d.  Integrat.  d.  Gleich -r-^=(a-i-/?x)y  (Ib. 

X,  4883).  Demonstratio  formulae 


f. 


AI' 


,  — 1 


(4-öl)'>-*d«r= 


r(a+b) 


(Ib.  XI,  4  834).  De  binis  quibuslibet  functioni- 
bus homogeneis  secundi  ordinis  per  substitu- 
tiones  lineares  in  alias  binas  transformandis, 
quae  solis  quadratis  variabilium  constant  etc. 
(Ib.  XII,  4884).  De  compositione  numerorum 
e  quatuor  quadratis  (Ib.  id.).  De  uso  legitimo 
formulae  summatoriae  Maclaurinianae  (Ib. 
id.).   De  fractione  continua  in  quam  integrale 


X 


e"^  dx  evolvere  licet  (Ib.  id.).   De  fun- 


ciionum  duarum  variabilium  quadrupliciter 
periodicis,  quibus  theoria  transcendentium 
Abelianarum  innitur  (Ib.  XIII,  4885).  Ob- 
servatiuDCulae  ad  theoriam  aequationum  per- 
tinentes  (Ib.  id.).  De  usu  theoriae  integralium 
ellipttcorum  et  integralium  Abelianorum  in 
analysi Diophantea (Ib.  id.) .  Dato systemate 
n  aequationum  linearium  inter  n  incognitas, 
valores  incognitarum  per  integralia  definita 
(a-4)  tuplicia  exbibentur  (Ib.  XIV,  4  885).  Zur 


Theorie  der  Curven  (Ib.  id.).   Über  Ifiaw'i 
Satz  von  den  Primzahlen  (Ib.  id.).  TbeoremaU 
nova  algebraica  circa  systema  duarum  aequa- 
tionum, inter  duas  variabiles  propoaiUniiii 
(Ib.  id.).  Formula  transformationis  iotegralioa 
definitorum  (Ib.  XV,  4836).    De  eliminatioo« 
variabilis  e  duabus  aequationibus  algebraieis 
(Ib.  id.).   De  integralibus  quibusdam  daplict- 
bus,  quae  post  transforroatioaem  variabilioai 
in  eandem  formam  redeunt  (Ib.  id.).   Formo- 
lae  novae  in  theoria  transcendentium  eüipin 
carum  fundamentales  (Ib.  id.).   De  evohitioa« 
expressionis  (l+2rco8y+2rcosy')  ~*  la  se- 
riem  infinitem  secundum  cosinus  maltiplonm 
utriusque  anguli  tf^if'  procedeotem  (ib.  id.,. 
De  relationibus,  quae  locum  habere  debent  ia- 
ter  puncta  intersectionis  duarum  carvarva 
vel  trium  superficieruro  algebraicanun  data 
ordinis ;  simul  cum  enodatione  paradoii  atgt- 
braici   (Ib.  id.).    Observationes  geomeiricae 
(Ib.  id.).  Nota  de  erroribus  quibusdam  gro- 
metricis,  qui  in  theoria  functionum  leguntor 
(Ib.  XVI,  4  887).   Demonstratio  et  amplificatiu 
nova  theorematis  Gaussiani  de  qoadratora 
trianguli  in  data  superficie  e  lineis  brevisaimi» 
formati  (Ib.  id.).  Zur  Theorie  d.  Varialioiw- 
rechnung  und  d.  Differentialgleichungen  II*. 
XVII,  4  837).  Über  d.  Reduction  d.  lolegralica 
d.  partiell.  Differentialgleichungen   4.  Ordo 
zwisch.  irgend  einer  Zahl  Variabein,  auf  d.  lo- 
tegration  eines  einzigen  Systems  gewObnl.  Dif- 
ferentialgleichungen (Ib.  id.).   Von  d.  geod«t. 
Linie  auf  e.  Ellipsoid  u.  den  verschiedn.  Aa- 
Wendungen  e.  merkwürd.  analyt.  Sobstitatir«a 
(Ib.  XIX,  4  839).  Über  d.  complexen  Primzah- 
len, welche  in  d.  Theorie  d.  Reale  der  S..  8. 
u.  42.  Potenzen  zu  betrachten  sind  (Ib.  iJ 
Elementarer  Beweis  einer  merkwürd.  nnat^t 
Formel  usw.  (Ib.  XXI,  4  840).   Do  fonnatioac 
et  proprietatibus  determinantium  IIb.  XXil, 
4844).  De  determinantibus  fnnclionalibaa  Ib 
id.).   De  functionibus  altemantibiw  (Ib.  id  . 
Zur  combinatorischen  Analysis  .'Ib.  id.).    Di- 
lucidationes  de  aequationum  differ^itaaliiiB 
vulgarium  systematis  earumque  ooonexM«« 
cum  aequationibus  differentialibus  partnlites 
linearibus  primi  ordinis  (Ib.  XXIli »   «$42 
De  integratione  aequationia  differentialis 
(A+A'x+A"y)(xdy-.ydx)- 

(B+B'x+B"y)dy+(C+Cx+C"y)«l»«« 

(Ib.  XXIV,  4  842).   De  motu  puncti  iin^lans 

(Ib.  id.).  Demonstratio  nova  theoremalis  Ab^ 

liani (Ib.  id.).  Überd.  Entwickl. d.  AiMdrttck« 

(a*— 2aa'[cos«co8Y+ 

sin  Ol  sin  y  co8(<f — ^)I -f-a**) "~  1 

(Ib.  XXVI,  4848).  Zur  Theoried.  eUipi.  F«»- 
ctionen  (Ib.4d.).  Sur  röliroination  das 
dans  le  probl^me  des  trois  corps  ;ib. 
Theoria  novi  mulUplicatoris  systemati 
tionum  differentialium  vulgarium 
(Ib.  XXVII,  4  844  et  XXIX,  4845).  S«IU 
dizione  di  uguaglianza  di  due  radid  dalT 
zione  cubica  della  quäle  dipeodoiM  gli 
principe li  di  una  superficie  del  saoood 
(Ib.  XXX,  4  840).  Über  e.  leicht.  Ver&hiM.  4« 
in  d.  Theorie  d.  Sttcularatömagea  vat^«»- 
mend.  Gleichungen  aameriach  avCrakMa  li 


1181 


Jaoobi 


Jacquard. 


1182 


id.).  Neues  Theorem  d.  analyt.  Mechanik  (Ib. 
id.).  Über  die  AdditionsUieoreme  der  A  hei- 
schen Integrale  zweiter  u.  dritter  Gattung  (Ib. 
id.).  Über  d.  Darstell,  einer  Reihe  gegebener 
Wertbe  durch  eine  gebrochne  rationale  Fun- 
ction (Ib.  id.).  Über  d.  Kreistheilung  u.  ihre 
Anwend.  auf  d.  Zahlentheorie  (Ib.  id.).  Note 
sar  ies  fonctions  Abäliennes  (Ib.  id.).  Über 
einige  die  ellipt.  Functionen  betreffende  For- 
meln (Ib.  id.).   Über  d.  Wertb,  welchen  das 

bestimmte  Integral  / ^ 


für 


'Aco8<f'— B8in</) 
beliebige  imaginUre  Werthe  von  A  u.  B  an- 
nimmt (Ib.  XXXII,  4846).  Beweis  d.  Satzes, 
dass  jede  nicht  fünfeckige  Zahl  eben  so  oft  in 
eine  gerade  als  ungerade  Anzahl  verschiedner 
Zahlen  zerlegt  werden  kann  (Ib.  id.).  Über  d. 
Vertausch,  von  Parameter  u.  Argument  bei  d. 
dritten  Gattung  d.  AbeTschen  und  höheren 
Transcendenten  (Ib.  id.).  Über  einige,  der  Bi- 
nomialreihe  angehörige  Reihen  (Ib.  id.).  Über 
eine  neue  Methode  zur  Integration  d.  hyper- 
ellipt.  Differenzialgleichungen  u.  über  d.  ra- 
tionale Form  ihrer  vollständ.  algebraisch.  In- 
tegralgleichungen (Ib.  Id.).  Über  d.  unmittel- 
bare Veriflcation  einer  Fundamentalformel  d. 
Theorie  d.  ellipt.  Functionen  (Ib.  XXXVI,  1848). 
überd.  partielle  Differentialgleichung,  welcher 
die  Zähler  u.  Nenner  d.  ellipt.  Functionen  Ge- 
niige leisten  (Ib.  id.).  Überd.DifTerentialgleich., 
welcher  die  Reihen  4±2q±Sq*±2q*. ..  und 

2  p^q+«  V^q»+2  ffq". . .  Genüge  leisten  (Ib. 

id.).  Über  d.  particuläre  Lösung  d.  partiell. 

d*V    d»V    d*V 
Differentialgleich.  ^+^+^=.0  (Ib.  id). 

De  seriebus  ac  differentiis  observatiunculae 
(Ib.  id.).  Über  unendl.  Reihen,  deren  Expo- 
nenten zugleich  in  zwei  verschiedenen  qua- 
drat.  Formen  enthalten  sind  (Ib.  XXXVII, 
1848).  Über.d.  Reduction  d.  quadrat.  Formen 
auf  d.  kleinste  Anzahl  Glieder  (Ib.  XXXIX, 
4  850).  Sur  la  rotation  d'un  corps  (Ib.  id.). 
Beweis  des  Satzes,  dass  eineCurve  n**°  Grades 
imAllgemeinen^n(n—2)(n*— 9)  Doppeltangen- 
ten hat  (Ib.  XL,  4850).  Auszug  zweier  Schrei- 
ben an  P.  A.  Hamen  [Störungsrechnungen  be- 
treffend] (Ib.XLII,  4854).  Überd.Zusaramen- 
setz.  d.  Zahlen  aus  ganzen  positiven  Guben 
usw.  (Ib.  id.).  —  Über  d.  Kenntnisse  des  Sio- 
phantoa  von  d.  Zusammensetz.  d.  Zahlen  aus 
zwei  Qjiadraten  usw.  (Monatsb.  d.  Berlin.  Acad. 
4  847) .  Über  d.  Vorkommen  eines  ägypt.  Bruch- 
namens in  Ptolemftoi' Geographie  (Ib.  4849). 
—  Nouv.  principe  de  dynamique  (Bull.  phys. 
math.  acad.  St.  Petersb.  III,  4  845).  —  üeber 
eine  neue  Auflösungsart  der  bei  d.  Methode  d. 
kleinst.  Quadrate  vorkommend,  linearen  Glei- 
chungen (Sehnmaeher'i  Astron.  Nachr.  XXII, 
4845).  Über  Le  ▼errier's  Entdeck,  d.  Neptuns 
(Ib.  XXYIII,  4 849).  Versuch  e. Berechn.  d.  gros- 
Ungleichheit  des  Saturns  nach  e.  streng.  Ent- 
wickl.  (Ib.  id.).  Über  d.  annähernde  Bestimm, 
sehr  entfernter  Glieder  in  d.  Entwickl.  d.  ellipt. 
Coordinatenusw.  (Ib.  id.).  über  d.Convergenz 
d.  Reihe,  durch  welche  d.  Keppler'sche  Pro- 
blem gelöstwird  (Ib.  XXX,  4  850).  Überd.  Figur 
d.  Gleichgewichts  (Pogg.  Ann.  XXXIII,  4  834). 


Jaoobi,  Johann  Tbeophilus  Mo- 
ritz. —  Dr.  Phil.  .  .  .  (DissJ, 

geb.  4  84  2,  März  4,  Prausnitz  b.  Goldberg. 
Specimen  disquisitionis  curvarum  quae  in  iis 
quarti  ordinis  aequationibus  continentur,  in 
quibus  quantitatibus  variabilibus  x,  y  pares 
tan  tum  exponentes  tribuuntur,  Vratisl.  4  844. 

Jaoobfli  Jobann.  —  Jesuit^  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  (ehemaligen)  Univ.  zu 
Bamberg  von  4  760  an  bis  zu  feinem  Tode 
(M)  (Bd), 

geb.  4724, Mai     6,  Spiessbeima.Rhein, 

gest.  4  800,  Dec.  2  4 ,  Bamberg. 
De  calculo  litterali  et  analysi  institutio  brevis 
etc.,  8^  Bamb.  4  768.  Elementorum  geome- 
triae  et  trigonometriae  planae  compend.,  S«*, 
Ib.  4  767.  Specimen  prax.  geometricarum  cam- 
pestrium  ad  theoreseos  accuratae  lumen  ex- 
actarum,  2  Tom.  4°,  Ib.  4  769.  Formul^  binoraii 
Neutoniana,  8°,  Ib.  4  774.  Diss.  analytica, 
qua  praecipuae  proprietates  llnearum  secundi 
ordinis  investigantur,  8»  Ib.  4  773.  De  dimen- 
sione  quarundam  superficierum  curvilinearum 
ac  corporum  inde  genitorum,  4<*,  Ib.  4773. 

JaoobSflOtti  Johann  Karl  Gott- 
fried. —  Nachdem  er  die  Rechte  studirt, 
erst  Regierungsbeamter  in  Dresden,  dann 
Soldat  bis  4  778,  darauf  Privatgelehrter  u. 
endlich  4784  Fahriken-Inspector  in  Preus- 
sen  (M), 

geb.  4726, Elbing, 

gest.  1789,  Sept.  4i, 

Schauplatz  d.  Zeugmanufacturen  in  Deutsch- 
land, 4  Bde.  8°,  Berliq  4  773—76.  Technolog. 
Wörterbuch,  4  Bde.  4»,  Ib.  4  784—84  (dazu 
von  O.  E.  Boianthal  4  Supplementbde.,  4**, 
Ib.  4  793).  Technolog.  Compendium,  4.  Bd., 
2  St.,  Elbing  4  787—88  (Blieb  unvollendet). 

Jaoototj  Pierre.  —  Folgweise  Prof. 
d.  Physik,  Chemie,  Mathematik  u.  Astro- 
nomie an  d.  Gentralschule  und  dann  am 
Lyceum  zu  Dijon,  früher  Examinator  bei  d. 
polytechn.  Schule  in  Paris  (BS)  (BN), 
geb.   4755, Dijon, 

gest.  1824,  Juli  U,  Dijon. 
Elements  de  physique  exp^rimentale,  de  chi- 
mieetde  minöralogieetc,  2  vol.  8**,  Paris 4 805. 

Jaoquardi  Joseph  Marie.  —  Erst 
Buchbinderlehrling,  dann  Schriftgiesser- 
gehülfe  und  darauf  (wie  sein  Vater)  Sei- 
denweber in  Lyon,  wo  er  grösstentheils 
lebte,  abgerechnet,  dass  er  während  der 
Revolution  in  der  Rheinarmee  diente  und 
1804  auf  kurze  Zeit  eine  Anstellung  beim 
Conservatoire  des  Arts-et-Metiers  beklei- 
dete (BS)  (BN), 

geb.  4  752,  Juli   7,  Lyon, 

gest.  4834,  Aug.  7,  OuUins  bei  Lyon. 


1183 


Jacqualain 


Jaeqniar. 


1164 


Erflnder  des  oach  ihm  benannten  Webesiubls 
für  gemusterte  und  broscbirte  SeidenstofTe, 
'welchen  er,  nachdem  er  schon  1 790  den  Ge- 
danken zu  demselben  fasste,  im  J.  4  802  zuerst, 
ob'wobi  noch  nicht  ganz  vollkommen,  im  Gros- 
sen ausführte.  Erhielt  dafür  1 806  von  Kape- 
llen ein  lebeosUngliches  Gehalt  von  3000  frs. 
und  eine  Prämie  von  50  frs.  für  jeden  in  Gang 
gesetzten  Stuhl,  deren  Anzahl  sich  4  842  in 
Frankreich  schon  auf  4  8000  belief.  Erfand  ums 
J.  4  804  eine  Maschine  zum  Netzstricken. 

Jaoqaelaitt,  A  u  gu  s  t  i  n.  —  Assistent 

am  chemiseben  Laboratoriam  der  Central- 

schale  in  Paris  (Or), 

geb.  4  804,  Mai  29,  Gore,  ebemal.  Kö- 

nigr.  Italien. 

Analyse  de  la  nontronite  trouv^e  aux  envi- 
rons  d'Autun  (Ann.  chim.  phys.  LXVI,  4  837). 
Sur  quelques  combiuaisons  du  bismuth  (Ib. 
id.).  Sur  les  combinaisons  de  Tacide  sulfu- 
rique  avec  la  potasse  etc.  (Ib.  LXX,  4  839). 
Sur  la  föcule  (Ib.  LXXIII,  4  840).  Sur  la  com- 
position  6l6mentaire  de  quelques  anthracites 
(Ib.  LXXIV.  4  840).  Observations  relatives  ä 
la  cristallisation  du  platine ;  modiflcations  ap- 
portöes  dans  l'art  de  travailler  ce  mötal  (Ib. 
id.).  Purification  de  Tacide  sulfurique  ä  an 
atome  d'eau,  et  rectification  du  nombre  pro- 
portionnel  du  zinc  (Ib.  S6r.  III,  T.  VII,  4843). 
Moyen  de  communiquer  ä  la  f^cule,  sans  le 
secours  de  la  torr^faction  ni  des  acides,  la 
propriöt^  de  se  dissoudre  dans  l'eau  de  70® 
etc.  (Ib.  VIII,  4  848).  Sur  la  combinaison  de 
l'acide  sulfurique  et  de  Tammoniac  anhydres, 
design^e  jusqu'ict  sous  le  nom  de  sulfamide 
(Ib.  id.).  Etüde  compar6e  de  l'arseoic  et  de 
l'antimoine  (Ib.  IX,  4843  et  XII,  4  844).  De 
l'action  calorifique  de  la  pile  de  Bnnien,  du 
chalumeau  ä  gaz  oxyg^ne  et  hydrog^ne  sur  le 
charbon  pur  etc.  (Ib.  XX,  4847).  Etüde  sur 
les  acides  du  soufre  (Ib.  XXI,  4  847).  Sur  Ten- 
graissement  des  oies  (Ib.  id.).  Fabrication  6co- 
nomique  du  bichromate  de  potasse  etc.  (Ib. 
Id.).  Sur  les  divers  proc^d^  connus  pour  la 
pr^paration  de  l'acide  iodique  (Ib.  XXX,  4  850). 
Sur  les  hydrates  d'acide  sulfurique  (Ib.  id.). 
Action  de  la  vapeur  d'eau,  k  des  tempt^ratures 
et  pressions  variables,  sur  les  carbonates  de 
potasse,  de  soude  etc.  (Ib.XXXlI,4854).  Pro- 
duction  de  l'hydrate  de  baryte  pur  par  le  car- 
bonate  de  baryte  sous  Tinfluence  de  la  vapeur 
d'eau  surchauffäe  (Ib.  id.).  —  Methode  d'a- 
nalyse  pour  constater  des  quanUt^s  minimes 
d'hydrogöne  arsöniquö  (Compt.  rend.  XVI, 
4  848).  Moyen  rapide  de  doser  le  cuivre  en  se 
servant  d'un  colorimMre  (Ib.  XXII,  4846).  Sur 
le  Sulfate  d'alumine  et  de  potasse  etc.  (Ib. 
XXIV,  4  847).  Sur  la  dulcine  (Ib.  XXXI,  4850). 
Sur  les  miniums  (Ib.  id.).  Sur  les  engrais  (Ib. 
XXXIII,  4854).  Sur  l'öquivalent  du  phos- 
phore  (Ib.  id.). 

Jaoqaembii  J  ean  B  ernard.  —  Bau- 
meister des  erzbischöflicben  Kapitels  zu 
Tour  (BN), 


geb.  4720,  .  .  .  Amboise, 

gest.  4786,  ..  .  Tours. 
Hinterliess  handschriftlich :  Essai  sur  la  stra- 
cture,  percussion  et  Suspension  des  cloche». 
Trait^  de  göem^trie  pratique.  Trait^  de  coo- 
struction  des  diverses  esp^es.  Tratte  de  cfaar* 
penterie. 

Jaoquemoati  Victor.  —  Machte 
zwei  grosse  naturwissenscha/ll.  Reisen,  die 
eine  nach  Nord-Amerika  und  Haiti,  die  an* 
dere  nach  Ostindien,  besonders  dem  Hi- 
malaya  (BS), 

geb.  4  804,  Aug.  6,  Paris, 

gest.  4832,  Dec.  7,  Bombay. 
Voyage  dans  rinde  pendant  les  aoo^es  1821  a 
4832,  S  vol.  4^  Paris  4885—44.    Sur  le  gt$e> 
ment  du  gypse  dans  les  Alpes  (Ann.  scieac 
nat.  III,  4  824). 

Jaoqaefly  Mathieo  Joseph.  — En>t 
Prof.  d.  Mathematik  am  College  zu  Besau- 
Qon  u.  Mitgl.  d.  Academie  daselbst,  daon 
Prof.  d.  Theologie  an  d.  FacullSt  zo  Lyon 
(BS), 

geb.  4736, Arc-soos-Monte- 

not,  bei  SalioN 

gest.  4824,  Febr.  4  6,  Lyon. 
Demonstration  directe  et  simple  des  proprio 
t^s  des  paralleles  rencontröes  par  uoe  s^caotr, 
Paris  4804. 

Jaoquea  de  VKry  (Jacobos  de  Vi- 

triaca).  —  Regulirier  Chorherr  im  KJofIrr 

Oignies,  später  Bischof  von  Frascati  und 

Cardinal.  Nach  Einigen  zu  ArgenteuiU  nacL 

Anderen  zu  Vitry-sur-Seine  geboren,  mar 

zweimal  auf  lungere  Zeit  in  PaläsUoa  uoi 

starb  4  244*  r^S;, 

Seine  »Historiaorientalis«,  die  er  z^i»i>hcB 
4245  und  4220  schrieb,  enthält  eios  der  allr- 
sten  (europäischen)  Documente  über  deo  O- 
brauch  des  Compasses  (J.  Klaprett,  Sor  Tia- 
vent.  de  la  boussole  p.  44  et  44). 

*  feft.  1244,  Apr.  30,  Boiii  (/). 


Jaoquet  (Jaquet)  de  Malaet,  L o q is 

Sebastien.  —  Weltpriester  und  Biblio- 
thekar des  Fürsten  von  Paar  sa  Wicl 
(M)  (BS), 

geb.  474  5, Schweiz  od.  Kaoc^ 

gest.  4  800,  Aug.  47, 

Pr6cis  de  Tölectricit«  ou  Eitrait  etp^rtaMou 
et  thöorique  des  phönomdoes  electritpMS.  « 
Vienne  4  776.  Lettre  d'ua  Abb^  de  VieaM  t 
un  de  ses  ami  ä  Presbourg  sur  l'electinpi  <t 
perp^tuel,  S"",  Ib.  4  776.  Ueber  eiae  »«••  Ar 
von  Wanduhren  (t.  Bern,  phys.  ArbariL  ««•- 
trächt.  Freunde,  4784). 

Jaoqvler,  Fran^ois.   —  Moio-t. 
Prof.  d.  heiligen  Schrifl  an  d. 


1185 


Jacqoin 


Jaeger. 


1186 


in  Rom  von  4733  bis  4746,  dann  Prof.  d. 

Physik  und  später  (1773)  d.  Mathematik  am 

Collegio  Romano  daselbst  (B)  (BBA)  (BN), 

geb.    4  7  H  ,  Juni  7  ,  Vitri-le-Fran^ais 

(Marne), 

gest.  4788,  Juli  3,  Rom. 
iMMi  Vswtaali  phtiosophiae  naturalis  prin- 
cipia  matbematica,  perpetuis  commentariit  il- 
lustrata,  communi  studio  P.  P.  Th.  Lesnanr  et 
F.  Jaeqniar,  8  vol.  4%  Coloniae  Allobrog.  4  789. 
Edit.  alt.,  Ib.  4  760.  Descrizione  d'un  istro- 
mento  proprio  per  far  con  ogni  facilitä  orologi 
solari,  4^  4754.  £lementi  di  perspeltiva.se- 
cuado  I  principj  di  Taylor,  Roma  1755.  El^ 
roeots  du  caicul  integral,  2  vol.  4«',  Parma  4 768. 
Trattato  intorno  la  sfera,  Ib.  4  775.  Lettre  sur 
ta  tempöraturede  l'air  daos  la  ville  et  la  caai- 
pagne  de  Rome  (Vari6t6  litt.  d'AntaudetSuard, 
T.  IV,  4769). 

Jaoqvia,  Nicolas  Joseph,  Edler 
von.  —  Dr.  Med.,  kam  4752  nach  Wien, 
machte  4755  bis  4759  auf  kaiseri.  Kosten 
eine  naturhistor.  Reise  nach  Amerika,  ward 
dann  bald  österr.  Bergrath,  Prof.  d.  Che- 
mie, Metallurgie,  Berg-  u.  Hüttenkunde  an 
d.  Bergacademie  zu  Schemnitz  und  darauf 
Prof.  d.  Chemie  u.  Botanik  an  d.  Univ.  zu 
Wien  bis  4797,  wo  er  in  den  Ruhestand 
trat.  4  806  baronisirt  (ON)  (MA\)  (B), 
geb.  4727,  Febr.  4  6,  Leyden, 

gest.  4847,  Oct.  24,  Wien.* 
Bxamen  chemicum  doctrinae  Meyerianae  de 
acido  pingui  ei  Blackianae  de  a^re  fixo  re- 
ipectu  calcis,  8^  Vindob.  4769  (Deutsch,  Ib. 
4771).  Miscellanea  austriaca  ad  botanicam, 
cberolam  et  bistoriam  naturalem  spectaotia, 
i  vol.  4«,  Ib.  4778—84.  Lehrb.  d.  allgem.  u. 
mediciD.  Cheoiie,  8^  Ib.  4788,  2.  Aufl.  4  794. 
Collectanea  ad  botanicam,  chemicam  et  hi- 
ttoriam  naturalem  spectantla,  6  vol.  4**,  Ib. 
4786—96.  ~  Tiel  Botanisches. 

*  fett.  Oct.  26  {JttuMrLUL  Ztg,^  InUlligaahU  1817). 

Jaoqvbiy  JosephFranz,  Edler  von. 
—  Dr.  Med.  Sohn  des  Vorigen  und  Neffe 
von  Ingenhousz.  Nachdem  er  von  4788 
— 94  das  Ausland  bereist  hatte,  4793  Ad- 
jonct  seines  Vaters  und  4797  Nachfolger 
desselben  in  d.  Professur  d.  Chemie  u.  Bo- 
tanik an  d.  Univ.  zu  Wien.  Niederösterr. 
Regiemngsrath.  Seit  4806  baronisirt  (Or) 
(ON)  (N), 

geb.  4766,  Febr.  7,  Schemnitz, 

gest  4  839,  Dec.  4,  Wien.* 
I^brb.  d.  allgem.  u.  medicio.  Chemie,  2  Bde. 
8«.  Wien  4798  (4.  Aufl.  4840).  Oesterr.  Provin- 
ziaUPharmacopoe,  Ib.  4798.  Mit  P.  Partaeh : 
Die  artesischen  Brunnen  in  und  om  Wien,  8% 
Ib.  4  884.  --  Ober  d.  MeUllisirang  d.  Alkalien 
(Gilb.  Ann.  XXVIII  u.  XXIX,  4808).  Über 
leocbteodeFlIIfCbchen  (Ib.  XXXI,  4  809) .  Noch 

P«fg«a4orrr,  HaodwSrlcrbucb. 


einige  Notizen  (Ib.  XVIII,  XXXVII  n.  XUX). 
Methode,  die  Vergrösseruog  an  Mikroskopen 
zu  finden  (Banmgarta.  u.  Ettingah.  Zeitschr. 

IV,  4  828).  Bemerkungen  über  Mikroskope  (Ib. 

V,  4829).  —  Botanisches. 

*ir»>t-  Dee.  0  {ON). 

Jaoqvot,  ...  —  Ingenieur  des  Mines 
zu  Metz /'i4 AT.  4  853;,       ^ 

geb.  4  847,  Nov.  23,  .  .  . 
Analyse  d'un  minärai  de  cuivre  du  Chili  (Ann. 
Min.  S«r.  II,  T.  XIX,  4844).  Analyse  d'un  ini- 
nörai  zinciföre  des  environs  de  Livourne  (Ib. 
id.).  Mit  Moavos:  Resultats  des  essais  faits 
avec  la  lampe  de  süretö  ä  cylindre  en  crystal 
de  Mr.  DunaanU  (Ib.  S«r.  III,  T.  IX,  4846). 
Mit  Langloia:  Etudes  min^ralog.  et  chimiq. 
sur  les  min^rais  de  fer  du  Ddp.  de  la  Moselle 
(Ib.  XX,  4  854). 

Jaoger,  Johann  Ludolph.  —  Stu- 
dirte  in  Helmstedt  unter  Bei  reis,  sollte 
in  Braunschweig  bei  einer  Porzellanfabrik 
angestellt  werden,  ging  aber  nach  Leipzig, 
wo  er  privatisirte  und  der  technischen  Che- 
mie, sowie  der  Alchemie  oblag  (M), 
geb.  4728  etwa,  .  .  bei  Magdeburg, 
gest.  4787,  März  4  6,  Leipzig. 
Chemisch-physikal.  Nebenstunden  oder  Be- 
trachtungen über  einige  nicht  gemeine  Mate- 
rien usw.,  Hof  4  780.  Memorabilia  Bismuthl 
d.  i.  chemisch-physikal.  Abhandl.  zur  nfihe- 
ren  Kenntniss  des  Minerals,  Wismuth  u.  Ma- 
gnesia, wie  auch  Antimonium  foemininum 
genannt  usw.,  Nttrnb.  4782  (Beide  Schriften, 
sowie  andere,  alchem istischen  Inhalts,  unter 
dem  Namen  i.  L.  ab  Indagiaa). 

Jaoger,  Philipp  Priedricb.  — 
Stadtpfarrer  zu  Waiblingen  in  Wfirtemberg 
(M,  M)  (Or), 

geb.  4764,  Mai     6,  Denkendorf, 

gest.  4823,  Dec.  20,  Waiblingen. 
Anwend.  d.  Lehre  von  d.  krumnien  Linien  auf 
einige  GegensUlnde  d.  Naturlehre,  Tttb.  4182. 
Eroendirte' Joh.  BiachoiTa  (siehe  Diesen)  Pract. 
AbhandL  d.  Dioptrik,  Stuttg.  4800. 

Jaeger,  Gottlieb  DanieL  ^  Pri- 
vatgelehrter zu  Lindenau  bei  Leipzig  (M,  \\), 
geb.  4762,  Juni   t,  Muhlbausen,  ThG- 

ringen, 

gest.  480t,  Oct.  26,  Lindenau. 
Übersetzte  Baaeroft's  Fttrfoebuch,  BoiüIIob-Ii^ 
fnmge's  Chemie,  Le  Pilenr  d'ApUga^s  Lei- 
nen- u.  Baumwollenfilrberei  u.  andere  Werke. 

Jaoger,  Karl  Christoph  Fried- 
rich von.  —  Dr.  Med.,  pract.  Arzt,  Ober- 
Medicinalratb  und  (seit  4  84  2)  königl.  Leib- 
arzt in  Stuttgart  (AW)  (N), 

geb.  4773,  Nov.  2,  Tübingen, 
gest.  4828,  Mai    9,  Stuttgart 

76 


1187 


SMgwiti 


Jamei. 


Uili 


Über  d.  Leuchten  d.  Phosphors  in  atmosph. 
Stickgas;  mit  A. V. Seherer,  8°,  Weimar  4  795. 
Über  denselben  Gegenstand  (Oren'sJourn.  VIII, 
1794  u.  Neu.  Journ.  II,  1795).  Bemerkungen 
über  Bichter*!  mittlere  Schwere  chemischer 
Auflösungen  usw.  (Omelin's  GOlting.  Journ.  I, 
4  798).  Verttndr.  vegetabilischer  Reagenzien  bei 
Berühr,  mit  einzelnen  oder  verschiedn.  paar- 
weise verbundenen  Metallen  (Oilb.  Ann.  XI, 
4  80S) .  Elektrometr.  Versuche  mit  Yolta's  Säule 
(Ib.  XII,  4  802).  Elektroskop.  Aeusserungen  d. 
Volt  a'schen  Säulen  (Ib.  XIII,  4  803) .  Schwie- 
rigkeiten u.  Mängel  d.  Volta'schen  Theorie 
von  d.  Säule  (Ib.  XXIII,  4  806).  Über  d.  Zam- 
boni'sche  und  andere  trockene  Säulen  (Ib. 
XLIX,  L  u.  LI,  484  5).  Zur  Begründung  einer 
Theorie  d.  trocknen  Säule  (Ib.  LH,  4  846).  Ver- 
gleich, d.  Turmalins  mit  d.  trockn.  Säule  (Ib. 
LV,  4  84  7).  Elektr.  Wirk,  ausgetrockneter  Pa- 
piersäulen  (Ib.  LXII,  4849).  Über  d.  Verkomm, 
fossiler  Knochen  bei  Stuttgart  u.  Kanstatt  (Ib. 
LVIII,  4  84  8).  —  Medicinisches. 

JaegwltSi  Friedrich.  —  Dr.  Med., 
Mitgl.  u.  Director  d.  inathemat.  Klasse  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin  (J), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  727,  Sept.  27,  .  .  . 

»Hat  in  Chymicis,  Physicis  und  Mathematicis 
viel  Rühmliches  prästiret«,  sagt  Jdeher,  ohne 
Näheres  anzuführen  oder  seine  Quelle  zu  nen- 
nen. Die  Miscell.  Berolin.  enthalten  nichts 
von  ihm. 

Jagemaniiy  Christian  Joseph. — 
Augustiner,  obwohl  anfangs  aus  d.  Kloster 
zu  Constanz  entfliehend,  später  in  Italien 
doch  wieder  Priester  u.  Beichtvater,  dann 
Director  d.  kathol.  Gymnas.  in  Erfurt  und 
seit  4775  Privatbibliothekar  der  Herzogin 
A  m  a  1  i  e  von  Weimar  (CL), 

geb.  4735, Dingelstädt, Eicbs- 

feld, 

gest.  4804,  Febr.  4,  Weimar.  * 
Geschichte  des  Lebens  u.  d.  Schriften  von  Oa- 
lilMO  Oftlilam,  $^,  Weimar  4  783.  —  Über- 
setzungen aus  d.  Italienischen  u.  in  dasselbe. 

•  gMt.  Febr.  7  (Jf.  U).  ' 

Jahn,  Gustav  Adolph.  — Dr.  Phil., 
Privatgelehrter  in  Leipzig,  früher  Gehölife 
an  d.  Wiener  Sternwarte  und  darauf  in 
verschiedenen  Stfidten  Deutschlands  astro- 
nom'.  Vorlesungen  haltend  (Or)  (G,  4857^, 
geb.  4  804,  Oct.  24,  Leipzig, 
gest.  4  857,  Jan.  5,  Leipzig. 
Uypsometr.  Tafeln,  4882.  Pract.  Astronomie, 
t  Bde.  8°,  Berlin  4834—35.  Anleit.  paehr  als 
60  Millionen  Figuren  zu  entwerfen,  8*',  Leipz. 

4836.  Tafeln  sechsstellig.  Logarithmen,   Ib. 

4837.  Tafeln  d.  Quadrat-  u.  Cubikwurzeln, 
ib.  4839.  Die  Wahrscbeinlichkeitsrechn.  u. 
ihre  Anwend.,  Ib.  4  839.  Popultfre  Geometr., 
Ib.  4842.  Populäre  Sternkunde,  8^  Ib.  4843. 
Leichte  a.  sichere  Methode,  die  höhr.  numer. 
Gleichungen  zu  berechnen,  8",  Ib.  4844.  Ge- 


schichte d.  Astronomie  von  4894  bis  4341, 
S  Bde.  S«",  Ib.  4844.  Wörterb.  d.  angewandt 
Mathematik,  2  Bde.  8'',  Ib.  4845.   Verzeicha 
aller  bis  4847  berechnet.  CometenlMihiieQ,  4*. 
Ib.  4  847.   Die  Astronomie  u.  d.  AstronoiDea 
seit  4  845,  8»,  Ib.  4  854.   General-Register  zu 
Sehnmaeher's  Astr.  Nachricht.  (Bd.  I — XXXX 
2  Bde.  4»,  Hamb.  4  854  u.  4856.    Gab  bersus 
Unterhaltungen  im  Gebiet  der  Meteorolope. 
Astronomie  usw.,  40  Jahrgg.  8*,  Ib.  4  847~Si. 
fortgesetzt  seitdem  von  £.  Heis. 

Jallabeii,  fitienne.  —  RefomiirWr 
Prediger  im  Vivarais,  wanderte  nacb  Genf 
aus,  ward  daselbst  4  700  Büi^er,  4704  Prof. 
d.  Mathematik  und  4743  Prof.  d.  PbUoQ^>- 
pbie.  Vater  des  Folgenden  (HFP), 

geb.   4  658,  .  .  .  St.-Hippolyte-de-Ca- 

ton, 

gest.  4  724,  . .  .  Genf. 
Theses  totins  physicae  summam  iacladentc». 
Genov.  4  744.  Debarometro,  Ib.  4  748.  De  ter- 
rae motu,  Ib.  4724.  De  maris  aesto.  Ib.  Mit 
De  calore  et  frigore,  Ib.  4  793.  Desono,  Ib.  l  TSi 

Jallabert,  Louis^  —  Prediger  und 

4737  Prof.  d.  Physik,  später  (4750j  auch 
d.  Mathematik  und  (4752)  d.  Pbilosophir 
^n   d.  Acad.   zu  Genf.    Stadtbibüotbeiar 
(Journ.  Phys,  4776;  (HPPJ, 
geb.  4  74  2,  Juli   26,  Genf, 
gesL  4768,  März  4  4,  Begaio  b.  Genf. 
Expäriences  sur  r^lectriclt^,  svec  quelques 
conjeclures  sur  la  cause  de  ses  elTets,  Gei»r\t 
4  748.  Observations  sur  le  Dax  et  le  reflai  ^t 
lac  de  Genöve  (M6m.  Par.  4742).    Sar  qm 
trombe  vue  sur  le  lac  de  Genftve  (ib.  It4i  <t 
42) .  La  guörison  d'un  paralytiqne  par  I«  ate»>cs 
de  l'ölectricitö  (Ib.  4  748}.   Refleiioos  sur  >» 
baromMres  (Ib.  4  749).  Description  da  tras- 
blemont  de  terre  arriv^  ä  Gen^ve  en  f  75€ 
avec  une  Enumeration  de  tous  ceux  q«*oa  ^  * 
ressenti  depuis  le  quatriöme  sitele  (ih,  «TS4 

*  Jean(H7P). 

Jambotti  Ren^  Fran^ois.  — Ter- 

Steher  einer  mechanischen  Werkstatt  in  P>- 

ris  u.  Lehrer  d.  Astronomie  (St.  F)  (C.  27 

geb.   4779,  OcL    .  .,  Paris» 

gest.  4844,  März  23,  Pajis. 
Aperen  du  systäme  du  monde  saivi  6m  la  «lo- 
criptlon  et  usage  d'une  noavetle  mscbi— 
astronomique  perfeetioonE«  ele. ,  Fftris  « f  <  % 
Nottvelle  Sphäre  armillaire  ä  rons^  d*apra 
le  Systeme  de  PtoMm^,  Ib.  4848.  Noor  rk- 
ments  d'astronomie.  Ib.  4849. 

Jamefly  Robert.  —  Dr.  Med^  pnn 

Arzt  folgweise  in  Sheffield,  Litebfieia,  ^r- 
mingham   und  zuletzt  io   Loodon    ;M 

(Ähr.  vm;, 

geb.  4703, Klinverstoo, Sta^ 

fordihire, 
gest.  4776,  Wn  23,  Loodoii. 


1189 


Jameson 


Janin  de  Combe  Blanche. 


1190 


A  medical  dictionary,  including  chemistry, 
botaoy  etc.,  I  vol.  fol.,  Lond.  4  748.  ^  Erfin- 
der des  nach  ihm  benannten  Ja  m  es'.Powder, 
eines  Antimonprfiparats,  als  Mittel  gegen  das 
Fieber  (siehe  Chenevix,  Phil.  Tr.  4 80^  p.  87^}. 

Jamesott  j  Robert.  —  Nach  mehren 
geognost.  Reisen  in  Schottland  und  ISnge* 
rem  Aufenthalt  in  Freiberg,  von  1804  an 
Prof.  (Prof.  regius)  d.  Naturgeschichte  u. 
Lector  d.  Mineralogie  an  d.  Univ.  zu  Edin- 
burgh.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  zu  Edinburgh 
(1799)  u.  zu  London  («826).  Stiftete  4  808 
d.  Wernerian  Society  (GS.  XII ;  (Abstr.  VIi; 
fG.  4854;  (Edmb,N.phiLJoum,L\U), 
geb.  4774,  Juli   H,  Leith, 
gest.  4  854,  Apr.  4  9,  Edinburgh. 
An  Outline  of  the  mineralogy  of  the  Shetland 
Islands  etc.,  8^  Edinb.  4  798.   Outlines  ofthe 
mineralogy  ofthe  Scotish  Isles  etc.,  2  vol.  4**, 
Ib.  4800.   Treatise  on  the  external  characters 
of  roinerals  etc.,  4<*,  Ib.  4  805.   Mineralogical 
descriptioD  of  the  county  of  Dumfries,  8"*,  Ib. 
4805.   System  of  mineralogy ,  8  vol.  8^  Ib. 
1804—8  (9^  edit.  4846).  On  contemporaneous 
vetns  (Mem.  Wernerian  Soc.  I,  4  844).  On  co- 
louring  geolog.  maps  (Ib.  Id.).  On  the  topaz  of 
Scotland   (Ib.  id.).    On  the  strontian  lead- 
glance  forroation  (Ib.  id.).   Outline  of  the  mi- 
neralogy of  the  Pentland  hüls  (Ib.  II,  pt.  I, 
4844).  On  conglomerated  or  brecciated  rocks 
Ib.  id.).  On  porphyry  (Ib.  id.).   Mineratog. 
observatt.  and  speculalions  (Ib.  id.).   On  the 
geognosy  ofthe  Lothiaus  (Ib.  II,  pt.  II,  4848). 
On  the  rocks  of  sand  side  in  Caithness  (Ib.  III, 
4824).  Geognosv  of  East  Lothian  (Ib.  id.).  On 
tbe  Geognosy  of  the  Crif-Fell  (Ib.  IV,  pt.  II, 
4828).  Speculations  in  regard  to  the  formation 
of  Opal,  Woodstone  and  Diamond  (Ib.  id.).— 
Examination  of  the  sopposed  igneous  origin 
ofthe  rocks  of  the  trapp  formation  (Vioholion's 
Jouro.  III,  4799).    On  formations  (Thomson, 
Aon.  of  Phil.  I,  4848).  Mineralogical  observa- 
Uons  (Ib.  IV,  484  4).  On  the  red  sandstone  for- 
mation (Ib.  VI,  4845).   Gab  heraus  mit  Brew- 
ftar:  The  Edinburgh  Philosophicat  Journal, 
48  vol.8^Edinb.4849->25; dann  allein: The 
Edinburgh  New  philosophical  Journal,  57  vol. 
8«,  Ib.  4  826—4854  (Der  letzte  vom  Sohne  re- 
digirl) . 

JamiBi  Julos  Cölestin.  —  Prof.  d. 
Physik  an  d.  £cole  polytächnique  zu  Paris, 
früher  Prof.  am  College  Louis-Ie-Grand  da- 
selbst (OrJ, 

geb.  4  818,  Mai  30,  Termes,  D^p.  Ar- 

dennes. 
Cours  de  physiqua  etc.,  8  vol.  8**,  Paris  4858. 
—  M^m.  sur  la  r^fleiion  m^tallique  (Ann. 
cbim.  phys.  S6r.  III,  T.  XIX,  4847).  Sur  la 
coulenrdes  m6tanx  (Ib.  XXII,  4848).  Sur  la 
rcflexion  k  la  surface  des  Corps  transparents 
Ib.  XXIX.  4  856).  Sur  la  double  r^fraction  el- 
hplique  du  quartz  (Ib.  XXX,  4  850).  Sur  la 
reHexion  totale  (Ib.  id.).  Sur  la  r^flexion  de 


la  lumi^re  ä  la  surface  des  liquides  (Ib.  XXXI, 
4851).  Sur  les  aoneaux  color^s  (Ib.  XXXVI, 
4  85S).  Sur  les  mouvemenls  imprimäs  par  un 
aimant  aux  liquides  travers^es  par  les  cou- 
rants  (Ib.  XLIII,  4  855).  Sur  la  mesure  des 
indices  de  rdfraction  des  gaz  (Ib.  XLIX,  4  857). 
Sur  les  variations  de  l'indice  de  r^fraction  de 
la  vapeur  d'eau  (Ib.  id.).  —  De  l'action  qua 
les  beJeronites  exercent  sur  la  lumiire  pola- 
risöe  (Compt.  rend.  XVIII.  4844).  Sur  les 
hooppes  color^es  de  Haidingar  (Ib.  XXVI, 
4  848).  Sur  la  d^composition  de  l'eau  par  la 
pile  (Ib.  XXXVIII.  4  854).  Descript.  dun  nouv. 
appareil  de  recherche,  fondö  »ur  les  interfä^ 
rences  (Ib.  XXXXII,  4856).  Sur  l'endosmose 
des  gaz  (Ib.  XXXXIII,  4856).  Sur  la  vitesse 
de  la  lumi^re  dans  l'eau  ä  diverses  teropöra- 
tures  (Ib.  id.).  Mit  Xaaton:  Sur  la  transmissi- 
bilit^  de  la  chaleur  (Ib.  XXXI,  4850).  Mit  A. 
Bertrand:  Sur  la  condensation  des  gaz  k  la 
surface  des  corps  (Ib.  XXXVI,  4853). 

Jamitser,  Wenzel.  —  Goldschmied 
in  Nürnberg,  zugleich  Kupferstecher,  Wap- 
pen-, Stein-  u.  Siegelschneider  (J)  (WN.  UJ, 
geb.  4  508, Nürnberg,* 

gest.  4  586,  Dec.  15,  Nürnberg.** 
Perspectiva  corporum  regularium  d.  i.  Ein 
fleyssige  Fürweysung,  vie  die  fünf  regulirlen 
Cörper, . . .  durch  einen  sonderlichen,  newen, 
behenden  und  gerechten  weg,  der  vor  nie  in 
Gebrauch  ist  gesehen  worden,  gar  Künstlich 
in  die  Perspectiva  gebracht . . .  werden  mü- 
gen.  fol.,  Nürnb.  4  568  (siehe  Marx,  Geschichte 
d.  Krystallkunde  S.  S5). 

*  Nicht  Nürnberg,  sondern  TermaUiUch  Wien  (TTY.  VI). 
•*ge«t.  \bs%  .  .  .  {Ä). 

Jaai  (Janus),  Jacob.  —  Dr. Med.,  Leib- 
arzt d.  Königs  Christian  lY.  von  Däne- 
mark und  (4  650)  Canonicus  von  Viborg 
(J)  (Ott), 

geb.  4  604,  Jan.    8,  Neunzauche,  Nie- 

der-Lausitz, 

gest.  4  674,  Juni  24,  Torgau. 
Manuscriptum  catoptricum  in  bibliotheca  Dr. 
J.  Jtad  repertum  (Miscell.  Acad.  Nat.  Cur. 
Dec.  I,  4675—76). 

Jastdera,  Ladislaus  Joseph.  — 
Regulirtcr  Chorherr  des  PrSmonstratenser 
Stifts  Strahow  in  Prag,  Prof.  d.  Mathema- 
tik an  d.  Univ.  daselbst.  Mitgl.  d.  königl. 
Böhm.  Gesellsch.  d.  Wiss.  (M,  Ii;  (G.  4  857;, 

geb.  4776,  Febr.  4  9,  Harzaiz,  Böhm., 

gest.  4  857,  Juli  S7,  Prag. 
Prima  caiculi  exponentialis  elementa  nova  par- 
tim metbodo  etc.  proposita  etc.,  Prag.  4  84S. 
Beitrüge  zur  leichteren  u.  grUndl.  Behandl. 
einiger  Lehren  d.  Arithmetik  usw.,  Ib.  4880. 
t)ber  Miletin  in  Böhmen  (Abhandl.  Böhm.  Ge- 
sellsch. H,  4  880). 

Jasiin  de  Oombe  Blaaiohe,  J... 
—  Augenarzt  in  Lyon,  später  Oculist  des 

75* 


1191 


Januch 


Jaiiliniki. 


1192 


Herzogs  von  Modena  und  Honorar-^Profes- 
son  an  d.  Univ.  daselbst  (Q), 

geb.  1731,  Aug.  \0,  Carcassonne,  * 

gesl 

Memoires  et  observations  anatoiniqaes,  phy- 
siologiques  et  pbysiques  sur  Toeil  etc.,  Lyon 
4  772,  deutsch,  Berlin  1776  (Darin  die  ersten 
Versuche  mit  zwei  complementar  gefärbten 
Gläsern  vor  beiden  Augen.  —  Oilb«  Ann.  III, 
256). 

*  g«b.  Juni  10  {DF), 

Janlsoh,  Oscar  Karl  Ferdinand. 

—  Dr.  Phil (Diss), 

geb.  1828,  Febr.  26,  Krusza,  Posen, 
Notio  punetorum  inflexionis  qaae  constituitur 
pro  curvis  planis  qua  ratione  extondenda  sit 
in  curvas  duplo-curvatas  atque  in  superficies 
curvas,  4«,  Berolin.  1853. 

Jaao8fll|  Nico  laus.  — Jesuit,  Leh- 
rer d.  Philosophie  am  Collegium  zu  Klau- 
senburg in  Siebenbürgen  (SSJ), 

geb.  1701,  Juli   28,  Klausenburg, 
gest.  1741,  März  19,  Karlstadt. 
Trigonometria  plana  et  sphaerica  cum  selectis 
ex  georoetria  et  astronomia  problematis,  si- 
nuum  cahoDibus  etc.,  Claudiopoü  1737. 

Jaaowka,  Theophil  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Humaniora  am  Theresianum  zu  Wien, 
war  vier  Jahre  lang  Poenitenliarius  in  Rom 

geb.  1728,  Dec.21,  Eut(enberg,Böhm., 

gest.  1783,  Nov.    1,  Kollin. 
Specimen  experimentalem  pbysicam  pertra- 
ctandt,  Olomutiae  1763. 

Janseay  Zacharias,  s.  Lippers- 
heim. 

Jaatety  AntoineFrangoisXavier. 

—  Abbö,  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Cen- 
tralschule  zu  D6le,  später  am  Lyceum  zu 
Besan^on  (BC)  (BN), 

geb.   1747,  März  6,  Blef-du-Fourg, 

gest.  1805, 

Traitä  ölöment.  de  m^canique,  8°,  Döle  1 785. 

JanTier,  A  n  t  i  d  e.  —  Mechauicus  u. 
Uhrmacher  in  Paris;  unter  Ludwig  XVI. 
königl.  Uhrmacher.  Mitgl.  d.  Acad.  zu  Be- 
sannen (BC)  (DC)  (BS)  (BN)  (G.  6), 

geb.   1751,  Juli      1,  St.-Claude,  Däp. 

Jura, 

gest.  1835,  Sept.  23,  Paris. 
Essai  sur  les  horloges  publiques  etc.,  8^,  Pa- 
ris 4  81 1 .  Des  r^^volutions  des  corps  Celestes  par 
le  möcanisme  des  ronages,  4<*,  Ib  4  812.  Etren- 
nes  chronom^triques  pour  Ton  4  8H  etc.,  12«, 
Ib.  4  842;  neue  Auflagen  unter  d.  Titel:  Ma- 
nuel cbronomötriqueetc,  4  2«*,  Ib.  4  84  5  et  4  821 . 
Eloge  de  math^matiques,  8^  Ib.  4844.  Pröcis 


de  calendrieratc.,  8^  Ib.  4824.  Recaeildes 
machines  composöes  et  execntöes  par  Mr.  Ju- 
▼ier,  4^  Ib.  4  827.  —  S.  ist  Erfinder  u.  Ver- 
fertiger mehrer  astron.  Uhrwerke,  benannt: 
horloge  ä  ^quation,  borloge  ä  mar^s,  pendnle 
plan^taire,  pendule  ä  ^quation,  sphöre  moo- 
vante  etc. 

Jaqaet|  s.  Jacquet. 

JarSy  Gabriel.  —  Sohn  des  Besitzers 
u.  ErÖffners  der  Gruben  von  Sainbel  und 
Chessy  (D^p.  du  Rhone).  Machte  mit  J.  P. 
F.  G.  D  u  h  a  m  e  1  vieljUhrige  metallurg.  Rei- 
sen in  Deutschland,  Grossbrittannien  aod 
Scandinavien.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  seit  1768  ^ä;  (BN)  (Q)  (A), 
geb.  1732,  Jan.  26,  Lyon,* 
gest.  1769,  Aug.  26,  Clennont.^ 
Voyages  metallurgiques  ou  Recherches  et  ob- 
servations sur  les  mines  et  forges  de  1er,  b 
fabrication  de  l'acier,  celle  du  fer  blanc  et 
plusiours  mines  de  charbon  de  (erre,  bites 
depuis  rannte  4757  jusque  et  compris  4769 
en  Allemagne,  SuMe,  Norvöge,  Angleterre  el 
Ecosse  etc.,  8  vol.  4«,  Lyon  4  774—84  (Her- 
ausgegeben von  seinem  Bruder,  der  auch  Me- 
tallurg war  und  4  796  starb).  —  Descriptton 
d'une  espöce  de  siphon  k  ei^ver  i'eau  (M^m. 
Par.  4  760).  Observations  sur  la  circulaüoo  de 
Tair  dans  les  mines  (Ib.  4768).  Proced^  des 
Anglais  pour  convertir  le  plomb  en  mioiam 
(Ib.  4  770).  Observations  metallurg.  sur  la  Se- 
paration des  m^taux  (Ib.  4  770).  Descriplioo 
d'une  nouv.  machine  jBxecut^e  aai  mines  de 
Schemnitz  (Möm.  sav.  ötrang.  V,  4  768). 

*  geb.  Jfta.  20  (t),        **  gett.  1768,  Aog.  30  (^. 

Jaflohe,  Christoph  Friedrich.— 
Direct.  d.  Wernigerode'schen  Berg-  u.  Hü^ 
tenwerke  zu  Ilsenburg  am  Harz  (Kss), 

geb.  4781,  .  .  .  Ilsenburg.* 
Anleit.  zur  Gebirgskunde  usw.,  Erfurt  48(6. 
Kleine  mineralog.  Schriften ,  4 .  Bd.  8^  Soo- 
dersh.  484  7.  Mineralog.  Studien,  8<*,  Quedliab. 
4  888.  Übersicht  d.  Gebirgsformationen  d.  Erde, 
Wernigerode  4  848.  Übersicht  d.  io  d.  Grafsch. 
Wernigerode  aufgefundenen  u.  mineralog.  eia- 
fach.  Fossilien,  Ib.  4852.  Die  Gebirgsfonoa- 
tionen  in  d.  Grafsch.  Wernigerode,  Ib.  48S8. 
—  Bemerkk.  über  d.  Krystallisat.  des  im  star- 
ken freien  Röstfeuer  gesohmolz.  EiseosteiDS 
(Karsten'i  Arch.  f.  Bergb.  IX,  4825).  Rotbes 
kohlensaur.  Manganerz  vom  Bücbenbei^  bei 
Elbingerode  (Oüb.  Ann.  LX.  484  8).  Über  Kie- 
selmangane  vom  Harz  (Ib.  LXI,  4849). 

*  g«b.  1780,  .  .  .  (Jf.  II). 

Jaszllnskl,  Andreas.  —  Jesuit, 
Lehrer  am  Collegium  zu  Tyroau,  dann  Re- 
ctor  desselben,  zuletzt  Canonicas  zu  Bosch- 
nau  (SSJ), 

geb.  4  74  5,  Sept.  1,  Szinna b. Kaschaa, 
gest.  nach  Aufhebung  des  Ordens. 
InstituUones  physicae  generalis  et  particuU- 
ris,  II  Tom.,  Tyrnaviae  4  757, 


H 


1193 


JancoHrt 


Jetie« 


1194 


jMlOOVrt,  Loüis,  Chevalier  de.  — 
PrivatmaDO,  längere  Zeit  in  Leyden  lebend. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  in  Loijdon  u.  d.  Aca- 
demien  zu  Berlin  u.  Stockholm  (DF), 
geb.  I70i,  Sept.  26,  Paris, 
gest.  4780,  Febr.   3,  Compi^gne.* 
Disquisitio  de  origine  fonljum,  4<*.  —  Mit  Xiu- 
•ehttbioak,  Oavbiu  a.  Xamet:  Museum  Se- 
baeanum,  4  vol.  fol.,  4784.  Mitarbeiter  aa  JA» 
d«rofs  Kocyclopädie. 

*  gwt.  1779,  Febr.  S  (Q)  {BIf), 

Javisfali  Louis  Armand.  —  Apo- 
theker, machte  als  solcher  den  Feldzug  der 
Franzosen  gegen  die  Insurgenten  in  Gor- 
sica  mit  (BS)j 

geb 

gest.  1767,  MSrz  26,  Paris. 
Oovrage  historiqoe  et  chlroique  oü  ron  exa- 
mioe  8  il  est  certain  que  Cl^opätre  alt  dissous 
sur  le  cbamp  la  perle  qu'on  dit  qu'elle  avala 
dans  an  fealio,  Paris  4749. 

Jeanrat,  Bdme  Söbastien.  —  Erst 
Ing^oieur-G^ographe ,  dann  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  £cole  militaire  zu  Paris. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  u.  des  späteren 
Instituts  daselbst  (B), 

geb.  I7S4,  Sept.  14,  Paris, 

gest.  4803,  M8rz  7,  Paris. 
Traltö  de  perspective,  Paris  4  750.  Nouvelles 
tables  de  Jupiter,  4^  Ib.  4766.  Methode  gra- 
phique  de  la  trisection  de  I'angle,  Ib.  4  766. 
D«»tenniDatioD  de  la  r^fractioo  et  de  la  disper- 
sion  des  rayons  daos  le  crown-glas,  le  verre 
de  Venise  et  le  flint-gias,  avec  les  dimeasions 
des  objectib  achromallques  etc.  (M<^m.  Par. 
4  770).  Sur  les  lunettes  diplaDtidiennes  ou  de 
doable  Image  et  sur  les  objectifs  et  les  ocu- 
laires  achromatiqoes  (Ib.  4779  et  4  786).  De- 
scriptioD  d*ua  ast^r^mötre  etc.  (Ib.  4  779). 
D^terrolnation  direete  de  la  distance  d'une 
plaoMe  au  soleil,  de  sa  parallaie  et  de  son 
diaroMre  horizontal  pour  uo  temps  doanö 
'Mem.  Sav.  Strang.  IV,  4  768).  Sur  le  mouve- 
iiieot  des  planMes  et  moyen  de  calcular  leur 
cquation  du  centre  pour  uo  temps  donn^  (Ib. 
id.>.  Account  of  an  iconantidiptic  telescope 
Pbil.  Tr.  4779).  Sehr  viele  astroo.  Beobb.  u. 
Rechnungen  In  d.  Mdm.  de  Paris,  Connaiss. 
des  temps  etc.  —  J.  ist  Gründer  d.  Sternwarte 
aaf  d.  Bcole  militaire. 

Jallaeky  Karl.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  d. 
bohr.  Mathematik  am  polytechn.  Institut  zu 
Prag  seit  1852;  früher  Assistent  an  d.  Wie- 
ner Sternwarte  (4  8  43 — 47)  u.  darauf  (4  8 47 
— 51)  Adjuncf  an  d.  Prager  Sternwarte. 
Mitgl.  d.  k.  Böhm.  Gesellsch.  d.  Wiss.  (JP), 

geb.  4 8 SS,  Oet.  23,  Brunn. 
Das  stflndiscb-polytechn.  Institut  zu  Prag,  8", 
Prag  4  866.  Bahnbestimm,  d.  von  Vleo  4  846, 
Jan.  t4  entdeckten  Cometen  (Abbandi.  Böhm. 


Geaellsch.,  6.  Reihe,  VII,  4849).  Über  d.  Be- 
schaffenheit u.  d.  Gang  eines  Aneroids  (Ib.  id.). 
Beitr.  z.  Theorie  d.  krummen  Linien  (Sitzungs- 
ber.  Wien.  Acad.  III,  4849).  Beitr.  z.  Con- 
struct.  selbstregistrirend.  meteorolog.  Appa- 
rate (Ib.  V,  4  860).  Astron.  Beobb.  in  d.  Astr. 
Nachr.  Bd.  XXIII u. ff.,  kleinere  Aufetttze  in 
d.  Zeitschr.  Lotos. 

Jenzaohi  Gustav  Julias  Sieg- 
mund. —  Erst  sSchs.  Lieutenant,  dann 
Dr.  Phil.,  in  Dresden  wohnhaft,  längere 
Zeit  in  Berlin  lebend,  seit  1857  als  go- 
thaischer Bergrath  auf  d.  Schloss  zu  Sieb- 
leben bei  Gotha  wohnend  (Or), 

geb.  4830,  Mai  26,  Dresden. 
Zusammensetzung  des  rothen  Polyhaüts  von 
Vic  (Pogg.  Ann.  XCIV.  4  855).  Ober  d.  Vor- 
komm, u.  d.  Zusaromensetz.  eines  Itthionhalt. 
Feldspatbs  vom  Radeberg  (Ib.  XCV,  4  856). 
Über  d.  Bild.  u.  Zusammeosetz.  eigenthtiml. 
thonerdehaltjg.  Kalksilicate  (Ib.  id.)  Mikro- 
skop, u.  cbem.  Untersuch,  d.  bisher  für  Me- 
lapbyr  gehaltn.  Gesteins  vom  Hockenberg  (Ib. 
id.).  Über  einige  phosphorsaure  EisenoxyduU 
oxyd-Verbindd.  (Ib.  XCVI,  4856  u.  XCVIII, 
4856).  Fluor  im  Kalkspath  u.  Arragonit  (Ib. 
XCVI,  4  855).  Zirkoobaltlge  Tantalite  von  U- 
moges  (Ib.  XCVII,  4856).  Ober  d.  Bestimm, 
d.  spectf.  Gewichts  (Ib.XCIX,  4856).  Analyse 
d.  Pbonoliths  vom  Nestomitzer  Berge  (Ib.  id.). 
Über  d.  Verhalt,  d.  Lithtons  in  d.  Silicat-Ana- 
lyse  bei  Gegenwart  von  Kali  (Ib.  CIV,  4858). 

Jerl6haV|  Ernst  Bernhard.  — 
Candidat  d.  polytechn.  Schule  in  Kopenha- 
gen ;  machte  mittelst  eines  Stipendiums  d. 
königl.  Dan.  Gesellsch.  d.  Wiss.  eine  Reise 
ins  Ausland ,  von  welcher  er  nicht  wieder 
zurückkehrte  (E), 

geb.  1797, Assens^aufFünen, 

gest.  4844,  Febr.  2  6,  Paris. 
Über  d.  Zusammenströmen  flüssiger  KOrper, 
welche  durch  porOse  Lamellen  getrennt  sind 
(Pogg.  Ann.  XXXIV,  4  885;  von  d.  Kopenbag. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  gekrtfnt).  Gm  et  Forbold 
Imellem  Lufttryk  maalernes  Dele,  hvorved  den 
selv  berigtlger  sin  Stand  for  Varmens  Indfly- 
deUe  (Danske  Videosk.  Selsk.  Skr.  VI,  4887). 
De  Newton'sche  Farveringe  og  to  nye  In- 
strumenter (Forbandl.  Skandinavsk.  Natur- 
forsk.  II,  auch  Pogg.  Ann.  LIV,  4844). 

Jetze,  Franz  Christoph.  —  Prof. 

d.  Mathematik  u.  Phvsik  an  d.  Ritteraca- 

demie  zu  Liegnitz,  vorher  Rector  d.  Gym- 

nas.  zu  Thorn  und  noch  früher  Prof.  d. 

eleganten  Literatur  in  Stargard  (M,  H^, 

geb.  4721,  Apr.  6,  Ziegenbagen,  Hin- 

terpommem, 

gest.  4803,  Apr.  7, 

Theorie  oder  Grundlebren  ans  d.  Mathematik 
u.  Physik,  auf  welche  sich  d.  Bau  hölzerner 
Brücken  t^ber  breite,  schnelle,  Sand  und  Kis 


1195 


Jatzeler 


Joannes  de  Sacro  Bosco. 


1196 


führende  Flüsse  gründet,  4^  Berlin  4  764.  Ge- 
meinnützige Praxis,  ohne  Winkelmess-Insiru- 
menteailo  Winkel  auf  d.  Felde  zu  messen  usw., 
8°,  Breslau  4  776.  Neue  allgem.  Regeln  für  alle 
Arten  von  Feldschanzen,  8^  Ib.  4784.  Ab- 
handl.  über  d.  Kundmann'scbe  aus  altem 
Fensterblei  gemachte  Gold  u.  über  eine  ganz 
neue  Alchimislerey,  besonders  über  Hrn.  Ba- 
ron ▼.  Hinohen  vorgebl.  Luflsalzwasser,  8<*, 
Dresd.  4  786.  Optische  Bemerkungen  (Bemonlli 
u.  Hindenbiirg's  Magaz.  4  786).  Optische  Be- 
merkk.  u.  Regeln  vom  Augenmaasse  (Leipzig. 
Mag.  f.  Naturk.  4  788) .  —  Theologisches,  Oeko- 
nomisches,  Politisches  usw. 

JetzeloTi  Christoph.  —  Erst  Kürsch- 
ner, darauf  Prof.  d.  Physik  u.  Mathematik 
zu  Schafhausen.  Mitgl.  d.  grossen  Raths 
daselbst  ("ir;  (MB,  \  Sil), 

geb.  4734,  .  .  .  Schafhausen, 

gest.  4794, * 

Beschreib,  eines  bequemen  Reisebarometers 
(Abb.  naturf.  Gesellsch.  Zürich  III,  4  7  ) .  Me- 
teorolog.  Beobb.  auf  einer  Reise  durch  das 
Glarner-,  Urner-  u.  Bündlner-Land  im  J.  4  766 
(Lambert'!  Briefwechsel,  II). 

*  Kam  nm  durch  einen  Sturz  Tom  ObenneMmer  (Cant. 
Appenzell),  dessen  Höhe  er  messen  wollte. 

Jewrelttoff  (Ewreinow),  Peter  von. 
—  Oberst  im  Corps  d.  russ.  Berg-Inge- 
nieure, Mitgl.  d.  gelehrten  Comitä  für  d. 
Bergwesen,  Chef  d.  St.  Petersburger  Pro- 
birschule  u.  Direct.  d.  ehem.  Laboratoriums 
d.  Bergdepartements  fOr), 

geb.  184  2,  Sept.  24  (N.St.),  Kamcko- 

Wotkinsk,* 

gest.  1849,  Sept.  29 (N.St.), St. Peters- 
burg. 
Über  d.  Zusammensetz.  d.  Mikroklins  (Pogg. 
Ann.  XLVH,  4889).  Zusammensetz.  d.  Hete- 
roklins  (Ib.  XLIX,  4840).  Versilberung  d.  Guss- 
eisens (Bull.  phys.  math.  Acad.  St.  Petersb.  I, 
4  843).  Kalium-Goldcyanür  u.  Goldcyanür  (Ib. 
II,  4844).  •—  Übersetzte  H.  Bose's  Handb.  d. 
analyt.  Chemie  (3.  Aufl.)  ins  Russische,  St.  Pe- 
tersb. 4887. 

*  Eine  Kront-EisenhOtte  im  Oout.  WJatka. 

Jlraaek  (Irasek),  Johann.  —  Kaiserl. 

österr.  Ingenieur  u.  erzbischöfl.  Oberwald- 

commissar  zu  Salzburg  (MJ  (ABG.  III,  i  797 

u.IV,  <837;, 

geb.  4  754,  Juli  S  6,  Libochowitz,  * 

gest.  4  797,  Juli  6,  Salzborg. 
Mineralog.  Bemerkk.  auf  einer  Reise  nach  d. 
Riesengebirge;  mit  Henke,  Omberu.  Oentner, 
Dresd.  4  794.  Mineralog.  Nachrichten  von  d. 
Gegend  von  Sobrusan  bei  Dux  (Abb.  Böhm. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  4785).  Von  d.  natürl.  Bit- 
tersalz zu  Bilenz  (Ib.  4  786).  Versuch  über  d. 
Naturgeschichte  d.  böhm.  Herrschaften  Zbi- 
now,  Königshof  usw.  (Ib.  id.).  BlUthenkalen- 
der  von  4  786  für  Zbinow  (Ib.  4787). 

*  Kreis  Leitmeritt,  Böhmen. 


Jaaohlm,  s.  Rhaeticos. 

Joaohim8thal|  Ferdinand.  —  Dr. 

Phil.,  erstDoeehtand.  Univ.  zu  Berlin  (I84fi 
— 53)  u.  Lehrer  am  franz.  Gymn.  daselbst, 
dann  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Cdit.  zu 
Halle  u.  seit  4  856  an  ^er  zu  Breslaa  'Or, , 
geb.  4  848,  März  9,  Goldberg,  Scble«. 
Observationes  de  lineis  brevissimis  el  cnntt 
curvaturae  in  superficiebos  aeciiDdi  grados 
(CreUe's  Journ.  XXVI,  4 848).  Über  d.  Norma- 
len d.  Ellipse  u.  d.  Ellipsoids  (Ib.  id.).   De- 
monstratio theorematum  ad  superficies  conas 
spectantium  (Ib.  XXX,  4846).  Cber  d.  BedtD- 
gungen  d.  Integrabilitttt  (Ib.  XXXIll,  4  84€  . 
Remarques  sur  la  condition  de  I'^galit^  de  deoi 
racines  d^une  öquation  etc.  (Ib.  id.).   D^mo»- 
stration  d'un  thöor^me  de  Mr.  Btmmmr    Ib 
XXXVI,  4  848) .  Thöorime  relatif  ao  cercle  q«i 
passe  par  trois  poiots  d'une  eilipse  (Ib.  XXXIX 
4  850).   Sur  quelques  applications  des  deter- 
minants  ä  la  g^omötrie  (Ib.  XL,  I85#}.   KoU 
relative  ä  un  thöor^me  de  Mr.  yslmsff  ssr 
les  ^quations  differentielles  Unfaires    Ib.  id 
Sur  la  construction  des  normales  qa'on  pevit 
abaisser  d'un  point  donnö  sur  une  seciioa  co- 
nique  compl^tementdöcrite  (Ib.  XLVIII,  4 8S4 
Bemerkk.  über  d.  Sturm'schen  Satz  (Ib.  id. 

Joannes  de  Gamnndfau  —  Geist- 
licher, Prof.  d.  Astronomie  an  d.  üoiT.  zu 
Wien ,  später  Yicekanzler  derselben  ,  ZC. 
XVIU;  (Wd), 

geb.  zwischen  4  375  u.  4  385,  Gcdüih 

den  am  Traunsee.* 

gest.  4  4iS,  .  .  .  Wien. 
Tabulae  de  planetarum  motibos  et  Ituniaanm. 
ecliptibus  verissimae  ad  meridiaooiD  vteaa««- 
sem.  Calendarium,  quod  multis  seqneotib» 
annis  utile  erat  et  jucundissimam.  Tabutet 
variae  de^parte  proportionali.  Canottas  la  t^ 
bulam  tabularum.  Libellus  in  arte  €alc«laai. 
in  minutis  physicis.  Equatorium  BEioliiva. 
planetarum  a  campano  transsumptam.  Cosh 
positio  astrolabii  et  utilitaies  ejasdem  ei  qww 
rundam  aliorum  instrumentomin. 
tabularum  astronomicamm. 


*  geb.  nicht  dort,  lODdcni  in 
d.  Berns,  Wttrtembery  (OJf^  SnppleM.). 

Jeannes  de  Olegevln.  —  Fmf 

d.  Philosophie  u.  Theologie  an  d.  Üoir.  za 
Krakau,  zuletzt  Canonicus  an  SL  Flonac 
daselbst  (JJ, 

geb Gross-Gks^aa. 


gest.  1507,  Febr.  II,  Krakaa« 
Arithmetica.   Introductorinm  com 
in  tractatum  sphaerae  materialis  ma 
Bis  de  Baoro-Biiato  etc.,  4*  Cracoviäe  Itec 


•2^ 


Jeannes  de  Saero 

crobusto,  Sacrobusebus,  Holywood,  Bi/y 
bush).  —  Studirte  in  Oxford, 


1197 


Joannini 


Johnston. 


1198 


Lehrer  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  za  Paris 

(J)  (B)  (Wd), 

geh Holywood  (jetzt 

Halifax),  Yorksh.,« 

gest.  Mkk  od.  4  256,  Paris. 
Tractattts  de  sphaera  mundi,  4256  (Erlebte 
sehr  viele  Ausgaben,  Erlftuterangea  und  Zu- 
sätze, und  diente  vier  Jahrhunderte  lang  zum 
Uoterrtcht).  De  algorithmo.  De  computo  ec- 
clesiastico.  De  astrolabio. 

*  g«b.,  nmeh  Anderen,  zu  Holywood  bei  Dublin,  nach 
noch  Andexvn  tu  NiUiMUle  in  Sehottiand  (fi'u  iton^ 
Mimik,  IHetitmaiy), 

Jo«aaiai|  Giovanni  Battista.  — 
Dr.  Med.,  königl.  spanischer  Leibarzt  (A), 

geb.   4  636, Mailand, 

gest.  4  694,  Dec.  26,  Madrid. 
Diss.  physica  de  fermentatione,  1679.  Nueva 
idea  fisica  natural  demonstrativa ,  Zaragossa 
f685. 

Jpbst|  CarL  —  Grosshändler  in  Stutt- 
gart (OrJ, 

geb.  4  84  6  etwa,  .  .  .  Stuttgart. 
tber  Sassaparille  (Ueb.  Ann.  XVI,  4835).  Das 
The<D  identisch  mitd.  CafleHn  (Ib.  XXV,  1838). 
Analyse  d.  Guaranins  (Ib.  XXXVI,  4840). 

Jodltti  Pierre.  —  Uhrmacher  in  Genf 

geb.  4745,  .  .  .  Genf, 

gest.  4764,  .  .  .  Genf. 
Les  echappeiDents  h  repos  compar^  aux 
ecbappements  ft  recul,  4  2^  Gen6ve  4  754.  Exa- 
men des  Observation s  de  Mr.  De  la  Lande,  1 2**, 
Ib.  4  755.  Sur^ne  montre  ä  deux  balanciers 
(M^m.  Paris  4754).  Moulin  k  lavures  pour  les 
orfevres  (Ib.  .4  759). 

Johaan  von  Arrafl|  s.  d'Arras. 

Johann  von  Omftndon ,  s.  Joan- 
nes de  Gamundia. 

Jphai  Johann  Friedrich.  —  Dr. 
Med.,  von  4  804  bis  4  806  Prof.  in  Moskau 
an  einem  Ökonom.  Institut  (das  aber  nicht 
zu  Stande  kam) ,  dann  Prof.  d.  Chemie  u. 
Phannacie  an  d.  Univ.  zu  Frankfurt  a.  d.  0., 
darauf  in  Berlin,  hier  zuletzt  privatisirend 
fGB.iStBJ  (G.^Bil)  (N), 

geb.  1 78 S,  Jan.  4  0,  Anklam,  Vorpom- 
mern, 

gest.  4847,  März  5,  Berlin. 
Das  Laboratorium  oder  chemische  Untersuch. 
miDeral.,  vegetabil.  und  animal.  Substanzen 
usw.,  6  Bde.  8«  Berlin  4808—24.  Chemische 
Tabelleo  d.  Pflanienanalysen  usw.,  fol.«  Nümb. 
4  848.  Chemische  Tabellen  d.  Thierreichs  usw. , 
fol.,  Berlin  484  4.  Handwörterbuch  d.  allgem. 
Chemie.  4  Bde.  8«,  Leipz.  4  847—49.  Natur- 
geachichte  d.  Saccins  usw.,  2  Bde.  8^  Cöln 
4  846.  über  d.  Ernährung  d.  Pflanzen  u.  d.  Ur- 
sprung d.  Pottasche  usw.  (von  d.  kOuigl.  Hol- 


land. Geseltsch.  gekrönt),  S«",  Berl.  4849.  Über 
Kalk  u.  Mörtel  usw.  (von  d.  Harlem.  Gesellsch. 
gekrönt],  8°.  Ib.  4  84  9.  Überd.  Färbend.  Gla- 
ser d.  Alten  usw.,  8°,  Ib.  4824.  Die  Malerei 
d.  Alten  usw.,  8^  Ib.  4836.  —  Viele  Aufeatze 
im  fourn.  de  la  Soc.  des  Naturellstes  de  Mos- 
cou  (die  er  milstiden  half),  in  d.  Schrift,  d. 
naturf.  Gesellsch.  zu  Berlin  u.  in  den  Zeitschr. 
von  OeUen,  Schweigger,  Gilbert,  Leonhard, 
Kästner,  Eftale,  Berliner  Jahrbuch  d.  Phar- 
macie  usw. 

Johil,  Joseph.. —  Prof.  d.  Mathematik 

an  d.  deutschen  Ober-Realschule  zu  Prag 

seit  4  844.    Früher  Adjunct  bei  d.  Mappi- 

rungs-Directlon  in  Böhmen  und  seil  4  827 

mehrmals  als  Adjunct  für  Mathematik  u. 

pract.  Geometrie  am  polytechn.  Institut  zu 

Prag  beschäftigt  (JP), 

geb.  4  798,  Jan.  5,  KarUburg,  Sieben* 

bürgen. 
Vorlesungen  über  Mathematik  an  d.  Realschule, 
2  Bde.  8»,  Prag  4849,  2.  Aufl.  d.  2.  Bds.  unter 
d.  Titel:  Allgem.  Grössenlehre,  Ib.  4  856. 

JohnsoBi  Edward  J...  —  Kapitän 
in  d.  brittischen  Marine.  Chef  d.  Compass- 
Departements  d.  britt.  AdmtralitSt.   Mitgl. 
d.  Roy.  Society  zu  London  (GA^^Z), 
geb. 

gest.  4853,  Febr.  9,  London. 
Practical  illustrations  of  the  necessity  for  as- 
certaining  the  deviations  of  the  compass,  Lon* 
don  4  847.  On  the  influence,  which  magnetic 
needles  exercise  over  each  other  (Phil.  Tr. 
4834).  Magnetic  experiments  on  board  of  iron 
sleam  vessels  (Ib.  4816  et  4847). 

Johastotti  James  FinlayWeir. — 
Prof.  d.  Chemie  u.  Mineralogie  an  d.  Univ. 
zu  Durham  seit  deren  Stiftung  im  J.  4  833, 
daneben  (4  844 — 49)  Lector  u.  Chemiker 
bei  der  Agricultural  Chemistry  Association 
of  Scotland.  Mitgi  d.  Roy.  Soc.  zu  London 
u.  Edinburgh  (Or)  (SilLN.XKJ  (G.  4  856; 

(Ch,  s.  ix;, 

geb.  4798,  Sept.  43,  Paisley,* 
gest.  4856,  Sept.  4  8,  Durham.** 
The  ecoaomy  of  a  coalfield,  4  8SS.  Lectures 
on  agricultural  chemistry  and  geology,  4  vol. 
8^  2<iedit.  Lond.  etBdinb.  4847.  Contribu- 
tioos  to  scientific  agriculture,  Ib.  4  849.  Expe- 
rimental  agriculture,  Ib.  4849.  Elemente  of 
agricultural  chemistry  and  geology,  4  vol.  8*, 
9^  edit.  Ib.  4852.  Catechism  d"*  d^  35*^  edit. 
4854.  The  chemistry  of  common  lifie,  2  vol. 
42^,  Ib.  4854.  Instructions  for  the  analysis  of 
Solls  etc.,  S'iedit.  Ib.  4854.  The  geology  of 
common  life.  Ib.  4  866.  — >  On  a  new  equiato- 
mic  Compound  of  bicyanIde  with  bfnoxide  of 
mercury  (Phil.  Tr.  4  889).  On  the  Constitution 
of  the  resins  (Ib.  4880—40).  On  the  combi- 
nation  of  chlorine  wlth  the  prussiate  of  potash 
(Edlnb.  Tr.  XI,  4884).  On  paracyanogeo  and 


1199 


JoUy 


Jone«. 


1200 


paracyanic  acld  (Ib.  XIV,  4840).  —  On  a  solid 
formof  cyanogeo  (Brewtter^a  Journ.  NewSer.  I, 
4  829).  On  ihe  atomic  Constitution  of  the  cya- 
nate  of  mercory  (Ib.  id.).  Account  of  bis  visit 
toBeneUu  (Ib.  II,  4830).  On  the  double  Chlo- 
rides of  gold  (Ib.  III,  4830).  On  the  scientiOc 
men  and  institutions  at  Copenhageo  (Ib.  id.). 
On-  a  new  variety  of  mineral  resin  (Ib.  IV, 
4884).  Account  of  the  meeting  of  the  cultiva- 
tors  of  natural  scieoce  at  Hamburg  (Ib.  id.]. 
On  tbediscovery  of  vanadium  inScotland  (Ib. 
V,  4  834).  On  the  vanadiate  of  lead,  a  new  mi- 
neral species  (Ib.  id.).  Notices  regarding  va- 
nadium (Ib.  id.).  On  plumbo-calcit  (Ib.  VI, 
4  832).  On  the  production  of  ammonia  by  the 
action  of  sulphuretted  hydrogen  on  nitric  acid 
(Ib.  id.).  —  On  iodic  aether  (Phil.  Mag.  Ser.  III, 
ToK  II,  4  883).  On  the  dimorphism  of  baryto- 
calcite  (Ib.  VI,  4  885).  On  oxychloride  of  anti- 
mony  (Ib.  VII,  4885).  On  the  cause  of  certain 
optical  properties  of  chabasie  (Ib.  IX,  4886). 
On  iodides  of  gold  (Ib.  id.).  On  baryto-ca leite 
(Ib.  X,  4887).  On  the  eqUivalento  of  potash, 
soda  and  silver  (Ib.  XII,  4838).  On  hatchetine 
(Ib.  id.).  On  the  composition  of  middletonite 
(Ib.  id.).  On  the  dimorphism  of  Chromate  of 
lead  (Ib.  id.).  On  the  composition  of  ozokerite 
(Ib.  id.).  On  an  anaiogy  in  atomic  Constitution 
between  the  earthy  carbonates  and  allcaline 
nitrates  (Ib.  id.).  Composition  of  retin  asphalt 
(Ib.  id.).  On  the  composition  of  elastic  bitu- 
men  (Ib.  XIII,  4  838).  On  the  Separation  of  the 
oxalic  from  other  organicacids  (Ib.  id.).  On 
a  new  Compound  of  sulphate  of  lime  with  wa- 
ter (Ib.  id.).  On  crystallina  forms  and  Chemi- 
cal formulae  (Ib.  id.).  On  the  formulae  repre- 
senting  chabasie  (Ib.  XIV,  4  880) .  On  the  com- 
position of  some  mineral  substances  of  organic 
origin  (Ib.  id.).  On  the  iodide  of  a  new  carbo- 
hydrogen  (Ib,  XVlI,  4  840).  On  the  Constitution 
of  pigotite,  on  the  mudesous  and  mudesic  acids 
(Ib.  id.).  On  the  sugarof  Eucalyptus  (Ib.  XXIII, 
4843).  —  On  the  present  State  of  ourknow- 
ledge  in  regard  to  dimorphous  bodies  (Report. 
British  Associat.  vol.  VI,  4  838).  Fernere  Auf- 
satze im  Quarterly  Journ.  of  Agriculture  (Edinb. 
4840—54)  u.  Journ.  of  the  Roy.  Agricult.  So- 
ciety (4840— 58). 

*  geb.  1796,  . .  .  {Ch.  S.  IX)  ist  fal^h. 
**  gest.  1856,  Sept.  15  (Ch.3,lX). 

JoUy,  Philipp  Gustav.  —  Dr.  Phil/, 
Prof.  d.  Physik  an  d.  üniv.  zu  München 
seit  4854,  früher  dasselbe  an  der  zu  Hei- 
delberg (Or), 

geb.  4809,  Sept.  26,  Hannbeim. 
De  Euleri  meritis  de  functionibus  circularibus, 
Heidelb.  4884.  Specimen  primum  ad  doctri- 
nam  de  machinarum  effectu  pertinens,  B«*,  Ib. 
4844.  Anleit.  z.  Differential-  u.  Integralrech- 
nung, 8°,  Ib.  4846.  Die  Principien  d.  Mecha- 
nik gemeinfasslich dargestellt,  8»,  Stuttg.  4  852. 
Oberd.  Physik  d.  Molecularkrfifte,  4<>,  Mttnch. 
4857.  Experimental-Untersuch.  über  Endos- 
mose CPogg,  Ann.  LXXVIII,  4  849).  —  Ver- 
schiedene Aufsätze  in  d.  Heidelberger  Jahr- 
büchern 4840^45. 


JomaiHl,  Bdmond  Fran^ois.  — 
Früher  Ingönieur-G^ographe,  als  welcher 
er  den  Feldzug  nach  Aegypten  mitmachte 
und  dann  mit  an  der  »Description  de  Yt- 
gypte«  arbeitete,  spSter  (4828)  Gustos u. 
(4  839)  Conjservator  d.  Karten  u.  Pläne  auf 
d.  königl.  Bibliothek,  so  wie  (seit  48I8J 
Mitgl.  d.  Aead.  d.  Inschriften  zu  Paris  (Q), 

geb.  4777,  Nov.  20,  Versailles. 
Essai  d'explication  d'un  tableau  astronomiqne 
peint  au  plafood  du  prämier  tombeau  des  rots 
de  Th^bes,  fol.,  Paris  484  4.  Sur  les  ligoes  ng- 
m^riques  des  anciens  Egyptiens,  Ib., 4 84 6.  Sur 
le  Systeme  mötrique  des  anciens  Egyptiens, 
fol.,  Ib. . . .  Arithm^tique  6l6mentaire,  8"^,  Ib. 
4  820.  £taIon  m^trique  trouvä  ä  Memphis,  (^ 
Ib.  4  822.  —  J.  ist  Hauptstifter  (4824)  der  So- 
ci6t4  de  Geographie  in  Paris,  in  deren  Bulle- 
tin auch  viele  geograph.  Aufsätze  von  ihm. 

Jonas,  Joseph.  —  Gustos  des  Natu- 
ralien-  n.  technologischen  Cabinets  im  un- 
garischen National-Maseum  (GG.  482IJ, 
geb.   4  787, Schemnitz, 

gest.  4  824,  Febr.  4,  Pesth. 
Ungarn's  Mineralogie  orycto-geognostiscb  nod 
topographisch  dargestellt,  Pesth  4820.  Vor- 
kommen einiger  Minerale  in  d.  Gegend  von 
Schemnitz  (Leonluad's  Taschen b.  4846).  t)ber 
einige  ungar.  Minerale  (Sehr,  mineralog.  Ge- 
sellsch.  Jena,  VI,  4825). 

JottOOiirt,  £lie  de.  —  Lange  Zeit 
Pfarrer  zu  Herzogenbusch,  dann  Literat  im 
Haag.  Mitredacteur  verschiedener  Zeit- 
schriften (BSJ, 

geb.  Ende  d.  XVH.  Jahrb.,  Haag, 

gest.  4770  etwa, Haag. 

TraitÖ  sur  la  nature  et  sur  les  principaux  usa- 
ges  de  la  plus  simple  esp^ce  des  nombres  tri- 
gonaux,  La  Heye  4  762.  —  übersetzte  \ieie 
physikal.  u.  mathemat.  Werke  aus  d.  Hoilüo- 
dischen  u.  Englischen  ins  Französische. 

JottOfl,  William.  —  Erst  Handlongs- 

diener  bei  einem  Londoner  Kaufmann,  für 

den  er  ein  nach  Westindien  segelndes  ScbilT 

befehligte,  dann  Gründer  einer  mathecDai. 

Schule  in  London  und  darauf  Hanslehrer 

bei  Lord  Macclesfield.   MilgL  d.  Roy. 

Society  seit  4  74  4,  später  Vicepi^sideul 

derselben  (AbrAX), 

geb.  4  675,  ....  Insel  Anglesea, ' 

gesL  1749,  Juli  3,  London.** 
A  new  compendium  of  the  whole  art  of  oavi- 
gation,  8**,  Lond.  4702.  Synopsis  palmarioraiD 
Matheseos  or  New  introduction  to  the  roalh«- 
matics,  8^,  Ib.  4  706.  —  A  compeodiou5  dispo- 
sttion  of  equations  for  exhibiting  the  relatioDS 
of  goniometrical  lines  (Phil.  Tr.  4  747).  A  trtct 
onjogarithms  (Ib.  4774).  Properties  of  coni- 
cal  sections  (Ib.  4778).   Gab  heraus:  L Im- 


1201 


Jonei 


Joieph  Ifaria  a  Cento. 


1202 


toni,  Analysis  per  quaotitatum  series,  fluiio- 
nes  ac  differentias  etc.,  4»,  Lond.  1744. 

*  g«b.  1680,  .. .  (SD), 
**  gmt.  Juli  3  (A.  St.),  London  {A). 

Joaefly  Thomas.  —  Mecbanicas  in 
London,  der  sich  unter  R a  m  s  d  e  n  ausbil- 
dete, hauptsächlich  für  die  Anfertigung 
astronomischer  WinkeMnstrumente  (ASM, 

xxii;, 

geb.  4775,  Juni  84,  .  .  . 

gest.  4  852,  Juli  29,  .  .  . 
Lieferte  für  die  Sternwarten  zu  Green  wich, 
Cambridge,  Armagh  (Irland),  San  Fernando 
(bei  Cadii),  Capstadt,  Trevandrum  (Ostindien) 
u.  Paramatta  (Neu-Holland)  fUnf-  bis  sechs- 
füssige  Mauerkreise  u.  Aequatoreale,  auch  Mit- 
tagskreise and  Mittagsrobre  von  öhnlichen 
grossen  Dimensionen.  Über  seine  Reflexions- 
Bussole  (im  Wesentlichen  identisch  mit  der 
Schmalkalder'schen)  und  seine  »metal- 
lic  spectacles«  siebeOilb.  Ann.LIV,S.497 

u.  aos. 

Joaea,  Edwin  Godden.  —  Friedens- 
richter u.  pract.  Arzt  zu  Swatbiing  Grange 
in  Hantshire  (G.  3ZJ, 

gcb 

gest.  4842,  Jan.  31,  Swathling Grange. 
Chemical  analysis  of  the  mineral  waters  of 
Spa ,  Li^e  4  84  6  (Auch  in  d.  Lond.  med. -Chi- 
rurg. Traosact.  4  84  6). 

JotteSi  Henry  Bence. — Dr.  Med., 
Arzt  am  St.  George  Hospital  in  London. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  u.  d.  Roy.  College 
of  Physicians  (Or), 

geb.  4  813,  Dec.  3  4 ,  Thorington  Hall, 

Suflblk. 
Animai  chemistry.  On  animal  olectricity  (Ab- 
stract  of  Ihe  discoveries  of  S.  Du  Bois-Bey- 
mond),  42**,  Lond.  4  852.  Contributions  to  the 
chemistry  of  arine,  S  Abhandl.  (Phil.  Transact. 
4  845,  46,  48,  49  u.  54).  On  the  dissolution  of 
urinary  caiculi  in  dilute  sahne  fluids,  at  the 
lemperatore  of  the  body,  by  the  aid  of  electri- 
ctty  (Ib.  4858).  On  the  oxidation  of  ammonia 
in  the  human  body  and  on  nitrification  (Phil. 
Mag.  Ser.  IV,  Vol.  I,  4  854).  On  the  acidity, 
^weetness  and  strength  of  wine,  beer  and  spi- 
rits  Jb.  Vil,  4  854).  »  Fernere  AufsttUe  in  d. 
Transact.  of  the  Roy.  Medico-chirurg.  Soc.  of 
l>oodoo,  Mem.  of  the  Chemie.  Soc,  Mem.  of 
the  Patholog.  Soc.,  Medice!  Gazette,  Lancet 
elc.  —  Edirte  Fowne's  Manual  of  Chemistry,  u. 
übersetzte  Liebig  u.  Kopi^s  Jahresbericht  usw. 

JoaghAi  Ignazde.  —  Jesuit,  Rector 
d.  Collegiums  in  Ypem  (Flandern),  Missio- 
nar in  Holland /"^f/.  IV ;, 

geb.  4632,  Nov.  22,  Beveren,  Pays  de 

Waes, 

gest.  4  692,  Oct.  45,  Antwerpen. 
Geometrica  Inquisitio  in  parabolas  numero  et 
specie  iofinitas  et  iisdem  congenita s  hyperbo- 

Pogf«a4orff,  HaadwSrterbueb. 


las  ac  praecipue  in  qoddraturam  hyperbolae 
Apollonianae,  4",  Antverp.  4  687. 

Jonstoily  Johann.  —  Arzt,  der  lange 
Zeit  in  Deutschland,  Holland,  England  und 
Frankreich  herumreiste,  die  Professur  der 
Medicin  in  Frankfurt  a.  d.  0.  ausschlug  und 
sich  endlich  in  Ziebendorf  bei  Liegnitz  nie- 
derliess/'iVt.XXXXi;, 

geb.  4  603,  Sept.  3,  Sambier,  Polen,* 
gest.  4  675,  Juni  8,  Ziebendorf. 
Thaumatographia  nataralis,  in  decem  classes 
divisa,  in  quibus  admiranda  coeli,  elemenlo- 
rum,  meteororum,  fossilinm,  planlarum, 
avium  etc.,  4  2°,  Amstelod.  4632  (erlebte  mehre 
Auflagen) .  Notitia  regni  mineralis  sea  subter- 
raneorom  calalogus,  4  2'',  Lips.  4  664.  —  Viel 
Medicinisches  u.  Naturhistorisches. 

*  Der  Vater  war  schottischer  Abkunft. 

Jordatty  Johann  Ludwig.  —  Dr. 
Med.,  pract.  Arzt  zu  Clausthal,  später  War- 
dein an  d.  Münze  daselbst,  sowie  Lehrer 
d.  Chemie  u.  Hüttenkunde  an  d.  dortigen 
Bergschule;   seit  4  845  pensionirt  (MAX) 

(Orh 

geb.  4771,  Juni  6,  Götlingen, 
gest.  4  853,  Mai  4,  Osterode: 
Disquisit.  chemica  evictorum  regni  animatis 
et  vegetabilis  elementorum,  4**,  Gotling.  4  799 
(Von  d.  Gölt.  Facultat  gekrönt).  Mineralog.  u. 
chemische  Beobachtungen  u.  Erfahrungen,  8°, 
Ib.  4  800.  Mineralog.,  berg-  u.  hiittenmtinn. 
Reisebemerkungen  usw.,  8^  Ib.  4803.  —  Zer- 
leg, d.  Birken-  u.  Hainbuchensafts  (Soherer's 
Journ.  V,  4  804).  D"  des  Bergpechs  (Ib.  id.). 
Erklärung  d.  magnet.  Erscheinungen  am  Har- 
zer Granit  (Oilb.  Ann.  XXVI,  4807).  ZurKennt- 
niss  d.  Harzer  Bleivitriols  (Ib.  XLIV,  4  84  3  u. 
XLVII,  4  84  4).  Zerlegung  d.  Strontianits  von 
Clausthal  (fkhweigg.  Journ.  LVIl,  4  829).  Zer- 
leg, d.  dichten  splittrigen  Baryts  von  Clausthal 
(Ib.  LVIII,  4  830).  —  Siehe  T.  L.  Hasse. 

Jordan,  Friedrich.  — Maschinen- 
Director  u.  Bergrath  zu  Zellcrfeld  (Kss), 
geb.  4  794,  .  .  .  Hasserode  bei  Werni- 
gerode. 
Die  Wassersäolenmaschine  im  Silbersegener 
Richtschacht  bei  Clausthal  pUrttaB's  Archiv 
f.  Min.  X  4887). 

Jordea,  Edward.  —  Arzt  u.  lecli- 
nischer  Chemiker,  lange  Zeit  in  London 
practicirend  (B), 

geb.  4  569 High  Halden,  Kent, 

gest.  4  632,  Jan.  ..,  Bath. 
Traitö  des  bains  natnrels  et  des  eaux  min^- 
rales,  Lond.  4634. 

Joseph  Moria  a  Oottto. — Capuzi- 

ner.  Bononiensis  provinciac  nlumnus  (BBC), 

geh Prov.  Bologna, 

gest.  4  68  2,  .  .  .  Mirandola. 

76 


1203 


a  St.  Josephe 


Juan  y  Santacilia. 


1204 


Memoriale  geomelrico  etc.,  4«,  Mantua  1664. 
Reita  Hnea  gnomonica  etc.,  i°,  Forli  1667. 
Ristretlo  arilmelico  etc.,  4»,  Ib.  1667. 

a  St.  JoaephOi  Augustin  Thomas. 
—  Piarist,  io  Wien  lebend  (A), 

geb.   1646,  .  .  .  Auspitz,  JUShren, 

gest Ilorn^  Oesterreich. 

Metamorphosis  geometrica  proportionum  vin- 
culis  expedita,  Wildberg  in  Oesterreich  1690 
(siehe  Siegm.  Ferdin.  Hartmoim) .  —  Stand  in 
Briefwechsel  mitLeibnu,  der  ihn  sehr  schützte. 

aSt.  JoaephOy  Paulinus  (eigcntl. 
Paulinus  Chelucci  a  St.  Josephe).  —  Pia- 
rist, lehrte  in  Lucca  u.  Rom  Rhetorik,  in 
letzterer  Stadt,  im  Collegio  Nazarcno,  auch 
Mathematik,  und  wurde  1751  General  sei- 
nes Ordens  (AJ, 

geb.   1682,  Apr.  25,  Lucca, 

gest.  1754, 

Institulionesanalyticae  earumque  usus  in  geo- 
metria,  4^  Romae  1746.  Inslitutiones  ahlh- 
meticae  cum  appendice  praxeon  chronoiugi- 
carum,  4°,  Ib.  1748  et  49. 

Josse,  Pierre.  —  Apotheker  zu  Pa- 
ris, Prof.  d.  Chemie  am  College  de  Phar- 
macie  (B), 

geb.   17  45,  ..  .  Paris, 

gest.  1799,  .  .  .  Paris, 
Obs.  sur  l'eau  disUlI^e,  Je  sei  acide  et  Thuile 
volatile  du  cochiearia  et  du  ralfort  (Journ.  de 
la  Soc.  d.  Pharmaciens,  1).  Examen  anaty- 
tique  de  la  racine  de  Colombo  (Möm.  Soc.  roy. 
M^d^cine,  1779).  Sur  Täthiops  martiatis  (Ib. 
1776). 

JoflseliBy  s.  Gosselin. 

Joule,  James  Prescott.  —  Brauer 
in  Salford  bei  Manchester.  Mitgl.  d.  Phil. 
Soc.  daselbst  seit  1842  u.  d.  Roy.  Society 
seit  1850  (OrJ, 

geb.  1818,  Dec.  24,  bei  Manchester. 
On  the  heat  evolved  during  the  eicctrolysis 
(Mem.  Manchesl.  Soc.  Ser.  H,  T.  Vil,  1846). 
On  a  new  theory  of  heat  (Ib.  id.).  On  a  new 
method  for  ascertaining  the  specific  heat  of 
bodies  (Ib.  id.).  On  the  employment  of  electri- 
ca! currents  for  ascertainin;;;  the  specific  heat 
of  bodies  (Ib.  VIII,  1848).  Some  remarks  on 
heat  and  od  the  Constitution  of  elastic  fluids 
(Ib.  IX,  1851).  On  the  economical  productioo 
of  mechanical  effect  from  cbemical  forces  (Ib. 
X,  1851).  —  On  the  mechanical  equivalent 
of  heat  (Phil.  Tr.  1 850).  On  the  air  engine  (Ib. 
185i].  Introductory  research  on  the  induction 
of  ma^snetism  by  electrica!  currents  (Ib.  1856). 
Mit  W.  Thonuoii:  On  the  theriiia!  elTects  of 
tluids  in  motiun  (Ib.  1853).  —  Description  of 
an  olectro-niagnetic  (iii;;ine  (Stnrgeon'sAnnois, 
11,1838;  111,1838-39;  IV,  1839-40).  On  the 
use  of  electro-magnelA,  made  of  iron  ^ires 
ab.  IV,  1889—40).  On  the  laws  of  electro- 
magnetic  actiOD  etc    (Ib.  id.)     Investigations 


in  raagnelism,  electro-roagDetism  etc.  (Ib  id 
On  eiectro-inagnetic  forces  (Ib.  V.  I84ti    lK>- 
Script,  of  a  new  electro-magnet  (Ib.  VI.  i&4< 
On  a  new  class  of  magnetic  forces  ib.  MU. 
1 842) .  On  heat  evolved  by  nict«llic  condorton 
(Ib.  id.).   On  the  electric  origin  of  the  heat  <-' 
combustion  (Ib.  id.).  —  On  the  heat  evolveJ 
by  metallic  conductors  of  electricity  and  it 
the  ceüs  of  a  battery  during  eiectrolysin  Phil 
Mag.  Ser.  III.  Vol.  XIX.  1841).  On  the  electn 
cal  oripin  of  chemical  heat  (Ib.  XXII,  l}t43 
On  Sir  Eanghton'a  experiments  in  electri«  r.> 
(Ib.  id.).   On  the  calorific  effects  of  mm'^nrU*- 
electricity  and  on  the  mechanical  value  of  b^<<t 
(Ib.  XXIll.  1843).    On  the  intennittent  c^- 
racter  of  the  vollaic  carrent  in  cerlain  c»*r% 
of  electrolysis  and  on  the  inlensities  of  voltj«  - 
arrangemeots  (Ib.  XXIV.  1844).  Do  tbe  chan- 
ges  of  lemperalure  produced  by  the  rarefactMu 
and  condensation  of  air  (Ib.   XXV,   IS44  H 
XXVI,  1845).  Onspecificheat.ib.  XXV.  4.HU 
Ou  the  existeiice  of  an  equivaient  relatioo  t>«- 
tween  heat  and  the  ordinary  forn»  of  mech-A- 
nica!  power  (Ib.  XXVIl,  1845).  On  alninic  «•»> 
lume  and  specific  gravity  (Ib.  id.  et  XXVIII 
1846).   On  the  mechanical  powers  of  ele^tn- 
magnetism,  steam  and  horses  Jl>.  XWIII 
1846).  On  the  maximum  density  of  waler  I  - 
XXX,  1 847) .  On  the  effecls  of  ma$:iieti»m  ufX'-i 
the  dimensions  of  iron  and  stee!  bar»   Ib  i«1 
On  the  theoretical  velocityof  sound  tlb.  X.WI 
184  7).   On  the  mechanical  equivaient  of  beu*. 
as  delermined   by  the  heat  evolved    h\   tir 
friction  of  fluids  (Ib.  id.).   On  shootin^  Mar^ 
(Ib.  XXXIl,  1848).  On  a  remarkable  appr« 
rance  of  It^htning  (Ib.  XXXVII,    1850       or 
soine  experiments  demonstrating  a  limit  to  t>- 
mafi;iietizability  ofiron(Ih.Ser.  IV,  T.II.  <«S' 
Experiments  with  a  powerfui  electn^-mazc*. 
(Ib.  III,  1852).  On  the  heat  dtsengaged  io  cb«' 
mica!  combinations  (Ib.  id.).   On  tbe  them  i 
efTecl^  experienced  by  air  in  rushing  thriiu.^ 
small  apertures  (Ib.  IV,  1852).  Oo  the  sprvi^ 
heat  of  air  under  constant  pressure  fll>   ^  \ 
1853).   On  the  thermal  efiects  of  elastic  flu:  « 
(Ib.  id.).   On  tbe  heat  absorbed  in  cbemi  # 
decompositions  (ib.  XII,  1856).    On  ClaMisa' 
applicalion  of  tbe  mechanical  theory  oihf»* 
to  the  steam-engine  (Ib.  id.).  On  heat  and  tff 
Constitution  of  elastic  fluids  (Ib.  XIV,  «95' 
On  thermo-electricity  of  ferrugiooos   a^ei    • 
and  on  the  thermal  elTeols  of  stretchiog  %  •    * 
bodies  (Ib.  id.).  On  an  improvcd  gal%a»*n  t 
tcr  (ib.  XV,  1858).   On  the  thermal  ellect« 
lon^itudina!  coropression  of  solids  ;ib.  i<! 
.Mit  W.  ThomaoB:  On  the  thermal  tOtcts  - 
fluids  io  moUon  (Ib.  id.). 

Juan y  Saateoilia,  Don  Jorge.  — 
Spanischer  Marme-Officier,  zulelil  E^j- 
dronchef  und  Commandant  der  Marine-Ar- 
senale. Theilnelimer  ao  der  penuiit«chc« 
Gradmessung  (NN), 

geb.  1713,  Jan.    5,  Novelda,  Vileoru  * 

gest.  1 773,  Juni  S I ,  Madrid.  — 
Relacion  historica  de!  viage  A  la  Amenca  a«- 
ridiooal,  3  vol.  4^  Madnd  1748.  OUenai.t^ 


1205 


Jach 


Jargensen. 


1206 


nes  astroDömicas  y  fisicas  hechas  de  orden  de 
S.  M.  en  los  reynos  del  Peru,  de  las  cuales  se 
deduce  la  ßgura  y  magnitad  de  la  tierra  y  so 
splica  ä  la  navegacion,  por  D.  Jorge  Juan  y 
D.  Antonio  de  UUoa,  4  vol.  4°,  Ib.  4748,  J.  Aufl. 
4773.  Coropendio  de  Navegacion  etc.,  4  vol. 
4^  Cadiz  4  757.  Examen  maritimo  teörico- 
präctico  etc.,  Madrid  4 774 ,  herausgegeben  von 
0.  Ciacar,  Fol.,  Ib.  4  795. 

•  jfeb.  1712,  .  .  .  Orihuela,  Valencia  (B). 
••^•t.  1773,  Juli  21,  Madrid  (Mf) :  Juli  6  (7%): 
1774,  JuDi  21  (B), 

Jaohy  Herrmann  Paul.  —  Dr.  Med., 

Prof.  d.  Medicin  (4  7  4  8)  u.  Chemie  (1727), 

sowie  d.  Anatomie,  Chirurgie  und  Botanik 

(1728),  auch  d.  Pathologie  (1729)  an  d. 

Univ.  zu  Erfurt.   Mitgl.  d.  Leopoldin.  Aea- 

demie  (AJ  (M), 

geb.   1676,  Sept. 30,  Erfurt, 

gest.  1756,  JuH    16,  Erfurt. 
Hundert  und  elf  Dissertationen,  meist  medicin. 
Inhalts,  darunter:  De  tartaro  vitrioiato,  Kr- 
ford.  4  746;  De  vera  indole  et  virtute  rhabar- 
bari,  Ib.  4745;  De  calore  animali,  Ib.  4  746. 

Jveb,  Karl  Wilhelm.  —  Dr.  Bfed., 
anfangs  Pharmaceut,  1801  Prof.  d.  Mcdi- 
rin  au  d.  Univ.  zu  Alldorf,  darauf  Prof.  d. 
Clteniie,  erst  (1805)  an  d.  Univ.  zu  Mün- 
chen, dann  (1808)  am  polytechn.  Institut 
zu  Augsburg  (MAI)  (\VN), 

geb.  1774,  Nov.  30,  Mühlhausen,  Thü- 
ringen, 

gest.  1821,  März  9,  Augsburg. 
Kuropens  vorzügl.  Bedürfnisse  des  Auslandes 
u.  deren  Surrogate,  botanisch  u.  chemisch  be- 
trachtet, 8°,  Nürnb.  4  800.  Augsb.  4  844.  Sy- 
9.temd.  antipbloglst. Chemie,  8^  Nürnb.  4603. 
Pharmacopoea  Borussica ,  übersetzt  mit  An- 
merkte, u.  Zusbtzen,  4<',  Ib.  4  805.  Ilandb.  d. 
Chemie  f.  Fabrikanten,  8",  Ib.  4  807.  Handb. 
c1.  Pharmacie,  Münch.  4  809,  Nürnb.  4  846. 
Mehre  kleine  techn.  Schriften.  Aufsülze  in 
Tromaadorff'a  Journ.  (4795,  97,  98  u.  4  800), 
Scheror'a  iourn.  (IV,  4805),  Fiepenbring's  Ar- 
chiv d.  Pharmacie  (Bd.  III),  ICoira  Annalen 
M807  u.  8). 

Jfliigkea  (Jungken),  Johann  Helf- 
rieh.  —  Dr.  Med.,  als  Leibarzt  mehrer 
grosser  Herren  und  als  Physicus  an  ver- 
schiedenen Orten  der  Schweiz,  in  Frank- 
furt a.  Bl.,  Speyer  und  anderen  StSdten  le- 
bend. Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie  (Str) 
(ASC)  (J), 

geb.  1648,  Dec.  19,  Caldera, Hessen,* 
gest.  1726,  Jan.  5,  Frankfurt  a.M. 
Ch\mia  experimentalis  curiosa  ex  principils 
inaihcmaticis  demonstrata,  8'*,  Francof.  4  684. 
Keticon  chymico-pharmaceuticum,  8^  Ib. 
4693  erlebte  viele  Aufl.,  zuletzt,  fol.,  Norimb. 
4  738; .  Corpus  pharmaceutico-cby mico-medi- 


cum  universale  etc.,  2  vol.  4*»,  Ib.  4697  (viele 
AuH.}.  Manuale  pharmaceulicum,  8",  Ib.  4  798. 
Von  d.  warmen  Bädern  zu  Ems,  Ib.  4  74  6. 

•  yeb.  Sept.  1»  (ANC). 

Jüttgllilgy  Johann.  —  Jesuit,  Prof. 

d.  Mathematik,  d.  Humaniora  u.  d.  Moral- 

theologio  an  d.  Univ.  zu  Prag  (M)  (Plz), 

geb.   1705,  Febr.  2,  Brunn, 

gest.  1775, Hradisch,  Mähren. 

Fundamenta  matbematica  et  artthmetica  geo^ 
metriae  elementari  varie  applicata,  ac  trigo- 
nometria  plana,  cum  annexis  thesibus  ex  ho^ 
rographia,  8**,  Pragae4  747.  Tractatus  dioptri- 
cus  de  generalibus  refractionis  principiis  etc., 
8**,  Ib.  4  748.  Geometrie  analytica  seu  Exerci- 
tatio  geometrica  ad  definiendas  allitudines  et 
dislantias  per  duas  stationes  ope  baculi  qua- 
drati  aut  speculi,  8°,  Ib.  4749). 

Jürgenaett,  Urban.  —  Sohn  des 
Hofuhrmachers  Jörgen  J. :  nachdem  er  sich 
in  Neiifch&tel,  Genf,  Paris  u.  London  für 
seine  Kunst  ausgebildet,  errichtete  er  1 809 
ein  Uhren-  u.  Chrouometer-Elablissement 
in  Kopenhagen,  ward  1818  königl.  See- 
uhrmacher u.  1821  Observator  bei  d.  kö- 
nigl. See -Etats -Chronometern.  Mitgl.  d. 
königl.  Dan.  Gescllsch.  d.  Wiss.  seit  1815 
(EJ, 

geb.  1776,  Aug.  5,  Kopenhagen, 

gest.  1830,  Mai  14,  Kopenhagen. 
Regler  for  Tidens  nöiagtige  Afmaallng  ved 
Uhrc,  4*',  Kiöbh.  4  804*(Neue  Aufl.  von  seinem 
Sohn  Louis  Urban,  Ib.  4  889),  französisch  unter 
d.litel :  Principesgi^n^rauxde  Texacte  mesure 
du  temps;  ouvra$;e  conlenant  les  principes 
6l6mentiiires  de  Tart  de  la  mesure  du  temps 
par  les  horloges,  la  description  de  plusieurs 
öchappemens  et  de  deux  nouv.  propos^s  aux 
artistes  par  l'auteur,  les  meilleurs  moyens  de 
compensation  des  effets  de  la  temp^rature, 
trois  plans  ou  calibres  de  diflTdrentes  montres, 
la  description  d'uiie  pendule  astronomique  et 
(i'une  montre  iDarine  projöt^es  par  l'auteur 
ainsi  que  la  description  d*un  nouv.  tbermo- 
melre  mötallique  portatif,  4  vol.  4"  mit  Atlas, 
Ib.  4  805.  Neue  u.  vermehrte  Auflage  davon 
von  seinem  Sohn  Lonis  Urban,  4  vol.  4"  mit 
Atlas,  Paris  4  838  (Deutsch,  Leipz.  4  840).  M^- 
moircs  sur  Thorlogcrie  exacte  etc.  suivis  de  la 
description  d'un  nouv.  thermom^tre  metal- 
lique  ä  minimum  (herausgegeb.  von  seinem 
Sohne  Loaif  Urban),  4^  Paris  4  822.  Die  hö- 
here Uhrmacherkunst  usw.  (herausgegeb.  mit 
Zusätzen  von  Louia  Urban),  4  Bd.  4**  mit  Atlas, 
Kopenh.  4  842.  —  Um  Isocbronismen  ved  Pen- 
delens Sving,  og  Forslag  til,  paa  en  let  Maade, 
at  bringe  Pondelen  til  at  svinge  i  ligestore  Buer 
vedastronomiskePendelubre(DanskeViden8k. 
Scisk.  Skr.  I,  4  824).  BeskriveUc  over  et  n)t 
Melal-Tbcrmorneter  (Ib.  II,  4  826).  Om  Luflens 
Virkning  paa  de  astronomiske  Pendeluhres  og 
LUngdeubrenes  Regulator  (Ib.  HI,  4  828).  Om 
CbroDomelrets  Gang  i  forty ndet  Luft  (Ib.  IV, 

76* 


1207 


Jürgensen 


Jngler. 


120S 


I8t9).  —  Description  de  r^cbappement  libre 
ä  double  roue  (Astroo.  Nacbr.  1»  4  823).  Ant- 
wort auf  einige  Bemerkk.  von  Eamahaw  (Ib. 
id.).  L'Id^e  de  parvenir  ä  risocbronisme  des 
vibrations  du  pendula  ä  l'aide  du  rcssort  au- 
quel  le  pendule  est  suspeodu  (Ib.  XX,  4  848). 
Daselbst  auch  Notizen  über  seine  Chronome- 
ter u.  Pendeluhren. 

Jürgenseiiy  Louis  Urban.  —  Sohn 
des  Vorigen  und  mit  seinem  Bruder  Jules 
Frederik  Nachfolger  im  Uhren-  u.  Chro- 
nometer-Geschäft seines  Vaters  (EJ, 
geb.  1806,  Mai  26,  Kopenhagen. 
Ausser  den  neuen  u.  vermehrten  Ausgaben  d. 
Werke  seines  Vaters :  Beskrivelse  og  Afbild- 
»ing  af  et  Box-Chronometer,  efter  en  nyere 
Construction  (Unin'a  Magaz.  f.  Kunsterne  og 
Haandvörkere,  2.  Reihe.  Bd.  111).  Et  Par  Ord 
om  et  nyet  Uhr,  hvis  Viser  insluter  i  sig  selv 
Sit  Bevaegelses  Princip,  kaldet  et  panlogra- 
phiskt  Uhr  (Ib.V).  Kort  Beretning  om  et  Pen- 
del-Uhr, som  bestandigen  vedbliver  at  gaae, 
uden  atoptrökkes,  ved  Hjalp  afZamboni'a  törre 
Söiler  (Ib.  id.).  -^  Ober  sein  neues  tragbares 
Minimum-  u.  Maximum-Thermometer  (Astr. 
Nachr.  XIV,  1887).  Daselbst  Doch  einige  No- 
tizen. 

Jfirgensen,  Jules  Frederik.  — 
Auch  Sohn  von  Urban  und  Nachfolger  in 
seinem  GeschUft  (E), 

geb.  1808,  Juli  27,  Kopenhagen. 
Meso-Thermometer  (Nyt  Magaz.  f.  Kunsterne 
og  HaandvUrkere,  Bd.  I.  auch  Arago,  Compt. 
rend.  1836). 

Jfirgenseiiy  Christian.  —  Lebrer 
(1833)  und  spUter  (1835)  Prof.  d.  Mathe- 
matik beim  See-Etat  in  Kopenhagen;  ma- 
thematisches Mitgl.  d.  Direction  d.  allgem. 
Wittwen-  u.  Lebensversicherungs-Anstalt 
seit  1842.  Mitgl.  d.  königl.  Dan.  Gesellsch. 
d.  Wiss.  seit  1834  (E), 

geb.  1805,  Mai  10,  Kopenhagen. 
De  certo  quodam  serierum  summabilium  ge- 
nere,  specimen  cum  thesibus  adnexis,  4"  Hau- 
niae  1832.  Ledetraad  til  Undervilsning  i  ele- 
roentair  Arithmetik,  Ib.  1888.  Analytisk  Plan- 
geometrie, Ib.  1834.  Plan-og  sphäriskt  Tri- 
gonometrie, Ib.  1835.  Arithmetik  og  Algebra, 
Ib.  1836.  Analytisk  Stereometrie,  Ib.  1838. 
DifTerential-  og  Integral-Regning,  Ib.  1840.  — 
Bemürkninger  med  Hensyn  til  dtn  geometriske 
Fremstillihg  af  Laren  om  DiiTerentialligningers 
saerdeles  Opldsninger  (Dansk.  Vidensk.  Selsk. 
Skr.  V,  1 832) .  Theorem  om  en  Klasse  af  Raek- 
ker  (Ib.  id.).  Om  Decompositionen  af  en  classe 
af  Functioner  (Ib.  VIII,  1841).  Om  Summatio- 
nen  af  de  transcendente  Functioner,  hvts  DifiTe- 
rentialer  ere  algebraiske  (Ib.  id.  —  Die  beiden 
letzt.  Abb.  auch  in  Crelle'a  Journ.  XIX,  1839). 
Om  den  Formel ,  der  tjenor  til  at  bestemme 
Jordklodens  Figur  ved  Jagttagelser  over  Pen- 
doiets  Svingningor  (Oversigt  over  Vid.  Selsk. 


Forhandl.  1848).  —  Remarqoe«  auruD^ccr- 
taine  transformation  des  fonctioos,  (ond^  sar 
les  relations  des  racines  de  Tuoit«  (CraUc^i 
Journ.  f.  Math.  VI,  1830).  Note  sur  ane  for- 
mule  de  Laplaoe  (Ib.  XI,  1834).  Sur  les  et- 
pressions  du  reste  de  la  s^rie  de  Taylor  Ib 
XVII,  1837).  Remarques  göo^rales  ft«r  k^ 
transcendentes  k  difförentielles  algebhqoes 
(Ib.  XXIII,  1842).  Notes  sur  quelques  iaU- 
grales  d^flnies  (Ib.  id.). 

Jürgensen,  Georg  Urban  Frede- 
rik. —  Uhrmacher  in  Kopenhagen,  Schü* 
1er  von  Louis  Urban;  nach  dem  Tode 
seines  Vaters  (1843),  der  ein  Bnider  voti 
Urban  und  Hofuhrniacher  war,  ebeniall» 
Hofuhrmacher  (EJ, 

geb.  1818,  Oct.  25,  Kopenhagen. 
Regler  for  Uhres  Behandling  og  Regulehoc 
Kbh.  1887.   Om  Boring  og  Slibniog  af  Stees- 
huller  til  Uhre  (Nyt  Hagaz.  f.  Kunstoere  cic. 
V).  —  Astronom.  Beobb.  in  d.  Astron.  Nachr. 

Jfittner,  Joseph.  —  GeneraJ-Maj-^ 

u.  Artillerie-Brigadier  in  d.  Österr.  Arme«. 
Mitgl.  d.  königl.  Böhm.  Gesellscb.  d.  Wi^s. 

geb.  1775^  Sept.  12,  Barzdorf,  ftsterr. 

Schlesien. 

gest.  1848, Prag. 

Anleit.  zum  Gebrauch  d.  Erd-  u.  Himmel!«- 
kugeln,  Prag  1822.  Theoret.  u.  pracft.  AdIc«! 
zum  Verzeichnen  d.  Netze  for  Erd-,   Him- 
mels-  u.  Ringkugeln  (Abb.  königl.  Böhm 
sellsch.  IV,  1837). 

Jvgel,  Johann  Gottfried, 
miker  in  Berlin,  der  sieb  selbst  bald  »Pb:- 
losophiae  cultor«,  bald  »der  geheimen  Xa- 
turwissenschaft  Cultor«  ütuÜrte  fM/, 
geb.   1707, 

gest.  1786,  Mai  ..,  .  .  . 
Berg-  u.  Schmelzbucb,  2  Bde.  8^  Beriia  iTii 
Bericht  vom  Gold-  u.  Silberdratztebeo,  a*.  IK 
1744.  Sehr  rare  u.  wahrhafte  ch>iiii«che«t- 
perimentirte  Kunststücke,  8  Bde.  a«»  Ib.  i  T&* 
—63.   Natürliche  Berg-,  Schmelz-  u    Fior- 
kunst,  8  Bde.  S"",  Leipz.  1766.   Frei  en%dttku 
Experimental-Cheroie  usw.,  8**,  Ib.  17M    V»* 
voUkommne  Bergwerkskunsl  usw.,   t   Bde 
Ib.  1771 — 72.  Geometria  subterraoea  oder  l  a- 
terirdiscbe  Messkunst  der  Berg-  a. 
bflude,  insgemein  Markscheidekoiisl 
usw.,  8^  Leipz.  u.  Wien  1778.  Pb>^uca 
terranea  oder  Bewegungskrafl  der  etemeaL- 
sehen  Wirkungen  usw.,  8*,  Leipz.  l7tJ.   N»-* 
viele  mystische  u.  alcheroistische  SobriAea 

Jttgleri  Friedrich  Ludwig  Ckr- 

st i a  n.  —  Oberbergrath  in  Hannover   r>» . 

geb.  1792,  Juni  11,... 
Die  WassersUulenmaschiDe  im  Haubaolba  k*« 
Harz  (Notizbl.  d.  Arcbitect-  u.  logaaiaer  \ar- 
eins  f.  Hannov.  III,  1854..  tiberblidl  d.  f»- 


1209 


JiiIia«7o&tenelle 


Jancker. 


1210 


gno»l.  Verbttitolsse  d.  Köoigr.  Hannover  nach 
ihren  Beilehungen  für  d.  techn.  Anwendung 
.ZeiUcbr.  desselb.  Vereins.  I,  1855).  Oberd. 
Tbierfiibrten  am  Isterberge  b.  Bentheim  (Leon- 
htfd  u.  BroBB'i  Jahrb.  1S5S).  Der  Oberharzi- 
sche Silberbergbau  usw.  (Kanten'a  Archiv  f. 
Min.  XXVI,  1855). 

Jidia-Fontenellei  Jean  Simon 
£tienne.  —  Erst  Pbarmaceut  in  Mout- 
peliier  u.  Narbonne,  dann  in  Paris,  Prof. 
d.  medicin.  Chemie  ^i^rcA.  (i.  P^rm.  XXXI, 

geb.  1780,  Oct.  18,  Narbonne,* 

gest.  4  842,  Febr.  8,  Paris. 
Recbercbes  historiques,  chimiqaes  et  m^di- 
cales  sur  Tair  mar^cageux,  8°,  Paris  4  823.  Sur 
)a  fermentalion  vineuse  (Aus  d.  Ann.  de  i'In- 
duslr),  8^  Ib.  4888.  Manuel  de  chimie  m6- 
dicale,  8°,  Ib.  4  884.  Manuel  portatif  des  eaux 
mitt^rales  etc.,  8^  Ib.  4  885.  Manuel  de  phy- 
sique  amüsante  etc.,  8'',  Ib.  1 886,  4  887  et  4  888. 
Manuel  du  coiffeur  et  du  perruquier  etc.,  18^, 
Ib.  4887.  Manuel  complet  du  verrier  et  du 
fabricantde  glaces  etc.,  4  8°,  Ib.  4  888.  Noch 
mehre  dergl.  technolog.  Handbücher.  Sur  les 
rombustions  humaines  spontaoöes  (Ausd.  Re- 
vue m^d.),  8^  Ib.  4888.  —  Sehr  viele  Auf- 
satze in  :  D^ade  philosophique  (z.  B. :  Nouv. 
mordant  propre  ä  remplacer  ia  soude  dans  la 
teinture  du  coton  rouge ;  Sur  les  laches  jaunes 
qae  le  finge  acquiert  quelque  fots  par  Ia  les- 
5i%e}.  —  Journ.  de  Mödecine  de  Montpellier 
'Action  de  Ia  chaux  sur  le  sulfure  d'antimoine. 
Action  de  la  baryte  eHle  la  strontiane  sur  le 
sulfure  d'antimoine.  Sur  Ia  maniöre  dont  le 
caropbre  agit  sur  le  soufre).  —  Ann.  de  Chi- 
mie (Sur  la  cuttare  et  Ia  fabrication  de  la  soude. 
Sur  la  distillatiOD  du  vin  avec  un  appareit  nou- 
veau).  —  Ann.  de  l'Industrie  nationale  (Sur 
la  nitriflcation).  —  Journ.  de  Pharmacia  (mit 
FftTea:  Sur  le  charbon  de  schiste  bilumineux). 

—  Journ.  de  chimie  m^dicale,  welches  er  4  885 
mit  begründen  half  (Sur  la  Moutarde.  Sur  les 
arines  el  las  saeurs  bleues.  Sur  la  pröparation 
du  piperin.  Sur  les  principes  imm<kiiats  des 
huiles  volatlles.  Effets  du  protoxide  d'azote 
»ur  le  Corps  humain.  Volatilisatiou  de  la  chaux 
avec  Palcool.  Sur  les  quantit^s  d'alcool  que 
contiennent  les  principaux  vlns  de  France.  Sur 
i'eitraction  de  l'buile  de  pöpin  de  raisin).  — 
Ann.  de  chim.  et  de  phys.  —  Archives  gänö- 
rales  de  M^decine.  —  Revue  m^dicale.  — 
Feuilleton  littöraire.  —  Biblioth^que  physico- 
^conomique  (deren  Mitredacteur  er  auch  war) . 

—  TEclectique,  Journ.  mödiclne  hippocra- 
Ijque.  —  Bullet,  des  scienc.  m^icales,  etc. 

*  reb.  1790,  Oct  29  (Q)  (DC.  V). 

JvltoBy  AignanStanislas.  —  Prof. 
des  Chinesischen  am  College  de  France, 
seit  1839  Hölfsconservator  d.  Handschriflen 
an  d.  königl.  Bibliothek  in  Paris  (CLJ  (QJ, 

geb.  4799,  Sept.  81,  Orleans. 
Proe^d^  des  Chinois  pour  la  fabrication  de 
Icocre  (Ann.  cbim.  phys.  Uli,  4888).  Pro- 


c6dö  chinois  pour  fabriquer  les  tam-tams  et 
les  cymbales  (Ib.  LI V,  1 883) .  —  Proc^ös  usi- 
t6s  en  Chine  pour  l'extraction  de  la  mati^re 
colorante  du  polygonum  tinctorlum  (Compl. 
rend.  VII,  1838).  Sur  une  esp^ce  de  cire  fa- 
briquäe  en  Chine  par  des  insectes  (Ib.  X,  1 84  0). 
Proc^^  des  Cbinols  pour  la  fabrication  du  pa- 
pier  (Ib.  id.).  Sur  quelques  ph^nomdnes  vol- 
caniques  mentionn^s  par  les  auteurs  chinois 
(Ib.  id.).  Sur  la  com^te  observOe  en  Chine  en 
1804  etc.  (Ib.  XV,  1848).  Sur  les  miroirs  ma- 
giques  des  Chinois  et  leur  fabrication  etc.  (Ib. 
XXIV,  4  847).  Sur  les  proc^d^s  des  Chinois 
pour  craqueler  l'ömail  des  vases  de  porcelaino 
(Ib.  id.).  Sur  les  alliages  de  cuivre,  cuivre- 
blanc,  gongs  et  tam-tams  (Ib.  id.).  Substance 
anesth^ique  employee  en  Chine,  dans  le  com- 
mencement  du  III**^*  siöcle  de  notre  ere  etc. 
(Ib.  XXVIII,  4849). 

Jvliiii  Jobann.  —  Apotheker  zu  Ule- 
äborg  in  Finnland  von  4  776  bis  1 8  4  4,  dann 
zu  Abo.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm (SAH), 

geb.   4758,  Sept.  18,  Westeräs, 

gest.  4  880,  Mai  89,  Äbo. 
Fdrsdk  tili  upplysning  om  Uleaborg's  climat 
(Vetensk.  Acad.  Handl.  1 789  et  4  808) .  Fortsätt- 
ning  afVederleks- Journal  hallen  in  Uleäborg 
4  776—4787  (Ib.  1789).  Mörkvärdigt  norrsken 
och  magnetnalens  rörelser  d.  4.  Apr.  1791  ob- 
serverad  in  Uleäborg  (Ib.  1798).  Uleaborg's 
mineralkttlla  beskreven  och  chemice  under- 
stikt  (Ib.  4^5).  Darstellung  d.  BernsteinsUure 
(Behwaigg.  Journ.  XXXIII,  4884). 

JvmeUn,  J...  B...  —  Arztu.  Prof. 
in  d.  älteren  Facult^  de  M^decine  zu  Paris, 
dann  Prof.  d.  Physik  u.  Mathematik  am  Pry- 
tan^e  fran^ais  (Lyc^e  imperiale).  Beglei- 
tete den  Gesandten  Cboiseul-Gouffier 
nach  Constantinopel  (Q), 

geb.  4745,  Sept.  4  8, 

gest.  4  807,  Sept.  85,  Visigneuxb.Sois- 

sons.  * 
Oeuvres  diverses  concernant  les  sciences  et 
les  arts,  8^",  4  799.  Traitö  ^l^roentaire  de  phy- 
sique  et  de  chimie,  I^  pt.,  Paris  4809.  —  Er- 
fand eine  elgenthüml.  Luftpumpe,  eine  Feuer- 
spritze und  eine  Vorrichtung,  um  Wasser  aus 
d.  Krümmung  eines  Hebers  zu  nehmen,  ohne 
den  Strom  in  demselben  zu  unterbrechen. 
Siehe  auch  OUb.  Ann.  VI,  4  800. 

*  g«aU  1SÜ9,  . .  .  Puri«  (BC)  {DC), 

JvaolMr  (Junker) ,  Johann.  —  Dr. 
Med.,  seit  474  6  Pbysicus  am  Waisenhause 
in  Halle  und  seit  4789  Prof.  d.  Medicin  an 
d,  üniv.  daselbst  (M)  (Ä), 

geb.  4  679,  Dec.  83,  Londorf  b.  Giesscn, 

gest.  4759,  Oct.  85,  Halle. 
Conspectus  chemiae  theorelico-practicae  in 
forma  tabularum  repraesentatus ,  8  vol.  4^ 
Halae  4780--84.  —  Viel  Modiciniscbes,  beson- 


1211 


Juncker 


Jongios. 


UM 


ders  sehr  viele  Disserlatt.,  darunter  z.  B. :  De 
acidisconcentratis  et  dulcificatis,  de  vegetabili 
famante  et  dulcificato,  4^  Haiae  1759. 

Jnnokeri  ...  —  Ing^nieur-en-chef 
des  Mines  zu  Paris,  früher  Direct.  d.  Gru- 
ben zu  PouIIaouen  u.  Huelgoat  iu  d.  Bre- 
tagne (AM), 

geb.  4791,  Mai  5,  .  .  . 
M6m.  sur  les  machiiies  ä  colonne  d'eau  de  Is 
Mine  d'Huel^oat  (Ann.  d.  Min.  VIII  et  Compt. 
rend.  I,  4835). ->  Nach  ihai  der  Juncker  it 
benannt. 

Jvttotlnvs  (Giunlini),  Franciscus. 
—  Dr.  Theol.,  Carmoiiter,  Almosenier  des 
Herzogs  Franz  von  Anjou;  war  in  Lyon 
eine  Zeit  lang  Gorrecior  in  einer  Buch- 
druckerei, entsagte  daselbst  dem  Katholi- 
cismus,  kehrte  aber  wieder  zu  ihm  zurück, 
und  trieb  zuletzt  Geldgeschäfte,  wodurch 
er  sich  ein  bedeutendes  Vermögen  erwarb 

(Ni.  xxxxi;, 

geb.   1523,  März  7,  Florenz,* 

gest.  4  590 Lyon.** 

Traclatua  judicandi  revoluliones  nativitatum, 

8«\  Lugd.  1578.  Speculum  astrologiaeetc,  4^, 

Ib.  i  578,  auch  2  vol.  fol.,  Ib.  1 581  (Enthältseine 

sämmtl.  Werke,  wovon  Weidler,  Hist.  astron. 

p.  400  den  Inhalt  angiebt).  Commentaria  in 

sphaeram  Joannif  de  Saoro  Bofeo  accuratis- 

sima,  8**,  Ib.  1578.  Spbaera  J.  de  Sacro  Bosoo 

emendata,  8^,  Ib.  1578.   Discours  sur  ce  que 

menace  devoir  advenir  la  com^te  apparue  k 

Lyon  le  12  Nov.  1577  etc.,  8»,  Pari«  1577, 

Lyon  1578.    Synopsis  de  restitutione  calen- 

darii,  80,  Ib.  1579. 

*  ^b.  1522,  M&n  7,  gft.  1590  (BS);  geb.  1525  etwa, 

gcgt.  i:»82  (Trrf);  geet.  15H0  (/). 
**  Erschlagen  von  seinen  BUchern. 

Jung  (Junge,  Jungius),  Joachim.  — 
Erst  Magister  Pliil.  u.  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Giessen  (1609 — U),  dann, 
nachdem  er  1618  Dr.  Med.  in  Padua  ge- 
worden, Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Rostock  (1624—25),  Prof.  d.  Medicin 
in  Helmstädt  (6  Monate)  u.  wieder  Prof.  d. 
Mathematik  in  Rostock,  darauf  1629  Rector 
d.  Gymnas.  u.  d.  Johanneums  in  Hamburg, 
letzteres  bis  1640,  ersteres  bis  an  seinen 
Tod  (HSLJ  (De  Jungio,  Comm,  hisL  litt, 
auct.  Guhrauer,  Vratisl.  1846^  (J), 
geb.   1587,  Oct.    21,  Lübeck, 

gest.  1667,  Sept.  23,  Hamburg. 
Geometria  empirica,  <<*,  Rostocb.  1627,  Hamb. 
1642,  1649,  1688.  Disp.  de  Stoecheosi  geome- 
trica,  Hamb.  1634.  Trias  quaestionum  physi- 
carum  de  naturalium  corporum  materia  et 
forma,  4^  Ib.  1637.  Exercitatlones  111  proto- 
physicae.  4^  Ib.  1687.  Disp.  I  et  II  de  prin- 
cipiis  corporum  naturalium,  4*>,  Ib.  1642.  Do- 
xoscopiae  physicae  minoris  seu  Isagoge  phy- 


sica  doxoscopia,  in  qua  praecipuae  opioione«. 
in  Physica  passim  receptae,  breviter  quidem 
sed  accuratissimc  examinaotur  ,'edirt  %'on  H. 
Fogel),  Ib.  1662.  Observationes  de  stelU  oii- 
rabili  1596  primum  visa.  Hambanei  4647  et 
1648  institutae  (edirt  1663  von  J.  Hvvttl  in 
Stellae  hujus  historiola).  Harmonia  theoreiica. 
conipendiosissime  et  optima  melbodo»  »000- 
rum  et  sonororum  proportiones  et  distiognea- 
dorum  instruraentorum  musicorum  ratiooeto 
exhibens  ac  demonstrans  (edirt  von  J.  ▼«c*- 
tiui),  4",  Ib.  1678.  —  Opuscula  botaoico-ph\- 
sica  etc.  cura  J.  8.  Albreeht,  4^  CobuT^  1747. 

Jvagi  Johann.  —  KurpßU.  getstltcb. 
Ralh  u.  Prof.  d.  Kircbengeschichte  an  «i. 
Univ.  zu  Heidelberg,  dann  1784  Kurmatni. 
wirkl.  geistlich.  Ralh,  Canonicus  an  Sl.  Ste- 
phan u.  Prof.  d.  Kirchengeschichte  ao  d. 
Univ.  zu  Mainz  (M), 

geb.  1727, Bingen, 

gest.  1793,  Sept.  10, 

Thorax  hydrostaticussecuodum  principta  bx- 
drostatices  explicatus  et  in  Rheoo  coratn  Em.- 
nentissimo  Moj*unt.  etSereniss.  Palatinos.  R  I 
Electoribusexhibitus,  Mogunt.  176S.  Elemeou 
statices  et  lueclianices,  Ib.  1767.  Destruclun 
globi  terraquei  exteriori,  et  quomodo  corpori 
marina  petrefacta  in  montis  terraeqoe  »tra:« 
pervenerint,  Ib.  1 767.  ^-  Theologi^hes. 

Junge,  E...  F...  —  Prof.  d.  Iblhe- 

matik  am  Gymoas.  zu  Zeitz  (G,  tZJ, 

geb.    1796  e(wa, 

gest.  1840,  Jan.  22,  Zeitz. 
Die  Spirale  des  Arcbimedes,  4826.   Zar  Ge- 
schichte d.  griecb.  Astronomie,  1830. 

JvagOi  siehe  auch  Jung. 

Jvnglraliiii  Franz  Wilhelm.  — 
Erst  preuss.  Compagnie-Chirurg,  als  n  •si- 
cher er  wegen  eines  Duells  zu  SOjShr.  Ha!*. 
auf  Ehrenbreitstein  verurtbeiit  ward,  aUr 
nach  20  Monaten  nach  Frankreich  enlm.'f 
und  als  Sanitäts-Oflicier  in  der  Fremd«  i^- 
Icgion  zu  Algier  diente ;  trat  dauo ,  o»ih- 
dem  er  in  Preusseu  begnadigt  worden.  .:* 
die  Dienste  d.  holländ.-ostind.  CooiiMp.-^ 
(1835),  stand  als  Militärarzt  aufaug«  zu  Br> 
tavia  u.  Dschokdjokarta,  wurde  ab^r  Ki 
von  der  Regierung  mit  ausgedehnten  oalor- 
histor.  Untersuchungen  derSundiscben  Itr- 
sein  beauftragt  (CL), 

geb.  1812,  Oct.  26,  Mansfeld. 
Die  Battaldnder  in  Sumatra,  1  Bde.  6*.  fcCfca 
1847  (Aus  d.  Holland.}.   Java,  seine  Genial-. 
Pflanzendecke  und  innere  Bauart»  2  Bde  >  . 
Leipz.  1852  (Aus  d.  Holllind.). 

JvagilUi  Friedrich  Wilbel».  — 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Ph>$ik  am  Friedr  • 
Wilh.-Gymn.  zu  Berlin  rir.ll>  (CG.  US«  . 


1213 


Jongias 


Jniti. 


1214 


geb.  4771,  Juni  29,  Alsleben,  im  Mag- 
deburgischen, 

gest.  1819,  Dec.  4  8,  Berlin. 
Bericht  über  meine  Luflretse  am  1 9.  Sept.  1 805, 
Berlin  i805.  Die  Lehre  von  der  Combination 
und  Permutation  usw.,  8*\  Ib.  1806.  Einige 
Verkoche  mit  Srhwerelkies- Pendeln  (Oilb. 
Ana.  XXVll,  1807). 

J«i§io8y  siehe  auch  Jung. 

Jirngken,  s.  Jüngken. 

JaagiiltZy  Longinus  Anton.  — 
Priester.  Nachdem  er  sich  unter  M.  Hell 
zum  Astronomen  gebildet,  seit  1789  Prof. 
ü.  Astronomie  und  Physik  an  d.  Univ.  zu 
Bieslau,  später  (1809 — H)  auch  Canoni- 
('US  an  d.  Collegiatkirche  zum  heil.  Kreuz 
daselbst  (NS)  (NJ, 

geb.  1764,  Aug.  10,  Herrniannsdorf, * 
gest.  4  831,  Juni  26,  Breslau. 
Drei  neue  Sternbilder,  die  als  ewige  Denkmä- 
ler am  gestirnten  Himmel  errichtet  werden 
sollten,  8»,  Wien  4  789.  Beob.  einer  totalen 
Mondsfinslerniss  u.  Methoden,  dergl.  Beobb. 
anzustellen,  4»  Bresl.  4  790.  Aphorismen  über 
i\.  Lehre  von  d.  Elektricitäi,  8",  Ib.  4  794. 
^irundriss  d.  Naturlehre,  2  Bde.  8<»,  Ib.  4804, 
Iber  d.  Ecfolg  d.  Blickfeuer  auf  d.  Schnee- 
kuppe,  8«,  Ib.  4  808.  ~  Aufsätze,  enthaltend 
i)rt.sbestlmmungen,  meteoroiog.  Beobb.,  in  d. 
Verhandl.  d.  Schlos.  Gesellsch.,  den  Schles. 
Prov.-Blöttern  u.  ©üb.  Ann.  (XXIXu.  LVIII). 
—  Siehe  auch  X.  Hell. 

*  Am  Ucstcnbergc,  Kreii  Jauer,  Schlesien. 

Jvalwi,  Ulrich.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (J), 
geb.   4  670,  Oct.    4  7,  Ulm, 
gest.  4  726,  März  20,  Leipzig.* 
De  JoABxüs  Koplexi  scriptis.  Calculus  mercurii 
in  sole  conspicui,  secundum  praecipuorum 
astf  onomorum,  maxime  recentlorum,  tabu  las, 
V',  LIps.  4697.    Ephemerides  novae  et  accu- 
ratae  coelestium  moluum  etc.,  4^  Ib.  4704. 

Jwikeri  s.  Juncker. 

Joris y  James.  —  Dr.  Med.,  pract. 
Arzt  in  London,  Mitgl.  u.  Secrctair  d.  Boy. 
Society,  auch  Mitgl.  u.  zuletzt  Präsident  d. 
College  of  Physicians  (BDJ  (Abr.  SiJ  (Th), 

geb.   4  684, 

gest.  4  750,  März  ti,  London. 
Treatise  on  Vision  in  B.  8miUi*s  Optica,  Vol.  II. 
Difsertationes  physico-malbematicae ,  Lond. 
i73i.  —  An  inquiry  into  the  cause  of  the  as- 
<*ent  and  Suspension  of  water  in  caplllary  tu- 
hes  :Phil.  Tr,  4748).  On  the  motlon  of  running 
mater  (Ih.  4  718  et  4722} .  New  experiments  on 
the  acUon  of  glass  tubes  on  water  and  quick- 
silver  (Ib.  4749j.  On  the  specific  gravity  of 
huaiao  blood  (Ib.  id.).   A  caution  to  be  osed 


in  examining  the  specific  gravity  of  solids  (Ib. 
4  724).  An  invitation  for  making  meteomlopi- 
cal  observations  (U).  4  728).  On  the  measure 
and  motion  of  efOuent  water  (Ib.  4739 ;  zwei 
Aufsütze).  On  the  action  of  spriIlg^  (Ib.  4  744). 
An  inquiry  into  the  measure  of  the  forces  of 
bodies  in  motion;  with  a  proposal  of  an  expe- 
rimentum  crucis,  to  decide  the  conlroversy 
about  it  (Ib.  4  745).  Dynamical  priuciples  or 
metephysical  mechanical  principlesflb.  1746). 
—  J.  war  einer  der  ersten  Beförderer  der  Blat- 
tern-Impfung. 

Jvrlae,  Louis.  —  Dr.  Bled.,  pract. 
Arzt  in  Genf,  Mitgl.  d.  Soc.  d'hist.  nal.  da- 
selbst (Q), 

geb.   4  754,  Febr.  6,  Genf, 

gesL  4  8  49,  OcL  20,  Genf. 
Sur  I'air  atmospbörique  5  sa  sortie  des  pou- 
mons  (Journ.  Mines  111,  4  796).  Reflexions  sur 
la  n6cessit6  d'une  nouv.  nomenclalure  en  g<^o- 
logie  (Ib.  XIX,  4  806).  —  Viel  Medicinisches 
(z.  B.  :  Mcm.  sur  le  croup)  u.  Zoologisches. 

JnssleUy  A  n  1 0  i  n  e •.  —  Dr.  Med.,  Prof. 
u.  Demonstrator  d.  Botanik  am  Jardin  royal 
zu  Paris,  an  Tournefort's  Stelle,  seit 
4  709  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst 
(Q)  (Mem.Par.  4  758;, 

geb.   4  686,  Juli      6,  Lyon, 

gest.  4758,  Apr.  22,  Paris. 
Histoire  da  kali  d'Alicante  (Mäm.  Par.  4  74  7). 
Observ.  sur  ce  qui  se  pratique  aux  mines  d'Al- 
maden  en  Espagne  pour  en  tirer  le  mercure 
etc.  (Ib.  4749).  De  Torigine  et  des  usages  de 
la  pierre  de  foudre  (Ib.  472S).  Sur  plusieurs 
observations  concernant  la  nature  du  gypse 
(Ib.  4749).  Sur  les  pölrifications,  qui  se  trou- 
vent  en  France  (Ib.  4  72t).  De  lorigine  et  de 
la  formatlon  d'une  sorte  de  pierre  figur^e  que 
Ton  nomme  corne  d'ammon  (Ib.  4  724).  De 
l'origine  et  des  usages  de  la  pierre  de  foudre 
(Ib.  4723).  —  Viel  Botanisches. 

•  Bruder  von  Bernard  J.  (yeb.  1699,  Aug.  17,  Lyon, 
feut.  177«,  Nov.  6,  PäH»)  ,  dem  berühmten  Gründer 
des  natürlichen  Pflanzeniyctcmii. 

Jo8tli  Johann  Heinrich  Gottlob 
von.  —  Nachdem  er  in  Jena  die  Rechte 
studirt,  österr.  Berg-  u.  Finanzrath,  Lehrer 
am  Theresianuni,  auch  Obcr-Polizei-Com- 
missar  (4755  —  57),  dann  einige  Zeit  in 
Göttingen  lebend  und  darauf  prcuss.  Berg- 
haupiroann  u.  Ober-Aufseher  d.  Bergwerke, 
aber  1768,  wegen  Verschleuderung  von 
Geldern,  seiner  Stelle  entsetzt  und  nach 
Küstrin  in  Hafl  gebracht  (M), 

geb Brücken,  Thiiring., 

gest.  4  77  4,  Juli  20,  Küstrin,* 
Das  entdeckte  Geheimniss  d.  stfchsischen  Far- 
ben usw..  8^  Wien  4750.  Neue  Wabrhoiten 
zum  Vortheil  d.  Naturkunde  u.  des  gesell- 
BChaftl  Lebens  d.  Menschen,  4  i  llfte.  8°,  Leipz. 
4  754-58.    Abhandl.  vom  Probiren  d.  Erze, 


1215 


Kahler 


''    ■    w 


Samts. 


lit« 


Götting.  4756.  Grundriss  d.  gesammt.  Mine- 
ralogie, 8°,  Ib.  1757.  Oekonom.  Schriflen  über 
Gegenstände  d.  Stadt-  u.  Landwirthschaft, 
J  Bde.  8»  Berlin  475«— 60,  «.  Aufl.  1766—67. 
Fortgesetzte  Bemühungen  zur  Naturlehre  usw., 
2  Hfte.  8<>,  Ib.  1759.  Gesammelte  chymische 
Schriften,  8  Bde.  8»,  Ib.  4  760-78.  Vollständ. 
Abhandl.  von  d.  Manufacturen  n.  Fabriken, 
S  BMe.  8*",  Kopenh.  4757—64,  neue  Aufl.  (von 
BeokmauB),  Berlin  4780.  Geschiebte  d.  Erd- 
körpers, 8^  Ib.  4774.  —  Schauplatz  d.  Künste 
u.  Handwerke  (aus  d.  Französischen) ;  die  er- 
sten 4  Bde.  von  ihm,  die  folgenden  47  von 
Halle,  Sehreber»  Bosenthalu.  A.  —  Beschreib, 
eines  neuen  Cupolo-Ofens  (Commcnt.  Acad. 
Theod.  Palat.  1).  Über  d.  Zugutemaehen  d. 
Kupfers  aus  seinen  Erzen  (Ib.  id.}.  —  Histo- 
risches, Juristisches,  Polizeiliches,  Finanziel- 
les, Cameralistisches,  Belletristisches  usw. 

*  Als  Fe«tunpgefsDgeii«r  daselbtt. 


KUder,  Märten.  —  Dr.  Med.,  nach 
vierjährigen  Reisen  in  Süd-Europa,  Admi- 
ralitätsmedicus  bei  der  schwed.  Flotte  in 
Carlscrona.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in 
Stockholm  (Orjy 

geb.   4728,  Dec.    4,  Upland, 

gest.  4773,  Oct.  28,  Carlscrona, 
De  crystallorum  generatione,  Upsaliae  4747 
(Auch  in  Lianaei  Ammoenitates  acad.  Vol.  1). 

Klmmiirer,  August  Alexander. 
—  Dr.  Phil.,  Apotheker  in  St.  Petersburg. 
Seit  4  824  Ober-Bergmeister,  Chemikerin) 
Berg-Departement  u.  Verwalter  d.  Ober- 
Berg-Apotheke.  Wirkl.  Staatsrath  (Ilhstr, 
Zt  4  858,  Sept.  26;  (G.  4  858;, 

geb.   4789, Artem,  Sachsen, 

gest.  4  858,  Febr.  3,  St.  Petersburg, 
tjbdrbliok  d.  Theorien  d.  Geologie  Wenier's  u. 
Rutton'i,  8",  Petersb.  4834.  —  X.  war  4848 
Milstifler  d.  pharmaceut.  Gesellsch.  in  St.  Pe- 
tersburg. Nach  ihm  belegte  Hordem^Öld  ein 
Mineral  mit  dem  Namen  Kümmererit. 

KKatpfi  Johann.  —  Dr.  Med.,  4770 
-^-78  Physicus  d.  Fürstenthums  Dietz  und 
Badearzt  in  Ems,  vor-  u.  nachher  hessisch. 
Leibarzt  in  Homburg  (M)y 

geb.  1726,  Mai    4  4,  Zweibrücken, 
gest.  4787,  Oct.  29,  Hanau. 
Entdeckung  eines  neuen  Barometers  ....  — 
Medicinisches. 

Kämpfer ,  Engel  brecht.  —  Dr. 
Med.,  unternahm  4  683  als  schwed.  Lega- 
tionssecretär  eine  Heise  nach  Russland  u. 
Persien,  von  der  er  erst,  nachdem  er  sie 


bis  Hindostan,  Siam,  Java,  Svraatra  a.  J«- 

pan  ausgedehnt  hatte,  4  693  zurückkehrte. 

dann  Leibarzt  des  Grafen  von  der  Lipp^ 

(J)  (Ä), 

'  geb.   H51,  Sept.  4  6,  Lemgo, 

gest.  474  6,  Nov.    2,  Lemgo. 

Geschichte  u.  Beschreibung  von  Japtto  (W- 
ausgegeb.  von  C.  V.BokaiOt  ^  Bde.  4»,  Lmco 
4  774.  Amoenitatum  exoticarom  poetico-poi;- 
tico-physico-medicarum  fascicnli  quinqae.  4 . 
Ib.  4742  [Darin  z.  B. :  Conchyl»,  qnofDiNki 
concreveriht  et  summos  montes  occiipa>envi 
(p.  430)  und  Relatio  de  ruderibos  dilUTü  o» 
saici  in  Persia  (p.  427}}. 

Käaitas,  Ludwig  Friedrich.  -* 
Dr.  Med.  u.  Phil.,  folgweise  Privatdocebt 
(4  823)  u.  Prof.  d.  Physik  (extr.  Ig27,  ord 
4  834)  an  d.  Univ.  zu  Halle,  dann  seit  4  8i! 
Prof.  ord.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Dorpat 
Staatsrath  (Or), 

geb.  4804,  Jan.  1 4 ,  Treptow  a.  d.  Regt, 

Pommern. 

Diss.  de  legibus  repulsionum  electricaram  ma- 
thematicis,  8«,  Ralae  4  823.   Lehrbuch  d  Ht- 
teorologie,  3  Bde.  8«,  Ib.  4834 — 86.  Vorlewn- 
gen  über  Meteorologie,  8*,  Ib.  4  84t.  —  Ibtr 
d.  Gesetz,  nach  welchem  d.  elektro-fDMB«t 
Kraft  d.  Scbliessdrahts  d.  V  o  1 1  a'scben  5*9' 
durch  Behweigger*!   Multiplicalor    Tersunt 
wird  (Bohweigg.  Journ.  XXXVIII,  4  818).  tUr 
d.  Veränderllchk.  d.  Nullpvncts  d.  Umtiu- 
meter  (Ib.  XL,  4  824).  über  d.  PoUrisstioo  d 
Schalls  (Ib.  XLII.  4824).   Über  d.  Expant-v 
kräfte  d.  Wasserdampf«  (Ib.  M.}.  tber  Licbt- 
meteore  (Ib.  XLV,  4825).    Char  Barumcicr- 
Oscillationen   (Ib.  XLV,   4825;    U,   IST  a 
LIX,  4  830).   EinH.  d.  Mondes  anfd.  SUi>J  4 
Barometers  (LIX,  4  830).   Vewtoa'«  Assiektn 
von  d.  Natur  d.  LiohU  (Ib.  XLV,  %%%%].  Ih« 
d.  Bestimm,  d.  mittl.  Temperatur  eiaes  Tacr* 
(Ib.  XLVII  u.  XLVllI,  4828).  Cber  d.  ürM-t« 
d.  Diedrif^sL  Temp.  kurz  vor  SoD»eoaoteu 
(Ib.XLVin,4626).  Über  Gorredkiiiefl  b«  S<^ 
stimm,  mittl.  Temperaturen  fib.  XUX.  48tT 
Über  d.  Golfstrom  (Ib,  LI,  4  8t7).    Cb«rN^i- 
lichter  (Ib.  LH,  4828  u.  LXI,  4894«.    Cbrr  d 
Gangd.  Temp.  im  Jahr  {Ib.  LV,  Ittt..   Itrr 
d.  Eiektricitat  beim  Contact  animal.  n  ««:»- 
tabil.  Substanzen  unter  sich  und  n»il  5a:i«^ 
(Ib.  LVI,  4829).  Über  Regeobogen  obae  mdk^ 
Wolken  (Ib.  id.).   Über  d.  Samom    Ib.  L\ 
4  830).  Über  d.  Gletscher  (Ib.  LXVII,  4»s* 
Beschreib,  eines  auf  d.  Faulbom  beob.  Gr»^- 
ters  (Ib.  LXIX.  4883).  —  Beobb.  d.  Uff  ia 
rometer Variationen  aufd.  Rfgi  a.  d.  Fa«fb«-i 
(Pogy.  Ann.  XXVII,  4 838).  HygromeOarbt- 1» 
daselbst  (Ib.  XXX,  4  836).  —  Cbcr  d.  W»? 
Verhältnisse  an  d.  NordkOstea  d«  aAaa  H<^ 
landes  (Bullet,  phys.  math.  Acad.  9(.  Ktii'> 
V,  4847).    Über  Localwinde  \Vb.  VI,  im* 
Resultate  magnet.  Beobb.  in  Fiaalaad  Ib  VTl 
4  849) .  —  Mitarbeiter  an  Xiaab«.  «l^te^  U- 
cyclop.  d.  Kttoste  u.  Witseaachafta». 


1217 


Ustner« 


1218 


KIslaer,  Abraham  Gottbelf.  — 
—  Nachdem  er  auf  d.  Univ.  zu  Leipzig  die 
Rechte  studirt,  Docent  (039)  und  Prof. 
extr.  (ni6)  d.  Mathematik  daselbst,  dann 
von  1756  bis  zu  seinem  Tode  Prof.  ord. 
d.  Mathematik  und  Physik  an  d.  Univ.  zu 
Göttingen  (M)  (P)  (Comment.  Soc,  Gott.  V), 

geb.  4719,  Sept. S7y  Leipzig, 
gest.  4800,  Juni  SO,  Göttingen. 

Diss.  de  theoria  radicam  in  aequationibus,  4«, 
Ups.  4  7S6.  Diss.  de  resolutione  aequatiooum 
difTereotialium  per  series  ad  Hawtonii  metbod 
of  fluxions,  4*,  Ib.  47U.  Diss.  de  lege  conti- 
nui  in  natura,  4*,  Ib.  4  750.  Progr.  Perspecti- 
vae  et  projecttonum  tbeoria  generalis  analy* 
tica,  k^.  Ib.  4  75S.  Theoria  vectis  et  composi- 
tionisviriam  evidentinsexposita,  4<*,  Ib.  4753. 
Progr.  Catoptricae  analy ticae  speciraen  de  fo- 
(iset  aberrationibus,  4«,  Ib.  4754.  De  gno- 
monica,  4*,  Ib.  4  754.  Progr.  Unde  plares  in- 
sint  radicea  aequationibus  sectiones  angulo- 
rum  definientibus,  4°,  Gotting.  4  756.  Progr. 
Kormulam  Cardani  aequatiooum  cubicarum 
radices  omnes  teuere  ostendit,  4«,  Ib.  4  757. 
Progr.  quo  theorema  binomiale  universaliter 
(lemon8tratetc.,4^  Ib.  4  758.  Anfangsgründe  d. 
Arithmetik.  Geometrie,  ebenen  u.  spbttr.  Tri- 
f^onometrie  usv^.,  8",  Ib.  4  758,  8.  Aufl.  Ib. 
IHOO.  Anfangsgr.  d.  Analysis  endl.  Grössen, 
»*.  Ib.  4  780,  8.  Aufl.  Ib.  4  794.  Anfangsgr.  d. 
Analysis  d.  Unendlichen,  8^  Ib.  4  760,  8.  Aufl. 
Ib.  4  799.  Anfangsgr.  d.  angewandt.  Math.,  8^ 
Ib.  4759,  4.  Aufl.  Ib.  4792.  Anfangsgr.  d. 
bohr.  Mechanik,  8^  Ib.  4  766,  3.  Aufl.  4  798. 
Anfangsgr.  d.  Hydrodynamik,  8°,  Ib.  4769. 
Versuch  einer  analy t.  Abhandl.  von  d.  Kegel- 
schnitten, 8^  Ib.  4769.  Diss.  mathematicae  et 
physicae  quas  Societati  Reg.  Scieot.  Gotting. 
«nnis  4  756—66  exhibuit,  4»,  Altenb.  4  774. 
Astronomische  Abhandlungen,  3  Bde.  8^  Got- 
ting. 477S — 74.  Anmerkk.  über  d.  Markschei- 
dekunst, nebst  e.  Abhandl.  vom  Hohenmess. 
durch  d.  Barometer,  8»,  Ib.  4775.  über  d. 
Aendr.  d.  Ganges  d.  Pendeluhren  im  Sommer 
u.  Winter,  8<*,  Ib.  4  778.  In  optica  quaedam 
Botrhavü  et  Eallaiü  commentatio,  S"",  LIps. 
1785.  Geometr.  Abhandlungen,  8  Samml.  8", 
Gott.  4  790— 94.  Mathemat.  Abbandlungen  ver- 
mischt. Inhalts,  4«,  Erfurt  4794.  Weitere  Aus- 
fuhr, d.  mathemat.  Geographie  usw.,  8^,  Gött. 
1795.  Geschichte  d.  Mathematik,  4  Bde.  8«, 
Ib.  4796—4800.  —  De  aberratiooe  leotium 
ipbaericarum  (Comment.  Gott.  1, 4  784).  Theo- 
rema aritbmeticum  demonstratum  (Ib.  id.). 
De  aberratiooe  lentium  ob  diversem  refran- 
ffibilitatem  radiorum  (Ib.  II,  4759).  Pro  loa. 
Benonlli  hydraulica  contra  d'Alaaüiert  obje- 
(liones  (Novi  Commentar.  Gott.  I,  4770).  De 
differentia  inter  adscensiones  rectas  solis  me- 
dian) et  veram.  In  tempus  eonvertenda  etc. 
Ib.  id.).  Formulae  analyticae  ad  motum  solis 
circa  axem  suum  computandum  (Ib.  id.).  Con- 
sideratio  geometrica  tignorom  vectis  ioflexi 
circumductQ  osctIlanUum  (Ib.  II,  4  774).  Pin- 
aamm,  quibus  pila  tundeotia  elevantur,  con* 

Ptfgeadorfr,  HaadwSrterbaeli. 


sideratio  geometr.  (Ib.  id.).  De  parallele  stel- 
lae  ob  refractionem  apparente,  ad  verum  re- 
ducendo  etc.  (Ib.  III,  4  772).  De  planetae.  de- 
clinationem  et  parallaiin  continuo  mutantis, 
diurno  ad  parallelum  aequatori  referendo  (Ib. 
IV,  4  778) .  De  velocitate  vectis  f nflexi  (Ib.  V, 
4774).  De  mixtorum  examine  hydrostatico  (Ib. 
VI,  4775).  ProblemaUs  Alhaseiki  analysis  tri- 
gonometrica  (Ib.  VII,  4  776).  De  rotarum  den- 
tibus  (Commentat.  Gott.  IV,  4  784).  De  roU- 
rum  dentibus,  qui  junguntur  paxillis  (Ib.  V, 
4  789) .  De  sectionibus  solidorum  crystallorum 
structuram  Ulnstrantibus  (Ib.  VI,  4788)  De 
corporibus  polyedris  data  lege  irregularibus, 
Diss.  IV  (Ib.  VI,  4  788;  VIII,  4  785—86;  IX, 
4787—88).  De  coni  scaleni  superficie  et  rete 
(Ib.  IX,  4  787—88).  Cylindronim  rectorom  se 
decussantium  sectiones  ad  geometriam  forni- 
cum  relatae  (Ib.  X,  4789—90).  De  fornicum 
superficiebus  et  solidis  computandis  (Ib.  id.). 
De  microroetris,  quae  tubis  inseruntur  terre- 
stribus  adhibendis  (Ib.  id.).  De  stelle  polaris 
usu  recentiore  geographico  (Ib.  XI,  4794— 99). 
De  curvis  aequidistantibus  (Ib.  id.).  De  cor- 
poribus regutaribus  abscissis  et  elevatls  (Ib. 

XII,  4  798—94).   De  superficie  Cochleae  (Ib. 

XIII,  4  795—97).  De  cochlearnm  ductibus  in- 
ter superficies  paralleles  (Ib.  id.).  Specimen 
analyseos  geometricae  cum  algebraica  com- 
paraUe  (Ib.  XIV,  4  798—99).  De  Cochlea  su- 
perficiebus conniventibus  (Ib.  id.).  —  unter- 
such, d.  Cylinders,  der  sich  eine  schiefe  FISche 
hinauf  zu  walzen  scheint  (Deutsche  Sehr.  d. 
Gott.  Soc.  I,  4774).  Methode,  die  Zeit,  welche 
eine  Uhr  weiset,  auf  andere  Zelt  zu  bringen 
(Ib.  id.).  Beschreib,  d.  tfgypf.  Kornmaasses 
(Ib.  id.).  —  Theoria  projectionis  soperfioiei 
sphaericae  in  planum  tangens,  oeulo  in  cen- 
tro  posito  (Act.  Acad.  Mogunt.  4  776).  Probleme 
staticum  ttgni  ad  parietem  inclinatl  reperire 
pressiones?  (Ib.  4  777).  Quanta  incertttudine 
designentur  vertices  angulorum  acuUorum  (Ib. 
4  778—79).  Latus  trianguli  spbaerici  ex  duo- 
bus  lateribns  cum  angulo  intercepto  compv- 
tandi  formulae  (Ib.  id.).  Mathemat.  Abhandll. 
vermischt.  Inhalts  (Ib.  4798).  Berechn.  über 
ostind.  Münzen  (Nov.  Act.  Mogunt.  I,  4799). 
Über  ordentliche  Vielecke  um  ein  gleiches  (Ib. 
id.).  —  Om  geometriska  aberrationer  (Svensk. 
Vetensk.  Acad.  Handl.  4758).  —  über  zweier- 
lei Arten  Körner  in  gleiche  Weiten  zu  setzen 
(Vorles.  d.  PfUlz.  ökon.  Gesellsch.  1, 4788—89). 
Nachricht  von  0. 8.  Bftrfal (Samml.  d.  Gesellsch« 
freier  Künste  in  Leipz.  III).  —  Solutio  proble- 
maiis  abXnlero  proposlli :  de  invenienda  curva 
conti nua,  quae  radios  ex  dato  puncto  Inelden- 
tes,  post  duas  reflectiones  eidem  puncto  red- 
dat  (Act.  Erudit.  4  746).  Demoostratio  theore- 
matis  Ootasümi  de  magnitudine  apparente  cet. 
objecti  mediantibus  quoteunqne  lentibos  aut 
speculis  visl  (Ib.  id.).  Noch  mehre  Aubitze 
daselbst.  —  Über  einer  Lufterseheinung,  die 
man  an  zween  Orten  zugleich  beobachtet  hat, 
Abstand  von  d.  OberflSche  d.  Erde  (Beie's 
astr.  Jahrb.  4788).  Formel,  den  Durchmesser 
d.  leeren  Kreises  als  Mikrometer  vermittelst 
zweyer  Fixsterne  zu'  finden  (Ib.  4796).  Ver- 
gleich, zwischen  Aenderangen  scheinbarer  n. 

77 


1219 


Kahl 


Kaiaer. 


1220 


wahrer  Grösse  einer  Kugel ,  die  aus  einerlei 
Entfernung  gesehen  wird  (Ib.  4  797).  —  Etwas 
zur  Empfehlung  d.  Central projection  (Zaeh, 
allgem.  geogr.  Ephem.  4  798).  Ober  Summe  u. 
Unterschied  von  Tangente  u.  Secante  (Hinden- 
bnrg'a  Arch.  d.  Math.  1797).  Fernere  Aufsatze 
in  Liehtenberg  u.  Förster's  Gütting.  Magazin 
(z.  B. :  Erittutr.  d.  Theorie  von Hexsehel'a  Lam- 
penmikrometer, 1782),  BemouUi  u.  Hinden- 
bnrg's  Leipz.  Magaz.  (z.  B. :  Zur  Geschichte  d. 
Sonnenmikroskops,  4  786 ;  Über  Orgeln,  nicht 
musikalische,  1787),  Sberhard'i  philos.  Magaz. 
(z.  B. :  Ober  d.  malh.  Begriff  d.  Raums,  4789 ; 
Ueber  d.  geometr.  Aiiome),  Mag.  f.  d.  Neueste 
aus  d.  Physik  (z.  B. :  Berechnung  d.  Angabe 
eines  Windmessers,  4790),  Braunschw.  Journ., 
Hannövr.  Magaz.  usw.  —  Gab  verbessert  her- 
aus: J.  B.  Ton  Bohr*!  Physikal.  Bibliothek, 
übersetzte:  Hellot'a  Färbekunst,  B.  Smith'a 
Optik,  J.  Lnlofa  physikal.  Erd beschreib.,  be- 
sorgte d.  Übersetz,  d.  Abhandll.  d.  Stockhol- 
mer Acad.,  war  Mitarbeiter  am  Hamburg.  Ma- 
gazin. —  Viele  Vorreden,  Recensionen,  Sinn- 
gedichte, Philosoph.  Abhandlungen  usw. 

Kahl,  Emil.  —  Seit  4  85i  Lieutenant 
im  kOnigl.  sächs.  Artilleriecorps,  seit  1852 
Lehrer  d.  Physik  u.  Chemie  an  d.  Kriegs- 
scbale  in  Dresden  (Or)f 

geb.  4  827,  Febr.  24,  Dresden. 
Mathemat.  Aufgaben  aus  d.  Physik,  nebst  Auf- 
lösungen, Leipz.  4857.  Über  d.  Theorie  d. 
Lufischwingungen  in  Röhren  (Behlömiloh  u. 
WitMohal's  Zeitschc.  f.  Math.  Bd.  H,  4857). 
über  d.  Fabrikat,  von  Pulverkohle  in  Cylin- 
dem  u.  über  d.  Darstell,  derselb.  durch  über- 
hitzte WasserdKmpfe  (Brdnuum's  Journ.  LXVII, 
4856). 

Kahler I  Johann.  —  Prof.  foigweise 
d.  MeUphysik,  Logik  (i677),  Mathematik 
(i  678)  u.  Theologie  (i  683)  an  d.  Univ.  zu 
Rinteln  (A), 

geb.  1 649,  Jan.  1 8,  WoIImar  bei  Mar* 

bürg,* 

gest.  n29,  Mai  17,  Pyrmont. 
Diss.  de  motu  terrae,  Giss.  4872.  De  astro- 
mantia.  Ib.  4674.  De  oceano  ejnsque  proprie- 
tatibus  et  motibus,  Rinti.  4679.  De  cometts 
eorumque  generatione,  Ib.  4684.  De  terra 
ejusque  figura,  magnitudine,  motu  et  loco  in 
universo,  interiori  structura  etc..  Ib.  4682. 

*  feb.  Jan.  20  (HZ). 


I,  G  a  8  p  a  f.  —  Rentschreiber  in 

d.  Rentkammer  za  Kopenhagen  (NK), 

geb.    n59,  Aug.  i,  Fjeldberg,  Stift 

Bergen, 

gest.  48H 

Geometrisk  Afhandllng  om  at  optage  Kart  over 
en  Sökyst  fra  een  Station  etc.  (Danske  Vidensk. 
Selsk.  Skr.  f.  4808—4). 

Kaiser,    Johann   Eberhard.   — 
Wirkl.  Hof-  und  Regieningsrath  in  Fulda 


(4763 — «776),  dann  wirkL  Hof-  and  Re- 
gierungskanzler daselbst  (Armal,  WetUrm. 
Gesellsch.  II J, 

geb.  4727,  Dec.  4S,  Bof^baan, 

gest.  4796,  Juli     9,  Fulda. 
Die  Bauernphysik  oder  erste  Linien  d.  Natur- 
kunde d.  Ackerbaus  usw.,  8«,  Fulda  477t. 

Kaiser,  GajetanGeorg.  —  Dr.HuL 
Prof.  ord.  d.  Technologie  u.  Yorstand  d. 
technolog.  Cabinets  d.  Univ.  za  MimcfaeD 
(seit  486«),  sowie  Prof.  d.  Cbemie  an  d 
polytechn.  Schule  daselbst  (seit  f  83i).  Frü- 
her (4  823)  Repetitor  für  Chemie  o.  Mine- 
ralogie an  d.  Univ.  zu  Landshat,  dann  Do- 
cent  (4  826)  u.  Prof.  (1827)  d.  Naturge- 
schichte, Chemie  u.  Technologie  am  Lyceum 
daselbst  (Or), 

geb.  1803,  Jan.  6,  Kelheim,  Nieder- 

bayem. 
Diss.  de  analysl  aquaruno,  4  834.  überd.  Chlor- 
verbindungen,  nach  BtratiBg'h  u.  Ck^wwhm^ 
8<>,  Ilmenau  1829.  Grundrissd.  Pharoiaeie,  S  , 
Landshut  i  882.  Mit  J.  A.  Buohaer :  Cotersoc^ 
d.  Asche  d.  Benzoiiharzes  (Bvekner'a  Eepcit 
XXII,  4825).  In  derselb.  ZeiUchr.  u.  in  »ar 
ler's  polytechn.  Journ.  viele  Übersetz,  ans.  d 
Hollünd.  u.  Französischen.  —  Von  4SS4  bt^ 
jetzt  Redacteur  d.  Kunst-  u.  Gewerbeblatts  d 
polytechn.  Vereins  f.  d.  Königr.  Bayern.  Dana 
von  ihm :  Geschichtl.  Übersicht  d.  Biarprobra 
(4835);  Untersuchung  über  Torf  usw.  MSS« 
Ueber  bayerische  u.  auslttnd.  Biere  (4  ass— if 
42,  45,  46,  48,  56) ;  Ober  elektro-cbem.  Ver- 
goldung, Versilbr.  u.  Verplatiniruag  (4S4S  . 
Seher  ein  von  ihm  constmirtes  Saecharomcter. 
»Kaiser*!  Procenten-ArSoroeter  für  Biervu- 
zen«  (4  848);  Manganoxydul  im BruDoeDmasscr 
Münchens  (4 845) ;  Verbessr.  d.  Berliner- 
sehen  Methode  z.  Untersuch,  d.  Breaaouilcn*- 
lien  (4  846) ;  Über  d.  Erfolg  d.  wisseoscbaft. 
Behandl.  d.  Bierbrauerei  (4884) ;  Icbaa  «>i 
Wirken  des  J.  V.  t.  Foehs  (4  856). 

Kaiser,  Frederik.  —  Dr.  PhiL, 
1837  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Chit 
Leyden  u.  Dtrect.  d.  Sternwarte 
Mitgl.  d.  köDigl.  NiederlSnd.  losUtoU 
späteren  Acad.  d.  Wiss.  (Or), 

geb.  4808,  Juni  f  0,  Amstardam« 
Berste  Metingen  met  den  Mikrometar, 
op  het  Observatorium  van't  Ryks 
te  Leyden,  8^  Leyd.  4840. 
Hemelplein,  stereographisch  on 
teekend,  8«,  Amst.  4845.  Sterrekondif 
boek  voor  de  Jaren  4846—48,  S*.  Ib.  < 
De  Sterrenhemel  verklaard,  t.  Aull.,  r*. 
4  847, 8.  Deel,  Ib.  4  853.  Jets  over  de 
dige  Waarnemingen  van  Chr.  M 
komsten  der  Waamemingeo  op  da 
van  Halley.  De  Stelling  van  Otta 
trent  het  breder  worden  van  dea  Riai: 
tumus  etc.  (Verslagea  en  Medad« 


n 

s 


a.d 


^me 


n 


IJ- 


1221 


Kalan 


Kant. 


1222 


K.  Acad.  d.  Wetcnschapp.  III,  1866).  De  SteU 
Hng  vao  BmcU  te  Rome  omtrent  den  Ring  van 
Satarnus,  getoetst  aan  metingen,  volbragt  op 
hat  Observai.  te  Leyden  (Ib.  V  et  VI,  4857).  — 
Viele  Beobachtungen  u.  Rechnaqgen,  namentl. 
über  Doppelsterne  u.  Cometen  in  d.  Astron. 
Nachrichten. 

Kala«,  8.  Calau. 

Kalm,  Pehr.  —  Dr.  Theol.,  Prof.  d. 
Natai;ge8chicbte  u.  Oekonomie  an  d.  Univ. 
zu  Abo.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm (SJ  (TFJ  (Ä), 

geb.  n  1 6,  März  .  .»  Angermanland, 

gest.  1779,  Nov.  16,  Äbo. 
Westgoeta  och  Bohuslaenska  resa,  8",  Stockh. 
4  746.  Resa  tili  Norra  America,  8  Die.  8«,  Ib. 

4  758—64  (Deutsch  von  J.  P.  u.  J.  A.  Xnrray, 

5  Bde.  V,  Götting.  4  754—64).  —  Berttttelse 
cm  ett  sttrdeles  stört  hagel,  som  föU  i  Moscow 
(Velensk.  Acad.  Handl.  4744).  Skttl  mot  och 
med  vattnets  aftagande  i  Norrige  (Ib.  4748). 
Nägra  anmttrkningar  rörande  historla  natura- 
lis och  climatet  af  Pennsylvanien  (Ib.  4749). 
Nigra  norrsken,  observerade  i  Norra  America 
(Ib.  4751).  Ron  om  ovanliga  külden  under 
4  759  och  4  760  &rs  hinter  etc.  (Ib.  4  764).  Ther- 
mometriska  röo  vid  hafs  och  sjöars  vatten  (Ib. 
1774).  —  Im  Ganzen  84  Abhandl.  daselbst, 
meistens  naturhist.  Inhalts. 

KaHritaSi  s.  Calvisins. 

Kammerori  Jacob  Friedrich. — 
Chemischer  Fabrikant  zu  Ludwigsbarg  in 
Wurtemberg  (lUustr.  Ztg.  4  857,  Dec.  4  9), 

geh 

gest.  4  867,  Dec.  ..,  Ludwigsburg.* 
Angeblich  Erfinder  der  Phosphorzttndhölzer 
(Streicbzttndhölzer?).  —  Vergl.  Mittheil.  d. 
H^oiidvr.  Gewerbvereins,  4858. 

*  BMrdift :  Dm.  8. 

Kampe,  Franz  Lebrecht.  —  Se- 
nator, Bauherr  und  Mecbanicus  in  Göttin- 
gen (A), 

geb.  47IS  etwa, 

gest.  4786,  Mai  S6,  Göttingen. 
Berühmt  durch  die  von  ihm  verfertigten  In- 
slnimente  (Gregorianische  Spiegelteleskope, 
astronomische  Uhren,  Quadranten ,  Luftpum- 
pen usw.) ,  die  den  besten  englischen  Jener 
Zeit  gleich  kamen,  sie  zum  Theil  übertrafen. 

■i  8.  Camper. 

I  Blisba  Kent.  —  Dr.  Med. 
Trat  als  Schiffsarzt  in  d.  amerikan.  Marine, 
begleitete  die  Gesandtschaft  nach  China, 
besuchte  dieses  Land,  Ostindien,  Ceylon, 
die  Philippinen  und  die  Sandwich-Inseln, 
darauf  Aegypten  u.  Griechenland,  von  wo 
er  1846  in  sein  Vaterland  zurückkehrte. 
Nachdem  er  dann  noch  einer  Expedition 
nach  Afrika  gefolgt  war  und  am  Kriege  ge- 


gen Mexico  Theil  genommen  hatte,  unter- 
nahm er  die  Reise  in  die  arktischen  Regio- 
nen zur  Aufsuchung  von  Sir  John  Frank- 
lin (Bpl), 

geb.  4  8 SS, Philadelphia. 

gest.  4  857,  Febr.  ..,  Havannah. 
Arctic  Ezplorations :  The  first  United  States 
Grinnell  eipedition  in  sedrch  of  Sir  John 
Franklin  (4  850—54) ;  a  personal  narrative  by 
S.K.X.,  4  vol.  8»,  Philadelphia,  3<^  edit.  4835. 

—  The  second  Grinnell  eipedition  in  the 
years  4858—55,  t  vol.  8«,  Ib.  4857  (Auszug 
von  beiden  in  BUlimaD,  N.  Journ.  XXIV). 

KaBBegiesser ,  Gottlieb  Hein- 
rich. —  Dr.  Med.,  erst  Arzt  in  d.  bolstein. 
Aemtem  Neumünster  u.  Bordisholm,  dann 
Licentiat  (4733)  u.  Prof.  (extr.  4736,  ord. 
4743)  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Kiel.  MitgL 
d.  Leopoldin.  Academie  (M)  (A)  (ANC), 

geb.  474 S,  Juli    S2,  Gotha, 

gest.  4792,  Aug.  26,  Kiel. 
De  quadratura  circuli  physica,  4*,  Kilon.  4765. 
De  lapidibus  aquilinis,  4^  Ib.  4768.  —  De  fri- 
goris  a.  4740  effectu  notanda  quaedam  in  re- 
gione  Kiloniensi  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  VI,  4  742). 
De  rarioribtts  quibusdam  aetitis  in  Holsatla 
repertis  (Nova  Act.  Acad.  Nat.  Cur.  IV,  4770). 

—  Sehr  viel  Medicinisches. 

Kanold,  Johann.  —  Dr.  Med.,  pract. 
Arzt  in  Breslau.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  Aca- 
demie (JJ  (ANP), 

geb.  4  679,  Dec.  4  6,  Breslau, 
gest.  4729,  Nov.  4  6,  Breslau. 
Gab  heraus :  Sammlungen  von  Natur*  u.  Me- 
dicin-, wie  auch  hiezu  gehörigen  Kunst-  u.  Li- 
teraturgeschichten, so  sich  in  Schlesien  und 
anderen  Lttodem  zugetragen,  87  Quartalhefte, 
Brest.  4  748—29. 

Kant,  Immanuel.  —  Erst  Hausleh- 
rer, dann  Docent  (4765)  und  darauf  4770 
Prof.  ord.  d.  Logik  u.  Metaphysik  an  d.  Univ. 
zu  Königsberg.  Sohn  eines  Sattlers  (A) 
(M.U)  (Biogr.v.  Schubert,  Leipz.  ^Bi%), 
geb.  4724,  Apr.  22,  Königsberg, 
gest.  480i,  Febr.  4  2,  Königsberg. 
Gedanken  von  d.  wahren  Schätzung  d.  leben- 
digen Krttfle  usw.,  8<*,  Königsb.  4746.  Allgem. 
Naturgeschichte  u.  Theorie  d.  Himmels  usw., 
8^  Ib.  4755.  Geschichte  u.  Naturbeschreib,  d. 
merkwürdigst.  Vorfälle  d.  Erdbebens,  welches 
am  Ende  des  J.  4  756  einen  grossen  Theil  d. 
Erde  erschüttert  hat,  4°,  Ib.  4756.  Neuer  Lehr- 
begriff d.  Bewegung  u.  Ruhe  usw.,  4«,  Ib.  4758. 
Entwurf  u.  Anküodig.  eines  CoUegii  d.  phy- 
sisch. Geogr.,  nebst  einer  Untersuch.,  ob  die 
Westwinde  in  unseren  Gegenden  darum  feucht 
sind,  weil  sie  über  ein  grosses  Meer  streichen, 
4«  Ib.  4759.  Anmerkk.  zur  Erläuterung  d. 
Theorie  d.  Winde,  4«,  Ib.  4766.  Physische 
Geographie,  4  Bde.  8",  Hamb.  u.  Mainz  4804 
—4  804,  Ausgabe  von  It.  Th,  Blaak,  2  Bde.  8*, 

77» 


1223 


Kanter 


Karsten. 


1224 


Königsb.  480t.  —  Über  d.  Valcaae  im  Monde 
(Berlin.  Monatsschrift  4  785).  Ober  d.  Eioflass 
d.  Mondes  auf  d.  Witterung  (Ib.  4794).  ~  Phi- 
losophische Werke,  namentl.  »Kritik  der  rei- 
nen Vernunft«;  Riga  4  784.  Sttmmtl.  Werke, 
48  Bde.  8^  Leipz.  4888—44. 

Kaaleri  Jan  de.  —  Lehrer  d.  Mathe- 
matik u.  Physik  am  Gymnas.  zu  Middel- 
burg^iir/..4  844A 

geb.   4762  etwa, 

gest.  4  844,  Sept.  ti,  Middelburg. 
Nieuwe  ecliptische  Tafelen  met  derzelver  toe- 
passing,  Middelb.  4803. 

Kapf,  Georg  Friedrich. — Berg- 
werks-AdmiDistralor  in  Berlin  (4  786 — 93), 
dann  Kreiscalculator  bei  der  Kriegs-  u.  Do- 
roSnen-Kanimer  in  Breslau  (A), 

geb.    4759,  Mai  4  5,  Wittichen,  Für- 
stenberg, 

gest.  4797,  Jan.  49,  Breslau. 
Beitrage  zur  Geschichte  d.  Fürstenbergischen 
Bergbaus  im  Kinzinger  Thal,  8<*,  Cassel  4785. 
Skizzen  aus  d.  Geschichte  d.  schles.  Mineral- 
reichs, 8^  Bresl.  4  794.  Beitrage  zur  Geschichte 
d.  Kobolts,  Koboltbergbaus  usw.,  8«*,  Ib.  4  798 
(Aus  d.  Bergmttnn.  Journ.y.  Aufetttze  in  d. 
Schlesiscben  Provinzialbllittern. 

KapPi  Georg  Christian  Fried- 
rich. —  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  in  Bayreuth 

(MAI)  (A)  (Bd),  ^ 

geb.  4780,  Febr.    4,  Kircbleuss, 
gest.  4806,  Febr.  4  6,  Bayreuth. 

über  d.  Wirkung  d.  Lebensluft  aufd.  thierisch. 

Körper,  8^  Erlang.  4799.  Systemat.  Darsteli. 

d.  merkwürdigst.  Thatsachen,  welche  d.  neue 

Chemie  auf  d.  Heilkunde  bewiesen  hat,  8^, 

Ib.  4  805. 

Kappeier,  s.  Cappeler. 

Karllaskii  Fr...  —  Adjunct,  erst  an 
d.  Sternwarte  zu  Krakau ,  dann  an  der  zu 
Prag  (JU), 

geb.  4  830,  Oet.  4,  Krakau. 
Viele  Planeten-  und  Cometenbeobachtungen 
usw.  in  d.  Astr.  Nachr.  vom  85.  Bd.  an.  Ozo- 
nometr.  Beobb.  in  Krakau  (Pogg.  Ann.  XCllI, 
4854). 

Karmaraohi  Karl.  —  Dr.  Phil.,  Di- 
Tect.  u.  Prof.  d.  Technologie  an  d.  poly- 
techn.  Schule  (höheren  Gewerbschule)  in 
Hannover  seit  ihrer  Stiftung  im  J.  4830, 
Mitgl.  d.  königl.  Yerwaltungs-Commission 
d.  Gewerbeschulen,  Mitgl.  d.  Direction  d. 
Gewerbevereins  im  Königr.  Hannover  seit 
dessen  Gründung  im  J.  4  834,  seit  4  845 
ViceprSsident.  Früher  (4  84  9—83)  Assist, 
beim  Lehrstuhl  d.  Technologie  am  poly- 
techn.  Institut  in  Wien  (K), 
geb.  4  803,  Oct.  47,  Wien. 


Grundriss  d.  Chemie,  Wien  4888.  Einlett.  b 
d.  mechanischen  Lehren  d.  Technologie,  8  Bde. 
S"*,  Ib.  4  885.  Die  höhere  Geweriwcbale  lo  Haa- 
nover,  8<>,  Hann.  4884,  9  Aufl.  4S44.    Die  po- 
lytechn.  Schule  zu  Hannover,   8*,  Ib.  4841, 
8.  Aufl.  4856.  Beschreib,  einer  RelieCmaachtBe 
usw..  Ib.  4  886.  Grundriss  d.  mechao.  Tedh 
nologie,  8  Bde.  8^  Ib.  4887  u.  44  ;  8.  Aafl.  ■»• 
ter  d.  Titel :  Handb.  d.  mechan.  Techoologie. 
Ib.  4  854 .  Beitrag  zur  Technik  d.  Münzweseat» 
Ib.  4  856.   Mit  V.  Heazea:  Techniich.  W«fter- 
buch  d.  Gewerbkunde  in  aipbabel.  Ordsiiaf. 
8  Bde.  8»,  Prag  4848—44,  9.  AuO.  4S54— II 
Beiträge  u.  Supplementbande  zu  Fzeehtrateci- 
noiog.  Encyclopttdie,  80  Bde.  8*    Wies  4UI 
—55.   Beitrüge  zu  Hülasa^a  Maschioeo-Bot)- 
clopSdle  (Bd.  I  u.  II),  lu  Enmh  u.  enta^ 
allgem.  Encyclop.  d.  Wiss.,  zud.  Jabrtechcn 
d.  polytechn.  InstituU  in  Wieo  (Bd.  II— XII. 
Wien  4880—87),  DiB^ltr'sJoaro.,  MilthaUsa- 
gen  d.  haontfvr.  Gewerbvereios  (die  er  aid 
4884  redigirt),  d.  Deutsch.  Vierteijahnecknft 
usw.   Gab  heraus  mit  Yoii :  Polytedm.  Uit^ 
theilungen,  8  Jahrgg.,  4844 — 46. 

KarmrodI,  Karl  Gottfried.  —  Dr. 
Phil.,  Director  d.  landwirthscfaaftUcb-cfae- 
miscben  Versuchsstation  für  Rbeinpreos- 
sen  zu  St.  Nicolas  (Reg.-Bez.  Dusseldorf 
u.  Lehrer  d.  Chemie  am  landwirlhschalU. 
Institut  daselbst;  früher  Dirigent  einer  cbe- 
mischen  Fabrik  zu  Mühlhausen,  Thürin- 
gen (Or), 

geb.  4  826,  Jan.  St;  MühUuosen,  Tbä- 

ringen. 
Über  d.  Salxe  d.  MellithsSure  (loangaFnldiaB 
Götting.  4854  (Auch  lieb.  Ann.  LXXXI,  «iSt 
Neues  Iridiumsate;  mit  S.  IHttlaab  (ib.  id 
Über  d.  Blutlaugensalz  (Verhandi.  d.  Vem* 
z.  Befördr.  d.  Gewerbfleisses  io  Preoas.  ISIT 
Seit  4  856  MittheiluDgen  chemischer  UoicfM- 
chungen,  landwirthscbaftl.  GegensUode  bf- 
treffend,  in  d.  Zeitschr.  d.  landwirthscbaS: 
Vereins  f.  Rheinpreuss.,  u.  seit  4SS7  Abhaa^ 
lungen  über  Agncnlturcbemie 


Kanten,    Wenceslaas    Johasfi 

Gustav.  —  ErstDocent  (4755)  andPnf 

d.  Logik  (4  758)  an  d.  Univ.  zu  Kostect 

dann  an  der  zu  Bützow  (4760 — 7S*  ^ 

darauf  Prof.  d.  Mathematik  n.  Physik  so  drr 

zu  Halle  (M)  (HL)  (har$ten'*Arck.X3iy\ 

geb.  4732,  Dec.  45,  Nen-BrvDdeaberc 

Mecklenb.-SlKUi 

gest.  4787,  Apr.  47,  Halle. 
Dias,  inang.  de  aotione  algebrae  ejesqee  i.'- 
ferentia  ab  arithmetica,  4*.  Rosloch.  iTSS 
De  affectionibus,  quae  omois  geoerte  fümcu*- 
num,  praecipue  si  tres  vel  adeo  qoatoor  la- 
volvaot  variabiies,  differeatialibva  coaapcteiL 
si  eorum  integrale  sit  posaibile,  4*  Ih.  4T^ 
Elementa  matheseos  universalis.  8*.  Ih  «TSi 
Beweis,  dass  der  Algorithmus  ffpfirimii  tcia» 
I  widersinnigen  Rechnuogsregelii  eathefte.  t*. 


1225 


Kanten. 


1226 


Ib.  1757.  Praelactiones  matbeseos  theoreticae 
elemeotaris,  8^  Ib.  1758.  Beiträge  zur  Auf- 
nahme d.  Ibeoret.  Mathematik,  4  St.  8<^,  Greifs- 
walde 1758,  4  759  u.  4764.  Diss.  Regulae  pro 
differeotiaDdis  fuDCtioDibus  duarum  variabi- 
liom  onlversalias  et  evidentius  demonstratae, 
4*.  Rostoch.  4759.  Matbesis  tbeoretica  elemen- 
(arisetaublimioretc.,  %^,  Ib.  4750.  Lehrbe- 
pritf  d.  gesaromten  Mathematik ,  8  Bde.  8«, 
Greifawalde  4  767->77.  2.  Aufl.  4783—94.  Ab- 
band), über  d.  vortheilbafleste  Anordnung  d. 
Feuersprtttxen  usw.,  4<*,  Ib.  4  778.  Versuch  ei- 
ner völlig  berichtigten  Theorie  d.  Parallelli- 
nien, 4*,  Ib.  4779.  Anfangsgründe  d.  mathe- 
mat.  Wissenschaften,  S  Bde.  8«,  Ib.  4780.  ly* 
d.  Natorlehre,  8^  Halle  4780,  8.  Aufl.  von 
Orea,  Ib.  4790.  Auszug  aus  d.  Anfangsgr.  u. 
Lebrbegriffd.  Math.,  8«,  Greifsw.  4  784 ,  f.  Aufl. 
i  Bde.  8«,  Ib.  4785.  Anleit.  zur  gemeinnütz. 
Kenntniss  d.  Natur  usw.,  8^  Halle  4  788 .  Theo- 
rie von  Wittwenkassen,  8®,  Ib.  4788.  Kurzer 
Entwurf  d.  Naturwiss. ,  vornehmlich  ihres 
chymisch-mineralog.  Theils,  8<*,  Ib.  4785. 
Pbysifch-chymische  Abhandlungen,  durch 
neuere  Schriften  von  hermet.  Arbeiten  usw. 
veranlasst,  I  Hfte.  Ib.  4  786  (Das  3.  von  seinem 
Sobn  IHedr.  Liidw.  Oust.  vollendet) .  Mathemat. 
Abhandlungen,  8^  Ib.  4  786.  —  Von  d.  Loga- 
rithmen vermeinter  Grössen  (Abhandl.  Münch. 
.\rad.  V,  4768).  Theorie  von  d.  Projectionen 
d.  Kugel  usw.  (Ib.  id.  u.  VIII,  4778).  Von  d. 
archimed.  Wasserschraube  (Ib.  VIII,  4778). 
Iber  d.  Theorie  d.  Saugwerke  (Ib.  id.).  Ver- 
such e.  evidenten  Beweises  d.  allgem.  me- 
chan.  Grundsätze  (Ib.  id.).  Untersuch,  über 
d.  erst«n Gründe d.  Photometrie  (Ib.  IX,  4  775). 
—  Onderzoek  over  de  schynbare  Beweging 
'Verfaandl.  Maatsch.  Hartem,  X,  4768).  Theo- 
rie der  scbuins  liggende  rosenkrans  motens  of 
scbepwerken  (Ib.  XIV,  4778). 


,  Diedrich  Ludwig  Gu- 
stav. —  Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Phil.,  erst 
Bergeleve  (4783),  dann  4794  preuss.  Berg- 
rath  o.  Assessor  bei  d.  königl.  Bergwerks- 
u.  Hötten-Administration,  vorher  seit  4789 
Lehrer  d.  Mineralogie  u.  Bergbaukunde  bei 
d.  Bergwerks-Eleven-Institut  in  Berlin  u. 
Aufseher  d.  1784  gegründeten  königl.  Mi- 
neralien-Cabinets  daselbst.  Staatsrath.  Mit- 
glied d..  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin  (aasser- 
ordentl.  4  803,  ordentl.  4  808),  auch  Mitgl. 
d.  Gesellsch.  naturforsch.  Freunde  daselbst 
seit  4796  (Abh,  d.  Berl.  Acad.  4  84  4—15; 

(A)  (M.  n). 

geb.  4768,  Apr.  5,  Butzow,  Meckib., 

gest.  4  84  0,  Mai  SO  (14),  Berlin. 

Moseum  Leskeanum,  %  vol.  8",  Lips.  4  789 
fVol.  II  auch  unter  d.  Titel :  Des  Herrn  M.  O. 
leake  binterlass.  Mineralienkabinet  beschrie- 
ben usw.,  t.  Bd.  8^  Ib.  4789).  Tabellarische 
tbersicht  d.  mineralogisch  einfachen  Fossi- 
lien, fol.,  Berlin  4794,  2.  AuO.  479t.  (jber 
Wenez's  Verbesserungen  in  d.  Mineralogie, 


8^  Ib.  4793.  —  über  d.  innere  Beschaffenheit 
d.  Kamsdorfer  Bergreviers  (Lempe's  Mag.  d. 
Bergbaukunde  I,  4  785).  Inwiefern  d.  Berg- 
mann Recht  habe,  den  Diamant  zu  den  -Inflam- 
mabilien  zu  rechnen  (Ib.  id.).  Einige  Ober- 
setzungen in  Bd.  III,  IV  u.  VII  ebendaselbst. 

—  Beobb.  auf  d.  Basaltberge  des  Städtchens 
AmÖneburg  (K5hler  u.  Hoffliiami*i  Bergmann. 
Journ.  4788).  Beschreib,  einerneuen  Art  Feld- 
spath  (Ib.  4  789).  Schreib,  über  d.  Vogelsge- 
birge (Ib.  id.).  Ober  d.  Bestandtheile  d.  Fahl- 
erzes (Ib.  id.).  Über  Weissgültigerz,  Fahlerz, 
rothen  Schöri  (Ib.  4  790).  lieber  Smaragdkry- 
stalle  (Ib.  4792).  Ober  Steinkohlenbergbau  in 
Schlesien  (Neu.  bergmänn.  Journ.  I,  4795). 
Noch  einige  Aufstftze  daselbst.  —  Beschreib,  d. 
Melanits  u.  Augits  (Gmelin's  Gott.  Journ .  4  797) . 

—  Über  d.  Thooschiefer,  Hornschiefer  u.  die 
Wacke,  gekrönte  Preisschrift  (^öpfiier'B  Mag. 
III,  4  788).  Aeussere  Beschreib,  der  sich  un- 
bezweifelt  natürlich  findenden  Salze  (Ib.  IV, 
4789).  —  Über  d.  Unentbehrllchkeit  u.  d.  Ein- 
fluss  d.  Chemie  in  d.  Mineralogie  (Grelle*! 
Beitr.  HI,  4788).  — Nachtrag  z.  Nachricht  vom 
Spurstein  (Berlin.  Monatsschrift,  4  789).  Die 
magnetische Sprechmascbine  (Ib.  Id.).  —  Über 
d.  Anwend.  d.  Meilerwassers  zum  Beizen  usw. 
(Anzeig.  d.  Leipzig,  ökon.  Soc.  4  794).  —  Über 
d.  Agusterde(Oehlen'B  Journ.  I,  4  803).  Unter- 
such, eines  neuen  Bleierzes  (Ib.  III,  4  804).  Un- 
tersuch, d.  Ichthyophthalm  (Ib.  V,  4  805).  Aeus- 
sere Kennzeichen  d.  Anthophyllits  (Oehien's 
Journ.  f.  Chem.  u.  Phys.  II,  4  806).  über  d.  An- 
dreasberger  Pharmacolith  (ib.  III,  4  807).  Über 
d.  Wernerit  (Ib.  IV,  4807).  Über  d.  Caneel- 
stein  (Ib.  id.).  Über  d.  ZIrcon  (Ib.  id.).  Über 
Traubenerz  (Ib.  id.).  Über  d.  Breccie  verde 
d'Egitto  (Ib.  id.).  Über  d.  erdigen  Talk  (Ib.  V, 
4808).  Über  d.  Nadelerz  aus  Sibirien  (Ib.  id.). 

—  Über  d.  Alter  d.  Metalle  (MoU's  Ann.  VI, 
4  808).  —  Oryktognost.  Anmerkk.  über  d.  Apa- 
tit, Prasem  u.  Wolfram  usw.  (Schrift,  d.  Ge- 
sellsch. naturf.  Fr.  in  Beriin,  IX,  4  789).  Über 
d.  Serpentingebirge  in  Niederschlesien  (Ib.  X, 
4  792).  Orykt.  Beitrag  z.  Geschichte  d.  Zinns 
(Ib.  id.).  Zur  Naturgeschichte  d.  Uraniums 
(Ib.  id.).  Beschreib,  d.  Lipoliths  usw.  (Ib.  XI, 
4794).  D*d.  Lilallths  (Ib.  id.).  Characteristik 
d.  Meerschaums  (Ib.  id.).  Beschreib,  d.  Bit- 
terspaths  (Ib.  id.).  Entwickl.  zweier  specula- 
tiven  Fragen  über  d.  Fossilien  (Neue  Schrift, 
d"*  I,  4795).  Mineralog.  Beschreib,  d.  Gegend 
von  Bemstedt,  Beidersee  u. Morl  usw.  (Ib.  id.). 
Geognost.  Beobb.  in  Schlesien  (Ib.  id.).  über 
d.  Harzer  Buttermilcherz  (Ib.  id.).  Beschreib, 
von  Fossilien  aus  d.  Sendomi raschen  (Ib.  II, 
4799).  Mineralog.  Beschaffenh.  d.  ^teinkoh- 
lenfltftze  Im  Lingen'schen  (Ib.  id.).  überfluss 
von  Braunkohlen  in  d.  Neumark  (Ib.  IV,  4808). 
Neue  Characteristik  d.  Hornerzes  (Magazin 
d'>I,  4807).  Beschreib,  d.  Wawellits  (Ib.  id.). 
Geognost.  Characteristik  d.  Sandsteinformatlo- 
nen  usw.  (Ib!  id.).  Untersuch,  d.  mürben  Zoi- 
sits  usw.  (Ib.  II,  4808).  iy>  d.  Sphens  aus  d. 
Pinzgau  (Ib.  Id.).  D^  d.  Eisenpecherzes  von 
Freibergdb.  id.).  D<»d.  Elaeoliths(Ib.  HI,  4809). 
Über  d.  Marmor  von  Priborn  In  Schlesien  (Ib. 
id.).  über  d.  seltene  Versteinerung  cornu  co- 


1227 


Kanten 


Kanten. 


1228 


piae Thompson  usw.  (Ib.  id.).  Lythrodes, 
eine  neue  FossilieogaUung  (Fb.  IV,  484  0).  — 
Profil  d.  Alpengebirges  zwisch.  Wien  u.  Trlest, 
uhd  von  Triest  bis  Salzburg  (Gilb.  Ann.  XX, 

4  805).  über  fiitres  ioaltörables  (Ib.  XXI,  4  805). 
Noch  einige  AufsHtze  daselbst.  —  Gab  heraus 
mit  Aumerkk.:  Mineralog.  u.  bergmttnn.  Beobb. 
über  einige  Hessische  Gebirgsgegenden  von 
J.  Fh.  Bieis,  8».  Berl.  4  794,  ttberseUte  Hafty'i 
Mineralogie  u.  a.  —  Schrieb  auch  d.  Minera- 
log. Characteristik  der  Fossilien  in  Slaproth's 
Beitr.  z.  ehem.  Kenntn.  d.  MineralkOrper. 

Karsten,  Franz  Christian  Lo- 
renz. —  Bruder  von  Wenceslaus.  Erst 
Lehrer  am  Pädagogium  zu  Bützow  (4773 
— 80),  dann  Prof.  d.  National-Oekonomie 
u.  d.  Kameralwissensdhaften  an  d.  üniv. 
daselbst,  auch  nach  deren  Verlegung  im 
J.  4789  nach  Rostock  (KaraterCs  Arch.f. 
jrm.XXVI,  4  864;, 

geb.   4  754,  Apr.     3,  Landgut  Pohns- 

dorf,Mecklenb., 

gest.  4829,  Febr.SS,  Neuen  Werderb. 

Rostock. 
DieRechenkunst,8^  4  775, 8.Aufl.4  786,8.Aufl. 
4805.  Die  PessleVsche Dreschmaschine  nach 
Theorie u.  Erfahrung  beurtheitt,  8«",  Celle 4799. 
Noch  einige  Ökonom.  Schriften.  Gab  heraus: 
Annalen  und  Neue  Annalen  d.  Mecklenburg. 
Landwirthsehaft,  letztere  fortgesetzt  von  H. 
O.  FIdroke. 

Karsten,  Karl  Johann  Bernhard. 
—  Sohn  des  Vorigen.  Folgweise  Referendar 
(1804)  und  bald  darauf  Assessor  beim  Ober- 
Bergamt  in  Breslau,  dann  Bergrath  (4  84  0), 
Oberhuttenrath  u.  Oberhüttenverwalter  in 
Schlesien  (4  84  4),  wobei  er  später  auch 
Vorlesungen  in  Breslau  hielt,  bis  er  484  9 
als  Geheim.  Ober-Bergrath  beim  Ministe- 
rium des  Innern  nach  Berlin  berufen  ward. 
Nahm  1 854  seinen  Abschied.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  daselbst  seit  4  8S2  (GB.  4  825; 
(Biogr.  in  sein.  Arch.  f.  Min.  XXVl,  4854;, 
geb.  4782,  Nov.  26,  Bützow, Mecklb., 
gest.  4  853,  Aug.  22,  Berlin. 
Diss.  inaug.  de  aflSnitate  chemica,  Rostoch. 
4802.  Einige  Bemerkk.  über  d.  Gewinnung  d. 
Eisens  im  Grossen  aus  seinen  Erzen  usw.,  8*^, 
Berlin  4803.  Handbuch  d.  Eisenhüttenkunde, 
2  Bde.  8^  Halle  4  846  ;  2.  Aufl.,  4  Bde.  8»,  Ber- 
lin 4  827;  8.  Aufl.,  5  Bde.  8«,  Ib.  4844.  Über 
d.  Werth  d.  Bergbaues  usw.,  8^  Berlin  4  84  6. 
Grundriss  d.  Metallurgie  u.  d.  metallurg.  Hut^ 
tenkunde,  8^  Ib.  484  8.  Metallurg.  Reise  durch 
einen  Tbeil  von  Bayern  usw.,  8'',  Halle  4824. 
Grundriss  d.  deutschen  Bergrechtslehre  usw., 
8^  Berlin  4828.  System  d.  Metallurgie  usw., 

5  Bde.  8»  nebst  Atlas,  Ib.  4884 .  Über  Contact- 
Blektricität,  8'',  Ib.  4886.  Philosophie  d.  Che- 
mie,  8°,  Ib.  4  848.  Lehrb.  d.  Salinenkunde, 
2  Bde.  8'',  Ib.  4846—47.  —  Über  d.  Verbind. 


d.  Eisens  mit  d.  Kohle  (Abbandl.Berifi.  Acad 
aus  d.  J.  4  822^28).  über  d.  cbemlicbe  Ver- 
bind, d.  Körper,  vier  Abfaandll.  (Ib.  4  824, 4 Sil . 
4838,  4884,  4889—4844).  Überd.  Saigerfaot- 
tenprocess  (Ib.  4824).  Ober  d.  Robeisea  Hb. 
4  825).  Ober  d.  Vertfnderungen,  welche  d.  Fe- 
stigkeit  d.  Eisens  durch  geringe  Beimischoa- 
gen  erleidet  (Ib.  4826).  Über  d.  En  führeaöe 
Kalksteingebirge  d.  Gegend  von  Tamowila  Ib 
4  827).  Der  Amalgaroationsprocess  (Ib.  482» 
Über  d.  verschiedn.  Zustände  d.  hammerp- 
ren  Kupfers  (Ib.  4  880).  Über  d.  elektrische 
Polarisirung  des  Flüssigen,  als  das  Weseo  «i- 
lergalvan.Thatigkeitd.  Ketten  usw.  (Ib.  48»  . 
Über  d.  chemische  Wahlverwaodtacbaft  Ib. 
4848).  Über  d.  Carburete  d.  Eisens  (Ib.  484« 
Über  d.  Verbttltnisse,  unter  welcbeo  d.  G>^ 
messen  zu  Lüneburg,  Segeberg  u.  Lübike« 
zu  Tage  treten  (Ib.  4848).  über  d.  jetzig.  Zu- 
stand d.  Methoden  z.  Ausbring,  d.  Silbers  a« 
seinen  Erzen  (Ib.  4  854).  über  Feoermeteore 
u.  einen  sehr  merkwürd.  Meleormatseo-Fal 
bei  Thorn  (Ib.  4858).  —  Über  d.  Wirknopan 
d.  einfach  galvan.  Kette  (Mooatsb.  d.  Acad 
4  886).  Über  Metalllegirnngen,  besonders  iibcr 
die  aus  Kupfer  u.  Zink  (Ib.  4  888).  Über  d  Ku- 
nigsbornerSoolquellen  (Ib.  4845).  Zosammee- 
setz.  d.  Martinsits  (Ib.  id.).  Über  d.  SteinsaU- 
ablagerung  bei^tassfuri  usw.  (Ib.  4847).  Über 
d.  Beziehungen  zw.  Anhydrit,  Steinsalz  a.  !>*• 
lomit  (Ib.  4848).  —  Über  d.  Darstell,  d.  Kork- 
sflure  usw.  (Beherer'B  Journ.  [de«  er  %(•■ 
Bd.  VII  an  mitredigirte]  V,  4889).  Über  <! 
Verhalt,  d.  vollkomm.  Bleioxyds  xu  d.  Alka- 
lien u.  einig.  Salzen  (Ib.  id.) .  Versuch  zur  Bc^ 
stimm,  einerneu,  cbem.  Nomenclelur  (Ib.  %d. 
Darstell,  von  rein.  Kobalt  u.  Weaeerkobali  ir 
VII,  4804).  Über  d.  verschiedn.  Zosttoda  i 
Kohlenstoffs  in  seinen  Verbindd.  mit  Säotr- 
Stoff  usw.  (Ib.  id.).  ÜberBenzoi*slftureimMer- 
deharn  (Ib.  id.).  Über  d.  UnlösUchk.  d.  G«r^ 
Stoffs  in  Alcohol  (Ib. id.).  Überd.  Unlersck«^ 
d.  Alkalien  u.  alkalisch.  Erden  (Ib.  id...  Ibe 
d.  Unterschied  d.  Essigsäure  von  d.  essiftet 
Stture  (Ib.  VIII,  4  802).  OeberBeitbelUfackeB 
Affinitfttslehre  (Ib.  X,  4808).  —  Cber  d.  «v- 
schiedn.  Zustünde  d.  Eisens  nsw.  (8IIh.  Aas 
LH,  4846).  —  Über  d.  Verhalt  d.  Kieselerde 
zu  d.  Säuren  (Pogff.  Ann.  VI,  4  82C).  —  Ott 
heraus :  Archiv  für  Bergbau  n.  Htitteoii-eics. 
20  Bde.  8^  Bresl.  u.  Berl.  1848 — 482f .  cpj 
Archiv  f.  Mineralogie,  Geognoeie,  Benebaa  ■ 
Hüttenkunde,  26  Bde.  8«,  Beri.  4  8t9->54  %ri 
Bd.  XI  an  mit  H.  t.  Beebea).  In  beidca  Ze-i- 
Schriften  viele  chemische ,  metallurg.  a.  bu 
tenmtfnnische  Aufsätze  von  ihm,  z.B.  Ibcr 
Atomgewichte  u.  isomorphe  Bildoncea  vfv . 
IV,  4  834;  Über  Bildungen  u.  Cmbildnapaa  « 
Gebirge  durch  Contact,  X,  4887.  —  tbenc»^ 
Binmaa's  Geschichte  d.  Eisens,  ond  mit  €k  1 
Weiss :  Eaüy'B  Mineralogie. 

Karttett,  Herrmann.  —  Sohod» 
Vorigen.   Dr.  Phil.,  Prof.  (ord.  seil  41  li 
d.  Mathematik  and  Physik  an  d.  üntv.  n 
RostOGli  (Dü8)  (Karst,  Areh.  f.  jrM.XXT1 
geb.  4  809,  Sept.  3,  Breslau. 


1229 


Kanten 


Kasteleyn. 


1230 


Diss.  intog.  d«  crystallograpbtae  matbematU 
cae  problematib.  nonnullis,  4^,  Berol.  1819. 
Kleiner  astronoro.  Almaoach,  vorzüglicb  für 
Seeleute,  10  Jahrgg.,  8^  Rostock  1840— 49. 
Beitrag  z.  Berichtig,  d.  Slerblicfakeita-Tafeln, 
8".  Ib.  1845.  Artikel  »Krystallographie«  in  d. 
Allgem.  Encyclop.  d.  Physik,  Lief.  Iq.  II,  4856. 
—  Vorkomm.  d.  Bernsteius  an  d.  preots.  Kü- 
ste (Xantni'a  Arch.  f.  Min.  II,  4880).  Veratei- 
neniogen  auad.  Stemberger  Gestein  (Ib.  XXIII, 
4  849—50).  Thermometerbeobb.  wtthrend  d. 
SonnenOosterniss  4864,  Juli  18  (Astr.  Nachr. 
XXXIII,  4863).  Noch  verschieden«  astron. 
Beobb.  (Ib.  VIII,  IX,  XIV,  XVI,  XVII,  XX 
u.  XXIII). 

KarttMi,  Gustav.  -^  Bruder  des  Vo- 
rigen. Dr.  Pbil.,  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ. 
zu  Kiel  seit  4  848,  früher  Privatdocent  an 
der  zu  Berlin  (Arch.  f.  Min.  XXVi;, 

geb.  4  820,  Nov.  Si,  Berlin. 
Diss.  inaug.  Imponderabilium  praesertim  ele- 
cthcitatis  Ibeoria  dynamica,  cum  appendice 
de  imaginibus  qaae  luce,  calore,  electricitate 
procreantur,  4^  Berol.  4848.  Vorschlüge  zur 
allfEem.  deutschen  Maass-,  Gewichts- u.  Münz- 
Re^ulirung,  8*>,  Ib.  4848.  Lehrgang  d.  mechan. 
Naiurlehre,  8^  Kiel  4864— 58.  Mit  4 5  Ande- 
ren :  Ailgem.  Bncyclopäd.  d.  Physik,  bis  jetzt 
3  Liefr.,  8«,  Leipz.  4856—57.  Redigirte:  Die 
ForUchHtted.  Physik,  5  Jahrg.,  Berl.  4847— 
53,  letzteren  mit  W.  Beeti.  —  Über  relaUve 
mittlere  Atom  -  Abstände ;  mit  F.  Bnmnow 
(Pogg.  Aon.  LVII,  4842).  Über  elektrische  Ab- 
t>ildangen  (Ib.  LVII,  4843  ;  LVIII  u.  LX,  4848). 
Pbysikal.  NoUzen  (Ib.  LXXI,  4847).  ünter- 
luch.  über  d.  Verhalt,  d.  Auflösungen  d.  rei- 
[leo  Kochsalzes  in  Wasser  (Karstaa's  Arch.  f. 
Min.  XX,  4846).  Hygrometr.  Tabellen  zur  An- 
0w-end.  bei  GebUsen  u.  Gradirwerken  (Ib.  XXI, 
I847J. 

Karttoa,  Herrmann.  —  Vetter  der 
>eiden  Vorigen.  Dr.  Med.  u.  Phil.,  Privat- 
iocent  an  d.  Univ.  zu  Berlin.  Machte  auf 
^iKene  Kosten  in  den  Jahren  4  843 — 47  u. 
I  8  49^*66  zwei  natorwissenschafll.  Reisen 
lach  Venezuela,  Columbien  u.  Quito  (Or), 

geb.  48  47,  Nov.  4,  Stralsund, 
'ber  d.  Vulcane  d.  Anden,  8^  Berlin  4857. 
'  ber  d.  medicin.  Chinarinden  Neu-Granada's, 
\  Ib.  4858.  —  Über  d.  Bluten  d.  Rebstocks 
oter  d.  Tropen  (Pogg.  Ann.  LXXIII,  4848). 
lohrzucker  im  Wespenbonig  (Ib.  G,  4857). 
ber  d.  geogoost.  Verbttitn.  d.  nOrdl.  Vene- 
uel«  OUrstea's  Arcb.  f.  Min.  XXIV,  4854). 
he  geognost.  Verbttitn.  d.  Ebenen  Venezuela's 
Ib.  XXV,  4858).  Geogn.  Bemerkk.  über  d. 
mgeb.  von  Maracaybo  und  d.  Nordküste  von 
»eu- Granada  (Ib.  id.)-  Beitr.  z.  Kenntn.  d. 
resteioe  d.  nOrdL  Venezuela  (Zeitschrift  d. 
eutach.  geolog.  Gesellsch.  4850).  Geogn.  Be- 
lerkk.  überd.  Nordküste  Neu-Granada's,  be- 
r>nders  über  d.  sogenannt.  Vulcane  von  Tur- 
aco  u.  Zamba  (Ib.  4859).  Die  geognost.  Ver- 
ultoisge  Nea-Granada's  (Verhandl.  d.  Ver- 


sämml.  deutsch.  Naturforseh.  in  Wien  4856, 
4«) .  Disquisit.  microscopica  et  chemica  hepatis 
et  bilis  crustaceorum  et  molluscorum  (Act. 
Acad.  Nat.  Cur.  XXI,  pt.  I,  4845).  Verkomm, 
d.  Gerbsäure  in  Pflanzen  (Monatsber.  d.  Berl. 
Acad.  4  858).  —  Viel  Botanisches,  z.  B. :  Die 
Vegetationsorgane  d.  Palmen  (worin  auch  Che- 
misches) in  d.  Abhandl.  d.  Berlin.  Acad.  4847. 

Kanteii|    Jan    Wiedemann.   — 

Haupt-Ingenieur  der  ersteh  Klasse  im  hol- 

länd.  V^aterstaat  (KL.  4  826;, 

geb.  4776  etwa, 

gest.  4  8S5,  Jan.  34,  Haag. 
HandleidingtotdeKennisderMeetkunde,  4  797. 

Kasohvbe  (Caschubius),  Johann 
Wenceslaus.  —  Jenaiscber  Magister, 
der  Reisen  nach  Holland,  England  u.  Frank- 
reich unternahm  (J)  (A), 

geb Strählen,  Schlesien, 

gest.  vor  47J7, 

Disp.  triplex  matheseos  objectum,  extensionem 
molis,  durationls  atque  virium ,  Jenae  4  74  6. 
Disp.  Ludum  mathematicum,  sivecrucem  geo- 
metricam,  cum  aliquoejus  usu,  Ib.  4746.  Cur- 
sus  mathematicus  oder  deutlicher  Begriff  d. 
mathemat.  Wissenschaften  usw.,  8®,  Ib.  4  747. 
Elemente  physicae  mechanico-perspeciivae 
cum  appendice  de  geniis,  8**,  Ib.  1748. 

Kasohvllalgg,  Joachim  Baptist. 
—  Jesuit ,  folgweise  Lehrer  am  Theresia- 
num  in  Wien,  an  der  Univ.  zu  Gratz  (dort 
Vorsteher  der  Camera  mathematica  u.  der 
Sternwarte),  Regens  d.  Seminars  in  Pas- 
sau, PrSfect  in  Klagenfurt,  Millestadt,  Neu- 
sUdt  u.  a.  0.  (SSJ), 

geb.  47  4  4,  Juni  4  6,  Villach,  Kämthen, 
gest.  4  789,  Juli  S3,  Marburg,  Oesterr. 
Regni  mineralis  pars  nobilior  lapides  vitre- 
scentes  et  gemmae  brevi  compendio  proposi- 
tae,  8**,  Viennae  475i.  Prima  elementa  arith- 
meticae,  algebrae,  geometriae,  trigonometriae 
planae  et  sphaericae,  archltecturae  civilis  et 
militaris  etc.,  8»,  Graecii  4754. 

Kastel«jB|  P...  J... — Apotheker 
u.  Chemiker  in  Amsterdam.  Mitgl.  d.  Har- 
lemer  Gesellsch.  d.  Wiss.  (Yerh,  Maaisch. 
Haarlem,  XKX), 

geb.  4746  etwa, 

gest.  4794,  Apr.  48,  Amsterdam. 
Beschouwende  en  werkende  pharmaceutische, 
oeconomische  en  natuurkundige  Chemie,  Am- 
sterd.  4787.  Chemische  Oefeningen,  S  Die., 
Ib.  4788.  Bereitungsarid,  weiss.  Qoecksilber- 
niederschlags  (CreU's  Ann.  4794).  Überd.  Ei- 
genschalt des  Alcohols ,  eine  grössere  Menge 
flüclitiger  Oele  in  d.  Hitze  als  in  d.  Killte  auf- 
zulösen (Ib.  4  796).  Überd.  Bereit,  d.  luilsaur. 
Soda,  d.  ktfofl.  Soda,  d.  vitriolisch.  Weinsteins, 
d.  Salzstture  u.  d.  Bittererde  (Ib.  4797).  Prepa- 


1231 


Kaithofer 


Kanp. 


12» 


ration  des  oiide  et  muriate  de  mercure  (Ann. 
de  chim.  XXVI,  1798).  Pröparation  du  vert 
de  Brunswick  (Ib.  XXX,  1799).  Recueil  des 
eip^riences  et  opinlons  concernant  la  calci- 
natlon  et  la  röduction  des  substances  mölal- 
liques  (Ib.  id.). 

Kaslhofer,  Karl.  —  Oberförster  in 
Bern  (Or), 

geb.  1777,  Oct.  86,  Bern, 

gest.  1853,  Jan.  22,  Bern. 

Bemerkk.  über  d.  Wälder  u.  Alpen  d.  Berni- 
sehen  Hochgebirges,  ein  Beitrag  z.  Bestimm, 
d.  Vegetationsgrttnze  in  d.  Schweiz,  Aaraa 
4848.  Kultar  d.  Küfaalpen,  Bern  4848.  Be- 
merkk. auf  einer  Alpenreise  über  den  Susten, 
nebst  Betrachtt.  über  d.  Verttnderungen  im 
Klima  des  Bernischen  Hochgebirgs,  Ib.  4  888. 
Alpenreise  über  den  Brünig  usw..  Ib.  4885. 
Colonisation  d.  Alpenweiden,  Leipz.  4887.  Der 
Lehrer  im  Walde,  2  Bde.  8'',  Bern  4828—89. 
Osservazioni  alle  condizione  dei  Boschi  nel 
Ticino,  Lugano  4  847.  tJber  d.  Behandlung  d. 
Wälder,  Genf  4  848. 

Kaslaer,  Karl  Wilhelm  Gottlob. 
—  Dr.  Phil.,  erst^Pbarmaceut,  dann,  nach- 
dem er  in  Jena  studirt,  Prof.  d.  Chemie  an 
den  Universitäten  zu  Heidelberg  (4  805 — 
4  2),  Halle (18 4 2— 4 8] U.Bonn (4 8 18— 21), 
darauf  Prof.  d.  Chemie  u.  Physik  an  der 
zu  Erlangen  (CL)  (G.iS^T), 

geb.  4783,  Oct.  3 1 ,  Greifenberg, Pomm., 
gest.  4  8 57,  Juli  13,  Erlangen. 

Fluida,  impr.  aquam,  ubi  temperiei  vicissitu- 
dini  subjiciantur,  non  formae  solum,  sed 
ehem.  etiam  relatlonis  mutationem  subire  de- 
monstr.,  4°,  Jenae4  805.  Materialien  zur  Er- 
weitr.  d.  Naturkunde,  4' Bd.,  Ib.  4805.  Bei- 
träge z.  Begründ.  einer  wissenschaftl.  Chemie, 
8  Bde.  8^  Ib.  4  806^7.  Grundriss  d.  Chemie, 
8«,  Heidelb.  4807.  Grundriss  d.  Experiipental- 
Physik,  8  Bde.  8°,  Ib.  4809—4  0,  8.  AuH.  4  880 
—88.  Chemisch.  Handwörterbuch,  8  Bde.  8®, 
Halle  4  843.  Anleit.  z.  neuern  Chemie,  Ib.  4844. 
Grundzüge  d.  Physik  u.  Chemie,  Bonn  4  884, 
8.  Aufl.,  Nürnb.  4888—33.  Observat.  de  ele- 
ctro-magnetismo,  4<*,  Erlang.  4888.  Handb.  d. 
Meteorologie,  8  Bde.  8^  Ib.  4  884—85.  Theo- 
rie d.  Polytechnochemie,  8  Bde.  8'',  Bisenach 
4887—38.  Handb.  d.  angewandt.  Naturlehre, 
84  Liefr.,  Stuttg.  4  885—49.  Chemie  zur  Br- 
läutr.  d.  Eiperimental-Physik,  Erlang.  4  850. 
Gab  heraus :  4 )  Deutsch.  Gewerbsfreund,  4  Bde. 
S«",  Halle  484  5—84 ;  8)  Archiv  für  d.  gesammte 
Naturlehre,  48  Bde.  8^  Nürnb.  4  884—89; 
8)  Archiv  f.  Chemie  u.  Meteorologie,  9  Bde.  8o, 
Ib.  4  830— -85,  —  Viele  Aufsätze  u.  Notizen  in 
diesen  Zeitschriften,  in  Trommidorffi  Journ., 
▼oigt't  Magazin,  Sehweigger*!  Journ.  u.  a.  m. 

Kater,  Henry.  —  Capitän  in  d.  britt. 
Armee ;  viele  Jahre  unter  Colonel  L  a  m  b- 
ton  mit  Vermessungen  in  Indien  beschäf- 


tigt. Mitgl.  d.  Roy.  Society  zoLoodoo  (ABO 

g6b.  4777,  Apr.  16,  Bristol,* 
gest.  1835,  Apr.  86,  London,** 
A  treatise  on  mechanics ;  mit  B.  larte«,  41«, 
Lond.,  8«i  edit.  4880  (Deutsch  von  ¥iiiin. 
Stuttg.  4886).  —  Od  the  light  of  the  Ca»«- 
grainian  telescope  compared  witb  that  o(  tbe 
Gregörian  (Phil.  Tr.  4848).  Method  of  dividiot 
astronomical  circles  and  other  iiistmmesis 
(Ib.  4844).  Experiments  for  determiniog  ibt 
length  of  the  pendulum  vibratiog  seconds  ii 
latitude  [o(  London  (Ib.  4848).  On  the  leafUi 
of  the  French  m^tre  estimated  in  parli  of  Ik« 
english  Standard  (Ib.  id.).  Experiments  forde 
termining  the  Variation  in  the  leoglh  of  Ikc 
pendulum  vibratiog  seconds  (Ib.  4848).  Coo- 
parison  of  various  british  Standards  of  haeir 
measure  (Ib.  4884).'  Remeasuremeot  of  tb^ 
cube ,  cylinder  and  sphere  used  by  the  laie 
Sir  O.  8.  ETOlyn  (Ib.  id.).  On  the  best  kindof 
Steel  and  form  for  a  compass  needle  (Ib.  id 
Notice  respecting  a  volcanic  appearance  io  iKe 
rooon  (Ib.  id.).  Descript.  of  a  Cloatiog  coUi- 
mator  (Ib.  4885).  Account  of  the  coostnictH« 
and  adjustment  of  the  new  Standards  of«ei«M 
and  measures  (Ib.  4886).  Descript.  of  a  i«r- 
tical  floating  collimator  etc.  (Ib.  1889).  Oatbf 
error  in  Standards  of  linear  measoro  (Ib.  UM 

*  Sein  Vater  war  ein  Dentaeher. 
**  geat.  1S25,  Apr.  26  {BS)  offenbar  Drackftikkr. 

Kavfmaani  Johann  Gottfried.— 
Uhrmacher  u.  Mechanicos  in  Dresden  ,C^ . 
geb.  4  758,  ..  .  Siegmar,  b.ChemoilL 
gest.  4  84  8,  ..  .  Frankfurt  a.M. 
Erfinder  mehrer  automatischer  musikaliscbcr 
Instrumente  (desBellomon,  des  Chordalodioo. 
des  Harmonichord) ,  die  er  aaf  Kanstreocs 
durch  Deutschland,  Prankreich  und  Englao^ 
hören  liess. 

Auch  sein  Sohn  Friadzieh  (geb.  4  788,  Em- 
den) und  sein  Enkel  Triedrieh  Tbeedor  ^^ 
4848,  Dresden)  zeichneten  sich  in  thahc^ 
Weise  aus,  letzterer  namentlich  durch  EHi- 
dong  seines  Orcbestrion. 

Kavpi  Johann  Jacob.  —  Dr.  Phi! 
Inspeclor  d.  grossherzogl.  Nator^lieDCih- 
nets  in  Darmstadt  seit  4840,  früher  Cf- 
hülfe  an  demselben  (Sc), 

geb.  4  803,  Apr.  20,  DarmsUdt 
Descript.  d'ossements  fossiles  de  mammil^ 
inconnus  jusqu'ä  präsent  qui  se  troavtst  *• 
Museum  grand-ducal  de  Damiatadt,  fot,  5  Ca^ . 
Darmst.  4  888—87.  Mit  J.SeboU:  Catale;««^ 
pldtre  des  ossements  fossiles  qui  se  IrosTtct 
dans  le  Cabinet  d'hist.  nat.  du  Grand-D««'  ^ 
Hesse,  8°.  Ib.  4  8S8.  Mit  A.  t.  m^üaiB:  Be- 
schreib, u.  Abbild,  des  in  Rheinbeaaea  aaii^ 
fundenen  Schidels  vom  Diaotberiaaic* 
ganteum  mit  geognost.  Mittheüstt^ea  ite 
d.  knochenführenden  Bildungen  d.  nuttehi»«^ 
Tertittrbeckens,  Ib.  4886.  --  Viel  rsin  Zoc*^-^ 
giscbes  in  d.  Nov.  Act.  Acad.  fjM^., 
Isis,  Leonhard  u.  Brona'a  Jahrb. 


1233 


Kaiul«r 


Eeferstein. 


1234 


Kaasler,  Christian  (Christoph) 
Friedrich.  —  Prof.  d.  französ.  Sprache 
an  d.  Karisschule  in  Stuttgart,  Gouverneur 
d.  herzog).  Pagen,  dann  Oberamtmann  in 
Ochsenburg  (M,  \l)  (OrJ, 

geb.  1760,  Hai  8,  Tübingen, 
gest.  1885,  Febr.  7,  Stuttgart. 
Die  Kunst,  rohe  u.  calci nirte  Potasche  zu  ver- 
ferligeo,  8o,  Tübing.  4  780.  tber  d.  Höhen- 
messen  mit  d.  Barometer,  Sluttg.  1785.  Die 
Lehre  von  d.  conttnuirlich.  Brüchen  usw.,  Ib. 
1803.  Das  Uflakker'scbe  Exempelbuch  d. 
Algebra,  zur  Wiederherstellung  der  durch  d. 
mecban.  Calcul  verdrängten  rttsonnirenden 
RecfienkuDst,  S^,  Mannheim  1806.  Versuch 
eio.  Methodologie  d.  Arithmetik  usw.,  8°,  Ulm 
1825.  —  Solution  du  probläme  de  d^comp'oser 
les  nombres  entiers  non  carräs  en  deux,  trois 
oa  quatre  carr^s  (Nouv.  Act.  Acad.  Pelrop. 
XI,  1797).  Solution  de  quelques  probidmes 
remarquables  de  Tanalyso  indeterminäe  (Ib. 
XIII,  1802).  Nova  demonstratio  tbeorematis, 
nee  summam,  nee  difTerentiam  duorum  cubo- 
rum  cubum  esse  posse  (Ib.  id.) .  Nova  demon- 
stratio theorematis,  nee  summam,  nee  difTe- 
rentiam duorum  biquadratorum  biquadratum 
esse  posse  (Ib.  id.}.  De  numeris  qui  semel  vel 
pluries  in  summam  duorum  quadratorum  re- 
soivi  possunt  (Ib.  XIV,  1805).  Remarques  pour 
faciliter  la  recherche  des  divisions  des  nom- 
bres Premiers  (Ib.  id.). 

Kantsohl  Ignatius.  —  Feldkaplan 
zu  Leutonaischl  in  Böhmen  (MAI), 

geb Chnidtm,  Böhmen, 

gest.  1812, 

Geographie  practica,  8°,  Kalitzsch  1784,  Sup- 
plement dazu,  8°,  Leipz.  1800.  Die  Sonnen- 
u.  MondOnsternisse  von  1804  bis  1812  berech- 
net (Bade's  Jahrb.  1803).  Die  von  1805  u.  6 
für  mehre  Oerter  berechnet  (Ib.  1 806).  Hand- 
scbriftl.  ähnliche  Berechnungen  für  1787  bis 
1860  (Monatl.  Corr.  II,  1800). 

Kayseri  Gustav  Eduard.  —  Dr. 

Phil.,  Director  der  höheren  Bürgerschule  in 

Landeshut,  Schlesien  (Diss), 

geb.  4  803,  Juni  2,  Sotdin,  Neumark. 
De  cyclo  quodam  legum  duodecim,  secundum 
quas  crystaili  generum  Feldspathi  familiae  sin- 
gulariorum  geminatim  conjunctae  inveniontur, 
8«,Berol.  1884  (DeutschinPogg.  Ann.  XXXIV, 
1835).  Beschreib,  d.  Mineralien-Samml.  des 
Hrn.  Medicinalratbs  Bergemaim,  8°,  Ib.  1884. 

Keokermaim,  BartholomSus.  — 
Magist.  Phil.  u.  Licent.  Theol.,  erst  Lehrer 
des  Hebräischen  am  Pädagogium  zu  Heidel- 
berg, dann  seit  1601  Prof.  d.  Philosophie 
am  Gymnas.  zu  Danzig  (J)  (A)  (AG), 
geb.  1573, Danzig, 

gest.  4609,  Aug.  S5,  Danzig. 
Contemplatio  gemina  de  loco  et  terrae  motu, 
80,  Hanov.  1607.  Systeme  astronomiae  com- 

Poggendorff,  HaodwSrterbach. 


peodiesum,  8°,  Ib.  1611.  Systematis  astrono- 
nüci  libri  duo,  8**,  Ib.  1617.  Systems  physi-* 
cum,  S**,  Ib.  1623.  Systems  geographicuro,  8", 
Ib.  1612.  Systeme  compendiosum  totius  ma- 
tbematices,  hoc  est  geometriae,  opticae,  astro- 
nomiae et  geographiae,  Ib.  1617.  —  Philoso- 
phisches u.  Theologisches. 

Keess,  Stephan  von.  —  Nieder- 
österr.  Landstand  u.  Direct.  des  (seit  4  835 
öffentl.)  technischen  Cabinets  des  Kaisers 
(ON)  W, 

geb.   1774,  Oct.  31,  Wien, 

gest.  1840,  Juni  13,  Wien. 
Darstell,  d.  Fabrik-  und  Gewerbwesens  im 
österr.  Kaiserslaat,  2  Bde.  in  3  Thio.  nebst 
Anhang,  8«,  Wien  1820— 24  (Fortgesetzt  von 
W.C.W.Blnmenbach,  2Bde.  8^  Ib.  1829—30). 
—  X.  erfand  1828  eine  Maschine,  um  aus 
selbst  sehr  dicken  Metallblechen  die  mamiig- 
faltigsten  Geschirre  u.  Gerätbe  schnell  und 
vollkommen  zu  verfertigen  (beschrieben  im 
Repertory  of  Paterit-Inventions,  Jan.  1833), 
ferner  1830  ein  neues,  zur  Bearbeitung  d.  fein- 
sten SchafwollstofTe  anwendbares  Kettengarn, 
1831  eine  neue  Methode  zum  Decatiren  der 
Schaf-  u.  Baumwollengespinnste  und  1884 
eine  neue  Methode  zur  leichteren  Gewinnung 
des  Oels  aus  Samen  auf  kaltem  Wege. 

Keferaleln,  Georg  Christoph.  — 
Papierfabrikant  zu  Kröüwitz  bei  Halle  (A), 

geb.   1724, 

gest.  1809,  Jan.  4,  .  .  . 
Unterricht  eines  Papiermachers  an  seinen 
Sohn,  diese  Kunst  betreffend,  8^  Leipz.  4  766. 
Etwas  über  d.  Hindernisse  d.  Papierfabrica- 
tion  aus  Vegetabilicn  (Journ.  f.  Fabriken  usw. 
1795).  Beschreib,  d.  sogen.  Holländers  usw. 
(Ib.  id.).  Grund- u.  Aufriss  einer  wohleinge- 
ricbt.  Papiermühle  (Ib.  id.).  Noch  einige  dergl. 
Aufsätze  daselbst. 

Keferflteln,  Johann  Christoph 
Friedrich.  —  Lehrer  d.  Mathematik  an 
d..  Ritteracademie  zu  Brandenburg,  dann 
Landbaumeister  d.  mittelmärk.  Ritterschaft 
daselbst  (A), 

geb.   1752, Kröllwitz  b.  Halle, 

gest.  1806,  Apr.  12,  Brandenburg. 
Anfangsgründe  d.  bürgerl.  Baukunst,  8^  Leipz. 
4778,  2.  Aufl.  1791.  Anfangsgr.  zu  pract. Zeich- 
nungen u.  Vermessungen  usw.,  8^  Ib.  1778. 
Anleit.  z.  Brücken-  U.Wasserbau,  8^  Ib.  1791. 

Kof er« teln,  Christian.  —  Erst Tri- 
bunalsprocuralor,  1809  unter  d.  westphS- 
lischen  Regierung,  dann  1815  Justizrath  in 
Halle,  später  Privatmann  daselbst  (CL), 

geb.  1784,  Jan.  20,  Halle. 
Beitröge  zur  Geschichte  u.  Kenntniss  d.  Basal- 
tes. 8^  Halle  1819.  Geognost.  Bemerkk.  über 
d.  basalt.  Gebilde  d.  westl.  DeuLscblands .  8^ 
Ib.  1820.  Mineralo^.  Taschenbuch  f.  Deutsch- 
land ;  mit  J.  L.  0.  Xeineoke,  8^  ib.  1820.  Ta- 

78 


1235 


KeiU. 


1236 


bellen  über  d.  vergleichende  Geogoosie ,  Ib. 
4  885.  Deutschland,  geognostisch- geologisch 
dargestellt,  7  Bde.  8^  Weimar  4  821— 34.  Na- 
turgeschichte d.  Erdkörpers,  S  Bde.  8",  Leipz. 
4  834.  Geschichte  u.  LIteratar  d.  Geognosie, 
Halle  4  840.  Mineralogia  polyglotta.  Ib.  4  849. 
^  Aufsätze  in  Behweigger's  Journ.,  Kastaer's 
ArchiVp  Oken's  Isis  u.  a.  0. 

Keferstela,  Wilhelm  Moritz.  — 
Dr.  Med.,  Privatdocent  u.  Assistent  am  phy- 
siologisch-zootomischen  Institut  der  Univ. 
zu  Göttingen  (Or), 

geb.  4  833,  Jan.  7,  Winsen  a.  d.  Luhe, 

Rönigr.  Hannover. 
Über  d.  Krystallformen  einiger  ehem.  Verbin- 
dungen (Pogy.  Ann.  XCIX,  4  856).  Über  einige 
Conchireren  aus  d-  Verwandtschaft  d.  Trigo- 
maceen  (Zeitschr.  d.  Deutsch,  geolog.  Gesellsch. 
4  857).  Ueber  d.  feineren  Bau  d.  Pacini'- 
sehen  Körperchen  (Nachrichten  von  d.  Gott. 
Univ.  usw.  4  858).  Mit  Hallwaeha :  Ober  d.  Ein- 
wirk, d.  pancreat.  Safts  auf  Eiweiss  (Ib.  id.). 
Mit  Dr.  Xnpffer:  Über  d.  elektr.  Organe  von 
Gymnotus  electricus  und  Mormyrus  oiyrhyn- 
chus  (Henle  u.  Pfenffer's  Zeitschr.  f.  rat.  Med. 
Neue  Folge  III,  4  858). 

Keiner,  s.  RÖgler. 

Kelbel,  Paul  Emil  Heinrich.  — 

Dr.  Phil.,  zur  Zeit  (4  858)  in  Siegen,  dem 

Bergwesen  sich  widmend  (DissJ, 

geb.  1833,  Juli  27,  Berlin. 
Diss.  de  saxis  viridibus  Hercyniae,  8",  Berol. 
4  857  (Deutsch  in  d.  Sehr.  d.  Deutsch,  geolog. 
Gesellsch.  4  857). 

Kellha«,  Baltazar  Mathias.  — 
Erst  Bergbeflissener,  dann  Lector  d.  Berg- 
Wissenschaften  (1826  —  34)  und  darauf 
Prof.  d.  Mineralogie  an  d.  Univ.  zu  Gbri- 
stiania  bis  4  857,  wo  er  seinen  Abschied 
nahm;  seit  183i  auch  Consulent  im  Fi- 
nanzdepartement für  Bergwerksangelegen- 
heiten. Machte  auf  Staatskosten  viele  gßo- 
gnost.  Reisen  in  Norwegen  (Seine  Autobio- 
graphie, Christiania  4  857;  (NFL)  (Or), 
geb.  1797,  Nov.  8,  Birid,» 
gest.  4  858,  Jan.  4,  Christiania. 
Darstell,  d.  Übergangsformation  in  Norwegen 
usw.,  8^,  Leipz.  4 826  (AusPogg.  Ann.  V,  4  895). 
Reise  i  Ost-  ogVest-Fin marken  samt  til  Buren- 
Eiland  og  Spitsbergen  i  4  827  og  28,  Christia- 
oia  4  834 .  —  De  skandinaviske  Formationer  an 
den  Svite  (Mag.  f.  Naturvid.  I,  4  828).  Bidrag 
til  at  kjende  de  nordiske  Fjeldmassers  tredje 
Svite  (Ib.  I  u.  II,  4  828).  Reise  i  Jemtiand  og 
Nordre  Throndhjems-Amt  i  Sommeren  4  834 
(Ib.  2 .  Reihe  1, 4  882) .  Efterretninger  om  Jords- 
kjälv  i  Norge  (Ib.  II,  4  885).  Beretning  om  en 
geognostisk  Reise  i  Normandiet  (Ib.  III,  4886). 
Om  Eidsvold  Guldverk  (Ib.  id.).  Granitens  og 
de  övrige  saakaldte  massive  Bjergarters  samt 


de  krystalliniske  skiferes  Theorie  (Nyt.  Mag. 
f.  Naturvid.  1, 4888).  Ündersögelser  om  bvor- 
vidt  i  Norge,  saaledes  som  i  Sverige,  findes 
Tegn  til  en  Fremstigning  af  Landjorden  i  den 
nyere  og  nyeste  geologiske  Tid  (Ib.  id.).  Geo- 
gnostiske  Bemerk  ninger  over  den  sydllge  Deel 
af  Oesterdalen  (Ib.  II,  4  840).  Reise  i  Littor- 
og  Mandals-Amt  (Ib.  id.).  Om  Merkeroe  efter 
en  almindelig  Afskuring,  som  vort  Nordens 
klippegrund  har  vaeret  underkastet  (Ib.  111, 
4  842) .  Reise  fra  Christiania  til  den  östlige  Deel 
af  Christiajids-Stift  i  Sommeren  4840  (Ib.  id.). 
Nogle  Forhandlings-Emner  for  Geologeme  etc. 
(Ib.  IV,  4  845).  —  Gab  heraus,  in  deutscher 
Spracht :  Gaea  Norvegica,  8  Hfle.,  Christiania 
4  888,  44  u.  50 ;  darin  von  ihm:  Cfaristi^nia's 
Übergangs-Territorium;  Über  d.  Bau  d.  Fe]> 
senmasse  Norwegens ;  Erster  Versuch  e.  geo- 
gnost.  Karte  von  Norwegen,  2  Bl.  —  Des  Hrn. 
T.  Deehen  Gutachten  über  d.  4 .  H(t.  d.  Gaea 
Norvegica,  mit  Anmerkk.,  auch  unter  d.  Ti- 
tel :  Einiges  gegen  d.  Vulkanismus,  8*  Chri- 
stiania 4  840. 

*  20  Meilen  nördlich  von  Christiaoia.   Sein  Vttcr  «v 
ein  Sachse. 

Kein,  JohD.  —  Dr.  Med.,  seit  1700 
Prof.  d.  Physik  und  seit  iliO  Prof. d.  Astro- 
nomie an  d.  Univ.  zu  Oxford ;  spSter  auch 
Entzifferer  (Decipherer)  bei  der  Königin 
Anna  u.  d.  König  Georg  I.  Mitgl.  d.  Roy. 
See.  seit  1708  (BDJ  (Abr.V)  (BDS)  (A), 
geb.  1674,  Dec.  4,  Edinbujigh, 
gest.  4  721,  Sept.  i,  Oxford.* 
Examen  in  theoriam  telluris  aBunetie  editam, 
cum  animadversionibus  in  theoriam  novam 
Whistoni,  8^  Oxon.  4698.  Introdoctio  ad  ve- 
ram  physicam  et  veram  astronomiam,  qaibos 
accedunt  trigonometria,  diss.  de  viribus  oen- 
tralibus  et  legibus  attractionis,  8*,  Ib.  HAI. 
Introductio  ad  veram  astronomiam  sive  lectio- 
nes  astronomicae  habitae  Oxoniae,  Lond.  4719. 
—  Epistola,  in  qua  leges  attractionis  aliaqae 
physices  principia  traduntar  (Phil.  Tr.  47«8). 
Epistola  de  legibus  virium  centripetarum  IIb. 
id.  —  Darin  die  Beschuldigung  gegen  LdbniSi 
dass  er  die  Infinitesimal-Rechnung  von  Htv* 
ton  entlehnt  habe,  wodurch  der  lange  und  hef- 
tige Prioritätsstreit  über  die  Erfiodang  dieser 
Rechnung  hervorgerufen  wurde).  Probleme- 
Us  Kepleriani:  De  inveoiendo  vero  mota 
planetarum  etc.  solutio  Newtoniaea  de- 
monstrata  et  exemplis  illustrata  (Ib.  4711). 
Theoremata  quaedam  infinitem  matenae  di- 
visibiliUtem  spectantia  etc.  (Ib.  474  4).  Obser- 
vationes  in  ea,  quae  edidit  Jo.  Bereoiilli  in 
Comm.  phys.  malh.  Paris.  An.  4740  de  ioverso 
problemato  virium  centripetarum  (Ib.  id.). 

*  geit.  Auf.  29  (2!h). 

KeUli  James.  —  Bruder  von  John. 
Arzt  zu  Nortbamptoo  (BD)  (BDS)  (A), 
geb.   i  673;  MSrz  tl,  Schottland, 
gest.  4749,  Juli    4  6,  NorthamptOD. 
An  account  of  animal  secretiou,  tbe  quiolitT 
of  blood  in  human  body  and  muscoiar  motioa, 


1237 


Keimaim 


Kelter. 


1238 


1708  (WoriD  die  Kraft  des  Herzens  nach  ma- 
themat.  Gnindstftzen  erkltfrl  ^ird).  An  essay 
on  aeveral  parte  of  the  aniroal  oeconomy,  8*, 
Lond.  4747.  Teatamioa  medico-physica,  quae 
oecooomiam  antmaleoa  spectant,  accommo- 
data,  quibua  acceaait  medicina  statica  britan- 
nica,  8*,  Ib.  4748. 


i,  Christian.  —  Seit  4638 
Rector  d.  Schule  in  Zittaa  (Ä), 

geb.  4  607,  Febr.  27,  Pankratz,  Böhm., 

gest.  4  66t,  Jan.    4  3,  Zittaa. 
Arithroetica  practica,  Görlitz.  4  689.  —  Sonst 
nar  Philologisches  u.  dergl. 

KelTy  James.  —  Besitzer  mehrer 
chemischer  Fabriken  zu  Westbromwich, 
unweit  Birmingham.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
seit  4786  (Scherer*sJoum.  \IJ  (RGEJ, 

geb 

Lebte  noch  4  84  4  (LA). 
Treatise  od  the  various  kinds  of  permanently 
elastic  fluids  or  gases,  8^  Lond.4777.  Dictio- 
oary  of  Chemtstry,  4^  Birmingh.  4  789,  Lood. 
4  790.  On  the  crystallisation  observed  on  glass 
Phil.  Tr.  4776).  On  the  congelatioo  of  vitrio- 
lic  acid  (Ib.  4787).  On  the  dissolution  of  me- 
tats  in  acid  and  their  precipitation,  ^ith  an 
account  of  a  new  Compound  acid  menstruum, 
useful  io  some  tecbnical  Operations  of  parting 
metals  (Ib.  4790).  Letter  on  fossil  alealt  (Tr. 
Soc.  Encoaragm.  of  Arts,  Vol.  VI). 

Blolth}  Thomas.  —  Erst  Privatlehrer 

J.  Mathematik  in  London,  dann  4  804  Se- 

^retary  to  the  Master  of  His  Majesty's  Uouse- 

lold,    4  840  Prof.  of  Geography  and   the 

•Sciences  to  Her  Royal  Highness  the  Prin- 

ress  Charlotte  of  Wales  u.  48  4  4Accoun- 

ant  to  the  British  Museum  (An,R,  4824^, 

geb.   4759, Brandtsburton  b. 

Beverly,  Yorksh., 

gest.  4  8S4,  Juni  29,  London, 
'he  complete  pracUcal  arilbmetician ,  4789. 
Dtrodüction  to  the  tbeory  and  pracUce  of  plane 
nd  spharic  trigonometry  etc.,  Lond.  4804, 
'^  edü.,  8*,  Ib.  4889.  Treatise  on  the  use  of 
lob«s.  Ib.  4 808.  Elements  of  geomelry,  8**, 
b.  4  814,  New  edit.  4888. 

KakaMf  Friedrich  August.  — 
>r.  PhiL,  von  4  856  an  Privatdocent  an  d. 
niv.  za  Heidelberg;  seit  4858  ordentL 
rof.  d.  Chemie  an  d.  Slaats-Univ.  zu  Gent 
1  Belgien  (Or), 

geb.  1819,  Sept.  7,  Darmstadt. 
ebrb.  d.  organ.  Chemie,  Erlangen  4859.  -- 
ber  d.  Amyloiydacbwefelsliure  u.  einige  ib- 
ir  Salze  (Ueb.  Ann.  LXXV,  4850).  über  die 
hiacetoittre;  zwei-atomige  Naturii.  Schwe- 
U  Ib.  XC,  4864  —  auch:  Proceed.  of  the 
oy.  Soc.  Lood.  VII).  Ober  d.  Constitution  d. 
nallquecksUbers  (Ib.  CI,  4857).  über  d.  sog. 
spaarlen  Verblndangeo  u.  d.  Theorie  d .  mehr- 


atomigen Radicale  (Ib.  CIV,  4857).  Über  d. 
Einwirk,  von  Brom  auf  Knallquecksilber  (Ib. 
CV,  4858).  Über  d.  Bildung  von  Glycolstfure 
aus  Essigsllure  (Ib.  id.).  Über  d.  Constitution 
u.  d.  Metamorphosen  d.  chemisch.  Verbindun- 
gen u.  Über  d.  chemische  Natur  d.  Kohleostoffs 
(Ib.  CVl,  4858).  Mit  v.  PlanU:  Über  einige 
organische  Basen,  I.  Nicotin  (Ib.  LXXXVII. 
4858);  II.  Coniin  (Ib.  LXXXIX,  4854).  Mit 
Demselben:  Analyse d.  Mineralwassers  von 
Serneus  (Ib.  LXXXVII,  4858);  Analyse  von 
Gallensteinen  (Ib.  id.).  Analyse  vom  Flysch- 
Kalk  (Ib.  id.).  Analyse  d.  Mineralwass.  von 
St.  Moritz  (Ib.  XC,  4  854).  —  über  d.  zucker- 
bildenden Stoff  d.  Leber  (Verhandl.  d.  nator- 
wiss.-med.  Vereins  in  Heidelberg,  4  857).  Mit 
H.  Friedrieh:  über  d.  sog.  Amyloxydsubstanz 
d.  degenerirten Milz  (Ib.  4858).  —  RediKirte  mit 
Cantor,  F.  Sisenlohr  u.  Lewinstein :  Kritische 
Zeitschr.  f.  Chemie,  Physik  u.  Mathematik, 
Erlang.  4  858  (bis  jetzt  4  Bd.). 

Kellaad,  Philip.  —  Geistlicher,  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Edinburgh 
seit  4  838,  vorher  Fellow  am  Queen's  Col- 
lege in  Cambridge.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
London  et  Edinburgh  (Or), 

geb.  4  808,'  Oct.  4  7,  Dunstee,  Somerset. 

Tbeory  of  heat,  8<*,  Cambridge  4887.  Lectures 
on  the  principles  of  demonstrative  mathema- 
tics,  8^  Edinb.  4  848.  —  On  the  dispersion  of 
ligbt,  as  explained  by  the  bypothesis  of  finita 
iotervals  (Cambridge  Transact.  VI,  pt.  1, 4836). 
On  the  motion  of  a  system  of  particles,  consi- 
dered  with  reference  to  the  phenomena  of 
sound  and  heat  (Ib.  VI,  pt.  II,  4  837).  On  the 
transmission  of  light  in  crystallized  media  (Ib. 
id.).  On  the  molecular  equilibrium  (Ib.  VII, 
pt.  I,  4839).  On  tbe  quantity  of  light  inter- 
cepted  by  a  grattog  placed  before  a  lens ;  and 
on  the  effect  produced  by  interference  (Ib.  VII, 
pt.  II,  4840).  —  On  Fresael'a  formulae  for 
the  inteosity  of  reflected  and  refracted  light 
(Transact.  Edinb.  Soc.  XIV,  4840).  On  the 
tbeory  of  waves,  zwei  Abhandl.  (Ib.  id.  et  XV, 
4  844).  On  general  differentiation,  drei  Abhandl. 
(Ib.  XIV.  4  840  et  XVI,  4848).  On  the  plane 
and  angle  of  polarization  of  light  reflected  at 
tbe  surface  of  a  crystal  (Ib.  XV,  4  844).  On 
tbe  theoretical  inveatigation  of  the  absolute 
intensity  of  interfering  ligbt  (Ib.  id.).  On  the 
vibrations  of  an  interrupted  medium  (Ib.  id.). 
On  a  process  in  the  differenlial  caiculus  and 
its  application  to  the  Solution  of  certaln  diffe- 
renlial equalions  (Ib.  XX,  4853).  On  super- 
position  (Ib.  XXI,  pt.  11, 4  854—55).  On  a  pro- 
blem  in  combinations  (Ib.  pt.  III,  4855—56). 
—  On  tbe  laws  of  transmission  of  ligbt  and 
heat  in  uncrystalllzed  media  (Phil.  Mag.  Ser.  III, 
Vol.  X,  4887). 

Keller,  Michael.  —  Ums  Jalir  4636 

Rector  in  Neisse  (AJ, 

geb.  .  .  .  Neisse,  gest.  .  .  . 

Monocbordum  seu  Tractatus  de  ratione  bar- 
moniae  musicae  etc.,  Nissae  4668  (posthum). 

78» 


1239 


Keller 


Kels. 


1240 


Keller,  Christian  Friedrich. — 
Dr.  Med.,  Amtsphysicus  zu  Langensalza  (M), 

geb.   4739, Sangerhausen, 

gest.  1797,  Jan.  4,  Langensalza. 
Diss.  de  nitro  .flammante,  k**,  Gotting.  4762. 
Übersetzte  und  begleitete  mit  Anmerkungen: 
Candido  PiitoJ*«  (Prof.  d.  Math,  in  Siena)  Ab- 
bandl.  Über  d.  Mechanismus,  wie  sich  d.  Luft 
und  d.  elementarische  Feuer  in  d.  Mischungen 
festsetzen  usw.,  8",  Gotha  4784  (Unter  etwas 
anderem  Titel  schon  1784).  Übersetzte  auch  : 
J.  G.  Wallerius,  Meditationes  physico-chemi- 
cae  de  origine  mundi,  8°,  Erfurt  4  789.  Noch 
einige  Übersetzungen. 

Kaller,   J...  P...   —  Apotheker  in 

Dillingen  (N), 

geb 

gest.  I8i9,  Jan.  4  4,  Dillingen. 
Handbibliothek  für  angehende  Chemiker  und 
Pharmaceuten usw.,  2  Bde.  4 %°,  Kempten  4 888. 
—  Pharmaceut.-chemische  Aufstttze  in  Bnoh- 
ner'f  Repertorium  u.  im  Jahrb.  f.  pract.  Phar- 
macie. 

Keller,  Ferdinand.  —  Actuar  der 
naturf.  Gesellsch.  in  Zürich,  später  Präsident 
d.  antiquar.  Gesellschaft  daselbst  (ZNG), 

geb.  4  800,  .  .  .  Zürich. 
Über  Wetterlöcher  oder  Windhöhlen  und  Eis- 
höhlen in  d.  Alpen,  Zürich  4  839.    Über  die 
Karren  oder  Schratten  in  den  Kalkgebirgen, 
Ib.  4840. 

Keller,  Friedrich  Wilhelm  Ale- 
xander, Freiherr  von.  —  Dr.  Med.,  Di- 
lettant d.  Astronomie  in  Leipzig  (JU)  (Or), 
geb.   484  6,  Febr.  24,  Milkau  b.  Roch- 

litz,  Sachsen, 
gest.  4  854,  Apr.    4  5,  Leipzig. 
Über  d.  Schwanken  d.  Spien  (Jahn's  Unterhal- 
tungen, 4  852). 

Keller,  Wilhelm.  —  Dr.  Phil.,  Apo- 
theker, Vorsteher  eines  landwirtbschaftl.- 
technisch.  Instituts  u.  Besitzer  einer  Kar- 
toffelbierbrauerei in  Berlin  (GB.  \%ib), 

geb.  4812,  März  4,  Berlin. 
Die  Brantweinbrennerei  aus  Kartoffeln  u.  Ge- 
treide usw.,  Berlin  4  840,  neue  Aufl.  %  Bde.  8«^, 
Ib.  4  849.  Die  Lack-  u.  Farbenkunde  usw., 
Ib.  4844.  Anleit.  zur  Destlllirkunst,  Ib.  4841. 
Der  Fermentationsprocess,  Ib.  4842.  Heraus- 
geber von :  Gemeinnützig.  Erfindungen  in  d. 
Brantweinbrennerei  u.  Bierbrauerei,  Jahrg. 
4844. 

Keller,  Wilhelm.  —  Dr.  Med.,  Arzt 
in  Philadelphia.    Studirte  in  Giessen  fOr), 
geb.  4  8  4  8  etwa,  .  .  .  Griessheim,  Hes- 
sen-Darmstadt. 
Verwandlung  d.  Benzoesäure  in  Hippursäure 
(lieb.  Ann.  XLIII,  4842). 


Kelley  (eigentl.  Talbot],  Edward.— 
Erst  Actuar  in  Lancaster,  wo  er  wegen  Ur- 
kunden-VerfSlschung  mit  abgeschnitteneo 
Ohren  fortgejagt  wurde ;  ging  darauf  nach 
Wales,  legte  sich  auf  die  Alchemie  und  kam 
nach  langem  Herumirren  zu  Kaiser  Ru- 
dolph IL  in  Prag,  von  dem  er  anfangs 
sehr  geehrt,  sogar  zum  Freiherra  von  Böh- 
men ernannt,  zuletzt  aber,  da  er  seine  al- 
chemistischen  Versprechungen  nicht  erfül- 
len konnte ,  auf  das  Schloss  Zobeslau  ge- 
fangen gesetzt  wurde  (J)  (BD)  (Schm.Aj^ 
geb.   4  555,  Aug.  4,  Worcester, 

gest.  4  597, Zobeslau.* 

Verschiedene  kleine  Schriften,  die  ihm  zuge- 
schrieben werden,  sind  alle  lange  nach  sei- 
nem Tode  erschienen,  und  es  ist  zweifelhaft, 
ob  sie  wirklich  vor  ihm  sind,  z.  B.  ein  Gedicht 
auf  die  Chemie  (gedruckt  im  Thealrum  cby- 
micum  britannicum  4  651).  De  lapide  phtloso- 
phorum,  Hamb.  4676. 

*  Durch  einen  Stun ,  beim  Venuche  mu  Mänem  Gc- 
Angniase  xu  entspringen. 

Kellner I  David.  —  Arzt  in  Nord- 
hausen  (J)  (A), 

geb.  .  .  .  Gotha,  gest.  .  .  . 
Von  d.  edlen  Bierbrauerkunst,  8*>,  Gotha  469« 
(anonym).  Anleit.  z.  Probirkunst,  8**,  Ib.  469«. 
Ars  separatoria  oder  ScheidekuDst,  42*',  Leipz. 
4698.  Ars  metallica  curiosa  oder  curios  ange- 
stellte u.  experimentirte  Schmelzproben,  8", 
Nordhausen  4  704.  Sehr  nutz-  o.  erbauliches 
Berg-  u.  Salzwerksbuch,  S"»,  Frankf.  47Da. 
Vorstellung  der  zur  edlen  Chymie  gehörigeo 
Wissenschaften,  41<*,  Nordh.  4  701.  Weg  der 
Natur  zur  Verbesserung  d.  Metalle,  8*,  Ib.  4794. 

Kellneri  Ludvig  Stephan.  ~Io- 
genieur-Capitän  u.  Lehrer  an  d.  polytechn. 
Anstalt  in  Kopenhagen  (E), 

geb.  4796,  Apr.  3,  Aalborg,  Jutland. 
Beskrivende  Geometrie,  2  Deel.  Kiöbnh.  4836 
—37.  Optiske  Billeder  (Glansbilleder,  Speil- 
billeder,  LuflreflexionjogTandhjuI  (cylindriske 
og  coniske  Hjul  i  udvendig  og  invendig  Ind- 
gribning),  Ib.  4839. 

Kellaeri  Karl.  —  Opticus  in  Wetz- 
hr  (JUJ  /'G.  4  855;  (Or), 

geb.   4  826,  MUrz  2 4 ,  Hirzenbayner Ei- 
senhütte, * 

gest.  4  855,  Mai  4  3,  Wetzlar. 
Das  orthoskopische  Ocular,  eine  neu  erfan- 
dene  achromatische  Linsencombinatioo  usw. ; 
nebst  einem  Anhang  von  X.  Henaoldt  fs.  Die- 
sen) :  Zur  Kenntniss  u.  genauen  Prüfung  der 
Libellen  oder  Niveanx,  H^,  Braunschw.  H4f. 

*  Qrosshenogthum  Heuen. 

KeU,  Heinrich  Wilhelm.  —  Dr. 
Med.  et  Ghir,  erst  Pharmaceut  in  Haono- 
ver,  dann,  nachdem  er  in  Göltiogen  und 


1241 


Kelsoh 


Kenngott. 


1242 


HeliDstSdt  studirt,  1791  zweiter  Oberwund- 
arzt d.  MilitSrbospitals  d.  holUind.-westind. 
Compagnie  id  Surinam  (M), 

geb.  1759, Liebenau,  Grafsch. 

Hoya, 

gest.  1792,  Juni  15,  Bellair,  Surinam.* 
Onomatologia  chyinioo-praclica ,  oder  voll- 
stand,  pract.  Handb.  d.  Chemie,  in  aiphabet. 
Ordn.,  8^  Ulm  1794.  Diss.  de  carbone  vege- 
tabili,  i«",  Heimst.  4  794  (Auszug  in  Crell's  Ann. 
1794).  Von  einem  aus  d.  Nelkenöl  mittelst  d. 
Salpetersänre  erhalt,  säur.  Salze  (Ib.  4785). 
Bemerkk.  bei  d.  Bereit,  d.  wesentl.  Weinstein- 
saure  usw.  (Ib.  4786).  Über  d.  Bereit,  d.  Bit- 
tersalzerde (Ib.  4  788). 

*  fnt.  1702,  Jan  15  {A)^  wo  er  auch  (AlichUeh)  Kell 
fenuint  wird. 

KalflOhf  Michael.  —  Erst  einige  Jahre 
(von  4720  ab)  Lehrer  d.  Pliilosophie  an  d. 
Univ.  zu  Altdorf,  dann,  nachdem  er  eine 
Reise  nach  Holland  gemacht,  Prof.  d.  Mathe- 
matik u.  Physik  daselbst  seit  4731  (WN)  (A), 

geb.   1693,  Mai    4  4,  Nürnberg,   . 

gest.  474S,  Dec.  25,  Altdorf. 
Nützliche  Aufgaben  d.  Rechenkunst,  Geome- 
trie u.  Trigonometrie,  8*>,  Nürnb.  4780.  Disp. 
de  triangulis  certa  conditione  inter  paralleles 
coostruendis,  Altorf.  4  784.  Prgm.  de  cultura 
«irtis  eiperimentandi  per  scientiam  physicam 
amplificanda  et  dirigenda,  4®,  Ib.  4 734 .  De  di- 
visibilitate  materiae  ex  atri  liquoris  gutta  de- 
tnoQstrata,  Ib.  4782.  De  variis  modis  nume- 
rum  enunciandi,  Ib.  4  782.  De  entibus  rationis 
ifi  jceometria,  Ib.  4788.  —  Observ.  de  aurora 
horeali  (Commerc.  litt.  Norimb.  An.  4784).  De 
fasciis  quibusdam  magnae  elaritatis  in  coelo 
Visit  (Ib.  An.  4784).  Etc. 

Kamp,  Kenneth  T...  —  Lehrer  d. 
pract.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Edinburgh 
An.n.\%KZ), 

geb.  4806  etwa 

gest.  1843,  Dec.  ..,  Edinburgh. 
t>escriptlon  of  a  new  galvanic  pile  and  trougb 
.'Jmbmob*s  Joarn.  VI,  4828.  *  Darin  die  Er- 
findung des  Amalgamirens  der  Zinkplatten). 
I  riiproved  blowpipe ;  ascent  of  mercury  over 
mires  of  iron  ;  electro-magnetlc  properties  of 
carbon  in  corobustion  (Ib.  id.).  On  a  new  me- 
Ibod  of  applying  galvanism  without  giving  a 
ahock  (EdUib.  med  and  surgical Joorn.  XXXII, 

1829). 

KampaleiifJohann  Andreas  Ch  ri- 
.stopb.  —  Prof.  u.  darauf  Di rect.  d.  Rit- 
leracademie  in  Wien,  dann  österr.  Gesandt- 
.«chafls-Secretär  u.  Htstoricus,  spSter  Dr. 
Ttieol.,  päpstlicher  Prolonotarius  aposloli- 
cus  u.  zuletzt  Canonicus  in  Pressburg  (Ä)^ 

geb.   4716, Pressburg, 

gest.  4752,  Juli  17, 

De  cometis  matorum  nuntils,  4'*,  Veoetiis  4748. 


Kempelan,  Wolfgang  von.  — 
K.  k.  wirkl.  Hofrath  u.  Referendar  bei  der 
königl.  ungarischen  Hofkanzelei  in  Wien 
(A)  (ON)  (MAI), 

geb.   4734,  Jan.  23,  Pressburg, 

gest.  4  804,  MSrz26,  Wien. 
Mechanismus  d.  menscbl.  Sprache,  nebst  Be- 
schreibung seiner  sprechenden  Maschine,  8", 
Wien  4  794  (Auch  französisch). 

KattSiedyi  Jobn.  —  Pfarrer  zu  Brad- 

ley  in  Derbyshire  (BS)  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  760,  ..  . 
The  doctrine  of  a  commensurability  between 
tbe  diurnal  and  annual  motions»  8",  London 
4  753.  A  complete System ofastronomical  chro- 
nology,  uosolding  tha  scriptures,  4^  Ib.  4763. 
Ezplanation  and  proof  of  the  complete  System 
of  astronomical  chronology,  8<*,  Ib.  4  775. 

Kettsiedyi  Uugh  Alexander.  — 
Dr.  Med.,  Leibarzt  d.  Prinzen  von  Wales 
und  Generaldirector  d.  englischen  Feld- 
spitäler  in  Deutschland  (A), 

geb.  . . .,  gest.  1795,  Apr.  27  od.  28, . . . 
A  new  System  of  astronomical  chronology,  4^ 
Lond.  4762. 

Keamedy,  Ildephons.  —  Benedi- 
ctiner  im  Schottenkloster  zu  Regensburg, 
dann  (4  773)  kurfürstl.  bayer.  wirkl.  geist- 
licher Ratb.  Mitgl.,  Zahlmeister  u.  (bis  4  804) 
SecretSr  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  München  (A) 

(M.  ii;, 

geb.  4722, Evirdy,  b.  Muthel, 

Schottland,  * 

gest.  4  804,  Apr.  4  4,  München. 
Hauptsätze  u.  Erläuterungen  jener  Versuche, 
welche  er  auf  d.  academ.  Saale  in  München 
angestellt  hat,  8»,  Müncb.  4768.  Volksbeleh- 
rung eines  Cometen,  8<*,  Ib.  4765.  Über  einen 
Stein,  welcher  vom  Himmel  gefallen  seyn  soll. 
Ib.  4  774.  —  Von  den  Morästen  (Abb.  Münch. 
Acad.  I,  4768).  Von  dem  Bezoar  (Neue  Abb. 
d»  I,  4  778).  Versuche  mit  dem  Eisen  (Ib.  II, 
4  780).  Von  dem  Baumsteine  (Ib.  III,  4  788). 
Von  einigen  in  Ba\ern  gefundenen  Beinen  (Ib. 
IV,  4  785).  Anmerkk.  über  d.  Witterung,  be- 
sonders d.  J  4788--86  (Ib.  V,  4789).  Ober  d. 
Singen  d.  Vögel  (Ib.  VII,  4797).  ^  Einige pby- 
sikal.  Aufsätze  im  Patrioten  von  Bayern,  4769. 

*f«b.  1721,...  MottiriU). 

KmmmgöHf  Gustav  Adolph.  -*  Dr. 
Phil.,  erst  Privatdoccnt  an  d.  Univ.  zu  Bres* 
lau,  dann  Gebülfe  am  k.  k.  Hofmineralien* 
cabioet  in  Wien  und  nun  Prof.  d.  Minera- 
logie an  d.  Univ.  zu  Zürich  (OrJ, 

geb.  4  84  8,  Jan.  6,  Breslau. 
Lehrb.  d.  reinen  Krystalloffraphle,  8**,  Bresl. 
4846.   Minerale^.  Untersuchungen,  2  Hfte.  8°, 
Ib.  4  849  u.  50.    Lehrb.  d.  Mineralogie  usw., 
8^,  Wien  4854.  Krystallformnetze  zum  Anfer« 


1243 


Kenrick 


Keppler. 


1244 


tigeu  von  KrystallmodelleD,  8^  Ib.  i  858.  Das 
Mohs'sche  Mineralsystem,  dem  gegenwört. 
Standpunct  d.  Wissenschaft  gemäss  bearbei- 
tet. 8»,  Ib.  4853  u.  54.  Synonymik  d.  KrysUI- 
lographie.  8<',  Ib.  4  855.  Übersicht  d.  Resul- 
tate mineralog.  Forschungen  (vom  J.  4  850  an) ; 
Beilage  zum  Jahrb.  d.  k.  k.  geolog.  Reichsan- 
stalt, 6  Hfte.  4»,  Ib.  4  852—55.  —  Bestimm, 
einig.  Mineralion :  Antrimolith,  Poonalith,  Har- 
ringtonit,  KarphoÜt,  Abrazit,  Berzelin,  Gis- 
mondin  (Sitzungsberichte  d.  Wien.  Acad.  V, 
4850).  Obere,  eigeotbüml. Erscheinungsweise 
d.  ellipt.  Ringsysteme  am  2-axig.  Glimmer  (Ib. 
VI,  4854).  Dberd.  Einschlüsse  von  Mineralien 
in  krystallisirt.  Quarz  (Ib.  IX,  4  852).  Minera- 
log. Untersuch,  d.  Zinkenit,  Gyps,  Antimon- 
Silber,  Kupferglanz,  Millerit,  Pyrrhotin,  Danait, 
u.  octaädr.  Antimon-Baryt  (Ib.  id.).  D<*  d. 
Liebenerit,  Brevicit,  Quarz,  Kryptolith,  Pyrar- 
gyritu.  Diaspor  (Ib.  id.).  Mineralog.  Notizen, 
4  7  Aufsiitze  (Ib.  X  u.  XI,  4  853;  XII— XIV, 
4854  ;  XV  u.  XVI,  4  855).  —  Über  d.  Krystall- 
form  d.  Rhombenglimmers  (Pogg.  Ann.  LXXIII, 
4848).  Über  Bltttterdurcbgänge  d.  Quarzes  (Ib. 
id.).  Überd.  trigonal.  TrapezoSder  d.  hexa- 
gonalen  Systems  u.  ihr  Vorkommen  am  Quarz 
(Ib.  XCIV,  4  855).  Über  d.  Akanthit  (Ib.  XCV, 
4  855).  Krystallf.  d.  Strychnins  (Ib.  id.).  Über 
zwei  neue  von  Cooke  gefundn.  kry stallin.  Ver- 
bindd.  von  Zink  u.  Antimon  (Ib.XCVI,  4856). 
Über  einige  Krystallf.  d.  Siderits  (Ib.  XCVII, 
4  856).  Einige  besondere  Exemplare  d.  Calcits 
(Ib.  id.).  Über  d.  Tyrit  (Ib.  id.).  Über  e.  ge- 
störte Krystallbild.  d.  Quarzes  (Ib.  id.).  Neues 
Mineral  von  Felsöbanya  (Ib.  XCVIII,  4  856). 
Über  Pyritkrystalle  im  Quarz  (Ib.  id.).  Zu- 
samroentz.  d.  Vanadinits  (Ib.  XCIX,  4856). 
über  Pseudomorphosen  d.  Kupfers  (Ib.  C,4  857). 
Mineralog.  Notizen  (Ib.  CII,  4  857). 

Kearlok,  William.  —  Dr.  d.  Rechte 

(RGEJ  (A), 

geb.  .  .  .»  gest.  4779,  Juni  9,  .  .  . 
Lecture  on  the  perpetual  motion,  4^  4770.  — 
Historisches. 

Kentmaan,  Jobann.  —  Dr.  Med., 
pract.  Arzt  erst  in  Meissen,  dann  in  Tor- 
gau (JJ  (AJ, 

geb.  4  54  8,  Apr.  24,  Dresden, 

gest.  4  574,  Juni  4i,  Torgau. 
Nomenclatura  rerum  fossilium  quae  in  Misnia 
praecipue  et  aliis  in  regionibus  inveniuntur, 
Torgau  4  565.  ~  Medicinisches. 

Btepplar  (Kepler),  Johann.  —  Aas 
dem  Gescblechte  der  vonKappel  stam- 
mend. Nach  dürftigem  Jugendunterricht, 
und  nach  dem  Studium  der  Philosophie, 
Theologie  u.  Mathematik  in  d.  Klosterschule 
zu  Maulbronn  und  auf  d.  Univ.  zu  Tübin- 
gen, erst  Prof.  d.  Mathematik  u.  Moral  am 
stSndischen  Gymnas.  zu  Gratz  in  Sleyer- 
mark  von  4  593  bis  4598,  wo  er  diese  Stel- 
lang wegen  der  vom  Erzherzog  Ferdi- 


nand über  die  Protestanten  verbinglcii 
Verfolgung  aufgab.  Dann  Gehülfe  Ton  Ty- 
choBrahe  in  Prag  und  nach  dessen  Tode 
(4604)  Mathematicus  u.  Hofastronom  des 
Kaisers  Rudolph  II.  und,  als  dieser  starb, 
(4  64  2)  auch  der  Kaiser  Matthias  (gesL 
4  64  5)  u.  F  e  r  d  i  n  a  n  d  s  III. ;  daneben  voo 
4  64i — 27  Prof.  am  ständischen  Gymnas. 
zu  Linz,  und  später  einige  Zeit  zn  Sagan 
(Schlesien)  im  Dienste  Wallenstein^  le- 
bend. Stets  mit  Nahrungssoiigen  kSmpfeod, 
da  ihm  sein  kaiserl.  Gehalt  nie  voll  ausge- 
zahlt wurde ;  unternahm  zuletzt  eine  Betse 
nach  Regensburg,  um  auf  dem  Reichstag 
daselbst  seine  Ansprüche  geltend  zq  ma- 
chen (Sein Leben  tuw.  vom Preih,  v.  Brett- 
Schwert,  Stuttg.  4834;  (J)  (A)  fOetiJ, 

geb.  4  574,  Dec.  17,  Dorf  MagstaU  bei 

Weil,  Wurtemb., 

gest.  4  630,  Nov.  15  (N.St.),  Regens- 

burg.  • 

Kaieoder  nach  d.  Gregoriaoischen  Rechavaf 
usw.,  Gratz  4595.   Prodromus  dissertatioBam 
cosmographicarum,  cootioans  myatartem  oo»> 
mographicum  de  admirabili  proportioee  coc- 
lestium  orbium,  deque  caosis  coelorom  oa- 
meri,  magnitudinis ,  motuumque  periodico- 
rum  genuinis  et  propriis,  demonstratoiD  per 
quioque  regularia  corpore  geometrica.  Aceea- 
Sit  0.  J.  Bhetioi  narratio  de  libris  ravolotio- 
Dum,  atque  admirandis  de  numero.  ordiae  ci 
distantiis  sphaerarum  mundi  bypothaaibaj  S. 
Copenüei,  8»,  Tubiog.  4596.  Nova  dissertali- 
uncula  de  fundaveotis  astrologiaa  certionbat 
ad  cosmo-theoriam  spectans,  4*,  Pragaa4Ses. 
Ad  ViteUionem  paraliporoena ,  qaibos  astro- 
Domiae  pars  optica  traditur  ete. ;  opus  qao  «h 
sionis  modus  et  humorom  ocoli  nsna  eoali» 
vulgares  opticos  et  aoatomicoa  vindicatar.  4*. 
Francof.  4604.   Epistola  etc.  de  solis  deiiqii.c 
mense  oct.  an.  4695.  4**,  Pragaa  46t5.  SIeiia 
Qova  in  pede  serpentarii,  et  qui  aab  ajas  es* 
ortum  de  novo  iniit  trigono  igoeo  alc.   Ac- 
cesserunt :  de  Stella  incognita  Cygni  BarratM" 
astronomica  etc.,  4^  Ib.  1696.  Pbaeocnca«« 
singulare  s.  Mercurius  in  Sole  vlaaa,  4*.  Lip» 
4609  (K.  hielt  einen  am  tS.  Mai  4067  >*.  $i 
mit  blossem  Auge  gesebeoea  Soanenflack  ffir 
den  Planeten  Mercar).  Astronomia  aava,  t. 
pbysica  coeiestis  tradita  oommantanis  de  bm- 
tibus  stellae  Martis,  ex  observatioDibos  t^A»* 
nis  Bnhe  (Hierin  die  zwei  ersten  der  oack  ite 
benannten  wichtigen  Gesetze  der  Ptaaeleabe 
wegung),  fol.,  Heidelb6rgBe4a99.  Namatiedt 
observatis  a  se  qaatuor  Jovia  satallitaw»  cmr- 
nibus,  quos  Oalflaeva  QaUlaai  jmra  tavaalicai* 
sidera  medicaea  nuncupavit,  4*  Pra|tae  464i 
Dioptrice  s.  demonstratio  eonim,  qaaa  «imi 
et  visibilibus  propter  conspIciUa  aoa  ila 
dem  inventa  accidunt  etc.  (Hiario  arali 
rie  der  Fernrohre  und  Idee  an  dam  m 
benaontan  oder  astronom.  Fernrohr;-«  4*»  Aa- 


1245 


Keppler 


Kerekes. 


1246 


gast.  Viod.  46 H.  Streoa  8.  de  nive  sexaogula, 
4^  Francof.  46H.  De  vero  anno,  quae  aeter- 
nus  Dei  filius  buroanam  naloram  in  utero  vir- 
ginis  Mariae  assamsit  etc.,  4^  Ib.  4619.  Nova 
Stereometria  doliorum  etc.,  fol.,  Linea  4615. 
Eclogae  cbronicae  etc.,   4^   Francof.  4  64  5. 
Ephemerides  novae  motaam  coelestium  etc., 
4^  Uocii4646.  ßpitome  astronomicae  coper> 
nicanae,  8*>,  Ib.  464  8.   Harmonices  mundi  Li- 
bri  V  etc.  (Hierin  das  dritte  der  nach  ihm  be- 
nannten Gesetze,  das  er  schon  am  8.  MSrz  461 8 
divinirte,  aber  erst  nach  Berichtigung  eines 
Rechnungsfehlers  am  4  5.  Mai  desselben  Jah- 
res wirklich  nachwies),  fol.,  Ib.  4  64  9.  De  co- 
metis  libri  tres,  4)  astronomicus.  tbeoremsta 
continens  de  motu  cometarum  etc. ;  i)  physl- 
cus,  continens  physiologiam  cometarum  no- 
Tam  et  paradoxem  ;  8)  astrologicas  de  signifl- 
calionibus  cometarum  annorum  4607  et  4608, 
4*,  Aug.  Vind.  464  9.   Apologie  pro  suo  opere 
Harmonices  mundi  adversus  demonstrationem 
anaiyticam  Boberti  a  Flnotlbiu,  fol.,  Francof. 
4  6i4 .   Cbilias  logarilhmorum  ad  totidem  nu- 
meros  rotundos;   praemissa  demonstratione 
legitime  ortus  logarithmorum  eorumque  usus, 
4*,  Marpurgi  4614.    Snpplementum  chiliadis 
logarithmorum  etc.,  4*,  Ib.  4695.    Tyehonia 
Brahei,  Dani  Hyperaspistes,  adversus  Seipio- 
ais  ClanuBoatii  Anti-Tychonem,  in  aciem  pro- 
dttctusetc.,  8*,  Francof.  4615.  Tabulae  Rudol- 
phinae  totius  astronomicae  sciontiae  a  Tyehone 
Brahao  primom  conceptae,  continuatae  et  ab- 
solutae  a  J.  Xepplero,  fol.,  Ulmae  4617.   De 
raris  mirisque  aoni  4  684  phaenomenis  Vene- 
ris  puta  et  Mercurii  in  Solem  etc.  (edirt  von 
J.  Bartsch),  4*,  Ups.  4619.   Somni  im  s.  Opus 
posthumum  de  astronomia  sublunari  (edirt 
▼on  seinem  Sohn),  4*,  Francof.  etSagani  4684. 
J.  Keppleri  et  J.  BartsehU  Tabulae  manuales 
ad  calculum  astronomicum,  in  specie  Tabb. 
Rodolphinar.  compendiose  tractandum  mire 
utiles,  Sagani  4684,  —  Opera  omnia,  edirt  von 
Cli.Frlaeh,  8  Vol.  8*  (Vol.  I,  Francof.  4858).  — 
Siebe  auch  Eaaseb. 

*  fctt.  1631,  Not.  15  (7^0  i«t  twUeh. 

Kuppler,  Ludwig.—  Sohn  des  Vo- 
rigen. Polnischer  u.  kurbrandenburgischer 
Hofmedicus;  abwechselnd  in  Königsberg, 
Lübeck,  der  Schweiz,  Italien  u.  Ungarn  le- 
bend u.  practicirend  (A), 

geb.  1607,  Dec.    14,  Prag, 
gest.  1663,  Sept.  13,  Königsberg. 
Gab  heraus:  JoaaMis  Xepleri,  Somnium  sive 
Opoa  postb.  de  astronomia  lunarl  (siebe  oben). 

Kapplar,  Isidorus.  —  Dr.  Phil.  u. 
Tbeol. ,  des  Eremiten -Augustinerordens- 
Kapitels  d.  rheinisch -schwäbischen  Pro- 
vinz Präsident,  Senior,  General  -  Definitor 
a.  SlQdioram  Regens,  seit  4784  Prof.  ord. 
d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu  Erfurt  fA)  (M), 
geb.   174  5,  Nov.  13,  DingelstSdt  a.  d. 

Unstrut, 
gest.  4791,  Aug.  11,  Erfurt. 


Quaestio  physica,  an  detur  vacuuita,  4^  Er- 
ford.  4  733.  Dies,  phys.,  de  natura  et  origine 
formarura,  4",  Ib.  4  738.  ~  Theologisches. 

Karbarti  C ...  —  Dr.  Med.,  pract.  Arzt 
zu  .  .  .?  /"G.  4  858;, 

geb 

gest.  4867,  Sept.  4  4,  Zaandijk. 
De  urina  albuminosa  et  albuminariae  digai- 
tate  diagnostica..  De  acidi  carbonici  nativi  hi- 
storia  naturali  et  chemica.  —  Flora  Leidensis. 

Bterokhoffi  Petrus  Johannes  van. 

—  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ. 
zu  Groningen;  früher  erst  Prof.  d.  Chemie 
u.  Physik  am  königl.  grossherzogl.  Atbe- 
naeum  zu  Luxemburg,  dann  Prof.  d.  Che- 
mie u.  Physik,  sowie  Direct.  d.  Industrie-« 
schule  am  kÖnigl.  Athenaeum  zu  Maest- 
richl  (Or), 

geb.  4  843,  Sept.  11,  Rotterdam. 
Diss.  chemica  de  balaeina,  Rotterd.  4843.  De 
Scheikunde  in  verhouding  tot  maatschappe- 
lyke  belangen ,  Groningen  4  854.  Overeenige 
siechte  gronden  van  den  Haarlemmermeer 
polder  en  over  de  middelen  tot  verbetering, 
RoUerdam  4856.  Een  buk  op  den  tegenwoor- 
dige  toestand  der  scheikunde,  Groningen  4858. 

—  Analyses  de  fer,  argiles,  calcaires,  gypses 
etc.  du  Grand-ducbö  de  Luxembourg  (Publi- 
cation  de  la  Soc.  d.  scienc.  naturelles  ä  Lu- 
xembourg). Über  Pyroxylin ;  mit  F.  Beuter 
(ErdmaoB'sJourn.XXXX,  4  847).  Überd.  Ein- 
wirk.  d.  Kali  auf  Pyroxylin  (Ib.  id.).  Analyse 
d.  Mineralwass.  von  Mondorf  bei  Luxemburg 
(Ib.  XXXXIII,  4848).  Überd.  Verfahren,  das 
Arsen  als  Chlorarsen  von  organischen  Sub- 
stanzen abzuscheiden  (Ib.  LVI,  4851).  Ober 
d.  Beziehungen  zwischen  mehreren  Reiben 
organisch.  Radicale  (Ib.  LXIX.  4856).  Über 
d.  gegenseit.  Einwirk,  von  Oxalsäure  u.  Zucker 
(Ib.  id.).  —  überd.  sogen.  Spbaeroidalzustand 
d.  Wassers  (Pegg.  Ann.  LXXXIV,  4854). 

Kerokrlng,  Theodor.  —  Pract. 
Arzt  erst  in  Amsterdam,  dann  in  Hamburg, 
hier  aucb  seit  4  685  Resident  d.  Grossher- 
zogs von  Toscana.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
W  (HSL), 

geb Amsterdam,* 

gest.  4  693,  Nov.  1,  Hamburg. 
Ein  Commentar  zo  Baailiiu  Taleatbu*  Tri- 
umphwagen d.  Antimons,  4665.  —  Medicloi- 
sches.  —  Siehe  auch  Stiesser. 

*  Am  tiocr  LQbcckcr  FhinUie  «tomavod. 


ii  Franz.  —  Prof.  d.  Chemie 
u.  Naturgeschichte  am  reformirten  Collegio 
zu  Debreczin  (M.  W), 
geb.  .  .  .,  gest.  .  .  . 

Betrachtungen  über  d.  chemischen  Elemente, 
8«,  Pesth484  9. 


1 


1251 


Kästner 


Sickebosch. 


1252 


Kestaer,  Karl.  —  Fabrikant  chemi- 
scher Producte  zu  Thann  im  Elsass.  Stu- 
dirte  in  Göttingen  unter  St romey  er  /'Or^, 

geb.  1803,  Juni  30,  .  .  . 
Entdeckte  die  bisweilen  die  Weinsäure  beglei- 
tende Stfure  (von  ihm  für  Oxalsäure  gebalten), 
welche  von  J.  V.  John  im  J.  1819  zuerst  als 
eine  eigenthümliche  erkannt  und  Vogesen- 
säare  benannt  wurde,  spdler  aber,  nachdem 
durch  Oay-LoMae  u.  Berielina  ihre  Isomerie 
mit  der  Weinsöure  erwiesen  worden,  von  L. 
Omelin  den  Namen  Traabensäure  erhielt. 

Keuleiiy  s.  Ceulen. 

Kaiip,  Johann  Bernhard.  —  Dr. 
Med.,  pract.  Arzt  folgweise  in  Mühlheim 
a.  d.  Ruhr,  Mühlbeim  a.  Rhein,  Solingen 
u.  Winlerwyck,  Grafsch.  Ztitphen;  zuletzt 
holländ.  Lazareth-Arzt  in  Deventer  (A), 

geb.   4756, Uörs, 

gest.  1804,  Aug.  4,  Deventer.* 
Libellus  pharmaceuticus  etc. ,  8^  Duisburg 
1789.  Manuale  pharmaceulicumetc,  8^  Sten- 
dal 1793.  Übersetzte  einige  chemische  Schrif- 
ten aus  dem  Holländischen.  —  Medicinisches. 

*ffest.  1S02,  JuU..  (jr.II). 

Keusslery  Wilhelm  >Friedrich 
von.  —  Oberlehrer  der  Mathematik  and 
Physik  am  Gymnas.  zu  Riga.  Livländischer 
Gouvernements- Schuldirector  (RN), 

geb.  4777,  Febr.  4  3,  Thurnau,  Franken, 

gest.  4  828,  Juni  i,Riga. 
Über  Steinregen  (Kaffka'sNord.  Arch.  1808. 11). 
Übermeteorolog.  Beobachtungen  (Ib.  1808.  III} 
Über  Vorausbestimm,  d.  Welters  (Ib.  4  809.1). 
ÜberBotenthal's  rühlbareo  Wärmemesser  (Oe- 
konora.  Repert.  f.  Livland,  III).  Meteorolog. 
Beobh.  (Ib.  III— VII).  Astronom.  Nachricht 
(Bode*s  Jahrb.  1822).  Errichtete  1818  in  Riga 
eine  Sternwarte  (Astroo.  Nachr.  I,  1823). 

Kexlery  Simon.  —  Nachdem  er  von 
einer  Reise  nach  Holland  und  Deutschland 
zurückgekehrt  war,  4  634  L'ehrer  in  SÖder- 
telge,  dann  Lehrer  d.  Math,  am  Gymnas. 
zu  Stf engnüs,  darauf  Adjunct  d.  philosoph. 
Facultät  in  Upsala  und  endlich  4  640  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  üniv.  zu  Äbo  (A)  (TF), 

geb.   4  602,  Dec.  29,  Kexle,  Prov.  Ne- 

ricke, 

gest.  4  669,  März  22,  Abo. 
Disp.  de  sole,  4^  Upsal.  1681.  Arithmetica 
geodaetica  denaria,  12*,  Aboae  1649.  Arilh- 
metica  astronomica  sexagenarla,  12*,  Ib.  1649. 
Trigonometriae  über  primus  de  canonis  trian- 
guloram  constructione,  42*.  Ib.  1649.  De  pla- 
norum  triangulorum  solutione,  12*,  Ib.  4649. 
De  sphaericor.  triangulor.  solutione,  12*,  Ib. 
4  649.  Arithmetica  triplex  (vulgaris,  geodaeti- 
eae  denaria ,  astronomica  sexagenaria) ,  Ib. 
1 658.  Tractatus  brevis  de  tempore  etc.,  4*,  Ib. 


4661.    Arithmetica  vulgaris  contrada.  I2*, 
Ib.  1666. 

Keyser,  Jan  Frederik.  —  Miijsl.  d 
niederland .  Instituts  zu  Amsterdam,  Leli- 
rer  •  d.  Mathematik  u.  Astronomie  daselbst 
füTL.  4  824/, 

geb.   4766, Dietz,  Nassau. 

gest.  4  823,  März  27,  Amsterdam. 
Astronom.  Beobh.  in  den  Verhaodl.  %-ao  bei 
Nederiandsch.  Inst.  (Bd.  VI),  v.  Zftckfs  McoaU 
Corr.  XH  u.  Boda's  Jahrb.  4  807  u.  1827. 

Keysar,  Jacob.  —  Prof.  d.  Physik  •] 
Chemie  an  d.  üniv.  zu  Christiania  seit  481« 

(NKh 

geb.  478  4,  Oct.  4 ,  Drammen,  Norwe^ . 

gest.  4  847,  ....  Christiania. 
Übersetzte  VietVi  Anfangsgründe  d.  Mathetn** 
tik  ins  Dänische,  Kopenh.  4806  u.  4 Sil.  on'i 
besorpite  eine  neue  Aufl.  von  Lindenp'i  X^rt- 
bog  i  Mathematiken,  Ib.  4818. 

Khell  von  KhelUrarg,  Joseph.— 
Jesuit,  Vorsteher  der  Granelli*schen  Bibli«/- 
thek,  sowie  seit  4  758  Prof.  d.  Geschieht 
Alterthümer  und  Numismatik  am  Theresi«- 
num  in  Wien  (A)  (M)  (SSJ), 
geb.   4  7  4  4,  Aug.  4  3,  Linz,  * 
gest.  4772,  Nov.    4,  Wien»* 
Pbysica  ex  recentiorum  observatiooibof .  acf  ^ 
modata  usibus  ocademicis,  t  vol.  4*,  Viod-  \ 
1753  et  57.  —  Numismatisches. 

•  geh.  Aug.  15  (CÄ7.#).        ••  fcft.  D«,  4  .J'    V 

Khuily  Johann.  —  Prof.  d.  Matiie- 
matik  u.  Mechanik  an  d.  Univ.  zu  Leipz- 
seit  4  649  (JJ  (A), 

geb.   4649»  Apr.  48,  Schleosiogen. 

gest.  4  676,  März  20,  Leipzig. 

Einige  Disputationen. 

Khuttrath,    (Kbanrath,    Kbonraht . 
Heinrich.  -**  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  er< 
in  Hamburg,  dann  in  Dresden  fJJ  (A,  *, 
geb.  4  560  etwa  .  .,  Leipzig, 
gest.  4  605,  Sept.  9,  Dresden. 
Theses  doctorales  de  Signatar»  rerom,  4*.  B>- 
sil.  4588.  Zebelis  regis  et  saptentis  arabas-. 
de    interpretatione  quomndam  aoctdeatcs 
etc.,  4*,  Pragae  4592.  Amphitheatnim  sapiei- 
tiae  etc.,  fol.,  Haoov.  1609.  Magnesia  catb^It*' 
Philosoph.,  8*,  Francof.  4599.    Vom  Hylet* 
sehen  d.  h.  Primaterial-Cbaos,  8*.  Ib.  459?  Be 
rieht  vom  philos.  Athanore,  8^  Hamk  «M) 

*  Ein  &nd«rer  Adept,  Conrad  Khaaratli,  w««  - 

muUilich  tein  Bruder. 

Klokeb«80h|  Johann  Daniel.  — 
Erst  Pastor  zu  Müggenahl  bei  Danzig  1 4 73 1 
und  an  d.  Jakobskirche  in  Danzig  (4735— 
36),  ging  darauf  wegen  Religionsstrcft^ 
keiten  nach  Leipzig,  ward  173a  SobsttuL 
4739  Diaconas  und  4740  Pkstor  n Eibco- 


1253 


Kicks 


Kies. 


1254 


stock,  und  endlieb  1752  Pastor  primär,  u. 

Superintendent  in  Rocblitz  (M)  (A), 
geb.   t696,  Dec.  30,  Danxig, 
gest.  1759,  Jan.    6,  Rocblitz. 

Geographia  matbematica,  8°,  Daotisci  M'kh. 

.De  fallaciis  opticis,  demonstrationis  matbenHi- 

Ucae  impedimeotis ,  4«   Ib.  4726.  —  Tbeolo- 

gj&cbes. 

KiokSy  Jean.  —  Prof.  d.  Uineralogie 
u.  Botanik  am  Musöe  des  sciences  und  an 
der  £cole  de  mädicine  zu  Brüssel,  sowie 
aucb,  seit  1817,  Uitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst;   ursprünglicb   Pbarmaceut    (Or) 

geb.  1775,  MSrz   9,  Brüssel, 

gest.  1831,  Mürz27,  Brüssel. 
TeDtamen  miDeralogicum  s.  mineraliuro  nova 
distributio  in  classes,  ordines,  geoera,  species 
etc.,  Brüssel  4  821.  Sur  les  traps  stratiformes 
iNouv.  M^cn.  Acad.  Brux.  II,  1812).  Relation 
d'un  voyage  fait  ä  la  grotte  du  Han  (Ib.  id.). 
Sur  la  geograpbie  physique  du  Brabant  niäri- 
diooal  (Ib.  III,  1826).  Observations  möt^oro- 
logiques  (Ib.  II— V). 

*  6rin  Sohn,  cbenfalU  Jean  hciMend  (geb.  1803,  Jan. 
17,  nrfincl),  i»t  drr  noch  Jetet  (ISoU)  lebende  Prof. 
d.  Botanik  in  Gent). 

Kidd,  Jobn.  —  Dr.  Med.,  erst  Prof. 
d.  Cbemie,  dann  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ. 
zu  Oxford,  auch  Director  (Master}  d.  Eweline 
Hospitals  daselbst  (An.R.  4  85i;  (G.  f852;, 

geb.   1780, Woslmioster,  • 

gest.  1851,  Sept.  17,  Oxford. 
The  outlines  of  mineralogy,  2  vol.  S*,  Oxford 
1809.  A  geological  essay  on  the  imperfect  evi- 
dence  in  support  of  a  theory  of  tbe  eartb,  8o, 
lli.  4  818.  —  On  tbe  mineralogy  of  tbe  neigh- 
hourbood  of  St.  Davids,  Pembrokeshire  (Tr. 
(ieol.  Soc.  II,  48<  4).  On  the  natural  production 
of  saltpetre  on  the  walls  of  buildings  (Phü.  Tr. 
4814).  OnoapbtbaIine(Ib.4  82r  — X.  IstEnt- 
decker  dieser  Substanz) .  Analysis  of  a  new 
mineral  from  Com  wall  (Kioholfon'i  Journ. 
XIV,  4  806). 

*  frb.  1775  etw«,  .  .  .  (An.S.  IVil). 

Kiolaieyer  (Kielmaier),  Karl  Fried- 
rirb.  —  Dr.  Med.,  erst  Lehrer  d.  Zoolo- 
frip  (1790)  und  (4792—94)  Prof.  d.  Me- 
dicin an  d.  hoben  Karlsschule  in  Stuttgart, 
dann  4  796  Prof.  d.  Cbemie  an  d.  Univ.  zu 
Tübingen,  seit  48  47  Staatsralh  u.  Director 
d.  Münz*,  Naturalien  u.  Kunst-Cabinets  in 
StutlKartrif.Ii;  (N)  (ET), 

geb.  4765,  Oct.  22,  Bebeiihnusea, 
gest.  4844,  Sept.  24,  Stuttgart. 
[>i«q  rhemica  acidularum  Bergensium  et  Göp- 
pingensium,  4^  Stuttg.  1796.  Dias,  sistens  ob- 
»ervationes  pbysicas  et  chenücas  de  electrici- 
tate  et  galvantsioo,  8",  Tub.  4S02.  De  rcdu- 
( tiooe  metallorum  via  bumida  ope  combustl- 


bilium  stricte  sie  dictorum  perficienda,  4<*,  Ib. 
4804.  Diss.  sist.  experimenta  quaedain  influ- 
xum  electricitatis  in  sanguinem  et  respi ratio- 
nem  spectantia,  8^  Ib.  4  810.  Examen  mine- 
ralogico-chem.  strontianitarnm  in  nionte  Jaia 
juxta  Aroviam  obviarum,  8«,  Ib.  4  813.  Exa- 
men experimentorum  quorundam  e/Tectus  ma- 
gnetis  chemicos  speclantium,  Ib.  4813.  Ober 
d.  Verbaltn.  d.  organisch.  Kräfte  unter  einan- 
der usw.,  8«,  Stuttg.  4  814.  Physisch-cbem. 
Untersuch,  d.  Schwefel wassers  von  Stachel- 
berg im  Canton  Glarus,  ib.  1846.  Versuche 
über  d.  sogenannte  aoimal.  Elektricitat  (Gren's 
Journ.  VIII.  4  794).  —  Medicinisches  u.  Na- 
turbistorisches. 

Kleben,  Ole  Valentin.  —  Lehrer 
d.  Mathematik  u.  Astronomie  an  d.  Acade- 
mie  zu  Soröe  auf  Seeland  (E), 

geb.  4  775,  Sept.  4  0,  Kopenhagen, 
gest.  4  843,  Febr.   5,  Soroe. 
Lörebog  i  den  rene  Mathematik,  KJöbh.  4892. 
Summations- Formler  for  den  uendelige  Raekke 
a         a a 

b(b+c)'*'(b4'2c)(b+3c)'*"(b+4c)(b+6c)'*"' '  * 
sammt  for  nogle  andre  af  lignende  Form,  4", 
ib.  1825.  Om  de  bestemde  Ligninger,  4«  Ih. 
4837.  Om  et  beelt  Tals  Oplösning  i  Factorer, 
4«,  Ib.  4  844. 

Klenmayer,  Franz  von.  —  Frei- 
herr, k.  k.  Truchsess,  niederüslerr.  Appel- 
lationsrath  und  Oberhofmarschall,  auch 
Kanzlci-Director  (A), 

geh 

gest.  4  802,  Mai  30,  Wien. 
Sur  une  nouvelle  maniäre  de  pr<3parer  Tamal^ 
game  ^lectrique  et  sur  les  effets  de  cet  amal- 
game  (Journ.  Phys.  XXXHl,  1788.  —   Das 
K  i e  n  m  a y  e r'sche  Amalgam). 

KleSi  Johann.  —  Mag.  Phil.,  erst  Vi*  , 
car  auf  verschiedenen  würterobergisclicu 
Pfarreien,  dann  Matbematicus  beim  Fürsten 
Czartoryski  in  Warschau,  darauf  (4742) 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  bei  d.  Aca- 
demie  io  Berlin,  sowie  Astronom  an  der 
Sternwarte  daselbst,  endlich  seit  4754  Prof. 
d.  Mathematik  u.  Physik  an  d.  Univ.  u.  d. 
Collegio  illustri  in  Tübingen,  atich  Univer- 
sitätsbibliolhekar  daselbst  (M), 
geb.  47  4  3,  Sept.  4  4,  Tübingen, 
gest.  4  781,  Juli  29,  Tübingen. 
Instituliones  mathematicae,  4**,  Varsov.  4742. 
Diss.  de  parallaxi  longitudinis  et  latitudiuis 
planetarum,  4^  Tubing.  4  7S6.  Propositiones 
quaedam  geometricae  et  opticae,  4",  Ib.  1756. 
Progr.  I  et  II  de  cometis  eorumqoe  orhilis,  4", 
Ib.  1757.  Diss.  de  ratio ne  pon dem m  in  super- 
ticiebus  solis  et  planetarum,  4°,  Ih.  1757.  De 
disUintia  solis  a  terra,  4^  Ib.  4  757.  De  viri- 
bus ceniralibus,  ex  Hewtonl  doctrina,  4*",  Ib. 
4  758.   Analyseos  inflnitorum  quaedam  speci- 

79  • 


1255 


KiesewetMr 


Kinnertley. 


1256 


mina,  k^^  Ib.  1765.  De  inflaxu  lunae  In  partes 
terrae  mobiles,  4»,  Ib.  1769.  De  perturbatione 
p(anetarum  in  conjunctionibus  eorutn,  4",  Ib. 
177«.  De  motu  lunae,  4»,  Ib.  1771.  De  fride, 
4«,  Ib.  1771.  De  lege gravitatis Newton  la  na, 
innuoieris  aKts,  et  ouper  demum  ipsi$  Alpium 
expeHmentis  (sonfirmata,  4^  Ib.  1 773.  De  motu 
sateüitum  circa  suos  planetas  primarios  et 
circa  solem  in  orbe  unico  sea  epicycloide,  4^, 
Ib.  4778.  De  longitudine  maris,  4^  Ib.  1778. 
—  Determination  de  l'orbite  de  la  coro^te  de 
1729  (M^m.  fierlin,  I,  1745).  De  la  Situation 
la  pius  avantageuse  des  planstes,  pour  d^cpuv- 
rJr  les  anomalies  dans  leurs  mouvements  (Ib. 
V,  1749).  Sur  les  ^clipses  des  steiles  fixes  par 
la  luae  (Ib.  id.).  De^cription  d'un  Instrument 
(Ib.  id.).  Sur  le  plus  grand  äclat  de  Venus  etc. 
(Ib.  VI,  1750).  Solution  de  quelques  problö- 
mes  astronomiques  (Ib.  VIII,  1 75S). 

Kletewottor,  Johann  Gottfried 
Karl  Christian.  —  Prof.  d.  Logik  am 
Collegium  medico-chirürgicum  zu  Berlin 
seit  179«  (M.nj, 

geb.   1766 Berlin, 

gest.  1819,  Juli  10,  Berlin. 
Ober  d.  furchtbaren  Cometen,  Berlin  1798. 
Brste  Anfangsgründe  d.  reinen  Mathematik, 
%  Bde.  8o,  Ib.  1799,  4.  Aufl.  1818.  Der  Aus- 
bruch d.  Vesuvs  im  J.  1804  (Berlin.  Monals- 
schrift,  1805).  ~  Viel  Philosophisches. 

Klesewetler,  Raphael  Georg.  — 
Wirki.  Hofrath  u.  Kanzleidirector  im  k.  k. 
Hofkriegsrath  zu  Wien  (G.  1860;, 

geb.  1772, Holleschau,  MShr., 

gest.  1849,  Dec.  3 1 ,  Baden,  bei  Wien. 
Über  d.  Musik  d.  neueren  Griechen,  nebst 
freien  Gedanken  41ber  d.  alttigyptlsche  u.  aK- 
griechische  Musik,  4",  Leipz.  1838.  Die  Musik 
d.  Araber,  nach  Originalquellen  dargestellt, 
4*>,  Ib.  1 842.  Der  neuen  Aristoxener  zerstreute 
Aufsätze  über  d.  Irrige  d.  mustkal.  Arithmetik 
u.  das  Eitle  ihrer  Temperatur- Rechnungen, 
V>,  Ib.  1846. 

KlesUltl^,  Johann.  —  Erst  Feldpre- 
diger in  retissiscben  Diensien,  dann  flof- 
prediger  ih  GreiTz,  darauf  Pastor  in  Erfurt, 
sowie  Prof.  Philosophiae  experimentalis  et 
curiosae  daselbst,  endlich  Superintendent 
zu  Borna  im  Gothaischen  (J)  (A), 

geb.  1663,  Juni  28,  Grünhayn  im  Erz- 
gebirge, 
gest.  1715,  Juni  12,  Borna. 
Phys4ca  experimentalis,  metbodo  Euclidea 
sive  matbematica  elaborata,  8<',  Lips.1711.  — 
Viel  Theologisches. 

KlIlA»,  s.  Kylian. 

Klttdt,  Heinrich  Hugo.  — Apothe- 
ker u.  Canonicus  zu  Eulin  (LS)  (N), 
geb.   177Ö,  Aug.  16,  Eutin, 
gest.  1837,  Jan.     3,  Eutin. 


Chemische  UnterKoch.  d.  gepfelf^teo  Fleisch- 
schwamms  (Tromiiiidorirs  Journ.  IV,  1797). 
Versuche,  die  Basis  d.  Boraxsüure  näher  ken- 
nen zu  lernen  (Ib.  V,  1 798) .  Beob.  einer  künstl. 
Erzeug,  d.  Kamphers  (Ib.  XI,  4803).  Überd. 
Reinigung  d.  Salpetersäure  nach  TaaqneliA 
(Ib.  id.). 

KlaSi  Edward.  —  Advocat  in  Lon- 
don, später,  nachdem  ihm  ein  bedeutendes 
Vermögen  zugefallen,  Privatmann  daselbst. 
Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  seit  1 767  (Ahr.  XIIi;  (Th), 
geb.  1735  etwa,  .  .  Norfolk, 
gest.  1807,  Apr.  16,  London. 
Remarks  concerning  stones,  said  to  have  fal- 
len from  theclouds,  both  in  these  daysand  in 
ancient  times,  1796  (Auch  In  Gflb.  Ann.  XIII, 
XV  u.  XVIIl).  —  Theory  of  tbe  universal  de- 
luge  (Phil.  Tr.  1767).  Formations  of  spars  aod 
crystals  (Ib.  id.).  Effects oflightningat Steeple- 
Asbton  and  Holt  (Ib.  4  778).  A  remarkable 
sparry  incrustatiqn  (Ib.  id.).  —  Antiquari- 
sches u.  Anderweitiges. 

Klaioh,  Johann  Hieronymus.  — 
Jesuit,  Lehrer  d.  Arabischen,  d«  Hebräi- 
schen u.  d.  Mathematik  folgweise  im  Col- 
legio  romano  zu  Rom  u.  in  d.  Colleglen  zu 
Dillingen,  Ingolstadt,  Prag  u.  Wien  (SBJ), 

geb.  1582, Venedig, 

gest.  1646,  Febr.  17,  Wien. 
Brevis  methodus  facienda  horoiogia  horizon- 
tal ia  per  numeros,  Senis  1620. 

Kiakelln,  Herrmann.  —  Lehrer  d. 

Mathematik  an  d.  Cantonsschule  zu  Bern, 

früher  in  Aarburg  (Or), 

geb.  1832,  Nov.  1 1,  Bern. 
Untersuch,  über  d.  Formel : 

nF(nx)=f(x)+f(x4—j+ffx-l— J+. . . 

(Onu^erfs  Archiv  XXII,  4854).  Ober  d.  Poten- 
tiaiausdruck  ((l))"^  (Ib.  XXVI,  1856).  Überd. 
Ausziehung  von  Wurzeln  aus  Zahlen  (Ib.  id.). 
Überd.  Beweg,  e.  magnet.  Pendels  (Ib.  XXVtll, 
1857).  Die  Fundamentalgleichung  d.  Funclioo 
r(x)  (Schrift,  naturf.  Gesellsch.  Zürich,  48)7). 

Klaaenley,  Ebenezer.  —  Arzt  in 
Philadelphia.  Leitete  von  1733  bis  1773 
die  Studien  in  d.  Redekunst  und  d.  engl. 
Literatur  auf  d.  Univ.  zu  Philadelphia ;  hielt 
daneben  Vorlesungen  über  Elektricitit  an 
verschiedenen  Orten  der  Vereinigten  Staa- 
ten (damaligen  engh'schen  Colonien)  and 
besuchte  auch  Westindien  (CAL)^ 
geb.   1712,  ..  .  Philadelphia.* 

gesl 

New  experiments  of  electricity  (Phil.  Tr.  1 763*. 
On  some  electrical  experiments  made  iR'ith 
charcoal  (Ib.  1773). 

*  Aus  W  i  1  s  0  n^s  Piotare  of  FhUadelphIa,  Fbilad.  1^3$. 


1257 


Xiniky 


Kircher. 


1258 


KiASky,  Franz  Joseph,  Graf  von. 
—  Oesterr.  General-Feldwachlmeister  u. 
Dircclord.  Militar-'Acadeaiie  zu  Wienerisch- 
Neustadt.  Mitgt.  d.  königl.  Böhm.  Gesellsch. 
d.  Wiss.  (M.  nj  (ABGAl,  1 8  H  u.  III,  1 8  U; 

(Ah 

geb.   n39 Prag, 

gest.  4  805,  Juni  9,  Wien. 
Beitrage  zur  Ingen ienrwissenschaft,  4.  Stück 
8*,  Prag  4776.  Ueber  einige  mineralogische 
u.  litbologische  Merkwürdigkeiten  in  Böhmen 
(Abhandl.  e.  Privatgesellsch.  in  Böhmen,  I, 
4775).  Von  einigen  Erdbränden  im  Elbogener 
Kreise  (Ib.  II,  4776).  Vom  Druck  d.  Erde  auf 
Kuttermauern  (Ib.  Hl,  4777).  Über  d.  Balken- 
schnitt  (Abhandl.  d.  königl.  Böhm.  Gesellsch. 
t786).  ~  Militüriscbes. 

Ktrbyy  JohnJosaab.  —  Perspectiv- 
Zeichner  des  Prinzen  von  Wales,  nachma- 
ligen Königs  Georg  III.  (WBJ, 
geb.  47  4  6,  ..  .  Parham, 

gest.  4774, 

Dr.  Brook  Taylor*!  Method  of  perspective  etc., 
4*.  Lond.  4757.  The  perspective  ofarchitecture 
etc.,  t  vol.,  Ib.  4  76t.  The  method  of  per- 
spective of  Dr.  Brock  Taylor  made  easy,  both 
in  Iheory  and  practice,  4^,  Ib.  4768. 

Kirehf  Gottfried.  — Lebte,  nach- 
dem er  sich  unter  H  e  v el  zum  Astronomen 
gebildet  hatte,  nach  einander  in  Lobenstein 
(Voigtland),  Leipzig  u.  Guben  hauptsächlich 
vom  Kalendermachen,  bis  er  im  J.  4700 
als  Astronom  d.  neugegründeten  Acad.  d. 
Wiss.  nach  Berlin  berufen  ward,  woselbst 
er  seit  4706  auf  der  unter  seiner  Leitung 
erbauten  Sternwarte  für  die  pract.  Astro- 
nomie thStig  war  (JJ  (Bodens Jahrb.  4  84  6;, 
geb.   4  639,  Dec.  4  8,  Guben, 

gest.  47  4  0,  Juli  25,  Berlin. 
Brevis  meditatio  de  novo  cometa  et  igneo  globo, 
qui  4676  In  Italla  visns  est,  Lips.  4676.  Pro- 
lima  fatara  eclipsis  Saturni  4  677,  Oct.  4;  4^ 
Ib.  4677.  Wunderstern  am  Halse  des  Wall- 
titfcbes,  4^  Ib.  4678.  Himmelszeilung,  Nürnb. 
f6S4.  Ephemeridum  motuum  coelestium  an- 
aiM  primus  et  secundus,  nempe  46S4  et  4681, 
t\  Tabulls  Rudolphinis  supputatarum ,  cum 
E.  Halleri  catalogo  stellarum  auslralium,  4^ 
Lips.  4684  (Wurde  bis4701  fortgesetzt).  Eilfer- 
tiger Bericht  vom  neuen  Kometen,  4*,  Nürnb. 
a.  Leipz.  4682.  Kurzer  Bericht  von  einem 
neuen  Kometen  usw.,  4*,  Leipz.  4683.  Calen- 
darium  chrisUanum,  Judaicum  et  turcfcnm  ad 
ann.  4666;  wurde  bis  4718  fortgesetzt  (Sein 
erster  Kalender,  in  Jena  und  Helmstadt  ge- 
druckt, erschien  4667).  —  Observaliones  in- 
»i|{nis  cometa^  sub  flnem  4680  visi,  Coburgl 
Saionlae  habiUe  (Pbll.Tr.  4744).  A  new  star 
10  tbe  neck  of  tbe  Svan  (Ib.  id.).  De  varia  ap- 
parentia  steilae  novae  in  coMo  cygni  (Miscell. 
Berolia.  I,  4710).  De  simplicissima  qnadam 


specie  micrometri  (Ib.  id.).  De  divisione  disci 
solaris  in  camera  obscura  eclipseos  observan- 
dae  gratia  (Ib.  id.).  Entdeckte  4699  einen  Co- 
meten. 

Kirohf  Maria  Margare  tbe. — Zweite 
Frau  von  Gottfried  (seit  4  691) ;  Tochter  des 
Pfarrers  Winckelmann  in  Panitscb  bei 
Leipzig;  war  durch  einen  Bauern  in  Som- 
merfeld für  die  Astronomie  gewonnen  wor- 
den (JJ  (Bo  de's  Jahrb.  4  8  4  6^, 
geb.  4  670,  Febr.  15,  Panitscb, 
gest.  4  710,  Dec.  19,  Berlin. 
Rechnete  u.  beobachtete  mit  ihrem  Mann,  ent- 
deckte den  Cometen  von  4  701  und  schrieb 
4  709  einen  Tractat  über  die  Conjunction  der 
Sonne  mit  Saturn  u.  Venus,  sowie  4  74  4  einen 
anderen  über  die  Conjunction  des  Jupiters  u. 
Saturn.  Berechnete  auch  nach  dem  Tode  ih- 
res Mannes  noch  Kalender  für  Breslau,  Nürn- 
berg, Dresden  u.  Ungarn, 

Klroh,  Cbristfried,  —  Sohn  vou 
Gottfried.  Seit  4747  Astronom  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  Berlin  (J)  (Bode'sJahrb,  484  6;/; 
geb.  4  694,  Dec.  14,  Guben,  Lausitz, 
gest.  4740,  März  9,  Berlin. 
Observationes  astronomicae  selectiores  in  ob- 
servatorio  regio  Berolinensi  habitae,  quibus 
adjectae  sunt  annotationes  quaedam  et  an- 
imadversiones  geographicae  et  chronologlcae, 
aliaque  ad  as^onomicam  scientiam  spectan- 
tia,  4*,  Berol.  4  730.  —  Sehr  viele  astronom. 
Beobb.  in  d.  Mise.  Berolin.  T.  I— V  u.  d.  Phil. 
Tr.  4748  u.  4744. 

Kirolii  Christine.  —  Tochter  von 

Gottfried  (Bode's  Jahrb.  4846;, 

geb.   4  696  etwa, 

gest.  4781,  Mai  6,  Berlin. 
Unterstützte  ihren  Bruder  bei  seinen  Beob- 
achtungen und  Rechnungen  und  berechnete 
viele  Jahre  den  Kalender  für  Schlesien  [siehe 
Bode  in  (HSL)]. 

Kirohar,  Athanasius.  —  Jesuit, 
erst  Prof.  d.  Mathematik  u.  Philosophie,  d. 
hebräisch,  u.  syrischen  Sprache  an  d.  Uoiv. 
zu  Würzburg,  ging  4  635  nach  Avignon  und 
von  da  nach  Rom,  wo  er  am  Collegio  ro- 
mano  einige  Jahre  Mathematik  u.  d.  he- 
bräische Sprache  lehrte  (JJ  (M.XWHJ 
(SBJJ, 

geb.   4  604,  Mai     1,  Geysabci  Fulda,* 

gest.  4  680,  Oct.  30,  Rom. 
Ars  magnesia  s.  conclosiones  experimentalet 
de  effeclibus  magnetis,  4^  Herbipoli  4684. 
Primitiae  gnomonicae  catoptricae  etc.,  4*. 
Avenionae  4685.  Specula  melitensis  encyclica 
8.  Syntagma  novum  inslrumentorum  nmtbe- 
maticorum,  41*,  Me8sanae4688.  Magness.  De 
arte  magnetica  opus  tripertitum,  4*,  Romae 
4644;  1.  edit.,  4*,  Col.  Agripp.  4648;  8.  edit.; 


1259 


Kirchhof 


Kirchhoff. 


t2&» 


fol.,  Romae4654  (Daria  Libr.  III:  "HUxtqo^ 
finyvfJTtafdog  i.  e.  de  magnetismo  eleclri  s. 
electricis  attractionibusearumque  attracUone). 
Praelusiones  magnelicaep  Romae  4645.  Ars 
magna  hicis  et  urobrae  etc.,  fol.,  Ib.  4646; 
2.  edit.  1  vol.  fol.,  Amstelod.  4674.  Musurgia 
universalis  s.  Ars  magna  coDsoni  et  dissooi 
etc.,  S  vol.  fol.,  Romae  4650.  Iter  extaticum 
coeleste  s.  Opificium  quo  coeli  siderumque 
natura,  vires  et  structura  exponuatur,  4*,  Ib. 
4  656.  Iter  extaticum  terrestre  s.  Geocosmi  opi- 
ficium, quo  terresths  globi  structura  exponl- 
tur,  4®,  Ib.  4657.  Pantometrum  Kircberianum, 
h.  e.  Instrumentum  geometricum  noVum  a 
P.  A.  Kirebero  antebac  inventum  etc.  expli- 
catum  a  Casp.  Bobotto,  4^  Herbipol.  4660. 
Mundus  subterraneus,  in  quo  nniversae  natu- 
rae  majestas  et  divitiae  demonstrantur,  2  vol. 
fol.,  Amstelod.  4664;  f .  edit.  4668;  8.  edit. 
4674.  Aritbmologia,  s.  De  occuttis  numerorum 
mysteriis,  4^  Romae  4  665.  Magneticum  na- 
turae  regnum  etc.,  4^  Ib.  4667.  Pbonurgia 
nova,  de  prodigiosis  sonorum  effectibus  et  ser- 
mocinatione  per  machinas,  sono  anlmatas, 
fol.,  Campidonae  4673.  TarifTa  Kircheriana 
i.  e.  Inventum  auctoris  novum,  expedila  et 
mira  artecombinataraetbodo  universalem  geo- 
metriae  et  aritbmeticae  practicae  summam 
continens,  8^  Romae  4  679.  —  Physiologie 
Kircberiana  experimentalis  etc.  (ein  Auszug 
aus  d.  K  i  r  c  h  e  r* sehen  Werken  von  Job.  Bteph. 
Xeitler),  fol.,  Amstelod.  4  680.  —  Archäologi- 
sches, Linguistisches  u.  a. 

•  geb.  1602,  Mai  2  (BEJ), 

KlroUtof,  Christoph.  —  Schnei* 
dermelster  u.  Alchemist  zu  Lauban  in  der 
Oberlausitz  (AJ  (Ott), 

geb.   4  64  6,  Juni  4  3,  Lauban, 

gesl 

Bekam  für  seine  alchemist.  Künste,  namentl. 
für  d.  Erfindung  des  sogenannten  Spiritus  uni- 
versalis, am  84.  Dec.  4668  von  d.  königl.  Kam- 
mer zu  Breslau  einen  Wappenbriof  mit  silber- 
ner Bulle.  War  durch  ein  Anerbieten  von  4  00 
Ducaten,  welches  ihm  die  Universität  Leipzig 
durch  drei  Magister  überbringen  liess,  nicht 
zur  Mittheilung  seiner  angebl.  Geheimnisse  zu 
bewegen  (siehe  Omelia,  Gesch.  d.  Chemie  I, 
646  u.  II,  2). 

KlroUloir (Kirchhof),  Nicolaus  An- 
tonJohann.  —  Kaufmann  und  (seit  4  784) 
Senator  in  Hamburg  (Gilb.  Ann.  YII,  368; 
(MJ  (A)  (HSLh 

geb.   4725,  Sept.  23,  Itzehoe,* 

gest.  4  800,  Sept.  40,  Hamburg.** 
Beschreib,  e.  Zurüstung,  welche  d.  anziehende 
Kraft  d.  Erde  gegen  d.  Gewitterwolken  und  d. 
Nützlichkeit  d.  Blitzableiter  erweist  usw.,  8^ 
Hamb.  u.  Berlin  4784.  Die  Gesetze  d.  Fallens 
d.  Körper  und  die  daraus  hergeleiteten  Lehr- 
sätze Hewton's,  ingleichen  die  Ursache,  warum 
d.  Fluth  u.  Ebbe  an  beiden  Seiten  der  Erde  zu 
gleicher  Zeit  steige  u.  falle,  auf  eine  fassliche 
Art  erklärt ,  4^  Hamb.  4  792.  ~   Übersetzte 


Fergnion's  Astronomie ,  Cook  a.  Xisg's  Rn» 
u.  a.  —  Besass  ein  bedeutendes  physikal.  Cj> 
binet;  siehe  darüber  Fetenen,  Gesch.  d.  Ham- 
burg. Stadtbibliothek,  Hamb.  48S8. 

*  geb.  1725,  .  .  .  OlQckffUdt  (Jf)  ist  aaricktig. 

**  geet.  Sept.  12  U) ;  8epU  23  (JT) ;  beides  voriekt«. 

Klrohhoir,  Gottlieb  Sigismubd 
Constantin.  —  Director  d.  kaiseri.  Ober- 
Apotheke  in  St.  Petersburg,  in  welcher  er 
zuvor  Gehülfe  war.  Ausserordenll.  Vib:!. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (Or), 

geb.   4  764,  Febr.  4  (N.St.),  Teterow.' 
gest.  4  833,  Febr.  4  (N.St.),  St.Peter^ 

bürg. 
Erfand  4  797  ein  Verfahren  zur  lelcbt  DarsteM 
d.  Zinnobers  auf  nassem  Wege  (s.  darüber 
CreU's  Ann.  4  797,  I,  S.  480  und  Betera't  At- 
gem.  Journ.  d.  Chemie  II  (4799),  5. 299,.  Est- 
deckte  4  84  4  den  Sttfrkemehlzncker ;  zuerst  li^ 
schrieben  im  (russischen)  technolog.  Jf>orB. 
d.  Petersb.  Acad.  Bd.  IX,  48IS;  siebe  Ge- 
schichte dieser  Entdeckung  in  Sehem's  Norl 
Blatt.  I  (4  84  7),  S.  4  34.  —  Schrieb:  Einfache 
u.  wohlfeile  Zubereit,  d.  unglasirteo  irdeoeo 
Geschirre  usw.  (Seherer's  Nord.  Blatt.  I.  ur  . 
Über  d.  Sicberungsmittel  gegen  Feuersgefatr 
durch  Vermindr.  d.  Zündbarkeit  d.  Holzes  Ib. 
II,  4  847).  Ober  ein  neues  aus  schwefliirer 
Säure,  Schwefel,  Quecksilberoiydn.  kali  be- 
stehendes Salz  (Seherer's  Nord.  Ann.  d.  Cbeo 
II,  4849.  ^  Schon  4840  d.  Petertb.  Acad.  oiil- 
getheilt).  Über  eine  leichte  u.  wohlfeile  Be> 
reltungsart  d.  schwefligsaur.  SchwefelkaU  Ib 
id.).  Vom  Kartoffelmehl  u.  dess.  Beautz.  na 
Brodbacken  und  BrantweinbreDsen  Ib.  111. 
4  820).  —  Entdeckte  ferner  d.  Zersetzung  d 
schwefel^aur.  Baryts  auf  nass.  Wege  ttB4l^ 
hängig  von  Xlaprotb)  u.  d.  Bleichen  d.  Sehe* 
lacks  durch  Eau  de  Javelle. 

*  In  Meekleoburg-Schwerio.  ~  Geb.  17M,  FtH. '« 
{Scher er*»  Nord,  Blatt,  f,  8. 13Ä  o.  Nvrd.  Jm.  U 

8.  224)  ist  falteh. 

KirohhoflV  Gustav  Robert.  — Dr 
Pbil.,  erst  Docent  an  d.  Univ.  zd  Berin 
dann  Prof.  extr.  an  der  za  Breslau  (4930 
— 54)  u.  darauf  Prof.  ord.  d.  Physik  an  der 
zu  Heidelberg  (Or), 

geb.  4  824,  März  4  2,  Königsberg. 
Über  d.  Durchgang  eines  elektr.  Stroms  dar  ^ 
eine  Ebene,  besonders  eine  kreislörmige  (Ftgg* 
Ann.  LXIV,  4845  u.  LXYII,  4  846).   AuAo».  i 
Gleichung,  auf  welche  d.  Unters,  d.  liofarvj 
Vertbeilung  galvan.  Strömung  führt  (Ib.  LX\1I. 
4847).    Formeln  für  d.  InteosiUl  d.  galrai 
Ströme  in  Systemen,  die  tb eilweise  aus  aicii* 
linearen  Leitern  bestehen  (Ib.  LXXV.  41^1 
Bestimm,  d.  Constanten,  von  welche« d  li- 
tensität  inducirter  elektr.  Ströme  abbaa^  l- 
LXXVI,  4849).  Ableit.  d.  0  h  m'schen  0«««^ 
die  sich  an  d.  Theorie  d.  Eleitroslatii  •*- 
schliesst(U).LXXYIII.  4  849).  l-berd.Sch*^ 
^uncen  einer  kreisförm.  elastisch.  Scbeil«  1^ 
LXXXI,4  850  ;  CreUe'i  Journ .  XL).  Cberd.  Be- 
weg, d.  Elektr.  in  Drttbten  (Ib.  C,  1857..  Ibcr 


1261 


Kirchmaier 


Kirsten. 


1262 


d. Beweg,  d.  Elektr.  in  Leitern  (Ib.  Cil,  4867). 
Lber  e.  Satz  d.  mechanisch.  Wärmetbeorie  u. 
eini|;e  Anwendungen  desselben  (Ib.  CHI,  4  858). 
lber  d.  Spannung  d.  Wasserdampfs  bei  Tem- 
peraturen, die  dem  Eispunct  nahe  sind  (Ib. 
id.).  Über  d.  Spannung  d.  Dampfs  von  Mi- 
schungen aus  Wasser  u.  Schwefelsäure  (Ib. 
CIV,  4  858).  Über  d.  inducirt.  Magnetismus  ei- 
nes unbegrenzten  Cy linders  von  weichem  Ei- 
sen (CraUa's  Journ.  XXXXVFII,  4  854).  Über 
ü.  Gleichungen  d.  Gleichgewichts  e.  elast.  Kör- 
pers bei  nicht  unendl.  klein.  Verschiebungen 
semer  Tbeile  (Sitzungsberichte  d.  Wien.  Acad. 
IX.  485t). 

Kirohmaler,  Georg  Caspar.  — 
Prof.  d.  Eloquenz  an  d.  Univ.  zu  Witten- 
berg. MilgL  d.  Leopoldin.  Academie  (J)  (A), 

geb.  1 635, Juli    29, Unenheim, Franken, 

gest.  1700,  Sept.  «8,  Wittenberg.* 

DJS5.  pro  hy  pothesi  Tychontca  contra  dogma 

Copernicanum,4^Viteberg.  4  658.  Diss.de 

stellis  generatim,  4^  Ib.  4658.  De  basilisci  ex- 

istentia  et  essentia,  Ib.  4  659  et  4  669.  De  elemen- 

tis.  Ib.  4659.  Defulmineettonitru,  Ib.  4659.  De 

corallo,  balsamo  et  saccharo,  4^  Ib.  4664.  De 

fuce,  igne  ac  perennibus  lucernis,  4^  Ib.  4676. 

Noctilaca  constans  et  per  vices  fulgurans  diu- 

tissinoa  quaesita,  nuncreperta,  4^  Ib.  4676.  De 

phosphoro  et  natura  lucis  nee  non  de  igne  com- 

mentatio  epistolica,  4®,  Ib.  4  680.  Instilutiones 

metallicae  oder  Unterricht  vom  edlen  Bergwerk 

usw.,  4*,  Ib.  4687.  Feraxmetallorumatqueroi- 

neralium  Dübensis  saltus etc.,  4^  Ib.  4  692.  Me- 

lalJoaiorphosis ,  Jb.  4693.   De  apparitionibus 

«pectrorum  sub  corporum ,  inprimis  humani 

^chemate,  Ib.  4692.  De  ignium  miraculis,  locis- 

qne  semper  ardentibus,  Ib.  4693.  —  De  luce, 

t;;ne  ac  perennibus  lucernisfMiscell.  Acad.  Nat. 

Cur.  4677).  Deiridelunari(Ib.  4  684).  Delam- 

pade  volante  (Ib.  4685).  —  Im  Ganzen  an  90 

Schriften  sehr  verschiedenartigen  Inhalts. 

*  feb.  1035,  Juli  20,  ffest.  1700,  Oct.  ..  (ANC). 

KIrohmaler,  Sebastian.  —  Bruder 
dos  Vorigen.  Von  1667  bis  1680  Prof.  am 
ftymn.  zu  Regensburg,  dann  Pastor  Prima- 
rius, Superintendent,  Consistorialis,  Schol- 
arch  u.  Prof.  (am  Gymn.)  zu  Rothenburg 
ad.  Tauber  (Jj  fA), 

geb.  1641,  März  18.  Uflenhcim,  ' 
gest.  1700,  Oct.  16,  Rothenburg. 
Ihs  corporibus  petrificatis,  4*.  Viteberg.  4664. 
f  >e  iodiciis  in  inquisitione  venerum  metallica- 
riim  observandif,  4*,  Ib.  4666.  De  filismeteo- 
rici«  vuJgo  fliamentis  Mariae,  4^  Ib.  4666.  De 
»eMu  maris,  4*,  Ib.  4  667.  —  Theologisches. 

Klrohmaler ,  T  h  c  0  d  0  r.  —  Auch 
Bruder  von  Georg  Caspar.  Von  1673  bis 
4  076  Adjunct  der  philosoph.  Facultät  zu 
Wittenberg  I  dann  Decan  zu  Weimersbeim 

geb.   1645,  Mai  21,  UITenheim, 
gest.  1715,  Aug.  5y  Weimersheim. 


Scbediasma  physicum  de  viribus  mirandis  toni 
consoni,  4^  Viteberg.  4  674.  De  virgula  divi- 
natrice,  4«,  Ib.  4  678. 

KimbergOTf  Johann  Pbilif>p.  — 
Nachdem  er  sich,  besonders  unter  S  e  b  a- 
stianBachin  Leipzig,  zum  Musiker  ge- 
bildet, von  4741  bis  1751  Cymbalist  und 
Musikdirector  in  Polen,  dann  Violinist  in 
den  Kapellen  zu  Dresden  u.  Berlin,  sowie 
in  der  des  Markgrafen  Heinrich  von 
Schwedt  (1754),  endlich  Hofmusiker  der 
Aeblissin  von  Quedlinburg,  Prinzess  Ama- 
lie  von  Preussen  (M)  (A), 

geb.   1721,  Apr.  24,  Saalfeld, 
ge.st.  1783,  Juli' 26,  Berlin.* 

Construction  einer  gleichschwebenden  Tem- 
peratur, 4^  Berlin  4764.  Die  Kunst  d.  reinen 
Satzes  in  d.  Musik  usw.,  4^  Ib.  4  774  (2.  Aufl. 
4774);  «.Abthl.,  Ib.  4777;  8.  Abthl.,  Ib.  4779. 
Die  wahren  Grundsätze  zum  Gebrauch  d.  Har- 
monie, ein  Zusatz  zu  d.  Kunst  d.  rein.  Satzes 
usw.,  4^  Ib.  4  773.  Grundsätze  d.  General- 
basses, 4^  Ib.  4  784.  Gedanken  Über  d.  Lehr- 
arten d.  Composition  u.  Fugenkenntniss,  4*, 
Ib.  4  782. 

*  geb.  nach  Anderen  in  Coburg  {M) ;  gest.  N&chts, 
JuU  20—27  {A), 

Klntesii  Michael.  —  Nach  längerem 
Aufenthalt  in  Stettin,  Kopenhagen  u.  Padua 
(wo  er  4  653  Dr.  Med.  u.  Phil,  ward),  Prof. 
am  Gymnas.  zu  Hamburg  erst  (1655)  der 
Mathematik,  dann  (4  660}  der  Physik  und 
Poesie  (J)  (A)  (HSL), 

geb.   4  620,  Jan.  25,  Beraun,  Mähren, 

gest.  4  678,  März   2,  Hamburg. 

Non-Entia  chymica,  s.  Catalogus  eorum  ope- 
rum  operationumque  chymicarum,  quae,  cum 
non  sint  in  rerum  natura,  nee  esse  possint, 
magno  cum  strepitu  a  vulgo  chemicorum  pas- 
sim  circumferuntur  et  orbi  obtruduntur  (sub 
larva  Utis  UdenU  edit.),  42^  Francof.  4645  u. 
4650.  —  Hatte  Antheil  an  L.  Eiohstadt's  astro- 
nom.  Tafeln  u.  an  O.  Dethardiiig'i  Chymischem 
Probier-Ofen  (Stettin  4648),  soll,  nach  Eini- 
gen, eigentlich  der  Verfass.  des  letzteren  Wer- 
kes sein.  —  Poetisches,  Medicinisches  u.  An- 
derweiUges. 

Klnton,  Johann  Jacob.  —  Dr.Med., 

Prof.  d.  Medicin  (4737)  u.  später  auch  d. 

Chemie  an  d.  Univ.  zu  Allorf.    Mitgl.  d. 

Loopolclin.  Academie  (M)  (A), 

geb.   4  7  40,  Mai  4  8,  Altorf, 

gest.  4765,  Jan.   4,  bei  Altorf. 

Progrm.  de  modo  mercurii  sublimati  pur!  a 
depravato  discernendi,  4^  Altorf.  4787.  De 
tartaro  emetico,  4^,  Ib.  4  764.  De  oleo  salviae 
et  copaivae  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  V,  4  740). 
'Do  cereo  scandenta  (Ib.  VI,  4742).  ~  Medi- 
cinisches. 


1263 


Xirwan 


Kitclieii. 


1264 


Klnraili  Richard.  —  Von  4766  bis 
1768  Advocat,  dann  als  Privatmann  ab- 
wechselnd in  London,  in  Dublin  und  auf 
seinem  Schloss  in  d.  Grafschaft  Galway  le- 
bend. Mitgl.  u.  Präsident  d.  Roy.  Irish  Aca- 
demy;  auch  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  in  London 
(An.R.\9{'i)  (GM.iBit)  (Tilloch,Phil. 
Mag.  XI V;  (Proceed.  Roy.  Irish Acad.  VoL  IV; 
(Th)  (B)  (IVB), 

geb.  1735,  Aug.   4,  Irland, 

'  gest.  4  812,  Juni  22,  Dublin. 
Elements  of  mineralogy,  8®,  London  4784, 
S'iedit.  2  vol.  8^  Lond.  et  Dublin  4  794— 96. 
An  estimate  of  the  temperaiure  of  different  la- 
titudes,  8*,  Lond.  4787.  Essay  on  phlogiston 
and  the  Constitution  of  acids,  8^  ib.  4787, 
2^  edit.,  Ib.  4789.  On  the  manares  xnost  ad- 
vantageously  applicable  to  various  sorts  of 
soils  etc.,  8^  Ib.  1796.  An  essay  on  the  ana- 
lysis  of  mineral  waters,  8^  Ib.  4  799.  Geolo^ 
gical  essays,  8®,  Ib.  4  799.  —  Experiments  and 
observations  on  the  specific  gravities  and  at- 
tractive  powers  of  various  saline  substances 
(Phil.  Tr.  4  784  et  4782).  Remarks  on  Mr.  Cor 
vendisVi  experlments  on  air  (Ib.  4  784).  Reply 
to  Mr.  Cavendish'i  answer  (Ib.  id.).  Remarks 
on  specific  gravities  taken  at  different  degrees 
of  heat,  and  an  easy  method  of  reducing  them 
to  a  common  «tandard  (Ib.  4  785).  Experiments 
on  hepatic  air  (Ib.  4  786).  —  Essay  on  the  Va- 
riation of  the  barometer  (Transact.  Irish  Acad. 
II,  1788).  Observ.  on  coal  mioes  (Ib.  id.).  £x<- 
periments  on  the  alkaline  substances  used  in 
bleaching  and  on  the  colouring  matter  of  11- 
nen  yarn  (Ib.  III,  4789).  On  the  strength  of 
acids  and  the  proportionof  ingredients  in  neu- 
tral salts  (Ib.  IV,  4790).  A  comparative  view 
of  meteorolog.  observations  made  in  Ireiand 
since  4788,  with  some  hinls  towards  forming 
prognostics  of  the  weather  (Ib.  V,  4793).  Re- 
tlections  on  meteorological  tables  (Ib.  id.). 
Exminatlon  of  the  supposed  igneous  origin  of 
stony  substances  (Ib.  id.).  Experiments  on  a 
new  earth  found  near  Strontian  in  Scotland 
(Ib.  VI,  4  797).  On  the  composition  and  Pro- 
portion of  carbon  in  bitumens  and  minerai 
coals  (Ib.  id.).  Thougths  on  magnetism  (Ib.  id). 
On  the  primitive  State  of  the  globe  and  its  sub- 
sequent  catastropbe  (Ib.  id.).  Additional  ob- 
servations on  the  Proportion  of  real  acid  in 
the  three  anclent  known  minerai  acids,  and  on 
the  ingredients  in  various  neutral  salts  and 
other  Compounds  (Ib.  VII,  4  800).  On  the  proofs 
of  the  Hutton ian  Theory  of  the  earth,  ad- 
duced  by  Sir  James  Hall  (Ib.  VIII,  4802).  Es- 
say on  the  declivity  of  mountains  (Ib.  id.).  Of 
Chemical  andmineralogical  nomenclature  (Ib. 
id.).  On  the  variations  of  the  atmospbere  (Ib. 
id.).  Meteorolog.  Beobb.  (Ib.  in  verschiedn. 
Bänden).  —  Philosophisches. 

Klrwitzer,  Wenceslaus  Panta- 
leo.  —  Jesuit,  Lehrer  d.  Mathematik  in 
Gratz,  ging  4  64  8  als  Missionar  nach  Ost- 
indien, China  u.  Japan  (AJ  (SSJJ, 


geb.  4  588, Kaden,  Böhmen, 

gest.  4  626,  Mai  22,  Meaco,  Japan. 
Observationes  cometaram  ann!  4  64  8  facta«  a 
Nostrisin  Indiaorientali,  4^,  Aschaffenb.  4620. 

KlsUng,  Johann.  —  Jesuit,  Dr. Phil., 
Lehrer  d.  Humaniora,  Moral  a.  Philosophie 
am  Coilegium  in  Prag  (Plz)  (A), 

geb.   4743,  Apr.  47 ,  Naumburg  a.  d. 

Qaeis,  Schles., 

gest.  4748,  Apr.  23,  Prag. 
Compendium  physicae  experimentalis  de  cor- 
poribus  mixtis  mineraltbus  geoeratim  et  de 
admirandis  regni  Bohemiae  metaUts,  lapidi- 
bus  et  succis  fossil ibus  in  specie  etc.,  4*,  Pra- 
gae  4  748.  Tractatos  de  plantis  et  planetis  ge- 
neratim  etc.,  4*,  Ib.  4  748  (poslhum). 

Kisselbaoh,  Heinrich.— Von  4  624 
bis  4  635  Barfüsser,  dann,  nachdem  er  zum 
Protestantismus  übergetreten,  4  636  Magi- 
ster, 4  637  Lehrer  am  Gymnas.  zu  Basel 
und  4  657  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  da- 
selbst (ABJ, 

geb.   4  600,  März  M,  Lorchenhausen, 

Rheingau, 

gest.  4  673,  Apr.  26,  Basel. 
Einige  physikal.  Dissertationen, z.B. :  De  mota, 
4  660  ;  De  elementis,  4  660 ;  Theses  physicae^ 
4  657,  4  659  et  1667. 

Kltalbel,  PauL  —  Dr.  Med.,  Ton 

4  802  bis  4  84  4  Prof.  d.  Chemie  a.  Botanik 
an  d.  Univ.  zu  Pesth,  dann  bloss  Prof.  d. 
Botanik  u.  Director  d.  botan.  Gartens  da- 
selbst, bis  4  81 6,  wo  er  in  den  Ruhestand 
trat.  Machte  von  4794  bis  484  7  auf  Uni- 
versitätskosten  fortwährend  naturwissen- 
schafll.  Reisen  in  Ungarn  u.  hielt  niemals 
Vorlesungen  fON»  \IJ, 

geb.  4  757,  Febr.  3,  Maltcrsdorf,* 
gest.  4818.  Dec.  4  3,  Pesth. ♦• 
tlber  d.  Bardfelder  Mineralwasser,  Kascbaa 
4  804 .  De  aqua  soteria  thermarum  Badeosiais, 
Budae4  804.  Examen  thermarum  Budeosiom, 
Neosolii  1804.  Diss.  de  terrae  motu  in  geaere, 
ac  in  Specie  Moorensi  4  800  (mit  A,  Tomcmäaji^, 
Budae  4  84  4).  Hydrographica  Hungariae  (edirt 
von  J.  Bolmatar),  Ib.  4829.  —  Ober  d.  Matra- 
gebirge  (Lit.  Anzeiger  f.  Ungarn,  1799).  t-ber 
d.  Mineralwässer  zu  ParAd,  Comitat  Heve  (Ib. 
id.).  Analyse  d.  Salatnyaer  Mineralwasser 
(Sohedina,  Zeitschrift  von  u.  für  Ungarn,  II, 
4  802).  Allgem.  Ansichten  der  Oberfljiche  d. 
Bodens  von  Ungarn  (ib.  III,  4  803).  —  Über 
seinen  Antheil  an  der  Entdeckung  des  Tellur» 
(Oehlen'i  Journ.  I,  1803).  —  Botanisches. 

*  Comitat  Oeddnbtun^ ,  Ungarn. 

••  geb.  1747,  Febr.  3 :  gert.  1817,  Dec  13  (JW)  <Jf.  CO  ; 
1817,  Nov.  13  (Oje.  UI). 

Kitohen  (Kitchin),  Thoraas.  —  £»- 
nigl.  Hydrograph  in  London  (RGE), 


1265 


Kitchener 


Klaproth. 


1266 


geb.  *  .  .,  gest.  4784,  Juli  19, .  .  . 
General  alias  describiog  the  wbole  universe 
eic.  being  an  iroprovement  of  tbe  rnaps  of  d'An- 
vlUe  aod  Bobert,  fol.,  London  4  773. 

Kllohener  (Kiichiner),  William.  -- 
Dr.  Med^i,  prac(.  Arzl  in  London  (An,  R, 
«887A 

geb.  1777  etwa,  .  .  .  London, 
gest.  <827,  Febr.  27,  London. 
Practical  observations  oo  telescopes  (anonym), 
Lond.  1815.  Observations  on  vocal  oiusic,  Ib. 
4822.  The  econoray  of  the  eyes ;  Pt.  I :  On  the 
subject  in  general  and  on  spectacles,  opera 
giasses ;  Pt.  H :  Of  telescopes,  Ib.  1 825.  On  the 
sizes  best  adapted  for  achrooQatic  giasses  (Pbil. 
Mag.  XLVI,  184  5). 

^Jellla,  Carl  Erik.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Univ.  zu  Lund,  dann  Probst 
zu  Kumla,  Stift  Strengnäs.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Stockholm  (S)  (VeL  Acad,  Handl. 
184i;, 

geb.   1776,  Jan.  18,  Gotbenburg, 

gest.  18il,  Jan.  6,  Kumla. 
Observationes  nonnullae  de  motu  corporum 
circa  centrum  gravitatis  ad  corpora  sie  dicta 
centralia  adpUcalae,  1803.  Plan  och  spberisk 
Trigonometrie,  Stockh.  1807.  Granderna  tili 
geometrien,  Ib.  181 4.  Försök  tili  en  Elementar 
Urebok  i  Astronomien,  8^  Ib.  189S.  De  pro- 
blemale  Kepler!.  De  integratione  formularum 
diflerentialium  ex  hyperbola. 

memlf,  Theodor.  —  Adjunct  an 

d.  Ünir.  zu  Chrisliania  (Or), 

geb.  1825,  März  30,  Christiania. 
Bidrag  til  Islands  geognostiske  Fremstilling 
efler  Optegneiser  fra  Sommeren  1850  (Nyt 
Mag.  f.  Naturvidensk.  VII,  1853).  Om  Islands 
trachyti^e  Dannelser  (Ib.  VIII,  1855).  Om 
Forboldende  ved  Monzoni  og  Predazzo  in  Syd- 
tyrol  (Ib.  id.).  Beretning  om  nogle  udförte 
analytisker  Arbeider  (Ib.  id.).  Besvarelse  af 
den  af  det  Academiske  CoUogium  fremsatte 
Prisopgave :  Atunderkaslede  forskj  eil  ige  Theo- 
rier,  der  ere  fremsatte  otn  Dannelsesmaade  af 
de  uskiktede  Bjergarter  i  Christianias  Over- 
gangsformation,  en  vldenskabelig  Prövelse  etc. 
(Ib.  IX,  1857).  Das  Christiania-Silurbecken, 
chemisch  u.geognostisch  untersucht,  4°,  Chri- 
stiania 1855  (üniv. -Programm).  —  Über  eine 
isländische  quarzführende  Abänderung  d.  Tra- 
chyls  (Lieb.  Ann.  LXXXV,  4853).  tlber  d.  Zu- 
sammensetz, d.  Cerits  (Ib.  LXXXVII,  4  853). 
—  Mehre  Gesteins- Analysen  in  O.  Bischof  i 
Lebrb.  d.  ehem.  u.  phys.  Geologie,  Bd.  II. 

Klaerioh,  Friedrich  Wilhelm.— 
Dr.  Äled.,  seit  1750  Physicus  a.  seil  1765 
Hofmedicus  in  Göttingen,  Hospes  d.  Soc. 
d.  Wiss.  daselbst  (A)  (M), 

geb.    1721,  ..  .  Hildesheim, 

gest.  1780,  ..  .  Göttingen. 

Poggendorff,  Handworlerliucli. 


Versuche  über  d.  Wirkungen  d.  Magnets  iu 
Vertreibung  d.  Zahnschmerzen  (Götting.  An- 
zeigen 4  765).  Von  dem  medicin.  Gebrauch  d. 
Magnets  im  fünften  Jahrhundert  (Ib.  4  766.  — 
Darin  gezeigt,  dass  schon  AStina  denselben 
kannte;  siebe  auch  Beekaamn,  Gesch.  d.  £r- 
findd.  I,  334).  —  In.  neuerer  Zeit  ist  X.  der 
Erste,  der  diesen  Gebrauch  vom  Magnete 
machte;  er  wandte  auch  Elektricitat  zur  Hei- 
lung von  Lähmungen  an  (Hannövr.  nützl. 
Samml.  4  765). 

Klaproth,  Martin  Heinrich.  — 
Dr.  Phil.  Nachdem  er  die  pharmaceutisebe 
Laufbahn  1759  in  Quedlinburg  ergriffen, 
daselbst,  in  Hannover  (1766 — 68),  Berlin 
(1768—70)  und  Danzig  (1770—71)  als 
Gebülfe  gedient,  Provisor  der  Rose*scben 
Apotheke  in  Berlin  (1771 — 80)  und  dann 
eigener  Apotheker  daselbst  bis  etwa  1800; 
daneben  Assessor  d.  Pharmacie  beim  Ober- 
collegium  medicum  ^seit  1782),  Prof.  d. 
Chemie  beim  königl.  Feldartilleriecorps  (seit 
1787)  u.  d.  königl.  Artillerie- Academie  (seit 
1791),  Rath  u.  Mitgl.  d.  vereinigt.  Ober- 
colleg.  medici  et  sanitatis  (seit  1799),  end- 
lich bei  Gründung  d.  Berliner  Univ.  (1810) 
Prof.  ord.  d.  Chemie  an  derselben.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Künste  (1787)  und  d.  Acad.  d. 
Wiss.  seit  1788.  Auswärt.  Mitgl.  d.  Pariser 
Academie  (E,  G.  Fischer,  Abh,  d.  Berliner 
Acad.  1 8 1 8 — 1 9^, 

geb.  1743,  Dec.  1,  Wernigerode, 

gest.  1817,  Jan.  1,  Berlin, 
Chemische  Untersuchung  d.  Mineralquellen  zu 
Karlsbad,  8o,  Berlin  4  790.  Beitröge  z.  ehem. 
Kenntniss  d.  Mineralkörper,  6  Bde.  8«,  Berlin 
u.  Stettin  4 795 — 4  845  (Sammlung  seiner  Ar- 
beiten). —  Über  d.  Copal  (Bescbtfft.  d.  Ge- 
sellscb.  naturf.  Fr.  in  Berlin,  II,  1776).  t)ber 
d.  elastisch.  Stein  (Schrift,  dieser  Gesellsch. 
VI,  4  785).  Beitr.  z.  Naturgesch.  cornwallisch. 
Mineralien  (Ib.  VII,  1786).  Untersuchung  d. 
schlesisch.  Chrysopras  (Ib,  VIII,  St.  2,  4  787). 
D"  d.  Prehnits  (Ib.  VHI,  St.  3,  4788).  D*»  d. 
Demantspaths  (Ib.  VIII,  St.  4,  1788).  Versuche 
mit  Wasserbley  (Ib.  IX,  4  789).  Nachtrag  zu 
Xodeer's  Versuchen  mit  d.  Wasserbley  (Ib.  id.). 
Untersuch,  d.  Zirkons  (Ib.  id.).  D"  d.  Rubins 
(Ib.  id.).  Kurze  Anzeige  eines  neu  entdeckten 
Halbmetalls  (Ib.  id.  —  Entdeck,  d.  Urans). 
Prüf.  e.  blauen  Fossils  bei  Vorau  (Ib.  X,  St.  1 , 
4  790).  Untersuch,  d.  gelben  Kärnthenschen 
Bleyspaths  (Ib.  id.).  D"  d.  Scl\wersteins  von 
Cornwall  (Ib.  X,  St.  8,  1794).  D^  d.  Bitter- 
spaths,  Lepidolitbs,  Meerschaums,  einer  neuen 
Krystallisat.  von  Passau  u.  d.  Lilaliths  (Ib.  XI, 
4  794).  Erste  Entdeck,  d.  Molybdänsäure  im 
gelb.  Kärnthisch.  Bleyspath  (Ib.  id.).  D«»  Un- 
tersuch, d.  levant.  Meerschaums  (Ib.  id.). 
Nachtr.  zu  Hnnger's  Abbandl.  von  noch  unbe- 
kannt. Krystallisationen  einiger  Fossilien  (Ib. 
id.).  Untersuch,  d.  Kryoliths  (Neue  Sehr,  der- 

80 


1267 


Klaproth. 


1268 


selb.  Gesdllscb.  III,  1804).  D®  d.  araeniksaur., 
salzsaur.  u.  pbosphorsaur.  Kupfererze  (Ib.  id.). 
D<>  d.  Natrotiih8(Ib.IV,  4  808).  D<>d.  WawelJits 
(Mag.  dies.  Geseliscb.  I,  1807).  ü"*  d.  Augits 
von  d.  Rbön  (Ib.  id.).  —  M6m.  chim.  et  nii> 
neralog.  aar  l'arane  (Mäm.  Berl.  4786—87). 
Sur  le  Dumisjnatique  docimastique  (Ib.  4  792 
— 98).  Nouv.  doDDöes  relatives  ä  Thist.  nat. 
de  Talcali  v6götal  (Ib.  4797).  Descript.  som- 
maire  de  quelques  corps  mötalliques,  alleres 
par  la  chaleur  de  la  lave  incandescente  (Ib.  id.). 
Analyse  chim.  du  mellilithe  (Ib.  4  804—2). 
Recb.  chim.  sur  la  gadoiinite  (Ib.  id.).  SurUo 
nouv.  sei  v6g6tal  (Ib.  id.).  Analyse  d'une  terre 
verte  trouv^e  dans  la  Nouv.  Prusse  orient.  (Ib. 
id.).  Examen  d'un  nouv.  combuslible  trouvä 
dans  la  Nouv.  Prusse  orient.  (Ib.  id.).'  Chem. 
Untersuch,  d.  Silbererze  (Deutsche  Abhandl. 
d.  Berlin.  Acad.  4788— 89  u.  4790— 94).  D'^d. 
siebenbürg.  Golderze  (Ib.  4  798^4  800).  D""  d. 
Honigsteias  (Ib.  id.).  D**  d.  gefärbt.  Wassers 
aus  d.  See  bei  Lubotin  in  Südpreuss.  (Ib.  id.). 
Über  antike  Glaspaste^  (Ib.  id.).  Chem.  Un- 
tersuch, d.  Gadolinits  (Ib.  id.).  D"  d.  Kling- 
steins (Ib.  4  804  — 2) .  Über  d.  Zucker  d.  Johan- 
nisbrolbaums  (Ibid.).  Überd.  Himmelsmanna 
von  Sicilien  (Ib.  id.).  Chem.  Untersuch,  d.  Ar- 
senikerzes von  Reichenstetn  (Abb.  d.  Berlin. 
Acad.  4844—45).  —  Über  d.  Liquor  anodinus 
martialis  (SeUe'i  Neue  Beitr.  z.  Natur-  u.  Arze- 
ney wiss.  1, 4 782) .  Geschichte d.Bestuchef- 
schen  Nerventinctur  (Ib.  id.).  Chem.  Zerleg, 
d.  violett.  SchOrls  (Höpftier'i  Magaz.  I,  4  787). 
Nachricht  über  das  vom  Hrn.  D.  Bemler  nach 
Berlin  gesandte  Luftgold  (Berliner  Monatsschr. 
4787,  Juni).  Neue  Untersuch,  d.  Se  ml  er- 
sehen Luftgoldes  (Ib.  4  789,  Mai).  Phosphor- 
stfure,  ein  Bestandtheii  d.  Apatits  (Kölüer*! 
Bergmann.  Journ.  1, 4  788).  Untersuch,  e.  noch 
unbekannt.  Fossils  (Ib.  4  790).  D"  d.  Rothgül- 
den (Ib.  4  792).  Neue  Erflnd.  über  d.  Kunst  in 
Glas  u.  Porzellan  zu  ätzen  (Monatsschr.  d.  Ber- 
lin. Acad.  d.  Künste,  4  788), —  Vom  VVasser- 
eisen  (CreU's  Ann.  4  784.  1).  Über  d.  Natur  d. 
sogen.  Perlsalzes  von  Prouat  (Ib.  4  785. 1).  Be- 
ste Bereitungsart  d.  Blutlauge  (Ib.  id.).  Unter- 
such, d.  mit  LuftsSure  verbünd.  Schwererde 
(Ib.  4  785.  II).  Über  d.  abgeleugnete  Erzeugung 
d.  brennbar.  Luft  aus  Wasserdämpfen  u.  Eisen 
(Ib.  4  786. 1).  Untersuch,  d.  angebl.  Tungsteins 
u.  d.  Wolframs  aus  Cornwall  (Ib.  4  786.  II]. 
D«  d.  Holz-Zinns  (Ib.  id.).  D«  d.  Weissgültig- 
erzes  vom  Himmeisfursteu  (Ib.  4789.  II).  D" 
d.  Uranits  (Ib.  id.).  D"^  d.  sogen.  Pecbstelns 
von  Mesnil-Montant  u.  dessen  Muttergestein 
(Ib.  4  790.  II).  Über  d.  vorgebl.  Reductioh  d. 
einfach.  Erden  (Ib.  4  794.  I).  Berichtig,  über 
d.  vermeintl.  Metaliisirung  d.  Erden  (Ib.  id.). 
Über  d.  Bestandtheile  d.  Rothgültigerzes  (Ib. 
4792. 1).  Untersuch,  d.  Mineralquellen  zu  Im- 
nau  (Ib.  id.).  Über  d.  Silbervitriol  im  Roth- 
gültigerz (Ib.  id.).  Bemerkk.  über  d.  Uranerz 
(Ib.  4  798.  II).  Versuche  über  d.  Strontianerde 
(Ib.  id.  u.  4  794.  I).  Über  d.  Salzfither  (Ib. 
4  796.  I).  Zerleg,  d.  Schwerspaths  auf  nassem 
Wege  (Ib.  id.).  Beitr.  z.  chem.  Naturgeschichte 
d.  Pflanzenalkali  (Ib.  4  797.  I).  Nachricht  von 
einem  neu  entdeckt.  Metall  aus  d.  rothen  si- 


birischen Bleispath  (Ib.  4798. 1  —  d.  Chrom). 
Über  d.  siebenbürg.  Golderze  n.  das  in  dem- 
selben enthaltene  neue  Metall  (Ib.  id.  —  d. 
Tellur).  —  Über  meteorische  Stein-  u.  Me- 
tallmassen (Gehlen,  Journ.  f.  Chem.  I,  4  803). 
Nachtrag  dazu  (Ib.  id.).  Untersuch,  e.  besondr. 
fossil.  Brennmaterials  (Ib.  id.).    IX*  e.  grünen 
Erde  aus  Ostpreussen  (Ib.  id.).  D**  cl.  Dolomits 
(Ib.  II,  4  804).   D'^d.  Kupferwismutherzes  {Ib. 
id.).  Versuche  über  d.  Herstellung  d.  Metalle 
aus  alkal.  Auflösungen  (Ib.  id.).  Untersuch,  d. 
schlackig.  Augits  (Ib.  id.).   D**  d.  Topases  (Ib. 
III,  4  804).   Untersuch,  e.  fossil.  Elephanteo- 
zabns auf  Fhissspathsäure  (Ib. id.).  Untersuch, 
d.  Fahlerzes  (Ib.  V,  4  805).  D»  einiger  Graugül- 
tigerze  (Ib.  id.).  D**d.  Spiessglanzbleierzes  (Ib. 
id.).  D*»  d.  Bergzinnobers  (Ib.  id.),  D"  d.  dich- 
ten Quecksilberlebererzes  von  Idria  (Ib.  id.). 
Versuche  über  d.  quantitativen  Verhültotsse  d. 
Schwefelsäure  (Ib.  id.).  Untersuch,  d.  Alaun- 
steins von  Tolfa  u.  des  Alaunschiefers  von 
Freienwalde  (Ib.  VI,  4  806).   D<*  d.  Daloliths 
(Ib.  id.).  D^  d.  Ktebschiefers  von  Mesnil-Mon- 
tant (Ib.  id.).    Über  d.  Essigäther  (Ib.  id  ). 
Untersuch,  d.  körnigen  Eisenchromerzes  aus 
Steiermark  (Gehlen'i  Journ.  f.  Chem.  u.  Pfays. 
1,4806).  D^'d.  Zoisits(lb.  id.).  D» d .  Riepolds- 
auer  Mineralwassers  (Ib.  Id.).   D^  d.  Spathei- 
sensteins  von  Dankerode  usw.  (Ib.  TII,  1807). 
D«"  d.  Bronzits  (Ib.  IV,  4807).   D»  d.  Metall- 
masse antiker  Waffen  u.  Geräthe  (Ib.  id.).  D* 
d.  Kaneelsteins  (Ib.  id.).  D*  d.  Ztrkons  aus  d. 
nördl.  Circars  (Ib.  id.).  D*"  d.  rotben  Granats 
aus  Grönland  (Ib.  id.).    D<*  d.  Traubenerzes 
(Ib.  id.).   D^  chinesischer  Münzen  (Ib.  id.;. 
D°  d.  Augits  von  Frascati  (Ib.  V,  4808).   D«  d. 
Melanits  (Ib.1d.).   D«  d.  Stauroliths  (Ib.  id.). 
D°  d.  labradorischen  Hornblende  (Ib.  id.).  D" 
d.  Stangensteins  von  Altenburg  (Ib.  id.).  I>°d. 
röthl.  Turmalins  aus  Mähren  (Ib.  id.).    IT  d. 
blättr.  Talks  u.  mehrer  Glimmerarten  (Ib.  VII, 
4  808).   D«"  d.  chinesisch.  Reisssteins  (Ib.  id.). 
Vermischte  chem.  Notizen  (Ib.  id.).  Untersuch, 
d.  Meteorsteins  von  Lissa  (Ib.  VIII,  4809).   D» 
einiger  alter  Metallmassen  aus  Goslar  (Ib.  IX, 
4840).  D*>d.  chinesisch.  Gong-Gongs  (Ib.  id.). 
Beitr.  z.  numismat.  Dokimasie  (Ib.id  ).  —  Ana- 
lyse  d.  Bildsäule  d.  Götzen  Pusterich  (Sehweigip. 
Journ.  I,  484  4).   D<*  d.  grün,  kömig.  Strahl- 
steins von  Teinach  (Ib.  III,  4  84  4).  D»  gediegn. 
Eisenmassen  (Ib.  VI-,  484  2).   Auflöslichk.  d. 
arsenig.  Säure  in  Wasser  (Ib.  id.).   Zusam- 
mensetz.  d. Weisserzes,  Blättererzes u.  Schrifl- 
erzes(Ib.  VII,  4  843).  D^'d.  Bergmehls  von  Santa 
Fiora  (Ib.  X,  4  84  4).  TT*  d.  Feldspäthe  (Ib.  X, 
XII,  4  84  4  u.  XV,  4  84  8).   D<>  d.  Tafelspaths  u. 
Mangankiesels  (Ib.  XI,  4  84  4).  D*"  von  SprOdglas- 
erz,  Graugültigerz,  RothgüIUgerz,  AntimonsiU 
ber,  Geiberz,  Elektrumu.Silberamalgam,  Ku- 
pferkies, Bleifahlerz,  Arsenfahlerz,  Gediegen 
Tellur^  Bisenpecherz,  Chrysolith,  Melanit,  Tan- 
tallt,  mehren  Titaneisen,  Kryolith,  Robellit, 
Leucit,  Prehnit,  mehren  Glimmerarten  (Ib. 
XII,  4  84  4).   D**von  mehren  Zirkonen,  blättr. 
Augit,  Vesuvian,  Staurolith,  Spinell,  mehren 
Topasen,  Pyknit,  Turmalin,  Zoisit,  Pinit»  ba- 
Salt,   Hornblende,    mehren   Bitterkalkarten, 
Braunspath,  Schwerspatb,  Antimonsilber,  Ka- 


1269 


Klaproth 


Klein. 


1270 


pferglsDz,  Datürl.  salzsaur.  Kuprer,  Weiss-, 
GruD-  u.  Gelbbleierz.  Wolfram  (Ib.  XV,  4  84  5). 
ir  von  Rothspiessglanzerz  (Ib.  XVII,  4  816). 
D*"  von  Bolryolith  u.  Datolith  (Ib.XXII,  484  8). 
CarUbader  Wasser  (Ib.  XXIII.  4  848).  —  X. 
entdeckte  das  Uran  (4789),  dteZirkonerd^ 
;n89)  und  das  Cer  (4808,  von  ihm  Ochroit 
genannt,  gleichzeitig  auch  von  Benelina  ent- 
deckt), erwiess  ferner  d.  Eigentbümlichkeit  d. 
Strontianerde  (4798),  des  Titans  (4794) 
und  des  4  782  von  XüUer  yon  Beicheiiatein  ent- 
deckten Tellurs  (4  798). 

Klaprolh,  Julius.  —  Sohn  des  Vo- 
rigen. Von  4  802  bis  181t  Adjunct  d.  Pe- 
tersburger Academie  und  als  solcher  lite- 
rar.  Reisen  durch  das  asiat.  Russland  und 
nach  dem  Kaukasus  machend;  lebte  dann 
in  Italien  u.  Paris,  wo  er  von  4  8  4  6  an  un- 
ter dem  Titel  eines  Prof.  d.  asiatischen 
Sprachen  ein  Gehalt  vom  Könige  von  Preus- 
>en  bezog  (N)  (BS), 

geb.   4  783,  Oct.   4  4,  Berlin, 
gest.  4  835,  Aug.  27,  Paris.* 
Lettre  h  Mr.  le  Baron  A.  de  Hnmboldt  sur  l'in- 
ventioo  de  la  Bussole,  8«,  Paris  4  834.  ->  Viel 
Lioguistiscbes,  besonders  die  oriental.  Spra- 
chen betreffend.  ^ 

-  r««t.  Aof .  20  iCZ) ;  JuU  . .  (if ). 

Klaaproohty  Johann  Ludwig.  — 
Dr.  Phil.,  Privatdocent  und  (4  832  —  3i) 
Prof.  extr.  d.  Forst-  u.  Staatswirthschaft 
an  d.  Univ.  zu  Giessen;  dann  Forstrath  in 
Karlsruhe  (Sc), 

geb.  4798,  Dec.  4  8,  Mainz. 
Die  ebene  Trigonometrie  mit  d.  hiezu  nöthi- 
fcen  logarllbm.-trigonometF.  u.  anderen  Ta- 
feln, 8«,  Aschaffenburg  4  ass.  —  Siebe  Him- 


Kiamt|  Ignaz.  —  Jesuit,  Lehrer  an 
d.  Collegien  zu  Wien,  Raab,  Tyrnau  u.  Ka- 
scbau,  dann  Rector  in  Neusohl,  Günz  u.  a.  0. 
(SSJ), 

geb.   1747,  Aug.  30,  Pressburg, 

gest.  4794,  Nov.  40,  Pressburg. 
Dialogi  tres  de  celeritate  gravlum  cadentiuro, 
Graecii  4764. 


I  Michael.  —  Bruder  des  Vo- 
rigen. Jesuit,  Lehrer  an  d.  Collegien  zu 
Pesth  u.  Kaschau,  dann  Prof.  d.  Physik  am 
Theresianum  u.  an  d.  Univ.  zu  Wien,  spä- 
ter in  Tyrnau,  Kaschau,  Pesth  und  Raab 
■SSJ)  (M), 

geb.   47  49,  Jan.  26,  Pressburg,* 

gest.  4792,  Dec.  4,  Wien. 
Phtlosopbia  naturalis,  seu  Pbysica  generalis 
et  pariicularis ,  %  Tom.  8",  Vindob.  4  756.  — 
Philosophisches. 

*f«b.Ju.  lS(CAr.«). 


Klaualng,  Heinrich.  —  Dr.  TheoL 

(1710).   Au  der  Univ.  zu  Wittenberg  erst 

Adjunct  d.  Philosoph.  Facultät(4  700),  dann 

Prof.  folgweise  d.  Mathematik  (4  704),  d. 

Moral  (4  7 07),  d.  Logik  u. Metaphysik  (4  74  2) 

u.  d.  höheren  Mathematik  (47  4  5) ;  endlich 

seit  4  74  9  Prof.  d.  Theologie  an  d.  Univ. 

zu  Leipzig  u.  Collegiat  d.  grossen  Fürsten- 

GoIIegiums  daselbst  (J)  (A), 

geb.   4  675,  Dec.  28,  Hervorden,* 

gest.  4745,  Oct,  2,  Leipzig. 
De  motu  corporum  naturalium,  Viteb.  4700. 
Heptas  prima  propositionum  mathematicaniro 
selectarum,  Ib.  4  702.  Disp.  1, 11  et  lüde  optima 
temporum  emendatione,  Ib.  4704,  4705  u. 
4  706,  Diss.  symptomata  quaedam  triangulo- 
rum  et  perpendicularium  intra  ipsa  ductaram 
continens,  Ib.  4745.  Demetbododemonstrandi 
mathematica  ad  res  tbeologlcas  non  applican- 
da.  Ib.  4  74  5.  De  inOnito  mathematicoram, 
tanquam  revera  finito.  Ib.  4746.  —  Im  Gan- 
zen 489  Diss.  u.  Prgrm.,  meist  philosoph.  u. 
tbeolog.  Inhalts. 

*  Qraftchftft  BavexiibeiYf  Weetphaleo. 

Kleai  Franz.* —  Dr.  Med.,  pract.Arzt 

u.  Geburtshelfer  in  Mainz  (Sc)^ 

geb.  4  807,  Nov.  i,  Mainz. 
Das  Weltsystem  oder  die  Entstehung  u.  Be- 
>wegung  d.  Sonne  u.  Planeten,  Monde  u.  Ko- 
meten, 8^  Mainz  4  836.  Prüfung  d.  Lehre  vom 
Druck  d.  Luft,  nebst  e.  neuen  Theorie  überd. 
Verdunst.  u.  Bildung  d.  Niederschlage  in  d. 
Atmosphäre,  8«»,  Ib.  4837. 

Kleefeld,  Johann  Gottfried.  — 

Dr.  Med.,  Medicinalrath  u.  Geheim.  Regie- 

rungsrath  in  Danzig  (G,  4  845^, 

geb.   4764,  Nov.  4  i,  Danzig, 

gest.  4  845,  Mai  8,  Danzig.* 
Meteorolog.  Beobachtungen  u.  Untersuchun- 
gen (Neue  Sehr.  d.  naturf.  Gesellsch.  in  Dan- 
zig, Bd.  I— III).  Instrument  z.  Mess.  kleiner 
Quantitttten  Elektriciltft  (OUb.  Ann.  XXXIV, 
484  0).  Meteorolog.  Notizen  in  Karsten*!  Arch. 
I,  11  u.  VIll. 

*  ^b.  1703,  Not.  14,  fett.  1M5,  Mai  3  (N), 

Klein,  Johann.  —  Jesuit,  Lehrer  d. 
Mathematik  u.  Astronomie  am  Clementinum 
in  Prag;  30  Jahre  Inspector  d.  sogenannt, 
matbemat.  Kammer  daselbst  (Plz), 

geb.   4  684,  Juli  25,  Kamnitz, Böhmen^ 
gest.  4762,  Jan.  4  5,  Prag.' 
Verfertigte  Planetarien,  Astrolabien,  Erd-  o. 
Himmelsgloben,  astronom.  Uhren,  Hohlspie- 
gel o.  ahnl.  Instrumente. 

Klein,  Jacob  Theodor.  —  Von  17  4  3 
an  StadUccrelSr  in  Danzig,  als  solcher  fünf 
Jahre  lang  Resident  dieses  Staats  an  ver- 
schiedenen Höfen,  dann  aber  wieder  in 
Danzig  wohnend  (A)  (M), 

80* 


1271 


Kleiner 


Xlingenstjerna. 


1272 


geb.   4  685,  Aug.    15,  Königsberg, 

gesl.  «759,  Febr.  27,  Danzig. 
Sciagraphia  lithologica  curiosa  s.  lapidum  figu- 
ratorum  nomenclator  etc..  4<*,  Gedani  4  740. 
Lucubratiuncula  sublerranea  prior  de  lapidi- 
bus  macrocosmi  proprio  talibus,  4",  Petrop. 
4  758.  Lucubratiuncula  posterior  de  terris,  mi- 
neralibus,  lapidibusque  idiomorphis,  4°,  Ib. 
4  760.  Oryctographia  Gedanensis  oder  Be- 
schreib.'u.  Abbild,  der  in  d.  Danziger  u.  um- 
liegend. Gegend  bcfindl.  Versteinerungen,  fol., 
Nürnb.  4  769  (posth.). 

KMaer,  Joseph.  —  Dr.  Tbeol.  u. 
des  kanon.  Rechts,  Bxjesuit,  seit  4  76i  Prof. 
d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu  Heidelberg  (A), 
geb.   4725, Bischofsheim, 

gest.  4  786,  Mai  4  4,  Heidelberg.* 
Expositio  de  transita  Veneris  per  discum  so- 
lis,  prout  is  observatus  füll  Wirceburg  ad  diem 
astronom.  6.  civilem  6  Juni  4  761,  4**,  Wirceb. 
4  764.  —  Theologisches. 

*  gest.  Mai  8  (Jf). 

Klelsti  Ewald  Georg  von.  —  Sohn 
von  Ewald  Joachim  v.  Kleist,  hinterpom- 
merschem  Landrath  u.  Erbherrn  auf  Yitzo. 
Sludirte  zu  Leyden,  war  dann  von  1722 
bis  4  747  Domdcchant  zu  Cammin  (Pom- 
mern, Insel  Wollin)  u.  darauf  Präsident  d. 
königl.  Hofgerichts  zu  Cösslin  in  Hinler- 
ponimern.  Mitgl.  (Corr.?)  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Berlin  (C.  W,  Haken,  Versuch  e,  diplo- 
mat.  Geschichte^v.  Cösslin,  4°,  Lemgo  4  765^, 

geb 

gest.  4  748,  Dec.  44.  (Cösslin?).* 
Erfand  am  44.  Oct.  4  745  die  elektrische  Yer- 
stttrkungsflasche  (Kleist'sche  oder  Leyde- 
ner  Flasche)  und  gab  darüber  am  4.  Nov. 
dieses  Jahres  dem  Dr.  Lieberkülm  in  Berlin, 
sowie  am  28.  Nov.  d.  J.  dem  Prediger  Swiet- 
lioU  in  Danzig  und  bald  darauf  deni  Prof.  Krä- 
ger  in  Halle  Nachricht.  Letzterer  verÖfTent- 
lichte  sie  zuerst  in  seiner  Geschichte  d.  Erde 
(Halle  4746),  bald  darauf  Oralath  (Abhandl.  d. 
naturforsch.  Gesellsch.  in  Danzig,  I,  4  747), 
der  auch  die  Batterie  erfand.  Dieselbe  Erfin- 
dung, wenig  später  auch  von  dem  Privatmann 
Cimaeiia  in  Leyden  gemacht,  wurde  zu  An^ 
fange  d.  J.  4746  von  MnBaohenbroek  an  Nollet 
in  Paris  mitgetheiit,  welcher  ihr  den  Namen 
LeydenerFlasche  beilegte.  (Siehe  auch  : 
J.  D.  Titini  de  electrici  experimenti  lugdunen- 
sis  inventore  primo,  Viteberg.  4  774.)  ** 

*  BUrb  40  und  etliche  Jahre  alt  (a.  a.  0.). 

**  Sehr  bemerkenswerth  ist ,  dass  die»e  wichtigste  Be- 
reicherung der  Elektricitätslehrc  in  der  ersten  Hälfte 
des  achtzehnten  Jahrhunderts  in  den  Schriften  der 
Berliner  Academie  jener  Zeit  auch  g^ar  nicht  zur  Spra- 
che kommt. 

Kleomedes.  —  Griechischer  Astro- 
nom, muthmaasslich  einige  Jahre  vor  Chri- 
stus lebend,  von  dem  man  nur  weiss,  dass 
er  die  »CycJische  Theorie  der  Meteore  (Oe- 


slirne)«  schrieb.  Die  beste  Ausgabe  davon 
ist:  Oleom edis  meteora  etc.  a  Roh.  Bal- 
foreo  lai.  versa  ei  commentario  illuslrata, 
4*,  Bordeaux  i60h  (BJ  (Wd)  (Mt). 

Kllmnii  Johann  Christoph.  — 
Dr.  Med.  (4694  in  Halle  promovirt),  pract. 
Arzt  in  Nürnberg,  lehrte  daselbst  Astrono- 
mie (nach  E 1  m  m  a  r  t's  Anweisung)  und  La- 
teinisch (WS)  (A), 

geb Dorf  Wigleben, 

Thüringen, 

gest.  nach  4724,  .  .  .  Nürnberg. 
Disp.  de  eclipsi  solis  s.  potius  telluris,  una 
cum  appendice  calculi  eclipseos  solaris  etc., 
4<',  Halae  4  699.    Disp.  de  eclipsi  solis  futun 
Sept.  4  690,  4»,  Ib.  4  690. 

Xlimmi  Johann  Albrecht. — Erster 
ordentl.  Lehrer  d.  Mathematik  u.  College 
an  d.  Landcsschule  zu  Grimma  (Sachsen) 
von  47  25  bis  kurz  vor  seinem  Ende  (A,, 

geb.   4  698,  Dec.    6,  Kranichfeld, Thü- 
ringen, 

gest.  4  778,  Nov.  4  0,  Grimma. 
Astronomische  Tabellen  des  Hrn.  deUHire. 
Mit  einer  neuen,  ausführlichen  u.  deutlichen 
Beschreibung  vor  alle  astronomische  Rech- 
nungen usw.,  4°,  Nürnb.  4  725;  2.  Aufl.»  Ara- 
stadt4  74l.  Mathemat.  u.  genaue  Abhandl.  vod 
d.  Figur  u.  Grösse  d.  Erde  durch  Jaeob  Cunni, 
mit  einer  Vorrede,  8°,  Arnst  u.  Leipz.  4  744.  Be- 
stimm, d.  Grösse  d.  Sonne  u.  ihrer  Entfernuni; 
von  d.  Erde  (Wittenberg.  Wochenblatt.  4776  . 

Klin^llSljema,  Samuel.*  —  Erst 
Kanzelist  im  Kammer-Collegium  zu  Stock- 
holm, dann,  n^hdcm  er  eine  längere  Beise 
nach  Deutschland,  der  Schweiz,  Frankreich 
u.  England  gemacht,  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Upsala,  von  4  728  an  mehr 
als  20  Jahre;  darauf  pensionirt ;  spater  In- 
formator d.  Kronprinzen.  Mitgl.  d.  SocietSt 
zu  Upsala  u.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm seit  deren  Stiftung  im  J.  4739  (S. 
(A)  (Gz)  (SH), 

geb.   4  698,  Aug.  4  8,  Toilefors,  b.  Lin- 

kjöping, 

gest.  4  765,  Oct.  26,  (Stockholm?). 
De  originibus  errorum,  Upsaliae  4  733.  Histo- 
riae  antliae  pneumaticae.  Ib.  4  734.  De  differeo- 
tia  inter  durationem  entis  finiti  et  infiniti.  Il> 
4  736.  Despatio,  Ib.  4  737.  Tefllamen  aerome- 
tricum  de  perficiendo  barometro,  Ib.  4737. 
Diss.  de  electricitate,  ps.  I  et  ps.  11,  Ib.  4  7(0 
et  4  742.  Diss.  de  aberratione  stellarum  iisa- 
rum  e\  motu  luminis  successivo,  ps.  letps  II, 
Ib.  4  742  et  4  746.  Disp.  de  magnetismo  artifi- 
ciaii,  Holm.  4  758.  Om  de  nyaste  rön  vid  ele- 
ctriciteten,  Ib.  4  755.  Ten  tarnen  de  definieodis 
etcorrigendis  aberrationibus  radiorum  luminis 
in  lenlibus  sphaericis  refracti  et  de  perficiendo 


1273 


Xlingert 


Klinkhardt. 


1274 


telescopio  dioptrico,  Petrop.  i  76S.  —  Tentamen 
matb.  phys.  de  altitudine  almosphaerae  in- 
>enien4a  (Act.  Litt.Suec.  1, 4  7S0— 94).  De  per- 
ticiendo  thermometro  (Ib.  id.).  Problema:  in- 
\enire  et  construere  orbitam  roobilis,  ince- 
dentis  per  caviCatem  tubi,  circa  polum  datum 
uniformiler  in  gyrum  acti  (Ib.  II,  4  725—29). 
Solutio  problematis  0  f fe  n  b u  rg  i  a  n  i  de  inve- 
niendia  calenariis  etc.  (Ib.  III,  4  730 — S4).  Pro- 
blema macbanicum,  de  motu  corporum  ex 
percussione  solutum  (Ib.  id.).  Analysis  con- 
slructiooit  generalis  quadraturae  curvarum, 
quarum  abacitsa  est  etc.  (Act.  Soc.  Upsal.  1 740}. 
De  inveoieodo  termioo  maxiroo  multinomit  ad 
e\ponentem  qaemcunque  elevati  (Ib.  1741). 
Metbodua  nova  eclipses  solares  computandi, 
in  breves  regolas  redacta  (Ib.  4  742).  Theo- 
rema  ad  calculam  integralem  pertinens  (Ib. 
1744 — 50). —  Curvamm  hyperbolicarum,  ae- 
quationibus  trium  nominum  utcunque  defini- 
tarum,  quadratura  generalis  duplici  theore- 
inate  exbibita  (Pbil.  Transact.  4  731).  De  aber- 
ratione  luminis  in  superflciebus  et  lentibus 
üphaericis  refractorum  (ib.  4  760).  —  Om  arean 
af  rätliniga  flgurer  insl(rifna  i  en  cirkel  (Svensk. 
Vet.  Acad.  Handl.  4  742).  Geometrisk  con- 
struciton  afett  qaadrilaterum,  hvars  sidor  aro 
pfna,  aadant,  att  deromkring  kan  uppdragas 
fn  cirkel  (Ib.  4743).  Problem,  att  ßnna  jor- 
dens  figur  och  storiek  genom  tvenne  i  meri- 
diaoen  afmälta  graders  jcmförande  (Ib.  4744). 
Satt  att  finna  roiddags-correction  (Ib.  4  746). 
Problem,  att  Anna  kroklinia,  som  üterförer  en 
IjUh^trale,  efler  tvenne  reflexioner,  tili  dess 
Ursprung  (Ib.  4  749).  Anmärkning  vid  bryt- 
iiinics-lagen  af  sörskilta  slags  Ijusstralar,  da 
de  K«i  ur  ett  genomskinligt  medel  inuti  atskil- 
luü  andra  (Ib.  4754).  Ett  nyt  satt  att  inte- 
iTcra  differential  equationen 

Bdy    Cd»y    Dd«y 

dx  dx*  dx' 
Ib  4755).  Anmärkning  om  den  förmon,  som 
*i|M*cieiiaaolutioner  understundom  hafva  fram- 
(or  de  generelle  (Ib.  4  757).  Om  Ijusstraiars 
«iherration  efter  deras  brytning  geqom  sphae- 
riska  superficier  ocb  lentes  (Ib.  4  760). 

*  h^in  OroMTftter,  der  BUrhof  K 1  i  n  gl  u  • ,  nahm  bei 
»et nrr  Adelung  im  J.  lUOtt  den  Namen  Klingen- 
•  tj«»rna  an. 

KliageH,  Karl  Heinrich.  —  Me- 
(lianicos  u.  Opticus  in  Breslau;  4  803  von 
d.  dortigen  Univ.  zum  Dn  Phil,  ernannt  (NJ, 

geb.    4760,  Jan.  4  6,  Herrenprotsch  b. 

Breslau, 

pc.n.  4  818,  Mllrz  7,  Breslau.* 
Ili'^hreib  einer  in  allen  Flüssen  brauchbaren 
IdurberinaM'bine,  4«,  Bresl.  4  797.  Nacbtrag 
/  <je»cbichte  u.  Beschreib,  e.  Taucherma- 
«<'hiue,  nebst  d.  Erklärung  e.  Laterne  oder 
1 4tiipe,  die  in  jeder  verdorbn.  Luft  u.  im  Was- 
*pr  brennt,  4",  Leipz.  4M8.  —  Conslruirte 
\iele  physikal,  Inatrumente,  z.  B.  eine  gro.sse 
^'  hetbenmanchine  (Oilb.  Ann.  IV,  4  800),  eine 
I  »fipunipe  Ib.  id.),  ein  Eudiomcler  ;Ib.  IV  u. 
\.  4S00  .  eine  Volta'scbe  Süule  ^Ib.  VII, 4 804), 
einen  Trogapparat  (Ib.  VIII,  4  804;,  eine  trockne 


Stfule  mit  Uhr\scrk  (Ib.  LIII,  4846),  ein  Ther- 
mometer für  Blinde  (Ib.  LXXV,  4  823).  eine 
unter  Wasser  wirkende  Luftpumpe  (Bullet,  d. 
fich lesisch.  GeseHsch.  4  822),  ein  Thermome- 
ter für  d.  Temperatur  in  d.  Meeresttefe  (Ib. 
4  824),  verschiedene  Multiplicatoren  (Ib.  4  825), 
einen  Wollmesser,  zugleich  als  Mikroskop  u. 
Mikrometer  dienlich  (Ib.  4  826),  ein  Instrument 
z.  schnell.  Bestimm,  d.  spec.  Gewichts  ver- 
scbiedn.  Flüssigkeiten  (Ib.  4  827),  einen  leicht 
transportabl.  Mikrograph  (Ib.  id.)  usw. 

*ge«t.  1827,  Juni  14  (JV.  11). 

KUnkenberg,  Dirk.  —  Ober  4  0  Jahre 
lang  Secretär  d.  Holländischen  Regierung. 
Mitgl.  d.  Batavischen  GeseHsch*  d.  Wiss. 
zu  Uarlem  (A), 

geb.  4709,  Nov.  4  5,  Harlcm, 
gest.  4799,  Mai  3,  Haag.* 
Observation  on  tbe  late  comet,  in  Sept.  and 
Oct.  4  757  made  at  Hague  (Phil.  Tr.  4  758.  ~ 
K.  entdeckte  diesen  Cometeo  4  757,  Sept.  46). 
Kort  berigt  wegens  eene  comet-sterre,  die  sich 
indenjaare  4  757  og  4758,  volgens  het  syslema 
van  Newton,  Halley  en  andere  sterrek und  igen 
zal  vertoonen  (Verhandl.  Maatsch.  Harlem. 

II,  4  755).  Beschouwing  over  de  Deelen  van 
het  Bastion,  volgens  een  daar  over  opgegeeven 
voorstel  van  N.  Tpey  (Ib.  id.).  Afbeeldinge  der 
edipsen  op  eene  nieuwe  wyze  voorgesteld  (Ib. 

III,  4  757J.  Opiossing  van  5  Vraag-stuken  die 
zee-vaart-kunde  betreffende  (Ib.  id.).  Verhan- 
deling  over  de  evenredigbeid  tuschen  de  Mid- 
deleyn  en  tuschen  den  omtrek  van  een  cirkel 
(Ib.  id.).  Verb,  over  de  pegelkundeetc.  (Ib.  id.). 
Körte  Verhandl.  over  de  sinus,  tangens  en  se- 
cans  logarithmus  getallen  etc.  (Ib.  V,  4  760). 
Verhandl.  benefTens  de  naauwkeurige  alge- 
meene  en  byzondere  afbeelding  van  den  over- 
gang  der  planeet  Venus  vorby  de  Zon  4  764, 
Juny  6  (Ib.  VI,  St.  4  u.  2,  4 764  u.  4  762) .  Nader 
eludatie  over  een  poinct  der  Rivierkundige 
Stollingen  elc.  (Verhandl.  Genootsch.  Rotter- 
dam. 1, 4  774>.  Verhandl.  over  eene  kleine  doch 
ongewoone  sterre  (Uranus),  dewelke  het  aller- 
eerstin  Engelland  isontdektelc.  (Ib.  VII,  4  783). 

*  gMt.,  nach  anderer  Angabe,  Apr.  . .  (A)  {Sr)» 

KUnkerfaeSi  Ernst  Friedrich 
Wilhelm.  —  Dr.  Phil.  Erst  Assistent 
(I  854 — 55K  dann  Observator  an  d.  Stern- 
warte zu  (löttingen  (OrJ, 

gob.  4  827,  März  29  Hofgeismar, Hessen. 
Entdeckte  die  Cometen  III,  4853;  I.  4854; 
III,  4854  ;  IV,  4854  ;  II,  4855  u.  V,  4857.  — 
Sebr  viele  astronom.  Beobachtungen  u.  Rech- 
nungen in  d.  Aslr.  Nachr.  von  Bd.  XXX  an. 

KUnkhardt,  Edmund.  —  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Cantonalscbule  zu  Chur 
(Zeitschr.  f,  Gymnasialwesen,  4  848^, 

«eb 

gest.  I84R,  MUrz  \\,  Chur. 
Leitfaden  für  d.  rnlerricht  in  d.  Elementen  d. 
ebenen  Geometrie,  Trigonometrie  u.  Polygo- 
nometrie,  8*",  Lindau  4  845. 


1275 


Klixikoflch 


Kloti. 


1276 


KllnkOflohy  Joseph  Thaddäus. — 
Dr.  Med.,  seil  «762  Prof.  ord.  d.  Anatomie 
u.  Chirurgie  an  d.  üniv.  zu  Prag  (ON), 

geb.   na 4,  Od.  «4,  Prag,» 

gest.  1778,  Apr.  16,  Prag. 
Über  d.  (hierischen  Magnetismus  und  die  sich 
selbst  ersetzende  Kraft  (Abb.  Privatgesellsch. 
Böhmen,  II,  1776).  Beschreib,  eines  Elektri- 
cittttstragers  ohne  Harz  u.  Glas  (Ib.  III,  1777). 
13 hersetzte  Tolta'!  Beschreib,  d.  Elektropbors, 
1777.  —  Medicinisches. 

•  geb.  1735,  . .  .  {M). 

Klinty  Gttstafaf.  —  Schwedischer 
Vice-Admiral  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Stockholm  (S), 

geb.   177 1,  Mai    31,  Carlscrona, 
gest.  1840,  Apr.  30,  Stockholm. 
Sveriges  Sjö-Atlas. 

Klip8telii,Philipp  Engel.— Nach- 
dem er,  seit  1767,  Secretär  beim  Berg- 
coUegium  in  Giessen,  Assessor  u.  Referen- 
dar bei  d.  Rentkamtner  in  Darmstadt  ge- 
wesen, 1772  wirkl.  Kamraerrath  daselbst 
u.  1803  Geheimerath  u.  Kammerdirector 
zu  Giessen  (Sc)  (M.  II J, 

geb.  1747,  Aug.  4,  Darmstadt, 
gest.  1808,  Juli  14,  Darmstadt. 
Mineralog.  Briefe,  1.  Bd.  (4  Stücke).  S*',  Gies- 
sen 1779—80,  fortgesetzt  unter  d.  Titel:  Mi- 
neralog. Briefwechsel  usw.;  S  Bde.  (4  Hfte.), 
8^  Ib.  1781— 84.  Beschreib,  d.  Vogelgebirges, 
8^  Berlin  1790.  Von  einem  merkwürd.  Achat 
(Sehr.  d.  Gesellsch.  naturf.  Fr.  in  Berlin,  I, 
1780).  Beschreib,  e.  neuen  Dunstmaschine 
(Ib.  VII,  1 787).  Vulcaniscbes  Gebirge  in  d.  Ge- 
gend von  Butzbach  (Hessische  Beiträge,  1784, 
St.  8) .  —  Kamera  listisches. 

Kllpstelii,  August  von.*  —  Dr. 

Phil.,  Prof.  ord.  d.  Mineralogie  an  d.  Univ. 

zu  Giessen  seit  1836,  vorher  (seit  1831) 

RevierfÖrsteru.  Lehrer  d.  Forstwissenschaft 

daselbst  (Sc), 

geb.   1801,  Juni  7,  Hohen-Solms  bei 

Giessen. 
Versuch  einer  geognost.  Darstell,  d.  Kupfer- 
schiefergebirgs  in  d.  Wetterau  u.  d.  Spessart, 
8°,  Darmst.  1830.  Geognost.  Bemerkk.  auf  e. 
Reise  durch  Sachsen  u.  Böhmen,  8**,  Ib.  1830. 
Übersicht  d.  Ergebnisse  u.  geognost.  Erforsch, 
d.  Oden waldes  usw.,  4<*,  Ib.  1880.  Übersicht 
d.  Geologie  usw.,  8°,  Giess.  1838.  Beitröge  z. 
geolog.  Kenntn.  d.  östl.  Alpen,  4<*,  Lief.  I— III, 
Ib.  1843 — 45.  Geognost.  Darstell,  d.  Grossher- 
zogth.  Hessen  usw.,  4<*,  Frankf.  a.  M.  1854.  — 
Merkwürd.  Vorkorom.  von  Thonsäulenbildung 
im  Basalt  d.  Vogelsgebirges  usw.  (Isis,  1826). 
Dolomit  im  Vogelsgebirge  (▼.  Leenhard'i  Ta- 
8chenb.}1827).  Über  d.  Phonolithe  von  Ober- 
Widdersheim  (Ib.  id.).  Geognost.  Bemerkk. 
über  Oberschwaben  (Ib. id.).  D°  über  e.  Theil 


d.  Gebirge  d.  Unken  Rheinpfalz  (t.  Lemdiard*! 
Jahrb.  1S32).  Keupersandstein  im  Vogelsge- 
birge  fib.  1833).  Pechstein  mit  Nephelio  am 
Katzenbuckel  (Ib.  id.).  Versuch  einer  sseogoo- 
stisch-geograph.  Binthellung  d.  westl.  Deotsch- 
landsusw.  (Ib.  1886).  Abb.  in Kftrstan'i  Archiv. 

*  Sohn  de«  Oberforstdireeton  Philipp  Enf  el  ^on 
Klipstein  in  Damittadt  (geb.  1777,  Juli  10, . . .). 

KlMen,  Karl  Friedrich  von*.  — 
Von  1813  bis  1817  Lehrer  an  der  Pla- 
mann*schen  Anstalt  in  Berlin,  dann  bis 
18Si  Director  d.  Schüllehrer-Seminars  in 
Potsdam  und  darauf  bis  an  sein  Ende  Di- 
rect.  d.  städtischen  Gewerbeschule  in  Ber- 
lin; von  1824  bis  1827  zugleich  auchDi- 
rect.  d.  Cölnischen  Gymnas.  daselbst  (GB. 
1 825 u.  1846;  (Zt), 

geb.   1786,  Mai  21,  Berlin, 

gest.  .1866,  Jan.  9,  Berlin. 
Gebirgs-  u.  Gewässerkarte  von  Europa,  West- 
asien u.  Nordafrika,  2.  Aufl.,  Berl.  1813— U. 
Hydrograph.  Karte  von  Europa  usw..  Ib.  18U. 
Noch  mehre  Landkarten.  Grundlinien  zu  ei- 
ner neuen  Theorie  d.  Erdgestallung  in  astro- 
nom.,  geognost.,  geograph.  u.  physikal.  Hin- 
sicht, 8«.  Ib.  1824,  2.  Aufl.  (anter  d.  rttel: 
Über  d.  Gestalt  u.  d.  Urgeschichte  d.  Erdeosw.;. 
8«,  Ib.  1829.  Beiträge  zur  mineralog.  a.  geo- 
gnost. Kenntn.  d.  Mark  Brandenburg,  lOHfle. 
(Progrm.),  8«,  Ib.  1828—87.  Anleit.  z.  Stem- 
kenntniss  mittelst  e.  für  d.  Berliner  Horizoot 
entworfenen  Astrognostikons,  8®,  Ib.  1832.  Die 
Versteinerungen  d.  Mark  Brandenburg  usw., 
8°,  Ib.  1884.  Anleit.  z.  Kenntn.  d.  wichtigst,  oa- 
tiirl.  Bausteine  (Grelle,  Journ.  f.  Baukunst,  III, 
1 831 ) .  Das  oolithische  Kalklager  bei  Fritzov  m 
Pommern  (Karsten'!  Archiv  f.  Min.  VII,  1814  n. 
X,  1837).  Über  Fettermeteore  u.  d.  Potsdamer 
Mineralquelle  (Pogg.  Ann.  II.  1824).  —  Päda- 
gogisches, Historisches,  Belletristisches,  sowie 
Notizen  in:  AUgem.  geogr.  Ephem.,  Bezigbin' 
Annal.,  Leonh.  u.  Bronn'i  Jahrb.  d.  Blin.,  u.a.0. 

*BU  lS53bloBtKUdflii. 

Klödeiii  Gustav  Adolph  von.— 
Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Phil.,  Prof.  u.  Ober- 
lehrer an  d.  städtischen  Gewerbeschule  zo 
Berlin  (Or), 

geb.  1814,  Juni  24,  Berlin. 
De  luce  a^re  polarisata,  8^  Berol.  1 837.  Uasd- 
buch  d.  Erdkunde,  3  Bde.  8«,  Ib.  1857  a.  ff. 
Über  d.  Sinken  d.  dalmatischen  Küste  (Pogf. 
Ann.  XLIII,  1888).  Aufsätze  in  d.  Zeitscbr.  f. 
allgem.  Erdkunde.  Noch  einige  Übersetzaogeo 
u.  geogr.  Schriften. 

KlotZy  Matthias.  —  Hofmaler  in  Man- 
chen, zuvor  in  Mannheim  lebend  (M.U), 

geb.   1748, Strassburg, 

gest.  1821,  März  2 1 ,  München. 
Entwurf  einer  Farbenlehre  u.  eines  Farbea- 
systems,  Münch.  1808.   Erklärende  An küodi- 
gung  einer  Farbenlehre  usw.,  Ib.  181 0.  Grüad- 
liehe  Farbenlehre,  8^  Ib.  1816. 


1277 


Xlftgel 


Knapp. 


1278 


Klflgel,  GeorgSimon.  —  Dr.  Phil., 
erst  Prof.  ord.  d.  Mathematik  an  d.  üniv. 
zu  Helmstfidt  (1767 — 87),  dann  Prof.  ord. 
d.  Mathematik  u.  Physik  an  d.  Univ.  zu 
Halle  (M,  W), 

geb.  4739,  Aug.  4  9,  Hamburg, 

gest.  4  84  2,  Aug.    4,  Halle. 

Diss.  Conatum  praecipuoruin  tbeoriaro  paral- 
lelanim  demonstrandi  recenslo,  4o,  Gott.  4  768. 
Prgnn.  de  ratione,  quam  inter  se  habent  in 
demoDStrationibus  mathematicis ,  methodus 
syntbetica  et  analytlca,  4**,  Helmstad.  4  767. 
Analytische  Trigonometrie,  8**,  Braunschw. 
1770.  Abbandl.  von  d.  besten  Einriebt,  d. 
Feuersprützen  usw.,  4^  Berlin  4774.  Analyt. 
Dioptrik  oder  allgem.  u.  besondere  Theorie 
d.  optisch.  Werkzeuge  usw.,  4^  Leipz.  4  777. 
Encycloptfdie  oder  zusammenbtfngender  Vor- 
trag d.  gemeinnützigst.  Kenntnisse,  8  Tble.  8<*, 
Berlin  4  7)1-84.  S.  AuQ.  8  Tble.  8°,  Ib.  4792 
— 98,  und  i  Bde.  Supplem.  von  C.O.D.  Müller 
See*  u.  Kriegswissenscbaflen)  u.  J.A.  Banner 
^Daraus  besonders  abgedruckt :  Anfangsgründe 
d.  Naturlehre  usw.,  8«,  Ib.  4  799;  D»  d.  Arith- 
metik, Geometrie  usw.,  8^  Ib.  4792  (6.  Aufl. 
von  C.  O.  Zimmermaan,  Ib.  4849) ;  D'^d.  Astro- 
nomie usw.,  8^  Ib.  4798;  8.  Aufl.  4807].  Geo- 
metr.  Entwickl.  d.  Eigenschaflen  d.  stereo- 
graph.  ProjecUon,  8*",  Ib.  4  788.  Beschreib,  e. 
heftig.  Gewitters,  welches  4i.  Juli  4  789  die 
Stadt  Halle  betroffen  hat,  S"*,  Halle  4789.  Ma- 
tbemat.  Wörterbuch  usw..  8  Bde.  8**,  LeIpz. 
4803—8;  4.  Bd.  von  C.B.Xollweide,  Ib.  4898; 
5.  Bd.,  Ib.  4884  u.  zwei  Suppl-Bde.,  Ib.  4888 
— 86  von  J.  A.  Onmert.  —  Theoria  nova  mo- 
tos  machinarum  vi  aquae  in  rolam  subtus  in- 
currentis  movendarum  (Comm.  See.  Gott.  IX, 
4  789).  De  perturbationibus  corporum  coele- 
atium  facilius  et  concinnius  evolvendls  (Ib.  X, 
4  794).  —  Tafel  d.  Inhalts  aller  Zonen  einer 
Kugel  usw.  (Bode's  Jahrb.  4784).  Aus  zwei 
geocentr.  Oertern  e.  entfernteren  oberen  Pla- 
neten seine  Bahn  nahe  zu  bestimm.  (Ib.  4  785) . 
Genaue  Formel  z.  Einschalten  bei  Berechn.  d. 
Mondslaufii  (Ib.  4786  u.  88).  Verbessr.  d.  Me- 
thode, aus  zwei  geocentr.  Oertern  d.  Uranus 
fieine  Bahn  zu  bestimm.  (Ib.  4786).  Über  d. 
Figur  d.  Erde  (Ib.  4787,  4788  u.  4800).  For- 
mel, aus  d.  excentr.  Anomalie  die  mittlere  zu 
fioden  (Ib.  4788).  Formel  zur  Untersuch,  über 
d.  Fortrück.  d.  Sonne  u.  Sterne  (Ib.  4789). 
Parallaienrechn.  für  e.  spbttroid.  Erde  (Ib. 
4  790, 1800 n.  4805).  Berechn.  d.  Zonezwisch. 
d.  Aequator  u.  einem  Parallelkreise  auf  e.  el- 
lipt.  SpbSrotd  (Ib.  4  790).  Aus  zwei  Declioa- 
tionen  d.  Sonne  u.  dem  Uiiterscbiede  d.  Rect- 
ascension,  die  Rectascensionen  u.  d.  Schiefe 
d.  Ekliptik  zu  finden  (Ib.  4  794).  Trigonometr. 
Varia tionen-Rechn.  bei  Berechn.  d.  Sonnen- 
u.  Mundsfinsternisse  (Ib.  4  798).  Ober  d.  Be- 
deckungen d.  Sterne  vom  Monde  (Ib.  id.).  For- 
meln für  d.  astronom.  Zeitbestimmungen  (Ib. 
4  796).  Berichtig,  d.  von  Laplaoa  bestimmten 
mittl.  Entfernung  d.  Saturns  (Ib.  4  797).  For- 
mrlo  z  Bestimm,  d.  Breite  e.  Orts  (Ib.  4798). 
ll>er  d.  Relation  zwisch.  d.  Umdrehnngszeit 


d.  Planeten  usw.  (Ergttnzungsbd.  II).  Formeln, 
aus  drei  Höben  e.  Gestirns  usw.  d.  Meridian- 
höhe u.  Zeit  d.  Culmination  zu  find.  (Ib.  4799). 
Bestimm,  d.  Zeit  d.  Culmination  e.  Gestirns 
durch  zwei  beobacht.  Höben  u.  d.  Zelten  d. 
Beob.  (Ib.  4804).  Die  Beobb.  d.  Sonnenfin- 
sternisse, Bedeckungen  u.  Durchgänge  auf  d. 
Mittelpunct  d.  Erde  zu  übertragen  (Ib.  4  802). 
Störung  d.  Uranus  durch  Jupiter  u.  Saturn 
(Ib.  4  808).  AbkUrz.  d.  sphttr. - trigonometr. 
Rechnungen  durch  Ntfherungsformeln  (Ib.  id.). 
tberastron.  Strahlen brech.  (Ib.  4804).  For- 
meln z.  Bestimm,  d.  Orts  d.  Sonne  usw.  (Ib. 
4  80)i).  Über  d.  Ursprung  d.  Bilder  im  Thier- 
kreise  (1)).  4  806).  Neue  Art,  die  grössle  Mit- 
telpunctsgleicbungausd.  Excentricittttzu  find. 
(Ib.  id.).  Aus  d.  scheinbar.  Abstände  zweier 
Gestirne  den  wahren  zu  find.  (Ib.  4  808).  Ober 
d.  Zusammenhang  d.  drei  Weltordnungen  (Ib. 
id  ).  —  Über  d.  Zerfttll.  d.  Zahlen  in  ihre  Fa- 
ctoren  u.  Erkenn,  d.  Primzahlen  (Bemoiüli  u. 
Hindenb.,  Leipz.  Mag.  St.  S,  4  787).  Cber  d. 
Lehre  von  entgegengesetzt.  Grössen  (Hinden- 
bnrg's  Archiv  d.  Math.  Hft.  III,  4  795).  Ver- 
schiedene arithmet.  Zusammensetzungen  d. 
Kreises  aus  denselben  Elementen  (Ib.  Hft.  V, 
4796).  Grundsätze  d.  rein.  Mechanik  (Eber- 
hard's  l'htl.  Mag.  Bd.  I  u.  II,  4789).  Gedanken 
über  d.  Salomonisch.  Tempel  (Hntli's  Mag.  d. 
büi^erl.  Baukunst,  I,  4  789).  Au^abe  z.  Me- 
teorologie u.  Erdmesskunst  (Gilb.  Ann.  XIX, 
4805).  Angabe  e.  achromat.  Doppel -Objectivs 
usw.  (Ib.  XXXVI,  4840).  —  Fernere  Aufstttze 
im  Hannövr.  Mag.,  Hamburg.  Unterhaltt.  usw. 

KsBOth,  Daniel.  —  Piarist,  Dr.  PhiL, 
erst  Adjunct  d.  Pr'äfecten  d.  Ofener  Stern- 
warte, Pasquich,  von  4  84  2 — 23,  dann 
Prof.  d.  tbeoret.  u.  angewandt.  Mathematik, 
sowie  Religionslehrer  u.  Exbortator  an  d. 
kön.  Aead.  zu  Kaschau  in  Ungarn  (OS)  (NJ, 

geb.   4783,  Jan.   15,  Bries  (Brezno- 

Bimja),  Ungarn, 

gest.  4  825,  Juni  20,  Kaschau. 
Observaliooes  astronomicae  in  nova  specula 
Montis  Gerard i  institutae  et  in  caiculum  revo- 
catae.  Observv.  astronomicae  distantiarum  a 
vertice  et  adscensionum  rectarum  stellarum 
quarundam  Planetaliim  quas  in  specula  Bu- 
densi  montis  Blocksberg  institutae  sunt,  4«, 
Budae4824.  Astronom.  Beobb.  d.  Zenlthdi- 
stanzen  u.  geraden  Aulsteigungen  d.  Fiisterne 
usw.,  Ofen  4818.  Astronomie  popularis,  Ib. 
4  828.  Beschuldigte  Pasqnieh,  fingirte  Beobach- 
tungen verölTentlicht  zu  haben  (▼.  Zaeh,  Corr. 
astron.  IX,  4828;,  was  aber  von  Behnmacher, 
Sneke  u.  QtMU  widerlegt  ward  (Astr.  Nachr.  111). 

Knappi  Friedrich  Ludwig.  —  Dr. 
Phil.,  erst  Repetent  (4838)  u.  darauf  Prof. 
(extr.  1841,  ord.  4  847]  d.  Technologie  an 
d.  Univ.  zu  dessen,  dann  (4  854)  Prof.  d. 
tecbn.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  München, 
sowie  Beamter  an  d.  köiiigt.  Porzellanfabrik 
I  zu  Nympbenburg  (Or), 


1279 


Knaus» 


Kaoblaach. 


1280 


geb.  4  8U,  Febr.  22,  MichelsUdt  im 

Odenwald. 
Lehrb.  d.  chemisch.  Technologie  usw.,  2  Bde. 
8^  Braunschw.  4847.  Technolog.  Wandtafeln, 
86  Bl.  Fol.,  Münch.  4 859.  —  Über  d.  Entsteh,  d. 
Cyansyure  aus  Meiam  (Lieb.  Ann.  XXI,  4837). 
Zur  Bildungsgeschichte  des  Brechweinsteins 
(Ib.  XXXII,  4  889).  Überd.  Schnellessigfabri- 
cation  usw.  (Ib.  XLII,  4  842).  Über  d.  medi- 
cin.  Wirk.  d.  Leberthrans  u.  deren  Ursache 
(Ib.  LVIil,  4  846).  Untersuch,  e.  antik.  Bronze 
(ib.  id.).  Über  d.  Vorschläge  zu  wohlfeilerem 
Brote  mittelst  Kartoffeln  usw.  (Ib.  LXI,  4  847). 

Knaa88|  Friedrich  von. — Mecha- 
nicus ;  nachdem  er  zum  Kalholicismus  über- 
getreten, Inspector  u.  zuletzt  Direct.  d.  phy- 
sikalisch-mechanischen  Kunstkammer  in 
Wien  (A)  (Mensel,  Künstl.-Lex,  II ) , 

geb.   4  724, Stuttgart,* 

gest.  4  789,  Aug.  ..,  Wien. 
Verfertigte,  ausser  anderen  kiinstl.  Uhrwer- 
ken, einen  schreibenden  Automaten,  den  er 
beschrieb  unter  d.  Titel:  Selbstschreibende 
Wunderroaschine,  Wien  4780. 

*  Im  Dannst&d tischen  {Ä).  0 

Knaast  (Cnaustinus,  Knustius),  Hein- 
rich. —  Dr.  Juris  utriusque,  advocirte  4  544 
in  Berlin,  sp'ätcr  bis  4  567  in  Bremen  und 
dann  in  Erfurt,  wo  er  noch  4  577  lebte; 
war  auch  Comes  palatinus  und  gekrönter 
Poet  {2}  (A), 

geb Hamburg. 

gest.  nach  4  577, 

Introductio  in  geometriam  et  sphaericam,  8°, 
Berolini  4544.  —  Juristisches,  Poetisches  u. 
Anderweitiges. 

Knelfl  (Kneifel),  Reginald.  —  Pia- 
rist, Pr'äfect  d.  Colleg.  zu  Auspitz  in  Mäh- 
ren von  4  804  bis  4  807,  dann  Prof.  d.  Mi- 
neralogie u.  Zoologie  am  Theresianum  zu 
Wien  (M.  II)  (ON), 

geb.  4  764,  Jan.  4  \ ,  Nieder-Linde  wiese,* 

gest.  4  826,Dec.  7,\yien. 
Das  Mineralreich.  2  Bde.  S^  Wien  4  84  4—42. 

*  Bei  Freywaldau,  österreichisch  Schlesien. 

Knighti  Godwin.  —  Dr.  Med.,  pract. 
Arzt  in  London.  Bibliothekar  am  Brittischen 
Museum.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Th)  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  772,  Juni  9,  London. 
An  attempt  to  demonsträile,  that  all  the  pbe- 
nomena  in  the  nature  may  be  explained  by 
two  pimple  active  principles,  attraction  and 
repulsion,  Lond.  4754.  Collection  of  some  pa- 
pers,  formerly  published  in  the  Philosoph. 
Transact.  relative  to  Dr.  Knight's  magnetical 
bars,  Ib.  4756.  —  AccQunt  of  some  magneti- 
cal experiments  (Phil.  Tr.  4  744  et  4  747).  Let- 
ter concerning  the  polcs  of  magnets  being  va- 
riously  placed  (Ib.  4  745).  Remarks  to  J.  Wad- 


dell*a  Letter  concerning  the  effects  of  lightoiDg 
in  destroying  the  polarity  of  a  mariner's  com- 
pass  (Ib.  4  749).  Descript.  of  a  mariner's  coro- 
pass,  contrived  by  him  (Ib.  4  750).  —  Ver- 
machte seinen  grossen  Magnet  dem  Dr.  Fe- 
thergül,  der  darüber  schrieb :  Account  of  the 
magnetical  machine  contrived  by  the  late  Dr. 
O.  Knight  (Phil.  Tr.  4  776). 

Knltl (Kniltel),  Kaspar. — Jesuit,  folg- 
weise Lehrer  d.  Humaniora,  Philosophie  u. 
Mathematik,  Hofkaplan  d.  kaiseri.  Gesand- 
ten in  Holland  (3  Jahre),  Procurator  pro- 
vinciae  am  kaiseri.  Hofe  in  Wien  (5  Jahre), 
Rector  d.  Collegiums  zu  Knimmau  u.  end- 
lich Rector  magnificus  in  Prag  (Ph)  (J)  (A:, 
geb.  4  6^4,  Febr.  6,  Glatz, 
gest.  4702,  Dec.  4  4,  Telcz. 
Cosmographia  elementaris  propositionibus 
physico-mathematicis  proposita,  fol.,  Pragae 
4  673  ;  8",  Norimb.  4  674.  Via  regia  ad  omnes 
artes  et  scientias ,  8«»,  Pragae  4682;  42*,  No- 
rimb. 4694;  8°,  Aug.  Vlnd.-4759.  Aristoteles 
curiosus  et  utilis,  4**,  Pragae  4682. 

Knltlmayer,  Ferdinand. — Haupt- 
mann in  d.  Österr.  Armee  fM.  UJ  (CzJ, 
geb.   475J,Jan,  30,  Wien, 
gest.  48  4  4,  Nov.  24,  .... 
Versuch  e.  genauen  Darstell,  d.  Progressioas- 
Verbältnisse  d.  Planeten-  u.  Trabanten-Ab- 
stände  von  ihren  Central körpern,  Bruno  4S0S. 
Aufsätze  astronom.  Inhalts  in  Andr^'a  patriot. 
Tagesblatt. 

Knoblaach,  Karl  Herrmann.— 

Dr.  Phil.,  erst  Privatdocent  an  d.  Univ.  zu 

Rerlin,  dann  (4  849 — 53)  Prof.  extr.  an  d, 

Univ.  zu  Marburg  und  darauf  Prof.  ord.  d. 

Physik  an  d.  Univ.  zu  Halle  (OrJ, 

geb.  4  820,  Apr.  4  4,  Berlin. 
De  calore  radiante  disquisitiones  experimeotis 
quibusdam  novis  illustratae,  4°,  Berol.  4S47. 

—  Ober  d.  Verändr.  d.  strahlenden  W»rinc 
durch  diffuse  Reflexion  (Pogg.  Aon.  LXV, 
4845).  Untersuch,  überd.  strahlende  Wärme; 
erste  Abband  1. :  Über  d.  Erwärm,  d.  Körper 
durch  strahl.  Wärme  (Ib.  LXX,  4  847).  D", 
zweite  Abbandl. :  Über  d.  W^ärrae-Aosstrah- 
lungsvermögen  (Ib.  id.).  D",  dritte  Abbandl. 
Vergleich  der  von  verschiedn.  Körper  diffase 
ausgestrahlt.  Wärme'(lb.  LXXI,  4847).  Dop- 
pelbrechung, Beugung  u.  Polarisation  d.  strahl. 
Wärme  (Ib.  LXXiV,  4  848).  Über  d.  Longitu- 
dinal-Streifen  im  Spectrum  (Ib.  id.).  Verhalt 
krystallisirt.  Körper  zwischen  elektro-magnet. 
Polen  (Ib.  LXXXIII,  4  854).  über  d.  Abhän- 
gigkeit d.  Durchgangs  d.  strahl.  Wfirme  durch 
Krystalle  von  ihrer  Richtung  in  denselben  ilb. 
LXXXV,  4  852  u.  XCIII,  4  854).  Über  d.  Ein- 
fluss  d.  Metalle  auf  d.  strahlende  Wurme  (Ib. 
CI,  4  857).  Überd  Zusammenbang d.Struetor- 
Verhältnisse  verschiedener  Holzarten  mit  d 
physik.  Eigenschaften  derselben  (Ib.  CV,  485$;. 

—  Mit  J.  Tyndall:  über  d.  Verhalt.  kryslalH- 


1281 


Kaoch 


Xnop. 


1282 


sirt.  Körper  zwischen  d.  Polen  eines  Magnets 
(Ib.  LXXIXa.  LXXXI,  1850). 

Knooh,  August  Wilhelm.  —  Erst 
öffenll.  Hofmeister  (1777 — 89),  dann  Prof. 

d.  Physik  u.  Mineralogie  am  Collegium  Ca- 
rolinum  in  Braunschweig  (EB)  (Marx), 

geb.   4742,  Jan.  3,  Braunschwetg, 

gest.  4  818,  Juni  2,  Braunschweig. 
Ober  d.  Harzer  Zeolith  und  d.  Grundkrystalli- 
sation  d.  Zeoliths  überhaupt  (Grelles  Beitr.  II, 
1786).  Über  d.  Verhalten  d.  Alaunerde  bei  ver- 
schiedn.  Fäilmiltefn  (Crell'a  Ann.  4789).  tjber 
einige  elektrische  Versuche  (Oilb.  Ann.  XXIV, 
4806).  tjber  Pendelschwingungen  von  Körpern, 
die  an  einem  Faden  mit  d.  Hand  gehallen  wer- 
den (Ib.  LVII,  4  817). 

Kaoolienhaiier,  KarlWilhelm.  — 
Folgweise  Lehrer  am  Gymnas.  zu  Prenzlau 
(1830 — 33),  Subreclor  d.  Gymnas.  zu  Neu- 
Brandenburg  (1833 — 35),  Rector  d.  Real- 
schule zu  Neu-Streiitz  (1835  —  37)  und 
seitdem  Director  d.  herzogl.  Realschule  zu 
Meiningen  (Or), 

geb.  1805,  Apr.  10,  Potsdam. 
Die  Undulationstbeorie  d.  Lichts,  4^  Berlin 
1839.  Die  Elemente  d.  analyt.  Geometrie,  d. 
Differential-  u.  iDtegralrechnnng,  8»,  Jena 
1851.  Beitrage  zur  Elektricitätslehre,  8«,  Ib. 
1854.  —  Über  d.  Gesetze  d.  Magnetismus  nach 
Ampöra'a  Theorie  (Pog^.  Ann.  XXXIV,  1885). 
Über  d.  Oerter  d.  Maxiroa  u.  Minima  d.  ge- 
beagt.  Lichts  nach  Ftemera  Beobb.  (Ib.  XLI, 
1887).  Über  e.  besondere  Klasse  von  Beu- 
gungserscbein.  (Ib.  XLIII,  1838).   Beschreib. 

e.  galvan.  Flugrads  (Ib.  XLV,  1838).  Über  d. 
RicMungslinien  beim  Sehen  (Ib.  XLVI,  1839). 
Über  d.  Eigenschaften  d.  gebundenen  Elektri- 
cität  (Ib.  XLVII,  1839).  Ueber  den  die  elektr. 
Ladung  trennenden  Nichtleiter  (Ib.  LI,  1840). 
Über  filendungsbilder  (Ib.  LHI,  1841).  Überd. 
gebundene  Elektr.  (Ib.  LVIII,  1843).  Über  d. 
Nebenstrom  im  getheilt.  Schliessdraht  (Ib.  LX, 
1848).  Über  d.  elektr.  Ströme  im  getbeilten 
Schliessdraht  d.  Batt.  fib.  LXI,  1844).  Zusam- 
menhang d.  Formeln  fürd.  Wärme-Entwickl. 
durch  elektr.  u.  galvan.  Ströme  (Ib.  LXII,  1 844). 
Schwach,  d.  Hauptstroms  bei  getheilt.  Schliess- 
draht d.  Batt.  (Ib.  id.).  Neue  Versuche  über 
d.  elektr.  Nebenstrom  (Ib.  LXIV.  1845).  Ge- 
setz d.  Anzieh.  e.  nicht-isolirten  Körpers  durch 
d.  Innenseite  d.  elektr.  Batt.  (Ib.  LXV.  1845). 
Zum  elektr.  Nebenstrom  (Ib.  LXVI.  1845).  Be- 
stimm, d.  compensirt.  Drahtlängen  ohne  Luft- 
thermometer  (Ib.  LXVII,  5|846j.  Vertheil.  d. 
freien  Spannung  auf  d.  Schliessdraht  d.  elektr. 
Batt.  (Ib.  id.).  Lösung  d.  kürzl.  über  d.  Ver- 
zweig, galvan.  Ströme  aufgestellt.  Problems 
Tür  d.  Entladungsstrom  d.  elektr.  Batt.  (Ib. 
LXVIII,  4846).  SpannungsverhUltn.  beim  La- 
dungsstrom d.  elektr.  Batt.  (Ib.  LXIX,  1846). 
Vergleich  d.  elektr.  mit  d.  galvan.  Formeln 
(Ib.  id.).  Spannungsverhfiltn.  beim  elektr.  Ne- 
benstrom  (Ib.  LXX,  1847).  Erscheinung  beim 

Poggeadorff,  HandwSrterbuch. 


elektr.  Ladungsstrom  (Ib.  LXXI,  1847).  Wi- 
derstand d.  Luft  im  Schliessbo^en  d.  elektr. 
Batt.  (Ib.  LXXVUI,  1849).  Über  Seitenentlad. 
am  Schliessbog.  d.  elektr.  Batt.  (Ib.  id.).  Zu- 
sammenhang zw.  Stromtheilung  u.  Neben- 
strom d.  elektr.  Batt.  (Ib.  LXXIX,  1850).  Cor- 
rect.  d.  Beob.  bei  Anwend.  ungleicher  Flaschen 
zu  d.  elektr.  Balt.  (Ib.  id.).  Ueber  Töne  d.  Ne- 
benbalterie  (Ib.  XC.  1853).  Einfluss  d.  Nicht- 
leiter auf  d.  Starke d.  elektr.  Induct.  (Ib.  XCIII, 
1864).  Über  d.  Wirk.  e.  Eisendrahtblindels  auf 
d.  elektr.  Strom  (ib.  XCVIl,  1856).  Über  d. 
elektr.  Funken  (Ib.  CIV,  1858).  —  über  d.  Ver- 
ündr.  d.  Entladungsstroms  e.  elektr.  Batt., 
wenn  mit  d.  Schliessdraht  eine  zweite  Batt. 
verbunden  wird  (Sitzungsberichte  d.  Wiener 
Acad.  I,  1848).  Über  d.  inducirte  Ladung  d. 
Nebenbatterie  in  ihrem  Maximum  (ib.  X.  1 858 
u.  XV,  1855).  Über  d.  Widerstand  d.  Eisen- 
drahts im  elektr.  Strom  (Ib.  id.).  Über  d.  ge- 
meinsame Wirk,  zweier  elektr.  Ströme  (Ib. 
XVIII,  1855).  Über  d.Tbeilungd.  elektr.  Stroms 
(Ib.  XXII,  1857).  Über  d.  Strom  d.  Nebenbatr- 
terie  (Ib.  id.).  Über  zwei  sich  gleichzeitig  ent- 
ladende Batt.  (Ib.  XXV,  1857)). 

KnSrr,  Johann  Gottfried.  —  Fürstl. 
Oettingscher  Rath  u.  Leibroedicus  in  Oettin- 
gen  seit  1773,  früher  pract.  Arzt  im  Wal- 
lersteinschen  Flecken  Harburg  (A), 

geb.   4742, Allerheim, Fürstth. 

Wallerstein, 

gest.  1789,  Juni  8,  Oettingen, 
Observationes  chemicae  miscellae,  4^,  Got- 
ting.  1768. 

'  Kaogleri  Gabriel.  —  Benedictiner, 
folgweise  Prof.  d.  Mathematik  zu  Ingolsladt, 
der  Mathematik,  Meteorologie,  physikaL 
Geographie  u.  Astronomie  zu  Landshul,  der 
Mathematik  zu  Amberg  u.  zu  Neubarg  a.  d. 
Donau,  endlich  Pfarrer  zu  Wemdiug  (M,  W) 

(N), 

geb.  1769,  Jan.  1,  Pfaflenhofen,  Ober- 
bayern, ♦ 

gest.  1838,  März  5,  Wemding. 
Elemente  d.  angewandt.  Mathematik,  Ingol- 
stadt 1796.  Meteorologie  zum  Gebrauche  aka- 
dem.  Vorlesungen,  Landshut  1803. 

*  geb.  1757,  Jan.  1  {0. 15). 

Knopi  Johann  A...  Ludwig  Wil- 
helm. —Dr.  Phil.,  Assistent  bei  Wöhier 
in  Göttingen  (1841—43),  bei  L.  Gmelin 
in  Heidelberg  (1844)  u.  bei  Erdmann  in 
Leipzig  (18 45 — 47);  dann  Lehrer  d.- Me- 
chanik u.  Naturwiss.  an  d.  ÖfTentl.  Handels- 
Lehranstalt  in  Leipzig  (1847 — 4856)  und 
seitdem  Vorstand  d.  landwirthschaftl.  Ver- 
suchsstation zu  MÖckern  bei  Leipzig,  sowie 
(seit  4853)  Docent  d.  Chemie  an  d.  Univ. 
zu  Leipzig  (OrJ, 

81     . 


1283 


Knop 


Knorr. 


1284 


geb.  4817,  Juni  28»  Altenau  am  Harz. 

Über  d.  Verhalt,  einiger  Wasserpflanzen  zur 
Atmosphäre  (Habilitatlonsschriri),  Leipz.  1 853. 
Cheqo.-physiolog.  Untersuch,  iiberd.  Flechten 
(Gott,  gelehrt.  Anz.  4SU).  Über  d.  Kalium- 
platinsesquicyanür  (Lieb.  Ann.  XLIII,  4  842). 
Quantitative  Scheid,  d.  Thonerde  von  Eisen- 
oxyd (Erdmann'8  Journ.  XXXIX,  4  846).  Über 
d.  Process  d.  Kryslallbildung  (Ib.  XL,  4  847  u. 
LVI,  4852).  —  Beschreib,  e.  Apparats  zu  ge- 
fahrloser Entwickl.  von  PhosphorwasserstofT 
(Pharmaceut.  Ceutralbl.  4  848).  Untersuch,  d. 
Ackerbodens  von  NeuhoF  (Ib.  4849).  Über  d. 
Atomgewicht  d.  Mannils  (Ib.  id.  u.  4 850).  Über 
die  in  d.  Höhlungen  d.  Pflanzen  eingeschloss. 
Gase  (Ib.  1851).  Über  e.  eigenthüml.  sprödes 
Silber  (Ib.  4  852).  Über  d.  Abbängigk.  d.  PHan- 
zen  von  d.  Atmosphäre  (Ib.  id.).  Überd.  An- 
wend.  d.  Broms  zum  Bromiren  organ.  Sub- 
stanzen usw.  (Ib.  4  854).  Über  Bereit,  d.  Brom- 
wasserstoITsäure  (Ib.  id  ).  Überd.  Verbrenn, 
d.  Natriums  auf  Wasser  (Ib.  id.).  Über  d  Gerb- 
säure u.  Gallussäure  (Ib.  id.  u.  1857).  Überd. 
Anwend.  d.  Thonerde  als  desinficirendes  Mit- 
tel (Ib.  4855).  Überd.  Alkoholreibe  als  Basis 
d.  chemisch.  Systematik  (Ib.  id.).  Über  einige 
Regelmässigkeiten  in  d.  Zusammensetz,  organ. 
Körper  (Chem.  Centralbl.  4  856).  Aufßnd.  d. 
lods  bei  Gegenwart  reduclrender  Mittel  (Ib. 
Id.).  Behandl.  oicht-flüchtig.  organ.  Körper 
mit  schwefligsaur.  Alkalien  (Ib.  id.).  Neue 
Methode,  die  Phosphorsäure  zu  bestimm.  (Ib. 
id.).  über  Anwend.  d.  Wasserglases  als  Kör- 
nerdüngung (Ib.  4  857).  über  d.  Stellung  d. 
Glycols  In  d.  Reihe  d.  Alcohole  (Ib.  id.).  Ueber 
d.  gleiche  Reaction  d.  Phosphorsöure  n.  Kie- 
selsäure auf  molybdänsaur.  Ammoniak  (Ib. 
id.).  Über  die  bei  spec.  Gewichten  von  Gasen 
u.  Dämpfen  gebräucbl.  Zahlen  (Ib.  id.).  Über 
d.  Verhalt,  d.  Fluorkiesels  zu  Weingeist,  u.  ei- 
nige neue  Verbindd.  d.  KreselwasserstofTsäure 
(Ib.  4858).  —  Mite.  Sctanedarmann:  Überd. 
Mannit  u.  d.  Mannitschwefelsüure  (Gott,  ge- 
lehrt. Anz.  4 844).  Untersuch,  einig.  Schwämme 
u.  Auffind,  von  Mannit  darin  (Lieb.  Ann.  XLIX, 
4844).  Untersuch,  über  d.  Flechten  (Ib.  LV, 
4  845  u.  Brdmaxm's  Journ.  XXXVI,  4  845  u.  XL, 
4847).  Überd.  Vorkomm.  d.  Arsens  in  d.  Kno- 
chen (ErdmaniL's  Journ.  XXXVI,  4845).  Über 
neue  Cyanverbindd.  d.  Platins  (Ib.  XXXVII, 
4  846).  —  Mit  seinem  Bruder  ▲dolph:  Zusam- 
mensetz, d.  Sphaeria  deusla  (Pharmaceut.  Cen- 
tralbl. 4  854).  Über  d.  Grünsteine  von  Harthau 
usw.  (Ib.  id.).  Über  e.  neue  Metamorphose  d. 
nitrirt.  Verbindd.  d.  zuckerähnlichen  Sub- 
stanzen (ib.  id.).  Neues  Vorkomm.  d.  Anatas 
bei  Harthau(Ib.  4  852).  — Mit  S.  Arendt:  Über 
d.  Eigenschaften  einiger  Uransalze  (Ib.  4  857). 
Bestimm,  d.  Phosphorsäure  mittelst  d.  Oxyde 
d.  Urans  (Ib.  id.).  Methode  d.  Analysen  von 
Pflanzenaschen  (Ib.  id.).  —  Redigirt  das  phar- 
maceutische  (spater  chemische)  Centralblatt 
von  4848  an. 

Knop,  Adolph.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  d. 
Mineralogie  u.  Geognosie  ao  d.  Univ.  zu 
Giessen  seit  4  857;    früher  (4  849  —  57) 


Lehrer  d.  Naturwiss.  an  d.  Gewerbscbole  * 
zu  Chemnilz.  Bruder  des  Vorigen  (Orj, 

geb.  4  828,  Jan.  4  2,  Altenau  am  Harz. 
Über  chromsaur.  Kupferoxyd-Kali  (Lieb.  .\dd. 
LXX,  4849).  Über  einige  Erschein,  bei  Kry- 
stallisat.  d.  salpetersaur.  Bleioxyds  u.  Erklär, 
d.  endogenen  Pseudomorphoseo  daraus  (Phar- 
maceut. Centralbl.  4  853).  Analysen  d.  Kiesel- 
schmelz (J.  F.  L.  HaniBuum:  Beitr.  z.  Kenotn. 
d.  Eisenhohofenschlacken,  in:  Stnd.  d.  Göt- 
ting.  Vereins  bergmänn.  Fr.  4854).  überd. 
Ghloritschiefer  von  Harthau  bei  Chemnitz  u. 
d.  Bedeut.  d.  Pseudomorphosen  von  Glimmer 
nach  andr.  Min.  für  d.  Bodenkunde  (Progrm. 
d.  Gewerbschule  zu  Chemnitz  4  856).  Histo- 
logisch merkwUrd.  Erscheinungen  an  Gaog- 
gesteinen  aus  d.  Hochstätter  Thal  bei  Auer- 
bach usw.  (T.  Laonhard  u.  Bronn,  N.  Jahrb. 
4  858).  —  Arbeiten  gemeinschaftlich  mit  sei- 
nem Bruder,  siehe  Diesen. 

Knorr,  Martin.  —  Von  4  689  an  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Wittenberg 

(JJ  (Ah 

geb 

gest.  4  699,  März  23,  Leipzig. 
Diss.  de  crepusculis,  4  698.  De  refractione  la- 
minis.   De  methodo  exhanstionis  et  indivisi- 
bilium. 

KnorFiGeorgWolfgang. — Kupfci^ 
Stecher  u.  Kunsthändler  in  Nürnberg  (A), 
geb.   4  705,  Dec.    30,  Nürnberg, 
gest.  4  764,  Sept.  47,  Nürnberg. 
Sammlung  von  Merkwürdigkeiten  der  Natar 
und  d.  Alterthümer  d.  Erdbodens,  zum  Be- 
weis einer  allgemeinen  Sündfluth,  nach  der 
Meinung  d.  berühmtesten  Männer  aus  d.  Rei- 
che d.  Steine  erwiesen,  Nürnberg  4  755.  De- 
liciae  naturae  selectae  oder  auserlesenes  Na- 
turalien-Cabinet  usw.,  fortgesetzt  vonPli.  !• 
St.  XOUer,  verbessert  von  J.  S.  I.  Waleh,  6  Bde. 
fol.,  Nürnb.  4  780. 

Knorr,  Ernst.  ^  Dr.  Phil.,  Prof.  d. 

Physik  erst  an  d.  Univ.  zu  Kasan,  dann  ao 

der  zu  Kiew,  früher  Lehrer  am  Joachims- 

thaFschen  Gymn.  zu  Berlin  (Diss), 

geb.  4  805,  Nov.  . .,  Herzberg,  Provinz 

Saclisen. 
Disquisitt.  quaedam  deaestu  maris,  4^  Berol. 
4  830.  —  Meteorolog.  Beobb.  zu  Kasan  (Pogf* 
Ann.XLII,  4  887).  Darstell,  von  Wärmebildem 
(Ib.  LVIII,  4  843).  Über  Thermograpbie  (Ib. 
id.).  Über  Moaer*!  dunkles  Licht  u.  Eixeo^ 
von  Wärmebiidern  (Tb.LX,  4843).  Überelektr. 
Abbildungen  u.  Thermographien  (ib.  LX!— 
LXHI,  4  844).  Beobachtung  eines  Irrlichts  ab. 
LXXXIX,  4853).  Der  Tasteogyrotrop  u.  seine 
Anwend.  in  d.  Physik  u.  Telegraphie  fib.  XC, 
4  858).  —  Temperature  de  deux  soorces  d'eao 
douce  kNicoIaieff  (Bull,  scient.  Acad.  Petersb. 
X,  4  842).  Über  einige  Apparate  zu  hydrome- 
trischen  Messungen  in  Strömen  (Buli.  phys. 
matb.  Acad.  Petersb.  I,  4843). 


1285 


Knorre 


Kobell. 


1286 


»,  Ernst  Christoph  Fried- 
rich. —  Von  1789  bis  1803  Direct.  einer 
Töchterschule  in  Dorpat,  dann  Prof.  extr. 
d.  Mathematik  an  d.  Univ.  und  Observator 
an  d.  Sternwarte  daselbst  (BS)^ 

geb.  1759,  Nov.  . .,  Neuhaldensleben, 
gest.  4  810,  Dec.  f  (A.Sl.),  Dorpat. 
Leitfaden  zu  seinen  mathemat.  Vorlesungen. 
Dorpat  4  803.  Astronom.  Beobb.  u.  Nacbrich- 
teo  (Boda'i  Jahrb.  1843  u.  18U,  sowie  Sup- 
plementbd.  IV). 

Knorre,  Karl  Friedrich.  —  Sohn 
des  Vorigen.  Lehrer  an  d.  Sleucrmanns- 
Schule  zu  Nikolajew  seil  4  82i,  dann  Prof. 
u.  Direct.  d.  Sternwarte  daselbst  (HN), 
geb.  4  804,  März  28  (A.St.),  Dorpat. 
Der  Ort  des  Sterns  (f  Ursae  minoris  in  seiner 
oberen  Culmination  für  jeden  Tag  von  1820 — 
S 2  aus  Besaars  Tafeln  berechnet,  8",  Dorpat 
1819.  Tafel  für  d.  Mitternachlsverbesserung 
Ajjlr.  Nachr.  IX,  1831).  Über  d.  Voriheil,  wei- 
rber  durch  das  Ablesen  an  mehren  Puncten  d. 
Tbeilung  erlangt  wird  (Ib.  XII,  1830).  Sehr 
viele  astron.  Beobb.  ebendaselbst  vom  ersten 
Bande  an,  auch  in  Bode'a  Jahrb.  4  825,  1Si7  u. 
1829. 


:,  George.  —  Geheimer  Rath  für 
Irland,  früher  Lord  Schatzmeister  für  Ir- 
land, u.  Mitgl.  d.  irischen  Parlaments  für 
cJ.  Dubliner  Universität.  Mitgl.  d.  Irish  Aca* 
d«*cny  u.  d.  Roy.  Soc.  (Än.R,  1827^, 

geb 

gest.  4  827,  Juni  13,  Vclletri,  Kirchen- 
staat.* 
On  tbe  Newry  pitcb-stone  and  its  products, 
a ikI  on  the  formation  of  pumice  (Phtl.  Tr.  1 822,. 
On  bttumen  In  stones  (Ib.  1823). 

*  Auf  einer  R«i««. 

Kantbers,  Carl.  —  Capitän-Mecha- 
nicus.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holin  (SR), 

geb.  .  .  .,  gest.  1780,  Dec.  28,  .  .  . 
r.ifuod  alt  vk  inrUtta  vtfderqvarnar,  att  i  lugnt 
\  acler  maloiDgeo  ma  kunna  förrättas  med  hast- 
vind  (Vet.Acad.Handl.  1751).  Satt  att  forvara 
i:«>lf  och  allehanda  tradbyggnader  fran  rota 
<>ch  BvampvttKt  ;Ib.  1755).  Förbättradt  »ätl  alt 
mala  krut  med  vallsar  (Ib.  1760).  Gm  ett  upp- 
for<lriogs-satt  vid  qvarnar  (Ib.  1764).  —  Noch 
5  Abhandl.  technisch.  Inhalts  (Ib.  1749,  1755, 
1768  u.  1769). 

KautSMly  Martin.  —  Erst  Magister 
u.  Privatdocent  (1733),  dann,  von  1734 
An»  Prof.  extr.  d.  Logik  u.  Metaphysik  an 
d.  Univ.  zu  Königsberg,  zugleich  seit  1744 
Afijtinctd.  Oberinspectors  d.  Alumnen,  auch 
erster  Schlossbibliotlickar  (M), 

geb.   1713,  Dec.  14,  ICönigsberg, 
gest.  4754,  Jan.  29,  Königsberg. 


Vernünftige  Gedanken  von  den  Cometen  usw., 
auch  zugleich  eine  Beschreib,  von  dem  merk- 
würd.  Cometen  d.  jetzt  laufenden  Jahrs.  Nebst 
e.  Anhang  von  d.  1743  allhler  observirt.  Durch- 
gange d.  Mercurius  durch  d.  Sonne,  4^  Ktf- 
nigsb.  1744.  Aritbmetica  mechanica  oder  Be- 
schreib, e.  compendiös.  Recbenkttstchens,  S«", 
Ib.  1744.  Historisch-mathemat.  Abhandl.  von 
d.  Brennspiegeln  d.  Areliimedes  usw.,  4^,  Ib. 
1747.  Tbeoremala  nova  de  parabolis  infinilis, 
eadem  parametro  et  circa  eundem  axin  de- 
scriptis  (Act.  Erudit.  4787).  Beschreib,  e.  all- 
gem.  Wetterglases  (Hamburg.  Mag.  IV,  1749). 
—  Philosophisches. 

Kobelli  F  r  a  n  z  V  0 n.  —  Dr.  Phil.,  erst 
(1823)  Adjunct  beim  Conservatorium  d.  Mi- 
neralien-Sammlung, dann  Prof.  (extr.  1826, 
ord.  seit  1834)  d.  Mineralogie  an  d.  Univ. 
zu  München.  Mitgl.  (e.\tr.  1827,  ord.  1842) 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (GIM), 

geb.  4  803,  Juli  19,  München. 

Characteristik  d.  Mineralien,  2  Abtheil.,  8^ 
Nürnberg  1830—81.  Tafeln  zur  Bestimm,  d. 
Mineralien  mittelst  chemischer  Versuche,  8«, 
Münch.  1833,  6.  Aufl.,  Ib.  1858.  Grundzüge 
d.  Mineralogie,  8",  Niirnb.  1888.  DieGalvano- 
graphie  (von  ihm  erfunden),  V*,  Ib.  1842,  2. 
Autl.  1846.  Die  Mineralogie  usw.,  8<*,  Münch. 
1847.  Die  Geognosie  usw.,  8^  Ib.  4849.  Skiz- 
zen aus  d.  .Mineralreich,  8^  Ib.  1850.  Die  Mi- 
neral-Namen u.  d.  mineralog.  Nomenclatur, 
8«,  Ib.  1858.  —  Über  Olivenit.  Kupferschaum 
u.  Kieselroalachit  (Abh.  Münch.  Acad.  X,  1829 
^80) .  Ober  einige  in  d.  Natur  vorkomm.  Ver- 
bindd.  d.  Eisenoxyde  (Ib.  id.).  über  d.  Krdöl 
von  Tegernsee  (Ib.  XIII,  1831—36).  —  (jber 
d.  dichten  Gehlenit  von  Monzoni  (Xaatner'a 
Archiv,  IV,  1825).  Zur  näheren  Kenntn.  d. 
Granats  (Ib.  V.  1825  u.  X,  1827).  Über  d.  Ve- 
suvian  von  Mussa  u.  Monzoni  (Ib.  VII,  1826). 
Analyse  d.  Pyrops  (Ib.  VIII,  1826).  Untersuch, 
über  d.  einaxig.  Glimmer,  d  Chlorit  u.  Talk 
(Ib.  XII,  1827).  Cber  das  Auffind.  d.  Kupfers 
vor  d.  Löthrohr  (Ib.  id.).  Krystallograph.  Be- 
merkk.  u.  Formeln  z.  Berecbn.  d.  Rhombo<$- 
der,  hexagonal.  Pyramiden  u.  Quadralpyra- 
miden  (Ib.  XIU,  1828).  Ober  d.  Pektotitb,  ein 
neues  Min.  (Ib.  id.).  Ct)er  d.  Okenit,  e.  neu. 
Min.  (Ib.  XIV,  1828).  über  e.  dichten  Granat 
von  Schwarzenstein  (Ih.  id.).  —  Analyse  d. 
Titaneisens  von  Kgersund  (Sehweigg.  Journ. 
LXIV.  1832).  Über  d.  Titaneisen  von  Gastein, 
den  Kibdelophan  (Ib.  id.).  über  d.  Humboldti- 
lith  (Ib.  id.;.  Vermischte  mineralog.  u.  ehem. 
Bemerkk.  (ib.  Id.).  Beitr.  z.  Kenntn.  homöo- 
metr.  u.  isometr.  Krystallreihen  (Ih  id.).  Über 
Dispbeno^der  der  Kupferlasur,  einax.  Glim- 
mer u.  Verhall,  d.  Apatits  im  polarisirt.  Licht 
(Ib.  id.).  Analyse  eines  Magneteisenerzes  von 
Arendal  u.  d.  Franklinits  (Ih.  id.).  Überd.  di- 
klinoedr.  u.  triklinof*dr.  Krystalls>stem  (Ib. 
I.XVI,  1832).  —  überd.  Thraultt  (Pogf.  Ann. 
XIV.  1828)  Über  e.  optisch  mcrkwurd.  Ar- 
ragonitkrystall  u«w.  (Ib.  XX.  1880;.  Überd. 
krystallograph.  Bezeicho.  d.  Formen  d.  kJiao» 

8I» 


1287 


Kooh 


Koch. 


1288 


rhomb.  Systems  (Ib.  id.)-   Über  d.  polarisi- 
rende  Eigenschaft  d.  Glimmers  u.  einiger  andr. 
Min.  (Ib.  id.).    Über  d.  Berechn.  d.  Geslalteo 
d.  lesseral.  Systems  aus  e.  gegebn.  .Winkel 
(Ib.XLI,  4  887).  —  Über  d.  Eisenoxydhydrate 
(Brdmann'i  Journ.  I,  1834).    Über  d.  Hydro- 
magnesit,  e.  neu.  Min.  (Ib.  id.).  Über  d.  Titan- 
elsen vom  Spessart  (Ib.  id.}-   überd.  körnig. 
Porzellanspath  von  Passau  (Ib.  id.).   Über  d. 
Cbonikrit  u.  Pyrosklerit,  zwei  neue  Min.  (Ib. 
II,  4884).   Überd.  Onkosin,  e.  neu.  Min.  (Ib. 
id.).   Über  d.  schillernd.  Asbest  von  Reichen- 
stein (Ib.  id.).  Überd.  Epidot-Gabbro  (Ib.  V, 
1835).   Über  d.  Nickelwissmuthglanz,  e.  neu. 
Min.  (Ib.  VI,  4835).    Über  Krystallsystem  u. 
Krystallreihe  (Ib.  VII,  4  886).   Über  e.  Skale 
für  d.  Schmelzbarkeit  d.  Mineralien  (Ib.  X, 
4837).    Über  d.  Arfvedsonit  (Ib.  XIII,  4838). 
Über  d.  sogen.  Eisenrose  [Basanomelan]  aus 
d.  Schweiz  (Ib.  XIV,  4  838).  Überd.  Chloritu. 
d.  Ripidolith,  e.  neu.  Min.   (Ib.  XVI,  4  889). 
Über  d.  Gismondin  (Ib.  XVIII.  4839).  Über  e. 
neue  Anwend.  d.  galvan.  Kupferfaliung  z.  Ver- 
vielföltig.  von  Gemttiden  in  Tuschroanier  (Ib. 
XX,  4  840).  —  Noch  viele  krystallograph.  u. 
ehem.  Notizen  in  d.  letzt,  drei  Zeitschriften. 
—  Viele  Aufsötze  in  d.  Gelehrt.  Anzeigen  d. 
Münchn.  Acad.,  z.  B. :  Über  d.  Spadait,  e.  neu. 
Min.;  über  Diallage  u.  Broncit;  über  d.  An- 
laufen d.  Kupferkieses  unter  Einfl.  d.  galvan. 
Stroms  (Jahrg.  4  843).    Über  d.  Fortschritte  d. 
Galvanographie  usw. ;  über  e.  als  Hohofen- 
schlacke  gebild.  Diopsid;  über  Krystallisation 
d.  säur,  phosphorsaur.  Ammoniaks;  Anwend. 
ehem.  Metaüniederschlfige  zu  farbig.  Zeich- 
nungen auf  Kupfer;  Formeln  z.  Berechn.  d. 
Ableitungscoäfßcienten  d.  tesseral.  Gestalten 
für  d.  N  a  u m  a  n  n'sche  Bezeichn.  (Jahrg.  4844). 
Über  d.  Scheid,  d.  Phosphorstture ;  über  ein 
ehem.  Kennzeich,  für  Titaneisen  u.  Sphen; 
über  d.  Bronzit  von  Ujardlersoak ;   über  d. 
Scheid,  d.  Bromstiure  von  d.  Phosphorsäure 
u.  Flussstture  usw. ;  über  d.  Auffind.  d.  Schwe- 
felgehalts einer  Verbind,  u.  über  d.  Unter- 
scheid, von  Sulfureten  u.  Sulfaten  ;  über  d. 
einax.  Glimmer  von  Bodenmais  (Jahrg.  4  845). 
Über  d.  Brongniartin  von  Berchtesgaden  ;  über 
d.  Condurrit  u.  über  d.  Verhalt,  d.  Kupfer- 
oxyde zu  roetall.  Arsenik  im  Feuer;  über  d. 
Kupferpecherz  von  Turinsk  (Jahrg.  4  846).  Über 
d.  Mineralspecies  mit  vicarirendeo  Mischungs- 
theilen  u.  über  d.  Molecular-Gemengo  (Jahrg. 
4849).  Über  Isomorphie,  Dimorphie,  Polyme- 
rie u.  Heleromerie  (4  850).    Über  d.  galvan. 
Leitungsfähigkeit  d.  Mineralien  (Ib.  id).   Über 
d.  Skolopsit,  ein  neues  Sulphat-Silicat  (4854). 
Über  d.  Artioxen,  ein  neues  Blei-Zink-Vana- 
dat  (4  854).  Über  einen  neuen  Hydrargyllitaus 
Brasilien  (4854).  Über  d.  Gymnit  aus  Tyrol 
(4854).   Über  d.  Sismondin.  Ghloritoid  u.  Ma- 
sonit  usw.  aus  d.  Gesichtspunct  d.  Polymerie 
betrachtet  (4  852).  Überd.  Pyromelin,  e.  neu. 
Mineral  (4  853).  Optisch-krystallograph.  Beob- 
achtungen u.  über  ein  neues  Polariskop,  das 
Stauroskop  (4  855).  Stauroskopische  Beobach- 
tungen u.  über  ein  Complementar-Stauroskop 
(4  855  u.  4  856).  —  Dichtungen  in  oberbayer. 
Mundart. 


Koohi  Christian  Friedrich.  — 
RechtscoDsulent  zu  Zwickau  va  Sachsen 
(M)  (A), 

geb.   4  728,  Juni     4,  Zwickau, 

gest.  4  777,  Dec.  3  4^  Zwickau. 
Zuverlässige  Nachrichten  von  d.  unterirdisch. 
Feuer  d.  Steinkohlengebürge  zu  Planitz,  nebst 
Mitteln,  solche  zu  dämpfen,  4°,  Leipzig  u. 
Zwickau  4  768. 

Koohi  Heinrich  Christoph.  — 
Fürstl.  seh warzburgischer  Kammermusikus 
zu  Rudolstadt  (M.  W), 

geb.   ni9,  Oct.  4  0,  Rudolstadt, 

gest.  4  84  6,  M§rz4  2, 

Handbuch  beim  Studium  d.  Harmonie,  Leipi. 
4  844.  Versuch,  aus  d.  harten  u.  weichen  Ton- 
art jeder  Stufe  d.  diatonisch-chromatischeD 
Tonleiter  vermittelst  des  on  harmonischen  Tod- 
wechseis  in  die  Dur-  u.  Moll-Tonart  der  übri- 
gen Tonarten  auszuweichen,  Ib.  4  842. 

Kooh,  Julius  August.  —  Dr.  Med. 

u.  pract.  Arzt  in  Danzig.   Mitgl.  d.  oatur- 

forsch.  Geseilschaft  daselbst  (RH)  (MAI), 

geb.   4752,  Juni  4  5,  Osnabrück, 

gest.  4  8  47,  Oct.  24,  Danzig. 
Astronomische  Tafeln  zur  Bestimm,  d.  Zeit  aus 
der  beobachteten  gleichen,  obwohl  unbekannt 
Höhe  zweier  Fixsterne  usw.,  Berlin  u.  Stral- 
sund 4797.  Einige  auffallende  Verschiedenhei- 
ten in  Ansehung  d.  Zodiacalsterne  (Götl.  Mag. 
4  78S).  Beob.  einös  veränderl.  Sterns  im  Lö- 
wen (Bode*!  Jahrb.  4  788).  Angegebene  ver- 
tinderl.  oder  verschwundene  Sterne  (Ib.  4789 . 
Xayer*!  Zodiacal verzeich n.  von  4  000SterDeo, 
vermehrt  u.  verbess.  (Ib.  4  790).  Beob  eini- 
ger noch  nicht  bekannt.  Sterne ;  über  d.  Ge- 
brauch d.  leeren  Kreises  als  Mikrometer  dsw. 
(Ib.  4  793).  Über  d.  Möglichkeit,  Kometeo  ia 
ihrer  Sonnenferne  noch  zu  sehen  usw.  >Ib. 
4  794).  Beschreib,  e.  Werkzeugs  zur  ErmitÜ. 
correspondirend.  Sonnenhöhen ;  Methode,  Au 
Fadennetz  im  Fernrohr  bei  Sonnenbeobachtt. 
sichtbar  zu  machen  usw.  (Ib.  4  796).  Methode, 
das  Anlaufen  d.  Objectivglaser  zu  verhuteo 
(Ib.  4  800).  Tafel  aller  im  49.  Jahrh.  vorfalleod. 
Vorübergfinge  d.  Mercurs  (Ib.  4804).  Unter- 
schied in  d.  scheinbar.  Grösse  einiger  Sterne 
(Ib.  4  84  0).  Über  gegenseit.  Lichtstarke  einiger 
Sterne  (Ib.  4  84S).  Über  die  veränderl.  Stern« 
im  Sobiesky'schen  Schilde  (Ib.  4  84S).  Über 
veränderl.  Sterne  im  Hercules  u.  d.  ndrdt. 
Krone  (Ib.  4847).  Tafel  aller  1 84 5  bekaonteo 
veränderl.  Sterne,  deren  Lichtwechsel- Perio- 
den bestimmt  worden  sind  (Ib.  4  848).  Noch 
anderweite  astronom.  Beobb.  daselbst. 

Kooh,  Friedrich  Karl  Ludwig.— 
Erst  auf  den  Eisenhütten  zu  Gittelde  □• 
Rothehülte  (am  Harz)  bescbäfligt  u.  daraof 
in  Göttingen  sludirend,  war  er  4  882  Bäl- 
tengehülfe  auf  d.  Königshütte  bei  Lanier- 
berg  am  Harz  u.  dann  ein  Jahr  lang  Lehrer 
d.  Mathematik  am  Lyceum  zu  Hannover, 


1289 


Köhler. 


1290 


schied  aber  4  8S4  aus  d.  Staatsdienst  aus, 
und  Hess  sich  f  825  in  Griinenplan  als  Glas- 
fabrikant nieder.  Ward  4  834  braunschw. 
Bergrath,  und  bereiste  1850  einen  Theil 
der  Vereinigten  Staaten  (Or), 

geb.  1799,  Febr.  4  5.  Rothehiille, 
gest.  4  852,  März  4  2,  Grünenplan. 
Beitrüge  zur  Kenotniss  krystallin.  HUltenpro- 
ducte,  8»  Götting.  4  823.  Die  Mineraigegenden 
der  Vereinigteo  Staaten  Nord-Amerika's  am 
Lake  superior  usw.,  8**,  Ib.  4854.  Die  Mine- 
ral-Regionen der  oberen  Halbinsel  Michigan's 
usw.,  8",  Ib.  4852.  Mit  W.  Dimker :  Beitrflge 
2.  Kenntnis«  d.  norddeutsch.  Oolithgebildesu. 
dess.  Versteinerungen,  Braunschw.  4  837.  — 
Versuche  über  d.  Geschwindigkeit  u.  Quanti- 
tät verdichteter  atmosphUr.  Luft,  welche  aus 
OefTnungen  von  verschiedn.  Cunstruction  u. 
durch  Röhren  ausströmt  (Studien  d.  Götting. 
Vereins  bergmtfnn.  Freunde,  I,  4  824;  auch 
Pogg.  Ann.  II,  4  824).  Versuch  e.  Darstell,  der 
auf  d.  Harzer-  u.  WeserbUtlen  üblich.  Eisen- 
frischprocejise  (Studien  usw.  I,  4824).  Ver- 
suche überd.  Anwend.  d.  Fichlensamenzapfen 
alM  Surrogat  d.  Kohle  beim  Eisenfrisch process 
usw  (Ib.  II,  4828).  Versuche  u.  Beobb.  über 
f1.  Bewegung  verdichteter  almoi^phttr.  Luft  in 
langen  ROhrenleitungen  (Ib.  III.  4  833).  Be- 
merkk.  überd.  Berechn.  d.  Windquanlttülcn 
l>ei  Geblüsen  (Ib.  id.).  Notizen  über  Eisenhüt- 
ten, gesammelt  auf  einer  Reise  durch  d.  östl. 
Thcil  Frankreichs  4  889  (Ib.  IV,  4839). 

K6bal ,  Jacob.  —  Stadtsebreiber  in 
Oppenheim  (A), 

geb Heidelberg. 

gesL  1533»  .  .  .  Oppenheim. 
Eyn  New  geordnet  Vysirbuch  usw.,  4<*,  Op- 
penb.  4545.  Rechenbuch  usw.,  4**,  Augsburg 
1514.  Sonnen-Uhr  vom  Schatten  des  Menschen. 
item  Sonnenuhr  von  d.  linken  Hand,  8<>,  Maynz 
4  534.  Georoetrey,  von  künstlichen  Feldmes- 
»en  und  Absehen  allerhand  Höhe,  Flüche, 
Kbena,  Weite  und  Breite  usw.,  Frankf.  a.  M. 
ipoftib.  Ausg  )  4598,  4646. 

KSoher,  Franz  Adrian.  —  Dr.  Phil. 
i'  1  8  1 5).  Erst  Piarist  und  als  solcher  Lehrer 
an  verschiedenen  Gymnasien  Böhmens  u. 
Mührens,  PrSifect  d.  Ritteracademie  in  Wien 
u.  zuletxt  Prof.  am  Lyceum  zu  Nikolsladt, 
dann  zu  Reicbenbacb  (preuss.  Schlesien) 
Vorsteher  einer  Privat-Lehranstalt  (4  8  4  6), 
und,  nachdem  er  18  4  7  Protestant  gewor- 
den ,  Oberlehrer  erst  am  reformirt.  Gvm- 
uas.  (4  848 — 4  825)  u.  seitdem  am  Magda- 
Ipncngymnas.  zu  Breslau.  Von  1826  bis 
18  40  Privatdocent  an  d.  Univ.  daselbst  (NS) 
■  Prgm.  d,  MagdaL-Gymn.  4  846;  (G,  4  846;, 
geb.  4786,  Febr. 7,  Prag,» 
gest.  4  846,  Jan.  9,  Breslau. 
Di«9.  phys  de  identitate  lucis  et  caloris,  Vra- 
ttsl.  4810.  Ebene  Trigonometrie  u.  Polygonio- 


roetrieusw.,  8^  Leipz.  48S9.  Die  Combina- 
tionslehreu.  ihre  Anwend.  aufd.  Analysis,  8", 
Ib.  4822.  Diss.  matb.  sistens  soliditatem  ungu- 
larum  circularium,  ellipticarum  etc.  ope  geo- 
metricae  elenienlaris  in  calculum  vocatam  et 
caiculo  inlegrali  denuo  comprobatam,  Vratisl. 
4  8i6.  Körperliche  Geometrie,  nebst  Erweitr. 
derselben  usw.,  8^  Breslau  4  833.  DieTheilung 
eines  geradl.  Winkels  in  drei  gleiche  Theile, 
Ib.  4  835.  Die  neuesten  Methoden  zur  Auflös. 
d.  höhr.  numer.  Gleichungen,  Ib.  4  888.  Lehr- 
buch d.  Arilbmetik  usw.,  S**,  Ib.  4888.  Grund- 
züge d.  ebenen  Trigonometrie,  8<>,  Ib.  4  845. 

*gth,  Febr.  6  (JT.  11),  wo  er  fAUdüich  Fried  rieh 
Andreai  heiMt. 

KöoUln,  Daniel.*  —  Fabrikant  von 
buntem  Baumwoilengewebe  zu  Mühlhau- 
sen im  Elsass.  Machte  seine  ehem.  Studien 
zu  Paris  unter  Fourcroy  u.  Vauque- 
lin,  und  war  4  805  bei  Letzterem  Präpa- 
rateur.  Trug  mit  J.  M.  Hausmann  am 
meisten  zur  Hebung  dieser  Industrie  im  El- 
sass bei  und  machte  sie  zuerst  rationell  (Or), 
geb.  4785,  Nov.  6,  Mühlhausen, Elsass. 
Nouv.  applications  du  Chromate  de  potassa 
(Bull,  de  la  Soc.  industr.  de  Mulbouse.  T.  I). 
Mem.  sur  la  garance  et  ses  deriv^  (Ib.  id.). 
M(^iu.  sur  l'acelate  d'alumine  (Ib.  id.).  Emploi 
du  son  pour  la  fixalion  des  mordants  (Ib.  li). 
Mc*m.  sur  les  premi^res  impressions  sur  laine 
et  sur  soie  (Ib.  VII).  M6m.  sur  la  natura  des 
gommes  (Ib.  XVII). 

*  Enkel  von  Samuel  K.  (geb.  1719,  . . .  Muhlbaoien, 
(est.  1771,  ...  dMelbst),  der  174()  die  lodiutrie  der 
bednickten  Zeuge  toq  DtutsebUud  ber  in  den  EU 
führte. 


KSgler  (Kegler),  Ignatius.  •—  Jesuit, 
von  47  4  2  bis  47  4  5  Prof.  d.  Mathematik  u. 
oriental.  Sprachen  and.  Univ.  zu  Ingolstadt, 
ging  dann  als  Missionar  nach  China,  wo  er 
unter  dem  Kaiser  Kanghi  Mandarin  ward 
und  zu  grossem  Ansehen  gelangte  (AJ  (BEJ), 

geb.   4  680, Landsberg,  Ober- 
bayern, 

gest.  4746,  März  29.  Peking. 
Observationes  astronomicae  Peckini  habitae 
(Phil.  Tr.  4  728).  Fernere  astron.  Beobb.  von 
ihm  finden  »ich  in  d.  Sammlung  von  A.  Hal- 
lenteln  (siehe  Diesen)  und  in  d.  Werke  von 
X.  dellaBriga:  Scientia  eclipsiuro  ex  Imperio 
et  commercio  Sinarum  illustrata  (siebe  Bxig»). 

KShler,  JohannGotIfried.  —  Von 
4  771  bis  4776  SecrctUr  d.  Ökonom.  Ge- 
sellschaft in  Leipzig,  dann  Inspector  d.  ma- 
tbemat.  Salons  u.  d.  Kunstkammer  in  Dres- 
den (A), 

geb.    4745,  Oec.    45,  Gauernitz  bei 

Dresden, 

gcsf.   4  804,  Sept.  49,  Dresden.* 
Bestimm,  d.  VcrhHiln.  d.  Geschwindigkeit  e. 
uotarscblttcbtigen  Wasserrades  gegen  d.  G^- 


1291 


Köhler 


Koene, 


1292 


schwindigk.  d.  Stroms,  bei  welcher  seine  Wirk, 
oder  d.  Moment  d.  Rades  am  grösst.  ist  (Sehr, 
d.  Leipz.  ökon.  Gesellsch.  Bd.  VII).  Observa- 
tionson  the  transil  of  Mercury,  1786,  Mai  4, 
al  Dresden  (Phil.Tr.  1787).  Beschreib,  beque- 
mer Unterlagen  zu  gross.  Fernröhren,  einer 
neu  eingerichtet,  parallact.  Maschine,  eines 
neu.  Mikrometers  usw.  (Boda'i  Jahrb.  1785). 
Bemerkk.  über  e.  einfaches  Pendel  (Ib.  1792). 
Viele  astron.  Beobb.  (Ib.  1781  bis  1801,  auch 
T.  Zach*s  Corr.  II  u.  III). 

*  gen.  1800,  Sept.  19  (/TD)  (LB)  wohl  unrichüg. 

Köhler ,  AlexanderWilhelm.  — 
Von  1786  bis  18« 4  Lehrer  d.  Bergrechte 
u.  d.  bergmSnn.  Geschäftsstyls  an  d.  Berg- 
academie  zu  Freiberg,  auch  Assessor  beim 
Bergscböppenstubl,  sowie  später  (von  1821 
an)  Bürgermeister  u.  Bergcommissionsrath 
daselbst  (M,  UJ  (N), 

geb.   1756,  Juli     5,  Freiberg/ 
gest.  1832,  Dec.23,  Freiberg. 
Gab  heraus  mit  seinem  Schwiegersohn  Ch.  A. 
8.  HoAnann:  Bergmönn.  Journal,  12  Bde.  8<*, 
Freib.  1788—94,  dann  allein:  Neues  berg- 
männ.  Journal,  4  Bde.  8°,  Ib.  1795—1815. 

•  geb.  F«br.  5  {N), 

Köhler,  Heinrich  Karl  Ernst  von. 
—  Russ.  Staatsrath,  Direct.  d.  kaiserl.  An- 
tikencabinets  u.  d.  Bibliothek  d.  Kaisers  in 
St.  Petersburg.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst (M.  II;  (BulL  scienL  Acad.  Petersb.  Ul), 

geb.   1765 im  SchÖnburgschen, 

gest.  1838,  Jan.  22  (A.St.),  St.  Peters- 
burg. 
Untersuch,  über  d.  Sard,  Onyx  u.  Sardonyx 
d.  Allen,  8^  Götting.  1801.  Antwort  auf  d. 
Einwürfe  dagegen,  8*>,  Leipz.  1802  (siehe  ü.  F. 
B.  Br&ekmaim).  —  Viel  Antiquarisches. 

Köhler,  Heinrich  Gottlieb.  — 
Dr.  Phil.,  Privatdocent  d.  Mathematik  an  d. 
Univ.  zu  Göttingen  seit  1821,  vorher  (1802) 
Lehrer  d.  Mathematik  u.  Physik  am  Stifls- 
pädagogium  zu  Ilefeld  u.  1811  Conrector 
desselben  (PJ  (G.\$bO), 

geb.  1779,  Febr.  11,  Celle, 
gest.  1849,  Oct.  10,  GÖltingen. 
Lalande'i  logarithmiscb-trigonometr.  Tafeln, 
vermehrt  durch  d.  Tafeln  d.  Gauss*schen  Lo- 
garithmen u.  andere  Tafeln,  12^  Leipz.  1827, 
8.  Aufl.  1849.  Logarithmisch -trigonometr. 
Handbuch  usw.,  8°,  Leipz.  1847  (5.  Stereotyp- 
Aufl.  1857).  Vier  logarithmische  u.  antiloga- 
ritbm.  Tafeln  usw.,  fol.,  Ib.  1851  (posth.  her- 
ausgegeb.  von  seinem  Sohn  S.  C.'£.  Köhler). 
Mit  X.  Stern:  Über  d.  Monatsnamen  einiger 
alten  Völker  usw.,  Berlin  1836. 

Köhler,  Friedrich  Wilhelm.  — 
Dr.  Phil.  Von  1829  bis  1831  Lehreram 
Cöln.  Realgymnas.  zu  Berlin,  dann  Lehrer 


(spSter  Prof.)  d.  Chemie,  Mineralogie  u. 
Technologie  an  d.  städtischen  Gewerbe- 
schule daselbst;  seit  1856  Director  der- 
selben (Or), 

geb.  1805,  Juni  24,  Cassel. 
Diss.  de  nonnullis  diallagi  vartetatibos.  Mar- 
purg.  1828.  Grundriss  d.  Mineralogie  os«  . 
S«»,  Cassel  1831,  2.  Aufl.  1838.  Die  Chemie  ia 
technisch.  Beziehung,  8^  Berl.  1834,  7.  Aufl. 
Ib.  1854.  —  Zerleg,  d.  Schillerspaths  CFogf. 
Ann.  XI,  1827).  Untersuch,  d.  Dtallage-Vane- 
täten  (Ib.  XIII,  1828).  Kristall  form  d.  Strahl- 
kieses  von  Almerode  (Ib'  XIV,  1828).  Kt\- 
stallf.  d.  Turroalins,  ^inksilicats  u.  Boracit»  la 
Bezug  auf  ihre  Pyro<ElektriciUt  (Ib.  XVII. 
1 829) .  Zur  Naturgeschichte  d.  Kreuzsteios  IL 
XXXVII,  1836).  Ueberd  Verbindd.  d.  beid^f. 
Säuren  d.  Selens  mit  beiden  Quecksitbero\\- 
den,  u.  über  d.  Onofrit  oder  natiiH.  »eleoi^. 
Quecksilberoxydul  (Ib.  LXXXIX,  1853,. 

KSlIOi  August.  —  Dr.  Phil.,  preuss. 

Finanzralh  in  Berlin  (M,  11^/, 

geb 

gest.  1856,  MSrz  30,  Leimerzhofen  htx 

Bamberg. 
System  d.  Technik,  8«,  Berlin  1822.   Cberd 
Wesen  u.  d.  Erscheinung  d.  GalvanUiDQs  oder 
Theorie  d.  Galvanismus  u.  d.  geistig  G&hrc:i«. 
usw.,  8^  Sluttg.  1825.  Die  Brantweiobr«iiee- 
rei  mittelst  Wasserdämpfe,  zugleich  als  Re\.> 
sion  d.  ganzen  Gewerbes,  8"*,  Berlin  183t.  ~ 
Entdeckungen  über  d.  Entsteh,  d.  orynaisch 
Lebens  (Kastner'i  Arch.  XII,  4827;      lb«rd. 
Entsteh,  u.  d.  chemische  Beschaffen h.  d.  JsdU- 
sooleo,  sodann  tjber  ihre  Reinigung  vor  d 
Versieden  (Ib.  XIII,  1828). 

Kölrenteri  Ludwig  Wilhelm.  ^ 

Dr.  Med.,  folgweise  pract.  Arzt  in  Kari^* 

ruhe,  Hofmedicus,  Landphysicus»  Medio:- 

nalrath,  Mitgl.  d.  SanitStscommissioo  uxhi 

berathendes  Mitgl.  d.  Direction  d.  Salin««-. 

Berg-,  Hütten-  u.  Münzweseos  das^ib^t 

(MAI)  (N)  (Or), 

geb.   178  4,  Febr.  12,  Karlsrahe, 

gest.  1848,  Sept.  20,  Karisrab«. 
Characteristik  d.  Mineralquellen  in  phyuMt. 
u.  medicin.  Hinsicht  usw.,  8**,  Pforzheim    ^;- 
stemat.  Grundriss  u.  Classificatioo  d  Miinti'- 
quellen,  1820.    Die  Mineralquellen  des  ilr  ^^ 
herzoßth.  Baden.  8  Jahrg.,  Karlsrobe  iMt— 
22.  Dberd.  seh  warzgrau  eo  Sand  im  BbeiDttc« 
(Bchweigg.  Journ.  XXI,'l8l7).  -.  K.  ertieS 
1821  ein  Patent  auf  Bereit,  d.  Karlsbader  M.^«- 
ralwasser  aus  Wasser  d.  Badener  Heih|aeJ-.* 

KoenOi  C  orne  il  1  e  J  ea  n.  —  Dr.  Pr.  i . 
seit  18  40  Prof.  d.  allgem.  Chemie  o.  T<it-* 
cologie  an  d.  Univ.  zu  Brüssel,  früher  Pha.-- 
maceut  (Or)^ 

geb.  1809,  Sept  6,  Geertrnideahrrf. 

Nord-tnafcat: 


I2d3 


König 


König. 


1294 


Noiice  sur  les  assolements  eo  gänäral  et  sar 
le  cuUoreda  froroenten  parliculier,  S**,  Brux. 
1854.   Conrörences  publiques  sur  la  cr^ation 
h  parttr  de  la  formation  de  la  terre  jusqu'ä 
reUiDction  de  I'espdce  humaine  etc.,  42°,  Ib. 
rS56.  Mömoiresdechimie,  IS«,  Ib.  pt.  I,  4856. 
—  Sur  les  oxy-seU  neulres  inorganiques  etc. 
Bull.  Acad.  Brux.  X,  4  843).   De  la  non-exU 
stencedu  suirated'oxide  azotique  (Ib.  XI,  4  84  4). 
Sur  les  fonctions  de  Teau  (Ib.  XIII,  4  84(U. 
Moyen  de  ddsinfecter  des  substances  en  pu- 
tröfaction   au  moyen  d'un  composö  tel  que 
Fe^Cl^-t-BHCl  [bröv^tö  4847  en  France  et  en 
Belgique]    (Ann.  Soc.   m6d.   d'Anvers  4  850). 
Moyen  chimique  de  conserver  les  pommes  de 
terre  etc.  (Ann.  Soc.  d'Agricult.  de  Belgique, 
4  854).  Recberches  expöriment.  fattes  pendant 
buit  annäes  sur  Tassolement  etc.  (Ib.  id.).  Le- 
von  donn<^e  dans  le  but  de  prouver,  que  la 
th<^orie  de  Davy  sur  les  bydracides  est  inad- 
riussible  (Journ.  Soc.  möd.  et  nat.  de  Bruxell. 
4  854).  Analyse  Chi nr).  dela  racine  de  pyr^thre 
Ann.  chjm.  phys.  LIX,  4835).  Sur  la  pröpa- 
r.'ition  de  la  creosote  (Ib.  id.).  —  Wirkung  d. 
schwefligen  Säure  auf  Eisen  und  Zink  (Pogg. 
Ann.  LXIII,  4  844).  Bestimm,  d.  Chlorwasser- 
stolTsflure  in  einer  FlUssigk.  mit  freiem  Chlor 
Ib.  LXIV,  4845).   Natur  d.  Königswassers  u. 
Constilut.  d.  Untersalpetersfiure  (Ib.  Id.).  Na- 
tur d  aus  d.  Wechselwirk.  d.  schweflig.  Säure 
u.  Untersalpeterstfure  entstehenden  Producte 
Ib.  LXV,  4845).    Über  d,  Theorie  d.  Schwe- 
felAäurefabhcation  (Ib.  id.).    Bild.  d.  unter- 
iodiK.  Süure  (Ib.  LXVl,  4  845).    Über  d.  Con- 
stilut. d.  Lnterschwefelsäure  (Ib.  CHI,  4  858). 

KSnlg,  Johann.  —  Jesuit,  Prof.  d. 
Matliemalik  zu  Freiburg  im  Breisgau  (AJ, 

gCDa  ■  •  «y  gesi«  •  •  • 
Vestiffia  mathematica  seu  Tyrocinlum  cosmo- 
grnpbico-geometrico-geographico-astroDomi- 
ro-conaetographicum,  4«",  Frib.  4880. 

KSalgy  Emanuel.  —  Dr.  Med.,  folg- 
wfise  Prof.  d.  griech.  Sprache  (4  695 — 
4  703),  der  Physik  (4703— 474 1)  u.  dann 
d.  theoret.  Medicin  an  d.  üniv.  zu  Basel. 
Miif;\'  d.  Leopoldtn.  Academie  (ARJ  (ANC) 

geb.   4  658,  Nov.   4»  Basel, 

gest.  4  734,  Juli  30,  Basel. 

Regnumminerale  generale  et  speciale,  4^  Ba- 
«til.  4  6S8,  4  703.  Chymia  physica  circa  corpo- 
rum  naturalem  et  artiflcialem  statum,  4^  Ib. 
1693.  —  De  vitrificatione  metallorum  (Mise. 
Acad.  Nat.  Cur.  4  688).  De  glossopetris  In  Hei- 
vetta  repertis  (Ib.  id.).  De  iride  solari  in  pla- 
oitie  terrae  flgura  hyperbolica  conspecta  (Ib. 
nl  ).  D«  modo  exaltationis  metallorum  (Ib. 
4  690;.  De  eliiire  sopborum  (Ib.  id.).  Vera  et 
philosophica  auri  diaphoretici  Poteriani  prae- 
pnralio  :Epbemerid.  Acad.  Nat.  Cur.  III,  4  745). 
—  Viel  MedicinUches. 

KtaiSi  Emanuel.  —  Sohn  des  Vo- 
rigen.  Dr.  Med.,  Prof.  erst  d.  Anatomie  u. 


Botanik  (4  732 — 33),  dann  d.  theoret.  Me- 
dicin an  d.  Üniv.  zu  Basel  (AR)  (A), 
geb.   4  698,  Oct.     4  4,  Basel, 
gest.  4  742,  ßcpt.  4  2,  Basel. 
Theses  physicae,  4727.  —  Medicinisches. 

König,  Samuel.  —  Ums  Jahr  4742 
Prediger  zu  Büdingen,  Grafschaft  Isenburg, 
später  (4738)  Prof.  d.  Mathematik  u.  orien- 
tal.  Sprachen  in  Bern.  Vater  des  Folgen- 
den (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  4750,  .  .  .  Bern. 

Scheint  nichts  Mathematisches  geschrieben  zu 
haben. 

König I  Samuel.  —  Sohn  des  Vori- 
gen. Schüler  von  Job.  Bernoulli  und 
Chr.  V.  Wolf,  dann  drei  Jahre  lang  Leh- 
rer d.  Marquise  du  Chastelet  in  d.  Ma- 
thematik, darauf  Prof.  d.  Philosophie  (4  745) 
und  auch  d.  Mathematik  (4  747)  an  d.  Univ. 
zu  Franeker,  4  748  Rath  u.  Bibliothekar  d. 
Prinzen  v.  Oranien  u.  daneben  seit  4749 
Prof.  d.  Philosophie  u.  d.  Naturrechts  an 
d.  Kriegsacademie  im  Haag  (M)  (A)  (Pq), 

geb.  4712, Büdingen,  Grfsch. 

Isenburg, 
gest.  4757,  Aug. 24,  Herrlichkeit Zuile- 

slein.* 
Epistola  ad  geometras  (Act.  Erudil.  4  785)  Dis- 
sertatiuncula  de  nova  quadam  facili  delineatu 
trajectoria ,  et  de  methodis  huc  spectantibus 
(Ib.  id.).   De  centro  inertiae  atque  gravitatis 
meditatluncula  prima  (Ib.  4788).   Theorema- 
tis Cartetimiii  demonstratio  brevis  (Ib.  4  74  4). 
Schediasma  de  origine  testamenti  factionis  (Ib. 
4  747).  Diss.  de  universali  principio  aequilibrii 
et  motus,  in  vi  viva  reperto,  deque  oexu  inter 
vim  vivam  etactionero  (Ib.  4754).  —  [Dieser 
Aufsalz,   in  welchem  K.  den  Satz  von  der 
Quantit«  d'Action  fUr  Leibnia  zu  vindici- 
ren  schien ,  gab  Anlass  zu  dem  berühmten 
Streit  mit  lUnpartnis,  indem  die  Berliner  Aca- 
demie für  ihn  auftrat  im :  Jugemeot  de  l'Acad. 
roy.  de  Berlin  sur  une  lettre  pretendue  de  Mr. 
da  Leibnia,  Berlin  4  752.  K.  antwortete  darauf 
in  zwei  Schriften :  Appel  au  public  du  juge- 
ment  de  l'Acad.  de  Berlin  sur  un  fragment  de 
lettre  de  Mr.  de  Leibnia,  cit^  par  Mr.  König, 
8«,  Leide  4  752,  und  Defense  de  Tappel  au  pu- 
blic etc.  adressö  ä  Mr.  de  lUnpertoli,  S*",  Ib. 
4  753).  —  Dias,  de  vi  corpomm  rootorum  (In 
Vie.  Sngelhardi  feriis  aesttvis,  8^  Grooing. 
4  740).  Möm.  sur  la  veritable  raison  du  d^faul 
de  la  r^gle  de  Cardin  dans  le  cas  irreductible 
des  ^quattons  du  8»«  degrö  et  de  sa  bont«  dans 
les  autres  (M6m.  Berlin  4749). 

•  gwt.  Juli  22,  .  .  .  (IT). 

K6iiigy  Jobann  Gerhard  (Georg). 
—  Dr.  Med.,  seil  4767  dänischer  Missions- 
medicus  u.  Historicus  naturalis  zu  Tran^ 
quebar  io  Ostindien  (A), 


1295 


König 


Körner. 


1296 


geb.   1728,  Nov.  S9,  Lemenen  od.  Un- 

gernhof,  * 

gest.  1785,  Juli  3  4,  Tranquebar. 
Observationes  mineraiogicae  in  India  Orien- 
tali, e  litteris  ejus  excerptae  et  Societati  Reg. 
Scient.  Upsal.  oblatae  a  J.J. Färber  (Nov.  Act. 
Upsal.  IV,  4  784).  —  Botanisches. 

*  Adeliget  Out  tn  LiTland. 

KSnlgi  Karl  Joseph.  —  Priester, 

erst  Lehrer  am  Seminar  zu  Neuburg  (1 779), 

dann  folgweise  Adjunct  u.  Hofastronom  an 

d.  Sternwarte  zu  Mannheim  (1782 — 86), 

darauf  Beneßciat  zu  Egiing  (4799),  Prof. 

an  d.  Wasserbauschuie  zu  München  (4  805 

— 4  809)  und  zuletzt  beim  statistisch-topo- 

graph.  Bureau  daselbst  angestellt;    484  9 

pensionirl  (M,  \l)  (Fl), 

geb.  4754,  Nov.  9,  Flintsbach,  Bayern, 

gest '.  .  . 

Compendiaro  d.  meteorolog.' Beobachtungen, 
Mannheim  4  784. 

König,  Georg  Ludwig.  —  Dr.  Phil., 
oldenburgscher  Schulrath  u.  Direct.  d.  ge- 
lehrten Schule  zu  Eutin  seit  4  804,  vorher 
seit  4  798  Collaborator  am  Gymnas.  zu  Ol- 
denburg |^LS;  /^G.  4  850;/ 

geb.   4766,  Aug.    4,  Celle, 

gest.  4  849,  Sept.  4  5,  Eutin. 
Anweis.  zum  Rechoeo,  Oldenb.  4800.   Sup- 
plemente in  Enelidem,  4<*,   Hamb.  4849.  — 
Philologisches. 

König,  Karl.  —  Erster  Aufseher  (Ree- 
per) der  mineralog.  Sammlung  des  britti- 
schen  Museums  in  London  seit  4  8  4  3.  Mitgl. 
d.  Roy.  Society  |^i4n.Ä.  4  854;  /'G.  4  852;, 

geb.   4  774, Braunschweig, 

gest.  1854,  Aug.  29,  London. 
On  a  fossil  human  skelelon  from  Guadeloupe 
(Phil.  Tr.  4844,  OUb.  Ann.  LH,  1816).  An  ac- 
count  of  the  rock  specimens  collected  by  Capt. 
Parry  during  the  Northern  Voyage  of  Disco- 
very (Quaterly  Journ.  XV,  4  823). 

Königi  Friedrich.  —  Anfangs  Buch- 
druckergeh ülfe  in  Leipzig  u.  Halle,  dann 
Buchhändler  in  Eisleben  und  darauf,  nach 
längerem  Aufenthalt  in  Wien,  Petersburg 
und  besonders  in  London  als  Mechanicus, 
4  8  47  mit  A.  F.  Bauer  Gründer  u.  Inha- 
ber d.  Maschinenbauwerkstätte  im  vorma- 
ligen Prämonstratenserkloster  Oberzeli  bei 
Würzburg  (CL), 

geb.  4775,  Apr.  47,  Eisleben, 

gest.  4833,  Jan.  47,  OberzelL 
Erfand  (z.  Tb.  mit  A.  r.  Bftiitr)  die  Schoeü- 
presse,   namentlich  die  Flachdruckma- 
seh  Ine  (patentirt  in  England  4840),  die  Cy- 
linder-Druckmaschine  (patentirt  daselbst  4  84  4 


u.  4  84S),  die  Schön-  u.  Widerdruckmaschioe. 
sowie  die  Doppelmaschioe  (patentirt  4  84  4  , 
Bis  4853  gingen  aus  der  (später  von  Beaer  «;> 
lein  fortgeführten)  Werkstiltte  an  40«  Druck- 
maschinen  hervor. 

,     König,  Gottlob.  —  Dr.  PbiL,  Ober- 

forstratb,  Begründer  u.  Vorsteher  des  4  839 

in  Eisenach  errichteten  Forst-Instilots   G. 

4850;, 

geh 

.      gest.  4  849,  Oct.  22,  Eisenach. 

Die  Forstmathematik,  8^  Gotha  4  885,  S.Aufi 

4842.  —  Rein/iForatwissenschaftlicbee. 

König,  Adam  Rudolph  Jacob.  — 
Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Naturwissenscbaflen  ir. 
d.  Handelsschule  zu  Nümbei^  (Or)^ 

geb.  4787,  Nov.  7,  Rotbenbach.  b.  5: 

Wolfgang  (Nürnberg 
Lehrb.  d.  Arithmetik  usw  ,  8»,  Nürab.  4«s« 
Lehrb.  d.  Algebra,  8^  Jb.  4828.    Aofxabe»- 
samml.  für  d.  Unterricht  in  d.  Arithm«Uk.  ^'. 
Ib.  4  828.   Cber  d.  Wichtigkeit  d.  Studiomit  i 
Mathematik  in  d.  Lehranstalten  usw.,  S»,  Ib 
4  828. 

König,  Christian  Rudolph.  ^ 
Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Phil.,  Assistent  ai. 
Universitäts-Laboratorium  zu  Leipzig  ui.c 
Lehrer  d.  Physik  u.  Chemie  ao  d.  Rea- 
schule  daselbst  (Or), 

geb.  4  833,  Apr.  28,  Nürnberg, 
über  Bronzefarben,  farbige  Kupferfolien.  k*'- 
miumamaigam,  Bromkadmium,  Iodkadu:.t 
und  iodammoniura  (Erdmaaa's  Joam    LX:\ 
4  856).  Kupferamalgam  (Ib.  LXX,  4SS7  .   r* 
vin,  e.  neues  Färbematerial  (Ib.  LXXi.  4SS' 
Bestimm,  d.  Eisens  nach  Fneha  auf  heisi.  . 
kalt.  Wege  (Ib.  LXXII,  4857). 

Koepp,    Gustav   Adolph.    —   Dr 

Phil (Diss), 

geb.  4  84  9,  Febr.  7,  Braanscbwei^ 
De  integralibus  definitis,  Braunaebw^ift  «S4« 

Körber ,  Johann.  —  Jesuit,  Lehn>r 
d.  Religion,  Latinität  u.  Matbeosatik  lo  Pra«. 

u.  Olmötz  (PU)  (A), 

geb.   4749, Iglaa,  MShrau 

gest.  4762,  Febr.  4  5,  Prag. 
Diss.  de  methodo  et  ordine  in  geoaMlria  e  f- 
mentarl  servandis,  Olomut.  4  755.    Iks».  ^ 
actionibus  et  effectibus  machiDanun ,  RraLV 
4764. 

Kömer,  Friedrich.  —  Mechaair^ 
in  Jena,  seit  4  847  Rofmecbaniciis,  au* 
seit  4  84  8  Dr.  PhiL  ii.  Frivaldoceol  aa  • 
Univ.  daselbst  (N)  (G.iSilJ, 

geb.  4778, Weimar. 

gest.  4  847,  Febr.  S,  Jcoa. 
Anleit.  zur  Verfertig.  Übereinstimm— d  TVr 
mo-  u.  Barometer,  nebet  einem  Aahaag  a«^ 


1297 


Körte 


Kohlhaai. 


1298 


HO,  Jena18t4.  Über  Alkoholometer,  BesUmm. 
(i.  spec.  Gewichts  von  Flüssigkeiten  u.  Ni- 
cholson'scbe  Waagen  usw.,  8"*,  Ib.  4  826. 
Anteil,  zur  Bearbeit.  d.  Glases  vor  d.  Lampe, 
II).  1S34.  Vereinfachtes  DanielTsches  Hy- 
Krometer  (Oüb.  Ann.  LXX,  482i).  ÜberFlint- 
ßlas- Bereitung,  Berechnen,  Srhleifen  u.  Cen- 
triren  acbromat.  Objective  (Kaatner's  Archiv, 
VII,  48:26).  Bestimm,  d.  absolut.  Gewichts  des 
franz.,  engl.  usw.  Kubikfusses  destillirten  Was- 
sers usw.  nebst  Beschreib,  einig,  verbessert. 
chemisch.  Werkzeuge  (TrommsdorirsN.  Journ. 
VII,  4  8S8}. 

K0rle,  He  in  rieh  Fried  rieh  Franz. 

—  Prof.  d.  Chemie  am  landwirthschafll. 

Institut  zu  MÖgHn  in  d.  Hittelmark  seit  4  8  4  4, 

früher  Verwalter  verschiedn.  Güter,  auch 

von   1809  —  4  4   Lehrer  an  d.  iandwirth- 

.scLafll.  Anstalt  zu  Ober-Theres  in  Oester- 

reich  (MAI)  (N)  (G.  4  846;, 

geb.   1782,  März  47,  Aschersleben, 

gest.  1845,  Jan.   30,  Liidersdorf  bei 

Wrietzena.d.O. 
Das  Katholikoroeter,  ein  usw.  Instrument  für 
pract.  Forst-  u.  Landmesser,  8",  Berlin  4  84  5. 
Leber  Getreidefuseltil  (Sohwaigg.  Journ.  I. 
4  814).  über  d.  Schwefelquelle  zu  Wipfeld  bei 
\Varzburg(lb.  IX,  4848).  —  Redigirte  von  4  828 
ab  die  Mahner  Annalen  für  Landwirthschaft. 

Ko^fl  (Kosius),  Friedrich — Folg- 
weise Hauslehrer  in  Berlin  (t7  4  0),  Obser- 
vator  an  d.  Sternwarte  daselbst  (4  7  4  2), 
Privaldocent  (474  4 — 4  9)  und  darauf  Prof. 
orci.  (HS 4)  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Kiel,  io  der  Zwischenzeit  (4719 — 24)  auch 
Lehrer  d.  Kriegsbau-  u.  Goschötzkunst  in 
Rendsburg  (M)  (AJ, 

geb.   1684,  Juli      9,  Schleswig, 

gest.  4766,  SepL  25,  KieL 
l>e  aoalysi  aequationum  differentialium ,  vel 
etpedienda  in  numeris  universalibus,  vel  con- 
HtructioDibusgeometricis  efficienda,  commeo- 
latio  etc.,  4",  Kil.  4  745.  Prgrm,  de  ratione 
prolirieodi  geographiam  matbematicam ,  4<*, 
Ib.  4  724.  Diss.  de  periodica  anni  solaris  in - 
ttTcalatione ,  4«,  Ib.  4  724.  De  mathesi  pru- 
ilenler  ftractanda,  4»,  Ib.  4727.  Diss.  de  situ 
Itpci  geographici  diversis  modis  determinando 
ft  irigonometricis  praeeeptls  eo  pertinentibus, 
M'\  Ib.  4746.  Chronologiae  historicae  subsidia 
riialbetnatica,  4^  Ib.  4748.  Comment.  de  su- 
per ficiebui  geometricis  earumque  generibus, 
proprietatibus,  complanatiooibus  et  sectioni- 
Iiu4,  4^  Ib.  4749.  Comment.  de  corporibus 
«li^aimilariboset  praeclpue  quantitatibos,  quae 
illis  accidttol,  4%  Ib.  4767.,  Ratio  complanandi 
superficies  curvas  eorporum  quornmlibetgeo- 
meinconiin  (Act.  Eradit.  Supplm.  IX,  4729). 
IHncoun  sur  les  telipses  eilraordlnaires  du 
«u>leil  et  de  la  luoe  (Blblioth.  germaniq.  XI, 
4  736) .  R<^flexloo8  sur  le  calendrier  en  g^näral 
et  nor  rintercalalioo  de  raoo^e  solaire  en  par- 

P«fgta4arfr»  JfaadwSrtorbaeli. 


ticulier  (Ib.  XVI,  4729).  M^hode  particuliiVe 
de  trouver  les  latitudas  en  geographie  (Ib. 
XVII,  4  729). 

Koesfeldy  s.  Zumbach. 

Koessleri  Joseph.  —  Jesuit,  foi^'- 
weise  Lehrer  an  d.  Collegicn  zu  Gratz  u. 
Wien,  an  d.  Univ.  za  Wien,  Rector  zu  Linz 
u.  Judenburg,  zuletzt  PrUpositus  d.  Öslerr. 
Provinz  (SSJ), 

geb.   4  7  4  1,  März  4  6,  Brixen, 

gest.  4774,  Jan.     3,  Wien. 
Geometria  extemporanea,  sive  Praxis  expedita 
et  facilis  omnes  geometricas  mensurationes 
perflciendi,  Viennae  4  749.   Corollaria  curiosa' 
ex  catoptrico-dioptricis  collecta   principiis, 
Ib.  4  750. 

KöstUiiy  Karl  Heinrich.  —  Dr 
Med.,  Prof.  d.  Naturgeschichte  an  d.  hohen 
Karlsschule  zu  Stuttgart  seit  deren  Grün- 
dung (M)  (A), 

geb.  4  755,  Apr.  t3,  Brackenheim,  Wür- 

temberg,  * 

gest.  4783, Sept.  8, Stuttgart. 
Diss.  de  effectibus  electricitatis  in  quaedam 
Corpora  organica,4<*,  Tubing.  4  776.  Lettressur 
rhistoire  naturelle  de  l'isle  d'Elbe,  8°,  Vienne 
4  780.  Von  d.  Methode,  die  mineralischen  Was- 
ser vermittelst  d.  fixen  Luft . . .  nachzumachen, 
4**,  Stuttg.  4  780.  Fasciculus  antmadversionum 
physiolofjici  atque  mineralogico-cbemici  arftu- 
mentt,  4^  Ib.  4  780.  —  Cbersetzte  A.  Volto's 
Briefe  über  d,  entzündbare  Sumpfluft  (4  778) 
u.  P.  Xoioati's  Versuche  über  d.  Blut  u.  d. 
thierische  Wärme  (4  784). 

*  geb.  17&4,  .  .  .  BUubeuren;  nach  Anderen  {A), 

Köfltlia,  Friedrich  Wilhelm.  — 
Bruder  des  Vorigen.  Candidat  d.  Prediger- 
amts (M), 

geb 

gest.  4783,  Oct.  ..,  Brackenheim. 
Diss.  de  subsecantibus  linearum  secundi  or- 
dinis,  4»,  Tubing.  4779. 

K6ttlg,  Otto.  —  Früher  Chemiker  am 

königl.  Blaufarbenwerk  zu  Oberscblema  bei 

Schneeberg  in  Sachsen,  jetzt  (4  868)  Factor 

desselben  (Or), 

geb.  I8ti,  Apr.  3,  Meissen. 
Verbesserte  die  Blaufarbentechnik  nnd  führte 
eine  rationelle  Gewinnung  d.  Kobalts.  Nickels 
u.  Wismuths  aus  den  sfichsicben  Koballerzen 
ein.  Schrieb:  Cber  d.Zinkarseniat 'neuesMl- 
neral,  von  K.  F.  Vanmiuift  K  ö  1 1  i  g i  t  genannt) 
von  der  Kobaltgrube  Daniel  bei  Schneeberg 
(ErdmABtt's  Journ.  LVIII,  4853).  Über  d.  Tren- 
nung d.  Nickels  vom  Kobalt  (Ib.  LXI,  4854). 

KoUhMM,  Johann  Jacob.  —  Dr. 
Med.,  Stadtphysicus  zu  Regensburg.  PrS- 
Bidentd.  botan.  Gesellschaft  daselbst  (M.  \\), 

8S 


1299 


Kohlhant 


Kolb. 


1300 


geb.    4747,  Oct.  49,  Harggroningen, 

Würlemberg, 

gest.   f  8  M  ,  Juli   f  9 ,  Regensburg. 
Reioe  u.  angewandte  Mathematik  für  Wund- 
ärzte. —  Botanisches. 

Kohlhans,  Johann  Christoph.  — 
Prof.  d.  Mathematik  in  Coburg  (\  633),  dann 
Prof.  d.  Griechischen  in  Göttingen  (1642) 
und  darauf  (1652)  Prof.  d.  Mathematik  am 
Gymnas.  zu  Coburg»  sowie  Rector  d.  Stadt- 
schule daselbst  (J)  (A), 

geb.   1604,  Juli  4  6,  Neustadt/ 

gest.  4  677,  Sept.  9,  Coburg. 
Admiranda  optica  sea  Tractatus  opticus,  qui 
res  admirandas  naturaliter  sistere  docet,  nee 
non  specula  tubosque  conficiendi  raliones  de- 
scribit,  Lips.  466S.  Neu  erfundene  mathema- 
tische u.  optische  Curiositlilen,  4°,  Ib.  4  677. 

*  An  der  Heyde,  im  Coburgiichen. 

Kdhlrausohi  Rudolph  Herrmann 
Arndt.  —  Dr.  Phil.,  folgweise  Lehrer  d. 
Mathematik  u.  Physik  an  d.  (nachmals  auf- 
gehobenen) Ritteracademie  zu  Lüneburg 
(1833),  am  Gymnas.  zu  Riuteln(4  835 — 49), 
an  d.  polytechn.  Schule  in  Cassel  und  am 
Gymnas.  zu  Marburg  (4  854),  daneben  (von 
4  833  an)  Prof.  e.xtr.  an  d.  Univ.  daselbst, 
bis  er  4  857  Prof.  ord.  d.  Physik  an  d.  üniv. 
zu  Erlangen  ward  (OrJ  (G,  4  858;  (Döder- 
leih's  Grabrede  auf  ihn.  Erlang.  4  858^, 
geb.   4  809,  Nov.  6,  Göttingen, 

gest.  4  858,  März  9,  Erlangen. 
Diss.  de  avium  saccorum  adrioruro  utüitate, 
8°,  Gotting.  4  88S  (]ber  Treviranni'  Ansichten 
vom  deutlichen  Sehen  in  verscbiedn.  Entfer- 
nungen (Progrm.) ,  Rinteln  4  886.  —  Ober  d. 
Dellmann'sche  Elektrometer  (Pogg.  Ann. 
LXXII,  4847  u.  LXXIV.  4848).  Über  d.  Ver- 
bind d.  Condensators  mit  diesem  Elektromet. 
(Ib.  LXXV,  4  848).  Ober  d.  Proportionalität 
d.  eleklromot.  Kraft  mit  d.  elektroskop.  Span- 
nung an  d.  Polen  (Ib.  id.).  Über  d.  elektro- 
skop. Eigenschaften  d.  geschloss.  galvan.  Kette 
(Ib.  LXXVIII,  4849).  Über  d.  Ursprung  d. 
elektromotor.  Kraft  d.  DanieH'schen  Kette 
(Ib.  LXXIX,  4  850).  Versuch  zur  numerisch. 
Bestimm,  d.  Stell,  einiger  Metalle  in  d.  Span- 
nangsreihe  (Ib  LXXXII,  4854).  Zur  Erklär. 
d.  elektromotor.  Kraft  d.  Grove* sehen  Kette 
(Ib.  id.).  Über  d.  elektromotor.  Eigenschaften 
d.  Thermokette  (Ib.  id.).  über  d.  eiektr.  Dif- 
ferenzen a.  Farada/'s  Schwefelkalium-Kette 
(Ib.  LXXXVIII,  4853).  Das  Sinuselektrometer 
(Ih.  id.).  Theorie  d.  eiektr.  Rückstandes  in  d. 
Leidner  Flasche  (Ib.  XCI,  4  854).  Über  d.  eiektr. 
Vorgünge  bei  d.  Analyse  (Ib.  XCVil,  4856). 
über  Begnavlt'i  Bestimm,  d.  absolut.  Gewichts 
d.  Luftu.  d.  Wassers  (Ib.  XCVIII,  4836).  Pract. 
Regeln  zur  genauen  Bestimm,  d.  speclf.  Ge- 
wichts (Sehr.  d.  naturf.  Gesellscb.  zu  Marburg, 
1856).  —  Mit W.  Weber:  Elektrodynam.  Maass- 


bestimmungen usw.  (Fogg.  Ann.  XCIX,  4tS7, 
ausrührlich:  Abhandll.  d.  köDigl.  Sttchs  Ge- 
sellscb. d.  Wiss.  V,  4856). 

KoUrelf,  Gottfried  Albert.  — 
Prof.  d.  medicin.  ElektricilSt  am  Sladlho- 
spital  u.  Prof.  d.  Physik  an  d.  Chirurg.  Schule 
zu  St.  Petersburg:  wurde  4795  dieser SteU 
len  entsetzt  (A)t 

geb.   4749,  Oct.  S2,  Lübeck, 
gest.  4  80t,  Mai     8,  St.  Petersbuf^g. 
Animadversiones  criticae  in  dtsserUlioaecn  de 
caloris  et  frigoris  modifientionihus  etc.,  4*,  Pe- 
trop.  4  786.  Sollte  die  ElektriciUt  wirklich  die 
Wttrme  verursachen,  und  sollte  diese  Warne 
eine  Wirkung  der  Zersetzung  des  Eleiaentar- 
feuers  und  Phlogistonsseyn?  8**,  Wetmar  17»: 
Abhandi.  von  d.  Beschaflenh.  a.  dem  Einflus»» 
d.  Luft,  sowohl  d.  freien  atmospbir.  als  ^ 
eingesobloss.  Stubenlufl  auf  Leben  a.  Gesondh 
d.  Menscheil,  8",  Weissenfeis  u.  Leipx.  1794 
3.  Aufl.  4  800.  Empfehlung  d.  GewitiersUa^a 
zum  Nutzen  d.  Ackerbaus  (Uannövr.  lla^u 
4  789).  Über  d.  Verbessr.  d.  Elektrisirmascbi- 
nen  (LiohteBberg'a  Magaz.  I,  4  78t) .   Apparat 
zur  Luftelektricitüt  (Oren's  Joaro.  I,  47tt 

Kokaoharow,  Nicolai  von.  — 
Stabscapitän  im  russ.  Berg-Ingeaieur>Corp% 
und  seit  4  855  wirkL  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wi^. 
zu  St.  Petersburg.  StudLrle  von  1843  bi> 
(8  45  in  Berlin  u.  Paris  (OrJ, 

geb.  4  84  8,  Nov.  23  (A.  St.),  bei  Üst->K^ 
menogorsk,Gouv.Toiii»L  * 
Materialien  zur  Mineralogie  RustUods.     t»^» 
4  857)  t7Liefr  ,  St.  Petersb.  1858— S7.  —  Lber 
e   neue  Combinat.  d.  Scapoliths  (Verhaodl.  4 
mineralog.  Gesellscb.  zu  St.  Petersb.  vod  *^i' 
Über  d.  Krystallform  d.  UralorihiU  (Ib.  U 
C  her  Brookit-Krystalle  vom  Ural  (Ib.  4  8«  B  —  «  v 
Cl)er  Granat  (Ib.  id).  Über  Kimme reril-Kr^u 
(Ib.  id.).  über  d.  Krystallsysl.  d.  ChioliU  'l: 
4  850—54).   Über  d.  KrysUlle  d.  Chlorito  «  ^ 
Achmatowsk  (Ib.  id.).    über  d.  Kryttellisii 
d.  Skorodits  (Ib.  4881-51).  Über  ei M  Mne- 
ralien-Seodung  aus  d.  Tunkinskiscben  Geb.r- 
gen  (Ib  id.).  —  Bagratiooit,  neues  Mio   (Ftfv 
Ann.  LXXIII,  4  848).  über  einen  oeueo  S«<  h»- 
malachtfldchner  (Ib.  id.).    über  d.  Caiicna  i 
aus  d.  Tunkinskischen  Gebirge  (Ib.  XC.  «»SJ 
Neues  Skalenoöder  d.  Bisanglanzes  Jb  Er|E«->- 
zungsbd.  lU,  4858).   Messungg.  «a  Rttbt-  a 
Bleivitriolkryst.  (Ib.XCl,  4  8M).  SkorodHin^ 
von  neuem  Fundort  (Ib.  id.).  Messanfsi.  aa 
Vesuviankryst.  (Ib.  XCII,  4854).  Cberd   E-i 
klas  vom  Ural  (Ib.  CHI,  4858).  ^  X.  bcf«ct 
tete  Sir  B,  I.  XorehisttB,  de  ▼«imeail  a.  Gnlr: 
XaTterling  in  d.  J.  4840—44  aaf  etaer  ff«»ijw 
Reise  durch  d.  europ.  RussLaad  u.  d    Ira:. 
und  arbeitete  mit  an  der  voo  diesea  Geoldfca 
verfertigten  Karte. 

*  Auf  dem  Gate  «eiiMr  OcoMttvttcr,  dv  ranba  Knm^  • 

Kdlb,  Peter.  —  Dr.  Phil.,  erst  Pn- 
vatdocent  in  Halle,  dann  Hauslehrer  br.-r 
preuss.Geheim.  Rath  von  Krosigk»  »ar^' 


1301 


Kolbe 


Koninck. 


1302 


von  diesem  als  Astronom  1705  nach  d.  Cap 
d.  guten  Noffnnng  geschickt  und  trat  nach 
dem  Tode  desselben  in  die  Dienste  d.  hol- 
länd.  Compagnie  daselbst,  kehrte,  einer  Au- 
genkrankheit wegen,  47  43  nach  Deutsch- 
land zurück,  und  ward  474  8  Rector  d. 
Schule  zu  Neustadt  a.  d.  Aisch.  Schüler  d. 
Astronomen  E  i  m  m  a  r  t  (A)  (J), 

geb.  1675,  Oct.  4  0,  Dorflas  b.Wunsiedel, 

gest.  4  726,  Dec.  3  4 ,  Neustadt  a.  d.  Aisch. 
Diss.  de  natura  cometarura  eorumque  sicut  et 
caeterorum  siderum  in  sublunares  creaturas 
influentlis  sea  virtutibus,  4®,  Halae470r  Voll- 
ständ.  Beschreib,  d.  afrikan.  Vorgebirges  d. 
guten  Hoffnung  usw.,  fol.,  Nürnb.  4  749.  Ob- 
serv.  de  aquis  capitis  bonae  spei  (Act.  Erud. 
Suppl.  VII,  474  6). 

Kolbe,  Adolph  Wilhelm  Herr- 
mann. —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Chemie  an  d. 
Univ.  zu  Marburg  seil  4  854  (Or), 

'   geb.  484  8,  Sept.  27.  Eliehausen  bei 

Göllingen.  • 
Ausfuhrl.  Lehrb.  d.  organ.  Chemie  (Oraham- 
Otto's  Lehrb.  d.  Chemie,  3.  Aufl.,  Bd.  III  u. 
IV),  SBde.,  Braunschw.  4855—58.  —  Über  d. 
Zusammenselz.  d.  Getreidefuselöls  (Lieb.  Ann. 
XLI.  484t).  Über  d.  Einwirk.  d.  Chlors  auf 
ScbwefelkohIenstofr(Ib.XLV.  4S48).  Ober  ei- 
nige gepaarte  Verbindd.  d.  Chlorkoblenstoffe 
(Ib.  XLIX,  4844).  Beitr.  z.  Kenntn.  d.  gepaar- 
ten Verbindd.  (Ib.  LIV,  4  845).  Über  d.  Sal- 
petersäure-Bildung bei  eudioraetr.  Verbren- 
nungen stickstoffhaltig.  Gase  (Ib.  LIX,  4  846). 
Über  d.  Oxydation  durch  Sauerstoff,  der  durch 
d.  elektr.  Strom  entwickelt  wird  (Ib.  LXJV, 
4  847)  Über  d.  Zersetz,  d.  Valeriansäure  durch 
d.  elektr.  Strom  (Ib.  id.).  Untersuch,  über  d. 
Elektrolyse  organ.  Verbindd.  (Ib.  LXIX,  4  849). 
Über  d.  cbem.  Constitut.  u.  Natur  d.  organ. 
Radicale  (Ib.  LXXV  u.  LXXVI,  4  850).  Krit. 
Bemerkk.  zu  Williamson's  Wasser*,  Aether- 
u.  Säuretheorie  (Ib.  XC,  4  854).  Über  d.  Cyan- 
benzoyl  (Ib.  id  ).  Über  e.  neue  Bildungsweise 
d.  Benzoylwassersloffs  u.  d.  Conslitut.  d.  Al- 
dehyde (Ib.  XCVIII,  4  856).  Überd.  rationelle 
Zusammensetz.  d.  fetten  u.  aromat.  Säuren. 
Aldehyde,  Acetone  usw.  (Ib.  CI,  4  857).  —  Mit 
K.  Frajikluid:  Über  d.  Zersetzungsproducte  d. 
Cyanätbyls  durch  Kalium  (Ib.  LXV,  4  847). 
Über  d.  ehem.  Constitut.  d.  Säuren  d.  Reibe 
(C,H,)n.O*  und  d.  Nitrile  (Ib.  LXV,  4848).  — 
Mitarbeiter  am  Handwörterb.  d.  Chemie  von 
Liebig,  Foggendorif  u.  Wöhler. 

Koleaatii  Friedrich  A...  —  Dr. 
Med.,  erst  Assist,  für  d.  Lehrkanzel  d.  Bo- 
tanik an  d.  Univ.  zu  Prag,  dann  Assist,  d. 
Zoologie  an  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  St.  Pe- 
tersburg (4  842 — 46),  darauf  folgweise  Pri- 
vatdocent  d.  pharmaceut.  Zoologie,  Botanik 
u.  Krystallographie  an  d.  Univ.  zu  Prag, 
Supplent  d.  Lehrkanzel  d.  Mineralogie  u. 


Zoologie  am  stSnd.  Institut  u.  Lehrer  d.  Na- 
turgeschichte aro  Kleinseitner  Gymnas.  da- 
selbst, endlich  seit  4  849  ordentl.  Prof.  d. 
Zoologie,  Botanik,  Mineralogie,  Geognosie 
u.  Paläontologie  am  polylechn.  Institut  zu 
Brunn  (Or)  (JP), 

geb.  4  843,  ..  .  Prag. 
Elemente  d.  Krystallographie,  8",  Brunn  4845. 
Die  Mineralien  Mährens  u.  österr.  Schlesiens, 
8°,  Ib.  4  854.  Die  Ersteigung d.  Kasbeck,  nebst 
geolog.  Erltiuterongen  d.  von  ihm  entdeckten 
Gletscher  des  Cenlral-Kauka.sus  (Bull.  pbys. 
math.  Acad.  St.  Petersb.  IV,  4845).  Über  d. 
krystallograph.  u.  Sy^tero-Axen  (Abhandl.  d. 
königl.  BObm.  Gesellsch.  d.  Wiss.  4849).  -^ 
Viel  Zoologisches  u.  Botanisches. 

KolkOi  Heinrich  v om.  —  Dr.  Phil., 

Lehrer  am  Gymnas.  zu  Aachen  (Diss), 

geb.  4  824,  Sept.  28,  Steele. 
De  nova  magnetismiintensitatem  metiendi  me- 
thodo,  8^  Bonnae  4  848  (Deutsch  in  Pogg.  Ann. 
LXXXl,  4850). 

Koller,  Maria n.  —  Dr.  PhiL  Mitgl. 
d.  Benedictinerstifts  zu  Kremsmünster,  folg- 
weise Prof.  d.  Physik  an  d.  philosoph.  Lehr- 
aastalt  daselbst  (4  825 — 39)  u.  Direct.  der- 
selben sowie  des  k.  k.  Convicts  ^4  843 — 
47),  zugleich  von  4  830  bis  4  847  Director 
d.  dortigen  Sternwarte,  Regierungsrnth  u. 
Referent  über  d.  philosoph.  Studien  im  Kai- 
serreich bei  d.  obersten  Sludien-Hof-Com- 
mission  in  Wien  (1847),  Sectionsralb  (4849) 
g.  Ministerialrath  (4  854)  im  Cultusmini- 
sterium.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Wien 
seit  4848  (Or), 

geb.  4792,  Oct.  34,  Bistriz,  Krain.* 
Über  d.  Berechn.  periodischer  Natur-Erschei- 
nüngen(Denk8chr.  Wien.  Acad.  1, 4  850)  Stern- 
schnuppen-Beobachtungen im  J.  4839  (Ann. 
Wien.  Sternwarte  XX).  Meteorolog.  Beobb.  zu 
Kremsmünster  im  J.  4  889  u.  4  840  (Jahrb.  d. 
ober-Osterr.  Museal-Vereins  Francisco-Caro- 
linum  zu  Linz,  Jahrg.  4  840  u.  4844).  Beiträge 
zu  Ortsbestimmungen  (Ib.  4  840  u.  44).  Bericht 
über  d.  meteorolog.  u.  magnet.  Bestimm,  zu 
Kremsmünster  im  J.  4842  (Ib.  4848).  Überd. 
Gang  d.  Wörme  aus  vieljähr.  Beobb.  daselbst 
(Ib.  4844).  Überd.  Feucbtigkeits- Verhältnisse 
d.  Lufl  aus  4  0jähr.  Beobb,  daselbst  (Ib.  4848). 
Fernere  astronom. ,  meteorolog.  u.  magnet. 
Beobb.  in  Sohimiaoher's  Astr.  Nachr.  (Bd.  VIII 
—XX),  Lamont's  Ann.  f.  Meteorologie  u.  Erd- 
magnetism.,  n.  Gaurn  u.  Weber*!  Result.  aus 
d.  Beobb.  d.  magnet.  Vereins. 

*  geb.  lu  FeUtriti  {WÄ), 

Koaiiioky  Laurent  Guillaume  de. 
—  Dr.  Med.  et  Phil.,  folgweise  Pröparateur 
de  chimie  an  d.  Univ.  zu  Löwen  (4  834  — 
35),  Agrdg^  an  d.  Univ.  zu  Gent  (4  835 — 
36)  und  an  der  zu  Lüttich  (4  836—38); 

8«* 


1303 


Soaon 


Kopp, 


1304 


seitdem  Prof.  d.  Chemie  an  letzterer  Univ. 
Mitgl.  d.  Acad.  zu  Brüssel  seit  4  842  (BÄBJ, 

geb.  4  809»  Mai  3,  Löwen. 
Mäm.  sur  les  propriätös  et  ranalyso  de  la  pblo- 
ridzine,  8°,  Louvain  1836.  Elements  de  chi- 
raie  inorganique,  8°,  Liöge  1889.  Examen  com- 
paratif  des  garances  de  Belglque  et  des  ga- 
rances  ^trangöres  (mit  J.  T.  P.  Chandelon),  8**, 
Ib.  1844.  Rech,  sur  les  animaux  fossiles,  4°, 
Ib.  Tom.  I,  1847.  Descript.  des  animaux  fos- 
siles du  terrain  carbonif^re  de  Belgique,  4'*, 
Ib.  1842—51.  Sar  l'emploi  des  vases  eo  zinc 
dans  r^conomie  domestique  et  agricole  (mit 
S.  Oanty),  8«,  Ib.  1851.  —  Descript.  des  co- 
qtiilles  fossiles  de  l'argile  de  Basele,  Born  etc. 
(Nouv.  Mäm.  Brux.  XI.  1837).  Möm.  sur  les 
crustacös  fossiles  de  Belgique  (Ib.  XVI,  1841). 
Noch  6  paläontolog.  Aufsätze  im  Bull.  Acad. 
Brux.  X,  XIII,  XIV,  XVI  et  XVIII. 

Koaoil.  —  Astronom  u.  Mathematiker 
aus  Samos,  um  300  bis  260  vor  unserer 
Zeitrechnung  in  Italien  und  in  Alexandrien 
lebend.  Freund  von  Archinledes  (Mt), 

Erfinder  der  Spirale  (siebe  Aroliixiiedes)  und 
Urheber  vom  Sternbilde  des  Haars  der  Be- 
rentce. 

Kononoffy  Alexis.  —  Prof.  e\tr.  d. 
Alathemsctik  bei  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  St. 
Petersburg  (Nov.  Act.  Acad.  Petrop.  WllJ, 

geb.   1766  etwa, Russland, 

gest.  t795,  Od.  9  (A.  St.),  St.  Peters- 
burg. 
De  motu  coni  dnplicis  in  allum  sponte  ascen- 
denlis  (Nov.  Act.  Acad.  Petrop.  VII,  1793). 

Koosoily  Johann  Heinrich.  —  Pri- 
vatmann in  Dresden.  Sludirte  in  Berlin  u. 
Königsberg  (Or), 

geb.  4  823,  Aug.  17,  Lübeck. 
Die  Quantitfttsverhältnisse  d.  unzerlejst.  Stoffe 
u.  d.  specif.  Gewicht d.  Erde  (Erdmann'f  Journ. 
XXll,  1841).  Methode,  die  Abweich,  d.  Magne- 
tisirung  d.  Eisens  von  d.  Proportionalität  mit 
d.  Stromstürke  zu  beobachten  (Pogg.  Ann. 
LXXXV,  1852).  ijber  d.  Inductionsstrom  d. 
elektromagnet.  Maschinen  (Ib. id.).  Zur  Theo- 
rie d.  Saxton'schen  Maschine  (Ib.  LXXXVIl, 
1852).  Elektromagnet.  Wirkung,  galvan.  Strö- 
me von  sehr  kurz.  Dauer  (Ib.  id.).  Erwärm, 
u.  Abkühlung,  welche  d.  Gase  durch  Com- 
pression  u.  Dilatation  u.  bei  Berühr,  mit  Kör- 
pern von  verscbiedn.  Temperatur  erfahren 
(Ib.  LXXXIX,  1853).  Gesetze  d.  Bntwickl.  von 
Wärme  u.  mechan.  Kraft  durch  d.  Schliess- 
drah»  d.  galvan.  Kette  (Ib.  XCI,  1854).  Be- 
schreib, e.  elektromagnet.  Maschine  (Ib.  id.). 
Über  d.  Ladung  d.  Leidner  Batterie  durch 
elektr.  Induction  (Ib.  XCVII,  1856).  Entwickl. 
d.  Fundamentalgesetze  d.  Elektricität  u.  d. 
Gleichgewichts  chemisch,  homogener  Körper 
(Ib.  Gl,  1857). 

Koppi  Johann  Heinrich.  —  Dr. 
Med.,  pracl.  Arzt  und  (von  1807  an  einige 


Zeit)  Prof.  d.  Chemie,  Physik  u.  Natnrge- 

schichte  am  Lyceum  zu  Hanau,  später  Me- 

dicinalrath  u.  Oberhofrath.  Secretar  (1808) 

und  später  (1826)  Direct.  d.  Wetterauischen 

nalurf.  Gesellschaft  (JustiJ  (M.l\)  (Or,, 

geb.   1777,  Sept.  17,  Hanau, 

gest.  1858,  Nov.  28,  Hanau. 

Diss.  sistens  tentamen  de  causis  combustioDis 
spontaneae  in  corpore  huroano  paetae,  8",  Je- 
nae  1 800.  Grundriss  d.  chemisch.  Analyse  mi- 
neralisch. Körper,  8°,  Frankf.  a.  M.  1805.  Mi- 
neralog.  Synonymik  oder  Übersicht  d.  orycto- 
gnost.-orologiscb.  Nomenclatur,  8^,  Ib.  1809. 
StaaUarzeneikunde,  8^  Bd.  I-XI,  Ib.  1  SOS- 
IS.  Ausführt.  Darstell,  d.  Selbslverbrenn.  d. 
menschl.  Körpers,  8",  Ib.  1811.  Mit  C.  C.  t. 
Leonhard  u.  K.  F.  Ken:  Systemat. -tabeilar. 
Übersicht  u.  Cbaracteristik  d.  Mioeralkörper, 
fol.,  Ib.  1806.  Mit  C.  C.  ▼.  Leonhard  u.  K.  I*. 
Oärtner:  Propädeutik  d.  Mineralogie,  fol..  Ib. 
1817.  —  Über  d.  Kobaltvitrioi  zu  Bieber  im 
Hanauischen  (Leonhard's  Taschenbuch  1807  . 
Cbem.  Untersuch,  zweier  neuen  Minerale  toq 
Bieber  (GeUen's  Journ.  VI,  1808). 

Koppi  Herrmann.  —  Dr.  Phil.,  Do- 

cent  (1841)  und  darauf  Prof.  (exlr.  18  43, 

ord.  1853)  d.  Physik  u.  Chemie  an  d.  Univ. 

zu  Giessen.  Sohn  d.  Vorigen  (Sc), 

geb.  1817,  Oct.  30,  Hanau. 

Über  d.  Modification  d.  mitllereo  Eigenschaft 
oder  über  d.  Eigenschaften  d.  Mischungen  in 
Rücksicht  auf  d.  inneren  Bestandlheile .    6^ 
Frankf.  a.  M.  1841.  Über  d.  specif.  Gewicht  d. 
chemisch.  Verbindd.,  8°,  Ib.  1841.  Geschichte 
d.  Chemie,  4  Bde.  8»,  Braunschw.  1843^-47. 
Einleit.  in  d.  Krystallographie  und  in  d.  Lr>- 
stallogr.  Kenntn.  d.  wichtigeren  Substanzen, 
nebst  Atlas,  8«,  Ib.  1849.    Mit  J.  Liebi«:  Jah- 
resbericht über  d.  Fortschritte  d.   Chemie. 
Physik,  Mineralogie  u.  Geologie,  jührl.  1  Bd. 
8°,  Giessen  1 849  u.  £f.  Mit  J.  Liebig  u.  F.  Wöh- 
1er  Herausgeber  d.  Annal.  d,  Chemie  u.  Pbar- 
macie,  seitBd.LXXVII,  1851.  Mitarbeiter  am 
Handwörterb.  d.  rein.  u.  angewandt.  Chemie 
von  laebig,  Poggendorff  u.  WShler.  —  Con- 
struction  eines  DifTerentialbaromelers  (Fogg. 
Ann.  XL,  1837).    Vorausbestimm,  d.  specif. 
Gewichts  einiger  Klassen  chemisch.  VeH)iodd. 
(Ib.  XLVII,  1 839).  Über  d.  Volumentheorie  ;lb. 
LH,  1841).  überd.  Abhttogigk.d.  Krystellform 
von  Atomvolumen ,  u.  Aenderung  derselben 
durch  Erwärm.  (Ib.  id.).   Über  d.  DicbÜs^Leit 
d.  verscbiedn.  Mischungen  aus  Alcohol  u.  Was- 
ser (Ib.  LIII,  1841).  Überd.Isomorphism. ana- 
loger Verbindd.  ohnelsomorpbism.  d.  Bestand- 
lheile (Ib.  Id.).   Bemerkk.  über  d.  Volumen- 
u.  C.  Omelin's  Atomzahlen-Theorte   (Ib.  LIV, 
1841).   Berücksichtig,  d.  Temperst,  bei  Ver- 
gleich, d.  specif.  Volume  (Ib.  LVI,  184i;.  Iber 
d.  abgekürzte  Barometer  (Ib.  id.).  tjber  5ied- 
puncts-Rejzeimässigkeiten  u.  Folgeningen  dar- 
aus (Ib.  LXni,  I8UÜ.  LXV.  1845).  Bemerkk 
zu  Löwig*«  Volumentheorie  (ib.  LXIX.  1846; 
Über  specif.  Gewicht,  Wärmeausdehn.  u.  Sied- 


1305 


Kopperniek 


Xortani« 


1306 


punct  einiger  FlUssigkeiien  (Ib.  LXXH,  4847). 

Leber  d.  specif.  VVfirme  einiger  Flüssigkeiten 

Ib.  LXXV,  4848).  Cber  Siedpuncts-Regel- 
roässigkeiten  u.  Bohrdder*«  neueste  Siedpuncts- 
Iheorie  (Ib.  LXXXI,  4650).  Ausdehn,  einiger 
festen  Körper  durch  d.  Wfirme  (Ib.  LXXXVl, 
4  8SS;.~>lberLösiicbkeit  (Lieb.  Ann.  XXXIV. 
4  840).  tberVolumenonieter(lb.XXXV,4  840). 
Cohösioo  einig.  Flüssigkeiten  (Ib.  id.).  Zer- 
setz.* d.  Mercaptans  durch  Salpetersäure  (Ib. 
id.).  i  ber  Atomvoium,  Isomorphism.  u.  spe- 
cif.  Gewicht  (Ib.  XXXVI.  4  840/.  Über  d.  Ver- 
haltn.  zw.  Atomgewicht  u.  specif.  Gew.  (Ib. 
XL.  4  844).  Über  ungleiche  Misch,  von  Metall- 
Legirungen  (Ib.  id.).  Über  einige  chromsaure 
Salze  (Ib.  XLII,  484t}.  Über  d.  Verbind,  nach 
Volumen  von  Aether  mit  Wasser  zu  Alcohol 

Ib.  XLVI,  4  843).  Über  d.  Zusammenhang  zw. 
d.  ehem.  Constitut  u.  einig,  physikal.  tigen- 
Hchanen  bei  flüssig.  Verbindd.  (Ib.  L,  4844). 
I  her  d.  Siedpuncte  einig,  isomeren  Verbindd. 
U!«w.  (Ib.  LV.  4845).  Über  d.  Atomgewicht  d. 
Siliciums  usw.  (Ib.  LXVII,  4848).  Über  d.  Aus- 
dehn,  einig,  fest.  Kürper  durch  d.  Wärme  (Ib. 
LXXXI,  4853).  Über  specif.  Volume  Hüssiger 
Verbindd.  (Ib.  XCII.  4  854).  über  d.  Volum- 
andr.  einiger  Substanzen  beim  Erwttrmen  u. 
Schmelzen  (Ib.  XCIIL  4855).  Über  d.  Bildung 
von  KrysUllen  mit  Kernen  (Ib.  XCIV.  4855). 
tntersuch,  über  d.  specif.  Gewicht,  W&rme- 
Ausdehn.  o  d.  Siedpunct  einig.  Flüssigkeiten 

Ib.  XCIV  u.  XCV.  4855).  Über  d.  Abhtfngigk. 
d  Siedpuncts  u.  d.  specif.  Volums  flüssig.  Ver- 
bindd. von  d.  ehem.  Zusammensetz.  (Ib.  XCV, 
4855;  XCVIII  u.  C.  4856).  ßeitr.  z.  Slöchio- 
metrie  d  physikal.  Eigenschaften  ehem.  Ver- 
bindd. (Ib.  XCVI,  4  856). 

Keppemlok,  s.  Copernicus. 

Kopiiyl  (Coppylius),  M  a  t  h  e  s.  —  Je- 

5uit.  Lehrer  d.  Mathematik  am  CoIIegium 

zu  Breslau  (PU), 

geb.  4  642,  SepL  4  4,  Pruskau, Schles., 
gest.  4  68S,  Aug.  29,  Breslau. 

Archimedes  mechanicus  a  nota  paralogismi 

vindicatus,  Vratisl.  4676. 

KordaalNMoh  tob  Bvsohena« 
«ad  Thvaeiiberg,  Georg  Fried- 
rich. —  ür.  Med.,  pract.,Arzt  erst  zu 
Sirassburg,  dann  zu  Nürnberg,  wo  er  4  755 
Physicus  u.  4769  Prof.  d.  Mathematik  u. 
Physik  am  Aegidien-Gymnas.  ward  (WN) 

geb.  4734,  Aug.  f  6,  Peringersdorf,  * 
gesL  4 80),  Apr.  3,  Nürnberg. 
ßesUmm.  d.  merkwUrd.  UurchgUnge  d.  Venus 
durch  d.  Sonne  im  J.  4761  u.  4  769.  8°,  Nürnb. 
4  769.  Physikal isch>moral.  Untersuch,  d.  Krage : 
(>l>  d  Erschein,  eines  Cometen  etwas  beson- 
deres zu  bedeuten  habe  usw  ,  8°,  Ib  4  769. 
I  trunique  hemlsphaertum  coeleste  ad  annuni 
1 769  ex  observationibus  Abb.  de  Caille,  quofld 
U\M9  reductum.  in  quibus comelae  nuperrime 
appnrentls  via  accuratedetenDinatur,  Ib.  4  770. 


Berechn.  d.  zahlreich.  Zusammenkunft  ver- 
schiedener Planeten,  welche  d.  7.  u.  8.  Mai 
4  77  4  des  Morgens  zu  beobachten  ist,  8",  Ib. 
4  774.  Gab  verbessert  heraus :  Bost's  Astrono- 
misches Handbuch,  4  Bde.  4°,  Ib.  4  774—77. 
Übersetzte  F.  Leolero's  Beschreib,  einer  Him- 
melscharle,  4«*,  Ib.  4  778.  Hentelle's  Astrono- 
mie, 8".  Ib.  4788  u.  89.  u.  Anderes.  —  Me- 
diciniscbes. 

*  Bei  NQrnbeiiK. 

KoUatlui,  Karl  Franz  Eduard.  — 
Folgweise  Assistent  u.  supplir.  Prof.  d.  Ma- 
thematik u.  Physik  an  d.  Berg-Academie 
zu  Schemnitz  (4  8i8),  ord.  Prof.  d.  pract. 
Geometrie  u.  ForstencyclopSdie  am  tech- 
nischen Institut  zu  Brunn  (4  8  49)  und  seit 
4  851  oVd.  Prof.  d.  pract.  Geometrie  am 
stand,  polytechn.  Institut  zu  Prag.  Mitgl.  d. 
königl.  Böhm.  Geseltsch.  d.Wiss.  (OrJ  (JPJ, 

geb.  4  8i5,  Febr.  7,  Brüsau,  MShren, 
Bericht  über  d.  Einriebt,  d.  techn.  u.  industr. 
Unterrichts  in  Deutschland,  Belgien,  England 
u.  Frankreich,  Prag  4854.  Bericht  üb.  d.  wich- 
tigst. Werkstätten  für  geodttt.  Instrumente  in 
Deutschi.  u.  Frankr.,  Ib.  4  854.  Studien  über 
d.  Methoden  u.  d.  Benutzung  hypsometr.  Ar- 
beiten, nacbgewie.sen  an  d.  NiveauverhKitn. 
von  Prag,  Gotha  4  858.  —  Sieben  Jahresberichte 
über  von  ihm  ausgeführte  Höbenmess.  u.  Ni- 
vellements in  d.  Alpen.  Sudeten,  Karpathen 
usw.  (Jahrb.  d.  k.  k.  geolog.  Reich.sanstalt, 
Jahrg.  4  850—57).  Über  hypsometr.  Messun- 
gen zu  geolog.  Zwecken  (Ib.  4854).  Über  eine 
neue  Methode,  verticale  Winkel  mittelst  Re-  ' 
flexion  zu  messen  (Onmert's  Archiv.  XXVII. 
4  856}.  Viele  kleinereAufektzegeodat.u.geogr. 
Inhalts  in  :  Eaidl&ger'f  naturwiss.  Berichten, 
4849;  Mittbeil.  d.  k.  k.  mlihrisch-scbles.  Ge- 
sellsch.  4  850  u.  fr. ;  Hingenaa'f  Oesterr.  Zeit- 
schrift f.  Berg-  u.  Hüttenwesen,  4853  u.  4855; 
u.  a.  m. 

Kortaoiy  Gottfried  Michael.  — Dr. 
Med.,  pract.  Arzt  zu  Bielitz  in  Oberschle- 
sien. Blitgl.  d.  Leopoldin.  Academie  (ANC), 
geb.   1698,  .  .  .  Quedlinburg, 

gast 

Neue  Versuche  d.  Ftfrbekunst,  betreffend  die 
bisher  unter  d.  Namen  Sansparellle  de  Snxe 
bekannten  blauen  u.  grünen  Farben,  4*,  Brest. 
4749.  Nachtrag  dazu.  4^  Ib.  4749. 

KortOflii  Karl  Arnold.  —  Dr.  Med., 

pract.  Arzt  zu  Bochum  in  Westphalen  (M,  \\), 

geb.  4 745,  Juli     5,MühIheima.d.Ruhr, 

ge.<$t.  4  8t4,Aug.  4  5, 

Vertbeidigung  d.  Alchymle  usw.  besonders  ge- 
gen Hm.  Wiegleb,  Duisburg  4789.  Noch  ein 
Paar  Worte  üb.  Alchemieu.  Wiegleb,  Ib.  4  794. 
Viel  Anderweitiges. 

Kortom  y  K  »  r  1  v  o  n.  —  Banquier  u. 
prouss.  Stadtrat li  in  War.«(cl)au,  auch  Loni- 
hard*Director  daselbst  (A), 


1307 


Kortum 


Xraflt. 


1308 


geb.    ni8, Bielitz,  österr. 

Schlesien, 

gest.  1808,  Dec.  49,  Warschau. 
Durchbohrung  einer  Glasscheibe  durch  den 
elektr.  Funken  (Liohtenberg-Yoigt'i  Magaz.  f. 
Physik,  VII,  4  790).  Resultate  einer  Reihe  elek- 
trisch. Versuche,  angestellt  um  d.  phosphori- 
sche Eigenschaft. verschiedn.  Körper  zu  beob- 
achten (Ib.  IX,  1794).  Beobb.  von  entgegen- 
gesetzten Eindrücken  an  verschiedenen  Metall- 
platten durch  elektr.  Explosionen  (Ib.  X,  Hfl.  8, 
4  796).  Separation  verschiedn.  Pulvergemische 
durch  elektr.  Affinität  u.  Untersuch,  d.  Elektr. 
von  einer  Anzahl  Pulver  (Ib.  Hft.  S,  4  795 ;  auch 
OUb.  Ann.  XXVItl,  4  808).  Wirk.  d.  flussspath- 
saur.  Dämpfe  auf  verschiedn.  Steine  (Voigt's 
Mag.  f.  Naturkunde  I,  Hft.  S.  4798).  Beob.  e. 
Nehenmonds  (Ib.  Hfl.  3,  4  799). 

Kortnoii  Karl  Georg  Theodor. — 
Dr.  Med.,  pract.  Arzt  zu  Stolberg  bei  Aachen 

(^G.  1847;, 

geb.   4  765,  Mai  29,  Dortmund, West- 

phalen, 

gest.  48i7,  Febr.  9,  Sfolberg. 
Vollständ.  physikal.-med.  Abh.  über  d.  war- 
men Mineralquellen  zu  Aachen  u.  Burdscheid, 
4  798,  neue  Aufl.  4  818.  —  Medicinisches. 

KosIvSy  8.  Koes. 

KotelnikoiTy  Simon.  —  Russ.  Col- 
legienratb,  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  St. 
Petersburg,  auch  Mitgl.  d.  CensurbebÖrde 
(Mem.  Acad.  St.  Petersb.  Tom.  l), 

geb.   4  734  etwa, Russland, 

gest.  4  806,  Apr.  4  (A.  St),  St.  Peters- 
burg. 
Phaenomenorum  iridis  Seu  arcus  coelestis  dis- 
quisitio  (Nov.  Comm.  Acad.  Petrop.  VII,  4764). 
De  commoda  acus  declinatoriae  suspensione 
(Ib.  VIII,  4  768).  De  aequilibrio  virium  corpori- 
bus  adplicatarum  comment.  (Ib.  id.).  Demon- 

...         .  ,4.  6.  40.  44.  48.  «i (6n-40) 

stratio  senei  -— - — - — - — - — i- -r- 

%.  3.    4.     5.     6.     7.  .  .  .    (n-4) 

exhibitae  in  recensione  VII  Torai  7  Comment. 

Acad.  Petr.  (Ib.  X,  4766). 

Kotzebuoi  Otto  von.  —  Russ.  Ma- 
rine-OiBcier,  zuletzt  Capilän ;  machte  drei- 
mal die  Reise  um  die  Welt,  das  erste  Mal 
unter  Krusenstern,  die  beiden  anderen 
Male  als  selbststSndiger  Befehlshaber.  Zwei- 
ter Sohn  des  bekannten  Schauspieldichters 

(ßN)  (G.  \%ie), 

geb.  4787,  Dec.  4  9  (A.St.),  Reval, 
gest.  4846,  Febr.  45  (A.St.).  Reval.* 
Entdeckungsreise  in  die  Südsce  und  nach  der 
ßehrinjZBStrasse,  unternommen  in  d.  J.  4  84  5 
—  4 8  (begleitet  von Efchichols,  Chamlssou.  A.), 
»Bde.  4»,  Weimar  4  821.  Neue  Reise  um  die 
Welt  in  d.  J.  4  828-26  (begleitet  von  Bich- 
•cbolB),2  Bde.  4»,  Ib.  4  880. 

*  grtt.  Febr.  5  [ohne  Anpibe  dee  Kalenders]  {Jf), 


Kowalski,  Mari  an.  —  Frof.  ord.  d. 
Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Kasan  n.  Direci. 
d.  Sternwarte  daselbst  seit  4854,  Adjurw-t 
seit  4854.  Stadirte  von  4844  bis  1845  auf 
d.  Univ.  zu  St.  Petersburg  (Or), 

geb.  4  822,  Aug.  4  5,  Dobrzyn.* 
Beschreib,  d.  nördl.  Ural-  u.  d.  Küstengehirga 
Pajlhoi  (Resultate  einer  4847  im  Auftrage  d. 
geogr.  Gesellsch.  zu  Petersh.  untemonmeneii 
Reise),  Petersb.  4 858  (Russ.  u.  Deutsch.  —  Ge- 
krönt mit  d.  DemidofTschen  Preise).  Recber- 
ches  snr  les  mouveroents  de  Ncptnne,  solvics 
des  tables  de  cette  plannte  4  854.  Theorie  d. 
Finternisse  (Russ.  u.  Deutsch),  48S5. 

*  An  der  Weichsel,  GoaTcmement  Flock,  Polcm. 

KrabbOy  Johann.  —  Ward  I58S 
fürstlich  braunschweig.-wolfenbutlelscber 
Geometer  (Ä), 

geb.  .  .  .  Münden,  gest.  .  .  • 
Genaue  Beob.  d.  Laufs  d.  Coroeteo  voo  4 SM 
usw.,  4^  Magdeb.  4  596.  Dtscriptio  oonetM 
A.  4604,  4°,  Erfurt.  4604.  Astrolabium  ooroiB 
et  ejus  usus  (deutsch),  4<*,  Frankf.  4668.  Nefie- 
ste  astronom.  Observationes  der  zwei  obem 
Planeten,  Saturni  et  Jovis,  wie  such  llartis 
Solis,  Venoris  et  Mercurii,  .  .  . 

Kraokeri  Johann  Georg.  —  Cao- 
tor(4  707 — 26)unddaraurRectorzaCr>ils- 
heira  in  Würlemberg  (AJ, 

geb.  4  681,  Aug.  SO,  Gunzenhausen, 
gest.  4760,  Aug.  4,  Crailsheim. 
Propositiones  georoetricae  de  lineis  recüs  rt 
quae  ex  bis  constant  figuris  per  SDal^rstii  spr- 
closam  demonstratae.  Viteberg.  4  701.  Witte- 
rungsbemerkungen von  4  738  nach  •iae«  aclM 
verfertigten  Anemometer .  .  . 

Kran  (Kraft),  Georg  Wolfgang. -• 
Magist.  Phil,  in  Tübingen  (I7S5),  dam 
Lehrer  d.  Mathematik  am  G^mnas.  zu  >!. 
Petersburg  u.  Adjunct  d.  Acad.  d.  Wtj& 
daselbst,  4730  ordentl.  Prof.  d.  Malb^nu- 
tik  0.  ordentl.  Mitgl.  dieser  Acad.,  I7:>i 
Prof.  d.  theoret.  u.  experioienl.  Physik  e. 
4  738  Aufseber  d.  Gymnasien ;  kebrle  daoa 
in  seine  Heimatb  zurück  und  uberaafaa 
4744  die  Professur  d.  Mathematik  d.  Pin- 
sik  an  d.  Univ.  u.  am  Collegiam  illualre  »a 
Tübingen  (M)  (A), 

geb.   4  7  0  4 ,  Juli  45,  Tuttlingen,  Wort 
gest.  4754,  Juni  IS,  Tübingen.* 
Kurze  Einleit.  zur  matbemat.  a.  oatlwl.  Gm^ 
graphie  usw.  (Russisch),  8«,  PMersb.  ins 
neue  Aufl.  mit  Aomerkk.  von  7.  ü.  T. AiftoaK. 
8^  Ib.  4764.  Kurze  Binleit.  z.  Kennte.  4  1U 
schinen  usw.,  8*»,  Ib.  4  718.    Ex\ 
physicoruro  praecipuorum  brevis 
8«,  Ib.  4  740.  Wahrhafte  u.  umstüDdl 
bang  u.  Abbild,  des  im  Januar  474t  te  51  ft- 
tersburg  aufgericbteten  merkwtird . 


1309 


Krafft. 


1310 


Eis  usw.  (aaeh  russisch  u.  französisch),  k^, 
Ib.  4  741.  Oratio  de  quibusdam  borealium  cli- 
inalum  praerogativis  io  observandis  nalarae 
iiiiraculis  et  instituendis  observationibus  phy- 
sicis,  4**,  Ib.  4745.   Diss.  de  vaponim  et  bali- 
tuum  generatiooe  ac  elevatione  expehmenta 
et  sentenliae,  4«,  Ib.  4746.  Diss.  I  et  li  de  at- 
niosphaera  Solls  atque  hinc  explioaodis  causis 
roacutarum  solarium,  4",  Ib.  4  747.  De  obser- 
vationibus roeteorologicis  generatim,  4°,  Ib. 
4 747.  De  tubulis  capülaribus,  4^  Ib. 4 748.  De 
gravitate  terrestri,  4^  Ib.  4749.  De  hydrosta- 
tjces  principiis  generalibuSp  4°,  Ib.  4  749.  De 
phialis  vttreis,  ab  iojecto  silice  dissilientibus, 
4"*,  Ib.  4  749.  De  vera  experimentorum  pbysi- 
corum  constitutione,  4",  Ib.  4749.    De  iride, 
4**,  Ib.  4754.  Tbeses  mathematico-pbysicae  de 
nuinero  quadrato,  trisectione  aoguü  et  ma- 
gnete,  4°,  Ib.  1 754 .  De  quadratura  circuli,  prae* 
serüm  Merkeliana,  4**,  Ib.  4752.   De  cor- 
poruiu  naturalium  coliaerentia ,  4°,  Ib.  475t. 
De  inflnito  mathematico,  ejusque  natura,  4°, 
Ib   4  75i.  De  numero  pari,  rectis  parallelis  et 
prtncipio  actionis  tniuimae,  4°,  Ib.  4  758.   De 
praeciputs  experimentorum  physicorum  scri- 
ptoribus,  4**,  Tubing.  4  758.  Institutiones  geo- 
metriae  sublimioris  etc.,  4^  Ib.  4758.   Prae- 
lectiones  academicae  publicae  in  pbysicam 
tbeorelicam,  III  Pt.,  Ib.  4758-54,  vermehrt 
u.  verbessert  von  J.  Kies,  8°,  Ib.  4765.  —  De 
lincis  curvis,  quae  evolutae  ipsae  se  generant 
(Comment.  Acad.  Petrop.  II  von  4  727).   Con- 
sideratio  curvarum  quarundam  altioris  gene* 
ria,  quae  facile  describi  possunt  (Ib.  III,  4728). 
SuluUooes  problematum  astronomicorum  (Ib. 
IV,  4  729).  Solutio  problematis  catoptrici  geo- 
metrica  (Ib.  V,  4784).  Observatio  solstitii  aestivi 
FeCropoli  a.  4780  facta  (Ib.  VI,  4782).  De  an- 
^culis  cyliiidroruro  varü  generis  (Ib.  id.).   De 
lanulis  quadrabilibus  e*  variarum  curvarum 
i-<imbinaiione  ortis  (Ib.  id.).   De  caustica  cy- 
cloidis  (Ib.  VII,  4  784).   De  numerls  perfectis 
,lti.  id.).  Enucleatio  problematis  astronomici 
a  I>e  Lisla  propositi  (Ib.  id.).   Obss.  arltbme- 
i«rae  de  Septenario  (Ib.  id.).  De  duobus  lapi- 
dftbiis  figuratis  (Ib.  id.).  De  invenienda  distan- 
Ua   macuiarum  Solarium  a  sola  (Ib.  id.).   De 
li^ura  terrae  (Ib.  4786).   De  vi  venae  aqueae 
c:<>atni  planum  iocurrentis  experimenta  (Ib.  id. 
et  XI,  4789).  Specimen  algebrae  ad  archite- 
ciuraai  milttarem  applicatae  (Ib.  IX,  4  787).  De 
Uftermometris  dissertatio  experimentalis  (Ib. 
i<r  y .   Soluliooes  trinm  problematum  astrono- 
n*icorum  (Ib.  X,  4  788).  De  reflexione  lucis  in 
trsositu  per  medium  diaphanum  oriunda  ex- 
perimenta et  expiicaliones  (Ib.  id  ).    De  novo 
o?u;illaiionDro-geoere  (Ib.  Id.).    De  ventorum 
ol>fi«rvationequotidiana  per  integrum  ampliss. 
Itnperiau  Russicuui  instituenda  etc.  (Ib.  id.). 
I>e    iDacbinis  simplicibus  (Ib.  id.).  Specimen 
em^ndatioois  theoriae  ordiuum  architeclonl- 
«-4 »mm  (Ib.  Id.).   De  loco  imaglois  puncti  ra- 
<j  i  A  Diu  in  apeculum  curvilineum  (Ib.  XII,  4  740) 
I>e  corporum  piano  inclinato  impositorum  de- 
»oeosu  (Ib.  id.  etXIII,  4  744).   De  viribus  at- 
trtacUooia  magneticae  experimenta  (Ib.  Id.). 
f»eripb«ria  cIrcuU  mechanice  dupliciter  recti- 
0o«U  (Ib.XIll,  4  744).  De  metbodij*,  horologia 


solaria  promte  delineandi  (Ib.  id.).  De  soper- 
ficie  cylindri  et  coni  scalenorum  (Ib.  id.).  De 
calore  et  frigore  experimenta  (Ib.  id.).  De 
densitate  metallorum  secom  permixtorum  (Ib. 
id  ).  Obss.  meteorolog.  (Ib.  IX,  XI,  XIV).  — 
De  problematibus  aliquot  conicis  per  analysin 
concinne  solvendis  (Nov.  Comment.  Acad.  Pe- 
trop. 1, 4747).  Demonstraliones  duorum  theo- 
rematum  geometricorum  (Ib.  id.).  Indagatio 
focorum  in  omnibus  curvis  possibilibus  (ib.  II, 
4  749).  De  numeris  amicaliilibus  aliisque  ad 
hanc  doctrinam  spectantibus  (Ib.  Id.).  De  ve- 
getatione  plantarum  experimenta  et  consecta- 
ria  (Ib.  id.).  De  divisoribus  numerorum  inda- 
gandis  (Ib.  III,  4  754).  Resolutiones  problema- 
tum ad  arcbitecturam  civilem  speclantium 
(Ib.  IV,  4  752).  De  curvis  funiculariis  et  cate- 
nariis  vel  illis,  quae  corporibus  flexibilibus 
inducuntur  et  cum  potentiis  quibusvis  sollici- 
tantur  (Ib.  V,  4  754) .  De  problematibus  quibus- 
dam caiculi  iotegralis  (Ib.  id.).  Explicatio  ex- 
perimenti  paradox!  de  adscensu  coni  duplicis 
spontaneo  (Ib.  Vi,  4  756).  Obss.  meteorolog.  et 
astron.  (Ib.  I,  IlletV,  auchM6m.  Berl.  4745). 

*  gett.  JuU  16  iA)  (DA). 

Kran  (Rraa),  Wolfgang  Ludwig. 
—  Sohn  des  Vorigen.  Hag.  Pbii.  in  Tü- 
bingen (4  764)  und  von  1767  Prof.  d.  Astro- 
nomie bei  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  St.  Peters- 
burg (Scherer,  Nord,  BL  IV;, 

geb.   1743,  Aog.  25  (A.St.),  St.  Peters- 
burg, 

gest.  184  4,  Nov.  20  (A.St.),  St. Peters- 
burg. * 
De  ralione  ponderum  sub  polo  et  aequatore. 
40,  Tubing.  4764.  Observatio  cometae  a.  4  769 
Ufae  instituta  (Nov.  Comm.  Acad.  Petrop.  XIV, 
4770).  Expositio  declinationis  acus  magneti- 
cae in  variis  Imperii  Russici  regionibas  obser- 
vatae  (Ib.  XV,  4774  et  XVII,  4  778).  Elemente 
astronomica  theoriae  Veneria  etc.  (Ib.  XVI, 
4772).  Tentamen  orbitae  Veneria  excenlrici- 
tatem  et  aphelium  hujusque  motum  annuum 
definiendi  (Ib.  id.).  Experimenta  acu  magne- 
tica  Petropoli  instituU  (Ib.  XIX,  4775).  De  vi- 
ribus remorum  novae  speciei  eorumque  com- 
paratiooe  remis  ordioariis  (Ib.  XX,  4  776) .  — 
Tentamen  theoriae  electrophori  (Act.  Acad. 
Petr.  I,  4  778).  Expr.  sur  le  phosphore  de  Mr. 
Caaton  (Ib.  id.).  Aonotationes  circa  coostru- 
ctionem  et  usum  acus  inclinatoriae  etc.  (Ib. 
II,  4780).  Expr.  falte  publiquement  avec  une 
malsonette  de  bois  Incombustible  (Ib.  id.).  Sur 
la  congdlation  du  mercuro  (Ib.  III,  4  782;.  Spe- 
cimen tabulae  usui  nautico  accommodatae  pro 
invenienda  vera  lunae  a  stelle  vel  sole  distan- 
tia  elc.  (Ib.  VI,  4786).  —  Essai  relatif  aux  re- 
cherches  de  Mr.  de  la  Orangt  sur  l'attraction 
des  sphöroides  ^lliptiques  (Noy.  Act.  Acad.  Pe- 
trop. U,  4768).  Raocourci  des  dl^mens  diop- 
triques  qui  servent  de  base  I  la  thöorie  des 
objectifs  achromaliques,  applicables  aux  mi- 
croscopes  (Ib.  III,  4788).  Ejtsai  sur  les  tables 
lunaires  d'Eiüar  etc.  (Ib.  V,  4  789  et  VI,  4  790j. 
Analyse  des  exp^rlences  Csites  an  Russin  sur 


1311 


Erafft 


Krämer. 


1312 


la  longueur  du  pendule  ä  secondes  (Ib.  VII, 
4  793).  M(^tbode  ä  ia  portce  des  navigaleurs 
pour  rediiire  cn  distance  vraie  la  dislance  ap- 
pareote  de  la  lune  au  soleil  ou  h  une  üloile  fixe 
(Ib.  id.  ei  XIII,  4  802).  Essai  de  perfectionner 
une  mölhode  de  trouver  sur  mer  la  latitude 
g^ogr.  du  vaisseau  (Ib.  IX,  4795).  De  tempore 
oscitiationis  pendulorum,  dum  arcus  datae 
ampliludinis  cujuscunque  describunt  (Ib.  id.). 
Application  de  la  roue  bydrauliqae  Segn6- 
^  i  e  n  n  e  ä  rexploitation  des  miaes  (Ib.  X,  4  797) . 
Sur  les  plus  grandes  port^es  des  pi6ces  d'ar- 
iillerie,  en  6gard  ä  la  räsistance  de  l'air  (Ib. 
XI,  4798).  Essai  sur  les  nombres  prömiers 
(Ib.  XII,  4  804).  Essai  sur  la  m^thode  de  trou- 
ver la  latitude  sur  mer  par  les  hauteurs  simul- 
tan^es  des  deux  astres{l^-  ^m>  4  802).  Serie- 
ram pricipaliuro  quae  sinus  angulorum  mul- 
iiplorum  exprimunt  demonstratio  elementaris 
(Ib.  XIV,  4  805).  Über  ein  hypothet.  Gesetz  d. 
Neigung  d.  Magnetnadel  an  verscbiedn.  Orten 
d.  Erde  (M6m.  Acad.  St.  Petersb.  I,  4  809). 

*  gest.  1814,  Dec.  3  [N.  St.]  (JT.  II) ;  gett.  1804,  Min  1 
(A)  ist  falsch. 

Kran(Krafl),  Johann  Georg  Fried* 
rieh.  —  Magist.  Phil.,  erst  Hauslehrer  in 
Ungarn,  dann  1778  Adjunct  zu  Neustadt 
a.  d.  Aisch  u.  zuletzt  (4  783)  Prof.  d.  Ma- 
thematik am  Gymnasium  zu  Bayreuth  (A) 
(M)  (Bd), 

geb.  4754,  MSrz24,  Neustadt a.d.Aiscb, 
gest.  4795,  Juni    8,  Bayreuth. 
Einige  Programme  über  d.  pbysikal.  Cabinet 
d.  Gymiras.  zu  Bayreuth  u.  über  Herseliel't  u 
Behrftder*«  astronom.  Entdeckungen. 

Krafly  Jens  (Janus).  —  Prof.  d.  Ma- 
Üiematik  an  d.  Ritteracademie  zu  Soroe  auf 
Seeland  seit  4746.  Mitgl.  d.  königl.  Dan. 
Gesellsch.  d.  Wiss.  zu  Kopenhagen  (W) 
(NKJ, 

geb.  4720,  Oct.  .  .,  Frederikshall^ Nor- 
wegen, 

gest.  4765,  MUrz  4  8,  Söroe. 
Explicatio  in  Kewtonii  arithmeticam,  Havn. 
4  744.  Theoria  generalis  succincta  construendi 
aequationes  analyticas,  Ib.  4  74t.  Kosmolo- 
gie, Ib.  4  741.  FörelUsninger  over  MechanikeiT, 
2  Bde.,  Soroe  4  763  u.  64  (Deutsch  von  J.  K. 
Teleaa) .  —  Betttnkninger  over  Kewton's  og  Car- 
tedi  systemata,  tllligemed  nye  Anmttrkoinger 
over  Lyset  (Skria.  Kiöbnh.  Selsk.,  Raekke  I. 
Dt.  III,  4  747).  Anmttrkn.  over  de  Liigheder,  i 
hviike  flere  Vaerdier  af  den  ubekiendte  Stör- 
reise ere  lige  störe  (Ib.  V,  4  754).  Methode  at 
bevise,  hvorledes  man  i  alle  Tilfaelde  kan  be- 
stemme  den  ene  ubekiendte  ved  en  uendlig 
Folge  af  Terminis,  som  gives  ved  den  anden  i 
de  algebraiske  Liigheder  som  indeholde  to 
ubekiendte  (Ib. id.).  Om  en  Deel  Contradictio- 
ner  som  findes  i  det  saedvanliga  Systeme  over 
Materien  ogdesammansatteTingtIb.  VI,  4754). 

Krag,  Anders.  —  Dr.  Med.  (4  585  in 
Montpellier).  Prof.  d.  Pädagogik  (IÖ87),  Ma- 


thematik (4589)   u.  Physik  (4590)  and. 

Univ.  zu  Kopenhagen  (J)  (W), 

geb.   4  558, Ripen,  Jütland, 

gest.  4  600,  Juni  8,  Kopenhagen. 

De  definitione  et  subjecto  physices,  Havniae 

4  593.  —  Philosophisches. 

Krämer,  Johann  Herrmann.  — 
Folgweile  Wasse^bau-^nspecto^  in  Norwe- 
gen, Hauptmann  in  d.  dänischen  Armee  u. 
als  Oberst-Lieuienant  verabschiedet,  spä> 
ter  preuss.  Ober-Revisionsrath  u.  aasser- 
ordenti.  Mitgl.  d.  Oberbaudeputatton  in  Ber- 
lin (M.  l\)  (NK)  (DSJ, 

geb.   4  776,  Sept.  8,  Itzehoe,  Holstein, 

gest.  4  838, Potsdam. 

Bidrag  til Theorien  af  reflecterende  Speil,  4  84  0. 
Noget  om  de  trajectoriske  Linier,  4  849.  For- 
sög  tu  en  theorie  af  Krumtappea  og  en  For- 
bedring  som  derved  kan  anbringes  (Danske 
Vid.  Seisk.  Skrift.  4  84  4).  Über  d.  Gebrauch 
einer  Normal-Linie  bei  geodttt.  Arbeiten  ;  eio 
Beitr.  z.  Geometrie,  Hamm  u.  Münster  4  8i2. 

Krämer,  Gustav.  —  Dr.  Phil.,  nach 

Rückkehr  von  einer  Reise  io  das  südl .  Europa 

(4  83  4  —  36),  ordentl.  Lehrer  am  Kölnisch. 

Gymn.  zu  Berlin,  dann  (4842)  Direct.  d. 

französ.  Gymn.  daselbst  und  seit  1853  Dt- 

rect.  d.  Franke'schen  Stiftungen  in  Halle 

rCß.  4  845;, 

geb.  4  806,  Apr.  4,  Halberstadt. 
Der  Fucioer  See,  ein  Beitrag  zur  Kunde  Ita- 
liens, Berlin  4  889  (Auszug  in  Pogg.  Aon.  Er- 
gänzungsbd.  I).  Strabonis  Geographica  etc.. 
Vol.  I,  Ib.  4844. 

Krameri  Anton  Johann  von.*  — 
Nachdem  er  sich  in  Elberfeld,  Genf  und 
Paris  (College  de  France)  gebildet,  4  8  28  Re- 
petent an  E.  Laugier's  Institut  für  pracL 
Chemie  in  Paris;  erölTnete  später  (4  832) 
in  Mailand  eine  Privatschule  für  Chemie  u. 
war  von  4844  bis  zu  seinem  Tode  Lehrer 
an  der  daselbst  vonHeinr.  Mylius  ge~ 
gründeten  Schule  für  Chemie.  Rath  im  Mu- 
nicipium  d.  Stadt  Mailand  (OLW)  (G.  1 854J. 
geb.  4  806,  Juli  2  4,  Mailand,** 
gest.  4  853,  Sept.  25,  Tremezzoam  Co- 
rner See. 
Mit  E.  Laugiar:  Tableaux  synoptiques  ou  Ab- 
rög^  des  charact^res  chimiques  des  bases  sa- 
Uaables,  Paris  4828  (Deutech,  Nürob.  1829  . 
Allein:  Ricerobe  per  discopire  nel  saoiinie, 
neir  urina  ed  in  varie  altre  secrezioai  aoinaali 
le  combinazioni  -minerali  administrate  per 
booca  (4842  vom  Pariser  Institut  gekrönt;.  — 
Über  d.  Bereit,  d.  rotbeo  CyaneiseakaJiums 
(Pogg.  Ann.  XV,  4  829).  Ober  einen  nenea 
durch  Einfluss  d.  Erdmagnetismus  wirksam, 
elektromagnet.  Apparat  (Ib.  XLUl,  4828).  — 
Hiitloj-liess :  Xntomo  ad  un  apparalo  coJ  qoale 


1313 


Krämer 


Krawe. 


1314 


determinare  il  potere  colorifico  üi  alcuai  corpi 
(an  Uro.  ▼.  Bagnanlt  in  Paris  gesandt). 

*  HeiMt:  De  Kram  er  in  {OLIT). 
**  feb. . .  .  Wettphalen,  gest.  8«|>t.  26  {O.  Ib54). 


»,  Gustav  Ephraim.  —  Dr. 
Phil.,  Lehrer,  später  Oberlehrer  d.  Bfathe- 
matik  u.  Physik  am  Gymn.  zu  Nordhausen 
(I84S — 48),  dann  Privatmann  daselbst, 
sich  ganz  dem  pract.  Telegraphenwesen 
widmend  (Or)  (DissJ, 

geb.  i^n,  Febr.  2,  Nordhausen. 
De  quibusdam  aequationibus  indelerminalis 
quartt  gradus,  4^  Berol.  1889.  Auflösung  d.  4  0. 
Aufgabe  inStaiaar'iSystemat.  Entwickl.  d.  Ab- 
fall ngigk.  usw.  Bd.  1  (CraUe'sJourn.XVIIl.  4888). 
Cber  Telegraphen-Schreibapparate  (Diagler*« 
polytechn.  Journ.  CXIX,  4854).  (jberd.  Project 
d.  galvan.  Uhren  in  Berlin  (Ib.  CXXI,  4  854). 

Krammar,  Michael.  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Theologie,  Philosophie  u.  Poesie  in 
Prag  fCBJ,  8), 

geb.  nS6,  Dec.  16,  Kronenbnrg,  Oe- 

sterreich, 

gest.  177«, Prag. 

Theoria  de  lege  virlum  ad  corporum  pbaeno- 
meoa  applicata,  4  765. 

Kramp,  Christian.  —  Dr.  Med., 
Pbysicus  folgweise  in  Speier,  Meisenheim 
a.  Homberg,  dann  Prof.  d.  Chemie  u.  Phy- 
sik an  d.  Centralschule  des  Roerdepartem. 
zu  Cöin  u.  zuletzt  Prof.  d.  Mathematik  an 
d.  Univ.  zu  Strassburg.  Corresp.  d.  Pariser 
Acad.  (Or)  (M.  II J  (JF), 

geb.  n60,  Juli  4  0,  Strassburg, 
gest.  18S6,  Mai  4  3,  Strassburg. 
DiM.  math.  phys.  de  diverse  lacis  refrangibi- 
litate,  4*,  Argent.  4  78t.  Geschichte  d.  Aöro- 
sUtik,  tBde.  8«,  Strassb.  4784^-85.  nebst  An- 
hang, Ib.  4788.  Analyse  des  röfractions  aslro- 
nomiqueset  teffestres,  4«,  Ib.  u.  Leipz.  4  798. 
Eli^meots  de  g^om^trie,  Cologn.  4809.  Leg 
^quationi  des  nombres,  4  SSO.  MitBekkerhia: 
Krystallographie  d.  Mineralreichs,  Wien  4788. 
—  Fractionum  Wallisianarum  analysis 
(Nov.  Act.  Acad.  Mogunt.  I,  4799).  De  aequa- 
iioaaro  decrementalium  pH  ml  ordinis  solu- 
Uonegenerali  (Ib.  id.).  Über  d.  geometr.  Ana- 
lysis d.  Krystalle  (Hiadeabiirg'i  Arch.  d.  Math. 
4  798).  Sor  la  dooble  r^fraction  de  la  chaux  car- 
booat^e  (Travaax  de  la  Soc.  de  Strasb.  1, 4  84  4 ) . 

if  s.  Kraz. 

*atseB0tofaiy  Christian  Gott- 
lieb. —  Dr.  Med.,  erst  Prof.  in  Halle,  dann 
IfitgL  d.  Acad.  zu  St.  Petersburg  (4748 — 
53)  and  nun  Prof.  d,  Medicin  u.  Physik  an 
d.  Univ.  zu  Kopenhagen,  auch  Mitgl.  d.  kö- 
ni^.  Gesellsch.  d.  Wiss.  daselbst,  sowie 
HiCgL  d.  Leopoldfn.  Academie  (M)  (NK) 
(ANC)  (Nov.  act.  acad.  Petrop,  XLll), 

Fef  f  ealarff,  HaadirSrlerkaoh. 


geb.  1713,  Jan.  30,  Wernigerode, 
gest.  1795,  Juli  6,  Kopenhagen. 
Theorie  de  l'^levation  des  vapeurs  et  des  ex- 
halaisons,  d6montr6e  mathömatiquement  (von 
d.  Acad.  zu  Bordeaux  gekrönt),  4°,  Bord.  4  745 
(DeuUch,  8«,  Halle  4745  u.  4747).  Abhandl. 
vom  Nutzen  d.  Elektricitöt  in  d.  Arzeneiwiss.. 
8»,  Halle  4  745  (Unter  d.  Titel :  Pbysikal.  Briefe 
vom  Nutzen  d.  Elektr.  usw.,  Ib.  4  748  u.  4  772). 
Theoria  electricitaUs,  more  geometrico  expli- 
cala,  8^  Ib.  4  746.  Abhandl.  vom  Einflüsse  d. 
Monds  auf  d.  Witterang  u.  in  d.  menschl.  Kör- 
per, 8**,  Ib.  4  747.  Historia  restitutae  loquelae 
per  electriflcationem,  4o,  Ib.  4  758.  Vorlesun- 
gen über  d.  Experimentalphysik,  8^  Ib.  4  758, 
6.  Aufl.  4  787.  Systeme  physicae  experimen- 
talis,  8^  Ib.  4  704.  Diss.  de  vi  centrifuga  ad 
roorbossanandosapplicata,  8»  Ib.  4  785.  Amo- 
lltto  vis  inertiae  et  vis  repulsivae,  vulgo  inter 
principia  motus  et  quietis  corporum,  sed  Talso 
relatarum,  8**,  Ib.  4  770.  Teotamen  resolvendl 
problema  ab  Acad.  scient.  Petrop.  ad  A.  4  780 
publice  propositum,  8^  Petrop.  4  784.  L'ari 
de  naviguer  dans  Tair,  8°,  Copenh.  et  Leipz. 
4784.  Schreiben  an  F.  Hieolai  in  Berlin  über 
d.  Lehre  vom  Feuer,  8**,  4  794.  —  Mecfaanicae 
coelestis  specimen,  oontinens  novam  tubos 
longiores  commodissime  tractandi  methodum 
(Nov.  Comm.  Acad.  Petrop.  I,  4  750).  De  ste- 
tere geographica  et  nautica  (Ib.  II,  4  754).  Re- 
migii  noviter  inventi  ad  naves  onerarias  pro- 
movendas  descripUo  (Ib.  id).  De  horologio 
perpetuo  mobili  (Ib.  id,).  AnnotaUones  circa 
constitutionem  horoiogii  marini  (Ib.  III,  4  758). 
Tubi  Icooanti  dipUcI  sive  duplicantis  emenda- 
tio  (Act.  Acad.  Petrop.  III,  4  783).  —  Om  ad- 
skillige  legemers  pbosphorescentz  samt  aarsa- 
gen til  samme  etc.  (Skrifl.  Kiöbb.  Selsk.  VI, 
4  754) .  Om  nogle  nye  opfindelser,  dykkerkun- 
sten  angaaende  (Ib.  IX,  4765).  Om  det  nye 
opfundene  beliometer  og  forslag  til  dets  for- 
bedring  (Ib.  id.).  Om  Veneris  gang  igiennem 
Solen  aar  4  764 ,  med  en  beskrivelse  af  nye  og 
beqvuemme  maader  at  betragte  samme  (Ib. 
id.).  Undersögning  angaaende  de  phys.  erfa- 
ringer,  i  saer  nogle  forsög,  som  synes  at  be- 
vise  atderer  vis  inertiae  (Ib.  X,  4770).  Om 
den  afstödende  kraft  (Ib.  id.)  Om  en  merk- 
värdig  feyl  ved  de  nye  Reaumuriske  thermo- 
meter  (Ib.  id.).  UndersOgn.  om  de  Belidor'- 
sker  egel,  angaaende  rammebul[kens  virkniag 
(Ib.  id.).  Undersögl.  af  en  af  1.  A..8es;Ber  op- 
funden  hydraulisk  maskine  (Ib.  XU,  4  779). 
Om  en  beqvuemere  maade  ad  indrette  meteo- 
rologiske  tabeller  (Nye  Skrift.  etc.  I,  4784). 
Om  jordens  temperatur  og  dennes  fbrandring 
(Ib.  id.).  Om  det  menneskelige  Öges  achroma- 
tiske  besehe  ffenhed  (Ib.  id.).  Beskrivelse  af  et 
bequemet  Instrument  til  at  bestem me  luftens 
rentred  (Ib.  III,  4788).  Sur  la  naissance  et  la 
formalion  de  voyelles  (Journ.  de  pbysiqut 
XXI,  478S,  Auszug:  Act.  Acad.  Petrop.  4780. 
—  Darin  seine  Sprach maschine). 

Kravsoy  s.  Grause. 


if  Johann  Golllieb.  —  Prof. 
d.  Beredtsamkeit  o«  Geschichte  an  d.  Univ. 

83 


1315 


Xraiue 


Krefl. 


t3ie 


zu  Leipzig,  dann  Prof.  d.  Geschichte  an  der 
zu  Wittenberg  (J)  (A), 

geb.  1648, Hunern,  Schles., 

gest.  1736,  Aug.  S2,  Wittenberg: 
Schrieb  ausser  vielem  Historischen :  Nova  lit- 
teraria  in  supplemenlo  Actorum  ernditorum 
dlvulgata,  6  Tom.,  8",  Ups.  4  748—38,  worin 
auch  Physikalisches. 

Kravsa,  Karl  Christian  Fried- 
rich. —  Dr.  Phil.,  folgweise  Privatdocent 
an  d.  Univ.  zu  Jena  (1808),  Privatmann  in 
Rudolstadt  O.Dresden  (4  8  4  3),  Privatdocent 
an  d.  Universitt.  Berlin  u.  Göttingen  und 
zuletzt  Privatmann  in  Mönchen  (CL)  (N), 
geb.  4784,  Mai  6,  Eisenberg,  Sach- 
sen-Altenburg, 

gest.  4  83),  Sept.  27,  München. 
Diss.  philosophico-math.  de  philosophiae  et 
matheseos  notione  et  earum  intima  conjun- 
ctione,  Jenae  4802.  Grundlage  d.  Arithmetik, 
Ib.  4  804.  Factoren-  u.  Primzahlentafeln,  Ib. 
4804.  Novae  theoriae  linearum  curvaram,  ori- 
ginariae  et  vere  scientiflcae,  specimina  quin- 
que  prima  (edirt  von  H.  Sehrdder),  4<>,  Mo- 
nach.  4835.  —  Siehe  L.  J.  Fiiober.  —  Philo- 
sophisches. 

Kravsa,  Karl.  —  Dr.  Med.,  Prof.  d. 

Anatomie  u.  Mitgl.  d.  ärztlichen  Pröfungs* 

behörde  in  Hannover  (Cll), 

geb.  4797,  Dec.  4  5,  .  .  . 
Über  d.  gekrümmten  Flächen  d.  durchsichtig. 
Theile  d.  Auges  (Pogg.  Ann.  XXXI,  4834).  Be- 
merkk.  überd.  feinst.  Nervenfasern  (Ib.  XXXI 
u.  XXXIl,  4834).  Über  d.  Gestalt  u.  Dimen- 
sionen d.  Auges  (Ib.  XXXIX,  4  886). 

Krayenhofr,  Cornelis  (Corneille) 
Rudolph  Theodor  von.  —  Baron.  Bis 
4795  pract.  Arzt  in  Amsterdam,  dann  Mi- 
litSr;  unter  Louis  Napoleon  zuletzt  Ge- 
neralmajor u.  Kriegsminister;  nach  Ein- 
verleibung Hollands  mit  Frankreich  Gene- 
ral-Inspector  des  Geniewesens  bis  4  8  4  3; 
später  Gouverneur  u.  Chef  d.  holISnd.  Wa- 
terstaat; seit  4  826  Privatmann  (Ni)  (G,  tG) 
r/TL.  4  840;  (CL), 

geb.  4758,  Juni  8,  Nymwegen, 
gest.  4  840,  Nov.  24,  Nymwegen. 
De  Tapplication  de  Tälectricit^  k  la  physique 
et  k  It  mädicine  (mit  Paeta  ▼mnTroostw^k), 
Amsterd.  4789.  —  Recuetl  des  observations 
hydrographiques  et  topographiqnes  faltes  en 
Hollande,  8^  Amsterd.  4  84  8  (Auch  hollän- 
disch). Prteis  historique  des  opärations  g6o- 
desiques  et  astronomiques  faites  en  Hollande, 
4»,  La  Heye  4845.  —  Über  die  von  Ihm  diri- 
girten  Vermessungen  s.  auch  v.  ZaeVi  Monatl. 
Corr.  VIII  u.  IX. 

Kras  (Kratz),  Georg.  —  Jesuit,  Prof. 
d.  Mathematik  u.  d.  HebrSischen  an  d.  Univ. 


zu  Ingolstadt  von  4750  bis   1764,  dann 

Privatmann  in  Mönchen  (M)  (A)^ 

geb.  47  4  3, Schoogau, Bayern, 

gest.  4766,  Aug.  SO,  Möocbeo. 
De  viribus  corporum,  opuac.  I,  de  gesoieo 
principio  aequilibrii  corporum  sotidoram,  ft*. 
Ingoist.  4  789.  Obs.  transitus  Veneria  per  diacom 
solarem  d.  6  Jun.  4764  etc.,  4«,  Ib.  4764.  Ile- 
thodus  cujuscunqne  numeri  non  perfecta  qva- 
dranti  radicero  verae  quam  proximaati  bren 
labore  determinandi  etc.,  4*.  Ib.  4  7f  t.  De  n- 
tione  motus  medii  et  distantiae  media«  Ioom 
a  terra  ad  vires,  quibus  in  laoam  premimr 
(Abhandl.  Bayer.  Acad.  IV,  4767.  —  Voo  d. 
Acad.  gekrönt).  Nova  viriam  tbeoria  de 
sione  fluidorum  (edirt  von  J.  S. 
Ingoist.  4765.  Principia  hydraoHcae, 
dum  theoriam  G.  KraiU  (edirt  von  1. 
bavmei). 

Kr6b8y  Ludwig  Alexander.  >- 
Mag.  Phil.,  Lehrer  am  Fädagogium  zu  Gies- 
sen  von  4766  an  (M)  A)^ 

geb.  4  7  4  4 ,  Apr.  4,  FellingshaoseD,  Ober- 
amt Giessen, 

gest.  4  774,  Mai  5,  Giesseo. 
Entwurf  einer  Arithmetik,  Geometrie  v.  Tn- 
gonometrie,  8«,  Giesseo  4768  (Neu  edirt  voa 
K.  Gh.  Laagtdotf,  4784  u.  4790). 

Kr6bSy  Heinrich  Johann  TOD. — 
Dänischer  Artillerie->Major,  Prof.  d.  Krief»- 
wiss.  beim  Land-  a.  ArtiUerie-GadeClen- 
corps  zu  Kopenhagen  (E), 

geb.  4742,  Mai  4  6,  FamtofI,* 
gest.  4  804,  Mai  4  8,  Kopenbagen. 
Anfangsgründe  d.  reinen  u.  angewandt  Ma- 
thematik, 3  Bde.  S"*,  Kopeob.  I777~7S.   Aa- 
fangsgr.  d.  höhr.  Geometrie,  Ib.  479t.   Ab- 
fangsgr.  d.  Mechanik,  Kopenh.  o.  Leipc  Ite2 
(übersetzt  ins  Dänische  von  seinem  Sohn  .  Ob 
kobber  pontoner's  indretniog  (N.  Saml.  Demi 
Vid.  Selsk.  Skrift.  V,  47M). 
*  Amt  Tondeni,  8cfale«wif  . 

KrPokBf  P...W...C...  —  Dr.  Phü. 
zweiter  Director  d.  meteorolog.  laaCiMs  n 

Utrecht  (JU), 

geb.  484t,  .  .  .  Dtrecht. 
Descript.  de  robservatoire  me«opnlogiqi^  ei 
magndtique  k  Utrecht;  Utrecht  4 Sit.  Insd^ 
ment  pour  determiner  la  distaoet  ei  la  M«> 
teur  des  nuages  etc.  (Aonuaire  n>eieor»i  * 
France,  1, 4864).  Gonfection  de  granda  Birsm 
parabohqaes  (Bull,  de  Bmi.  XVIIl,  Its« 

Kreil,  Karl.  —  Dr.  PhiL,  erst  A^ 
junct  an  d.  Sternwarte  zn  MaiUiyi^ 
Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Umv.  an 
Direct.  d.  Sternwarte  daselbst,  n.  teil  f  ist 
Direct.  d.  meteorologisch-magnetbdh.  Cct- 
talanstalt  zu  Wien  a.  Prof.  d.  PhyA  an  l 
Univ.  daselbst  fJOJ  (WA), 
geb.  4798,  Nov.  4,  Ried.« 


1317 


Krejjfi 


Kreta, 


1318 


Samml.  d.  nothwendJgst.  matbemat.  Formeln 
aus  d.  Algebra,  Trigooometrie,  Geometrie, 
Astronomie  u.  Mechanik,  8^,  Wien  4  884.  Os- 
serv.  suUa  librazione  della  luna  (Aus  d.  Effe- 
merid.  astr.),  8<*,  Milano4836.  Osservaz.  sull' 
intensit^  e  suIla  direzione  della  forza  magna- 
tica  isUtute  4  886—86,  Ib.  4889.  Magnet,  u. 
meleorolog.  Beobb.  zu  Prag  von  4889—48. 
Versuch,  den  Einflussd.  Monden  auf  d.  atmo- 
sph6r.  Zustand  unserer  Erde  aus  einjährigen 
Beobb.  zu  erkennen,  4**,  Prag  4  844.  Über  d. 
Natur  u.  Bewegung  d.  Kometen,  8^  Ib.  4  848 
(Aus  d.  Sehr.  d.  königl.  BOhm.  Gesellsch.  d. 
Wiss.).  Astro-meteorolog.  Jahrbuch  f.  Prag, 
4  Jahrg.,  4842—45.  Magnet,  u.  geogr.  Orts- 
bestimmungen im  Osterr.  Kaiserstaat  (mit  K. 
Ftitiseh},  5Jahrg.,  4846—54.  Über  d.  EinOuss 
d.  Mondes  auf  d.  magnet.  Decltnation  (Denk- 
schrift, d.  Wien.  Acad.  III,  4852).  Überd.  Ein- 
fluss  d.  Monds  auf  d.  horizontale  Compooente 
d.  magnet.  Erdkraft  (Ib.  V,  4858).  Überd.  Ge- 
hrauch d.  Aequatoreals  (Ann.  d.  Wien.  Storn- 
warte, X,  4880).  Über  d.  Einfluss  d.  Alpen 
auf  d.  Aeusser.  d.  magnet.  Erdkraft  (Sitzungs- 
ber.  d.  Wien.  Acad.  H,  4849).  Beschreib,  me- 
teorolog.  Autographen-Instrumente  (Ib.  III, 
4  849).  Über  magnet.  Variations-Instrumente 
(Ib.  IV,  4850).  Überd.  Inductions-Inclinatorium 

d.  Prager  Sternwarte  u.  ein  autograph.  Ther- 
mometer aus  Zinkstangen  (Ib.  V,  4  850).  Be- 
richte über  d.  Central- Anstalt  für  Meteorologie 
D.  Erdmagnetismus  (Ib.  VIII  u.  IX,  4  852) .  Über 

e.  neues  Reisebarometer  (ib.  XIV,  4854).  über 
e.  DeuenErdbebenmesser(Ib.  XV,  4855).  Noch 
mehre  Aufsätze  daselbst,  auch  in  Pogg.  Ann. 

*  lonvleitel,  Oetterreieh  ob  d.  Enn«. 

Kr^ili  Johann.  —  Lehrer d.  Natur- 
geschichte ao  d.  böhm.  Ober-Realschule 
in  Prag,  auch  Gustos  d.  mineralog.  Samm- 
lungen d.  böhm.  Museums  (JP), 

geb.  1825,  Febr.  28,  Klatlau,  Böhmen. 
Einige  oatnrwlss.  Lehrbücher  in  böhmischer 
Sprache,  und  geognost.  Aufsütze  in  d.  böhm. 
Musealzeitachrift. 

Kr^dali  August.  -^  Lehrer  an  d. 
gelehrten  Schule  zu  Slagelse  auf  Seeland, 
darauf  Adjanct  an  d.  Katbedralschule  zu 
Odense  auf  Ftibnen  (E), 

geb.  1790,  Mai  30,  St. Thomas,  West- 
indien, 

gest.  1 829,  Apr.  28,  Odense. 
Natnrens  System  underkastetAnaiysis,  Hft.  I, 
Kiöbnh.  4818  (Ausführlicher  herausgegeben 
von  V.  M.  Fetarsen:  Omrids  af  Pananalysis 
euer  Verdens  Dynamik,  Ib.  48S8).  Kort  Om- 
rids af  den  transcendente  Dynamik,  Ib.  4  84  4. 
Systematisk  Behandlingaf  Matheroatikens  Ele- 
mantar-Grundsaetninger  etc.,  Odense  4830. 
Calcolens  Metaphysik,  Ib.  4837.  LttrhogiEle- 
meoUr-Mathematiken,  Kiöbnh.  4837. 


\^  Peter.  —  Dr.  Phil.,  Pri- 
vatmann, neuerdings  in  Köln  früher  in 
Bonn  woimhafl  (Diss)  fOr), 


geb.  4  817,  Aug.  3,  Aachen. 

De  relatione  inter  carbones  fuscos  atque  ni- 
gros,  8*",  Berol.  4  854.  —  Über  d.  Aschenbe- 
standlheile  u.  Producle  d.  trock'n.  Destill,  von 
Braun-  u.  Steinkohle  (Pogg.  Ann.  LXXXIV, 
4854).  Einfluss  d.  Fltfchenanzieh.  bei  ehem. 
Fällungen  (Ib. id.).  Natürl.  Vorkomm.  d.  Dop- 
pelsalze von  Elsenchlorid  u.  Chloralkalien  (Ib. 
id.).  Über  d.  Zusammenhang  d.  specif.  Ge- 
wichts mit  d.  Löslichk.  in  Wasser  usw.  (Ib. 
LXXXV,  4853).  Verhttltn.  d.  Krystallwass.  zur 
Löslichk.  u.  Constitut.  d.  Salze  u.  sein  Ver- 
halt, bei  ehem.  Zersetzungen  (Ib.  LXXXVI, 
4853).  Verhttltn.  zw.  Wassergehalt  u.  Consli- 
tut.  d.  Salze  (Ib.  LXXXVIII,  4858).  Über  d. 
Zerfliessen  u.  Verwittern  d.  Salze  (Ib.  XCI, 
4854).  Versuch,  die  relative  Löslichk.  d.  Salze 
aus  ihrer  Constitut.  abzuleiten  (Ib.  XCII,  4  854). 
Einige  pbys.  Eigenschaa.  d.  Salpeters.  Lithions 
(Ib.  id.).  Überd.  Aendr.  d.  phys.  Eigenschaft, 
wasserfreier  Salze  durch  Eintritt  d.  Kryslall- 
wassers  (Ib.  XCIII,  4  854).  Über  d.  relative 
Gewicht,  d.  Volum  u.  d.  Löslichk.  d^  Salz- 
atome (Ib.  XCIV,  4  855).  Über  d.  veränderl. 
Grad  der  zwisch.  Salzen  u.  Wasser  auftretend 
Affinität  (Ib.  id.).  Über  d.  Löslichk.  d.  neu- 
tral, schwefeis.  Lithions  (Ib.  XCV,  4  855).  Über 
d.  Volumsandr.,  welche  d.  Lösungen  wasserfr. 
Salze  in  Wass.  u.  d.  Verdünn,  wttssr.  Salzlö- 
sungen begleiten  (Ib.  XCV  u.  XCVI,  4855). 
Über  d.  Löslichkeitscurven  einiger  Salzatome 
u.  d.  Siedepuncte  gestftt.  Lösungen  (Ib.  XCVII 
u.  XCVIII,  4856).  Über  d.  Conlractionen, 
welche  d.  Misch,  verschiedn.  Salzlösungen  be- 
gleiten (Ib.  XCVIII,  4  856).  Überd.  Modificat. 
d.  mittl.  Volume  einiger  Salzatome  u.  deren 
Lösungen  (Ib.  id.).  Vergleich  d.  Modificat.  d. 
mittl.  specif.  Wärme  mit  der  d.  mittl.  Volums 
(Ib.  C,  4857).  Über  d.  Schmelz-  u.  SIedpuoct 
einzeln.  Triaden  (Ib.  id.).  Über  d.  Aendr.  d. 
Modificat.  d.  mittl.  Volums  gelöster  Salzmas- 
sen durch  Aendr.  d.  Temperat.  (Ib.  id.).  Über 
conjugirte Triaden  (ib.CI,  4  857).  Überd.Bre- 
chungsvermög.  einiger  Salzlösungen  (Ib.  id. 
—  auch  mit  A.  Beer,  Ib.  id.).  Über  d.  Modi- 
ficat. d.  mittl.  Löslichk.  einiger  Salzatomo  u. 
d.  mittl.  Volums  dieser  Lösungen  (Ib.  CHI  u. 
CIV,  4858).  Überd.  Aendr.,  welche  diese  Mo- 
dificat. durch  Aendr.  d.  Temp.  erleidet  (Ib 
CV,  4  858). 


y  Jacob.  —  Jesuit,  Lehrer  d. 
Matbemalik  u.  d.  Hebräischen  folgweise  in 
Prag,  Olmütz,  Madrid  (4  6  Jahre  lang),  nie- 
der in  Prag  u.  Madrid  (4  0  Jahre  lang,  wäh- 
rend dess  auch  Beichtvater  KarTs  VI.)  u. 
zuletzt  in  Brunn  fJJ  (A)  (PUJ, 

geb.  f  648, Smrschitz,  Mähren, 

gest.  n«  5,  Juli  28,  Brunn. 

Theses  mathematicae  etc.,  4688.  Elemenlos 
geometricos  de  Saelides,  los  seis  primeros  li- 
bros,  los  onzeno  y  dozeno,  traducidos  y  ex- 
plicados,  Brussellas4689.  Arithmetica  curiosa, 
Pragae  474  5.  Analysis  speciosa  trigonometriae 
sphaericae.  Ib.  4730  (potthum). 

83* 


1319 


Kimlin 


Srdnig. 


4320 


KresUiii  Georg.  —  Lebte  von  164  8 
bis  4  623  in  Nürnberg  und  ward  dann  Pfar- 
rer zu  Mistelbach  im  Bayreathiscben  (WN), 

geb.  .  .  .  Onolsbach,  gest.  .  .  . 
Cometentafel,  darinnen  vermeldet  u.  angezei- 
get,  wie  d.  neue  Comet  d.  verflossn.  J.  4  64  8 
.  .  .  gesehen  worden,  4»,  Nürnb.  4  64  9.  —  Be- 
rechnete Kalender  u.  gestellte  Prognostica. 

Kretsohmann,  Johann  Wilhelm. 

—  Dr.  Med.,  pract.  ^rzt,  Landphysicus 
(4729),  Bürgermeister  (4734)  u.  Bergralh 
(4  737 — 40)  in  Hof ;  anfangs  Pharmaceut  ^^4^, 

geb.   4  702,  Mai     i,  Hof, 

gest.  1758,  Apr.  22,  Hof. 
'  Diss.  de  salibus  acidis,  4^  Erford.  4  723.  Exa- 
men physico-chymicum  acidoJarum  Steben- 
siuni,  4  736  (In  :^.  L.  ▼.  Weitenhaiuen's  Schrift : 
Über  d.  mineral.  Gesundbrunnen  von  Stehen 
u.  Langenau,  Leipz.  u.  Hof  4  787). 

Kretsohmar,  Johann  Friedrich. 

—  Dr.  Med.,  4794  Stadt-  u.  Land- Wund- 
arzt zu  Schitz  a.  d.  Altfell,  1798  pract.  Arzt 
zu  Sandersleben  in  Anhalt-Dessau,  4  807 
Dessau'scher  St^bschirurg  und  seit  4  828 
pract.  Arzt  in  Aschersleben  (M.  H^  (SA), 

geb.  .  .  . 
Ober  Yerkohlungsdfen  u.  Gasbeleuchtung,  8°, 
Leipz.  4  804.  Der  häusi.  u.  techn.  Werth  d. 
Verkohlungsöfen  usw.,  8",  Ib.  4  805.  Tabella- 
rische Übersicht  d.  Mineralwässer  Deutsch- 
lands, 8^  Dessau  4  84  7.  «Physik  d.  Lebens, 
2  Bde.  8®,  Leipz.  4824.  —  Vervollkommnung 
d.  sogen.  Thermolampe  (Oilb.  Ann.  XH1, 4 803). 
Fernere  Erfahrungen  über  d.  Thermolampe 
(Ib.  XXII.  4806).  Einige  Beobb.  über  Feuer- 
kufseln  (Ib.  XXIX,  4  808).  Beob.  von  Funken 
beim  Comprimiren  der  Luft  (Ib.  id.) 

Kretsohmar ,  Karl  Traugott.  — 
Pract.  Arzt  zu  Belzig  in  d.  Mark  Branden- 
burg (Cll), 

geb.   4  786,  Apr.  4  5,  Dobrilugk, 
gest.  4  837,  Apr.  4  0,  Belzig.* 
Commentatio  de  astrorum  in  corpus  humanum 
Imperio,  4  824. 

♦  gett.  1838,  Apr.  10  {X), 

m 

Kretschmari  Christian  Fried- 
rieb. —  Oberlehrer  amGymn.  zu  Luckau 
an  d.  Berste,  früher  Lehrer  d.  Mathematik 
u.  Physik  am  Gymn.  zu  Neuwied  und  dann 
zu  Halberstadt  (MAI)  (SA), 

geb.  4  795, März  22,  Diebzig b. Kolben.* 
Magazin  für  reine  u.  angewandte  Mathema- 
tik. 4.  Hft.  A**,  Neuwied  4  828  (Darin  von  ihm: 
4)  Die  Sinus  u.  Cosinus  der  vielfachen  Bogen 
usw. ;  u.  2)  Zur  Theoried,  analyt.  Functionen). 

*  geb.  1794,  M&ri  22  {M.  II). 

KrieSy  Friedrich  Christian.  — 
Erst  Lehrer  u.  dann  Prof,  d.  Mathematik  u. 


Physilc  am  Gymnas.  zu  Gotha  von  1789 

bis  zu  seinem  Tode  (M,U]  (G.  4  849;  (N), 

geb.  4  768,  Od.  4  8,  Thom,  Westpreuss,, 

gest.  4  8i9,Juni28,Gotha.* 
Lehrbuch  d.  Naturlebre  usw.,  8®,  Gotha  1804, 
5.  Aufl.  4  824.  Lehrb.  d.  Physik  usw.,  8<*,  Jena 
4  805, 8.  Aufl.  4  814.  Lehrb.  d. rein.  Mathematik, 
8o,  Ib.  4  84  0,  7.  Aufl.  4  844.  Lehrb.  d.  matbe- 
mat.  Geographie,  8°,  Leipz.  484  4,  Von  d.  Ur- 
sachen d.  Erdbeben  usw.  (gekrönte  Preis- 
scbria),  8°,  Utrecht  4  820.  Von  d.  magn et.  Er- 
scheinungen, 8**,  Leipz.  4827.  Voriesungeo 
über  d.  Naturlebre  L  Frauenzimnaer,  3  Bde. 
8°,  Leipz.  4  832—36.  —  Gab  heraus  mit  L.  C. 
Lichtenberg:  O,  C.  Liobtenberg*«  Vert heidi- 
gung  d.  Hygrometers  u.  d.  Delu ersehen  Re- 
gentheorie, 8"*,  GOtting.  4800;  mit  Demsel- 
ben: O.  C.  Liobtenberg's  Vermischte  Schriften, 
9 Bde.  42»,  Ib.  4  800—6.  Obersetzte:  L-Snlcf*! 
Briefe  über  verschiedeoe  Gegenstände  aas  d. 
Naturlehre,  mit  Anmerkk.  u.  Zusätzen,  3  Bde. 
%"*,  Leipz.  4  792— 94  ;  Lehrbegriffd.  Schwimm- 
kunst von  Oronno  de  Benuurdi,  2  Bde.  8*»,  Wei- 
mar 4  797 ;  W.  Seoreaby'f  Tagebuch  e.  Reise 
auf  d.  Wallfischfang  usw.,  8^  Hamb.  4  815; 
u.  Anderes.  —  De  nexu  inter  terrae  motus  vel 
montium  ignivomorum  eruptiones  et  statum 
atmosphaerae  (Nov.  Act.  Soc.  Jablonowsk.  IV, 
4  882) .  Bemerkk.  über  J.  F.  W.  Otto's  AoEiatz : 
Das  Oel,  ein  Mittel  die  Wogen  d.  Meeres  zu 
beruhigen  (Geogr.  Ephemerid.  4  799).  Ober  d. 
Denkmal  d.  Copemicus  (v.  Zaoh's  Mod.  Gorr. 
n,  4  800).  Ober d.  aogebl.  Verfinsterung d.  Mon- 
des durch  e.  Cometen  im  J.  4  454  (Ib.  XXIII, 
4  84  4).  Ober  d.  Lichtstrahlen  beim  Blinzelo 
(OUb.  Ann.  XIX,  4  805  u.  XXII,  4  806).  Ober 
Luftspieglung  (Ib.  XXIII.  4  806).  OberKuaekc^ 
ErklUr.  d.  elektro-magnet.  Erscbeinungeo  (Ib. 
LXXI,4822).  ÜberconvergenteSonnenstrahlea 
(Pogg.  Ann.  V,  4  825).  Ueber  e.  Wetterschlag 
auf  d.  Leuchtthurm  von  Genua  (Ib.  XII,  4  328) 
Oberd.  Gefrieren  d.  Wassers  (Ib.  LH,  1844]. 

♦  gest.  Mai  29  (iV). 

KrSgelilUly  DionysiU'S.  —  Dr. Med., 
Prof.  d.  Mathematik  am  Gymn.  zu  BremeD 
seit  1735  (RB), 

geb.   4705,  Sept.  24,  Bremen, 
gest.  4748,  März  4  6,  Bremen. 
Oratio  inaug.  habila  4  735,  de  primariis  qui- 
busdam  diflicultatibus  in   maris   invenieDda 
longitudine  occurrentibus. 

Krönig,  August  KarL  —  Dr.  Phil., 

erst  Lehrer  am  Kölnischen  Gymnas.  zu 

Berlin )  dann  Lehrer  an  d.  königl.  Real- 

schule  daselbst  (Diss), 

geb.  4  822,  Sept.  20,  Schildescbe,  West- 

pbalen. 
Diss.  de  acidi  chromici  salibus  crystalHois,  r, 
Berol.  4  845.  Neue  Methode  z.  Vermeid,  voa 
Rechenfehlern,  vermittelst  d.  Neuner-,  Elfer-, 
Siebenunddreissiger-  u.  Hunderteinerpmbe, 
8°,  Berlin  4  855.  Grundztige  einer  Theorie  d. 
Gase,  8°,  Ib.  4  856  (Auch  Pogg.  Ana.  XCLX). 


1321 


Krog 


KrfigttT« 


13S2 


Redigirto :  Die  Fortschritte  d.  Physik,  Jahrg.  VI 
—XU,  Ib.  4855--58  (Die  beiden  ersten  mit 
W.  Beeti).  Gab  heraus:  Journ.  f.  Pbysiic  u. 
phys.  Chemie  d.  Auslandes,  3  Bde.  9",  Berlin 
1854. 


;,  Peder*.  —  Ward  1679  Rector 
in  Kjöge,  4  681  Propst  in  Samsöe  und  end- 
lich 4  688  Bischof  von  Dronlheim  (W)  (NKJ, 
geb.   4  654,  Apr.  8,  Aarhuus, 

gest.  4  734, Drontheim. 

Om  Maat-eller  Mosko-Strömmens  Beskaffen- 
hed  (Thaamp*s  Magaz.  II).  Der  Aufsatz  gab 
Anlass  zu  d.  Beschreibung,  die  O.  F.  Franok 
von  Frankenau  davon  in  d.  Ephemerid.  Acad. 
Nat  Cur.  Dec.  III  lieferte. 

*  Xiels  Krog  (geb.  . ..  Skioe,  gest.  ...  Drontheim), 
DiuthroaaMlich  ein  Brudenobn  de«  Obigen,  schrieb : 
De  origine  motaa  diurni  terrae,  4*,  UaTn.  1719.  Nota 
in  aequationet  •uperiorum  genemm,  1720.  De  ne- 
eesaitate  hypothetium  in  ealculo  planetamm,  1721. 

.  Analysis  trigonometriae  sphaericae  hydraulicae  et  py- 
rotechniae  applicata,  1723  (fT)  (iVJT). 

Kroaeoker,  Leopold.  —  Dr.  Phil., 
Privatmann,  erst  in  Liegnitz,  dann  in  Ber- 
lin (Diss), 

geb.  4823,  Dec.  7,  Liegnitz. 
Diss.  de  unitatibus  complexis,  Berol.  4845. 
Beweis,  dass  für  jede  Primzahl  p  die  Cileichung 
4+x+x*+...+xP~*=0  irreducibel  ist(Crel- 
le's  Journ.  XXIX,  4845).  Zwei  Sätze  über 
Gleichungen  mit  ganzzahligen  CotJflBcienten 
(Ib.  LIII,  4  857).  Über  complexe  Einheiten  (Ib. 
id.).  Überd.  algebraisch  auflösbar.  Gleichun- 
gen (Monatsb.  d.  Berlin.  Acad.  4853  u.  4  856). 
lieber  ellipt.  Functionen,  für  welche  complexe 
Multiplication  stattfindet  (Ib.  4  857).  Sur  la 
resolution  de  T^quation  du  5™*  degrä  (Compt. 
rend.  XLVI,  4^58).  —  Sur  les  facteurs  irrödu- 
ctibles  de  Texpression  x"— 4  (Liouyille,  Journ. 
XIX,  4854).  Sur  les  fonctions  semblables  des 
racines  d'une  dquation  (Ib.  id.). 

Kronlaad,  s.  Marci. 

Kroslgk,  Bernhard  Friedrich^ 
Baron  von.  —  Erst  braunschweig- woIfen- 
bütterscher  Ober-Marschall,  Geheimer  Rath 
u.  Oberst,  nachher  preuss.  Geheimer  Rath 
in  Berlin ;  zog  sich  474  3  auf  seine  Herr- 
schall  Herxen  in  Holland  zurück  (IVd), 

geb Magdeburg, 

gest.  474  4,  .  .  .  Herxen. 
Baute  sich  4  705  in  Berlin  eine  Sternwarte,  aef 
welcher  6.  Kirch  u.  J.  W.  Wagner  eine  Zeit 
lang  beobachteten.  Schickte  P.  Kolb  zum  Be- 
hufe  astronom.  Beobb.  nach  d.  Cap  d.'guten 
Hoffnung  (Wd)  (LB.  p.  348;  (A;  art.  Kolb). 

BMIger,  Oswald.  —  Jesuit,  44  Jahre 

lang  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 

Wilna  fJ)  (SBJ)  (EBJJ, 

geb.   4  598  etwa,  .  .  Preussen, 

gest.  4  665,  Mai  4  6,  Grodno.* 
Theoremata  et  problemata  mathematica  ex 
Optica,  Georaetria,  Astronomia  etc.,  fol.,  Vit- 


nae4688.  Arithmetica,  4)^  Ib.  4685.  Catoptro- 
caustica,  sive  specula  ustoria,  4°,  Ib.  4686. 
Parallele  Heroscopa  seu  de  directione  tormen- 
torum,  40,  Ib.  4636.  Centuria  astronomica,  8^ 
Ib.  4639.  Theoremata  de  oculo,  optica,  ca- 
toptrica  et  catoptro-caustica ,  t4°,  Ib.  4  644. 
Oculus,  Ib.  4649.  Theorocentrica  s.  mathe- 
maticae  de  punctis  et  centris  considerationes, 
46**,  Ib.  4  644.  Iris  s.  de  coloribus  apparenti- 
bus,  340,  Ib.  4  647.  De  vacao,  Ib!  4648. 

*  gewt.  Danxfg  (BSJ). 

Krttger,  Georg.  —  Mag.  Phil.,  folg- 
weise Schreiber  bei  Hevel  in  Danzig, 
Hauslehrer  in  Kurland,  Rector  in  Libau, 
Hofastronom  des  Herzogs  Friedrich  Ca- 
simir in  Kurland  (4  686)  und  Prediger  in 
Nieder-  u.  Oberparthau  (RNJ, 

geb.  4  648  oder  4  643,  .  .  .  Lieberose, 

Niederlausitz,  * 

gest.  4707,  Mai  23, ** 

Schrieb  den  Kurland.  Kalender  von  4  680 — 
4  707.  Prodromus  aurorae  boreae  s.  historiae 
meteorologicae  teutonico-curlandicae  etc.  d.  i. 
Vortrab  teutscher  u.  kurlttndischer  Gewitter- 
historie, durch  die  wahre  natürliche  Astrolo- 
gie bewehret  usw.,  4<*,  Riga  4  700. 

*  geb.  1045,  .  .  .  Lieberose  (Ä). 
*•  ge»t.  1703  (A)  iit  falsch  (ÄA'). 

Krüger j  Albert*.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik am  Gymnas.  zu  Bremen  seit  4  70  4 
(J)  (RH), 

geb.  4  669,  Nov.  40,  Ueltzen,  Königr. 

Hannover. 

gest.  4734 ,  Mai     9,  Osterholz. 
De  sectione  conica.  De  quadratura  circuli.  De 
caiculo  differentiali.  —  Half  dem  Pror.  Lern 
(s.  Diesen)  bei  Anfertigung  seiner  Armillar- 
sphären  u.  Brennspiegel. 

*  Aach  Heinrich  Albert. 

Krflger,  Johann  Gottlob.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Halle 
(4743 — 54),  dann  Prof.  d.  Philosophie  u. 
Medieid  an  der  zu  Helmstedt.  Mitgl.  d.  Ber- 
liner u.  d.  Leopoldin.  Academie  (M)  (A), 
geb.  4715,  Juni  4  5,  Halle, 
gest.  4759,  Oct.  6,  Braunschweig. 
Diss.  de  nonnullis  ad  motum  globuli  e  sclopeto 
explosi  pertinentibus,  4",  Halae  4787.  De  vi 
attractiva  corporum,  4<',  Ib.  4  737.  De  theoriae 
physicae  tubulorum  capillarium  ad  corpus  hu- 
manum  applicatione,  4*',  Ib.  4  787.  De  causa 
pelluciditatis,  4^  Ib.  4  74  4.  Naturlehre,  SBde. 
8",  Ib.  4  740—49  (mehre  Aufl.),  lateinisch  von 
J.  D.  Xmll  unter  d.  Titel :  Philosophia  natu- 
ralis, experimentis  confirmata,  8^,  Ib.  4  753. 
Abb.  von  d.  Steinkohlen,  8^  Ib. 4744,  3. Aufl. 
4  746.  Gedanken  von  d.  kalten  Winter  des 
J.  4740,  8*,  Ib.  4744,  474i.  Gedanken  von  d. 
Elektricitätusw.,  8».  Ib.  4744,  2.  Aufl.  4745. 
Gedanken  von  d.  Algebra,  8^  Ib.  4  746.  Ge- 
schichte d.  Erde  in  d.  allerältesten  Zeit,  S«", 


1323 


Krüger 


ZUm. 


1324 


Ib.  i  74«  (angehtf ngt  ist :  Abhandl.  von  d.  Blek- 
tricittft,  and  darin  wird  die  erste  öffentl.  Nach* 
rieht  von  d.  K 1  e  i  s  t'scben  Verstttrlcungsflasche 
gegeben).  Diss.  qua  geogenia  et  cataclysmo- 
logia  Whistoniana  dubia  redditur,  A°,  Ib. 
4  750.  Gedanlcen  von  d.  Ursache  d.  Erdbebens 
usw.p  8°,  Ib.  i  756.  Diss.  de  electricitatis  M  us- 
schenbrocicianae  in  sanandis  morbis  ef- 
flcacia,  4°,  Heimst.  4  757.  De  organo  musico 
oculari,  vom  Farben-Clavicymbal  (Miscell.Be* 
rolinens.  VII,  4  741).  Aurstttze  im  Hamburg. 
Magaz.,  z.  B.:  Von  einer  versteinerten  Feuer- 
flamme  (Dd.  V,  4  750).  —  Medicinisches. 

Krflger,   Ephraim.    —   Dr.  Med., 
pract.  Arzt  u.  Physicus  io  Danzig.  Mitgl.  4- 
nalurforsch.  Geselisch.  daselbst  (M)  (ÄJ, 
geb.   1734,  Dec.  S6,  Daoztg, 
.gest.  4789,  Mai   I  4,  Danzig. 
Vom  Fall  schwerer  Körper  in  reinem  Wasser 
und  in  Salzwasser  (Schrift,  d.  naturf.  Geselisch. 
in  Danzig,  4  778). 

Krflser,  Johann  Friedrich.  — 
Stiftsbaumeister  zu  Quedlinburg  (NJ, 

geb.  4770, Strausberg  b.  Berlin, 

gest.  1836,  Febr.  6,  Quedlinburg.* 
Gab  mit  J.  G.  J.  Ballenstedt  heraus :  Archiv 
der  Urwelt,  4t  Hfle.,  QuedUnb.  4849— S4. 

*  geh,  177^  etwa  .  .  .,  gett  1836,  Febr.  7  {Q.  7). 

Krflgery  Adalbert.  —  Dr.Phil.,  Ob- 
servator  an  d.  Sternwarte  zu  Bonn  (Diss), 
geb.  4  83),  .  .  .  Marienburg,  Preussen. 
De  ascensionibus  rectis  a  FUmsteedio  qua- 
drantis  muralis  ope  observatis,  8»,  Bonnae 
4854.  Viele  Beobachtungen  u.  Berechnungen, 
besonders  die  kleinen  Planeten  betreffend,  in 
d.  Astron.  Nachr.  (von  Bd.  XXXVI,  4  858  an) 
u.  in  d.  Berliner  Astron.  Jahrb. 

Krflaits,  Johann  Georg.  —  Dr. 
Med.,  pract.  Arzt  in  Frankfurt  a.  d.  0.  und 
Privatdocent  an  d.  Univ.  daselbst  von  4749 
bis  f759,  dann  als  Literat  in  Berlin  lebend 
(MJ  fGB,n9li), 

geb.  4728,  Mürz  S8,  Berlin, 
gest.  1796,  Dec.  20,  Berlin. 
Oekonomische  Encyclopadie,  Bd.  I— LXXIIl 
(bis  zum  Artikel:  Leiche,  den  er  noch  voll- 
endete); von  den  Gebrüdern  Flörke  u.  Anderen 
bis  zum  S4S .  (Scbluss-)  Bd.  (Berlin  4  858)  fortge- 
setzt. —  Viele  Übersetzungen,  z.  B.  Prieftley*! 
Geschichte  der  Elektricität ;  Wallerins'  chym. 
Grundsätze  d.  Ackerbaas ;  Lewis'  phys.-chem. 
Abhandll. ;  Egede^s  Beschreib,  von  Grönland. 

Kmg,  N.,  s.  Crug. 

Krttseattenii  Adam  Johann  von. 
—  Erbherr  auf  Ass  in  Esthland.  Russischer 
Marine-Officier,  zuletzt  Admiral  u.  Direct. 
d.  Seecadettencorps  in  Petersburg,  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst.  Diente  von  4793 
bis  4799  in  d.  engl.  Kriegs*  u.  Handeis- 


flotte.   Befehligte  4803 — 6  d.  erste  russ. 

Expedition,  welche  eine  Reise  um  die  Welt 

machte  (RN)  (G,iSU), 

geb.  4  770,  Nov.   8  (A.St.),  Haggud,« 

gest.  1846,  Aug.  4  S  (A.  St.),  Landgut  Ass. 
Reise  um  die  Welt  in  den  J.  4808-6,  t  Bd«. 
mit' Atlas,  St.  Petersb.  484  0— 4S.  Beitrüge  zur 
Hydrographie  d.  grösseren  Oceans,  Leipzig 
4  849.  Atlas  de  l'octon  pacifique,  t  Bde.,  Pe- 
tersb. 4  834—27.  Recueil  des  mömoiras  hy- 
drographiques  pour  servir  d'analyse  et  d'cx- 
plication  ä  l'atlas  de  l'ocöan  pactfique,  i  Vol., 
ib.  4814 — 27.  Supplement  au  recneil  etc.,  Ib. 
4  885.  Aufsätze  im  Bullet,  d.  Petersb.  Acad. ; 
in  Engelhftrdt'f  Ruse.  Miscell.  (4  828-82} ;  Dor- 
pater  Natarwiss.  Abhandll.  (Ueber  d.  Wirk.d. 
Eisens  auf  d.  Compassnadel,  Bd.  1, 4828) ;  Gilb. 
Annal.  (Nutzen  d.  Verkohlens  d.  Wasserton- 
nen. Bd.  XXIII,  4806);  Bergham*  Hertha  u. 
Annalen ;  Petersburger  Kalender  u.  a.  0. 

*  Seinem  y&terliehen  Erbgut  in  S&dhameD,  Esthhnl. 

tLnjzmuQiwäki^  Adrian.  —  Prof. 
d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Warschau 
bis  zu  deren  Aufliebung  (G.  4  853^, 
geb 

^esl.  4  852,  Aug.  ..,  Warschau. 
Diss.  de  construendis  camaris  ellipsoidicisope 
projectionibus  graphicis,  4^  Varsov.  4821.— 
Eine  (polnisch  geschriebene)  Biographie  voo 
Copemioiis  in  d.  Werke:  Dawna  Polska,  8^ 
Ib.  4844. 

Kudematsoh ,  Johann.  —  "Zuleizi 
k.  k.  Bergverwaltungs-Adjuncl  zu  Steyer- 
dorf  im  Banat ;  früher  Geolog  der  k.  k.  geo- 
log.  Reichsanstalt  in  Wien  fOr), 

geb 

gest.  4856,  Apr.  4  4,  (Steyerdorf?). 
Geognost.  Aufstttze  in  Haidiiigw^s  natnrwiss. 
Abhandll.,  in  Dessen  Berichten  über  Mittbeil. 
von  Freunden  d.  Naturwiss.  u.  in  d.  Sitzoogsb. 
d.  Wien.  Acad. 

Kflbel,  Matthäus.  —  Dr.  Theo!.  Q. 
Jur.,  Jesuit  bis  zur  Aufhebung  d.  Ordeos, 
dann  Lebrer  am  kathol.  G>inn.  zu  Heidel- 
berg, später  Präses  d.  kurfurstl.  Alumneo. 
darauf  von  4  783  bis  4  785  Prof.  ord.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Univ.  zu  Heidelberg  und  seit- 
dem Prof.  d.  geistl.  Rechts  an  derselben  (Aj, 

geb.  4742,Nov.  4  5,Herbslheim,Furs((h. 

Falda, 

gest.  4 809,  Jan.     3,  Heidelberg. 
Lehrsätze  u.  Aufgaben  ausd.  Grössenlebre,  V, 
Heidelb.  4  788.  Entwarf  e.  Vorles.  aas  d.  Re> 
mein  nützigst.  Theile  d.  pract.  Mechanik,  Ib. 
4788. 

KUui;  Heinrich.  —  Dr.  Juris,  Prof 
d.  Mathematik  am  Gymn.  zu  Danzig  ron 
4  733  an.  Mitstifler  d.  naturf.  Geselisch. 
daselbst  im  J.  4743.  Auswärtiges  (pensio- 


1325 


Kühn 


Sttsiiig, 


1326 


nirtes)   MitgL  d.   Petersb.  Acad.   (RA.WJ 

(M)  (Ah  . 

geb.   1690,  Nov.  19,  Königsberg, 

gest.  4769,  Oct.    8,  Danzig,* 

Meditaliones  de  oiigine  fontium  et  aqaae  pu- 
tealis  etc.  (Preisschrifl),  Bordeaux  Mk\  (auch 
französisch  daselbst,  und  deutsch,  Danzig, 
Berlin  u.  Leipz.  1746).  Tentamen  de  aequa- 
tionibes.cubicis  quibuscunque  perfecte  resol- 
rendis,  4^  Gedani  4774  (postb.).  Beschreib, 
einer  neuen  u.  volllcommnen  Art  von  Waagen 
usw.  (Abhandl.  d.  Danzig.  Qesellsch.  I,  4747). 
Nene  Maschine  zum  Wasserwägen  (Ib.  id.). 
Gedanicen  von  d.  Subtilität  u.  Sichtbarkeit  d. 
Luft  (Ib.  id.).  Von  d.  eigentl.  Beschaffenh.  d. 
Sonnenfleclce  u.  wie  ihre  Entfernung  von  d. 
Sonne  zu  flnden  (Ib.  id.).  Von  d.  wahren  Ur- 
sprung d.  Cometenschweifs  (Ib.  id.).  Onter^ 
such.  d.  natürl.  Ursachen  d.  Ebbe  u.  Fluth 
(Ib.  111,  4  756).  Meditationes  de  quantitatibuS 
imagtnariis  construendis  et  radicibus  imagi- 
nariis  exhibendis  (Nov.  Gomm.  Acad.  Petrop. 
III,  4756). 

*  getU  1769,  Aag.  6  {RA,  IV). 

KUm,  Karl  Gottlob.  —  Dr.  Med., 
Prof.  (extr.  4793,  ord.  4804)  d.  Medicin, 
d.  Anatomie  u.  Chirurgie  (4  802),  d.  Phy- 
siologie a.  Pathologie  (484  9)  an  d.  Univ. 
zu  Leipzig  (M.  II j  (N)^ 

geb.  4754,  Juli  4  3,  Spergau  bei  Mer- 
seburg, 
gest.  4  840,  Juni  49,  Leipzig. 
Geschichte  d.  medicin.  u.  physikal.  Blektrict- 
Uft,  t  Bde.  8^  Leipz.  4  788—85.  Die  neuest. 
Entdecliungeu  in  d.  medicin.  u.  physikal.  Elek- 
tricitttt.  3  Bde.  8°,  Ib.  4796—97.  Repertorium 
d.  neuest.  Erfahrungen  engl.  Gelehrten  aus  d. 
Fache  d.  Physik,  Medicin  usw.,  6 Bde.  8°,. Ib. 
4800— 4  SOS.  —  Medicinisches. 

KUm,  Otto  Bernhard.  -—Dr.  Med., 

seit  4  825  Privatdocent  und  seit  4830  Prof. 

ord.  d.  allgem.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Leip* 

zig.  Sohn  des  Vorigen  (CL)j 

geb.  4800,  Mai  6,  Leipzig.* 
Versuch  einer  Anthropochemie,  8",  Leipz.48S4. 
De  pinguetodine  inprimis  humana,  diss.  ehem. 
pars  prior  historica,  Ib.  4815.  Chemie  für 
Staatsärzte,  8»,  Ib.  4  829.  Anleit.  z.  qualitativ, 
ehem.  Untersuch.,  Ib.  1830.  Lebrb.  d.  Stö- 
chiometrie,  8°,  Ib.  4887.  System  d.  unorgan. 
Chemie,  8^  Götting.  4848.  —  Analyse  e.  neu. 
Minerals  v.  Längbanshytta  (Lieb.  Ann.  XXXIV, 
4840).  D^  d.  phosphorsaur.  Kupferoxyds  von 
Hirschberg  (Ib.  id.).  Bemerkk.  über  d.  Uran 
(Ib.  XLI,  4842).  Ober  einige  natürl.  phosphor- 
saure u.  arsensaure  Kupfersalze  (Ib.  LI,  4  844). 
Mineralanalysen  (Ib.  LIX,  4846).  Uberd.  Ae- 
bivalent  d.  Kupfers  u.  einige  Salze  derselben 
(Ib.  LXXIII,  4850).  Über  Benutz,  d.  Leucht- 
gases bei  ehem.  Versuchen  (Ib.  LXXIV,  4850). 
—  Fernere  Aufsätze  im  Archiv  d.  Pbarmacie. 

*  geb.  1790,  Mai  6  (Jr«II)  iit  ffttoch  (Or).# 


miuiy  Karl  Amandus.^ — Bergrath, 
seit  4  84  6  Prof.  d.  Bergbaukunst  u.  Geo- 
gnosie  an  der  Bergacademie  zu  Freiberg 
(Die  Bergacademie  xu  Freiberg,  4  850^, 

geb 

gest.  4  848,  März  29,  bei  Freiberg.* 

Handbuch  d.  Geognosie  usw.,  S  Bde.  8<*,  Frei- 
berg 4888  u.  86.  —  Antheil  an  d.  geognost. 
Karte  von  Sachsen. 

*  Durch  Hineinit&nen  in  einen  Sehacht. 

KUmOy  Herrmann  Theodor.  — 

Dr.  Phil.,  Prof.  am  Gymn.  illustre  zu  Gotha 

seit  4  840^  vorher  seit  4  837  am  Nicolai- 

Gymn.  zu  Leipzig  (Or), 

geb.  18  47,  Apr.  3,  Wallichen,  Sachs.- 

Weimar. 
Lehrb.  d.  bürgerl.  Rechenkunst,  8^»,  Leipzig 
4845,  2.  Aufk  4856.   Lehrb.  d.  Arithmetik  u. 
Algebra,  S«»,  Ib.  4  855. 

KflhasC,  Johann  Christoph.  — 

Dr.  Med.,  pract.  Arzt  zu  Ronneburg  im  Her* 

zogth.  Altenburg,  dann  Physicus  in  Zeitz. 

Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie  (ANCJ,  (Nov. 

Act.  Acad.  Nat.  Cur.  Hl), 

geb.  4  7 OS,  Aug.  7,  Ronneburg. 

gest.  4762,  Mai  2,  Zeitz. 
Phlogiston  quod  metallis  inest  sulphorificatfone 
demonstrare  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  V,  4740)\ 
Sal  commune  ex  ossibus  animalium  (Ib.  id.). 
Camphora  in  figoram  orbicularem  colliquata 
(Ib.  id.).  Nitri  acidnm  ex  acido  salis  et  phlo- 
gisto  concretum  (Ib.  VI,  4  742).  Camphorein 
ßguram  orbicularem  sublimatio  etc.  (Ib.  VIII, 
4748). 

Kfllp,  Edmund  Jacob.  —  Dr.  PbiL, 
DirecL.d.  Real-  u.  bohr.  Gewerbschule  in 
Darmstadt  seit  4  848,  Prof.  d.  Physik  u. 
Mathematik  an  letzterer  seit  4  833  u.  Leh- 
rer an  d.  Realschule  seit  4827.  Studirte 
in  Heidelberg  u.  Brüssel  (Sc), 

geb.  4  804,  Apr.  46,  Nordheim,  Bezirk 

Heppenheim. 
Diss.  math.  decurva  focali  regulär!,  4«,  Mannh. 
4  824.  Die  algebraische  Analysis  (Bearbeitung 
von  Fraaeoenz'i  Lehrkurs),  8",  Darmst.  4  854 . 
Lehrbuch  d.  Bxperimental-Physik,  4  Bde.  8", 
Ib.  4  858  u.  ff. 

Kfltslag,  Friedrich  Traugbtt.  — 

Prof.  an  d.  Realschule  zu  Nordhausen  seit 

4  836 ;  ursprünglich  Pharmaceut  (Or)  (CL), 

geb.  4  807,  Dec.  8,  Ritteburg,  b.  Artern, 

Thüringen. 
Compendium  d.  Naturgeschichte,  8**,  Nordr 
haus.  4  887.  Die  Chemie  u.  ihre  Anwend.  auf 
d.  Leben,  8»,  Ib.  4838.  Die  kieselschaligen 
Bacillarien,  4«",  Ib.  4844  (K.  entdeckte  4884 
die  Kieselpanzer  d.  Bacillarien).   Phycoloi^ 


1327 


ITnlilrnftfifi 


Kolik. 


t328 


germanicap  8^  Ib.  4845  (DariD  cbem.  Nach- 
richten über  mehre  neae  Farbstoffe  u.  andre 
Bestandtbeile  d.  Algen,  z.  B. :  Phykokyan, 
Pbykoerytbrtn,  Phykohämatin,  Gelin,  Fucin, 
Gelacin).  Grundzüge  d.  philosoph.  Botanik, 
t  Bde.  8^  Leipzig  4  851—58  (darin  der  che- 
misch-pbyaiolog.  Theil  besonders  ausführüch). 
Mikroskop,  üntersach.  über  d.  Hefe  a.  Essig- 
mutter (Erdnuuin'sJoum.  XI,  1887).  Überd. 
POanzenscbleim  (Arch.  d. Pharm.  XVII J8S9). 

KuUmaaa  (eigenti.  Kübimann),  Karl 
Friedrich.  —  Prof.  d.  angewandt.  Che- 
mie (von  4  823  bis  4  854)  u.  Direclor  d. 
Münze  zu  Lille,  Präsident  d.  Handelskam- 
mer daselbst  n.  Mitgl.  d.  Conseil  des  D^- 
partem.  du  Nord,  Eigenthümer  chemischer 
Fabriken  zu  Loos,  La  Mandeline,  Amiens, 
St.  Andrö  u.  a.  0.  Corresp.  d.  Acad.  d. 
WIss.  zu  Paris  (VD)  (OrJ, 

geb.  4  803,  Mai  2S,  Colmar,  Elsass. 
Cours  de  g^ologie,  4o,  Lille  (ohne  Jahrzahl). 
Expöriences  chimiques  et  agronomiques,  4  84  7. 
Applications  des  Silicates  alcalin»  et  solubles 
aa  darcissement  des  pierres  calcaires  poreuses 
etc.,  8",  Paris  4  855.  —  Sur  la  fabrication  du 
pain  (Recueil  d.  M6m.  de  la  Soc.  d.  scienc.  de 
Lille,  4884,  wo  hoch  einige  Abbandll.  von 
ihm).  — Analyse  chimique  de  la  racine  de  ga- 
rance  (Ann.  chim.  phys.  XXIV,  4823).  Sur  la 
production  de  l'outremer  artiflciel  (Ib.  XL, 
4819).  Acide  hydro-cyanique  en  contact  avec 
les  acides  hydro-chlorique  et  sulfurique  (Ib. 
id.).  Consid^rations  sur  Tinfluence  de  Toxi- 
göne  dans  la  coloration  des  produits  organi- 
ques  etc.  (Ib.  LIV,  4  838).  Sur  la  fabrication 
du  Sucre  de  betteraves  (Ib.  id.  etLXVII,  4838). 
De  l'eau  dans  quelques  röactions  chimiques 
(Ib.  LX VII,  4  888).  Cristaux  de  sulfate  de plomb 
artificiel  obtenus  dans  la  fabrication  de  l'acide 
sulfurique  (Ib.  S6r.  HI,  Vol.  I,  4844).  Exp^- 
riences  conceroant  la  thäorie  des  engrais,  2"" 
et  8»«  M6m.  (Ib.  XVUI,  4  846  et  XX,  4  847). 
Relation  entre  la  nitrificatlon  et  la  fertilisation 
des  terres ;  formations  nouv.  d'acide  nitrique 
et  d'ammoniaque  (Ib.  XX,  4847.  — Auch  für 
sich,  Lille  4  847.)  —  Sur  plusieurs  räactions 
nouvelles  dätermin6es  par  Töponge  de  platine 
(Compi.  rend.  VII,  4838).  Sur  l'öthörification 
(Ib.  Vin,  488d  et  X,  4840).  Sur  divers  com- 
bioaisons  nitreuses  (Ib,  XII,  4844).  M6m.  sur 
les  chaux  hydrauliques ,  les  ciments  et  les 
pierres  artificielles  etc.  (Ib.  id.,  XL  et  XLI, 
4  855).  Sur  la  fertilisation  des  terres  par  les 
sels  ammoniacaux,  les  nitrates  etc.  (Ib.  XVII, 
4848).  Des  applications  du  vide  aux  travaux 
indttstriels  (Ib.  XVIII,  4844).  Expr.  concer- 
nant  la  thtorie  des  engrais,  4  ^  M6m.  (Ib.  XXIII, 
4846).  De  l'influence  des  alcalis  dans  divers 
phönom^nes  naturels  (Ib.  XXIV,  4847).  Expr. 
concernant  la  fabrication  du  sucre  de  bette- 
raves (Ib.  XXX,  4880).  Sur  divers  ph^no- 
ndnes  d'oxygönation  et  röduction  (Ib.  XLI, 
4855).  Sur  rintervention  des  Silicates  alcalins 
dafls  la  produotioQ  artifictelle  des  chaux  hy- 
drauHqttes  etCt  (Ib.  id.).   Sur  la  prodnctioo  I 


artificielle  et  par  voie  humide  d'ai^geot  chlo- 
rur6,  ei, sur  diverses  öpig^nies  etc.  (Ib.  XLII» 
4  856).  Etudes  th^oriq.  et  prat.  sur  la  fixation 
des  Couleurs  dans  la  teinture  (Ib.  id.,  XLI II, 
4  856  et  XLIV,  4  857).  Mäm.  sur  les  chaux  hy- 
drauliques et  la  formation  des  roches  par  la 
voie  humide  (Ib.  XLV,  4857  et  XLVI,  4858). 

Knhn,  Kar  1.  —  Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Ma- 
thematik u.  Physik  am  Cadettencorps  in 
München ;  ausserordenll.  Mitgl.  d.  Apad.  d. 
Wiss.  daselbst  seit  4  854  (MA)  (OrJ, 

geb.  484  6,  Sept.  4 ,  Canreuth,  b.  Forcb- 

heim,  Oberfranken. 
Descriptive  Geometrie  mit  Einscblnsa  d.  Prio- 
cipien  d.  isoperimetr.  Projectionslehre,  Aagsb. 
4  844.  Bearbeit.  d.  Geometrie  im  Raame,  Ste- 
reometrie u.  Trigonometrie  in  Xrnmh'a  Lehrb. 
d.  Geometr.  u.  Trigonometr.,  3.  Aufl.,  Laods- 
hut  4  850.  —  Über  d.  fixen  u.  loagitadinaiea 
Streifen  im  Spectrum  d.  Sonnenlichts  (Pogg. 
Ann.  LXXV,  4848  u.  XC,  4858;^  auch  Bullet, 
phys.  math.  Acad.  St.  Petersb.  XI,  4  858).  In 
d.  Gelehrt.  Anzeigen  d.  königl.  ba^yer.  Acad. 
von  4  854  u.  4  852 :  Über  Blitzableiter ;  Ober  d. 
Principien  d.  Telegraphie  im  AHgem  u.  jene 
d.  elektr.  Telegraphie  insbesondere;  Astron. 
Kalender  4  850—52 .  —  Hitarbeiter  an  den  Fort- 
schritten d.  Physik,  Bd.  III,  IV  u.  VI. 

Kvlenkamp,  Nicolaus.  —  Schon- 
färber und  Seifenfabrikant  in  Bremen  (A) 
(RBJ, 

geb.  4  74  0, Bremen, 

gest.  4793,  Nov.  21,  Bremen. 
Über  d.  Bau  d.  seeltfnd.  Krapps  usw.  (Han- 
növr.  Qützl.  Sammlungen,  4  757  —  gekrönt 
4  756  von  d.  Soc.  d.  Wiss.  zu  Göttinnen].  Die 
Art  u.  Weise,  aus  d.  Waid  eine  dem  Indigo 
nahe  kommende  Farbe  zu  bereiten  (Ib.  4758 
—  gekrönt  4757  von  d.  Gott.  Soc.).  Ob  sich 
keine  gelbf^rbende  Materie  finden  lasse,  die 
so  beständig  wie  Krapp  u.  Waid  wir«  {Hao- 
növr.  Magaz.  4  778  —  gekrönt  4  766  von  d.  GöU. 
Soc).  Schrieb  auch  über  Chlorbleiche  (43Be- 
lin's  Gesch.  d.  Chemie  III,  4858),  erfand  das 
vom  Dr.  Barth  in  Grossenhain  zuerst  darge- 
stellte stfchsische  Grün  zum  zweiten  Male  und 
führte  —  wie  (Ä)  u.  (RB)  sagen  — •  4748  die 
Elektricitfit  in  Bremen  ein  (?). 

Kvllk,  Jacob  Philipp.  —  Folgweise 
Prof.  d.  Elementar-Mathematik  am  Lyceom 
zu  Olmütz  (4844),  Prof.  d.  Physik  iL  an- 
gewandt. Mathematik  am  Lyceum  za  Gratz 
(4  8  4  6),  Prof.  d.  Astronomie  am  Johanneora 
daselbst (4  8  4 7)  und  endlich  seit  4  8 16  Prof. 
d.  höbr.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Prag  (Or), 

geb.  4793,  Mai  4»  Lemberg,  Cralizien. 
Handb.  mathematischer  Tafeln,  8«,  Gratz  48S4. 
Tafeln  d.  einfachen  Factoren  aller  Zahlen  na« 
ter  einer  Million  usw.,  8^  Ib.  4825.  Der  lau> 
sendjtfhrige  Kalender  usw.,  4i«,  Prag  4884, 
2.  Aufl.,  4»,  Ib.  4884.  Lehrb.  d.  h6hr.  Ana- 
lysis,  8»,  jb. 4884;  i.  Aufl.,  SBde.  8«,lb.4844. 


1329 


Knlmiis 


KnnekeL 


1330 


AnfaDgsgrUnde  d.  höbr.  Mechanik,  8',  Leipi. 
1846.  Tafein  d.  Quadrat-  u.  Kubik-Zahlen  al- 
ier nalürl.  Zahlen  bis  hunderttausend  usw., 
S%  Ib.  4  848.  —  Einfach.  Verfahren  bei  Zer- 
leg, grosser  Zahlen  in  ihre  Factoren  (Abb.  d. 
kdnigl.  Bdhm.  Gesellsch.  d.  Wiss.  I,  4  841). 
Über  d.  Bestimm,  d.  Anzahl  d.  Primzahlen  un- 
terhalb e.  gegeb.  Zahl  (Ib.  id.).  Über  d.  Ket- 
tenbrUckenlinie  (Ib.  id.).  Neuer  aualyt.  Be- 
weis vom  Parallelogramm  d.  Kräfte  (Ib.  id.). 
Die  Fehler  in  Jaba's  Tafeln  d.  Quadrat-  u.  Ku- 
bikzahlen  (Ib.  II,  4843).  Ober  d.  Tafel  primi- 
tiver Wurzeln  (CreUe's  Journ.  XLV,  485S). 
Geometrische  Aufgaben  (Ib.  id.). 

Kolmns,  JohannAdam.  —  Dr.  Med., 
pract.  Arzt  u.  seit  4725  Lehrer  d.  Medicin 
u.  Physik  am  Gymn.  zu  Danzig.   Mitgl.  d. 
Leopoldin.  u.  d.  BerÜD.  Academie  (J)  (A) 
fANC)  (Act.  Acad.  Nat  Cur.  W), 
geb.   t689,  März  18,  Breslau, 
gest.  4745,  Mai    29,  Danzig. 
Elem^ota  philosophiae  naturalis  etc. ,  Gedani 
472t.   Diss.  de  vaporibus,  nebula  et  nubtbus, 
4°,  Ib.  4  72«.   Diss.  de  lapidibus,  4^  Ib.  4  727. 

Kuamer,  Ernst  Eduard,  —  Dr. 
Phil.,  von  4832  bis  4842  Lehrer  am  Gymn. 
zu  Liegnitz,  dann  Prof.  ord.  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Breslau  bis  4  856  und  nun 
dasselbe  an  d.  Univ.  zu  Berlin.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit  4  855  (Prgrm. 
Gymn.  Liegnits  4  843^, 

geb.  1810,  Jan.  29,  Sorau,  Nieder- 

Lausitz. 
Do  residuis  cubicis  disquisitiones  nonnuUae 
analyticae,  4«,  Vratisl.  4842  (auch  CreUe'f 
Joum.  XXXII).  Disp.  de  Dumeris  complexis, 
qui  UDitatls  radicibus  et  numeris  integr is  rea- 
Itbus  coostaot,  4».  Ib.  4844  *.  —  Sur  l'int^a- 
tion  g^oörale  de  I'^qoatioa  de  Bieeati  par  des 
integrales  d^flnias  (CreUe't  Journ.  XII,  4  814). 
tiber  d.  Convergenz  u.  Divergenz  unendlicher 
Reihen  (Ib.  XIII,  4885).  Ueber  unendlich  ver- 
schiedene Entwicklungen  d.  Potenzen  d.  Sinus 
u.  Co8iaa8(lb.XIV,  4885).  Über  eine  faypergeo- 
metr.  Reihe  (Ib.  XV.  4  886).  Eine  neue  Methode, 
die  numerisch.  Summen  langsam  convergiren- 
der  Reihen  zu  berechn.  (Ib.  XVI,  4817).  De 
aequatione  x'^-f-y  "^tsz*^  per  numeros  integres 
resolveoda  (Ib.  XVII,  4887).  De  iotegralibus 
definitiset  seriebus  infinttis  (Ib.  id.).  Note  sur 

d*Sr 
rint^ration  deT^uatlon  ^ax">y  par  des 

int^rales  ddflnies  (Ib.  XIX,  4  819).  Sur  quel- 
ques transformations  gön^rales  des  integrales 
deflnies  (Ib.  XX,  4  840).  Über  d.  Transcen- 
denteu,  welche  aus  wiederholten  Integratio- 
nen rationaler  Formeln  entstehen  (Ib.  XXI, 
4840).  Eine  Aollgabe,  betreffend  die  Theorie 
d.  kubischen  Restellb. XXIII,  4  842).  Bemerkk. 
über  d.  kubische  Gleichung,  durch  welche  d. 
Hanptazen  d.  FUtchen  2.  Grades  bestimmt  wer- 
den (U).  XXVI,  4848).   über  d.  Divisoren  go- 

Pof  gaBdorfr,  HAinlwArlprlinrh. 


wisser  Formen  d.  Zahlen,  welche  aus  d.  Theo- 
rie d.  Kreistheilung  entstehen  (Ib.  XXX,  4840). 
Beitrag  zur  Theorie  d.  Function 


rix) 


-X' 


0  — TyX-Jjy 


(Ib.  XXXV,  1847).  Ober  Systeme  von  Curven, 
welche  einander  überall  rechtwinkl.  durch- 
schneiden (Ib.  id.).  Zur  Theorie  d.  complex. 
Zahlen  (Ib.  id.).  über  d.  Zerleg,  der  aus  Wur- 
zeln d.  Einheit  gebildeten  complex.  Zahlen  in 
ihre  Prinifactoren  (Ib.  id.).  Über  d.  Vierecke, 
deren  Seiten  u.  Diagonalen  rational  sind  (Ib. 
XXXVIl,  4  848).  Bestimm,  d.  Anzahl  nicht 
äquivalent.  Klassen  für  d.  aus  2**"  Wurzeln  d. 
Ein  heil  gebildeten  oomplet.  Zahlen,  und  die 
idealen  Factoren  derselben  (Ib.  XL,  4  850). 
Allgem.  Beweis  d.  F  er  matschen  Satzes,  dass 
d.  Gleich.  x^+y^=z^  durch  ganze  Zahlen  un- 
lösbar ist,  für  alle  diejenigen  Potenz-Expo- 
nenten l  usw.  (Ib.  id.).  Über  e.  allgem.  Ei- 
genschaft d.  rationalen  Eni  wickeln  ngs-Coeffl- 
cienten  einer  bestimmt.  Gattung  analytischer 
Functionen  (Ib.  XLI,  4  854).  über  d.  Ergän- 
zungssätze zu  d.  allgem.  Reciprocitätsgeselzen 
(Ib.  XLIV.  4  852).  Über  e.  besondere  Art,  aus 
complex.  Einheiten  gebildeter  Ausdrücke  (Ib. 
L,  4  855).  Über  die  den  Gauss'scheu  Perio- 
den d.  Kreistheilung  entsprechenden  Con- 
gruenzwurzeln  (Ib.  LIII,  4857).  —  Theorie  d. 
idealen  Primfactoren  d.  complex.  Zahlen,  wel- 
che aus  d.  Wurzeln  d.  Gleichung  ft>"ss4  ge- 
bildetsind usw.  (Abb.  d.  Berlin.  Acad.  f.  4  858). 
Sätze  über  die  aus  d.  Wurzeln  d.  Gleichung 
a^— 4 ^gebildeten  complex.  Zahlen  usw.  (Mo- 
natsb.  dies.  Acad.  4857). 

*  Oewaou  fttr  di«  wviten  BehuMUang  detselben  The- 
ma« 1857  den  groMen  maUi.  Preis  d.  Faiiter  Acad. 

Kunokel  (Kunkel)  Ton  UKren- 
S^arBy  Johann.  —  Erst  Pharmaceut, 
dann  1 659  Kammerdiener,  Chymist  u.  Auf- 
seher der  Hof-  u.  Leib-Apotheke  der  Her- 
zöge Franz  Karl  u.  Julius  Heinrich 
von  Lauenburg,  darauf  beim  Kurfürsien 
Johann  Georg  H.  von  Sachsen  geheim. 
Kammerdiener  u.  Aufseher  d.  kurfurstL  La- 
boratoriums in  Dresden  bis  4  677,  wo  er 
einige  chemische  Vorlesungen  zu  Witten- 
berg hielt,  und  nun  von  4  679  an  in  glei- 
cher Stellung  beim  Kurfürsten  Friedrich 
Wilhelm  in  Berlin,  nach  dessen  Tode 
(1 6B8)  er  vom  KönigeKarl  XL  nach  Stock- 
holm gerufen,  zum  Bergrath  ernannt  und 
4  693  (unter  dem  Beisatz  von  Löwen- 
8 1 j  e  r  n)  geadelt  wurde.  Mitgl.  d.  Leopol- 
din. Academie  fANC)  (J)  (Gmelin,  Gesch. 
d.  Chem.  H,  4  53;, 

geb.  4  638  etwa,  .  .  Hütten b. Rends- 
burg, * 

gesL  4703,  Mlirz  )0,  Dreissighufen.** 

Nützliche  Observationes  oder  Annierlkongen 
von  den  fizen  u.  flüchtigen  Salzen,  Auro  et 

84 


1331 


Knndmaim 


EnpfTer. 


1332 


Argento  potabili,  Spiritus  Mandi  usw.,  8<>, 
Hamb.  4  676.  Chymiscbe  AnmerkUDgen  von 
den  Principiis  chyraicis,  Salibus  acidis,  Alca- 
libas  fixi«  u.  vblattlibus,  8^  Wittenberg  4677. 
OefTentliche  Zuschrift  von  dem  Phosphor  mi- 
rabili  usw.,  8°,  Leipz.  4  678.  Ars  vitraria  ex- 
perinaentalis  oder  volllcommne  Glasmacher- 
kunstusw.,  i«",  Frankf.  u.  Linz  4  679  (französ., 
4«^,  Paris  4752).  Collegium  physico-chemico 
experimentale  oder  Laboratorium  chymicum 
(posth.,  von  J.S.£nffellederedirt),  8°,  Hamb. 
u.  Leipz.  4  746.  —  X.  erfand  das  Rubin-  oder 
Goidglas  (steine  es  wenigstens  zuerst  im  Gros- 
sen dar)  und  entdeckte  den  Phosphor  zum 
zweiten  Male,  worüber  sein  Freund  Kirehmaier 
die  erste  öfTenUiohe  Nachricht  gab. 

*  geb.  1630,  .  . .  Huram,  fwt.  1702  (/);  gest.  1703 
**  Sein  Landgut  bei  Pem»u. 

Kondmana,  Jobann  Christian. — 
Dr.  Med.,  pract.  Arzt  in  Breslau.  Mitgl.  d. 
Leopoldin.  Academie  (AJ  (M)  (ANC)  (Act. 
Acad.  Nat.  Cur,  X), 

geb.  4  684,  OcL  26,  Breslau, 
gest.  4754,  Mai  14,  Breslau.* 
Rariora  naturae  et  artls  item  in  re  medica, 
oder  Seltenheiten  d.  Natur  u.  Kunst  d.  K  u  n  d- 
mann'schen  Naturalien-Cabinets  usw.,  fol., 
Bresl.  u.  Leipz.  4  787.  Gab  heraus  mit  J.  Ka- 
nold  und  J,  G.  Braonsohweig :  Breslauische 
Sammlungen  d.  Natur  u.  Kunst,  88Thle.  (Ver- 
suche) u.  4  Suppl.,  BresL  4  748~i8.  —  Ob- 
serv.  de  gemmis  ßguratls  (Act.  Acad.  Nat.  Cur. 
11,  4  780).  De  liquore  vulnerario  Dippelii  (Ib. 
id.).  De  vitris  siogularibus  (Ib.  III,  4  788).  De 
singulari  eluvie  et  inundatione,  quae  a.  4  786 
magnam  partem  Ducatus  Sllesiae  adflixit  etc. 
(Ib.  V.  4740).  Quomodo  vehementiam  frigoris 
unius  hiemis  in  comparatione  cum  altera,  ex- 
periri  liceat  (Ib.  VII,  4  744).  —  Medicinisches 
u.  Numismatisches. 

*  g«tt.  Mai  12  iA). 

Kuaewskj,  Georg  Karl  Fried- 
rich. —  Juslizralh  in  Berlin  (MK)  (ZtJ, 
geb.  4786, MSrz  3,  Beuthen, Schlesien, 
gest.  4 846,Dec.  13,Nieder-Schleslen.* 
Physische  Beobachtungen  d.  Mondes  u.  d.  Pla- 
neten (Bode's  Jahrb.  4  825).  Beobb.  d.  Come- 
ten  von  4822  (Ib.  id.).  Bemerkk.  über  die  von 
Pattorff  entdeckte  Photosphäre  d.  Planeten  (Ib. 
4  826) .  Beobb.  d.  E  n  c  k e'schen  Cometen  4  828 
(Astr.  Nachr.  VII,  4  829).  D«  d.  Halley'schen 
Cometen  4  885  (Ib.  XII,  4885). 

*  Auf  der  Elienbahn  iwiichen  Kohlfurt  und  Sanicba 
bei  Entgleisung  dea  Zuges. 

Kunze,  Karl  Sebastian  Heinrich. 

—  Erst  Schulrector  zu  Neustadt  lo  Holstein, 

dann  (seit  1797)  Lehrer  d.  Technologie  an 

d.  gelehrt.  Schule  zu  Plensburg  (M.  U)  (LS), 

geb.  4774,  Febr.  2,  Kiel, 

gest.  4  820,  Mai  30,  Flensburg. 
Schauplatz  d.  gemeinnützigst.  Maschinen,  nach 
J.LanpoIdu  Anderen  bearbeitet,  3  Bde.,  Ham- 


burg 4  796—4802.  Einige  Bemerkk.  aber  d. 
Galvanismus  in  phys.  u.  ehem.  Hinsicht,  Ib. 
4  804. 


\j  August.  —  Dr.  Phil.,  Prof. 

d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Wien  seit  48i'7, 

vorher  Prof.  d.  Physik  an  d.  üniv.  zu  Lem- 

berg.  Corresp.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 

Wien  seit  1848  (WA), 

geb.  4795,  Jan.  28,  Königsberg, österr. 

Schlesien. 
Die  Lehre  vom  Lichte,  8**,  Lemb.  4  886, 2.  Attfl.. 
Wien  4  858.  Lelchtfassliche  Vorlesunf^en  über 
Astronomie,  8^  Wien  4847,  2.  Aufl.  4850.  £i- 
perimentaUPhysik  für  Gymnasien  usw.,  Ib. 
4850,  2.  Aufl.  4854.  Lehrb.  d.  Physik  usw.. 
8»,  Ib.  4  852.  Studien  aus  d.  höhr.  Physik,  S'. 
Ib.  4  856.  —  Obersicht  d.  Resultate  20jKhrig 
meteorolog.  Beobb.  in  Lemberg  (Sitzungsber. 
d.  Wien.  Acad.  VII,  4854).  Aufoütze  ind.  Ver- 
handl.  d.  landwirthschafll.  Gesellscfa.  znLeto- 
berg  und  d.  allgem.  land-u.  forstwirthschalU. 
Zeitung  in  Wien. 

Kopfrer%  Karl  Heinrich.  —  Dr. 

Phil.,  anfangs  Privatlehrer  in  Petersburg, 
dann  Privatdocent  in  Dorpat»  darauf  1821 
Lehrer  und  4  823  Oberlehrer  am  Gymn. 
zu  Reval,  endlich  Prof.  am  Besborodko- 
schen  Lyceum  zu  Kesbin.  B rader  des  Fol- 
genden (RN)  (Album  academ,  d.  Univ.  Dot' 
pat  4852;, 

geb.   4789,  Dec.  4  (A.St.),  Mitau, 

gest.  4  838, 

Diss.  inaug.  de  summatione  senemm  seciui- 
dum  datam  legem  differentiarum ,  4^  lltta- 
viae  4  848.  Versuche.  Methode,  durchweiche 
sich  bestimmen  Hesse,  ob  u.  in  welcher  An- 
zahl eine  gegebene  algebr.  Gleichung,  von  ivel- 
chem  Grade  sie  auch  sey,  imagfnäre  WanelB 
habe  usw.,  4«,  Dorpat  4  849. 

*  In (JUf)heiMenalleOUedtrdiMerFuikiU«: Kupfer. 

Kopffer,  Adolph  Theodor.  —  Dr. 
Phil.  Nachdem  er  von  484  6  bis  489S  io 
Berlin,  GöUingen  n.  Paris  studirt,  Prof.  ord. 
d.  Chemie  u.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Kasao 
(4  824—28),  dann  ordentl.  MitgL  d.  Acsd.d. 
Wtss.  zu  St.  Petersburg  o.  Direct  d.  daselbst 
4  843  errichteten  magnetisch-meteorolog. 
Gentral-Anstalt  für  Russland  (RN), 

geb.  4  799,  Jan.  6  (A.St.),  Mitau. 
Diss.  inaug.  de  calculo  crystallonomico,  4'. 
Gotting.  4  824 .  Preisschritt  über  genaue  Mes- 
sung d.  Winkel  an  Krystalien  (gekrönt  voo  d. 
Berlin.  Acad.),  4»,  Berlin  4826.  Annuaireo»- 
gnötique  et  mötöorologique  du  Corps  des  lo- 
gdnieurs  desMines  de  Russie,  4  887—46, 40  vol. 
40,  St.'Petersb.  4889--49.  Annal.  d0^Ob8e^ 
vatoire  physique  central  de  Russie  4  847—54, 
8  vol.  4°,  Ib.  4  850—56.  —  ObservatioDS  m^ 
töorolog.  faites  ä  St.  Petersb.  4824—34  (tfem 
Acad.  St.  Petersb.,  Scienc.  math.  et  phys.  U. 


1333 


Xmella 


Kyas. 


1334 


4844).  Sur  la  tempärature  moyenne  de  plu- 
siear  poinU  de  la  Russie  (Ib.  id.).  Recherches 
exp^rimeDt.  sur  r^lasticitö  des  m6Uttx  (Ib.  V, 
485t}.  Über  d.  EinOass  d.  Wl^rme  auf  d.  E)a- 
sticimt  d.  fest.  Körper,  besonders  d.  Metalle 
(Ib.  VI,  4  857.  —  Gekrönt  von  d.  Götting.  Soc). 
—  Sur  la  formule  hygromätrique  de  Mr.  An- 
gnst  (Bull,  scient.  Acad.  Petersb.  VI.  4840). 
Sur  la  valeur  du  kilogratnme  etc.  en  poids 
russe  (Ib.  VII,  4840).  Noch  eioige  Notizen  da- 
selbst. —  De  Ifnfluence de  la  tempörature  sur 
la  force  magnötique  des  barreaux  (Bull.  phys. 
xnath.  Acad.  St.  Petersb.  I,  4843).  Sur  la  tem- 
p6rature  du  sol  et  de  I'air  aux  limites  de  la 
culture  des  cörtales  (Ib.  IV,  4845).  Ober  d. 
mechaniache  Aequivalent  d.  Wttnne  (Ib.  X, 
4  851).  Experimeotal-Untersuch.  üb.  d.  Trans- 
versal-Schwingungen  elastischer  Metallstäbe 
(Ib.  XII,  4  854).  Untersuch,  über  d.  Flexion 
elast.  Metallsttfbe  (Ib.  id.).  Noch  einige  Noti- 
zen daselbst.  ~  Über  d.  Krystallform  d.  Scbwe* 
fels  (Fogg.  Ann.  II,  4824).  D«  d.  Kupfervitriols 
usw.  (Ib.  VIII,  482^.  Variation  d.  magnet.  In- 
tensit.  in  Kasan  u.  Einfluss  d.  Nordlichts  auf 
d.  Magnetnadel  (Ib.  X,  1827).  Über  d.  Ver- 
theil.  d.  Magnetism.  in  Magnetstöben  (Ib.  XII, 
4  828).  über  d.  Krystallf.  d.  Adulars  usw.  (Ib. 
XIII,  4  828).  Mittl.  Luft-  u.  Boden temperatur 
im  6stl.  Russland  (Ib.  XV,  4  829).  Geognost. 
Schilderung  d.  Urals  (Ib.  XVI,  4829).  Co^ff. 
d.  Wfirme-Einflusses  auf  d.  Magnetnadel  (Ib. 
XVII,  4  829).  Beschreib,  e.  neu.  Barometers 
(Ib.  XXVI,  4  832).  Verbessr.  am  Reflexions- 
goniometer (Ib.  XXVII,  4888).  Über  d.  Tem- 
peratur d.  Quellen  (Ib.  XXXII,  4  834).  Über 
Temperatur- Zunahme  in  den  tieferen  Erd- 
schichten (Ib.  id.).  Noch  verschiedene  magnet. 
u.  meteorolog.  Beobb.  daselbst.  —  Sur  la  re- 
lation  remarquable  qui  existe  entre  la  forme 
cristalline,  le  poids  d'un  atome  et  la  pesanteur 
spöcifique  de  plusieurs  substances  (Ann.  chim. 
phys.  XXV,  4  824).  Sur  la  pesanteur  sp^ci- 
fiqne  des  alliages  et  leur  point  de  fusion  (Ib. 
XL,  4829). 

Karella,  Ernst  Gottfried.  —  Dr. 

Med.,  pract.  Arzt  in  Berlin,  Rath  d.  Ober- 

Coilegii  medici  und  Ober-CoUegii  sanitatis 

daselbst  (GB.  4795;  (Br)  (M), 

geb.  nt^,  März  4 %,  Neidenburg,  Ost- 

preussen, 

gest.  4799,  Juli  88,  Berlin. 

Chymtsche  Versuche  u.  Erfehrungen,  5  Stück, 
8*,  Berlin  4756^59.  —  Mediclnisches. 


'yJohannGottlab  von.  —  Prof. 
d.  Mineralogie  (früher  d.  Botanik)  an  d.  po^ 
lytechn.  Schule  in  Stuttgart,  auch  Vorste- 
her derselben  (Or), 

geb.  4798,  Jan.  4  5,  Sulzbach  a.ti^.  Murr, 

Wiirtemberg. 

Gmndzttge  d.  Ökonom,  u.  technisch.  Minera- 
logie, 8«,  Leipz.  4885,  8.  Aufl.  4851.  Beiträge 
zur  fossilen  Flora  d.  Juraformation,  Stuttgart 
4  846.  <—  Abhandll.  in  Zeitschriften. 


Klirrer,  Jacob  Wilhelm  Heinrich 
von.  —  Nachdem  er  sich  in  der  Bodemer'- 
sehen  Kattun druckfabrik  zu  G rossen hayn  in 
Sachsen  für  dieses  Fach  ausgebildet,  4  805 
Gründer  einer  solchen  Fabrik  in  Zwickau, 
dann  Dirigent  der  Schöppicr-  u.  Hartmann'- 
schen  Kattundruckfabrik  in  Augsburg  (1 8  4  5 
— 30),  der  gleichen  Fabrik  des  Baron  von 
Puthon  zu  Sassin  in  Ungarn  (4  830 — 32) 
und  der  der  Brüder  Porges  in  Prag  (1832 
— 43);  seitdem  Privatmann  in  Prag.  Dr. 
Phil.  (CL), 

geb.  4784,  Juni  8,  Langenbrand. * 

Die  Kunst,  vegetabilische  u.  andere  Stoffe  zu 
bleichen,  Niirnb.  4  831.  Die  neuesten  Erfah- 
rungen in  d.  Bleicbkunst,  Ib.  4  838.  Geschichte 
d.  Zeugdruckerei,  Ib.  4840,  2.  Aufl.  4844.  Die 
Druck-  u.  Färbekunsl  in  ihrem  ganzen  Um- 
fang, 8  Bde.  8°,  Wien  4  848—50.  Über  d.  Blei- 
chend.  Leinwand  u.  d.  leinenen  Stoffe,  Braun-- 
schweig  4  850.  Gab  heraus  mit  K.  W»Jnoh: 
Neues  Journ.  für  d.  Indiennen-  n.  Baumwol^ 
lendruckerei,  4  Bde.  8^  Nürnb.  4  84  5—4  7,  u. 
Magaz.  f.  Druck-  u.  Fttrbekunst,  8  Bde.  8«,  Ib. 
4  848—20.  Darin,  inlHngler*«  u.  in  Sohweigg. 
Journ.  Aufistttze  von  ihm.  Mitarbeiter  an  Enoh 
u.  Oraber's  Encyclopfidie  u.  am  DIctionnairo 
technologique  (T.Xl,  Paris  4827).  Mit  Diagler 
Übersetzer  von  Boneroff  •  Fttrbebuch,  Vitalii' 
Grundrlss  d.  Ftfrbekunst. 

*  Dorf  im  Sehwanwftld,  Wttrtemberg. 

Korz  (Curtitrs),  Sebastian.  — Hielt 
von  4  603  bis  4  64  4  in  Nürnberg,  dann  ei- 
nige Jahre  in  Heilbronn  und  darauf  wieder 
in  Nürnberg  eine  zur  Zeit  berühmte  Schreib- 
u.  Rechenschule.  Bekam  4  610  für  seine 
Kunst  vom  Kaiser  Ferdinand  III.  eine 
goldene  Kette  mit  Gedächtnissmünze  (WN) 
(DppJfJJfAJ, 

geb.   4  576,  Sept.   4,  Windsbeim, 

gest.  4  659,  Cot.  28,  Nürnberg. 

Arithmetisches  Compendlum,  8o,  Nürnb.  4600, 
4.  Aufl.  4682.  Arilhmetica  practica,  2  Bde.  8*', 
Ib.  4  604;  2.  Aufl.,  Leipz.  4  619.  Em  Tractät- 
lein  etlicher  berühmter  algebraischer  Kunst- 
Quaestionen,  42<*,  4609.  Neues  arithmet.  Com- 
pendlum, 4  2»,  Nürnb.  4  642  (erlebte  43  Aufl.). 
—  Übersetzte  geometr.  Schriften  von  J.  8ema, 
P.  van  Don  u.  Sybrand  Hanssen  aus  d.  Hollün- 
dischen. 

Kyaii|  John  Howard.  —  Destilla- 
teur in  London  (An.R.  4  850;  (AAJ, 
geb.   4  775  etwa, . .  England, 
gest.  4  850,  Jan.  5,  New-York.* 

Erfand  ums  J.  4  824  das  Verfahren,  Hölzer 
durch  Tränken  mit  Sublimatldsung  gegen  FUiil- 
niss  zu  schützen,  das  sogen.  Kyanisiren  (Erd- 
nuum's  Journ.  XVIII,  4833,  p.  207). 

*  £twa  6  Monate  nach  Bexner  Ankunft  daseibat. 


1335 


Kylian 


Labonlaye. 


1336 


Kyllan  (Kytlian),  Jacob.  —  Jesuit, 
lebte  u.  lehrte  folgweise  in  Krakau,  Thorn, 
Lcmberg  (im  Collegium  Nobilium)  und  Me- 
deresc  in  Gross-Polen;  nach  Anftiebung  d. 
Ordens  erst  in  Danzig,  dann  als  Hauslehrer 
zu  Kamienicza  bei  Conitz  in  Westpreussen 
lebend  (Plz)  (M)  (RA.  IV;, 
geb.   t7U,  Febr.  t  4,  Prag, 
gest.  t77i,  Apr.    .  .,  Kamienicza. 
Causa  efficiens  motas  astrorum  ex  principiis 
pyrotechpicae  naturalis  conveolenter  hypo- 
thesi  Copernicanae  derivata  suadetur  a 
quodam  speculatore  naturae,  8",  Gedani  4  769. 
Frodromus  pbysico-astronomicus  pyrotecb- 
nici  systematis  verttcum,  S*',  Ib.  4  770. 

Kyper  (Kieper),  Albrecht.  —  Magi- 
ster Philosophiae  an  den  Univy.  zu  Königs- 
berg u.  Franeker,  ward   1646  Lehrer  d. 
Physik  u.  Medicin  an  d.  Schule  zu  Breda, 
dann  Leibmedicus  des  Prinz^i  von  Ora- 
ngen und  zuletzt  (1648)  Prof.  d,  Medicin 
an  d.  Univ.  zu  Leiden  (J)  (A)  (SLJ, 
geb.   t6t0  etwa,  .  .  .  Königsberg, 
gest.  t655,  Sept.  25,  Leiden. 
Disp.  de  igne  elementar!,  4634.    Disp.  de  co- 
metis,  4  686.    Disp.  de  fulmine,  quod  a.  4  686 
.  . .  turrim  nitrariam  aalicam  Regiomonti  per- 
cussit,  4  687.  Disp.  de  principiis  physicis,  4  687. 
—  Medicinisches. 

K3^aeil8y  Rudolph.  —  Oberlehrer 
an  d.  Bürger-  u.  Realschule  zu  Siegen,  frü- 
her (4  838—42)  Gehülfe  aii  d.  Sternwarte 
zu  Bonn  (Or), 

geb.  4847,  Juni  4,  Coblenz. 
t]ber  d.  Axendrehung  d.  Sonne  (ursprünglich 
Schalprogrm.),  4  846.  Über  d.  Anwend.  u.  Be- 
deut.  d.  Zahlen  in  d.  Geometrie  (D"»),  4  850.  — 
Astronom.  Beobachtungen  a.  Berechnungen  in 
SolmniAoher's  Astron.  Nachr.  XVI,  4  839  bis 
XVIir.  4  844.  ~  Unterstützte  Argelander  bei 
seinen  Zonenbeobachtungen  (Beob.  Bonner 
Sternwarte,  Bd.  I). 


Labana,  Juan  Baulista.  —  Prof.  d. 
Mathematik  in  Madrid.  Kosmograph  d.  Kö- 
nige Philipps  III.  u.  Philipps  lY.  von 
Spanien  (NNJ, 

geb Lissabon, 

gest.  4  624,  Apr.  2,  Madrid. 
ReKimento  nautico,  Lisboa  4  595.  Taboas  de 
Iiigar  do  Sol  e  largura  do  leste  e  oeste  com 
hum  instrumento  de  duas  läminas  represen- 
taiK^io  nella  duas  agulhas  graduadas  de  graos 
com  hum  amostrador  ^  aquiha,  4  600. 


Labarraqoe,  Antoine  Germain. 
—  Apotheker  in  Paris  (QJ  (Bull.  Soe.  dEn- 
couragtn,  L)  (BR.  CVIIi;, 

geb.  4  777,  Mai  29,  Ol^ron,Dep. Basses- 

Pyren^es. 

gest.  4  850,  Dec.  9, Paris. 
L*emploi  de  cblorures  de  sodium  et  de  chani. 
Paris  4  8S5.  Mani^re  de  se  servir,  da  chlonire 
d'oxide  de  sodium,  Ib.  4  825.  —  L.  erfaod  di« 
nach  ihm  benannte  Flüssigkeii  im  J.  48SS. 

Labaly  Jean  Baptiste.  —  Domini- 
caner, machte  4  693  als  Missionar  eine  Reise 
nach  den  Antillen  und  später  (1726)  eine 
ins  südliche  Europa  (Ä)  (J), 

geb.   4  663, Paris, 

gest.  4738,  Jan.  6,  Paris. 
Mömoires  des  nouv.  voyages  aux  isles  fno- 
gaises  de  rAm6rtqae  etc.,  S  Tom.  4S%  Parii 
4  780.  Voyage  en  Espagne  et  en  Italie,  8  Tom., 
41»,  Ib.  4  780. 

Labey,  Jean  Baptiste.  —  Pror.  d. 
Mathematik  an  der  Militärscbule  zu  Paris, 
später  am  Lyc^  Napoleon  u.  an  d.  poly- 
techn.  Schule  (BSJ  (LBN), 

geb.   4750,  .  .  .  Normandio, 
gest.  4  825,  .  .  .  Paris. 
Trailä  de  statique,  S"*,  Paris  4  84  2.  —  Übersetzte 
Enler*!  Introduct.  in  Analys.  infinit,  u.  dessen 
Briefe  an  eine  deutsche  Prinzessin.  Edirte  auch 
Lftcaille's  Le^ons  elöment.  de  math. 

LabordOi  Jean  Baptiste.  —  Jesuit 

(Q), 

geb.  4730,  Juni  9,  .  .  .,  gest.  . .  . 
Le  clavecin  ölectrique,  avec  une  thäoriedo 
m^canisme  et  des  phönom^nes  de  l'clectricile, 
4i°,  4  764. 

LabordOi  Jean  Benjamin.  —  Am 
Hofe  Ludwigs  XV.  u.  Ludwigs  X\l.  iD 
grossem  Ansehen  stehend,  zuletzt  einer  der 
General-Pächter  der  SteuerD(^j4^« 
geb.   4  73i,  Sept.  5,  Paris, 
gest.  4  794,  Juli  25,  Paris.* 
Essai  sur  la  masique  ancienoe  et  moder&e, 
4  vol.  4*^,  Paris  4  780.  M^m.  sur  les  proportioos 
musicales,  le  genre  enarraonique  desGrecset 
celui  des  Modernes,  avee  ies  obsenraUofls  de 
Mr.  Yondemonde  et  les  remarques  de  Tabbe 
Koiiflsier,  4»,  Ib.  4  784.  ~  Geograph.  Schriften 
und  38  Operetten. 

*  Guillotinirt. 

Laboalayei  Charles  Pierre  Le- 
f 6b vre.  -^  Schriflgiesser  in  Paris.  Bis 
4  836  Arlillerie-OflScier.  Von  1831—33 
Schüler  d.  polytechn.  Schule  fOr)  (VDh 

geb.  4  84  0,  ..  .  Paris.* 
Trailödeciuömalique,  8",  Paris  4 849.  MiUrl»el- 
ter  am  Dictionnaire  des  arts  et  manolacture^ 


1337 


LaCaiUe 


Laobemayr. 


1338 


Erhielt  auf  den  Pariser  Ausstellungen  dreimal 
eine  goldene  Medaille  für  Vervollkonunnungen 
seines  Gewerbes. 

*geb. . .  .  1S13  {RJEP),  wo  er  Lef6b  vre-Labou- 
laye  heiuU 

LaOaUle,  Nicolas  Louis  de.  — 
Nachdem  er  von  1739  an  gemeinschaftlich 
mit  C as s i n i  u.  M a  r a  1  d  i  mit  geodSt,  Mes- 
sungen in  Frankreich  bescb'dfligt  gewesen, 
f  746  Prof.  d.  Mathematik  am  College  Ma- 
zarin  in  Paris;  machte  von  4760  bis  4753 
eine  aslronom.  Reise  nach  dem  Cap  d.  gu- 
ten Hoffnung  (wobei  er  auch  dort  eine  Me- 
riciianmessung  ausführte),  nach  Isle-de- 
France  u.  Bourbon.  Mitg).  d.  Acad.  d.  Wiss. 
in  Paris  seit  \li\  (B)  (Mem,  Par.  476«;  (Q), 

geb.  4  74  3,  Mai    4  5,  Rumigny,* 

gest.  4  762,  Mar2  24,  Paris. 

Le^ons  ^l^ment.  de  mathematiques  etc.,  8<^, 
Paris  4741  (edirt  von  Marie  4  79&,  von  Thive- 
neau  4807,  von  Labey  184  4).   Lebens  de  ni6- 
caniqueetc,  8^  ib.  4  743  (spätere  Ausgaben 
4757,  1770,   4778  u.  4784).   Le^ons  ölöment. 
d'astronomie  g^omätrique  et  physique,  8^,  Ib. 
1746  (edirt  von  Lalande  4  780).    Le^ons  M- 
ment.  d'optique,  8°,  Ib.  1750,  2'"«  6dit.  1756 
(NeueAusgb.  1808u.  4  810).  Eph6m6rides  des 
inoiiveraents  Celestes  pour  le  möridien  de  Pa- 
ris depuis  4  745  jusqu'en  4  775,  6  vol.  4«,  Ib. 
1744—63  (fortgesetzt  von  Lalande  für  1775— 
1800,  3  vol.  4°,   Ib.  1774—92).    Astronomiae 
fuodanienta,  novissimis  solis  et  steilarum  ob- 
scrvationibus  stabilita,  4",  Ib.  1757.   Tables 
solaires,  1758.  Tables  de  logarithmes  etc.,  8«, 
Ib.  1760;  augm.parLaIaade,J  781, 179»,  1804. 
Coelurn  austräte  stelliferum  etc.,  4",  ib.  1763 
(edirt  von.Haraldi).   Journ.  bist,  du  voyage 
fait  au  cap  de  Boune-Espörance,  12°,  Ib.  1763 
(üdirt  von  Carlier).  Observations  sur  51 5  titoiles 
du  zodiaque  4763  (edirt  von  J.  8.  Bailly).  — 
Caicul  des  difförences  dans  la  trigonom^trie 
sphöriqne  (M^m.  Par.  4  744).    M6Uiode  pour 
trouver  le  Heu  de  Tapog^e  du  soleil  (Ib.  4  742). 
Sur  le  caicul  des  projections  en  g^n^ral  et  en 
partiQ.  sur  le  caicul  des  projections  propres 
aux  ^clipses  de  soleil  et  aux  occultations  des 
etoiles  fixes  par  la  Inne  (Ib.  1744).  Sur  les  ob- 
servations et  la  tböorie  des  comätes  qui  ont 
paru  depuis  le  commencement  de  ce  si6cle 
(Ib.  4  746).  Observations  faites  au  cap  de  B.-E. 
pour  servir  k  däterroiner  la  parallaxe  de  la 
lune,  de  Mars  et  de  V6nus  (Ib.  1748  et  4  751). 
El4^ments  de  la  theorie  du  soleil  sur  la  fin  du 
X:V«  si6cle  etc.  (Ib.  1749).   Sur  les  elämenU 
je  la  thäorie  du  soleil  (Ib.  1750).  Diverses  ob- 
;erv.  astronomiques  et  physiques  faites  au  cap 
le  Bonne-Espärance  etc.   (Ib.  1751  et  1754). 
Table  des  ascensions  droites  et  des  d^clinai- 
:ons  apparentes  des  6toiles  australes  etc.  (Ib. 
753).    Sur  la  precision  des  mesures  g^odösi- 
|ues   faites  1740  entre  Paris  et  Aniiens  etc. 
Ib.  4 755).   Ser  les  etoiles  n6buieuses  du  ciei 
I astral  (Ib.  id.).    Sur  les  r^fractions  aslrono- 
aiques  etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  thöorie  du  soleil 


(Ib.  1 757) .  Sur  la  vraie  longueur  du  m^ridien 
en  France  (Ib.  1758).  Sur  Tobservation  des 
longitndes  en  mer  par  le  rooyen  de  la  Inne 
(Ib.  4  759) .  Sur  le  caicul  des  älömenta  de  la 
tböorio  de  la  comdte  qui  parait  maintenant 
(Ib.  id.).  Sur  la  parallaxe  du  soleil  etc.  (Ib. 
1760).  Observations  et  tböorie  de  la  comMe 
de  1760  Janvier  (Ib.  id.).  Obs.  et  tböorie  de 
la  comöte  de  1760  Fevrier  (Ib.  id.).  Sur  la  pa- 
rallaxe de  la  lune  etc.  (Ib.  1760).  Noch  viele 
astr.  Beobb.  daselbst. 

*  Bcd  Bosiy  in  Thi^raelie. 

Lao6pid^y  Bernard  Germain 
£tiennedela  Vllle-sur-Iilon,  Gomte 
de.  —  Erst  Soldat  in  bayerschen  Diensten, 
dann,  auf  Buffon*s  u.  Daubenton^sEm- 
pfehlung,  Inspector  d.  Naturaliencabinets 
im  königl.  Garten  bis  zum  Ausbruch  d.  Re- 
volution, darauf  Prof.  d.  Naturgeschichte 
an  diesem  Garten,  Mitgl.  d.  Verwaltungs- 
raths  von  Paris,  4  79  4  Deputirter,  4  796 
Mitglied  d.  Instituts,  4799  Senator,  4803 
Grosskanzler  d.  Ehrenlegion,  4809  Staats- 
minister  u.  4  84  4,  nach  Rückkehr  derBour- 
bons,  Pair  von  Frankreich  (BS)  (JF)  (Q), 

geb.  4756,  Dec.  26,  Agen, 

gest.  4  825,  Oct.  6,  Epinay  b.  St.  De- 
nis.* 
Essai  sur  Tölectricitö  naturelle  et  artificielle, 
2  vol.  8°,  Paris  4  784.  Physique  generale  et 
particuli^re,  %  vol.  42°,  Ib.  4  782  u.  84.  Les 
dges  de  la  nature,  1  vol.  8^  Ib.  4830.  —  M^tn. 
sur  le  grand  plateau  de  1' Interieur  de  1' Afriqoe 
(Mäm.  riust.VI,  1805).  Des  bauten rs  et  des  po- 
sitions  correspondantes  des  principales  mon- 
tagnes  du  globe  et  de  Tinfluence  de  ces  hciu- 
teurs  et  de  ces  positions  sur  les  habitations  des 
animaux  (Ib.  IX,  4  807).  —  Viel  Zoologisches. 

*  An  den  Blattern. 

La  Ohiqiellei  ...  de.  —  Abb^,  kö- 
nigl. Censor  in  Paris,  Mitgl.  d.  Academien 
zu  Lyon  u.  Rouen  (BC)  (Q), 

geb.  4  74  0  etwa, 

gest.  4  792  etwa,  .  .  .  Paris. 
Institution  de  g<3om6trie,  2  vol.  8°,  Paris  4  746. 
Traitä  des  sections  coniques  et  autres  courbes 
anctenneselc,  8«,  Ib.  4750.  Trait^de  la  con- 
struction  du  scaphandre  ou  du  bateau  de 
l'homme,  8«,  Ib.  4  774  (neue  Aufl.,  4 2^  Ib.  4 804). 

Laohemayr,  Karl.  —  Jesuit,  Prof. 
erst  (4749)  d.  Logik  u.  Metaphysik,  dann 
(4  754)  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Innspruck, 
darauf  (4768)  Rector  d.  Ordenscollegiums 
zu  Freiburg  im  Breisgau  (M)  (A), 
geb.   47  4  8,  Jan.    9,  Innspruck, 
gest.  4  783,  Aug.  47,  Freiburg. 
De  visione.  jS",  Oenipont.  1751.  De  auditu,  8*?, 
Ib.  1752.    De  grovitate  et  aequilibrio  corpo- 
rura,  8^  Ib.  1758. 


1339 


Laeher 


Ladaoie. 


1340 


LaohOTi  Ambrosius.  —  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Frankfurt  a.  d. 
Oder  (AJ, 

geb.  .  .  .  Mersburg  bei  Kostnitz, 

gest 

Tabulae  resolutae  de  motibus  planetarum  alio- 
rumque  supercoelestium  mobilium,  jam  de 
novo  extractae,  castigatae  et  revisae,  4°,  Fran- 
cof.  4  5H. 

Laohmoadi  Friedrieb.  —  Dr. Med., 
pract.  Arzt  in  Hildesbeim.  Mitgl.  d.  Leo- 
pold in.  Academie  (JJ  (AJ, 

geb.   1635  etwa,  .  .  .  Hiidasheim, 

gest.  1676y Hildesheim. 

Oryctographia  Hildesbemensis  s.  admiraodo- 
rum  fossilium,  quae  in  tractu  Hildeshemensi 
reperiantur,  descriptio,  ieonibusillustrata,  4®, 
Hildesb.  4  669.  —  Naturhist.  u.  Mediciniacbes. 

LaoombOy  Jacques.  —  Advocat  in 
Paris  (QJ, 

geb.  1724, Paris, 

gest.  4814,  Juli  4  6,  Paris. 
Dictionnaire  encyclop^diqoe  des  arks  et  m6- 
tiers,  8  vol.  4<>  et  6  vol.  alias,  Paris  4789—94. 
Dictiooo.  encyclop.  des  amusants  des  sciences 
roatbömatiques  et  physiques  etc.,  4  vol.  4°  et 
atlas,  Ib.  479S  (umfasst  die  ttbni.  Werke  von 
Xfteqner,  IföUet,  OMaam,  Gi^ot,  Deorempi  und 
njuttietc.).  Dictioon.  des  jeux  matbömati- 
quesetc,  4  vol.  4*>,  Ib.  4799.  — Viel  Ander- 
weitiges. 

Laoondamliiei  s.  Condamine. 

Laeosto,  Pierre  Fr  an  Qois.  —  Abb^, 
Prof.  erst  d.  Moral  in  Toulouse,  dann  d. 
Naturgescbicbte  u.  Pbysik  an  d.  Central- 
scbule  des  Däp.  Puy-de-Döme,  darauf  Gon- 
servator  d.  Mineraliencabinets  u,  Prof.  am 
botanischen  Garten  zu  Clermont-Ferrand 
(BSJ  (Qh 

geb.  4754, Plaisanco  bei  Tou- 
louse, 

gest.  4  826,  Apr.  4  8»  Clermont-Ferrand. 
Observations  sur  les  volcans  d'Auvergoe  etc., 
Clermont  4808.  LettresiDinäralogiqaes  et  gäo- 
logiqnes  snr  les  volcaos  d'Auvergne,  Ib.  4  805. 
—  Viel  Anderweitiges, 

Laooudraye,  Fran^ois  C61estin 
de  Loynes,  Chevalier  de.  —  Französ. 
Marine-Lieutenant,  Mitgl.  d.  National-Ver- 
Sammlung  von  4  789>  emigrirte  später  nach 
Kopenhagen,  wo  er  4  8  Jahre  verweilte, 
Vorlesungen  fürSee-Oificiere  hielt  u.  Mitgl. 
d.  königl.  Gesellsch.  d.  Wiss.  ward;  ging 
darauf  nach  St.  Petersburg  u.  (rat  in  die 
russ.  Marine  ein  (NK)  (BSJ, 

geb.   4750  etwa, 

gest.  4  84  5  (ausgangs),  St.  Petersburg. 


Theorie  deTvents  et  des  ondes,  Copenh.  4796 
(Vereinigung  d.  Tb^rie  des  vents,  die  t78S 
von  d.  Acad.  zu  Dijon,  and  d.  Theorie  des 
ondes»  die  4  786  von  d.  Kopenbagn.  Acad.  ge- 
krönt ward).  Forelfisninger  over  at  udOode 
Längden  til  Soes  etc..  Ib.  4  802  (Obergeiz.  d. 
Diss.  sur  la  manifere  de  d^termioer  les  longi- 
tudes  en  mer,  die  4  783  von  d-  Gesellscb.  zd 
Utrecht  gekrönt  ward).  Dictioon.  de  la  ma- 
rine, 2  vol.  4«,  Copenh.  et  St.  Petersb.  I8lt 
—4  4.  Om  Baronietret  (DanskeVid.  Selsk.  Skr. 
NyaSaml.  V,  4799). 

LaoroiZi  Sylvestre  Francois.  — 
Folg  weise  Prof.  an  d.  Marineschule  zu  Ro- 
chefort (4782),  an  d.  Kriegsschule  in  Paris 
(4  787),  an  d.  Artillerieschule  zu  Besan^oo 
(4788),  Examinator  d.  Aspiranten  u.  Zög- 
linge d.  Artilleriecorps  (4793),  Chef  de  Bu- 
reau d.  Commission  zur  Reorganisation  d. 
öQentl.  Unternchts  (4  794),  Prof.  (adjoint) 
d.  beschreib.  Geometrie  an  d.  Normal- 
schule,  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Central- 
schule  der  vier  Nationen,  Prof.  d.  Analyse 
an  d.  polytechn.  Schule  (4  799),  Prof.  d. 
transcendent.  Mathematik  bei  d.  Facultatd. 
Wiss.  und  seit  4  8  45  auch  am  College  de 
France.  Mitgl.  d.  Institute  seit  4  799  (DCj 
(Q)  (QCJ  (CR.Xnj, 

geb.  4765, Paris, 

gest.  4  843,  Mai  26,  Paris.* 
Tratte  du  calcul  diffärentiel  et  du  calcul  iot^- 
gral,  8  vol.  4«,  Paris  4  797—4  800,  2«»6dit., 
Ib.  4  84  0— 49.  Coursdemath^matiques,  40  vol. 
S«",  davon  :  Traitä  d'aritbmethiqae,  8«,  Ib.  4797, 
49*^"  6dit.  4836;  Elements  d*algöbre,  8«,  Ib. 
4799,  47'"*  ^dit.  4842;  CompMment  des  äe- 
menU  dalgöbre,  8«»,  Ib.  4  799,  5»*  ödit.  4845; 
Etämentsdeg^omarie,  8«,  Ib.  «789,  4  5»»  Mit. 
4  836  ;  Complöment  d.  ölöments  de  göom^trie, 
8°,  Ib.  4796,  6~«6dit.  4829.  Trait«  Äl^mont. 
de  trigonomölrie  etc.,  8«,  Ib.  4798.  8"*  Mit. 
4  837.  Tratte  ^löment.  des  probabiiit^,  8^  Ib. 
4  84  6,  4»«  Mit.  4  883.  Introduction  ä  la  g^ 
graphie  matb^matique  et  critique  et  ä  la  g6o- 
grapbie  physique,  8®,  Ib.  4  844.  Manuel  d' Ar- 
pentoge,  48»,  4825,  4(>^"  Mit.  4880.  Introduction 
a  la  connaissance  de  la  Sphäre,  4  8'',  Ib.  1831 
Traitö  6l6ment.  da  calcul  diffärentiel  et  da 
calcul  intögral.  4  vol.  8*»,  Ib.  4  797,  5— ödil. 
4887.  —  Artikel  im  Dictioon.' des  sciences  ml 

*  rett.  Hai  23  ((7. 1S43). 

Iiadame,  Henri.  —  Prof.  d.  Physik 
und  Chemie  zu  Neuenburg  (48&9 — 48), 
städtischer  Erziehungsdirector  (4  848—56) 
und  Prof.  d.  Mathematik  daselbst  (4856). 
Mitgl.  mehrer  Slaatecollegien  (OrJ, 

geb.  4  807,  Sept.  4^  Chaux-de-Fonds. 
Essai  sur  la  composition  et  la  coostitatioo  de 
ratmospb^re,  8°,  Neufchatel  4  846.  Viele  Ab- 
bandll.  in  d.  M^moires  de  la  Soc.  de  Neofcha- 
tel  (z.  B. :  Sur  ia  formation  daas  la  snrface 


1341 


Ladomiu 


lagny. 


1342 


actoelle  da  globe),  in  d.  Bulletins  dieser  Ge- 
tellsch.  (z.  B. :  8ur  la  döterinination  de  la  vi- 
tesse  de  la  lumi^re  daos  lea  aubstances  Irans- 
parenis,  4847;  Sor  le  r61e  des  substances  mi- 
o^rales  dans  les  v^götaux,  4847;  Sur  l'in- 
Oueoce  de  la  rotation  terreatre  sur  la  direction 
des  vents,  1847),  in  d.  Biblioth.  univers.  (c.  B. : 
Obs.  sar  le  passage  de  la  neige  farineuse  ä  la 
neige  grenne  et  de  celle  ei  ä  la  glace  compacte» 
suivjes  d'applicalion  ä  la  thäorie  des  glaciers, 
48Uj,  in  d.  Verhandll.  d.  Schwefz.  Gesellsch. 
iZ.  B. :  Sur  la  temp^rature  moyenne  du  lac  de 
Neufcbalel,  4856)  u.  a.  0. 

Ladomva,  Johann  Friedrich.  — 
Vorsteher  einer  von  ihm  gegründeten  Lehr- 
aiistall  zu  Stettin,  dann  seit  4807  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Ingenieurschule  zu  Karls-^ 
ruhe;  seit  4850  pensionirt  (M.U)  (OrJ, 
geb.  4783,  Nov.  4,  Bretten, 

gest 

Umfang  u.  Eintheilung  d.  Perspective,  Königs- 
berg 4804.  Zeichnungslehre  nach  Feataloiai'a 
Grundsätzen,  Leipzig  4805.  Pestalossi'i  An- 
schauungftlehre  d.  Zahlen  Verhältnisse  in  Be* 
Ziehung  auf  Arithmetik  als  Wissenschaft.  Hei- 
(leib.  4807.  Beitr.  z.  Methodik  d.  rein.  Mathe- 
matik überhaupt  u.  insbesondere  z.  Beurthei- 
luog  d.  La ngsdor fachen  Theorie  d.  Raums 
usw..  Pforzh.  4  809.  Geometr.  Constructions- 
lehre,  t  Bde.,  Freib.  u.  Conaianz  484S  u.  48. 


t,  Jan  de.  —  Direct.  d.  holländ.- 

westind.  Gompagnie  (J)  (A)  (Nie.  XXXVIIi;, 

geb.  Ende  d.  XVL  Jahrb.,  Antwerpen, 

gest.  4  649, 

Novus  orbis  s.  Americae  utriusque  descriptto, 
llbr.  XVIII,  fol.,  Lugd.  Bat.  4698.  PliaU  Hi- 
storie naturalis,  Ib.  4685.  De  gemmis  et  lapi- 
dibns,  8«,  Ib.  4647.  Piaoidfl  et  KaregravU  Hi- 
.Koria  naturalis  Brasiliae,  Ib.  4  648.  TitrizTÜ 
FoUiOBia  de  Arcbitectura,  fol.,  Ib.  4649. 

Lafasra,  8.  Faye. 

Lagallti  Giulio  Cesare.  —  Jesuit, 
Dr.  Med.  u.  Arzt  zu  Rom,  auch  Prof.  d.  Phi- 
losophie am  Collegio  romano  daselbst  (J)  (A), 

geb.   4  571, PaduIIa  od.  Lan- 

ciano,  Neapel, 

geat.  l6Si,  Febr.  44,  Rom.* 
De  phenomenis  in  orbe  lunae,  novl  telescopii 
lUQ  a  Galilaao  nunc  iterum  suscitatis,  physica 
dispulatlo.  Item  de  luce  et  lumtne  altera  disp., 
Venet.  1648  (darin  die  erste  Nachricht  vom 
bononisch.  Leucht stein).  Tractatas  de  come- 
tis,  oocasione  cujusdani  phaenomeni  Romae 
▼iti  supra  moolem  Pincium,  die  nonoNovem- 
brt.  4  641.  —  Philosophisches. 

*  g««t.  Min  35  (A)  {09H), 

La(armye,  ClaadeToussaint  Ma- 
rc t,  Comte  de.  —  Reicher  Privatmann, 
Besitzer  d.  Herrschaft  Lagaraye  bei  Dinan 

'BS)  (QK 


geb.  4  675,  Oct.  27,  Rennes, 

gest.  4755,  Juli  t,  Lagaraye. 
Cbymie  hydraulique,  pour  extraire  les  sels 
essentiels  des  v6g6taux,  animaux  et  minöraux 
avec  Teau  pure,  48^  Paris  4746,  nouv.  6diU 
4775.  —  Erfinder  d.  trockn.  Chinaextracts 
(Set  essen tiel  de  Lagaxaje)  und  der  »Teinture 
mercurielle« ,  welche  Maeqner  untersuchte 
(M<$m.  Par.  4  755). 

Lagerl^elm,  Pelir.  —  Anfangs  Mi- 
litär, seit  1 807  dem  Bergwesen  zugewandt ; 
später  Assessor  beim  königl.  schwed.  Berg- 
cotlegium  o.  Bevollmächtigter  beim  Eisen- 
comptoir  in  Stockholm.  Brukspatron  (Gm- 
benbesitzer)  u.  Reichstagsmann.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (S), 

geb.  4787,  .  .  . 
Hydrauliska  fOrstfk,  anstttUda  vid  Fahlugrufva 
(mit  ForseU  u.  KaUatenius),  S  Bde.  8<>,  Stockb. 
4  848  u.  iS.  Försök  att  bestamma  valsadt  och 
smidt  jerns  t8thet,  jemnhet,  smidbarhet  Och 
styrka,  S  Thle.,  Ib.  48S7.  Caicul  Ofver  quan- 
titeten  af  syre  och  kol,  som  i  masugnen  för- 
stdra  hvarandra  (Samml.  i  Bergvetensk.  DI.  IV, 
Stpckh.  4844).  Tentamen  theoriae  resistentiae 
fluidorum  (Nov.  Act.  Soc.  Upsal.  X,  488S).  FOr- 
sOk  rörande  de  beslämda  forhallende  uti  hvilka 
Wismuthmetalten  ingär  (breningen  med  svafel 
och  syre  (Vet.  Acad.  Handl.  4848).  För5Ök  att 
besUlmma  spttnstighets  mattet  hos  ätskilliga 
amnen  (Ib.  4  887).  lieber  d.  Cohtfsion  d.  Eisens 
(Pogf.  Ann.  XVII,  4899).  ^  Tafel  d.  Atomge- 
wichte in  BeneUva*  Lehrb.  d.  Chemie  Bd.  III. 

Laghl,  Tommaso.  —  Prof.  d.  Medi* 
ein  an  d.  Univ.  zu  Bologna  seit  4738  (M%), 
geb.  n09,  Jan.  SO,  Bologna, 
gest.  4764,  M8rc  4  4,  Bologna. 
De  rubentibus  lignoruro  cineribus  (Comment. 
Bonon.  II,  4748  et  IIL  4755).  De  animalium 
in  aere  interclusorum  interitu  (ib.  IV,  4757). 

LagU,  Luigi.  —  Sohn  des  Vorigen. 
Prof.  erst  d.  theoret.  Medicin  (4765),  dann 
d.  Chemie  (extr.  4769,  ord.  1790)  an  d. 
Univ.  zu  Bologna,  1604  emeritirt  (M%), 

geb.  1738, Bologna, 

gest.  4  816,  Jan.  4  6,  Bologna. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  genannt. 

Lagay,  Thomas  Fantet  de.  —  Von 
4  607  bis  474  4  Prof.  d.  Hydrographie  in 
Rochefort,  dann  SobdirecL  d.  Bank  u.  Dot- 
ter-Aufseher  bei  d.  königl.  Bibliothek  in 
Paris.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit 
4  695  (Mem.Par,  1734;  (B)  fJ)  (A), 

geb.  1660,  Not.   7,  Lyon, 

gesL  4734,  Apr.  4t,  Paria. 
M^odes  nouvelles  et  abrög^es  pour  Textra- 
ctloB  et  rapproximation  des  racinesetc.,  4^  Pa« 
ris  4  69i  et  4  697.  Nouv.  «lömenU  d'arithm^tique 
et  d'alg^bre,  48",  Ib.  4697.  La  cubature  de  la 
Sphäre,  48«,  La  Rocbelle470f.  Aritbm«Uque 


1343 


Lagrange 


Lagrange. 


1344 


nouvelle  (btnan*e},  (^  Roohefort  4703).  Ana- 
lyse g^nörale  ou  M^tbodes  noavelles  pour  r^- 
soadre  les  probl^mes  de  toas  les  genroi  ei  de 
toiu  les  dögrte  h  l'lnfioi,  4^  Paris  4738.  — 
ConsiractioD  nouveiie  et  göom^rique  des  car- 
tes  räduHes  etc.  (Mäm.  Par.  4708).  R^ponse 
aux  remarques  de  Mr.  de  ChAseUet  sur  son 
U6m.  hydrographique  (Ib.  4  704).  Deux  theo- 
rämes  gön^aux  sur  les  taagentes  et  les  Se- 
eaales des  angies  multiples  (Ib.  4705).  Me- 
thode nouv.  pour  former  et  räsoadre  toutes 
les  <^quations,  pt.  I  et  II  (Ib.  id.  et  4  706).  Sur 
une  propogition  de  g6om6trie  616mentaire  (Ib. 
4706).  Tratte  de  la  cubature  de  la  spb^re  etc. 
(Ib.  474  4).  Sur  la  quadrature  du  cercle  etc. 
(Ib.  4749).  Methode  pour  r^soudns  jnd^finU 
meut  et  d'une  maniäre  compi^te  eu  nombres 
entiers  les  probl^mes  ind^termin^s  etc.  (Ib. 
4  7S0).  Tratte  des  progressions  arltfam<itiques 
etc.  (Ib.  4  782).  Methode  g^n^^rale  pour  traus- 
former  les  nombres  irratioonaux  en  s^ries  de 
fractioDS  rationnelles  les  plus  simples  etc.  (Ib. 
4728).  La  goniom^trie  ou  scieoce  nouvelle  de 
mösurer  les  angies  rectiligoes  et  sph^riques 
etc.  TroisM^m.  (Ib.  4  724,  85  et  27).  Surlecal- 
cul  analylique  et  indöfini  des  angies  des  triao- 
gles  rectilignes  et  sph^riques  etc.  (Ib.  4  729). 
Sur  I'usage  qu'on  peut  farre  en  g^omötrie  des 
polygoaes  rectilignes  aritbm^tiquemeut  r^gu- 
iiers,  par  rapport  ä  la  mesure  des  Ugoes  cour- 
bes  etc.  (Ib.  id.). 

Lagrange^  Louis.  —  Jesuit,  lehrte 
erst  in  Marseilley  dann  in  Mailand,  wo  er 
auch  von  4  763  bis  4777  astronooi.  Beob- 
achtungen anstellte ;  kehrte  spSter  in  seine 
Heimath  zarSck  (SBJ,  s)  (LB), 
geb.   474  1,  Nov.    9,  Magen, 

gest.  4783,  Aug.  85,  Magon. 
Astronomische  Beobb.  in  d.  Memoires  r^dig^s 
ä  Tobservatoire  de  Marseille  (Avignon  4  756) 
und  in  Cesui's  Ephemerid.  astronom.,  z.  B. : 
Sopra  la  longitadine  de!  CoUegio  dl  Brera 
(4  775);  Exp^riences  faites  ä  Tobservatoire  de 
Brera  pour  connoitre,  si  une  lunette  astrono- 
mique,  montäe  sur  un  pied  de  bots  ou  de  m6- 
tal,  demeure  constamment  dirig^e  au  m^me 
point  d'uD  objet,  auquel  eile  Ta  ^\A  une  fois 
etc.  —  Noch  roebre  astron.  u.  auch  meteorolog. 
Beobb.  daselbst,  auch  io  Bode's  Jahrb.  4  778. 


^1  Joseph  Louis.  —  Schon 
4755  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Artillerie- 
schale zu  Turin,  dann  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wiss.  in  Berlin  u.  Direct.  ihrer  math.  Klasse 
(an  Euler's  Steile)  von  4766  bis  4  787, 
wo  er  sich  nach  Paris  begab  und  als  (pen- 
sionirtes)  Mitgl.  d.  dortigen  Acad.  lebte, 
spSier  auch  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  £cole 
normale  und  £cole  polytechnique,  sowie 
Mitgl.  d.  Bureau  des  Longitudes,  Senator 
usw.  ward  (B)  (Tp.l)  (Q)  (Mein,  rinst. IUI), 

geb.  4736,  Jan.  86,  Turin,* 

gest.  4  813,  Apr.  10,  Paris. 


Lettre  da28Juin4754  äJidetCkarlMFipHi. 
contenant  une  s^rie  pour  les  diff^reotietto  «t 
les  integrales  d'un  ordre  quelcooque,  corrt- 
s^ondante  k  cetle  de  Vewtoa,  pour  les  pos- 
sances,  Turin  4754.  Additions  ä  I'alg^bre  dli- 
ler,  2  vol.  8",  Lyon  4  774.    M^caniqae  anaiv- 
tique,  4  vol.  4®,  Paris  4788,  nouv.  edit..  Ivi' 
4*>,  Ib.  4  84  4  —-4  5  (der  zweite  von  Pway  edirJ 
Essai  d'arithm^tique  politique,  8«,  Ib  Dt 
(edirt  von  Bdder«r} .  Theorie  des  foncttons  n  <- 
lytiques  contenant  les  principesdo  caico!  (!•'- 
förentiel  etc.,  4«,  Ib.  4797.  2»»*  *dil.  Ib  «mj 
Traitö  de  la  r^solution  des  ^quatioos  Dui^r- 
riques  de  tous  degrös  etc.,  4®,  Ib.  4796;  *^ 
6dit.  Ib.  4  808 ;  3'""  ^it.  (par  PoiaMt)  Ib.  «M< 
Le^ons  sur  le  caicul  des  fooctions ;  doov.  «da 
So,  Ib.  4  806  (die  erste  Aufl.  erschien  ner^si» 
d.  S^nces  de  l'^cole  Bormale  4804  oadiUbr 
im  Journ.  de  T^cole  polytecho.  N<>XJl  f^t* 
—  Recbercbes  sur  la  m^tbode  de  maumi»  e. 
minimis  (Mise.  Soc.  Taunn.  I.  4  759)    Sor!  *- 
t(igratIon  d'une  ^quation  diff&rentielle  k  a-' 
Särences  ^ies,  qut  contient  la  tbeorie  ^^ 
suites  r6currentes  (Ib.  id.).  Recbercbes  rar  U 
propagatioo  du  son  (Ib.  id  ).   Nouv.  recb  «r* 
la  propagation  du  son  tib.  II,  4?€f     Es^- 
sur  une  nouv.  m^thode  pour  d^termiaer  :f» 
maxima  et  miaima  des  formales  integrale»  u- 
däfinies  (Ib.  id.).    Application  de  rette  rrr- 
tbode  k  la  sohitlon  de  dtflförens  probl^me«  u 
dynamiqne  (Ib.  id.).  Sur  diffftrens  problcor^ 
du  caicul  integral,  avec  des  «pplicatioM  i 
rhydrodynamique,  ä  la  dynaniique,  ä  rastr*- 
nomie  pbysique  (Ib.  III.  4  765).    Formulcs  ** 
dioptrique  o^cessaires  pour  I  inteUigea«*^  >* 
m^m.  d'Zvler  sur  la  construotion  des  ooa\' 
les  lunettes  eto.  (Ib.  id.).   Solalioo  du  pr- 
bl6me  d'arithm^tique  (Ib.  IV.  4  76S~€9    m- 
rint^gration  de  quelques  ^aations  diffcm- 
tiellesoü  les  iodöterminöessonls^fMrfes.  bia> 
dont  cbaque  membre  en  parliculier  n'est  p«.  ~ 
intögrable  (Ib.  id  ).  Sur  la  mdthode  de»  ^«r-^ 
tions  (Ib.  id.).   Sur  le  mouveraeot  d  uo  cikt« 
attir^  vers  deuiL  ceotres  fixes,  Illl^^m   Ib..i5 
Sur  la  figure  des  colonnes  'Ib  V,  47T»-"i 
Sur  Tutilitö  de  la  möthode  de  prendf«  m  t. 
lieu  entre  les  observations  (Ib.  id.).  —  5Qr  « 
percassion  des  fluides  (Mem.  Acad  Tnrc  i 
pt.  I,  478S).  Nouv.  m^thode  de  cakul  ioU^t» 
j9te.  (Ib.  id  pt.  II,  4  78S).  ~  Sur  lesccwiW» 
tautocbrones  (M^m.  Berlin  4  745^.  Surk  p** 
sage  de  V^nus  du  S.  Juia  4  7C9  ou  sor  If»  P~ 
rallaxes  (Ib.  4  766)^  Sur  ia  soiotioo  d»  v^ 
blömes  inddtermin^es  du  seoond  degrr  l 
4  7S7).   Sur  la  resolution  des  ^(|ii8lip«i»  •• 
m^riques  (Ib.  id.).  Addition  au  oeaMirtK*^ 
cödent  (Ib.  4768).  Nouv.  mMhode poorn*« 
dre  les  probl^mes  iad^iermin^  eo  a«»^--* 
entiers  (ib.  id^).    Nouv.  melk,  pour  reso^i^ 
les  ^uations  Utt^raires,  par  le  moyee  dB  * 
ries  (Ib.  id.).   Sur  la  foroe  des  rwiinrts  p-^ 
(Ib  4  7S9) .  Sur  le  probl^me  de  Baflar  (Ib  »: 
Sur  relimination  (Ib.  id.).    Nouv.  nt^v** 
sur  les  tautocbrones  (Ib.  477s;.  Desc«.«» 
tion  d'oB  tb^r^me  d'anthm^tf^M  ilb  •£ 
R6fleiion  sur  la  resolution  alg^bri^atdcf^p* 
Uons  (Ib.  id.  et  4 774).  Ddmoiialral.  d  n 
rime  nouv.  coooernant  les  nombres 


1345 


Lagrive 


Lagni. 


1346 


Ib.  4774).  Sur  une  noav.  espöce  de  calcul  ro- 
latif  ä  la  difKrentiation  et  ä  rintögration  (Ib. 
4  77S).  Sur  la  forme  des  racioes  imaginaires  des 
^quatioos  (Ib.  id.).   Sar  les  röfractions  astro- 
nomiqoM  (Ib.  id.).  Sur  rintögratioo  des  6qoa- 
Uoos  aax  difföreoces  partielles  du  premier  or- 
dre (Ib.  id.).  NoQv.  Solution  du  probifeme  du 
mouvameot  de  rotation  d'un  Corps  (Ib.  4  778). 
Sur  Tattraction  des  sphöroides  elliptiques  (Ib. 
id.  et  4775).    Solutions  analyt.  de  quelques 
probl^roaa  sur  les  pyramides  triaogulaires  (Ib. 
4  771).  Racberches  d'arithmatique  (Ib.  id.  et 
4775).  Sur  les  integrales  particuliäres  des  6qua- 
lioos  diffi^rentielles  (Ib.  4  774).  Sur  le  roouve- 
ment  dea  noeuds  des  orbites  des  planstes  (Ib. 
id.).  Recherches  sur  les  suites  r^currentes  etc. 
Jb.  4775).  Sur  Talt^ration  des  moyens  mon- 
vemeotsdes  planstes  (Ib.  4  776).  Solution  de 
quelques  probl^roes  d'astronomie  spb^rique 
par  le  moyen  des  s^ries  (Ib.  id.).  Sur  l'usage 
des  fractions  continues  dans  le  calcul  integral 
(Ib.  id.).  Rech,  sur  la  dötermination  du  nom- 
bre  des  racines  imaginaires  dans  les  ^quations 
littöraires  (Ib.  4  777).  Sur  quelques  probltoies 
d'analyse  de  Diopbaate  (Ib.  id.).  Remarques 
g^n^rales  sur  les  roouvements  de  plusieurs 
rorpB  qni  s'attirent  (Ib.  id.).   Röflexions  sur 
r^chappement  (Ib.  id.).   Sur  le  probltoe  de 
la  d^tennination  des  orbites  des  com^tes, 
lil  M^ro.  (Ib.  4778  et  4788).   Sur  la  tböorie 
des  Iunettes'(lb.  4  778).  Sur  une  maniöre  par- 
liculi^re  d'exprimer  le  temps  dans  les  secUons 
coniques  (Ib.  id.).  Sur  difförentes  questions 
il'analyse  relative  h  la  tbdorie  des  integrales 
particuli^res  (Ib.  4779).   Sur  la  constniction 
les  cartes  g^ographiques,  II  M6m.  (Ib.  id.). 
Theorie  de  la  libration  de  la  lune  (Ib.  4  780). 
sur  la  th^orie  des  mouvements  des  fluides 
Ih.  4  784).  Theoriedes  variations  seculaires 
les  Clements  des  orbites  des  plaoötes  (Ib.  id. 
»t  4  78t) .  Theorie  des  variations  periodiques 
la  roouvenient  des  planstes  (Ib.  4  788  et  4 784) . 
•ar  les  variations  seculaires  des  mouvements 
noyens  des  planMes  (Ib.  4  788).  Sur  la  ma- 
liere  de  rectifier  les  roethodesordinairesd'ap- 
»roKimation  pour  Tintegration  des  equations 
lu  moovement  des  planstes  (Ib.  id.).  Sur  une 
nethode  particoliere  d'approxlmation  et  d'in- 
erpolation  (Ib.  id.).  Sur  une  douv.  propriete 
a  ceDtre  de  gravite  (Ib.  id.).  Methode  gene- 
ale  pour  Integrer  les  equations  aux  differences 
artielles  da  premier  ordre  etc.  (Ib.  4785). 
'li<H>rie  geometrique  du  mouvement  des  apbe- 
ea  pour  servir  d'addition  aux  Principes  de 
r^wtoB  (Ib.  4788).  Sur  lamaniärede  recti- 
er  deus  endroits  des  Principes  de  Vewtoa« 
elaiafa  h  la  propagatlon  du  son  et  au  mouve- 
leot  des  ondes  (Ib.  id.).  Sur  une  question 
oncemant  les  annuites  (Ib.  4  798— 98).  Rech, 
jr  plneleurs  points  d'analyse:  4)  Sur  Tex- 
ressioD  du  terme  general  des  series  recur- 
Botes  ;  t)  Sar  Tattraction  des  spheroides  el- 
ptiqnes ;  8)  Sar  la  metbode  d'interpolation  ; 
Sur  reqoatioo  seculalre  de  la  lune  jlb.  id). 
ur  ane  lol  generale  de  l'optiqae  (Ib.  id.).  — 
it  r   la  maniere  de  former  des  lables  des  pla- 
%:ten  d'apr^s  les  observations  (Mem.  Par.  4  77S). 
ur  les  ^qaatioos  secalaires  du  mouvement 

Pogfcadorff,  HaadwSrlcrliacb. 


des  noeuds  et  des  inclinaisons  des  orbites  des 
planetes  (Ib.  4774).  —  Rech,  sur  la  libration 
de  la  lune  (Pi^ce  de  prix  de  l'acad.  de  Paris, 
T.  IX,  annee  4  764.  —  Hierin  braucht  L.  zu- 
erst das  Princip  d.  virtuell.  Geschwindigkei- 
ten.)   Rech,  sur  les  inegalites  des  satelliles  de 
Jupiter  (Ib.  annee  4766).    Essai  d'uoe  nouv. 
metbode  pour  resoudre  le  probidme  des  troi» 
Corps  (Ib.  annee  4  778).  —  SurTequation  se- 
culalre de  la  lune  (Mem.  Sa v.  etrang.  Vli,  4776). 
Rech,  sur  le  derangement  d'une  comete  qul 
passe  pr^s  d'une  planMe  (Ib.  X,  4785).  —  Sur 
la  theoriedes  variations  des  eiements  des  pla- 
netes,  et  en  particulier  des  variations  du  griand 
axe  de  leurs  orbites  (Mem.  de  l'InsUtut.  4808). 
Sur  la  theorie  generale  des  variations  des  con- 
Stentes  arbitraires  dans  tous  les  probiemes  de 
la  mecanique,  II  Mem.  (Ib.  4  808  et  4809).  — 
Essai  de  l'analyse  numerique,  sur  la  trans- 
formation  des  fonctions  (Journ.  6eole  poly- 
techn.  Cahier  V,  An.  IV).  Sur  le  principe  des 
vitesses  virtuelles  (Ib.  id.).  Discours  sur  Tob- 
jet  de  la  theorie  des  fonctions  analytiques  (Ib. 
Cah.  VI,  An.  VII).  Solution  de  quelques  pro- 
blämes  relatifs  aux  triangles  sphertques  etc. 
(Ib.  id.).  ^claircissement  d'une  difflcalte  sin- 
guUere  qui  se  rencontre  dans  le  calcul  de  l'at- 
traction  des  spheroides,  peu  dilTerents  d'une 
sphere  (Ib.  Cah.  XV,  4809).  —  Legons  d'aritb- 
metique  et  d'algähre  (Seances  des  ecoles  nor- 
naales.  4  794^95).  —  Sur  rorigine  des  oo- 
m^tes  (Connaiss.  des  temps.  4844).  —  Über  d. 
Entwerfung  d.  Sonnenfinsternisse  a.  Sterobe- 
deckungen  (Bode's  Jahrb.  4784).   Neues  Mit- 
tel, durch  einfache  Tafeln  d.  geocentr.  Ltfnge 
d.  Jupiters  u.  Saturns  zu  finden  (Ib. id.).  Ober 
d.  Berech n.  d.  Finsternisse,  welche  der  Par- 
allaxe unterworien  sind  (Ib.  4  788).    Über  d. 
Abnahme  d.  Schiefe  d.  EklipUk  (Ib.  id.).  Ober 
d.  Einschalten,  nebst  Tafeln  usw.  (Ib.  4788;>. 
Neues  Mittel,  die  Laufbahnen  d.  Kometen  au^ 
Beobb.  zu  bestimm.  (Ib.  id.).  Werth  d.  jtthri. 
Verttndr.  d.  Elemente  d.  Planetenbahnen  (Ib. 
id.).  Gleichungen  z.  Bestimm,  d.  Elemente 
einer  Kometen-  oder  Planetenbahn  durch  drei 
nahe  bei  einander  liegende  Beobb.  (Ib.  4  789). 

*  Aos  einer  Mit  1672  dMelUt  Mwlatirtii  UmsOdiebcn 
Familie. 

LagriTO,  Jean  de.  —  Prieatefi  Zeit- 
lang Lehrer  d.  Philosophie  am  Lazaristen- 
CoUegium  in  Krakau ;  von  17  4  i  an  in  Paris 
lebend,  aus  dem  Orden  tretend  und  sich 
vorzüglich  mit  topographischen  Arbeiten 
bescbSftigend  fBBA), 

geb.  4  687,  Nov.  1 7,  Donchery  b.  Sedan, 

gest.  1757,  Apr.  4  8,  Paris. 

Mannet  de  trigonometrie  pratlque,  Paris  4784 ; 
neue  Aufl.  vonBejBaod,  Ib.  tsio. 


l,  Daniel.  —Mag.  Phil.  (4  636) 
u.  Dr.  Theol.  (4  663),  Prof.  d.  Physik,  Ma- 
thematik, Logik,  Poesie  u.  griech.  Sprache 
am  Gymn.  zu  Danztg  von  4  640  bis  4  668, 
dann  Prof.  d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu 

85 


1347 


LaHire 


La  Hire. 


t34S 


Greifswalde  und  zuletzt  Privatmanu  in  Dan- 

zig  (J)  (A)  (AG), 

geb.   4  64  8, Colberg, 

gest  4  678,  Mai  30,  Ohr  bei  Danzig. 

Diss.  de  hypotbesibus  aslronomicis  in  genere, 
4^  RegioDQODt.  4686.  Destellis,  Dantisci  4688. 
Tbematum  uraaograpbicorum  Pentas  I,  4°, 
Regiojmont.  4639.  Disp.  de  cometis,  Gedaai 
4644.  Triga  theorematum  astronoroicorum, 
Ib.  4  644.  Theoria  astrosQpbica  malhematico- 
physica,  Ib.  4650.  Theoria  meteorologica,  Ib. 
4660.  —  Tbeologiscbes. 

La  Hlre,  Philippe  de.  —  Erst  Ha- 
ler u.  Arcbitecty  dann,  nachdem  er  von  ei- 
ner Reise  nach  Italien  zurückgekehrt,  4  678 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (Pension- 
naire  Astronome  derselben) ;  später  auch 
Prof.  d.  Mathematik  am  College  royale  de 
France  und  an  d.  Acad.  de  TArchilecture 
daselbst.  Von  4  679  an  mehre  Jahre  mit 
geodSt.  Vermessungen  in  Frankreich  be- 
auftragt (Mem,  Par.  474  8;  (B)  (CF), 

geb.   4  640,  Mirz4  8,  Paris, 

gest.  4748,  Apr.  24,  Paris. 

Theorie  des  cooiqaes»  fol.,  Paris  4678.  Nouv. 
^l^ments  des  söctions  coniques,  48«,  Ib.  4679. 
Las  lieux  gäomötriques,  4S<>,  Ib.  4679.  Con- 
struetion  ou  effection  des  ^qoations,  4  2^  Ib. 
4679.  Trait6  de  gnomonique,  Ib.  4688,  nouv. 
ädit.  4698.  Seettones  conicae  in  novem  libros 
distributae,  fol.,  Ib.  4  685.  Tables  du  soleil  et 
de  la  lune,  Ib.  4  687.  £cole  des  arpenteurs, 
48<*»  Ib.  4689.  Tabulae  astronomicae  Ludovici 
Magni  jassu  et  munificentia  exaratae,  4**,  Ib. 
4  708.  —  Sehr  viele  Abhandlt.,  z.  B. :  Trait^ 
des  ^picycloides  etc.  (Anc.  Mäm.  Par.  T.  IX). 
Examen  de  la  courbe  formte  par  les  rayons 
rdflöchis  dans  un  quart  de  cercle  (Ib.  id.) .  Ex- 
plications  des  principaux  Effets  de  la  glace  et 
du  froid  (Ib.  id.).  Explications  des  dififörences 
des  sons  de  la  corde  tendue  sur  la  trompette 
marine  (Ib.  id.).  Sur  d^fförents  accidents  de 
la  vue  (Ib.  id.).  Nouv.  exp^riences  sur  l'ai- 
mant  (Ib.  X).  Exp.  sur  la  röfraction  de  la  glace 
(Ib.  id.).  Expr.  touchautla  rögularitödu  mou- 
vement  des  ondes,  qui  se  forme  dans  Teau, 
lorsqu'on  y  jette  quelque  chose  (Ib.  id.).  Sur 
la  conformation  de'  Toeil  (Ib.  id.).  Sur  une 
nouv.  iovention  d'horioges  ä  sable  pour  les 
voyages  de  mar  (Ib.  id.).  —  Explications  de 
quelques  effets  singuliers  qui  arrivent  aux  ver- 
res  planes  comme  sont  Ic\s  glaces  de  miroir 
(Nouv.  M6m.  Par.  4699).  Moyens  d'empöcher 
que  rhumidit^  de  l'air  ne  s'attache  aux  ob- 
jectifs  des  grandes  lunetles  (Ib.  id.).  Methode 
pour  centrer  les  verres  des  lunettes  etc.  (Ib. 
id.).  Examen  de  la  force  de  l'homme  pour  mou- 
voir  des  fardeaux  etc.  (Ib.  id.).  Remarques 
sur  la  construction  des  horloges  ä  pendule 
(Ib.  1700).  Probleme  propos6 :  les  trois  cötös 
d'un  triaogle  rectiügne  ätant  donnes,  trouver 
la  superficie  (Ib.  id.).  Methode  gen.  sur  le  jet 
'^es  bömbes  (Ib.  id.).  Meth.  gen.  pour  trouver 


la  dtflTärence  en  d^clioaison  et  en  ascensioa 
droite  de  deux  astres  qui  sont  peu  ^loign^ 
Fun  de  Tautre  etc.  (Ib.  4  704).  Constroction  et 
usage  d'un  nouv.  röticule  pour  les  obsena- 
tions  des  ^olipses  du  soleil  etc.  (Ib.  id.).  Sar 
la  mesure  et  la  pesauteur  de  Teau  (Ib.  id.). 
Construct.  d'un  nouv.  astrolabe  universal  (Ib. 
id.).   Examen  de  la  ligne  courbe,  form^par 
un  rayon  de  la  lumiöre  qui  traverse  I'aliDO- 
sph^re  (Ib.  4708).    Remarques  sur  leau  de 
pluie  et  sur  Torigine  des  fontaines  (Ib.  1703 . 
Sur  les  inegalites  du  mouvement  des  horloges 
ä  pendule  (Ib.  id.).  Descript.  et  usage  d'un  oi- 
veau  d'uoe  nouv.  construct.  (Ib.  1704;.  Sur 
les  nombres  quarr^s,  cubiques,  quarrte-qoar- 
res  etc.  (Ib.  id.  et  4705).  Construct.  desquar- 
res  magiques  (Ib.  4  705).   Trait^  des  rovleUes 
etc.  (Ib.  4  706).   Sur  les  apparences  da  corps 
de  la  lune  (Ib.  id.).  Nouv.  construct.  des  per- 
tbuis  (Ib.  4707).   Des  concboides  en  geoeral 
(Ib.  4  708).  Descript.  d'un  nouv.  baromHre  etc. 
(Ib.  id.).   Sur  la  dilatation  de  Tair  par  leau 
bouillante  (Ib.  id.).  Explicat.  de  quelques  foiti 
d'optique  et  de  la  maui^re  dont  se  fait  la  Vi- 
sion (U).  4  709).  Sur  la  coostractioD  des  lieai 
geometriques  et  des  6quation8(Ib.  4740).  Melh. 
gen.  pour  la  division  des  arcs  de  cercle  eo 
autant  de  partles  Egales  qu'on  voudra  (Ib.  id.). 
Sur  le  mouvement  des  planstes  et  pnncipale- 
ment  sur  celui  de  la  lune  (Ib.  id.).  Sar  quel- 
ques  Couleurs  (Ib.  4714).  De  la 'mesure  des 
degr^s  de  force  de  la  pönombre  des  corps  (Ib. 
id.).   Sur  la  construct.  des  voutes  (Ib.  1712;. 
Sur  la  g^om^trie  de  Deaeartea  (Ib.  id.).  Sur 
la  hauteur  de  l'atmosphöre  (Ib.  4  748).  Sur  les 
trapözes  (Ib.  id  ).  Sur  la  chute  des  corps  daos 
l'air  (Ib.  •1744).   Methode  pour  se  servir  des 
granda  verres  de  lunette  saos  iuyau  peodaot 
la  nuit  (Ib.  4  74  5).  Sur  les  peodules  k  secoade 
(Ib.  id.).   De  la  construct.  des  boussoles  etc. 
(Ib.  4716).    Exp^riences  sur  le  son  (Ib.  td 
Construct.  d'un  micromMre  aniversel  etc.  i.lb. 
4747).   Construct.  d'une  horloge  qui  marqoe 
le  temps  vrai  avec  le  moyeo  (Ib.  id.).  Bemar- 
ques  sur  l'aimant  (Ib.  id.).  —  Ausserdem  viele 
astronomische  Beobb.  (Ib.  4679—4718),  Re- 
genbeobachtungen (Ib.  4  679—4  748)  und  me- 
teorolog.  Beobb.  (Ib.  4715—48). 

Lm  tUtBj  Gabriel  Philippe  de.— 
Aeltdster  Sohn  des  VorigeD.  Prof.  d.  Arcbi- 
tedur  am  College  roy.  de  France  in  Stelle 
seines  Vaters.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  lo 
Paris  (B)  (J), 

geb.   4  677y  Juli  85,  Paris, 
gest.  47  49,  Apr.  4  9,  Paris. 
Epb^merides  pour  les  ano^es  4704—3,  k\ 
Paris  4  704.  —  Nouv.  remarques  sur  raimaol 
et  sur  les  aiguilles  aimantäes  (Mem.  Par.  170S 
Sur  la  condensation  et  dilatation  de  l'air  (Ib. 
id).  Sur  quelques  exp^riences  faites  avec  piu- 
sieurs  baromätres  et  sur  la  lumi^re  que  ful 
un  de  ceux  dont  on  s'est  servi  en  agitant  ver- 
ticalement  (Ib.  id.).   Expr.  sur  la  chaleurqoe 
nous  peuvent  causer  les  rayons  du  soleil  re- 
fl^chis  par  la  lune  (Ib.  id.).   Diss.  sur  lesba- 
romötres  et  thermom^tres  (Ib.  4706).  Sur  la 


1349 


LaBire 


La  Luide.. 


1850 


Cataracta  et  le  glaucoma  (Ib.  4707  et  4708). 
Exp^riences  (de  l'effet  du  vent)  sur  les  ther- 
momätrea  (Ib.  474  0  et  4  7H].  Machioe  pour 
faire  sur  le  tour  toutes  sortes  de  polygooes  (Ib. 
4  719).  —  AatroD.  Beobb.,  zum  Theil  mit  sei- 
nem Vater  (Ib.  4708^49). 

LaHire,  Jean  Nicolas  de.  — Bru- 
der des  Vorigen.  Arzt.  Mitgl.  d.  Äcad.  d. 
Wiss.  zu  Paris  (Q), 

geb.  4  685,  .  .  .  Paris, 

gest.  47t7,  .  .  .  Paris. 
Mäm.  sur  la  coDStruct.  d'une  porape  qni  four- 
qit  continuellement  de  l'eau  daas  le  ri^servoir 
(Mem.  Par.  4  746J.  —  Botanisches. 

Lalehartiiigy  Johann  Nepomuk 
von.  —  trof.  d.  Naturgeschichte  an  d. 
Univ.  zu  Innspruck,  früher  Gubernialcon- 
cipist  daselbst  (M.  \l), 

geb.  4754,  Febr.  4,  Innspruck, 

gest.  4797,  Mal     7,  lonspruck. 
Beitrag  zur  Luftschiffkunst,  nebst  Anweisung 
Luftmaschinen    von   Papier    zu    verfertigen, 
Kempten  4  786. 

La  LaadOi  Joseph  Jerome  le 
Fran^ois  de.  —  Schon  4  754  von  d.  Pa- 
riser Academie  zur  Bestimmung  d.  Paral- 
laxe d.  Mondes  nach  Berlin  gesandt,  dann 
4  752 — 53  Advocat  in  Bourg  und  nun  in 
Paris  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  (1753),  Prof. 
d.  Astronomie  am  College  de  France  (1761) 
und  Director  d.  Sternwarte  von  1768  bis 
an  seinen  Tod  (Mem  J Inst.  1807;  (B)  (Q), 
geb.   1732,  Juli  4  4,  Bourg-en-3resse, 

gest.  4807,  Apr.  4,  Paris. 
L'art  de  faire  le  papier,  fol.,  Paris  4  764.  Ex- 
position du  caiculastronomique,  4  2<*,  Ib.  4762 
(NouY.  6dit.  par  J.  B.  Bertrand,  4",  Ib.  4820). 
L'art  de  faire  le  parchemin,  fol.,  Ib.  4  762. 
L'art  du  chamoiseur,  fol.,  Ib.  4  768.  L'art  du 
cartonnier,  fol.,  Ib.  4  768  (Nouv.  6dit.  par  J. 
S.  Bertnmd,  4^  Ib.  4820).  L'art  du  tanneur, 
fol.,  Ib.  4764.  L'artdum^gissier,  foL.Ib.  4  765. 
L'art  du  hongroyeur,  fol.,  Tb.  4766.  L'art  de 
faire  )e  maroquin,  fol.,  Ib.  4  766.  L'art  du  cor- 
royeur,  fol.,  Ib.  4  767.  AstrononHe,  2  vol.  4*», 
Ib.  4764;  2"«  ödit.  4  vol.  4o,  Ib.  4777—84; 
8"'ädit.  8  vol.  4^  Ib.  4  794.  Voyage  d'un  Fran- 
[?ais  en  Italie,  en  4  765—66,  8  vol.  42<'  et  atlas 
i"*  Paris  4769;  nouv.  6dit.  9  vol.  42<>  et  atlas 
t*>.  Ib.  4  786  ou  7  vol.  8",  Genöve  4  790.  Dis- 
sertation sur  la  cause  de  T^Mvation  des  liqueurs 
lans  les  tubes  capillaires,  42^  Ib.  4770.  Te- 
iles astronomiques  etc.,  Ib.  4  774,  nouv.  ödit. 
1 792.  Mem.  sur  le  passage  de  Vänus  observö 
e  8  Jain  4  769,  pour  servir  d'explication  ä  la 
*.arte  publ.  en4  764,  4^  Ib.  4  772.  R^flexions 
;ar  les  com^s  qui  peuvent  approcher  de  la 
erre,  4  2",  Ib.  4  773.  Trait^  du  flui  et  du  re- 
lax de  la  meretc..  4»,  Ib.  4784  (Auch  in  T.IV 
1.  Astronomie,  2"**' ödit.).  Eph^merides  des 
aoavements  Celestes  depuis  4775  jusqu'en 


4800,  8  vol.  4«,  Ib.  4775--4800.  Astronomie 
desdames,  48^  Ib.  4  785,  nouv.  ödit.  4  795  et 
4806.  Abrögö  de  navigation  faistorique,  th^o- 
riqne  et  pratique  etc.,  4**,  Ib.  4  798.  Aloaanach 
g^ogr.  et  chronolog.  etc.,  48o,  Ib.  4799.  Al- 
manach  de  physiciens,  4  8"*,  Ib.48O0.  Histoire 
Celeste  fraocaise  etc.,  4  vol.  4*»,  Ib.  4  804.  Ta- 
bles  de  logarithmes  pour  les  nombres  et  les 
Sinus  etc.,  48^  Ib.  4  802  (Etendues  ä  7  d^ci- 
males  par  F.  C.  M.  Marie  et  A.  A.  L.  Beynaud, 
48®,  Ib.  4  829).  Bibliographie  astronomiqite, 
avec  Thistoire  de  Tastronomie  depuis  4  784 
jusqti'en  4  802,  4°,  Ib.  4  808.  Tables  de  ia  lune, 
4**,  Ib.  4  806.  —  Sehr  viele  (über  4  00}  Abhandll., 
z.B.:  Sur  la  döterminat.  de  la  parallaxe  de  la 
lune  et  de  la^courbure  de  la  terre  entreprise 
au  Cap  de  Bonne-Esp6rance  et  ä  Berlin  etc. 
(M6m.  Berl.  4760  —  auch  Act.  erudit.  4752). 
Sur  la  parallaxe  de  la  lune  et  sur  sa  distance 
ä  la  terre  etc. ,  IV U6m,  (M6m.  Par.  4  752, 4  758, 
4756  et  4788).  Observ.  du  passage  deMercure 
sur  le  soleil  en  4758  (Ib.  4  754  et  56).  Sur  les 
^uations  söculaires  et  sur  les  moyens  mou- 
vements  du  Soleil,  de  la  Lune,  de  Saturn,  de 
Jupiter  et  de  Mars  et<;.  (Ib.  4  757) .  Sur  les  pas- 
sages  de  V^nus  devant  le  disque  du  soleil  en 
4764  et  4  769  etc.  (Ib.  id.).  Examen  des  er- 
reurs  que  Ton  peut  comn«tttre  dans  la  mesure 
des  hauteurs  m^ridiennes  oü  des  hauteurs  cor- 
respondantes  etc.  (Ib.  id.).  Probleme  de  gno- 
monique  etc.  (Ib.  id.).  Sur  quelques  phöno- 
mtaes,  qui  resultent  de  Tattraction  que  les 
planMes  exercent  sur  la  terre  etc.  (Ib.  4  758). 
M6m.  dans  lequel  on  dötermine  le  mouvement 
des  noeuds  de  chacune  de  six  planstes  princi- 
pales  etc.  (Ib.  id.  et  4764).  Tables  astronom. 
de  Halley  pour  les  planstes  et  les  com^tes  r6- 
duites  au  nouv.  style  etc.  (Ib.  4  759).  Sur  le 
diamMre  apparent  du  soleil  et  sur  sa  grandeur 
reelle  (Ib.  4  760).  Caicul  des  in^galit^  de  V^ 
nus,  par  l'attraction  de  la  terre  (Ib.  id.).  Sur 
les  interpolations  ou  sur  Fusage  des  diflT^ren- 
ces  secondaires,  troisi^mes  etc.  dans  les  cal- 
cnls  astron.  (Ib.  4  764).  Obs.  sur  les  nouv.  m^- 
thodes  d'aimanter  et  sur  la  däclinaisoo  de  l'ai- 
mant  (Ib.  id.).  Sur  les  observations  du  passage 
de  V^nus  en  4764,  V  Mdm.  (Ib.  id.).  Obs.  qui 
prouve  que  le  diamötre  apparent  de  VÖous  ne 
dimlnue  pas  sensiblement,  lors  m^me  qu'il  est 
vu  sur  le  disque  lumineux  du  Soleil  (Ib.  4  762). 
Sur  la  cause  du  mouvement  observ6  dans  les 
noeuds  du  S""«  et  4»«  satellHe  de  Jupiter  (Ib. 
4  762).  Sur  la  mani^re  de  catculer  l'äquation 
du  temps  (Ib.  id.).  Nouv.  möthdde  pour  cal- 
culer  rigoureusement  les  äclipses  de  soleil  etc. 
(Ib.  4  768).  Sur  la  diffärence  que  l'aplatisse- 
ment  de  Jupiter  produit  dans  la  demi-dur^e 
des  ^clipses  des  satelUtes  (Ib.  id.).  Sur  la  dif- 
f^rence  que  fon  doit  consid^rer  entre  les  tri- 
aogles  rectilignes  et  des  triangles  sph^riques 
tr^s-petits  (Ib.  id.).  Obs.  des  tacbes  et  de  la 
libration  de  la  lune  pour  prouver  le  mouve- 
ment des  noeuds  de  l'^quateur  lunaire  (Ib. 
4764).,  Sur  les  conditions  n^cessaires  pour 
qu'on  puisse  observer  les  immersions  et  emer- 
slons  du  2"*«  satellite  de  Jupiter  (Ib.  4  765) .  Sur 
le  changement  de  l'inclinaison  du  8"^*  satellite 
de  Jupiter  (Ib.  id.).  Sur  un  d^rangement  sin- 

85» 


1351 


La  Lande 


LidouMre. 


1352 


guli«r  obsorvd  dans  le  mouveroent  de  Satarno 
(Ib.  id.).  ObserTaUoDS  sur  la  Ihöorie  de  Mer- 
eure,  V  Ufim.  (Ib.  4766,  4  757,  4774  et  4  786). 
Sur  les  öl6meot8  de  Torbite  de  Saturne  (Ib. 
4768).  Eiameo  de  la  plus  coarte  distance  des 
cenires  de  Vöous  et  du  Soletl,  le  8  Juio  4769 
(Ib.  4769).  Explication  du  proloDgemeot  ob- 
scure  du  disque  d«V6nus  qu'on  apper^oit  dans 
ses  passages  sur  le  soleil  (Ib.  id.).  Sur  le  dia- 
mUre  du  soleil,  qu'il  faut  employer  dans  le 
caleul  des  passages  de  Vönus  (Ib.  4770).  Sor 
la  parallaKe  du  soleil,  qui  resulle  du  passage 
deVdQusen  4769  (Ib.  id.).  Sur  le  flux  et  le  re- 
flux  de  la  mer  etc.  (Ib.  4  77S).  Sur  les  appa- 
reoces  de  Tanneau  de  Saiurne  en  4  778  et  4  774 
(Ib.  4778).  M6m.  sur  les  comätes  (Ib.  id.). 
Hclipse  de  Saturne  par  la  Luoe  etc.  (Ib.  4775). 
Sur  les  taches  du  Soleil  et  sur  sa  rotation, 
II  tum.  (Ib.  4776  et  4778).  Sur  la  tböorie  de 
VöDus  elc.  (ib.  4779).  Sur  nnclinaison  du 
8">«  Satellit«  de  Jupiter  (Ib.  id.).  Sur  la  pla- 
nne d'Hersoliel  (Ib.  id.).  Sur  la  quantit^  cle  la 
pröcession  des  ^quinoxes  (Ib.  4784).  Sur  la 
duröe  de  rannte  solairo  (Ib.  4  788).  Sur  le 
changemeot  de  rinclinaison  qui  doit  avoir  Heu 
dans  les  orbites  planätalres  (Ib.  4  788).  Exa- 
men de  la  dernidre  rövolution  de  Jupiter  etc. 
(Ib.  4  781).  Sur  la  ^antit^  de  raplatissemeat 
de  la  terre  (Ib.  4  785).  Sur  rinclinaisoo  et  le 
nooud  de  l'orbite  de  Jupiter  (Ib.  4  786).  Sur 
l'equation  ^bb  satellites  de  Jupiter  etc.  (Ib.  id.). 
Sur  le  roouveroent  du  5"*"  salellite  de  Satueae 
(Ib.  4  786).  Sur  les  Kations  Jdculaires  du  So- 
leil et  de  la  Lune  (Ib.  id.).  Sur  les  ia^alitös 
du  8"«  satellUe  de  Jupiter  (Ib.  4787).  Sur  le 
moyen  mouvementde  Saturne  (Ib.  id.).  Sur 
rinclinaison  de  Saturne  (Ib.  id.).  Sur  les  mou- 
venients  de  la  plannte  d'HerseÜl  (Ib.  id.).  Sur 
le  diamitre  de  la  lune  (Ib.  4  788) .  Sur  les  sa- 
tellites de  Saturne  (Ib.  id.).  Sur  la  pörlode  de 
lumiöre  de  Tötoile  Algol  (Ib.  id.).  Sur  le  mou- 
veinent  de  V<^nus  et  de  son  aph^lie  (ib.  4789). 
Observatlons  de  8008  ötoiles  bor^les  etc.  (Ib. 
id.  et  4790).  Sur  la  disparition  de  Tanneau  de 
Saturne  en  4  789  et  4  790  (Ib.  4790  et  Möm. 
rinsit.  I,  Ann.  VI).  Sur  Tint^eur  de  TAfrique 
(Ib.  id.).  Nouv.  dötemünat.  de  l'orbite  de  Mer- 
cure  (Ib.  id.).  Sur  l'öclipse  des  «tolles  etc. 
(Ib.  11,  Ann.  VII).  Sur  le  mouvement  de  Vö- 
nus,  II  Moni.  (Ib.  V,  Ann.  XII).  Sur  le  mouv. 
de  Mercure  (Ib.  id.).  Observat.  da  48"*«  pas- 
sage de  Mercure  sur  le  soleil,  9  Nov.  4809  etc. 
(Ib.  VI,  4  806).  Fernere  Aafsatze  in  d.  M^ro. 
Acad.  Dijon,  Möm.  d.  Soc.  Savant.,  Phil.  Trans- 
act.,  Magaz.  encyclopMique,  Journ.  de  Phy- 
sique  (k  Art.  über  d.  Ceres,  4808)  etc.  —  L. 
redigirte  die  Connaissances  des  tems  von  4  759 
bis  4  775  und  von  4794  bis  4  807,  das  Joura. 
des  Savans  von  4  760  bis  4  798  (darin  von  ihm 
z.  B. :  Sur  le  Platin,  4758  et  4760)  und  den 
»Mercure«.  Er  schrieb  zu  MeatuoU's  Hist.  de 
Mathömat.  T.  III  u.  IV,  gab  von  Werken  Lar 
eaiUe's,  Beugoer's,  Foatenelle's,  Flamsteed's 
neue  Aunagen  heraus,  übersetzte  Hamsden's 
Descript.  of  a  Dividing-Engine  usw.  Schrieb 
auch :  Dictionn.  des  ath^s  anciennes  et  mo- 
dernes, 8^  Paris  4800  (avec  deux  suppl.  4808 
et  4805),  mehre  Elogen  u.  Anderweitiges. 


LaLsuido,  Michel  Jean  Jerome 
le  Frangois  de.  —  Neffe  des  Vorigem. 
Direct.  d.  Sternwarte  d.  £coie  militaire  zu 
Paris  u.  Adjunct  d.  Bureaa  des  Longilodes. 
Supplent  seines  Onkels  am  CoH^ge  de 
France.  Mitgl.  d.  Instituts  seit  1801  ^Q, 
(QC)  (G,t{S)  (KL.\%Z9), 

geb.  4766,  Apr. 24,  Coarcy  bei  Coo- 

tances, 

gest.  4  839,  Apr.   1,  Paris. 
Sehr  viele  astronom.  BeobachtuogeD  and  Be- 
rechnungen in  den  Connaiss.  des  temps.  na- 
mentlich Marstafeln  ii.  Sterncataloge  (Ib.  1 801 . 

La  ItaadOj  Marie  Jeanoe  Anelie 
de.  —  Gebome  Harlay,  Gattin  des  Vo- 
rigen seit  n90  (Q)  (LB), 

geb.  4768,  .  .  .  Paris,  gest  .  .  . 
Unterstützte  ihren  Gatten  und  ihren  Ookel  ba 
astronom.  Beobachtungen  u.  Rechnangeo ;  be- 
rechnete unter  anderem  die  Tafeln  zu  <lae  Letz- 
teren Abrögd  de  navigation  etc.,  Paris  I7M. 

IiSdaanOi  L^on  Louis  Chretieo. 
—  Gegenwärtig  Ing^nieur-en-Cbef  zwei- 
ter Klasse  beim  Brücken-  o.  Wegebaa  in 
Frankreich;  war  48i8  Dired.  d.  Natiooal- 
Werkstatten  in  Paris  und  4851  Direct.  d 
öffenti.  Bauten  in  d.  Wallacbei,  baoie  1 8^^ 
im  Auftrage  d.  franz.  Regierung  eine  Stra«>« 
durch  die  Dobradscha  und  dirigirt  seit  f  858 
den  Elsenbabnbaa  in  d.  westl.  Schweu 
Schüler  d.  polytechn.  Schule  (VD), 

geb.  4  84  4,  Jali  3,  Paris. 
Essai  philosopbique  sur  la  technologM.  ^ 
Paris  4840  (Aus  d.  Encyclop.  noav.;.    T\ib4e« 
nonv.  ponr  abr^ger  divers  caicub,  7  PI.  »* 
Ib.  4840.  Tables graphiqnes.  Nouv.  tables^« 
pbiques  ä  Tusage  des  chemins  de  fer.  S*.  1^ 
4848  et  48.   Descript.  et  «sage  de  fabeqiie  tm 
compteur  universel,  88^  Ib.  484S.  l«*tr«ct. 
sur  les  r^les  ä  calcol,  4  r.  Ib.  4  854 .  —  V«b* 
kleine  Aul^tze  in  d.  Ann.  des 
s6es ;  Encyclop.  moderne ;  TIi 
laire ;  Patria ;  Cent  Trait^s ;  etc.  «-•  L. 
ein  A  ri  t  hm  0  plan  im^tre  (CompC  read.  IX 
X,  XI),  einebalance  arithm^iiqee  ^Mr 
Rechenmaschine  (Ib.  IX,  4  888)  und  ewe  ba- 
lance  aig6brique  (Ib.  XI,  484a},  wck** 
Gleichungen  bis  zum  siebenten  Grede  eaaart 

LalaaaM,  Marie  Ludovic  Cbr^- 
tien.  —  Bnider  des  Vorigen.  Litern  a 
Paris  (VD), 

geb.  1845,  Apr.  SS,  Paris. 
Reoberches  sur  le  foa  gf^Sgeols  ei  «er  fitrs 
duction  de  la  poudre  en  Burope»  4«.  Paris  4  8«f 
et  4  845  (gekrönt  von  d.  Acad.  des  leseripi  a 
Belles-Lettres).  —  Viel  Literariscbaa. 
girte  4858^58  das  Atheaaeum  fran^eis. 

lAlaaMrOi  LaloaAre, 

s.  Loubire. 


1353 


Lttmanoii 


La  Mannora, 


1354 


I,  Robert  de  Paul,  Cheva- 
lier de.  —  Bis  4774  Canonicus,  dann  ver<* 
schiedene  naturbist.  Reisen  in  Frankreicb 
macbend,  zuletzt  als  Naturforscher  der  un- 
glücklichen Expedition  von  Lapeyrouse 
beigegeben.  Corresp.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  (B), 

geb.  nSS, Salon,  Provence, 

geet.  1787,  Dec.  4  0,  Insel  Mouna.* 
M6m.  litho-gäognosique  sur  la  vallöe  deChamp- 
saar  et  la  montagne  de  Drouvierre  dans  le 
Haut-Dauphin«,  8<>,  Paris  4784.  M6m.  sur  la 
ib^rie  des  veats  et  aotamment  sur  le  Mistral 
eo  Provence.  Sur  le  döplacement  des  fleuves 
beide  Abb.  im  Recueil  du  Mus^e,  einer  von 
ihm  mit  Comrt  de  Oibelln  in  Paris  gegründeten 
Gesellschaft).  Sur  les  ossements  fossiles  (Journ. 
phys.  XVI,  4780  et  XXII,  4  788).  Sur  un  nou- 
veau  baromitre  (Ib.  XIX,  4  78S) .  Sur  les  plerres 
gipsenses  (Ib.  id.).  Sur  les  brouillards  de  4788 
(Ib.  XXIV,  4  784) .  Sur  la  combustion  du  quartz 
(Ib.  XXVII,  4785).  Observ.  de  physique  et.mi- 
D4^ralogie  faites  (avec  Xengei  le  jeune)  sur  le 
PJc-de-T«neriffe  (Ib.  XXIX,  4  786).  Sur  l'in- 
nuence  lunaire  (Recueil  de  Facad.  de  Mar- 
seille, III,  4804).  Sur  la  plalne  du  Grau  (Ann. 
d.  voyages,  III).  Pbysikal.  Beobb.  in  d.  Voyage 
de  La  P^jroiue. 

*  Rinc  dar  Schlffer-IiiMlii,  SOdtee,  von  den  Einwoh- 
nen mdiUfra.  —  geeL  17S9,  Apr.  17  {Mim.  2W 
i.lV). 


ii  J...  Fr...  —  Jesuit .  . 

(Qh 

geb.   4  700,  Oct.  ti,  Bretagne, 

gest.  1763, 

Discoura  sur  la  g^om^trie  .  .  . 


Jean  Baptiste  Pierre 
AntoinedeMonnet,  Chevalier  de.  — 
Erst  Officier,  dann  Director  der  Herbarien 
des  Cabinet  d'histoire  naturelle  und  seit 
1799  Prof.  d.  Zoologie  am  Musöum  d'hi- 
stoire  naturelle.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
u.  d.  spSteren  Instituts  zu  Paris.  In  den 
letzten  47  Jahren  an  den  Blattern  erblin- 
det (BS)  (Q), 

geb.  4744,  Apr.    4,  Bazentin,  Döp.  de 

la  Somme, 

gest.  4899,  Dec.  4  8,  Paris. 
Rechercbes  sur  les  causes  des  principaux  laits 
pbysiqoss,  8  vol.  8<*,  Paris  4  794.  Refutation  de 
la  tli^rie  pneumatique,  ou  la  nouv.  doctrine 
des  cbimistes  modernes  etc.,  8«  Ib.  4  796.  Mö- 
rooires  de  physique  de  Tbistoire  naturelle  6ta- 
bits  sur  des  bases  de  raisonnement  inddpen- 
dantes  de  toute  th^rie ;  avec  l'eiposition  de 
Douvelles  eonsiderations  sur  la  cause  generale 
des  dissolutions,  8^  Ib.  4798.  Mtooires  pre- 
aentant  les  bases  d'une  noov.  thtorie  physique 
et  cbimique  etc.,  8',  Ib.  4798.  Annuahre  m^ 
teorologiqne  ponr  les  aoaees  4799 — 4840,  44 
vol.  t\  Ib.  4800—44.   HydrogMogie  oa  Re- 


chercbes sur  rinfluence  qu'ont  les  eaux  sur  la 
surface  du  globe  terrestre etc.,  8**,  Ib.  4 801.  — 
De  rinfluence  de  la  lune  sur  l'atmosph^re  ter- 
restre (Journ.  phys.  XLVI,  4798).  Sur  la  ma- 
ti^re  dn  feu  consid6r6  comme  Instrument  cbi- 
mique dans  les  analyses  (Ib.  XLVIII,  4799). 
Sur  la  mati^re  du  son  (Ib.  XLIX,  4799).  Sur 
le  mode  de  r^diger  et  noter  les  observ.  m^ 
töorolog.  (Ib.  LI,  4  800).  Sur  la  p6riodicit6  pr6- 
sumöe  des  principales  variations  de  I'atmo- 
sph^re  (Ib.  XII,  4  804).  Sur  la  distinction  des 
tempdtes  d'avec  les  oragesetc.  (Ib.  LIII,  4804). 

—  Viel  Botanisches  u.  Zoologisches. 

Iiamarlei  Anatole  Henri  Ernest. 

—  Belgischer  Ingenieur  des   ponts-et- 

chaussdes,  Prof.  d.  Baukunst  (construction) 

an  d.  Univ.  zu  Gent.  Studiendirector  an  d. 

£co]e  speciale  dii  g^nie  civü.   Asaoci^  d. 

Acad.  d.  Wiss.  zu  Brüssel  seit  4847  (BABJ, 

geb.  4  806,  Sept.  4  6,  Calais. 
Essai  sur  les  principes  fondamentaux  de  fana- 
lyse  transcendante  etc.,  4  vol.  8°,  Paris  4845 
(Aus  d.  M6m.  de  l'acad.  de  Ll^e).  Sur  Tem- 
ploi  de  l'infini  dans  Fenseignement  des  ma- 
thömatiques  6l6mentalres  (Neuv.  M6m.  Acad. 
Brux.  XXVII,  4858).  Solution  d'un  coup  sin- 
gulier  dn  jeu  de  dames  (Ib.  id.).  Reclamation 
de  priorit^ ,  suivie  d'une  note  sur  un  moyen 
trte-simple,  de  constater  par  expörience  le 
mouvement  de  rotation  de  la  terre  et  de  la  di- 
rection  de  Taxe  autour  dnquel  ce  mouvement 
a  Heu  (Bull.  Acad.  Brux.  IX,  484S).  Sur  un 
th^or^me  de  Oauohj  (Ib.  XIII,  4  846).  Sur  Tem- 
ploi  des  deriv^es  en  alg^bre  (ib.  id.).  Sur  la 
convergence  de  la  s^rie  de  Taylor  (Ib.  id.). 
Bases  du  calcul,  relatif  aux  effets  que  prodult 
la  rotation  de  la  terre  sur  le  mouvement  gy- 
ratoire  des  corps  entrainös  dans  la  rotation 
dlume  (Ib.  XIX,  4859).  Sur  la  pnissance  et 
la  force :  Mötaphysiqne  du  calcul  differentiel 
et  principe  des  vitesses  virtuelles  (In :  Le  Car- 
t^ianisme,  par  Bordaa-Demoulia»  8^  Paris 
4848).  M6m.  sur  la  flexion  dn  bois  (Aon.  d. 
travaux  publ.,  Brux.  4844  et  45).  Sur  le  th^o- 
r^me  de  Oanebj»  relatif  au  d^veloppement  des 
fonctions  en  s^rie  (liouvilla's  Journ.  XI,  4846). 
Sur  Temploi  d'un  symbole  susceptible  d'^tre 
introduit  dans  les  6l6ments  dn  calcul  dlfl'<6ren- 
tiel  (Ib.  id.).  Sur  la  continuite,  considereedans 
ses  rapports  avec  la  convergence  des  series  de 
Taylor  et  de  Xae  Lanria  (Ib.  XII,  4847). 

Lm  Marmoray  Albert  Ferrero; 
Comte  de.  —  Früher  Officier  der  französ. 
Armee  d.  Kaiserreichs,  spSter  in  d.  pie- 
montes.  Armee  General-Major  (4840)  und 
General -Lieutenant  (4848).  Bruder  des 
piemontes.  Kriegsminisiers  und  Generals, 
Marquis  Alpbons  de  La  Marmore  (geb. 
4  804,  Nov.  47),  der  im  Krimm-Feldzuge 
das  piemontes.  Truppencorps  befehligte 
(VDJ  (QCj, 

geb.  4789,  •  .  . 


1355 


Lambaek 


Lambert, 


1356 


Voyage  en  Sardaigne,  'l  vol.  S«'  et  atlas  4°,  Pt- 
ris  4826/2"*«  ödit.  1889-40.  M^m.  göologique 
sur  rtle  de  Sardaigne  (M6m.  Musäe  d'bist.  nat. 
XI,  4824).  Observ.  göologiques  sur  les  deux 
lies  bal^ares  Majorque  etMinorque  (M^m.  Ttt- 
ria,  XXVHI,  4  885). 

Iiambeok,  Heino.  —  Lehrer  d.  Re- 
chenkunst an  d.  Jacobsschule  zu  Hamburg, 
5 1  Jahre  lang  (J), 

geb.   4586, 

gest.  4  664,  Mai  4,  Hamburg. 
Compendium  sciatericorum.  Compend.  ahth* 
mettcae. 

LambepkhoffeB,  Gottfried  Xa- 
ver. —  Jesuit,  Missionar,  lebte  9  Jahre  in 
Hindostan,  dann  4  2  Jahre  in  Cocbinchina 
und  ging  darauf  4756  als  Bischof  von  Nan- 
king nach  China  (SSJ), 

geb.  4702, Wien, 

gest.  nach  4782,  .  .  .  China. 
Schrieb  (io  deutscher  Sprache)  Nova  et  fusa 
descriptio  itineris  Viennae  Ulyssiponem  et  hinc 
Goam  cum  multis  observationibiis  astronomi- 
eis  et  geometricis  etc.,  Viennae  4740. 

Iiamborty   Claude  Frangois.  — 

Abb6,  Exjesuit,  Pfarrer  von  Saineau,  in  d. 

Diöcese  Rouen  (Q), 

geb.  anfangs  d.  XVHI.  Jahrb.,  D<Me. 

gest.  4765,  Apr.  4  4,  Paris. 
Bibliotb^que  de  physique  et  d'histoire  natu- 
relle, 6  vol.  42»,  Paris  4758—69.  Viel  Ander- 
weitiges. 

Laabarli  Johann  Heinrich.  — 
Sohn  eines  Schneiders.  Folgweise  Buch- 
halter auf  einem  Eisenwerke  bei  MÖmpel- 
gard,  Secretär  beim  Prof.  Iselin  in  Basel 
u.  Hau.slehrer  beim  Präsidenten  A.  v.  Sa- 
li s  in  Chur;  nachdem  er  von  4756 — 58 
mit  seinen  Zöglingen  Reisen  nach  Göttin-* 
gen,  Utrecht,  Paris,  Marseille  u.  Turin  ge- 
macht, darauf  in  Augsburg,  Mönchen,  Er- 
langen, in  der  Schweiz  u.  Leipzig  gelebt, 
endlich  4765  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  a. 
bald  darauf  Ober-Baurath  in  Berlin  (Mem» 
Bert.  4778^  (Sein  Leben  U9w.  von  D.  Hub  er, 
Basel  4  829;, 

geb.   4728,  Aug.  26,  Mühlhausen,  El- 

sass,  * 

gest.  4777,  Sept.  25,  Berlin. 
Los  propri^t^s  remarquables  de  la  reute  de  la 
furniere  par  les  airs  etc.,  8^  La  Haye  4758 
(Deutsch ,  mit  Zusätzen ,  von  v.  Tempelhoff, 
Berlin  4778).  Die  freie  Perspective  usw.,  8«, 
Zürich  4759;  2.  Aufl.,  2  Bde.  8«,  Ib.  4774. 
Photometria  s.  de  mensura  et  gradibus  Wmi- 
nis,  colorum  et  umbrae,  8**,  Aug.  Vind.  4  760. 
Insigniores  orbitae  cometarum  proprietates, 
8^  Ib.  4  764.   Cosmologiscbe  Briefe  usw.,  8*>, 


Ib.  4  761  (Ufflgearbeit  als :  SystteM  da  moade. 
publ.  parM4riaa,  Berl.  4770,  2»«  «dit.  4784; 
Beschreib,  u.  Gebrauch  d.  logaritbm.  Recben- 
stöbe  usw.,  8«,  Ib.  4  764,  2.  Aufl.  4772.   Bei- 
träge  z.  Gebrauch  d.  Mathematik  o.  deren  An- 
wendung, 4  Bde.  8«',  Berlin  4  766 — 12.    Be- 
schreib, u.  Gebrauch  einer  neuen  u.  allgem 
ekliptischen  Tafel  usw.,  4°,  Ib.  4  765.  Anmerki 
über  d.  Gewalt  d.  Schiesspulvers  u.  d.  Wider- 
stand d.  Luft  usw.,  %"*,  Dresd.  4766.  Anmerkk. 
über  d.  B  r  a  n  d  e  r* sehen  Mikrometer  von  GU«» 
u.  deren  Gebrauch  usw.,  8**,  Augsburg  4  76». 
Kurzgefasste  Regeln  zu  perspectiv.  Zeichana- 
gen  usw.,  8°,  Ib.  4768,  2.  Aufl.  4770.  Zosüt» 
zu  d.  Ipgaritbm.  n.  trigonometr.  Tabellen  osm .. 
8^  Ib.  4  770.   Beschreib,  einer  mit  Calaa- 
schem  Wachse  ausgemalten  FarbeopyrasiMlf 
usw.,  4°,  Ib.  4  772.  Pyrometrie oder  vom  Maa»^ 
d.  Feuers  undd.  Wtirme,  4%  Ib.  4  770  (poath.  . 
Deutscher  gelehrter  Briefwechsel  (beransge- 
geb.  von  J.  Bemoalli},  6  Bde.  8<>,  Ib.  4  7Si— a4 
—  Sur  quelques  propriöt^  remarquables  des 

?uantitds  transcendantes  etc.  (M^m.   Bertis 
764).  Ezp^riences  sur  le  poids  da  sei  ei  la 
gravit^  spöciflque  des saumures  (Ib.  4  7M) 
la  mäthode  du  calcul  int^ral  (Ib.  id.}- 
quelques  instrumenta  acoustiquea  ilb.  47a8 
~  Deutsch  von  Hiith,  8*>,  Berlin  4  796' .  Sur  les 
6quations  d'un  degrö  quelconquejlb.  id.).  Sur 
les  diviseurs  d'undegr^  quelconque,  qai  paa> 
vent  ötre  trouv^s  ind^pendammeat  de  la  So- 
lution des  ^quationi  (Ib.  id.).    Sur  qaeUpies 
dimensions du monde intellectuel  (ib.  id.).  Svr 
la  rösistance  des  fluides  avec  la  Solution  da 
probldme  ballistique  (Ib.  id.).  Discoars  ser  U 
physique  ezpörimentale  naturelle    Ib.  4  765  . 
Analyse  de  quelques  eipdriences  sur  laimaai 
(Ib.  4  766).  Sur  la  courbure  du  couraot  maf^e- 
tique  (Ib.  id.).   Sur  la  figure  de  Toc^aa    Ib 
4767).   Solution  gön^rale  et  absolue  da  pr»- 
blöme  de  trois  Corps  etc.  (Ib.  id.).   Sur  la  ▼*- 
tesse  da  son  (Ib.  4  768).  Sur  la  partie 
trique  de  tout  l'art  de  pelndre  (Ib.  id. 
vations  trigonom^triques  (Ib.  id.).  Esaai  d'hv- 
gromötrie  etc.  (Ib.  4769  et  4772  ~ 
8»,  Augsb.  4  774  u.  4  775).    Sur  la 
4769  (Ib.  4770).  Sur  les  porte-lumiercs 
qu^es  ä  la  lampe  (Ib.  id.).   Sur  l'encre  et  W 
papler  (Ib.  id.).  Observ.  analytiques  flb.  Id. 
Essai  de  taxöom^trie  ou  sur  la  mesurede  Tor- 
dre  (Ib.  td.  et  4  778).  Sur  la  met^orolofcia   Ib 
4  774).  Sur  l'influence  de  la  lune  dans  I«  potd« 
de  l'atmosphöre  (Ib.  id.).   Sur  les  loryuattei 
achromatiques  d'une  seule  esp^ce  de  verre  Ib 
id.).   Sur  Torbite  apparente  des  comMaa  Ib 
id.).  Examen  d'une  esp^ede  supemMaoa  im- 
roenöe  au  calcul  des  probabilit^  {Ib.  id. 
le  frottement  etc.  (Ib.r4772  et  4776 
fluid it^  du  sable,  de  la  terre  et  d'aatrea 
mous  ete.  (Ib.  4  772).  Sur  la  daosite  de 
(Ib.  id.).   Construct.  d'une  Schelle 
(Ib.  4  778).  Expose  de  quelques  obserraC 
siques  (Ib.  id.).  Sur  les  irregulanles  d« 
vement  de  Saturne  *et  de  Jupiter  ;lb.  id.  ci 
II  M6m.  Ib.  4  779).  Essai  d'une  tbeone  de  »- 
tellite  de  V«ous  (Ib.  id.).  Sar  le  templceaieai 
en  musique  (Ib.  4774).    Sar  la  persperCi^a 
a<»rienne  (Ib.  id.).  «er  lea  flvtee  (Ib.  «T72 


cotteie  da 


1357 


Lambert 


Lamblardie. 


1358 


Sor  les  mouliOB,  qae  Teau  meut  en  bas,  dans 
ttoe  dJrecUon  horizontale  (Ib.  id.).    Sur  les 
mouiioB  et  aiitres  macfaines,  oa  I'eau  tombe 
00  destusde  ia  reue  (Ib.  id.).   Sur  les  moa- 
liosävent  (Ib.  id.).  Sur  les  forces  du  corps 
humain  (Ib.  4  771).    Sur  les  observations  du 
veot  (Ib.  4777).  Sur  le  quarrt  de  Ia  vttesse 
daos  Ia  dynaroiqne  (Ib.  4788).  Sur  les  fluides 
coosidi^r^  relativement  ä  Ia  hydrodynamique 
Ib.  4  784).  "  Vom  Gebrauch  d.  Mittagslinie 
beyo)  Land-  u. Feldmessen  (Denkschr.  MUnch. 
Acad.  I,  4768).  Von  den  Barometerhöhen  u. 
ihren  Verttnder.  (Ib.  id.).  —  Tentamen  de  vi 
caloris,  qua  corpora  dilatat»  ejusque  dimen- 
sione  (Act.  faelvet.  II,  4  755).  Theoria  statera- 
runi  OK  principiis  mecbanices  universalis  ex- 
posita  (Ib.  III,  4758).  Obss.  variae  io  mathe- 
sin  puram  (Ib.  id.).  Obss.  meteorologlcae  etc. 
(Ib.  id.).  De  variationibus  alütudinum  baro- 
metricarum  a  luna  pendeniibus  (Ib.  IV,  4760). 
Sur  le  son  des  corps  ölastiques  (Nov.  aot.  fael- 
vet. I,  4  787).  Sar  les  machines,  qui  produi- 
sent  leur  effet  au  moyen  d'une  manivelle  (Ib. 
id.).  —  De  ichnographica  campi  vel  regionis 
delioestione  independenter  ab  omni  basi  per- 
ficienda  (Nov.  act.  erudit.  4768).   De  univer- 
saliori  calculi  idea  etc.  (Ib.  4764).  In  algebram 
philosophicam  el  Bieheri  breyes  annott.  (Ib. 
4  766).   In  topicia  schediasma  (Ib.  4  7M).  De 
numeris  eoromque  anatomia  (Ib.  4769).   So- 
lutio  problemalis  ad  methodum  tangentiura 
inversam  pertinentls  (Ib.  id.).  —  Über  d.  Ein- 
schalten beim  Gebrauch  d.  Ephemeriden  (Bo- 
«•'8  Jahrb.  fUr  4776).    Über  d.  Nntation  (Ib. 
id.).  Über d.  Abirrang  d.  Lichts  usw.  (Ib. id.). 
Von  d.  Parallaxe  a.  d.  Durchmesser  d.  Mon- 
[)es  in  verschiedn.  Höhen  (Ib.  Id.).   Von  d. 
«cbeinbar.  Gestalt  d.  Satnrnringes  (Ib.  id.). 
l^rklttr.  a.  Gebrauch  d.  Mondkarte  (Ib.  id.). 
k'om  Auf-  u.  Untergange  d.  Mondes  u.  dessen 
[leaUmro.  usw.  (Ib.  id.).    Vom  Gebrauch  d. 
Kphemeriden  bei  Mond-Uhren  (Ib.  id.).  Vom 
jang  d.  Pendeluhren  (Ib.  id.).   über  d.  Ge- 
>rauch  d.  Mond  karte  bei  Sternbedeckungen 
Ib.  4  777).   Von  d.  geogr.  Ltfnge  u.  Breited. 
>erier  (Ib.  id.).  Von  Bestimm,  n.  Berichtig. 
L  Mittagslinie  (Ib.  id.).   Über  d.  neuen  Ver- 
uche,  das  Feld  d.  Fernrohre  zu  erweitern  (Ib. 
(].).    Von  d.  Cometen  4778  u.  4774  (Ib.  id.). 
ber  d.  verttnderl.  Sichtbarkeit  d.  Satnrnrin- 
es  (Ib.  id.  u.  4778).  Über  d.  scheinbare  Lage 
I.  Trabanten  d.  Saturns  (Ib.  4  777).  Von  einer 
leueo  Art  Sonnenuhren  (Ib.  id.).  Vom  Tra- 
•aoiao  d.  Venns  (Ib.  id.  u.  4778).  Neue  Art, 
onoanfinsternisse  zu  entwerfen  (Ib.  4778). 
bar  d.  Anwend.  d.  Aequilibrationslinle  bei 
laaerquadranten  rib.  id.).  Einige trigonometr. 
.oroarkk.  (Ib.  Id.).  Einige  Anmerkk.  über  d. 
bran  (ib.  4779).  Erklär,  d.  magnet.  Abwei- 
bungakarle  (Ib.  id.).    Über  d.  Bestimm,  d. 
aufbaba  d.  Cometen  (Ib.  id.).  über  Streb- 
en bracbang  (Ib.  id.).  Ueber  Zeitgleichnng  (Ib. 
7  80  .    Übar  d.  gröatta  Abweichang  d.  onta- 
f-ri  Planeten  (Ib.  id.).  Vom  Glänze  d.  Venus 
b.  id.).  Von  d.  Umwillzung  d.  Sonne  um  ihre 
\e  .Ib.  id.).  Analyt. Formeln z  Bebufeastron. 
ecbnungen  (Ib.  id.).    Noch  einige  AuMtze 
aaalbat.    -  Theorie  d.  Parallel- Linien  (Leips. 


Magaz.  von  J*  Bemonlli  u.  0.  F.  ffiadaabiorg, 
4  786).  Über  d.  Bestimm,  d.  körperl.  Raumes 
jeder  Segmente  solcher  Körper,  die  durch  Um- 
dreh.  e.  konisch.  Section  um  ihre  Axe  ent- 
stehen (Ib.  id.).  Über  d.  Mehrheit  d.  Wurzeln 
höhr.  Gleichungen  (Ib.  4  787).  Fernere  An- 
wend. d.  Mayer'seben  Mondtafeln  (Ib.  id.). 
Differential-  u.  Integral-Rechnung  endlicher 
Grössen  (Ib.  4^788).  —  Über  d.  vierrädrig.  Wa- 
gen (Kindenbnrg's  Archiv.  4  796) .  Über  d.  Be- 
weg, d.  Fässer,  in  welchen  Kugeln  gerundet 
werden  (Ib.  4  798).  Grundsätze  d.  Perspective 
(Ib.  4799).  Optische  Betrachtungen  (Ib.  id.). 
Versuche  u.  Berechn.  über  Blasebälge  (Ib.  id.). 
Mathemat.  Ergötzungen  über  Glücksspiele  (Ib. 
id.).  —  Antbeil  an:  Sammlung  astron.  Tafeln 
unter  Aufsicht  d.  königl.  preuss.  Acad.  d.  Wiss. 
8  Bde.  80,  Berl.  4776. 

*  geb.  Aug.  29  (JT)  {Ä)  (B)  (Oett)  {CL), 

Iiambert,  Charles  Joseph.  —  In- 
g^nieur-eu-chef  zweiler  Klasse  im  Corps 
des  Mines,  in  welches  er  4824  als  Eleve 
eintrat.  Ein  eifriger  St.  Simonist,  ging  er 
ums  Jahr  4  832  mit  dem  Pater  Enfantin 
nach  Aegypteo  und  trat  als  Ingenieur  in  die 
Dienste  Mehemed-A  11*8,  der  ihn  48i7 
zum  Bey  erhob.  Kehrte  4  851  nach  Paris 
zurück  (VD)  (AM)  (KEP), 

geb.  4  804,  Mai  2,  Versailles. 
Observation  du  passage  du  Mercure,  faite  ä 
Cairo  (Compt.  rend.  XXVIII,  4849.  —  L.  hatte 
die  unter  seiner  Directlon  stehende  polytechn. 
Schule  In  Cairo  mit  einer  Sternwarte  versehen). 

IiMBberll,  Andreas  von.  —  Ar- 
rendator  des  Gates  Brinkenhof  bei  Dorpat, 
dann  in  Dorpat  lebend  (wo  er  sich  eine 
Sternwarte  baute),  zuletzt  dirigirender  Se- 
cretSr  d.  militSr.  gelehrten  Comit^  beim 
Hauptstabe  des  Kaisers  in  Petersburg  (RN), 
geb.  4771,  Aug.  4  (N.St.),  Brfissel, 

gest 

Der  Dampf- Destillir- Apparat  usw.,  Dorpat 
4844.  Die  allerneuesten  Fortschritte  d.  Destil- 
lirkunst,  4.  Hft. :  Alcobolometrie ;  S.  Hfl. :  Py- 
rometrie,  S"*,  Ib.  4824.  Beschreib,  e.  neuen 
Alcoholometers  (Neu.  Ökon.  Repert  f.  Liv- 
land.  II).  Der  Druck  d.  Dorpatschen  Atmo- 
sphäre (Ib.  id.).  Astronom.  Bemerkk.  Oiodt's 
Jahrb.  4845). 

LaaUardlo,  Jacques  £lie.  —  Bis 
zur  Republik  Ingenieur  an  d.  Küsten  d. 
Normandia,  namentlich  in  Havre,  dann  Prof. 
an  d.  polytechn.  Schule  in  Paris  u.  Direct. 
d.  Schule  für  Brücken-  u.  Wegebau  da- 
selbst (Jowm.  icolepoiytechn,  T.  Ii;  (QJ  (A), 

gob.   4747, Loches,  D^p.  de 

l'Indra. 
gest.  4797,  Nov.  26,  Paris. 

Mt^m.  sur  les  cötas  de  Ia  Hauta-Normandie 
etc.,  4^  Havre  4789. 


1359 


Lambton 


La  XMierie. 


t360 


ti  Wi  1 1  i a m.  —  Officier  in  d. 
brittiscben  Armee,  zuletzt  Oberst-Lieute- 
nant. Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BS)  (DC), 

geb.  ni8  etwa, 

gest.  1813,  Jan.  20,  Kingin-Gbaut.  * 
War  ttbertO  iahr^  lang  mit  trigooometr.  Ver- 
roasauogeo  in  Indieo  beschäftigt,  und  maasa 
dabei  einen  Meridianbogen,  der  sich  von  8* 
9'  N  bis  48*  8'  N  erstreckte  (Asiat.  Research. 
X,  XII  et  XIII,  auch  Pbil.  Tr.  4848  et  4828). 
Oaoige  Xrerest  dahote  diese  Messung  später 
bis  24*  7'  aus.  Siebe  dessen :  An  account  of 
tbe  measurement  of  an  arc  of  the  meridiam, 
4^  Lond.  4880,  und:  An  account  of  the  mea- 
surement of  two-sectioos  of  the  meridional  arc 
of  India,  2  tot.  4^  Ib.  4  847. 

*  B«chsif  engl.  Meilen  lOdlleh  Ton  Nafpoore.  geat. 
Jen.  26  (^5>;  Jen.  22  (SQ,  1823) ;  Jen.  20  (An.  S. 
1823,  wo  euch  der  Ort  Hingin-Oheut  heiset). 

Vmmiif  Gabriel.  —  Folgweise  jfetöve 
(4847)  u.  Ingenieur  (4  822)  des  Mines, 
dann  einige  Jahre  Oberst  im  ruas.  Corps 
d.  Wegebaumeister,  darauf,  nach  Rüclckehr 
in  sein  Vaterland,  Prof.  d.  Physik  an  d. 
polytechn.  Schule  zu  Paris  (4  832 — ii)  u. 
seit  4848  Prof.  d.  Wahrscheinlichkeits- 
rechnung an  d.  Facuttät  d.  Wiss.  daselbst. 
Seit  4836  Ing^nieur-en-chef  des  Mines  u. 
seit  4  843  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  (QC) 
(AM)  (VD), 

geb.  1795,  Juli  22,  Tours. 
Examen  des  difförentes  m^tbodes  employ^es 
pour  resoudre  les  probltaes  de  g^ometrie,  8*>, 
Paris  4848.  Gours  de  physique,  8  vol.  9^,  Ib. 
4887,  2»*«  6dit.  4840.  Lebens  sur  la  thöorie 
matbömatiqne  de  TölasMclt^,  8«,  ib.  4  882.  Le- 
gons  sur  les  fonctiona  inverses  des  transcen- 
dantes  et  les  surfaees  isothermes,  4  vol.  8«, 
Ib.  4857.  MitBaaaine:  Tratte  Clement,  ducal- 
cul  integral  etc.,  Petersb.  4828.  —  Mit  €lär 
pajron:  Sur  requilibre  Interieur  des  corps  so- 
lides homogenes  (Mem.  aav.  etrang.  IV,  4  888) . 
Allein:.  Sur  la  propagation  de  la  chaleur  dans 
les  poIyMres  (Ib.  id.,  auch  Joum.  Ecole  po- 
lytechn. XXII,  4838).  Sur  la  demonstration 
d'un  nouv.  cas  du  dernier  theoröme  de  Far- 
mat  (Ib.  VIII,  4848).  -^  Sur  les  lois  de  l'öqui- 
libre  du  fluide  ethörö  (Joum.  Ecole  polytechn. 
XXm,  4884).  —  Sur  r^quilibre  des  tempere- 
tures  dans  les  corps  solides  de  forme  cylin- 
drique  (UouTiUe,  Joum.  1, 4  888).  Sur  les  sur- 
faees isothermes  dans  les  corps  aolidea  homo- 
genes en  equilibre  de  temperature  (Ib.  II,  4  887, 
auch  M6m.  sav.  etrang.  V) .  Un  poIygone  con- 
▼exe  etani  donne,  de  combien  de  manidres 
peut-on  le  partager  en  triangle  au  moyen  des 
diagonales?  (Ib.  III.  4888).  Sur  les  integrales 
deflnies  deduites  de  la  theorie  des  surfaees  or- 
thogonales (Ib.  id.).  Sur  les  axes  des  surfsces 
isothermes  du  second  degre  consideres  comme 
des  fonctions  de  la  temperature  (Ib.  IV,  4889). 
Sur  requilibre  des  temperatures  dans  un  el- 
lipsoide  ä  troia  axes  inegaux,  II  Mem.  (Ib.  Id.). 
Mem.  d'analysa  indeterminee,  demontrantque 


requation  x^4-y'ssz'  est  impoasible  en  nom- 
bres  entiers  (Ib.  V,  4840).  S^r  les  coordinees 
cmrvilignes  (Ib. id.).  Sur  les  surfaees  ifloslati- 
ques  dans  las  corps  solides  homogenes  en  eqoi- 
libre  d'elasUcite(Ib.  VI,  4844).  Sur  les  anrfeces 
orthogonalea  et  isothermes  (Ib.  VIII,  4848).  Sur 
la  methode  de  recherche  des  surfaees  isother- 
mes (Ib.  id.).   Sur  la  resolution,  en  nombres 
complexes,  de  l'equation  A'-l>B*-i-C's9  (Ib. 
XII,  4  847) .  Sur  la  reaolotion,  en  nombres  com- 
plexes, de  requation  A'^-t-BB-hCssO  (Ib.  id.). 
Sur  las  variations  des  coordonneea  carvilignes 
(Ib.  XVI,  4  854).  Sur  l'equilibre  d'elaaUcite  des 
enveloppes  sphdriques  (Ib.  XIX,  4854).  —  Sur 
un  principe  general  de  physique  (Gompt  rend. 
XIV,  4842).  Sur  la  limite  du  nombre  das  di- 
visions  dans  la  recherche  du  plus  graad  oom- 
mun  diviseur  entre  deux  nombres  entiers  (Ib. 
XIX,  4844).   Sur  plusieurs  theor^mes  d'ana- 
lyse  demontres  par  la  theorie  dea  surfaees  or- 
thogonales (Ib.  XXI,  4845).    Demonstration 
generale  du  theor^me  deFannat,  sur  rimpoa- 
sibilite,  en  nombres  entiers,  de  feqnallon 
x^-ft-y*"»!*  (Ib.  XXIV,  4847).  Lei  mathema- 
tique  de  la  progression  de  Timpdt  sur  les  sne- 
oesaions  (Ib.  XXVIl,  4848).  Sur  les  epaisaeurs 
et  les  courbures  dea  appareils  ä  YSpear  (Ib. 
XXX,  4850).  Sur  la  theorie  de  reiaaticüe  dea 
corps  solides  (Ib.  XXXV,  4852).  —  Formule 
pour  determiner  rtnclinaison  d'une  couebe  mi- 
nerale  reconnue  par  trois  drous  de  sonde  (Aon. 
Mines,  IV,  4849).   Sur  une  nouv.  mani^re  de 
calciiler  les  angles  des  cristaux  (Ib.  id.) .   Sor 
la  lampe  ä  gas  hydrog^ne  (Ib.  VIII,  482S}.  — 
BfitCIapayron:  Sur  la  solidification  par  refroi- 
dtssement  d'un  globe  liquide  (Ann.  cbim.  phys. 
XLVII,  4884).   Sur  les  lois  de  requilibre  de 
retber  dans  las  corps  diaphanea  (Ib.  LV,  i%H. . 
Sur  les  vibrationa  lumineuses  des  milieaK  dia- 
phanea (Ib.LVU,  4884). —Mit  Demselben: 
Mem.  sur  la  stabilite  des  yoiltes  (Ann.  Min.  YIl. 
4  822).  Bfem.  sur  les  engrenages  (Ib.  IX,  1 824} . 

Ii«nUthorle,  Jean  Claude  de«  — 
Dr.  Med.,  ohne  jedocb  zu  practiciren.  Von 
4  804  bis  zu  seinem  Tode  Prof.  d.  Natnr- 
gescbichte  am  College  de  France  in  Paris 

(B)  (Q). 

geb.  4743,  Sept.  i,  Clayette,  Mftcoimais, 

gest.  4847,  Juli  4 ,  Paris. 
Essai  sur  les  princlpes  de  la  philosopbie  na- 
turelle, 8**,  Gen^ve  4  778.  Bssai  analytique  de 
Tair  pur  et  les  differenles  esp^ces  d'air,  V,  Pa- 
ris 4785,  2"«  edit.  2  Yol.  8»,  Ib.  4788.  Tbeorie 
de  la  terre,  8  Vol.  8^  Ib.  4  798;  nouv.  edit. 
augmentee  d'uoe  mineralogle ,  8  vol.  V,  |b. 
4  797.  Gonsideratioos  sur  les  ^tres  organiaes« 
8  vol.  8*,  Ib.  4804.  Sur  la  natura  des  etrcs 
existants,  8^  Ib.  4805.  Le^ons  de  geologie, 
8  vol.  8»,  Ib.  4  842;  nouv.  edit.  Ib.  4848.  te- 
(ons  de  mineralogle,  2  vol.  8*,  Ib.  4888 ;  noav. 
edit.  4842.  —  Redigirte  das  Journal  de  Pby- 
siqae  etc.  erst  gemeinschaftlich  mit  Sesiar  and 
Xongaa,  von  4785  bis  4794,  dann  allein  bis  xa 
seinem  Tode,  wo  es  von  Blaiaville  ubemom- 
men  und  bis  4  828  (T.  XCVI)  fortgesetzt  wurde; 
darin  von  ihm  selbst  sehr  viele  AufaStze,  sowie 


1361 


Lami 


Lampredi. 


1362 


Jahresberichte  über  die  Fortochritte  der  Wis- 
senschaftea. 


I  s.  Lamy. 


ii  H  e  r  r ra  a  n  n.  —  Exjesuit,  Prof. 

d.  Philosophie  an  d.  (nachmals  aufgehobe- 

Den)  Univ.  zu  Bamberg  (M.  11^, 
geb.   1789,  Febr.  \%,  Fritzlar 
gest 

Physica  elecUva  etc.,  9^,  Bamberg  4  768. 

Lamont,  Johann.  —  Dr.  Phil.,  seit 
4  852  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
München  u.  seit  1835  Observator  d.  Stern- 
warte im  benaehbartenBogenhausen.  Mitgl. 
(extr.  4  827,  ord.  4  835)  d.  Aead.  d.  Wiss. 
daselbst  (Jü)  (Or), 

geb.  4  805,  Dec.  4  3,  Bracmar,  Schott]. 
Observationes  astronomicae  io  apecula  regia 
Blonachensi  iostitutae  u.  Annalen  d.  Müncbn. 
Sternwarte,  zusaiDmen  16  Bde.,  Müncb.  4  883 
— 57.  Jahrb.  d.  königl.  Sternwarte  bei  Müd- 
chen,  4  Jabrgg.,  Ib.  4  888—44.  Über  d.  Nebel- 
flecke, 4^  Ib.  4  887.  Überd.  magnet.  Obser- 
vatorium in  München,  4",  Ib.  4  844.  Handb.  d. 
Erdmagnetismus,  8**,  Berlin  4  849.  Astronomie 
u.  Erdmagnetismus,  B^,  Stuttg.  4  854 .  Beschrei- 
bung d.  an  d.  MUncbn.  Sternwarte  verwende- 
ten neuen  Instrumente  u.  Apparate,  4^,  Müncb. 
4  854.  Beobb.  d.  meteorolog.  Observatoriums 
auf  d.  hohen  Peissenberg,  4792—4  850,  8^,  Ib. 
4  854.  Astron.  Kalender  f.  Bayern,  4  Jahrgg., 
Ib.  4880—58.  Annal.  f.  Meteorologie  u.  Erd- 
magnetism.,  4lHne.,  8°,  Ib.  4  848—4  844.  Ma- 
gnet. Ortobestimm.,  ausgerührt  an  verschtedn. 
Puncten  Bayerns,  2  Bde.,  8^  Ib.  4  854  u.  56. 
Magnet.  Karte  von  Deutochland  u.  Bayern,  Toi., 
Ib.  4  884.  Untersuch,  über  d.  Richtung  u.  Stärke 
d.  Erdmagnetismus  an  verschiedn.  Puncten  d. 
südwestl.  Europa's  usw.,  4  Bd.  4^  Ib.  4  858. 

—  Value  of  the  mass  of  Uranus  deduced  from 
observations  of  Its  satelliles  etc.  (M6m.  astron. 
Soc.  X,  4888).  Sehr  viele  astronomische,  ma- 
gnetische u.  meteorolog.  Beobachtungen  in  d. 
Gelehrt.  Anzeigen  d.  königl.  bayer.  Acad. ; 
Bullet,  de  l'acad.  de  Bruxelles ;  Astron.  Nach- 
richten ;  Pogg.  Ann.  usw. ;  Berichte  über  Erd- 
magnetismus in  den  »Fortochrilten  d.  Physik«, 
dargestellt  von  d.  phys.  Gesellsch.  in  Berlin. 

LamouroQXy  J...y...F...^-  Prof. 

d.  Naturgeschichte  an  d.  königl.  Academie 

zu  Gaen,  Gorr.  d.  Pariser  Acad.  (Q), 

geb.  1779,  Mai     3,  Agen, 

gest.  4  825,  März  4  6,  Caen. 
Resum^  d'un  cours  ölömentaire  de  göographie 
physique,  8^  Paris  4  822,  2"*"  öd  it.  Ib.  4  829. 

—  Botanisches  u.  Zoologisches. 

LampadlnSy  Wilhelm  August.  — 
Erst  Pharmaceut  in  Göttingen  (4  785—9  4), 
dann,  nachdem  er  mit  dem  Grafen  J  oach. 
V.  Sternberg  eine  Reise  durch  Bussland 

Poggendorff,  UindwOrterboch. 


gemacht,  Prof.  (extr.  1794,  ord.  1795)  d. 
Chemie  u.  Hüttenkunde  an  d.  Bergacade- 
mie  zu  Freiberg  (G.  ZI), 

geb.  1772,  Aug.  8,  Hehlen,  Herzogth. 

Braunscfaweig, 

gest.  1842,  Apr.  13,  Freiberg. 
Kurze  Darstell,  d.  vorzüglichst.  Theorien  vom 
Feuer  usw.,  8<>,  GOtt.  4  792.  Versuche  u.  Beobb. 
über  d.  Elektricitdt  u.  Wtfrme  d.  Atmosphäre 
usw.,  8°,  Leipz.  4  798,  neue  Aufl.  4  804.  Samm- 
lung pract.-chem.  Abhandll.  usw.,  2  Bde.  8®, 
Dresd.  4795—97.  Erfahrungen  über  d.  Run- 
kelrübenzucker usw.,  8<*,  Freib.  4800.  Handb. 
d.  allgem.  Hüttenkunde  usw.,  2  Bde.  8°,  Gott. 
4  804—40;  Supplement  dazu,  2  Bde.  8^  Ib. 
4  84  8  u.  26.  Handb.  zur  ehem.  Analyse  d.  Mi- 
neralkürper,  8°,  Freib.  4  804 ;  Nachtrag  dazu. 
Ib.  4  84  8.  Beitr.  z.  Erweitr.  d.  Chemie  u.  de- 
ren Anwend.  auf  Hüttenkunde,  8°,  Ib.  4804. 
Systemat.  Darstell,  d.  einfachen  Naturkörper 
usw.,  fol.,  Ib.  4806.  Erläuternde  Experimente 
über  d.  Grundlehren  d.  allgem.  u.  Mineral- 
Chemie  usw.,  2Bde.  8^  Ib.  4809— 40.  Grund- 
ri.ss  d.  techo.  Chemie  usw.,  8®,  Ib.  4  845.  Ex- 
perimente über  d.  techn.  Chemie  usw.,  8®, 
Ib.  4845.  Beitr.  z.  Atmosphttrologie  usw.,  8<*, 
Ib.  4  846.  Neue  Erfahrungen  im  Gebiete  d.  Che- 
mie u.  Hüttenkunde,  2  Bde.  8^  Weimar  4  846 
—4  7.  Grundriss  d.  Elektrochemie,  8^  Freib. 
4  84  7.  Handwörterb.  d.  Hüttenkunde  usw.,  8^ 
Gott.  4  84  7.  Chemische  Briefe  für  Frauenzim- 
mer, 8^  Freib.  4  84  8.  Neue  Erfahrungen  im 
Gebiete  d.  Landwirthscbaft  usw.,  8^  Ib.  4822. 
Ober  d.  Schwefelalcohol,  8^  Ib.  4  826  (Ent- 
deckt von  ihm  4  796  —  Gren's  Nidu.  Journ.  III, 
4  796).  Grundriss  d.  Hüttenkunde,  8«,  Gott. 
4  827.  —  Viele  Aufsätze  in  d.  Zeitschriften  von 
Grell,  Tronmiadoxff,  lleblen,  Sohweigger,  Oren, 
Oilbert,  Kastner,  Erdmann  u.  A.  —  Einige 
Übersetzungen. 

Lampe,  Philipp  Adolph.  —  Dr. 
Med.,  Physicns  in  Danzig,  später  pract.  Arzt 
in  Berlin  /^G.  4827;  (MAI), 

geb.   1754,  Mai    5,  Danzig, 

gest.  4  827,  Oct.  4 0,' Danzig. 
Von  der  Waid-Asche  überhaupt,  u.  besonders 
von  d.  Dauziger  Waid- Asche  oder  Caschub- 
Ascbe  (Neue  Sehr.  d.  Gesellsch.  naturf.  Fr.  in 
Berlin,  I,  4795). 

Lampredi,  U rb  a n  o  (cigentl.  Jacopo]. 

—  Abate  vom  Orden  der  frommen  Schule, 

folgweise  Prof.  d.  Mathematik  am  Collegium 

Tolomei  u.  an  d.  Univ.  zu  Siena,  zuSorr^ze 

in  Languedoc,  zu  Tours  und  zu  Mailand ; 

zuletzt  in  Neapel  lebend  (Gn,  R,  LXXXII^, 

geb.  4764,  .  .  ^  .  .  .  Florenz, 

gest.  4  838,  Febr.  22,  Neapel. 
La  soluzione  d'un  problema  d'analisi  sublime 
(Atti  di  Siena  Vll,  4794).  Ricerche  sopra  una 
nuova  specie  di  concoidi  coniche  (Ib.  VII,  4  794). 
Intorno  ad  un  passo  diSuolide  sulla  teorica  delle 
parallele  (Giorn.  arcad.  di  Roma,  XL,  4828). 

86 


1363 


Lamy 


Landau. 


1364 


Lavq^  (Larai),  Frangois.  —  Anfangs 
Spldat,  dann  (1658)  Benedictiner  von  d. 
Congregation  St.  Maur,  als  solcher  Lehrer 
d.  Philosophie  in  Soissons  und  d.  Theolo- 
gie in  St.  Germain-des-Pr^s,  später  (1 687) 
Prior  zu  Bebais  bei  M^aux  und  zuletzt  Or- 
densbruder in  d.  Abtei  St.  Denis  (NL  lllj  (A), 

geb.  4  636, SchlossMontereau, 

Perche, 
gest.  MW,  Apr.  K  { ,  Abtei  St.  Denis. 
Coojectur^s  physiques  sur  quelques  colonnes 
de  nuäes,  qui  ont  paru  depuis  quelques  ann^es 
et  sur  les  plus  extraordinaires  effets  du  ton- 
nere,  avec  une  explication  de  tout  ce  qui  s'est 
du  jusqu'ici  des  trombes  de  mer.  Addilion  oü 
Ton  verra  de  quelle  mani^re  le  tonnerre  tombö 
nouvellement  sur  une  ^glise  de  Lagny  a  im- 
prim^  sur  une  nappe  d'autel  une  partie  con- 
sidörable  du  canou  de  la  messe,  \  V*,  Paris  4  689 
(Pogg.  Ann.  LXVII,  S.  587).  —  Viel  Ander- 
weitiges. 

Lamy,  Bernard.  —  Priester  d.  Ora- 

toriumSy  lehrte  von  4  664  ab  Philosophie, 

Theologie  und  alte  Sprachen  in  d.  Schulen 

seiner  Congregation  zu  Vendöme,   Hans, 

Saumur,  Angers,  Grenoble  u.  Rouen  (NL  W) 

(HM)  (Ä), 

geb.  16i0,  Juni  . .,  Hans,* 

gest.  17  4  5,  Jan.  S9,  Rouen. 
Traitö  de  möchanique,  de  T^quilibre  des  so- 
lides et  des  liqueurs,  41»,  Paris  4679,  V^  €&\i, 
4687.  Traitö  de  la  grandetir  en  gön^ral  etc. 
(Auch  unter  d.  Titel :  £  Immens  des  math«ma- 
liques),  41«,  Ib.  4680,  4~«  6dH.  Ib.  4745.  EI6- 
mens  de  g«om6trte,  V",  Ib.  468»,  k^  6dit.  Ib. 
4740.  Nouv.  mani^re  de  d6montrer  les  prlnci- 
paux  th6or6mes  des  ^lämens  de  mtehaniqnes, 
48»,  Ib.  4  687.  Trait6  de  perspective  etc.,  8°, 
Ib.  4  704.  —  Theologisches. 

*  QeUnft  Jani  29. 


(Lana  Terzl),  Francesco  de.* 
—  Jesuit,  Lehrer  d.  Mathematik  u.  Philo- 
sophie in  Brescia  (Pr)  (B)  (J), 
geb.  4  634,  Dec.    4  3,  Brescia, 

gest.  4  687,  Febr.  26,  Rom. 
Prodrome,  ovvero  Saggio  di  alcnne  invenzioni 
nueve  premesso  all'  arte  maestra  etc.,  fol., 
Brescia  4670  (In  diesem  und  dem  folgenden 
Werke  die  Idee,  eine  luftleere  Hohlkugel  von 
Kupfer  als  Aärostat  anzuwenden. — Xorbard's 
Gesch.  d.  Physik  I,  89).  Blagisterium  naturae 
et  artis,  8  vol.  fol.,  Ib.  4684—91  (In  diesem 
Werke,  dem  noch  6  Folianten  folgen  sollten, 
auch  ein  Capitel :  De  motu  quem  vocant  at- 
tractionis  electricae).  Observatiunes  mutatio- 
nls  declinationum  magneticarum  In  eodem  lo- 
cum,  simul  cum  inventione  qua  ipsae  declina- 
tiones  exactius  in  posterum  observari  possunt 
(Act.  nov.  Acad.  Philexoticoruro  etc.  N^'X**). 
Nova  methodus  construendae  pyxidis  magna- 
ticisetc.  (N"Xi}.  Noch  einige  AufsttUe  daselbst. 


Two  observatloDS  coocerniog  some  of  Um  eX- 
lects  of  the  burning  concave  of  Lyon  etc.  (Phil. 
Tr.  4674).  Reflections  made  npon  an  Obser- 
vation of  Mr.  Anton  Cutagvna  coocemiog  tbe 

formation  of  crystals  (Ibi  4671). 

*  Latelolteh :  Franeiiem  Tertlai  d«  Lftmi«. 

**  Die  AcetdemU  de^  Kletotid  wurde  l688  Tsn  L.  u 
Bretda  gegründet. 

Lanoellottii  Francesco.  —  Prof. 
am  medicinisch-chinirg.  Collegium  in  Nea- 
pel, Direct.  d.  chemisch.  Laboratorioms  d. 
Univ.  daselbst  (G.\%kh), 

geh 

gest.  4  8i5,  Juni  ..,  Neapel. 
Institutione  di  farmacia  galenica.  roatitatioiie 
di  chlmica,  1  vol.  Novells  chimica  coa  taUa 
le  applicazioni ,  4  vol.  Saggi  analitici  soll« 
acque  minerali  del  territorio  di  Pozzuoli  etc., 
S«*,  Napoli  484  9.  ElementI  di  chimica,  8^  Ib. 
4835. 

Lanol,  Paolo.  —  Pract.  Arzt  za  Ber* 

gamo  (J), 

geh Bergamo, 

gest.  4  585,  .  .  .  Bergamo. 
Pbarmacopoea  coUegii  medicorum,  Bergami 
4574  et  4884. 

Lanolsiy  Giovanni  Maria.  —  Prof. 
dr  Anatomie  an  d.  Sapienza  zu  Rom,  sp5- 
ter  auch  Prof.  d.  pract.  Medicin  am  Colle- 
gio  Romano  daselbst.  Leibarzt  u.  KSmiDerer 
d. Päpste  Innocenz  XI.  u.  ClemeDs  XI. 
Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie  (VJ)  (Tp), 

geb.   4  65i,  OcL  16,  Rom, 

gest.  4  710,  Jan.  liO,  Rom.* 
De  nativis  et  adventiis  attris  romani  qualiteti- 
bus,  4%  Romae  4744.  De  oozits  paludom  ef- 
floviis  eorumque  remediis,  fol..  Ib.  4  74C  Dis- 
sertatto  epistoleris  de  natura  et  praesagio  Dio- 
scurorum  nautis  in  tempestate  apparenliom, 
Romae  4  710.  Gab  heraus  (mit  Noteo  voo  A»- 
aaltt  versehen)  X.  Xenati'a  MetaUolbeca.  Ib. 
4  74  8  u.  Appendix  dazu,  Ib.  4749.  —  Viel  Me- 
diciniscbes. 

*  gelt.  Jan.  21  (JVi.XIl)  (/)  (L£){  Febr.  20  {AMC\, 

LandaSy  John.  —  Agent  a.  Verwal- 
ter (Land-Steward)  des  Grafen  Fitz  Wil- 
liam seit  4  761.   MitgL  d.  Royal  Society 
seit  4766  (BD)  (A)  (Abslr.X), 
geb.   4  74  9,  Jan.  13,  Peakirk,* 
gest.  4790,  Jan.  4  5,  Milton  bei  Peter- 

borougfa. 
Malhematical  lucubrations,  4**,  London  1 7S5. 
The  residual  analysis,  4  757.  A  disconrse  of 
the  residual  analysis,  4  758.  Mathematical  m«> 
moirs,  1  vol.  4*,  Lond.  4  780  et  81.  —  An  io- 
vestigation  of  some  tbeorems  which  soggest 
some  remarkable  properties  öf  the  circJe  etc. 
(Phil.  Tr.  4754).  A  new  method  of  compuUog 
tbe  sums  of  certaia  series  (Ib.  4  760).  A  spe- 
cimen  of  a  new  method  of  compariag  curvi- 


1365 


Lanier 


LaHdrüaii. 


1968 


lineal  treas  etc.  (Ib.  4  768) .  A  disqutolUon  con- 
ceroing  oertoio  fluento  etc.  (Ib.  4  774).  Ka  io- 
▼estigalion  of  a  general  theorem  for  findiDg  the 
leoglh  of  any  conic  hyperbola  etc.  (Ib.  4  775). 
A  new  tbeory  of  tbe  rotatory  motioo  of  bodies 
etc.  (Ib.  4777).  On  tbe  rotatory  motion  of  a 
body  ofaoy  form  whatever  etc.  (Ib.  4785). 

*  Bd  P«terbon>ofh,  KorthunptonshJre. 

Lander,  Riebard.  —  Erst  Buch- 

druckerlebrltng.   Begieilete  Ciapp ertön 

aof  seiner  Reise,  drang  mit  ihm  von  Benin 

aus  bisSaccatu  vor  und  kehrte  18S8  nach 

England  inröck ;  machte  dann  im  Auftrage 

der  engl.  Regierung  im  I.  4  830  eine  zweite 

Reise  den  unteren  Niger  (Quorra)  hinauf, 

von  der  er  ebenfalls  glöcklich  heimkehrte, 

und  onleroabm  darauf  1 83 S  eine  dritte  8hn- 

liehe  Reise,  welche  zwar  die  Kenntniss  des 

Nigerlaufs  und  seines  Oella*s  vervollstSn- 

digte,  liir  ihn  aber  unglücklich  ausfiel.  Auf 

den  beiden  letzten  Reisen  war  er  begleitet 

von  seinem  Bruder  John*  (BS), 

geb.  4  804,  Febr.  8,  Thiro,  Comwall, 

gest.  4831,  Febr.  6,  Insel  Fernando  Po.** 
Joom.  of  an  eipedition  to  eiplore  the  course 
and  termiDatioD  of  the  Niger,  8  vol.  S**,  Lond. 
1888  (DeuUch,  Leipz.  4888). 

*  f«b.  1$07,  .  .  .,  r**^  t$39,  Nor.  16,  Kn^and. 
**  Iq  Folft  «Iner  ron  Nef ern  erhaltenaa  SchoMwuiida. 
G«tt.  Jaa.  27  (CL), 

■•aadwbaök,  Nils.  —  Prof.  d.  Ma- 
Ihematlk  an  d.  Univ.  zu  Üpsala.  Mitgl.  d. 
3oc.  d.  Wtss.  daselbst  u.  d.  Acad.  in  Stock- 
holm (A)  (Or), 

geb.  4735, Cahnar-L9n. 

gest.  4  840,  Mai  )i,  Upsala. 
>e  campana  urinatoria,  Upsal.  4768.  De  vi 
reotripeta  etc.,  4767.  Diss.  sistens  trajectoria 
»rojectomm  corpomm  resistente  medio  in  ra- 
tone  duplicata  velocitatum,  Ib.  4778.  De  situ 
»lanetae  Veneria  in  quo  maiime  fulget,  Ib. 
787.  De  Inorementis  et  dacrementis  dlenim, 
b.  4  797.  —  Baakrifoiag  p8  an  fdrbattrad  lofl- 
ump  (Veteosk.  Acad.  HaDdl.  4  774).  Om  el- 
ptiska  och  hyperboliska  bägars  rectiflcation 
Ib.  4  777).  Mecbaniskt  Problem,  rörande  ca- 
marier  och  bvalf  (Ib.  4778).  Metbod  at  Anna 
e  M  kailade  Indices  varlationis  curvaturae 
b  4784).  Btt  slags  krokliniera  coDstmction 
ch  jemfOraode  (Ib.  4787).  Method  att  inte- 
rem  en  differeotial  eqvation  (Ib.  4786).  Me- 
lod  att  Bona  krokllnler  af  tangentemas  aaa- 
tjska  expreaiioner  (Ib.  id.). 


_  ,  Georg.   —  Dr.  Phil., 

rivatdocent  an  d.  Univ.  za  Marbnrg  von 

826  bis  1837,  dann  Besitzer  einer  che- 

iscben  Fabrik  in  Cassel  (Or), 

geb.  480t,  Juni  4  0,  Cassel. 
>er  das  Licht,  vorzugsweise  über  d.  ehem. 
pbysiolog.  Wirkangen  desselben,  8*",  Marb. 


4884.  Ober  d.  Metamorphosen  Im  Mineral- 
reich, Cassel  4844.  Natargescbfebte  d.  Vui- 
cane  u.  der  damit  in  Verbind,  stehend.  Er- 
scheinungtoo,  9  Bde.  8^,  Gotha  4  885.  —  Ober 
d.  Wirk.  d.  Ammoniakgases  auf  lod  (Sebwallgg. 
Journ.  LH,  4888).  Neues Knallpulver  (Ib. id.). 
Chemtscbe  Untersuch,  einiger  Phospfaorme- 
talle  (Ib.  LIII,  4828:  LV,  4S88  u.  LX,  4880). 
jy^  d.  Chiastoliths  (Ib.  LIX,  4880). 

Landmamiy  George  Thomas. — 
Grossbritt.  Oberstlieutenant,  Prof.  d.  For- 
tification  an  d.  Miliiarschule  zu  Woolwich 
(G.iBtii), 

geb.  4780  etwa, 

gest.  4  854,  Aug.  87,  Shacklewell. 
Construction  of  fortiflcatlon .  Principles  of  for- 
tiflcation.  Principles  of  artillery. 

trfuUlolti  Hans  Heinrich.  —  Dr. 

Phil.,  erst  Assistent  im  ehem.  Laboratorium 

zu  Zürich  u.  Breslau,  dann  4  866  Privat- 

docent  an  letzterer  Univ.  und  seit  1858 

Prof.  extr.  an  d.  Univ.  zu  Bonn  (OrJ^ 

geb.  4  834,  Dec.  5,  Zürich. 
Untersuch,  ttber  d.  ArsenSthyle  (Diss.),  8", 
Brest.  4  858  (Portsetiung  davon  in  Xrdauüin's 
Jouro.  LXIIl,  4884).  Ober  d.  cbem.  Vorgänge 
in  d.  Flamme  d.  Leuchtgases  (Habilitations- 
schria),  40,  Ib.  4  856.  Über  das  Stibmetbyl  n. 
seine  Verbindungen  (Mittheil.  d.  naturforscb. 
Gesellsch.  iu  Zürich,  Bd.  II,  4850—58).  Ober 
d.  Bildung  von  lodtfthyl  durch  Einwirk,  von 
lod  n.  Phosphor  auf  Essigüther  (Ib.  III,  4868 
—55). 

Laadrlmttly  Harsiglio.  —  Graf,  Hof* 
marschall  d.  Herzogs  Albert  von  Sach* 
sen-Teschen  in  Wien,  lebte  abwechselnd 
dort  und  in  Italien.  Correspond.  d.  Pariser 
Acad.  f. .  .Jy 

geb.  .  .  .  Mailand, 

gest.  .  .  .  Wien.* 
Ricerehe  fisiefae  intorno  alle  salubritä  dell* 
aria,  4^  Milano4  775  (Deutsch,  8«,  Basel  4  778). 
Opuscoli  fisieo-ehimiei,  8^  Ib.  4784.  Descrip- 
tion  d'une  machine  propre  ä  61^ver  l'ean,  8^ 
Gen^ve  4  788.  Lettre  sur  le  sang  dans  le  vide 
pneumatique,  8*,  4788.  Dell' utilttä  del  con- 
dtttiori  elettrici,  8«,  MHano  4784  (Deutsch, 
Wien  4786).  —  Beschreib,  e.  Maschine,  die 
auch  in  Abwesenheit  d.  Beobachters  d.  Ver- 
andr.  d.  Rieht,  d.  Windes  aufzeichnet  (N.  Abb. 
Bdhm.  Gesellsch.  d.  Wiss.  H,  4708).  Über  d. 
magnet.  Eigenschaft  d.  Kobaltkönigs  (Mkjer's 
Samml.  physikal.  Aufsätze,  Bd.  III).  Ricerehe 
e  osservazioni  sociall  fatte  per  periezionare  11 
barometro;  mit  F.  Moaeati  (Mem.  Soc.  Ital.  I, 
4  788).  Descriz.  dl  una  macchina  meteorologlca 
per  mezzo  della  quäle  si  determina  dl  ora  in 
ora  la  durata  e  quantitä  della  plogga  (Ib.  Id.). 
Deir  azzurro  dl  Berlino  e  delr  alkali  flogisti- 
cato  (Atti  Soc.  Patriot,  dl  Milano.  I).  Sor  la 
converslon  de  tous  las  aeides  en  un  senl  (iourn. 
phys.  XX,  4  788) .  Donner  un  vemis  aui  papil- 

86* 


1367 


Lane 


Lange. 


136S 


Ions  (Ib.  id.).  Sar  ud  chroniomMre  (Ib.  XXII, 
4  788).  Sur  la  cbaleur  latente  des  corps  (Ib. 
XXVII»  4  7«5) .  Sar  la  dteomposition  de  Tesprit- 
de-vin  et  de  l'alcali  volatil  (Ib.  id.).  Sur  les 
nouT.  r^les  mötalliques  (Ib.  XXXVII,  4790 
et  XXXVIII,  4  794).  Sur  la  combuslion  du  dia- 
maot  et  sur  le  xnoyen  de  colorer  le  bois  du 
sapia  ea  noir  (Ann.  cbim.  XI,  4  794).  Procödö 
pour  obtenir  le  cobalt  parfaitement  purifl6  (Ib. 
XXII,  4797).  —  Blem.  intorno  ans  sorgenii 
(bei  Feslau,  Wieneriscb  Baden)  dalla  quäle 
s^tarisce  una  grande  quantitä  di  gaz  azote 
(Giorn.  di  flsica,  Dec.  I,  T.  IX,  4846).  Termo- 
metro  estremamente  sensibile  (Ib.  Dec.  II, 
T.  I,  4848).  Di  due  termometri  di  cui  uno  in 
assenza  dell'  osservatore  indica  il  massimo,  e 
Taltro  il  minimo  di  calore  e  del  lucimetro  (Ib. 
id.).  Avvertenze  principali  nella  costnuione 
deMermometri  (Ib.  T.  II,  484  9).  Igrometro 
che  in  assenza  dell'  osservatore  indica  il  mas- 
simo ed  il  minimo  d*amiditä  (Ib.  T.  III,  4  8tO). 
Die  5  letzten  Aufsfitze  sind  posthum. 

*  fett.  1827, .  . .  (J^,  kann  nicht  riehti;  sein,  da, 
nach  dem  Oiorn.  di  flilca,  Dec.  I,  T.  IX,  p.  115, 
A.  B  e  1 1  a  n  i  eehon  1816  seine  hinterlassenen  Werke 
berautfab.  Er  itt  übrigem  xu  unterscheiden  ron 
OioTanniBattiBtaLandriani(feb.  .  . .,  gest. 
.  .  .) ,  welcher  schrieb :  Nora  electricitatis  theoria, 
Mediol.  175&  {Ä)  und  Ton  P aolo  Lan driani ,  wel- 
cher 1839,  Jan.  3t  sn  Mailand  als  Prof.  d.  Perspe- 
ctiTe  sUrb  ((?.  24). 


,  Timothy.  —  Apotheker  in 

London.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (ThJ, 

geb.   1734,  Juni..,  .  .  . 

gest.  4  807,  Juli    5,  .  .  . 
OT  an  electrometer,  invented  by  him  (Phil.  Tr. 
4  767).  On  the  solubility  of  iron  in  simple  wa- 
ter, by  the  Intervention  of  fixed  air  (Ib.  4  769). 

Laagberg,  Lorenz  Christian.  — 
Dr.  Phil.,  Prof.  d.  Physik  an  d.  üniv.  zu 
Cbristiania  seit  1847  (OrJ, 

geb.  4  84  0,  MKrz  4  8,  Christiansand, 
gest.  1867,  llSrz  24,  Cbristiania. 
Om  Stjemernes  Funklen  (Nyt  Magaz.  f.  Natur- 
▼idenskab.  I,  4888).  Om  de  isocbromatiske 
Gurver  og  de  polariserede  Lysstraalers  Inter- 
ferens  i  oombinerte  eenaxede  Krystaller  efter 
UndulatioDStheoriens  Grundstttninger  (Ib.  II, 
4  840).  Optisk  Notits  (Ib.  HI,  4  842).  tjnder- 
Sögelse  af  Gigtgaser  fra  en  norsk  Masovn ;  mit 
Th.  icheerar  (Ib.  IV,  4845).  Om  Svovlsyrens 
speciflske  Vaegt  ved  forskj ellige  Forty ndings- 
C^der  (Ib.  id.).  Jagttagelser  over  den  magne- 
tiske  Intensitet  paa  forskjellige  Steder  af  Eu* 
ropa  (Ib.  V,  4848).  Den  ved  de  forskjellige 
Svovlsyrehydraters  Forbindelse  med  Vand 
frembragte  Volumformindskelse  og  dennes 
Forhold  Ul  den  frigjorte  Varme  (Ib.  id.).  Ma- 
gnettske  Jagttagelser  paa  en  Reise  i  Christian- 
sands Stift  i  Sommeren  4848  (Ib.  VI,  4  854). 
Om  Indretniogen  og  Brugen  af  Bomwn's  Pho- 
tometer (Ib.  IX,  4857).  —  über  d.  Besümm. 
d.  Temperatur  u.  Wärmeleitung  fester  Körper 
CPofg.  Ann.  LXVI,  4846).  Ober  d.  Einfluss  d. 
Gapillarattraction  auf  Artfometermessungen 
(Ib.  CVI,  4859,  posthum). 


Laagey  Joseph.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik u.  d.  Griechischen  an  d.  Uhit.  zu 
Freiburg  im  Breisgau  (AJ, 

geh Kaysersberg,  Elsass. 

gest.  1630  etwa,  Freiburg. 
Elementale  mathematioum  logistae.  Mtrooo- 
miae  et  theoricae  planetarum,  4%  Frib.  4641. 
8^  Ib.  4  647.  —  Philologisches. 

LaagO,  Christian.  —  Dr.  Med.,  Prof. 
d.  Physiologie  (1644),  Anatomie  a.  Qih 
rurgie  (1 647)  und  auch  seit  1 654  der  Pa- 
thologie an  d.  üniv.  zu  Leipzig  (J), 

geb.  1619,  Mai     9,  Luckaa  b.  Alleo- 

borg, 

gest.  1662,  M8rz24,  Leipzig. 
De  thermis  Caroli  lY  imperatoris»  Ups.  46U 
Collegium  chymicum,  4  764  von  Birfinn  ediil 
—  Medicinisches. 

Laago  (Langius),  Wilhelm.  —  Erst 
Prof.  d.  höbr.  Mathematik  an  d.  Cnhr.  z« 
Kopenhagen  (1650),  dann  Informator  de» 
Kronprinzen  (1656),  darauf  Landrichler  in 
Nord-Jütland  (1660)  und  nun  Assessor  d 
Höchsten  Gerichts  in  Kopenhagen  (1690  . 
Canonicus  in  Roeskilde  und  Bergen  fH' , 
geb.  1624,  Jan.  15,  Relsingdr, 

gest.  1682,  Mai  22, * 

Exercitatlones  mathematicae  Septem  de  saa«« 
mutatione  et  motu  apogaei  Solis,  K;   lUva. 
4658.   Libr.  II  de  veritatibus  geometricis,  4'. 
Ib.  4656.    EpiStola  ad  ]Uib«mi«m,  Ib.  «65€ 
Epistola  de  cometis  ann.  4664  et  166S 
vatis,  ad  8t.  LubiaBielmi  (in  dessen 
cometico).  Epistola  ad  HeyaUvn  de  haiss 
lenographia  (OUofl'B  Excerpt.  episIoL  ad 
veliiun). 

*  sett.  Mai  12  {A). 

L»Bgo  (Langius),  Karl  Nicolaas^ 

Dr.  Phil,  et  Med.,  Arzt  (4  698)  u.  Phy 

(1 699)  in  d.  vier  WaldstStten,  spSter 

arzt  in  Luoem.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  o.  Cecr 

d.  Berliner  Acad.  (A), 

geb.  1670,  Febr.  18,  Lucero,* 

gest.  1741,  Mai      2,  Lucem. 
Idea  historiae  naturalis  lapidam 
Helvetiae  etc.,  4^  Lucemael795.  Historia 
turalis  lapidum  figuratomm  Helvetiae  alc. 
Venet.  4708.  Appendix  dazu,  4785. 
de  origine  lapidum  figuratomm  elc,  4*. 
cernae  4709.  Methodus  nova  el  factiia 
cea  marina  etc.  in  claases,  geaera  et 
distribuendi  etc.,  4«,  Ib.  472t. 

*  geb.  F^br.  34  {ANC), 

LiftBgo,  Johann  Joachim.  —  Tt^ 
d.  Philosophie  u.  Mathematik  an  d.  Üoiv 
zu  Halle  seit  1723,  Corr.  d.  BerÜD.  Acad. 

(M)  (A)  (Nov.  Act.  Acad.  A\il.  Gar.  m;. 


1369 


Lange 


Langhanien. 


1370 


geb.  1698  etwa, . . .  Halle, 

gest.  1765,  Aug.  18,  Halle. 

Di89.  qua  geoesis  lapidam  varlis  obaervatio- 
nibus  illustratur,  4^  Halae  4  756.  Dias,  eibi- 
beoa  lithograpbiam  Halensem,  4^  Ib.  4758. 
VoUatttDd.  MiDeraliankabinet  von  6000  Stück 
Metallen,  Erzen,  Drosen,  Mineralien  usw.,  8^ 
Ib.  4758.  —  Grundlegung  zu  einer  cbemisch. 
Brkenntnias  d.  Körper,  8^  Ib.  4  770.  Einlei- 
tung zur  Blineralogia  metallurgica,  8^  Ib.  4  770 
(Beides  berausgegeb.  von  J.  J.  Madilm).  — 
Mineraleg.  Erfahrungen  (Mineralog.  Belustig. 
IV,  4769).  » 


F|  Friedrich  Ernst.  —  Sohn 

eines  Dresdner  Bürgers  (A), 

geb Dresden, 

gest.  4809,  Aug.  97,  Dresden.* 

KenntDfss  der  Erde  in  jeder  Rücksicht,  8  Bde. 
8*,  Dresd.  4  798  u.  99  (4.  Bd.  mathemat.  Erd- 
kunde, 9.  Bd.  Kenntniss  d.  Natur  bei  Betracht. 
d.  Brdkörpers). 

*  Im  OcAofniM,  wefen  Anfertffuo;  fklteherCoaponi. 

Laagmitaoher,  Jacob.  —  Silber- 
drechsler in  Augsburg,  der  einen  grossen 
Theil  seines  Vermögens  auf  die  Verbesse- 
rung d.  elektr.  Apparate  verwandte  (M)  (A), 

geb Augsburg, 

gest.  4794,  ..  .  Augsburg. 

Beschreibung  einer  beträchtlich  verbesserten 
Elektrisirmaschine,  8^  Augsb.  4*^84.  Richtige 
Begriffe  vom  Blitz  und  von  Blitzableitern,  8^ 
Ib.  4  788.  PracUsche  Elektricittftslehre,  8«,  Ib. 
1788. 


ly  HieronymasAm- 

brosius.  —  Patricier  in  Augsburg,  ward 

f  666  Canonicus  an  St.  Peter  u.  4  670  auch 

am  Moritzfllifl  daselbst,  zuletzt  Senior  des 

l<>tzteren.    Mitgl.  d.  Leopoldin.  Academie 

(ASC), 

geb.  4  6  i  4 ,  Nov.  2  i ,  Augsburg, 

gest.  17  4  8,  Nov.    5,  Augsburg.* 

l^stcon  methematicum,  Aug.  Vind.  4670.  Nova 
troaginam  coelestium  prospectiva ,  ex  mundi 
centro^  in  diversis  planis,  globum  coelestem 
tangentlbns.  per  tabulas  particulares  delinea- 
tas  et  caelatas  a  Oh.  Orianbargero,  8^  Ib.  4  679. 
CaJendarielnm .  s.  Compuius  ecclesiastico- 
astronomicus  etc.,  8<^,  Ib.  4690.  —  MIcrosco- 
pii  Tortoniani  (abrica  tarn  exterior,  quam  in- 
tarior  melius  concepta  et  eiplanata  (Bliacell. 
Acad.  Nat.  Cur.  4688).  De  ossibus  elephantum 
(Ib.  id.).  —  Anderweitiges. 

*  fcvt.  D«e.  5  (J). 


>,  Johann.  —  Mag.  PhiL,  .erst 
Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Leip- 
zig, dann  (1514  —  99J  Pastor  zu  Naumburg 
ond  zuletzt  Pastor  und  Superintendent  zu 
Coburg  (A), 


geb.  4  481, Bolkenhayn, 

Schlesien, 

gest.  4  648,  Sept.  45,  Coburg. 
Calendarium  astronomicum  fatidicum  ab  ann. 
4  500  usque  ad  ann.  4  580  (Wahrscheinlich  das 
Buch,  worur  er  4509  vom  Könige  TUdialav 
von  Ungarn  u.  Böhmen  geadelt  ward). 

Laagor,  Georg.  —  Jesuit,  erst  in 
Böhmen,  wo  er  zu  Prag  Physik  lebrte,  dann 
in  Schlesien  lebend,  Prof.  in  Breslau  (M)^ 

geb.   47  4  6,  Jan.  24,  Glatz. 

gest.  n78,  Oct.  9,  .  .  .  . 
Quaestiones  theoretico-pi;acticae  ei  hydrosta- 
tica,  fl.  De  aequilibrio  liquidorum  rationibus 
et  experimentis  ex  physica  experimentali  pe- 
ripatetica  conflrmatae,  4**,  Pragae  4  749.  Ero- 
tema  philosophicum  de  planetarum  minorum 
et  fixarum  stellarum  in  mundum  sublunarem 
influentiis.  Ib.  4  749. 


»r,  Johann  Heinrich  Sieg- 
mund. —  Weimarscher  Bergbeamter  seit 
4786,  früher  im  gewerkschaftl.  Dienste  zu 
Gross-Almerode  in  Hessen  (M)  (A), 

geb.  4  755,  Sept.  4  5,  Marienberg,  Erz- 
gebirge, 

gest.  4788,  Febr.  95, 

Beitrag  z.  mineralog.  Geschichte  d.  Hochstif- 
ter Paderborn  u.  Hildesheim,  8**,  Leipz.  4  788. 

Laagorfeld,  Caspar.  —  Erst  Con- 
rector  am  Gymn.  zu  Elbing,  dann  Prof.  d. 
Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Königsberg  (A), 
geb.  1539  etwa, . .  Königsberg, 
gest.  4  57  4 ,  Juli  4  4,  Königsberg. 
Almanach  oder  Kalender  auf  d.  Jahr  4868. 
Kurze  Erklärung  d.  Sonnenfinsternisse,  die  ge- 
schehen 4567.  Prognostfcon  astronomicum. 
4'568.  PrognosUcum  auf  d.  Revolution  d.  Jah- 
res 4568,  dem  Rath  in  Thom  zu  Gefiillen  ge- 
stellt. 

Lamggolh,  Christian  August.  — 
Dr.  Med.,  Prof.  extr.  d.  Medicin  (1789), 
dann  seit  4784  Prof.  ord.  d.  Naturgeschichte 
an  d.  Univ.  zu  Wittenberg  (MAl)^ 
geb.  4754,  Dec.  26,  Wittenberg, 
gest.  184  4,  Febr.  9,  Wittenberg. 
De  chemiae  recentioris  praestantia,  Viteberg. 
4  779.  Magnetischen,  meteorologische Beobb. 
(GUb.  Ann.  XIII,  4808).    Einrichtung  seiner 
Aeolsharfe  (Ib.  XV,  4808).  —  Medicinisches. 

LaaghaMMB,  Christian. — Docent 
an  d.  Univ.  zu  Königsberg,  spSter  Pastor 
u.  Consistorialrath  daselbst  (Jj  (A), 

geb.  4660,  Sept.  95,  Fnedland,  Ost- 

preussen, 

gest.  4797,  Febr.  49,  Königsberg. 

Dlsp.  de  demonstratlone  regulae  proportlonis 

directae  In  arithmeticis,  4«  Regiomont.  4688. 

De  Corona  Hieronis,  Ib.  4686.    De  quinque 


1371 


Langhansen 


LaBgpsdorf. 


1371 


corporum  regularium  soliditate  e  dato  uno  la- 
tere  iovaniendi,  Ib.  4687.  Dedoliorum  diroen- 
sione»  Ib.  4687.  Variarum  qaaestioaum  iria- 
des  sex.  Ib.  4688.  —  Predigtea. 

Lttaghansen,  Christoph.  -^  Sohn 
des  Yorigen.  Dr.  Phil.,  Prof.  (extr.  4  717, 
ord.  4725)  d.  Theologie  an  d.  Univ.  zu 
Königsberg,  sowie  Hofprediger  u.  Consi- 
störiairath  daselbst.  Corr.  d.  Berlin.  Acad. 
(W  (A), 

geb.  4  694,  Nov.  9,  Königsberg, 
gest.  4770,  März  4i,  Königsberg. 
De  aurora  boreali  4  746  d.  47  Blartii  observata. 
De  obliqultate  ecllpticae.  De  flgura  tellaris  ad 
sensum  sphaerica.  De  parallaii.  Bclipsis  solis 
a.  4^90,  Aug.  4  mane  RegiomoDti  observata 
(Miscell.  Berolln.  II,  4  798).  Ecllpsis  soHs  to- 
talis a.  4788,  Maji  48  Hegiomonti  observata 
(Ib.  IV,  4  784). 

Lmttglal«,  Charles.  —  Dr.  Med., 
Pharmacien-en-Chef  de  THötel  des  Inva« 
lides  zu  Paris,  früher  Prof.  an  d.  H6pilaux 
militaires  d'instruction  zu  Strassburg  und 
Metz  (Or), 

geb.  4SO0,  Juni  93,  Songeons,  D^p.  de 

rOise. 
ActioD  du  gaz  ammoniac  sur  les  cbarbons  ar- 
dents  etc.  (Ann.  cbim.  phys.  Sör.  III,  T.  I, 
4844).  Surunnouv.  ouicidedtt8oufre(Ib.IV, 
4849).  Examen  chimique  d'une  matiöre  sucröe 
recueillie  sur  les  feuilles  du  Ulleul  (Ib.  VII, 
4848).  Action  de  Tacide  carbonique  sur  la 
quiuine  etla  cinchoniue  (Ib.  XU,  4854).  Sur 
Tactioa  de  I'acide  carbonique  sur  les  alcalis 
veg6tBUz»  I'alumme,  le  sesquioiyde  de  fer  eta. 
(Ib.  XLVIII,  4856).  AclioQ  de  Tacide  sulfureux 
sur  les  monosulfures  alcaliM  (Compt.  read. 
XX,  4846).  Analyse  de  quelques  mio^rats  de 
fer  du  Ddp.  de  la  Moeelle  (Ib.  XXX,  4856). 

LaagreSy  Michael  Florent  van. 

—  Matbematicus  des  Königs  Philipp  IV. 

von  Spanien,  in  Brüssel  lebend*  (A), 

geb.  .  .  .  Antwerpen,  gest.  .  .  . 
De  vera  longitudine  terra  roarique  per  obeer- 
vationem  macularum  luuarium ,  quando  ob- 
scurantur  vel  illuminantur,  invenienda,  4**, 
Antverp.  4644  (Spanisch:  La  verdadera  Ion- 
gltud  por  mar  y  terra,  demonstrada  y  dedi- 
cata  ä  la  ipagestad  catholica  Phelipe  IV.  4644). 
Seienograpbia ,  s.  Lumina  auslriaco-philip- 
pica,  Brüssel  4648.  PlanispbaeriUm  lunae,  a 
se  mediantibus  telescopiis  observatum  etc. 
4647—57.  Mehre  Landkarten  von  Belgien. 

*  Schon  dtr  Vater,  Arnold  Florent,  der  an«  Di- 
nemark  •tammte,  führte  den  Titel :  Sph&rogAiph  des 
KOnift  ▼.  Spanien.  Aiuserdem  gab  ee  noch  einen  Kar- 
tofrapben  Jacob  Florent  Tan  Lan ( re n  (Atll. 
aemd,  Bmx,  XIX). 

IiMigsdorf|  Johann  Wilhelm.  — 
Erst  Advocat,  dann  (4776)  Kammerrath  in 
Darmstadt  und  dabei  Admitüslrator  der  Sa- 


line zu  Salzhausen  in  d.  Wetlerau,  darauf 
(4792)  Direclor  dieser  Saline  und  zuletzt 
(4  803)  Hofkammerdtrector  zu  Giessen  (Sc) 

(M.  n;  (N), 

geb.  4745,  Dec.    6,  Nauheim, 
gest.  4  8S7,  Febr.  5,  Giessen. 

Kurze  u.  gründl.  Einleitung  c.  Kenntniu  in 
Salzwerkssacben,  V*,  Frankf.  4774.  Austübri. 
Abhandl.  von  Anlegung,  Verbesserung  und 
zweckmässiger  Verwaltung  d.  Salzwerke  usw., 
1  Bde.  4*»,  Giessen  4  784.  Mit  seinem  Bruder 
Karl  CbristUui:  Sammlung  pract.  Bemerlck.  o. 
einzelner  zerstreut.  Abbandluagen  für  Fmftde 

d.  Salzwerkskunde,  4  785. 

Langgdorf,  Karl  Christian  voo. 
—  Bruder  des  Vorigen.  Dr.  Pbil.  ErstPra- 
cticant  auf  d.  Saline  zu  Salzhansen  io  d. 
Wetlerau  (4774  —  84),  dann  auf  kone  Zelt 
Docent  an  d.  Univ.  zu  Giessen  und  nacb« 
dem  Landrichter  zu  Mfihlheim  an  d.  Rohr, 
darauf  (4784)  Inspect.  d.  Saline  zu  Gera- 
bronn im  Anepachschen  und  nun  (4796^ 
4804)  Prof.  d.  Maschinenlehre  an  d.  CoIt. 
zu  Erlangen,  von  1804  bis  4806  Prof.  d. 
Mathematik  u.  Technologie  an  d.  Univ.  in 
Wilna  und  seitdem  Prof.  ord.  d.  Hatbe* 
ihatik  an  d.  Univ.  zu  Heidelberg;  48S7 
emeritirt.  In  Rusfiland  geadelt  (MAX)  (Nl, 

geb.  4757,  Mai  4  8,  Nauheim, 
gest.  48^4,  Juni  4  0,  Heidelberg. 

Erltfutr.  d.  Kttstner'schen  Analysis  endlich. 
Grossen,  S  Bde.  S«",  Mannh.  4776—78.  Beitr. 
z.  Aufnahme  d.  Saliwerkskande,  t  Hfte.  8*. 
Frankf.  4  778—79.  (jber  d.  Bewegungskrifte 
auf  $alzwerken,  8^  Mannh.  4784.  Meäaa.v. 
faydrodyn.  Untersuch,  u.  Anweod.  auf  d.  Ma- 
schinenwesen bei  Salzwerken,  4*»  Altenborg 
4788.  Vollstilnd.  auf  Theorie  u.  Erfihr.  ge- 
gründete Anleit.  z.  Salzwerkskonde,  5  Bde. 
40,  Ib.  4  784-- 96.  Drei  Ökonom. -physikil.-ma- 
tbemat.  Abhandll.,  4*.  Erfurt  4  785.  Versuch 

e.  neuen  Theorie  bydrodynam.  u.  pyrometr. 
Grundlehren,  8»,  Marburg  4  787.  Lehrb.  d. 
Hydraulik  usw.,  4»  Altenb.  4794.  Fortsetzong 
davon,  Ib.  4796.  Prgrm.doctrinarumbydranl. 
praeclp.  brevis  btstoria,  8^  Erlang.  4  796.  Phy- 
sikal.-math.  Abhandl.  über  GegenstSnde  d. 
Wttrmelehre,  8«,  Marb.  4796.  H«ndb.  d.  Hi- 
schinenlehre,  i  Bde.  4<*,  Alteoburg  4797—99. 
Entwurf  zu  Vorlesungen  für  Kameralisteo  0. 
Technologen,  4.  Bd.  8^  Ib.  4798.  Anfangs- 
gründe d.  reinen  elementar,  u.  höhr.  Mathe- 
matik usw.,  8°,  Erlang.  4899.  Gnmdlebrea  d. 
roechan.  Wissenschaften  usw.,  8**,  Ib.  48fS. 
Theorie  d.  Krummzapfens  usw.,  8"*,  ib.  1891. 
Grundlehren  d.  Photometrie  usw.,  9  Bde.  r» 
Ib.  4  809—5.  Ober  d.  Unstattballigkeit  d.  so- 
endl.  Tbeilbarkeit  usw.,  8»,  Ib.  4894.  Der 
Strumpfwirkerstuhl  u.  sein  Gebranch  osw  ; 
mit  J.  X.  WaMemuum«  4«,  Ib.  4805.  Neoeu. 
richtigere  Darstell,  d.  Principien  d.  DiiTerefl- 


1373 


Langidorf 


La  PajroiiM« 


1374 


tialrechD.,  8»,  Heidelb.  4807.  Haodb.  d.  ge- 
meiA.  u,  bohr.  Mechanik  usw.,  8%  Ib.  4807. 
Erltfutr.  höchst  wichtiger  Lehren  d.  Techno- 
logie, t  Bde.  8^  Ib.  4807..  Arithmet.  Abhandl. 
Über  juriaL,  staata-  u.  forstwiasenscbafll.  Fta- 
gea  uaw.,  8^  Ib.  4  810.  Eiojeit.  in  d.  Sind.  d. 
Elementargeometrie,  Algebra,  Trigonometrie 
uaw.,  8^  Mannh.  484  4.  Neue  Erweiterungen 
d.  naechan.  Wisaenachaften  u^w.,  8°,  Ib.  4846. 
Leichtfassl.  Anleit.  z.  Aoaiysis  endl.  Grossen 
u.  der  Unendlichkeit  usw.,  8°,  Ib.  4  84  7.  Neue 
fasal.  Anleit.  z.  Salzwerkskunde  usw.,  4**,  Ib. 
1824.  Ausführl.  System  d.  Maschinenkunde 
usw.,  4.  Bd.  4^  Heidelb.  4896.  ~  Aufsatze  in 
d.  Act.  Mogunt.,  Vorlesungen  d.  kurpfölz.  Oko- 
oom.  Gesellsch.,  Verhandel.  d.  Maatsch.  te 
Harlam,  Crall's  Annalen,  Ore&'s  Journ.  u.  a. 

liltagsdorfy  Georg  Heinrich,  Frei- 
herr von.  —  Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Med., 
begleitete  4797  als  Leibarzt  den  Prinzen 
Christian  von  Waldeck  nach  Lissabon, 
machte  darauf  als  Naturforscher  4  803  die 
Kruseoslern'scbe  Expedition  bis  nach  Si- 
birien mit  und  kehrte  von  da  zu  Lande  za- 
riick.  Nach  dem  allgem.  Frieden  russ.  Ge- 
neralconsul  in  Brasilien,  wo  er  von  4  825 
— 29  grosse  Reisen  ins  Innere  ausführte. 
Voo  4  83  4  an  zu  Freiburg  im  Breisgau  le- 
bend (N), 

geb.  4774,  Apr.  4  8,  Wöllstein,  Rhein- 
hessen, * 
gest.  486S,  Juni  29,  Freiburg,   Breis- 


gau 


•• 


Bemerkk.  auf  einer  Reise  um  die  Welt  in  den 
J.  4808—7,  2  Bde.  8».  Frankf.  4842.  Memoire 
aur  le  Brdsil  etc.,  Paris  4820.  —  Zoologisches 
u.  Botanisches. 

*  fvb.  1774, . .  .  LftUk,  Schwaben;  nadi  Anderen  in 

Heldelberf. 
**  ff««t.  JttU  3  {0, 1852). 

8.  Lana. 


(eigentl.  Laensbergli),  Phi- 
lip s  v  a  d.  —  Arzt  u.  Prediger  erst  zu  Ant- 
werpen, dann  (29  Jahre  lang)  zu  Ter-6o^ 
auf  Zeeland ;  endlich  Privatmann  In  Hid- 
deiburg  (AOB,  4  837;, 

geb.  4664,  Aug.  2  6,  Gent,  * 
gest.  4  632,  Nov.   8,  Middelburg. 

Gaometria  triangulorum,  Goös  4  594,  edit.  se- 
cauda,  4^  Amst.  4884.  Cyclometriae  libr.  II, 
4*',  Middelb.  4628.  Progymnasmata  astrono- 
nomiae  rtstitutae ;  Über  primus  de  motu  so- 
lif,  4^  Ib.  4629.  Commentationes  in  motum 
terrae  diumam  et  annuum  etc.,  4*^,  Ib.  4680. 
Uranometriae  lib.  III,  in  quibus  lunae,  solis  et 
reliqaorum  planetarum  et  inerrantium  stella- 
rum  distantlae  a  terra  et  magnitudines  bacte- 
nuf  ignotae  perspicue  deroonstrantur,  4^  Ib. 
4  634.  Tabulae  motuum  coelestlum  perpetuae 
etc.,  fol.,  Ib.  4688.  In  quadrantem  tum  astro- 


Domicum  Qum  geometricum  introductio,  fol., 
Ib.  4685.  —  Opera  omnia,  fol.,  Ib.  4668.«* 

*  geb.  1561, . . .  Goto,  ZeeUnd  (J)  (ü). 

**  Dfr  in  teinerZeitbettthmte  Alma  nach  4e  LUge, 
der  1636  uient  enchien,  Ut  nicht  Ton  ihm,  eondem 
Ton  MathiouLaneberf  h,  Canonicnt an 8t. Bar- 
thiUeniy  in  Lattich. 

Laathintey  Le  Ratz  de.  —  Edel- 
mann aus  dem  Lültichschen  (Q)  (SB), 

geb.  .  .  .,  gest.  4770  (muthmaasslich). 
Elements  de  g6om«trie,  42*,  Paris  4788.  Let- 
tre ä  Toltaire  sur  un  terit  intitolö :  R^ponse 
aui  objections  faites  contre  la  Philosophie  de 
Vewton,  V*,  Ib.  4  789.  Examen  etröfutation  de 
quelques  opinions  sur  les  causes  de  la  röfle- 
lion  et  de  la  röfraction,  8<»,  Ib.  4740.  Nouv. 
essais  de  physique,  42^  Ib.  4750.  Essai  sur 
une  mötbode  de  rendre  les  aröomMres  ouptee- 
liqueurs  comparables,  42^  Ib.  4769. 

Lmaiteires,  Jean.  —  Titular-Prof.  d. 
schönen  Künste  zu  Lausanne  (A)  (M.  W), 

geb.  4758, Lausanne, 

gest.  4797,  MSrz 

Essai  sur  le  tonnere  considör^  dana  ses  efeta 
moraux  sur  les  hommea,  et  sur  un  coup  de 
foudre  remarquable ;  suivi  des  notes  oomrou- 
niquöes  k  l'auteur  par  Mr.  le  Prof.  Sanssira  ä 
Gendve,  8^  Lausanne  4  789.  — Belletristisches. 

Laats,  Jobann.  — Jesuit,  von  4604 
an  lange  Zeit  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Ingolstadt  (A)  (SBJ), 

geh Tettnang  am  Bodensee, 

gest.  4  638,  .  .  .  München.* 
Institutionum  arithmetlcarum  libr.  IV  etc.,  8^ 
Montch.  4  64  6  et  4  64  9.  Elementonim  Snolidiat 
libr.  IV,  8<*,  Ingoist.  464  7.  Elementonim  geo- 
metricorum  libr.  VI  priores,  nova  interpreta- 
tatione  ex  graaco  fönte,  4<»,  4648. 

*  feit.  SQ  Mains  {BEJ), 

La  Pejrovte  (La  Pärouse),  Jean 
Frangois  Galaup  de.  —  Capitän  in  d, 
französ.  Kriegsmarine,  zeichnete  sich  schon 
seit  4766  in  dem  Seekriege  gegen  England 
vortheilhaf!  aus,  und  erhielt  dann  nachdem 
Frieden  den  Oberbefehl  der  aus  zwei  Fre* 
galten  bestehenden  Expedition,  die  4786, 
Aug.  4  von  Brest  zu  einer  wiaaenschaft- 
Hohen  Weltreise  auslief,  den  Weg  naeh 
Kamtschatka  und  von  da  nach  Neubolland 
gläcklich  zurücklegte,  aber  fn  dem  niedri- 
gen Archipel  spurlos  verschwand.*  Sein 
letzter  Brief  datirte  vom  7.  Febr.  4788  aus 
Bolanybay  (B), 

geb.   4744,  ..  .  Alby,  D^p.  Tarn, 

gest.  4  78S, 

Belation  du  Voyage  de  £a  FaTreiiae,  4  vol.  4* 
et  atias,  Paris  4  797.  par  lUlat  da  Xareaa  (nach 
den  von  Kamtschatka  aus  heimgesandlen  Pa- 
pieren). —  Voyage  de  £a FAroiue,  r^ig^  da- 


1375 


La  PeyroQse 


La  Place. 


1376 


prte  ses  manuscripts  originaux  par  Mr.  de 
Leiaepi,  8»,  Ib.  4884. 

*  Zur  AufsochuDf  der  Verungiackten  sandte  die  fimn- 
ifie.  Begienin;  1791  die  Expedition  Tond^Entre- 
c  aste  au  X  aus  (siehe  Diesen),  aber  ohne  Erfolg; 
erst  1827  gelang  es  dem  engl.  Sehiffscapitftn  Dillon 
den  Ort  des  Scheiterns  beider  Schiffe,  die  Ihsel  Ma- 
Ucolo,  aossunütteln,  was  1828  von  Oumont  d^Ur- 
TlUebesadgtward. 

La  Peyronse,  s.  Picot. 

Lapiy  Giovanni  Baltista.  —  Prof. 
d.  höheren  Maihematik  an  d.  Univ.  zu  Bo- 
logna. Mitgl.  d.  Instituts  daselbst  (Mz), 

gab Rom, 

gest.  1834,  Nov.  6,  Bologna. 
A.  a.  O.  keine  Schriften  genannt. 

Laple,  Pierre.  — Oberst  im  französ. 
Generalstab,  später  CheC  des  topograph. 
Cabinets  in  Paris  (DC)  (G,\%h\)  (QC), 
geb.  1777,  Aug.  I  {,  Mözi^res, 
gest.  1851,  Jan.     S,  Paris.* 
Atlas  complet  pour  le  »Pröcis  de  gäographie 
de  Mr.  Malte-Bnm«  en  65  cartes,  Paris  4  84  2. 
Mit  seinem  Sohne  Adolphe**:  Atlas  universel 
de  g6ographie  ancienne  et  moderne  en  50  car- 
tes,  Ib.  4828.  Noch  viele  andere  Landkarten. 

*  gest.  Jan.  5  (QC). 

**  gest.  1843,  JuU  22,  Paris. 

La  PlaoSi  Pierre  Simon,  Marquis 
de.  —  Erst  Lehrer  d.  Mathematik  an  d. 
Militärschule  in  seiner  Vaterstadt,  dann  in 
Paris  Examinator  beim  königl.  Artillerie- 
corps und  später  Lehrer  an  d.  Normal- 
schule. Unter  der  Consular-Regierung  auf 
kurze  Zeit  Minister  des  Innern  (1 799],  dann 
Mitgl.  und  später  (1803)  Kanzler  d.  Erhal- 
haltungssenats.  Von  Napoleon  zum  Grafen, 
von  Ludwig  XVIII.  zum  Pair  und  (ISH) 
zum  Marquis  ernannt.  Mitgl.  d.  Aoed.  d. 
Wiss.  (seit  1773)  und  des  späteren  Insti- 
tuts, auch  Mitgl.  d.  Längenbureaus  seit  sei- 
ner Gründung  (BC)  (Fourierind,  Revue 
encyclop.  T.  XLIII,  1 829;, 

geb.  4749,  März  28,  Beaumont-en-Auge, 

D^p.  Calvados,* 

gest.  1 8  2  7 ,  März  5 ,  Paris. 
Theorie  do  mouvement  et  de  la  Agare  ellip- 
tique  des  Planstes,  4^  Paris  4784.  Theorie  des 
attractioos  des  sphöroides  et  de  la  fignre  des 
Planstes,  4'',  Ib.  4788  (Aus  d.  M6m.  Paris). 
Exposition  da  Systeme  du  monde,  2  vol.  S**, 
Ib.  4796,  auch  4  vol.  4*,  Ib.  4796,  6«~  *dit. 
4**,  Ib.  4885.  Trait^  de  mdcanique  Celeste, 
vol.  I  etil,  4»,  Ib.  4799;  vol.  III  et  lY.  Ib. 
4S04— 5;  vol.  V,  Ib.  4825  avec  Suppl.,  2»< 
6dit.  5  vol.  4^  Ib.  4  829.  4  880  et  4  889.  PrtetS 
de  l'histoire  de  rastronomie,  8<»,  Ib.  4824. 
Theorie  analytique  de»  probabilil^s,  4«,  Ib. 
484  2,  S*"«  6dtt.  4  820.  Essai  philosophique  siir 
les  probabilit^s,  8^  Ib.  4  84  4,  S*»«  ^it.  4840. 


—  Oeuvres  complMes  7  vol.  4^  Ib.  4S4I— 41. 

—  Sur  le  calcul  integral  aux  diffdreDCOs  iafia»» 
ment  petites  et  aux  diff6rences  finies  (MitceU. 
Soc.  Taarin.  IV,  4766—69).  —  Sar  la  probe- 
bilitd  des  causes  par  les  ev^nemento  (M^m. 
Sav.  Strang.  VI,  4  774).  Sur  les  suites  recarro- 
recurrentes  et  sur  leurs  nsages  dans  la  tlN»- 
rie  des  hasards  (Ib.  id.).  Sur  rint^ralioo  de» 
^quations  difförenttelles  aus  diff^reooaa  floiet 
et  sur  leur  usage  dans  la  th6orie  des  basardt 
Clb.  VII,  4  776).  Sur  le  principe  de  la  granta- 
tion  universelle  et  sur  les  in^lit^  a^cnlaim 
des  planstes  qui  en  dopenden t  (Ib.  id.).  Sor 
rinclinaison  moyennedesorbilas  descomMcs . 
sur  la  figure  de  la  terra,  et  sur  lea  Idoctioaft 
(Ib.  id.).  —  Sur  les  Solutions  particalfferes  de& 
öquatlons  difförentielles  et  sur  lea  io^falitet 
söculaires  des  planstes  (Möm.  Par.  4  77tj.  ic- 
cherches  sur  le  calcul  integral  (Ib.  id.).  Reck 
sur  le  calcul  integral  aux  diffdrences  parUellei 
(Ib.  4778).  Rech,  sur  plusieurs  poiots  dm  f>- 
stäme  du  monde  (Ib.  4775  et  76).  Sur  la  prr- 
cession  des  äquinoxes  (Ib.  4  777).  Sur  les  pr»- 
babilitös  (Ib.  4  778).  Sur  les  suites  (Ib.  47T9 
Sur  la  dötermination  des  orbites  des  coBiHr» 
(Ib.  4780).  Sur  la  cba4eur ;  mit  Lavaiaiar   Ib. 
id.).  Sur  r^lectrieit^  qu'absorbent  lea  corps 
qui  se  röduisent  en  vapeurs;  mit  De  mse  I  b 
(Ib.  4784).  Theorie  des  attractiona  dea  »pbe- 
roides  et  de  la  figure  des  plan^les  (Ib.  4  782 
Sur  les  approximations  des  formales,  qui  soal 
fonction  de  tn^s-grands  nombres  (Ib.  id.).  Sar 
la  figure  de  la  terre  (Ib.  478S  et  89).    Sw*  las 
inögalitös  söculaires  des  planstes  el  di 
Utes  (Ib.  4784).  Theorie  de  Jupiler  et 
(Ib.  4  785  et  86).    Sur  T^atioa 
la  lune  (Ib.  4  786) .  Sur  les  varialioos  s^cnlai m 
des  orbites  des  planstes  (Ib.  4787).    S«r  b 
tböorie  de  l'anneau  de  Satume  (Ib.  id.) •  Sar  b 
choix  d'une  unitö  des  mesures;  mit 
graage,  Monge  und  Condoreatdb.  4  788). 
rie  des  satellites  de  Jupiter  (Ib.  4789  ei  sf 
Sur  la  roanidre  de  faire  disparoitre  las  arcs  4e 
cercle  des  knt^rales  trouvies  par  lea  b>^ 
thodes  ordinaires  d'approximatioo  ^Ib.  1 7st; 
Sur  les  variations  de  Tobliquit«  de  l'tfclipliqaa. 
du  mouvement  des  öquinoxes  et  de  la 
de  rannte  solaire  (Ib.  Id.).  Sar  las 
sur^s  des  möridiens  et  sur  les  U 
servöes  du  pendula  (Ib.  id.).   Sor  U 
tions  des  inclinaisons  et  des  noeads  des  orbo» 
des  planMes  (Ib.  id.).  Sur  le  mouvemeot  d  aa 
Systeme  de  corps  qui  s'attireat 
suivant  une  loi  quelconqua  (Ib.  Id.). 
sUbilit«  de  la  figure  de  la  mar  (Ib.  id...  Sor 
le  flux  et  le  reflux  de  la  mer  (Ib.  4790/.  —  Scr 
le  mouvement  de  l'apogte  de  la  laa«  d  ler 
celui  de  ses  noeuds  (Bull.  soc.  philone«.  Aa  ^ 
[4797]).  Sur  les  öquations  steulairaada  «Mo- 
vement de  la  lune  etc.  (tb.  An  VI  .tT^t 
Observation  sur  Torbite  du  deroier  salelklr  d» 
Saturne  (Ib.  An  VIII  [4  799]).  —  th 
l'orbite  de  la  nouvelle  planne  Oaraai 
Brux.  V,  4  788).  —  Sur  les  moa%eioc«te 
Corps  Celestes  autour  de  leurs  centm  de 
Vit«  {mm.  rinst.  I,  An  VI).  Sar  las  eqipaüK» 
s^culaires  des  mouvemenis  da  la  Iuim  da  §»« 
apogee  et  de  ses  noeuds  (Ib.  II,  Aa  VII;.   <sr 


sdcalaira  dt 


mi 


LaPla^ce 


Lardner. 


1378 


la  thtorie  de  la  lune  (Ib.  III,  Ad  IX).  Sur  le 
mouveoient  des  orbites  des  satelliies  de  Sa- 
turne  et  d'Ouranos  (Ib.  id.).  Sur  le  mouve- 
meotde  la  lumi^re  dans  les  milieux  diaphanes 
(Ib.  X,  4800  —  auch  M6m.  d'Arcuell.  I.  4807). 
Sar  les  approximatious  des  formales  qui  sont 
foDctioDs  de  träs-grand  nombr^s  et  sur  leur 
application  aux  probabilK^s  (Ib.  id.).  Sur  les 
ioO^rales  defioies  et  leur  application  aux  pro- 
babilit^s  (Ib.  XI,  4  810).  —  Sur  la  figure  de  la 
terre  (M6m.  acad.  Scienc.  II,  4  847  et  III,  4  84  8). 
Sur  le  flux  et  le  refluxde  la  mer  (Ib.  III,  4  84  8). 
Sur  les  döveloppements  de  ranomulie  vraie  et 
du  rayon  vecteur  611iptique,  eo  säries  ordon- 
nöes  suivant  tea  puissances  de  l'excentricitä 
(Ib.  VI,  4  823).  --  Sur  la  daermination  d'un 
plan  qui  reste  toqjours  parallele  ä  lui  möme 
dans  le  mouvement  d'un  Systeme  de  corps 
agissant  d'une  roaniöre  qnelconque  les  uns 
sur  les  autres  et  libre  de  toute  action  6tran- 
göre  (Journ.Ecole  polytechn.  T.  II,  4  798).  Sur 
la  mäcanique  (Ib.  id.).    Leyons  de  mathöma- 
tiques  donnöes  ä  l'äcole  normale  en  4  795  (Ib.  id . 
pt.  U).  Sur  divers  points  d'analyse  (Ib.  VIII, 
4809).  —  Sur  la  dimtnulion  de  Tobliquitö  de 
r^cliptique,  qui  rösulte  des  observations  an- 
clennes  (Conuaiss.  destemps  pour  4  84  4).  Sur 
la  döpression  du  mercure  dans  un  tube  de 
barom^tre,  due  ä  sa  capillaritä  (Ib.  4  84  2).  Sur 
la  longuenr  du  pendule  k  secondes  (Ib.  4  820). 
Sur  U  rotation  de  la  terre  (Ib.  4  824).  Sur  Pin- 
fluence  de  la  grande  inögalit^  de  Jupiter  et  Sa- 
turne dans  le  mouvement  des  corps  du  Sy- 
steme solaire  (Ib.  id.).   Sur  la  loi  de  la  pe- 
santeiir,  en  supposant  le  sph6roide  terrestre 
bomog^iie  et  de  mdme  density  que  la  mer  (Ib. 
id.).  Sur  la  figure  de  la  terre  et  la  loi  de  la 
pesanteur  ä  sa  surface  (Ib.  id.).  Sur  la  figure 
de  la  terre  (Ib.  4  822).   Application  du  calcul 
des  probabiliti^S  aux  Operations  g^od^siques 
de  la  möridienne  de  France  (Ib.  id.).  Sur  les 
inögalit^  lunaires  dues  ä  Taplatissement  de  la 
terre  (Ib.  4  823).   Sur  le  perfectionnement  de 
la  thtorie  et  des  tables  lunaires  (Ib.  id.).   Sur 
rin6galit6  lunaire  ä  longue  p6riode  döpendante 
de  la  diff^rence  des  deux  h<^misph^res  terre- 
stres  (Ib.  id.).  Sur  la  diminution  de  la  dur^e 
du  jour  par  le  refroidissement  de  la  terre  (Ib. 
id.).  Sur  la  density  moyenne  de  la  terre  (Ib. 
id.).  Sur  les  variations  des  ^läments  du  mou- 
vement ^lliptique  et  sur  les  inögaiit^s  lunaires 
ä  longues  päriodes  (Ib.  4  824).  Sul*  la  determi- 
natiofi  des  orbites  des  comdtes  (Ib.  id.).  Sur 
Taltraction  des  sph^res  et  sur  la  r^pulsion  des 
fluides  ^lastiques  (Ib.  id.).   De  Taclion  de  la 
lune  sur  Tatmosph^re  (Ib.  4  826).  Sur  les  va^ 
riations  de  Tobliquitö  de  l'ecliptique  et  de  la 
precession  des  öquinoxes  (Ib.  4  827).  Sur  le 
döveloppement  cn  säries,  du  radical  qui  ex- 
prime  la  distance  mutuelle  de  deux  planstes 
et  sur  le  d^veloppement  du  rayon  vecteur  61- 
liplique  (Ib.  4  828).    Sur  les  deux  grendes  in- 
6galit^  de  Jupiter  et  Seturne  (Ib.  4  82»).   Sur 
divers  points  de  m^canique  c^ileste  (li).  id.). 
Sur  un  moyen  de  detruire  les  efiets  de  la  ca- 
pillaritö  dans  les  barom^tres  (Ib.  id.).   Sur'le 
flux  et  le  reflux  lunaire  atmosphörique  (Ib. 
4  830) .  —  Sur  I'action  r6ciproque  des  pendules 

Poggeodorff,  HaodwSrterbncb. 


et  sur  la  vitesse  du  son  dans. les  diverses  sab- 
stances  (Ann.  cbim.  phys.  III,  4  846).  Sur  la 
vitesse  du  son  (Ib.  id.  et  XX,  4822).  CoDSid6- 
rations  sur  la  tböorie  des  phönom^nes  cepil- 
laires  (Ib.  Xü,  4  84  9).  Sur  l'appHcation  du 
calcul  des  probabilil^s  aux  observations,  et 
specialement  aux  Operations  du  nivellement 
(Ib.  id.).  Eclaircissement  de  la  tböorie  des 
fluides  «lastiques  (Ib.  XVIII,  4824).  Sur  la 
r^duction  de  la  longueur  du  pendule  au  niveau 
de  la  mer  (tb.  XXX,  4  825).  Mehre  der  Auf- 
sätze aus  d.  Connaiss.  d.  temps  ebendaselbst. 

•  geb.  Man  23  {LB)  {Fourier)  (TA),  Min  22  (J?5). 

LaPlaoe,  Cyrille  Pierre  Theo- 
dore. —  In  die  französische  Kriegsmarine 
18  4  2  .eintretend,  folgweise  Lieutenant 
(4  819),  Corvettencapilän  (1828),  Contre- 
Admiral  (4  841)  u.  Vice-Admiral  (4  85,3); 
seil  1857  Präfect  des  Marinc-Arrondtsse- 
ment  von  Brest  (QÖ)  (VDJ, 

geb.  1793,  Nov.  7,  auf  dem  Meere. 
Voyage  autour  du  monde  par  les  rpers  de  Tlnde 
et  de  la  Cbine,  e^ecut^  sur  la  corvelte  d'Etat 
»la  Favorite«  pendant  les  ann^es  4  830,  4  894 
et  4932,  5  vol.  8»  et  atlas,  Paris  4  883—39. 
Campagne  de  circumnavigation  de  la  frögate 
»rArtemise«  pendant  les  annees  4887,  4  838, 
4839  et  4840,  4  vol  8»,  Ib.  484$^48. 

LapostollOy   ...  —  Apotbdker  ^u 

Amiens  (QJ, 

Keo.  •  *  a,  ^esi.  ... 
Plan  d'un  cöurs  de  chimie  exp^rimentale,  8<>, 
Amiens  4  777.  Traitö  de  la  carie  du  bl6  noir, 
8*»,  Ib.  4  787.  Trailö  des  parafoudres  et  des 
paragr^lesT  en  cprde  de  parlle,  pr6ced6  d'une 
Meteorologie  ölectrique  prcsent^  sous  u^  neu  v. 
jour  el  terminöe  par  i'aoalyse  de  la  bbuteille 
de  Leyde,  8*>,  Ib.  4  824 ;  drei  Supplemente  dazu, 
das  letzte  Ib.. 4 826. 

Lavber,  Giovanni.  —  Pract.  Arzt 

zu  Bassano  (Tp.  M), 

geb.  1703, GrespvBe  b;  Asolo,* 

gest.  1 7  6 1 ,  Mai  1 4,  Bassano. 
Trattaio  sopra  le  molte  acque  che  da'  raQn>i 
discendono  in  Brenta  dal  Iofo  principio  sino 
a  Bassano.   Discorsi  epistolari  sopra  i  fuochi 
di  Loria,  Venezia  4765. 

*  Sieben  Meilen  Ton  Bassano. 

Lardner,  Oionysius.  —  Erst  Leh- 
rer am  Trinily  College  in  Dublin  (1817 — 
27),  dann  Prof.  d.  Physik  u.  Astronomie  Jin 
d.  London  üniversüy  von  4828  bis  4840, 
wo  er  in  Folge  eines Processes  wegenEnl- 
führung  der  Frau  des  CapL  Hea^idedie 
Professur  niederlegen  und  diesem  8000 
L.  Slrl.  Sühngeld  zahlen  musste.  Hielt  dann 
Vorlesungen  in  den  Vereiniglen  Staaten, 
selbst  auf  Cuba,  und  kehrte  erst  1845  nach 
Europa  zurück^  wo  er  als  Literat  erst  in 

87 


1379 


Lardy 


Laflftaigne. 


1380 


Pari^,  dann  in  London  lebte.    Reverend, 

Dr.  Juris  u.  MUgl.  d.  Roy.  Society  (VD), 

geb.  1793»  Apr.  3,  Dublin. 
Treatise  oo  algebraical  geometry,  Lond.  1828. 
Od  the  differential  and  integral  calculos,  Ib. 
4887.  Populär  iectures  on  ibe  steam  angine, 
Ib.  4  827  (neueste  Aufl.  unter  d.  Titel:  Steam 
engine  and  ita  uses,  Ib.  4  866).  Treatiae  oo 
heat»  Ib.  4844.  Handbook  on  optica,  Ib.  4850. 
Railway  economy,  Ib.  4  850.  Handbook  of  na- 
tural pbiloaophy  and  astronomy,  6  vol.  8°,  Ib. 
4  852,  2<^edit.  4  855.  On  animal  phyaica,  Ib. 
4  854.  Common  things  explained,  Ib.  4855. 
Handbook  of  electricity  and  magnetiame,  Ib. 
4  855.  Museum  of  acience  and  arts,  4  0  vol.  4  2®, 
Ib.  4  853 — 56.  Mit  Brawster,  Heraohel  u.  vie- 
len Anderen :  Cabinet  Cyclopaedia,  ^82  vol. 
42»,  Ib.  4830,  2<iedit.  485  vol.  42«,  Ib.  4854, 
worin  er  selbst  mit  Katar:  Hydrostatik,  Geo- 
metrie u.  Arithmetik,  sowie  mit  Walker:  Elek- 
tricitfit,  Magnetismus  u.  Meteorologie  bearbei- 
tete. —  On  the  lunar  tbeory  (Abstr.  III,  Phil. 
Tr.  4881).  Oo  certain  properties  of  vapour 
(Ib.  4832).  Onthe  theoryof  railways  (Ib.  4836). 
—  Mitarbeiter  an  d.  Edinburgh  Encyclopaedia, 
Cyclopaedia  Metropolitana,  Edinb.  Review, 
Biblioth.  des  connaissanoea  utties  etc. 

Lardy y  Charles.  —  Bergrath,  Gene- 
ral-Forst-Inspector  des  Canton  Waadt,  in 
Lausanne  (Or), 

geb.   4  780, Lausanne, 

gest.  1858,  März  4  5,  Lausanne. 
Über  d.  Schiefergebirge  von  Wallis  (Benc^ger'a 
Baitr.  7.  Geognosie  1, 4  82  4) .  Essai  sur  la  Consti- 
tution göognostique  du  St.  Gotthard  (Denkschr. 
d.  Schweiz,  natuif.  Gesellscl^.  I,  4829).  Geo- 
goosUsChes  und  Mineralogisches  über  Waadt 
(Gamülde  d.  Schweiz,  Canl.  Waadt).  Über  d. 
Gyps  u.  fhonschferer  in  Wallis  (Lepnluurd's 
Taschenb.  4  84  5).  Sur  le  gypse  du  valCanaria 
(Ann.  Min.  II,  4  84  7).  Sur  i'öboulement  d'uoe 
poriion  de  !a  Dent  du  Midi  (Bull.  soc.  göol.  de 
France,  VII,  4  885). 

Lmrc^teMii  Charles-  Louis.  — 
Astronome  adjoint  des  Längfei ibureau  seit 
4832  and  freies  Mitgl.  d.  Aced.  d.  Wiss. 
zu  Paris  seit  4  847  (G.  1 858;  fVDj  fCompt. 
rend,XL\)  (ECJ. 

geb.  4 79 4, Juli    22,Mouilleron-en-Pa- 

red»,  Vendee, 

gest.  4 857, Sept.  4  4,Pouzau0e,  Vendee. 
Tables  abr6g(>as  pour  le  caicul  des  öquinoxes, 
des  aolstices  et  des  ayzygies  (M6m.  acad.  Pa> 
ris,  XXII,  4^50).  Tables  d«  präcession,  d'a- 
barratioo  et  de  mutatioo  pour  a5^toiles  prin- 
cipales  (Connaiss.  d.  temps  pour  4  833^.  Sür 
le  calcu)  des  dtstanc^s  de  la  lune  aux  dtoiles 
(Ib.  4  8M).  Table  de:t  plus  grapdes  mar^es  de 
l'anl8t&(Ib.4836).  D^'del'ao  4836  (Ib.  4837). 
Rapport  sur  la  determination  de  la  longueur 
de  l'arc  de  möridien  compris  enlre  les  paral- 
leles de  Dankcrque  ei  Formenfera  (Ib.  4  844). 
Table  pour  le  calcu I  de  -syzygtea  ecUptiques 


ou  quelconques  (Ib.  4846).  Tables  abregt 
pour  le  caicul  des  öqninoies  et  des  solstices 
(Ib.  4847). 

La  Bive,  s.  Rive. 

La  Rooh#y  8.  Roche. 

LasIvSi  Georg  Siegmand  Otto. 
—  Erst  Hannövr.  Ingenieur-Lieatenant  (als 
solcher  von  4770  bis  4787  mit  der  han- 
növr.  Landesvermessung  beschäftigt),  dann 
Wegebau -Inspector  zu  Hameln,  später 
(4  804)  Hauptmann  u.  Dtrect.  d.  topograpb. 
Bureau  in  Oldenburg,  18  4  0  im  Königreich 
Westphalen  Ingenieur  des  ponts-et-chaus- 
s^es,  seit  4  84  3  wieder  in  oldenburgischen 
Diensten  beim  Ingenieurwesen  (Qr), 
geb.  475t,'.  .  .  Celle, • 
gest.  4833,  .  .  .  Oldenburg. 
Beobachtungen  über  d.  Harzgebirge,  i  Bde. 
%**  nebst  petrograph.  Karte,  Hannov.  4789  0. 
4  790.  Beschreib,  d.  Mannigfaltigk.  in  d.  Kry- 
Stallgestalt  d.  Sedativspaths  (Sehr.  d.  naturf. 
Gesellsch.  zu  Berlin,  IX,  4789  u.  X,  4791. 
Mineralog.  Reise  in  die  Pfalz.  Quecksilber- 
Bergwerke  (Bergbauknnde,  Bd.  1  a.  II}. 

*  geb.  1753,  .  . .  Bargdorf  (jr.II). 

LasioB,  Ernst  Friedrich  OttA.— 
Sohn  d.  Vorigen.  Baurath  in  Oldenburg  (Or;, 

geb.  4  797,  ..  .  Hannover. 
Hielt  4889  auf  d.  Naturforscherversamml.  za 
Pyrmont  einen  Vortrag  über  Torf ;  ttbersetzta: 
Leaqnarauz,  Untersuchung  über  d.  Torfimooit, 
Berlin  4  847. 

LaskowsUi  Nicolaus  Julius  Wil- 
helm. —  Stellvertretender  Adjonct-Prof. 
an  d.  Univ.  zu  Moskau.  Mitgl.  d.  Moskauer 
medicinisch.  Comptoirs  (OrJ, 

geb.  1816,  Apr.  Si  (N.  St.),  Marienburg, 

Russland. 
De  cholerae  eptdemiae  nonnulHs  causis  atmo- 
sphaericis,  Mosquae4  849.  Überd.  ZusaDmea- 
setz.  d.  Atmosphäre  wahrend  d.  Cholera-Epi* 
deniie:  4)  Sauerstoff-,  Stickstoff-,  Wasser- 0. 
Kohlenstiure-Bestiromung  (Rusa.  im  Moskows- 
ky a  Wedomosti,  4  8 4 7,  N«»  4  2  4);  2)  Sauerstoff- D. 
SUckstoflbestimmung  (liab.  AoD.  LXXV,  48S0I. 
Über  d.  Belugengifl  (Russ.  im  Moskewaki)  Wn- 
tschebny  Journ.  V).  Bestimm,  d.  Nahrhaftig- 
keit verschiedener  Brotarten  (Russ.  ebenda- 
selbst), tlber  d.  Protei ntheorie  (Ideb.  Ana. 
LVm.  4  846).  Mit  P.  I^aBko:  Über  d.  flucbU- 
gen  sauren  im  Kttse  (Ib.  LV,  4  845J. 

LassaiCnOy  Jean  Louis.  —  Erst 
Prof.  d-  industriellen  Chemie  an  d.  Han^ 
delsschule  in  Paris,  dann  Prof.  d.  Chenrie  an 
d.Vetertnärschule  zu  Affort  und  seit  1854 
Chemiker  (Chimiste  expert)  beim  Tribunal 
erster  Instanz  des  Seine-Departemenis fOr, 

geb.  1800,  Sept.  22,  Paris.* 


1381 


Laiione 


1382 


Abregt  ölämeataire  de  chimie  orgaoique  ei  in- 
orgaoique,  S  vol.  8^  Paris  4  829,  4*"«  ddit.  4846. 
DictioDnaire  des  r^ctifs  chimiqaes  etc.,  8**, 
Ib.  4  839.  —  Sur  la  nature  de  Tacide  contenu 
dans  les  tiges  de  la  rhubarbe  (Aan.  chim.  pbys. 
Vlll,  4848).   Analyse  de  plusieurs  calculs  et 
coDcrätioDS  etc.  (Ib.  IX,  4  84  8)^  Analyse  des 
bippomaoes  etc.  (Ib.  X,  4849).   Sar  le  nouv. 
aeide  prodait  par  la  distillation  de  Tacide  sor- 
bique  (Ib.  XI.  484  9).  Analyjse  de  la  bile  da 
coaita-fauve  (Ib.  id.).  Sur  an  nouv.  alcali,  la 
deipbine  (Ib.  id.).  Examen  cbimique  du  Iter- 
m^  v^ötal  (Ib.  XII.  4  849).  Analyse  de  la  Sta- 
pbisaigre  (Ib.  id.).   Examen  chim.  de  l'acide 
particalier  forme  pendant  la  distfllation  de  Ta- 
cide  uriqueetc.  (Ib.  XIII,  4  8S0).  Sur  ia  dä- 
composition  mutuelle  de  l'alcool  et  de  l'acide 
phosphorique  pendani  la  formation  de  Tether 
(Ib.  id.).  Sur  la  combipaisen  du  soufre  avec 
lechr6me  etc.  (Ib.  XIV,  4  8S0).   De  rapplica- 
tion  du  Chromate  de  plomb  sur  la  soie,  la  laine 
etc.  (Ib.  XV,  4890).   Examen  chim.  du  sönö 
(Ib.  XVI,  4  894).  Do  de  la  liqueur  odorant»  de 
la  mottfette  (Ib.  id.^.  Nouv«  recbercbes  sur  la 
composition  des  eaux  de  Fallantoide  etc.  (Ib. 
XVII,  4894 ).  Analyse  d'un  caicul  salivaire  de 
cbeval  etc.  (Ib.  XIX,  4  899).  Sur  la  präcipita- 
tion  de  Talbumine  au  p61e  posHifde  la  pile 
(Ib.  XX,  4899).  Sur  uu  nouv.  acide  produit 
eo  distUlaot  l'acide  citrique  (Ib.  XXI,  4899). 
Sar  les  comhinaisons  da  nickel  avec  l'oxigäoe 
et  les  Corps  non  metalltques  (Ib.  id.).  Sur  l'a- 
cide  purpurique  (Ib.  XXII,  4  893).   Sur  l'exi- 
steoce  du  carbonate  de  magntoie  dans  les  cal- 
culs vesicaux  des  animaux  berbivores  (Ib.  id.). 
Sur  l'existence  de  Toxide  cystique  dans  un  cai- 
cul v6stcal  du  ohien  etc.  (Ib.  XXUI,  4  893). 
Analyse  de  Taluminite  d'Epernay  (Ib.  XXIV, 
4893  et  XXVIII,  4  895).   Sur  la  possibtlitö  de 
recoonattre  la  prösence  de  racötate  de  mor- 
phine chez  les  animaux  eropoisonnäs  par  cette 
sabstance  (Ib.  XXV,  4894).  Recherche  de  l'a- 
cide hydrocyantque  dans  le  corps  des  ani- 
maux etc.  (Ib.  XXVII,  4894).  Sur  un  calcul 
remarquable  par  sa  grosseur  etc.  ^Ib.  XXX, 
4895).  Sur  une  nouv.  espöce  de  calcul  biliaire 
^tc.  (Ib.  XXXI,  4  896).  Sur  la  composition  du 
liquide  qui  se  trouve  dans  le  canal  rachidien 
(Ib.  XXXIII,  4  896).  Analyse  d'une  vari^t^  de 
Ter  spatbique  trouvee  ä  Tinzen  etc.  (Ib.  XXXV, 
4897).  Sur  uRComposö  solide  de  cyanog^ne 
et  de  soufre  (Ib.  XXXIX,  4  898).  Sur  la  puri- 
flcation  de  l'oxide  de  mangan6se(lb.  XL,  4  829^. 
Calcul  siIiceu;L  trouvö  dans  l'ur^tred'un  agneau 
etc.  (Ib.  XLIV,  4880).  Sur  l'urine  d'un  cbeval 
attaquö  de  diab^te  (Ib.4d.).  Examen  cbimique 
de  la  membrane  r^tupe  et  des  nerfs  optiques 
(Ib.  XLY,  4880).  Sur  la  teinture  de  la  soie  en 
jaune  dor6  par  le  suifure  de  cadmium  etc.  (Ib. 
id.).  Examen  pbysiqua  et  cbimique  du  lait  de 
vache  avaot  et  aprös  le  part  (Ib.  XLIX,  4839). 
Sur  l'iDflueace  qua  'peut'exercer  le  regime  ali« 
mentaire  dang  la  phönom^ne  chimiqua  de  la 
respiration  (Ib.  LIII,  4898).  Sur  la  precipita- 
tion  de  la  morphine  dans  une  dissohition  d'o- 
pium  par  un  courant  galvaniqaa  (Ib.  XV,  4  834). 
Sur  un  composö  dt  bicblorura  de  marcnra  et 
d'iode  (Ib.  LXIU,  4836).  Sar  la  ntfture  et  les 


propriötes  du  co^pos^  que  forme  l'albumine 
avec  le  bichlonire  de  mercure(Ib.  LXIV,  4  837). 
BütTvart:  Sur  les  iodures  de  platine  et  les 
compos^s  doubles  qu'ils  peuvent  former  etc*. 
(Ib.  LI,  4  839).  —  Examen  d'un  calcul  ur^tral 
d'un  boeuf  (Ann.  chim.  phys.Sör.  III,  Vol.  XIX, 
4847).  Sur  le  mode  de  transport  des  pbospbata 
et  carbonate  de  chaux  dans  les  orgsnes  des 
plantes  etc.  (Ib.  XXV,  4  849).  —  Viele' Auf- 
sätze in  d.  Compt.  rendus,  z.  B. :  Nouv.  eom- 
posös  «ith^rös,  obtenus  de  l'acide  st^arique 
(V,  4  837).  Sur  uu  proo^dö  photogönioa«  don- 
naot  directement  la  copie  fid^le  d^tie  gravure 
etc.  (VIII,  4839  et  X,  4840).  Nouv.  moded'ap- 
plication  de-l'appareil  de  Karsli  etc.  (XI,  4840). 
Sur  un  Doirv.  pro.c6d<i  de  chlorometrie  (XV, 
4  849).  Proc^dö  simple  pour  constater  la  pr^ 
sence  de  l'azote  dans  les  quantitös  misime^  de 
mall^e  organique  (XVI,  4  843).  Nouv.  pro- 
cM6  eudtom^tHque  etc.  (XXI,  4  845).  Sur  la 
composition  de  Tair  confine  dtns  les  ^uries 
etc.  (XXIII,  4846 et XXIV,  4847).  Applikation 
de  Toxyda  de  zincdans  Ja  peiptvu«  ^Iheile 
(XXVI,  4  848).  Sur  i'action  qu'axarcent  les 
sels  de  fer  daHs  Tacte  de  la  ^rmination  etc. 
(XXXIV,  4  869).  Sur  an  rooyen  de  reeonnaitre 
des  tracan  de  mareul«  (XLIII»  4866).  ^.-  Far- 
neref  im  Journ.  de  chimie  mödicale,  Bulletin 
de  l'Acad.  de  mödicine,  etc. 

*  geb.  1798  etwa  (FD). 

Lassoae,  Joseph  Marie  Franyois 
de.  —  Regens  d.  medicin.  FacuUit  in  Pa- 
ris. Leibarzt  Ludwigs XVL  Mit£fl.  d. Aoad. 
d.  Wiss.  u.  d.  Medicin  zu.  Paris  (Mem,Far. 
i788;  (B)  (Q)  (BD), 

geb.  47  4  7,  Juli  3,  Carpentfas, 
gest.  4788,  Dec.S,  Paris. 
Sur  la  combinaison  de  l'acide  du  sei  majin 
avec  l'antimoine  etc.  (M6m.  Par.  4  757).  Sur 
le  zinc;  5  Abhandll.  (Ib.  f779,  4  775,  4776  et 
4777).  Sur  des  phönom^n/M  nouveaux  et  sin- 
guliers  produits  par  plusieurs  mhctes  salines 
(Ib.  4  7?9).  Nouv.  obsarvations  sur  Tanalysa 
des  crystaux  du  verdet  et  du  sei  de  saturne 
etc.  (Ib.  id.).  Sur  les  gr^s  en  genöral  et  en 
particuller  sor  ceux  de  Fontainebleau  (Ib.  4  774, 
4  775  ei  4  777).  SurpIusieursselsammOniacaux 
(Ib.  4775).  Exp^riencas  nouv.,  qui  fontcon- 
notlre  la  natura  et  les  propriet^s  de  plusieurs 
esp^ces  d'air  etc.  (Ibw  4776).  Sür  quelques 
combinaison^  salines  de  fer  (Ib.  4  778>%  —  Mit 
Oaraetüe,  siehe  Diesen.  —  Medicinisches. 

■  Lathan9,Wmi3g.  — Esquire.  MitgL 
d.  Roy.  Society  seit  4  796  (Th), 

geb.  i  .  .,  gest.  4S07,  Febr.  i,  .  .  . 
On  ft  singulaf  iostance  of  atmospherical  re- 
fraction  (PhH.  Tr.  4798,  auch  Gilb.  Ann.  IV 
u.  XI). 

LalfaUi  Erunetto.  —  Stadtsecretär 
▼OD  Floreoz;  floh  4  260,  als  Manfred  alle 
Güelfen  aus  dieser  Stadt  vertrieb,  nach  Pa- 
ris, von  wo  er  erst  4  28  4  in  seine  Heimath 
u.  frübere  StelluDg  zurückkehrte  (A)  (BD), 

87* 


1383 


Langier 


Langiar. 


1384 


geb.   IS20,  .  .  .  Florenz,* 

gest.  M95,  .  .  .  Florenz. 
Le  tresor  de  rorigioe  et  de  la  natare  de  toutes 
choses.  —  Geschrieben  zu  Paris  ums  J.  4S60 
(spttter  ins  Italienische  übersetzt  u.  gedruckt : 
Iltosoro,  fol.,  Treviso  4474),  bemerkenswertb 
als  eins  der  ültesten  Docuqaente  über  die  Kennt- 
Dias  der  Europtter  vom  Compass  (J.  KUproth, 
Sor  L'invention  de  la  boussole,  p.  44). 

*  Nach  d«a  Abt  Z an no nl  (GG.  1825,  Bd.  I,  8.  67). 

hmUfflmTf  Marc  Antoine.  —  Jesuit, 
s(>äter  Abb^y  predigte  am  französischen 
Hofe  mit  Beifall  (AJ, 

geb.   1713,  Juli  25,  Mano84)i]e,  Pro- 
vence, 

^est.  i769 ,'  Apr.  . . , 

Essai  sur  l'atcbitecture,  ^758,  nouv.  ödit.  4766 
(Deutsch,  Jena  1756  u.  1788,  Leipz.  1768).  — 
Geschichtliches. 

IfMIgler,  Frangois.  —  Dr.  Med., 
kaiserl.  Raih,  Prof.  d.  Chemie  u.  Botanik 
an  d.  Univv,  Wien  u.  Modena;  legte  4768 
seine  Aeniier  nieder  und  lebte  zu  Strass- 
borg  (A)  (BS), 

geb Nancy  oder  Metz, 

gest.  1793,  Dec.  17,  Reggio. 
Institationes  pharraaceuticae,  8  vol.  8**,  Mo- 
dena 1788—91. 

LavgleryAndr^.  —  SeitFourcroy's 
Tode  Prof.  d.  allgem.  Chemie  am  Museum 
d'histoire  naturelle  zu  Paris.  Mitdirect.  d. 
£cole  d.  Pbarmacie  u.  Mitgl.  d.  A^cad.  d. 
Wiss.  daselbst  (BSJ  (Oetl)  (Ann:  chim.  phys. 

LH,  190>ir<?;, 

geb.   1770,  Aug.    1,Xisieux, 

gest.  183S,  Apr.  19,  Paris.* 
Analyse  d'ona  pierre  tomb^e  de  Tatmosph^re 
(Ann.  du  Museum  d'hiet.  nat.  IV.  1804).  D« 
du  disth^ne  de  St.-Gothard  (Ib.  V,  1804).  D« 
de  l'amphibole  du  oap  de  Gattes  (Ib.  id.).  D** 
de  Töpidote  grise  du  Valais  (Ib.  id.).  D»  d'une 
pierre  sUicöo-ferruglneuse  de  couleur  verdä- 
tre  (Ib.  id.).  D®  de  la  mine  de  plomb  de  Jo- 
hann-Oeorgenatadt  etc.  (Ib.  VI,  f865  et  VU, 
1806).  D**  des  grammatites  blanche  et  grise 
du  Mont  St.-Gothard  (Ib.  VI,  1805).  D«  du 
chr()mate  de  fer  des  montagnes  Ouraliennes 
(Ib.  id.).  ly*  de  Tactinote  deZillerthal  (Ib.  VII, 
4  806) .  Sur  Texlstence  du  chröme  dans  les  pier- 
res  möt^riques  (Ib.  id.) .  Examen  de  la  pierre 
dite  z6olithe  rouge  du  Tyrol  (Ib.  IX,  4807). 
D®  d'une  substance  animale  de  la  grotte  de 
l'Arc,  dans  Tile  de  Capröe  (Ib.  id.).  Analyee 
.  du  Paranthine  (Ib.  X,  1807).  D"*  du  Diopside 
(Ib.  XI,  1808).  D«  de  raplome  (Ib.  id.).  D» 
comparative  de  deux  sabies  ferrugineux  etc. 
(Ib.  XII,  1808).  D»  de  Tacide  muqueux  form« 
par  l'acide  oitrique  1)  sur  les  gommes  et  2)  sur 
le  Sucre  de  lait  (Ib.  XIV,  1809).  Examen  chim. 
de  la  prehnite  compacte  de  Reichenbach  (Ib. 
XV,  1810).  D»  de  la  rösine  jaune  du  Xanthor- 


rhoea  haslHis  etc.  (Ib.  id.).  D**  des  mati^res »- 
lioes  contenues  dans  la  liqueur  que  Ton  ob- 
tient,  lorsqu^on  fatt  fondre  des  osMoaes  tU\ 
(Ib.  XVI,  1810).   iy>  des  crayons  lithographi- 
ques  (ib.  XVII,  1811).  —  Annonce  d*an  ooqt. 
principe  dan«  les  pierres  m^teoriques  fM«m 
rinst.  Sav.  Strang.  II,  1811).  —  Sor  la  pr^- 
sence  de  la  strontiane  dans  Tarragiratte  M^m. 
du  Museum  d*hist.  nat.  I,  1815).  Note  relaüve 
aux  arragonites  de  Bastenes,  de  Baadiasero  H 
du  pays  de  Gex  (Ib.  III,  1817).   Sur  rideattt« 
d'origine  entre  le  fer  de  Siberie  et  lea  fierrvf 
mötöoriques  (Ib.  id.).  Sur  le  suc  des  earodcs 
(Ib.  IV,  1818).  Faits  pour  servir  k  l'btst.  chim 
des  pierres  möteoriques  (Ib.  VI,  4890).  Ana- 
lyse de  deux  vari^t^  de  cobalt  ars^niatf  elc. 
(Ib.  IX,  1 892) .  D*'  de  plusleurs  terre»  envoyfe» 
du  S^n^gal  (Ib.  X,  1898).  D»  d'nn  fragmealde 
messe  saHne  considerable  rejet^  par  I«  Ve- 
suve  en  1899  (Ib.  id.).   Möm.  sor  raoalywde 
pierres  et  de  fers  metitoriques  troov^es  ea  Po- 
logne  (Ib.  XI,  1894).  Examen  chim.  des  lerrcs 
de  Lamana,  dans  la  Guyana  fraocaiae  etc.  Ib 
id.).   D^  de  trois  minöraux  proveoant  de  liie 
de  Ceylan  et  de  la  cöte  de  Cororoandel  1b 
Xlf,  1895).  D»  de  l'argile  de  Combal  rib.  Xlll. 
1 895) .  D'  de  la  vari^Ui  en  mässe  de  re«90oitt 
de  Ceylan  (H).  XIV,  1895).   D«  des  ladiaotiM 
blanche  et  rose  de  Coromandel  tlb.  id.).  I»- 
d'un  carbonate  de  chaux  magn^ifere  nb.  XIX. 
1980).  —  Nouv.  mani^re  de  retirer  roamiaiB 
du  platine  brut  (Ann.  chim.  LXXXIX,  ifti« 
Sur  le  roode  de  trailement  le  plas  conveaabie 
des  mines  de  cobalt  et  de  nickel  (Aoo.  chia 
phys.  IX,  1818).  Analyse  de  la  pierre  mH^- 
riqoe  de  Juvenas  (Ib.  XIX,  1892).  D»  de  d«iii 
m^töorites  (Ib.  XXV.  1894).  DecompoaiUoo  le 
l'oxalate  de  chaux  pjir  la  potasse  ;lb.  XXVi 
1894).   Analyse  de  trois  nouv.  min^raoi  Ib 
XXVII,  1894).   Examen  du  platioe  troov^ea 
Rttssie  (Ib.  XXIX.  1895).    D*  du  fer  cnide  r*- 
sinite  trouvö  ä  Freyberg  flb.  XXX.  4  895 >    Ssr 
la  compositi^n  chim.  de  la  pierre  mH^nqa» 
de  Ferrare  (Ib.  XXXIV,  1897>.    Aoal^se  tV 
quelques  alliages  de  bismoth  (Ib.  XXXVI,  i  f^!* 

—  Artikel  im  DicUonnaire  techDologiqoe 

*  An  der  Cholera. 

IiAllglori  Paul  Auguste  Erne>t 

—  Sohn  des  Vorigen.   Erst  EJeve  (f8U 
dann  Adjonct  an  d.  Sternwarte  xn  Pan« 
später  Mitgl.  d.  LSngenbureau  u.  seit  1841 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst,  auch  Exa- 
minator an  d.  £cole  navale  (QCJ  (VD^  <> 

geb.  1819,  Dec.  91,  Paris. 
Recherches  sur  la  rotation  du  soleil  ootov^ 
son  eentre  de  gravite,  1 844 .  Cooslmelio«  d  tt 
cercle  meridien  portatif  pour  la  d^tormloaapc 
des  positions  g^ographiqoea,  Paris  48;S9  — 
M^m.  sor  les  tachea  du  soJeU  (Cooipi.  mc 
XII,  1841).  IMcouverte  d'uoe  oouvelle  ooari» 
dans  la  nuit  du  99  Oct.  4849  (Ib.  XV.  tsa 
Möm.  sur  rinnoence  du  reasort  dl«  saapeo«*« 
sur  la  dor^  des  oscillatioos  do  p—dole  U 
XXI,  1845).   M6m.  sor  quelqoes  comMcs  »c^ 
cienoes  (Ib.  XXII,  4846).  M«m.  sur 
aociennes  apparitionsde  la  oomte  de 


I 


1385 


Lannay 


Laurent. 


1386 


inconooes  jusqu'alors  (Ib.  XXIII,  4846).  Sor 
le  mouveineDt  propre  des  irois  aiqas  d'^loiles 
da  Catalogue  de  Xeaaiar  (Ib.  XXIV,  4  847). 
Sur  TuUlit^  d'on  catalogue  de  Döbaleusea  (Ib. 
XXVni,  1849).  Noch  viele  astronom.  Beobb. 
daselbsl  u.  in  d.  Connaiss.  de»  temps. 

IfMUMiy,  s.  Delaunay. 

Laoragvals  (Lauragais),  LouisLöon 

F  e  11  c  1 1  ä ,.  Comte  d  e ,  später  Duc  de  Bran- 

cas.  —  Bhrenmitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 

Paris,  « 8  4  i  Pair  von  Franltreich  (BS)  (DCJ, 

geb.  4733,  Juli    3,  Versailles,* 

gest.  4  824,  Oct.  9,  Paris.** 
ObservatioDS  sur  le  M6m.  de  Mr.  Ouetterd  sar 
la  porcelaiae,  Paris  4766.  Sur  la  dissolulion 
du  aoofre  daos  Tesprit  de  vin  (Mdm.  Pari  4758). 
Sur  les  mölaoges  qui  doonent  f^ther,  sur  l'ö- 
ther  lui-m^roe,  et  sur  la  miscibilit^  daos  l'eau 
(Ib.  id.).  Sur  l'^tber  acötiqoe  ou  6lher  de  vi- 
naigre  (Ib.  4769).  —  BelletrUtisches,  Politi- 
sches, Historisches  usw. 

*  geb.  1736,  JuU  3  (BC).        **  gest.  Oct.  8  {BSj. 

Lavrbeoky  Peter.  —  Prof.  d.  Poesie 
(seit  4  667),  daneben  auch  d.  Mathematik, 
Physik,  Jurisprudenz  und  Theologie  (seit 
4  6S7)  an  d.  Univ.  zu  Abo.  Seit  4  692  Pfar- 
rer daselbst  und  seit  4  696  Bischof  zu  Wi- 
borg  (J)  (Gz), 

geb.   4  628, Baik,* 

gest.  4705,  Apr.  4  6,  ...  . 
De  circoli  quadratura  et  de  vero  mundi  syste- 
mate  contra  Zipsdorfli  Copernicuro  redivivum. 
Arithmetiea  generalis. 

*  Kirchipiel  Ommmelkihl,  Oitfothluid. 

LMUPMlberg,  Wilhelm*.  —  Dr. 

Med.,  Prof.  d.  Mathematik  u.  Medicin  an 

iJ.  Univ.  zu  Rostock  fJ), 

geb.   45i7, Solingen  b.  Cöln, 

gost.  4  64  2,  Febr.  2,  Rostock. 
Breviarium  geomelricum  et  geodaeticum.  ~~ 
MediciDlaches. 

*  GeiuuiDt  d«f  Aeliere  tur  UnteracheiduBf  von  teinem 
Sohne  Wilb«lm  (f«b. «  .  .,  feit.  .  .  .),  pnet.  Ant 
in  Kopenhafen,  welcher  eehiieb :  HiftoricadeeciipUo 
metitit  «eu  Uptdi»  Aquilinari«  eic,  12*,  Bottoch.  1627 

(A)  {yKh 


ibergy  Peter.  —  Sohn  des 

Vorigen.  Studirte  4  608  Medicin  in  Leyden, 

ward  4  614  Prof.  d.  Philosophie  in  Montau- 

ban,  erhielt  4  64  4  den  Ruf  zur  Professur  d. 

Medicm  in  Montpellier,  ging  aber  als  Prof. 

d.  Physik  u.  Mathematik  nach  Hamburg  u. 

I  6f  4  als  Prof.  d.  Poesie  nach  Rostock  fA), 

geb.   4  685,  Aug.  26,  Rostock, 

gest.  4  639,  Mai  43,  Rostock. 
Dinp  •stroDomicae,  4^,  Rostoch.  4607.  Astraea 
ft.  de  genuiao  globi  coelestis  usn  et  offlciis 
Libr.  III,  8*,  Lugd.  Bat.  46$9.  Disp.  de  anima 
coeli  etsidemm,  4«,  Hamburg.  4644.  De  na- 


tura crepusculorum  tractatio,  4^  Ib.  4645.  2V- 
lijriia«!^  sphaericae  IV,  4^  ib.  4  64  5.  Disp.  XII 
physicarum  aphorismi,  4^  Ib.  4646.  Collegium 
physicum,  4<*,  Ib.  4  640  et  4  622.  Institutiones 
arithmeticae,  8^  Ib.  4624.  Disp.  matheroatica, 
4^  Ib.  4628.  Disp.  de  motu  universi,  4**,  Ro- 
stoch. 4638.  —  Viel  Anderweitiges.  —  Siehe 
Drebbel. 

Lunrembergi  Johann  Wilhelm. 
—  Bruder  des  Vorigen.  Magister  in  Rostock 
(4  64  0),  Dr.  Med.  in  Rheims  (4  6  4  6),  dann 
4  64  8  Prof.  d. Poesie  an  d.  Univ.  zu  Rostock 
und  endlich  4  623  Prof.  d.  Mathematik  an 
d.  Ritleracademie  zu  Soroe  auf  Seeland* 
(W)  (J)  (A)  (NK). 

geb.  4  590,  Febr.  26,  Rostock, 
gest.  4  658,  Febr.  28,  Soroe. 
Logarithmica,  8"*,  Lugd.  Bat.  4628.  Lusus  et 
recreatioaes  ex  fondameDtis  arithmeticis,  8*, 
Havn.4  684.  Arithmetiea  et  algebra,  4^  Soroe 
4648.  Instrumeatum  proportiooum,  quo  uni- 
versa  arithmetiea  et  geometria  compeodiose 
demonstraotur  et  usui  accommodantur,  Ro- 
stoch. .  .  . 

*  Auch  eeia  Sohn  Sebaetian  (feb.  1626,  Apr.  26, 
l^tt.  .  .  .)  ward  Prof.  d.  Mathematik  in  Soroe  (1062) 
und  in  Kopenhagen  (1692),  scheint  aber  nicht«  Ma- 
them%ti«chefl  geechrieben  xu  haben. 

Lavrenty  Auguste.  —  Erst  Inge- 
nieur des  Mines  (4  829),  dann  folgweise 
Präparaten r  an  d.  £cole  centrale  des  arts 
et  manufactures  in  Paris,  Chemiker  an  d. 
Porzellan  fahr  ik  zu  S^vres,  Vorsteher  einer 
chemischen  Schule  in  Paris,  Chemiker  q1- 
nes-Parfumeurs  daselbst,  Chemiker  einer 
Porzellanfabrik  in  Luxemburg,  Prof.  d.  Che- 
mie an  d.  Facultät  d.  Wiss.  zu  Bordeaux 
(4  838—46)  und  nun  seit  4  848  Wardein 
an  d.  Münze  zu  Paris.  Correspondent  des 
Instituts  seit  K%k^  (Ot)  (Ch.  S.yU), 

geb.  4  807,  Nov.  4  4,  La  Folie  b.  Langres 

(Haute-Marne), 

gest.  4  853,  Apr.  4  5,  Paris. 
Sur  un  D011V.  moyende  properer  la  naphta- 
line  et  sur  son  aoalyse  (Ana.  chim.  pbys. 
XLIX,  4882).  Sur  les  cblorures  de  naphta- 
line  (Ib.  LH,  4868).  Sur  le  scbiste  bitamioeux 
et  sur  la  paraffine  (Ib.  LIV,  4888).  Nouv.  pro* 
G^ö  pour  analyser  les  Silicates  alcalrns  (Ib. 
LVUI,  4  888).  Analyse  du  spodum^ne  de  i'A- 
rl^e  et  de  la  wichtyne  (Ib.  LIX,  4886).  dur 
de  nonv.  cblorures  ei  brömures  d'hydrog^ne 
carbone  (Ib.  id.).  Sur  la  oHrooaphtalase,  la 
nitronapblatöse  et  la  oaphtaJase  (Ib.  id.).  Sur 
le  benzoyle  et  la  beozimide  (Ib.  Id.).  Sur  le 
bensoyle  et  la  benzamlde ;  analyse  de  Tesseoce 
d'amandea  am^ras  (Ib.  LX,  4816).  AcMon  de 
Tacid«  nitrique  sur  la  paranaph taline ;  para- 
napfatat^se  (Ib.  id.).  Sur  les  chlorure,  br6- 
mure  et  iodure  d'ald^hyd^ne  (Ib.  id.).  Ana- 
lyses  diverses;  mit  Cli.  Hofans  (Ib.  id.).  Sor 
l'acide  naphtalique  et  ses  combinaisons  (Ib. 


1387 


Laurent. 


13SS 


(Ib.  LXI,  4886).  Tbterie  des  combinaisons  or- 
ganiques  (Ib.  id.).  Sur  rhydrobeozamide  (Ib. 
LXIl,  4886).   Pbönom^nes  que  präsente  l'eau 
vers^e  sur  des  Corps  cbauffös  au  rouge,  et  sur 
quelques  illusions  d'optiques  (Ib.  id.).   Sur  la 
cbloropb^oise  et  les  acides  cblorophönisique 
et  chloropbenösique  (Ib.  LXIII,  4  886).    Sur 
l'acide  campborique  (Ib.  id.).   Sur  Taction  du 
cblore  sur  la  liqueur  des  Hollandois  et  sur  quel- 
ques öthers  (Ib.  id.).   Sur  Thuile  des  scbtsles 
bitumineui ,   reupion,   Tacide  ampälique  et 
rarop^line  (Ib.  LXIV,  4887).  Action  du  cblore 
sur  les  bydrocblorates  d'^thdrine  et  de  metby- 
löue  (Ib.  id.).    Sur  Tacide  olöique  et  Tacide 
ölaidique  (Ib.  LXV,  4  887).   Action  de  l'acide 
sulfurique  sur  l'bydrure  de  benzo'ile  (Ib.  id.). 
Sur  les  Äthers  des  acides  gras  (Ib.  id.).  Sur 
les  acides  pinique  et  sylvique  et  sur  le  cam- 
pboryle  (Ib.  td.).   Tb6orie  de  la  c^mentation ; 
mit  Leplaj  (Ib.  id.).  Sur  la  G'^meutatidn  du  fer 
(Ib.  id.).   Sur  ia  density  des  argiles  cuites  ä 
diverses  tempöratures  (Ib.  LXVI,  4887).   Re- 
eberches  diverses  de  cbimie  organique(Ib.  id.). 
Sur  les  borates  de  potasse  et  de  soude  et  sur 
le  tungstaie  de  tuogst^ne  et  de  potasse  (Ib. 
LXVII,  4888).   Sur  les  acides  pimarique,  py- 
romarique,  azomarique  etc.  (Ib.LXXII,  4839). 
If^m.  sur  l'acide  cbloronapbtalique  etc.  (Ib. 
LXXIV,  48^0).    Sur  de  nouv.  combinaisons 
benzoKliques  azotöes  et  sulfuräes  (Ann.  chim. 
phys.  S6r.  III,  T.  I,  4844).   Sur  le  pbönyle  et 
ses  d6riväs  (Ib.  III,  4  844).  Recberches  sur  Tin- 
digo  (Ib.  id.).  Sur  la  Constitution  du  cacodyle 
(Ib.  X,  4844).   Sur  Jes  combinaisons  azot^es 
(Ib.  XVIII,  4  846).  Sur  la  composition  des  al- 
calis  organiques  et  de  quelques  combinaisons 
«izot^es  (Ib.  XIX,  4  847).  Sur  l'acide  ph^nique 
nitrobiohlor6;  mKDelbOf(Ib.id.).  Recberches 
sur  les  tufigstates  (Ib.  XXI,  4  847).  Sur  la  chlo- 
rooyanilide  et  quelques  autres  anilides  (Ib. 
XXII,  4  848).  Sur  les  acides  des-pins  (Ib.  id.). 
Action  de  l'acide  nilrique  sur  la  brucioe  (Ib. 
id.).  Sur  les  acides  amfd^  ,et  le  sucre  de  g6- 
latine  (Ib.  XXIII,  4  848).  Sur  les  composös  de 
la  garance,  les  taonlns,  les  cblorosulfures  et 
cyanures  ammoniacaui,  la  tbiobenzaldtne,  les 
carbonates  et  quelques  autres  sels  (Ib.  XXXVI, 
4859).  —  Sur  iin  bouv.  carbure  d'hydrog^ne, 
le  cbrys^ne  (Gempt.  reild.  V,  4887).   D»,  le 
pyiöne  (Ib.  id.).   Sur  les  nitrites  de  chrys6- 
nase  et  d'ydrialase  (Ib.  id.).  Sur  la  tb^orie  des 
substitutrons  (Ib.  IX»  4  88») .  Sur  divers  nilri- 
tes  et  cbloruMs  anthracdniques  (Ib*.  X,  4840). 
Reciamation  de  priorite  k  l'occasion  d'un  Möm. 
de  Mr.  Duium  sur  la  loi  des  substitutious  et  la 
tbeorie  des-  types  (Ib.  id.).   Sur  les  essences 
d'estragon  et  de  Sabine,  sur  la  cynnhydramide 
et  le  br^miire  de  camphre  (Ib.  id.).   Sur  de 
nouv.-  combinaisoas  cbloruröes,  brömuröes  et 
sulfur^es  de  napbtaline  (Ib.  id.).  Sur  le  brö- 
mure  de  bentine  (Ib.  id>).  Surune  si^rie  de 
composes  qui  paraissent  avoir  pour  radical  la 
cräosote  (Ib.  XI,  4840).  Sur  l'isomorpbisme 
du  chlore  avec  Thydrog^ne  dans  les  Substitu- 
tion; gegen  Jm  FroTOitaTe  (Ib.  id.).   Sur  les 
acides  nitro-brl^mo-phenislque  et  ampelique 
etc.  (Ib.  XII,  46i4).  Sur  de  nouv.  acides  de 
la  sörie  draconique  (Ib.  id.).  Nouv.  recberches 


sur  les  combinaisons  de  la  naphtaUne  etc.  (Ib. 
id.).  Sur  les  acides  chloropb^nisique,  chloro- 
pb^nusique  et  chlorindoptique  (Ib.  XIV,  4841]. 
Sur  le  poids  atomiquedu  cblore  (Ib.  id.).  Nouv. 
combinaisons  chlorureesde  la  naphtalioeetc. 
(Ib.  id.).  Nouv.  recberches  sur  les  rapports 
qui  existent  entre  la  Constitution  des  corps  ei 
leurs  formes  cristallines ,  sur  Tisora^mor- 
phisme  et  b^miraorphisme  (Ib.  XV,  4842).  Sar 
le  naphtum  (Ib.  id.).  Sur  les  acrdes  draconi- 
que, nitrodraconique  et  sur  l'anisole  (Ib.  id.). 
Nouv.  recherche  sur  les  radicaux  dörives  (Ib. 
XVI,  4848).  Sur  la  serie  stUbique  (Ib.  id.). 
Sur  la  composition  de  quelques  acides  gras 
etc.  (Ib.  id.).  Nouv.  mode  de  formation  de 
ranillne  (Ib.  XVll,  4  843).  Sur  les  prodoitode 
la  distillation  du  sulfure,  de  l'azoture  etde 
sulfazoture  de  benzöne  (Ib.  XVIIl,  484i). 
Nouv.  Combinaisons  de  Tindigo  (Ib.  id.).  Nouv. 
alcalf  organique,  \a  lophine  (Ih.  id.).  Snrles 
acides  amidös  et  chloramid^  (Ib.  id.  et  XIX, 
4  844).  Nouv.  alcali  orgajiiqne,  Tamarine  ;Ib. 
XIX,  4844).  Nouv.  combinaisons  azotto  du 
benzile  (Ib.  id.).  Action  de  quelques  bases  or- 
ganiques sur  la  lumiöre  polaris^  (Ib.  id.).  Sur 
les  produits  uriliques  (Ib.  id.).  Nouv.  Classi- 
fication chimique  (Ib.  id.).  Sur  risomorphisme 
et  sur  les  types  cristollins  (Ib.  XX,  4845). 
Nouv.  acides  amidös  (Ib.  id.).  Sur  des  basM 
organiques  chlor^s  et  br^möes  (Ib.  id.).  Noav. 
combinaisons  napbtaliques  (Ib.  XXI,  4845. 
Sur  le  mode  de  combinaison  des  corps  et  sar 
les  acides  phtalamique,  oenanthique  etc.  (Ib. 
id.).  Sur  la  quinone  et  sur  l'acide  opiaoique 
(Ib.  id.).  Sur  le  Sucre  de  gölatine  etc.  (Ib.  XXII, 
4  846).  Sur  risomöromorphisme  (Ib.  XXUI, 
4846).  Sur  les  Silicates  (Ib.  id.).  Sur  les  bo- 
rates (Ib.  XXIV,  4  847).  Action  des  alcaliscblo- 
rös  sur  la  lumi^re  polarisäe  et  sur  r^conomie 
animale  (Ib.  id.).  Sur  les  mötacötonitrates et 
sur  un  nouv.  procödödes  pröparations  des  ni- 
tryles;  mitChaiieel  (Ib.  XXV.  4847).  Sur  les 
combinaisons  euzanthiques  etc.  (Ib.  XXVI. 
4  848).  Sur  les  polycyanures  (Ib.  id.).  Surlts 
rapports  qui  existent  entre  la  forme  et  la  com- 
position de  quelques  corps  (Ib.  id.).  Sar  riso- 
morphisme de»  Oxydes  RO et  A^O,  et  sar  Ihf- 
mimorphisme  (Ib.  XXVII,  4848).  Sur  les pa- 
ratungstates  (Ib.  XXIX,  4  849).  Sur  lesulfort 
d'azotd  et  sur  les  iöpamides  minörales  (Ib.  id.,. 
Sur  un  homologue  du  sucre  de  raisin,  le  dul- 
cose  (Ib.  XXX  et  XXXI,  4850).  Surleshuiies 
essentielles  d'ail  et  de  moutarde  (Ib.  XXX, 
4  850) .  Sur  le  dulcose  et  les  acides  brAmobeo- 
zoique  etchrysammique  (Ib.  id.).  Sor  les  com- 
binaisons du  cyanogäne  avec  Thydrog^De  sul- 
fur6  (Ib.  id.).  Sur  les  sels  des  oxydes  R»(k 
(Ib.  id.).  Sur  divers  combinaisons  organiques 
(Ib.  XXXI,  4e50).  Sur  les  combinaisoas sui- 
furiques  et  nitriques  de  la  benziae  et  de  I« 
naphtaUne  (Ib.  id.).  Sur  les  acides  feni-  e( 
ferri-mangani-tungstiques  (Ib.  id.).  Sor  les 
tannins  et  les  glucosamides  (Ib.  XXXV,  4851 
Sur  la  r^sine  de  Jalap  et  sur  Tether  suecinique 
peroblorö  (Ib.  id.).  Sur  les  combinaisoas ori- 
ques,  chlorosulfatiques  et  percarboniqaes  (Ib- 
id.). Sur  les  transformations  que  la  cbtlenr 
fait  ejprouver  ä  l'acide  tartrique  (Ib.  id.).  — 


1389 


LaHrent 


Laval» 


1390 


Mit  Ch.  Ctorharat :  Sur  les  melloRureg  (Ib.  XXI, 
4845).  Sur  les  Combi Daisons  melloniques  (Ib. 
XXII,  4846).  Sur  deux  dörivös  de  la  morphine 
et  de  la  narcotine  (Ib.  XXVII,  4  848).  Sur  les 
roodifications  de  l'acide  tartrique  et  Tacide  pa- 
ratartrique  par  ia  chalear  (Ib.  id.).  Sur  les 
ph^nides  (Ib.  XXVIII,  4  849).  Sur  la  compo- 
sitioD  de  Tactde  stöarique  (Ib.  id.).  Sur  la  so- 
rie  diph^nique  (Ib.  XXIX,  4  849).  Nouv.  com- 
binaisons  de  Tessence  d'amandes  am^res  (Ib. 
XXX,  4  850).   Feroet-es  unter  Ch.  Oerharat. 

Lanrent,  Pierre  Alphonse.  —  Of- 

ßcier  im  französ.  Geniecorps,  4  847  als  Ca- 

pitän  in  Havre  stehend ,  später  nach  Paris 

berufen  u.  Bataillonscbef.  Schüler  d.  £cole 

poly  technique  (REPJ  (Compt.  rend.  XXXIX;, 

geb.   1843, 

gest.*  4  8 5i,  .  .  .  Paris. 
M^m.  sur  le  calcul  des  variations  (Compt.  read. 
XVI,  4  848).  Extension  du  tb^or^mede  Mr.  Oau- 
ehj,  relatif  ä  la  convergence  du  döveloppemeot 
d'une  fonctioD  suivant  les  putssances  ascen- 
dantes  de  la  variable  (Ib.  XVII,  4  848).  Möm. 
sur  la  forme  g6n6rale  des  öquations  .  .  .  pro- 
pres ä  reprösenter  les  lois  des  mouvements 
infiniment  petits  d'un  Systeme  de  points  ma- 
t^riels  etc.  (Ib.  XVIII,  4844).  Rech,  sur  les 
mouvements  inflnimcnt  petita  d'un'  Systeme 
de  sphäroides  etc.  (Ib.  id.).  Sur  la  nature  des 
forces  r6pulsives  entre  les  moläcules  (Ib.  id.). 
M6m.  sur  la  rotation  des  plans  de  Polarisation 
dans  les  mouvements  ioOniment  petits  d'un 
Systeme  de  sphöroides  (Ib.  id.).  Sur  les  fon- 
dements  de  la  tböorie  mathämatique  de  la  po- 
lansatlon  mobile  (Ib.  XIX,  4844).  U6va.  sur 
la  rotation  des  plans  de  Polarisation  dans  les 
substances  Solides,  etsurlMnfluencedela  forme 
ooQ  sphörique  des  mol^cules  (Ib.  id.).  M6m. 
sur  les  mouvements  Tnfinlment  petits  d'une 
nie  recUligne  de  sphöroides  (Ib.  id.).  L^ttres 
sur  la  th^orie  matb^matique  de  la  lumi^re  (Ib. 
XX,  t849  et  XXII,  484«).  Observations  sur 
ies  ondes  liquides  et  remarques  relatives  aux 
assimtlations  queTon  a  faites  de  ces  ondes  aux 
ondttlations  lumineuses  (Ib.  XX,  4845).  Sur 
les  mouvements  atoroiques  (Ib.  XXI,  4  845). 
Sur  les  mouvements  vibretoires  de  Töther  (Ib. 
id.).  Rech-,  sur  la  thöorie  math.  des  mouve- 
ments ondulatoires  (Ib.  id.).  Sur  la  propaga- 
tien  des  ondes  sonores  (Ib.  XXII,  4  846) .  M6m. 
sur  la  direction  sonores  (Ib.  id).  Bf 6m.  sur  la 
directkon  des  cscillations  dans  les  mouvements 
Yibratoires  qui  se  propageBt  dans  un  milieu 
^lastique  (Ib.  id.).  Nouv.  note  sur  la  propa- 
gatioQdes  ondes  lumineuses  (Ib.  XX1I1, 4  846). 
Sur  les  applications  de  Tanalyse  math.  ä  la 
pbysique elc. (Ib. id.).  Röüexions surla marcbe 
qu'ont  suWIe,  en  g^n^ral,  les  göomötres  qui 
ont  appliquö  Tanalyse  ä  la  thäorie  de  la  lu- 
mi^re  elc.  (ib.  XXV,  4  847) .  Examen  de  la  thro- 
ne de  la  lumi^re  dans  le  systöme  des  ondes 
(Ib.  XL,  4  855).  Theorie  des  imaginaires,  de 
i'<^quillbre  des  tempt^ratures  et  de  l'^quIHbre 
d'eiasticit^  (ib.  id.).  —  Die  beiden  ersten  und 
die  beiden  letzten  (posthumen)  Abbandlungen 
stehen  ausführlich  in  d.  M6m.  d.  Sav.  Strang. 


Lavterbaohi  Uieronymus.  —  War 
von  4  555  bis  1564  Prof.  d.  Mathematik  in 
Wien,  später  Reclor  in  Görz  (AJ  (Ott), 
geb.  1534,  Juni  16,  Löbau,  Lausitz, 

gest 

Scheint  nur  lateinische  Gedichte  verfasst  zu 
haben. 

La«terbaoh|  Johann  Balthasar. 

—  Prof.  d.  Mathematik  h.  Baumeister  in 
Wolfenbüttel  (A), 

geb.  4  654  etwa,  .  .  .  Ukn» 

gest.  \fi90, Wolfenbüttel. 

DeEuolidegeometra,  Jenae4  685.  Architectura 
militaris.  Abr^6  de  l'architecture  civile,  Am- 
sterd.  4  699  (Deutsch  474  4 ;  beides  von  seinem 
Sohn  veröffentlicht). 

Lavtorbaoh,  Anton  Bernhard.* 

—  Sohn  des  Vorigen.  Lebte  in  Jena  (AJ, 

geb.  4  688,  .  .  .  Wolfen böttel, 

gest.  17  4  3,  .  .  .  Jena. 

Diss.  de  quinque  ordinum  architecton.  nota- 
bili  Symmetrie,  Jenae  4  746.  Clavis  perspecti- 
vae  verticalis  geometrica,  Ib.  4  74  7. 

*  Ein  Hieronjmut  Christoph  Lanter-bmch 
schrieb :  Comment.  aitron.  de  Teterum  et  reeentio- 
rum  Aipectibat  genermtim  et  de  cö^Janetione  pUne- 
taniin  Jovi«  et  MartU  hoe  anno  obeervanda  tpecia- 
tim  ad  duetum  tabularum  Badolphinanm,  4%  Helm- 
•tadU  1706. 

Lavwarenbvrgh,  A  n  t  h  o  n  i. — Apo- 
theker in  Amstefdam.  Mitgl.  der  Gommis-  , 
sie  van  geneeskundig  Toevoorzicht  (Sehe- 
rer*sJoum.iyj  (KL), 

geb.   n5S,  Aug.   S 4,  Utrecht. 

gest.  1820,  Juli  (2  4?),  Amsterdam. 

C^emisobe  Arbeiten,  grösstentheils  in  Gemein- 
schaft mit  Deinuuin;  siebe  Dieseo. 

'  Lavali  Antoin  Fran^ois. — Jesuit, 
Prof.  d.  Hydrographie  erst  (1697)  zu  Mar- 
seille, dann  (4.7  4  a)  zu  Toulon;  machte  1720 
eine  Reise  naoh  Louisiana  (AJ  (LB)  (BEJ.  W), 

geb.  1664, Lyon. 

gest.  4  728,  Sept.  5;  Toulon. • 

VQyage  de  la  Louisiane,  lait  par  ordre  du.  Roi 
en  4720,  dans  lequel  on  traUe  plusieurs  ma- 
tiäres  de  physique.  astroQomie,  aäograpfaie  et 
marine,  4*",  Paris  4  728.  Viele  AujsHtza,  beson- 
ders aslron.  Beobb.  enthaltend,  in  d.  M6m. 
de  Paris  von  4  704  an,  auch  in  den  M6m.  de 
Trövoux,  hier  z.  B. :  R^flexions  sur  leg  basaes- 
ses  apparentes  de  TborizoD  sensible  de  la  mer 
(4  708).  Sur  une  brumede  cendre  tomböe  sur 
un  vaisseau  allant  ä  Martinique  <4  7  4  9).  Re- 
cherches  des  cduses  physiques  du  11  ux  et  re- 
flux  extraordinaire  qui  arrive  dans  le  port  de 
Marseille  le  29  Juin  4725  (4  726).  Röflexions 
sur  les  usages  des  öclipses  du  soteil  pour  la 
dMTärences  des  möridiens. 

*  gett.  1758,  .  .  .  {BS), 


1391 


LaTater 


1392 


LaTatoVi  Ludwig.  —  Von  4550  bis 
4  585  Archidiaconus  u.  Canonicus  in  Zü- 
rich, dann  Antistes  des  MiDisterii  u.  ober- 
ster Stadtpfarrer  daselbst  (J)  (LSLJ, 
geb.   4  527,  MSrz  \,  Kyburg, 

gest.  4  586,  Juli  4  5,  Zürich. 
Cometarum  omnium  fere  catalogus  qui  ab  Au- 
gusto  Imperatore  ad  annum  4  556  apparuerunt, 
Turici  4556  (Deutsch  von  F,  J.  Wagner,  S**, 
Zürich  4684).  —  Theologisches. 

LaTator,  Heinrich.  —  Sohn  des 
Vorigen.  Dr.  Med.,  seit  4  588  Prof.  d.  Phy- 
sik u.  Mathematik,  sowie  Chorherr  d.  Stifts 
zum  grossen  Münster  in  Zürich  (JJ  (LSL) 
(B), 

geb.   4  560,  .....  Zürich, 

gest.  4  683,  Jan.  S,  Zürich. 
Epitome  philosophiae  naturalis,  8**,  Turici 
4  624 .  Cooteroplatlo  de  coelo  astrifero  et  ultra- 
montano,  4<*,  Ib.  4642.  Theses  de  terrae  motu, 
4°,  Ib.  4  64  3.  Theses  de  elementis,  4^  Ib.  464  4. 
Theses  de  metallis,  4^  Ib.  4  646.  Theses  me- 
teorologicae,  4°,  Ib.  464  8.  Theses  de  cometis, 
4°,  Ib.  484  9.  Noch  viele  dergleichen  Theses. 

LaTater,  Johann  Heinrich.  — 
Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Med.  u.  Assessor 
d.  medicin.  Facultät  in  Basel  (1 647),  Stadt- 
arzt, erst  in  fiem  (4  653),  darauf  in  Zürich 
(4  662),  später  hier  Prof.  d.  Mathematik  u. 
Physik,  sowie  auch  Canonicus  (J)  (LSL)  (B), 
geb.   4  644,  Febr.  24,  Zürich, 

gest.  4  69  4,  Juni     9,  Zürich. 
Deorigine  fontium.  Adumbratio  aquarum  ther- 
maliuin,  4»,  Turici  4667. 

LaTemMo,  Joseph  Esprit  Tho- 
mas de.  —  Prof.  d.  Mathematik  zu  Bagnols, 
(fann  am  Lyceum  zu  Nimes  (HNJ^ 

geb.  4  764, St. Laurent-de-La- 

vern^de,  b.  Bagnels, 

gest.  4  848,  Mai  4  4,  Nimes. 
Recherches  des  divers  caract^res  propres  h 
reconnaltre  la  pr^seoce  des  raciaes  Imagi- 
naires  dans  les  ^quations  numöriques  (Notice 
de  travaux  de  Tacadömie  du  Card  pendant 
4809).  —  Redtgirte  mit  Oergoime  die  Annales 
de  Matbömatiqnes  von  4  84  0  bis  4  829,  49  vol. 
4«.  Darin  von  ihm  z.  B. :  Hecherebe  systetaa- 
tique  des  formules  les  plus  propres  h  calculer 
les  logarithmes  (T.  II,  484  4—42). 

LaTorrMre,  Louis  de.  —  Inge- 
nieur^en-chef  des  mines  (AM), 

geb.   4754, Lyon, 

gest.  4  84  6,  Jan.  4,  .  .  .  . 
Observations  sur  le  passa^e  que  la  Saöue  s'est 
ouvert  ä  Pierre-Cise,  pr^s  Lyon  (Jouro.  min. 
V,  4796— 97).  —  BegloileteJart  auf  nelneo  mi- 
neralog.  Reisen,  und  überselzte  das  Werk  von 
DeUvs. 


LaTlaly  Giuseppe.  —  Prof.  d.  me- 
dicin. u.  pbarmaceut.  Chemie  an  d.  Uoiv. 
zu  Turin.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst 
(Mem,  Turin,  \9iS), 

geb 

gest.  4  847,  Jan.  4,  Turin. 

Sur  le  poison  du  Laurier-cerise  (M^m.  Tnno. 
XX,  4844).  Ricerebe  fisico-chim.  de  prodotu 
del  Prunus  Lauro-Cerasos  (Ib.  XXIV,  4Si€ 
ly  sul  Crithmum  maritimam  (Ib.  XXV.  i9U 
Analyse  de  la  cendre  du  Vesuve  de  r^mplK« 
de  48S2  (Ib.  XXXIU,  4 SS»).  Analyse  de  Icm 
de  St.  Genis  (Ib.  XXXVI,  4  881) .  Sur  deai  mm« 
sels  doubles  d'argent  et  de  fer  (Ib.  XXXl^ 
4830  et  XXXVI,  4838).   Sur  divers  produit^ 
des  vers-ä-soie  (Ib.  XXXVII,  1884).   km^l^ 
chiro.  della  farioa  di  fromentt  (Ib.  id.,.   Au- 
lisi  chim.  di  un  roeteorite  caduto  4  849  a  te- 
reseto  (Ib.  nuov.  Ser.  III,  4  844). 

LaToifllery  Antoine  Lau  reut  — 

Sohn  eines  wohlhabenden  Kaufmanns.  >e.' 

4  768  einer  der  General pächter  der  Steuern 

seit  4776  Verwalter  d.  königl.  Pulver-  u 

Salpelerfabriken ,  seit  4788  Verwalter  d. 

Discontocasse  und  4791  einer  d.  Commt^ 

sare  d.  Nationalschatzes.  Mitgl.  d.  Acad.  ü 

Wiss.  seit  4  768  (B), 

geb.   4743,  Aug.  4  6,  Paris,* 

gest.  4  794,  Mai     8,  Paris.** 

Opuscules  physiqaes  et  cbiroiques,  8**,  Parr*^ 
4  774,  S'"«  ^dit.  4  804.  Noov.  rechercbe^  ^r 
l'existence  d'un  fluide  ^lastiqne,  8*,  Ib.  4  TT* 
Instruction  sur  röUblissemeotdes  nÜn^rr^H 
sur  la  fabrication  du  salp^tre  etc.,  V,  Ib.  4  TT~ 
Rapport  des  commissaires  cbarges  per  Ic  % 
de  l'examen  du  magnilisme  animeL  Ib.  «T»« 
Methode  de  nomenclature  cbimiqoe  «Ic  .  >■ 
Ib.  4  787   (siehe  Adet).   Trait^  elemeelair«  i* 
ehimie  präsente  dans  un  ordre  noaveea  ci  il  •- 
pr^s  les  döcouverles  modernes,  t  vol.  V    I& 
4  789,  3'"*6dit.4804.  M^moires  de  chiiBM  p*-' 
blicirt  von  seiner  Frau),  %  vol.  8»,  Ib.  4 Sa S  - 
Analyse  du  gypse  (Mem.  sav.  Strang.  V.  4T€^ 
Sur  la  natura  de  Teau  et  sur  les  eipence.v 
par  lesquelles  on  a  preteado  proa%er  li  p>-<- 
sibilit^  de  son  changementen  tetre;  iwoi  i'-> 
handll.  (M6m.  Par.  4770).  Calculs  ei  ob«.«o4- 
tions  Kur  le  projet  d'un  etablis.seiiieet  «i^  ' 
pompe  ä  feu  pour  üpurnir  de  1  eau  b  U  \dit  *.*• 
Paris  (Ib.  4  774).  Sur  Tusage  de  Ic^pnt  ilr  «  i 
dans  l'analyse  des  eaux  nineraies   Ib   tT*: 
Sur  la  deslruction  du  diamant  par  le  feo  .  r»r 
Abhandll.  01b.  id.).   Essai  do  graDd  verte  •  - 
dent  de  Mr.  Trudaina ;  mit  Tradaiae,  Wati^w 
GadetundBriason(Ib.4  774j.  Sur  la  calci a«- 
de  rotain  dans  des  vaisseaux  ferm^s.  e:  «* 
la  cause  de  raugnientation  du  poid<»  qu'a«^}  • '  *"• 
ce  inötal  pendant  cetle  üpöratioo  Ib  id      ^o 
la  natura  du  principe  qui  secorohiiie  <»r-   '- 
ni^laux  pendant  leurs  caicioatioo  H  •;-    ■> 
augment  le  poids  Jb.  4  775)     Sur  Inr^'r    - 
do  l'air  dans  Tacide  nitreu\  el  «ur  k*%  a» ■%*  * 
de  d^coniposer  et  recomposer  {Ib  i«T«     ^- 


1393 


1394 


U  combustion  du  pbosphore  de  Kiinck«!  et  sur 
ia  nature  de  l'acide  qui  rdsulte  de  cette  com- 
bustion  (Ib.  4  7l7).  Analyse  de  quelques  eaux 
rapport^es  d'liaHe  par  Mr.  CitfaDii  flls  (Ib.ld.). 
Sur  la  cendre  qa'emploienl  les  salp^triers  de 
Paris  etc.  (Ib.  id-).  Sur  la  respiraCion  des  anl- 
maux  et  sur  les  chan^eoients  qui  arrivent  k  Tair 
en  passant  par  leur  pcmmons  (Ib.  id.).  Sur  la 
c(Hiibiuilion  des  chandefles  dans  Tair  atmos^ 
pberique  et  daos  l'air  emioement  r^spirable 
.Ib.  id.}.  Sur  la  dissolution  du  irtercure  daos 
l'acide  vitriolique  (Ib.  id.).  Sur.la  combioaison 
de  t'alun  avec  des  matteres  cfaarbonneuses  et 
sur  les  all^ratioQS  qui  arrivent  h  Tair  dans  le- 
quel  on  a  fait  brüler  du  phosphote  (Ib.  id.).  Sur 
la  \itri0lt9ation  des  pyrites  aoartiales  (Ib.  id.). 
De  la  combinaisof)  de  la  mali^re  du  feu  avec 
les  fluides  ^vaporables  et  de  la  forroation  des 
fluides  ^lastiques  aeriformes  (Ib.  id.).   Exp^- 
hences  sur  \e  frold  de  l'ann^e  1776;  mit  B^ 
Bont  und  Tahdermoiide  (Ib.  id!) .  Sur  la  combus- 
tion  en  g^nöral  (Ib.  Id.).  Analyse  de  Teau  du  lac 
\upfaaltite;  mit  Kacqner  und  8«ge  (Ib.  4778). 
Eipr.  sur  une  espi^ce  de  sti^atite  blfincbe  etc. ; 
[nitOiiettard(Jb.  id.).  Descript.  de  deux  mines 
le  charbon  de  terre  siluöes  au  piedsdes  mon- 
ai^nes  des  Vos^es  etc. ;  mit  demselben  (Ib. 
d.i.  Conskferetions  gönörales  sur  k  nature 
les  acides  etc.  (Ib.  id.).  Üapport,  dur  leS  expr. 
le  8a^,  sur  Tor  retire  des  cendres  de  f^g^- 
aux  Ib.  id.).  Sur  quelques  fluides  qu'on  peut 
»btenirdans  Tetat  aeri  forme  k  un  degrede  oha- 
eor  peu  superieor  I  la  temp^rature  moyenne 
ie  la  terre  (Ib.  4780).   Sur  differentes  combi- 
aisons  de  Tacide  phosphorique  (Ib.  id.).  Sur 
o  procöde  perticulier  pour  convertir  le  phos- 
hore  en  aCide  phosphorique  sans  combustion 
Ib.  id.).   Mem.  sur  la  chateur;  mit  Laplaae 
Ib.  id.).   Rapport  sur  les  poisons ;  mit  meh- 
en  Anderen  (Ib.  id.).  Rapport  sur  l'op^dration 
u  d^part;  mit  mehren  Anderen  (Ib. id.).  M^m. 
ii  ron  prouve,  par  la  decomposHion  de  Teau, 
ue  ce  fluide  n'est  point  une  substance  simple, 
;  qu'il  y  a  plusieurs  moyena  d'obtenir  en 
'and  Tair  inflammable  qui  y  eatre  comme 
rincipe  co9«Utuant;  mltXeusnier  (Ib.  4784). 
(•m.  sur  relectrlcite  qu'absorbent  les  corps 
Lii  s€  rdduisent  en  vapeurs;  mit  Laplaoe  (Ib. 
i...    Expr.  sur  Teffet  compar^  dedilMrents 
»fnbuaübles  (Ib.  id.).  Reflexions  sur  la  cal- 
nation  et  la  combustion  k  l'occasion  d*un 
IV  rage  de  Mr.  Soheele,  intitule :  Tratte  cbi- 
ique  de  Tairetde  feu  (Ib.  id.).  Snr  la  ma- 
4^re  d'eclairer  les  salles  de  spectacle  (Ib.  id.). 
etn.  sur  la  formation  de  Taclde,  nomme  air 
Le  ou  air  crayeux,  ei  qae  Tauteur  designe 
lu.s  Je  nom  d'acide  de  charboo  (Ib.  id.).  liem. 
ins  lequel  od  a  pour  objet  de  prouver  que 
au  n'est  point  noa  aubtia nee  simple,  un  eie* 
ent  proprement  dit,  roais  qu'elle  est  soacep- 
»le  de  d^eoroposition  et  de  recompositlon 
>.    id.).    Iiem.  sur  ua  moyen  d'augmenter 
nnid^rablameot  l'action  du  feu  et  de  la  cha- 
jr.  dans  les  Operations  cbimiques  (Ib.  4  789; . 
*rn.   aur  I'effet  que  produit  sur  les  pierres 
ecieufiea  uo  degre  de  feu  tr6s-violent  (Ib. 
; .  Möm.  aar  la  oombinaison  de  Tair  oltreux 
ec  lea  stra  retpirables  etc.  (Ib.  id.).  CodsI- 

Pofg«Bd«rff,  HaodwSrUrbaeh. 


dörations  g^aerales  sur  la  diseolation  des  m^ 
tauxdanslesacideafib.ld.).  Mdm.  surlapr^ 
cipitatioD  des  Sübstances  m<5lalliques,  lesunes 
par  les  autres  (Ib.  id.).  M6m.  sür  rafflnitö  du 
principe  oxyg^ne  avec  les  differentes  sub- 
stances  auxquelles  11  est  susceplible  de  s'unir 
(Ib.  id.).   Mem.  sur  Tunion  da  principe  oxy- 
g^ne  avec  le  fer  (Ib.  id.).   tföm.  sur  la  nature 
des  fluides  ^lastiques  at^riformes  qui  se  döga- 
gent  de  quelques  metiöres  animales  en  fer- 
menUtion  (Ib.  id.).  Nouv.  n&flexions  sur  l'au- 
gmentation  depdtd8.qu'acqui^rent,  en  brülant, 
le  soufre  et  le  pbosphore ;  et  sur  la  cause  ä 
laquelle  on  doit  laltribuer  (Ib.  4  783).   Röfle- 
xlons  iiör  te  pblogistique,  pour  servir  de  dd- 
veloppemant  ä  la  thöorie  de  la  combustion  et 
de  la  caIcinatioD,  publice  ep  4777  (Ib.  id.).  De 
Tactlon^du  feu,  anime  par  l'air  vital,  sur  les 
substanceji  mindrales  les  plusröfractaires  (Ib. 
id.).    M^m.  sur  la  combinaison  du  principe 
oxygöoe  avec  Veaprit  de  vin,  l'huile  et  diflT^- 
renls  Corps  combustibles  (Ib.  4784).   Rapport 
sur  les  cidres  deNormafidie ;  mit  mehren  Aca- 
demikern  (Tb.  4786) .  Reflexions  sur  la  d^com- 
Position  de  l'eeu  par  les  sabstances  v4g6(ales 
et  animales  (Ib.  iö.y  Sur  les  couches  modernes 
horiiontales  qui  ent  ei^  depos6es  par  la  mer 
etc.  (Ib.  478»).    Sur  la  reapiration  des  ani- 
maux ;  mit  A.  Mgoia  (Ib.  4  790).  Sur  la  Irans- 
piration  des  ahimaux;  mit  Demselben  (Ib. 
id.) .  Sur  quelques  effets  du  tonnerre  observes 
en  4  787  ä  Teglisede  St.  Paul  (Ib.  id.).  —  R^ 
Oexions  sur  les  effets  de  letber  vitriolique  et 
de  rether  nitreux  dans  r<^conomie  animale 
(Soo.  roy.  de  Hedicine,  Ann  4780— 84).  Sur 
les  alieraiion^  qui  arrivent  ä  Tair  dans  plu- 
sieurs circonstanoea  oü  se  tronvent  les  hommes 
röunisen soci6te(Ib. 4  781— 88).  Deuxrapports 
sur  la  falsiflcation  du  cidre ;  mit  Thovret  und 
Fonrerej  (Ib.  4788>.  —  Sur  les  terres  natural- 
lement  salpötrees  etc;  zwei  AbhandlL,  mit 
Glouet  (Mem.  sav.  etrang.  XI,  478«).  Exposi- 
tion de  la  däcomposition  du  nitre  par  le  char- 
bon (Ib.  id.).  Sur  les  fabrfcations  artificielles 
du  salp^tre  (Ib.  id  ).  —  Rapport  fait  k  I'acad. 
etc.  sur  une  plerre  qn'on  pretend  ^tre  tombee 
du  ciel  pendant  un  orage ;  mit  Fongeroiuc  und 
Cadet  (Kotier,  Introduct.  ä  la  physique  T.  II, 
4772).   Sur  un  effet  singulier  de  tonnerre  (Ib. 
id.).    Sur  l'atlas  minöralogique  de  France  'Ib. 
id.).  Sur  le  paasage  de  Teau  en  glace  (Ib.  id.). 
Sur  quelques  circonstances  de  la  cristallisa- 
tion  des  sels  (Boaier,  Journ.  phys.  I,  4 7 78). 
Analyse  de  la  mine  de  plomb  blanche  de  Poul- 
laouen ;  mit  Boardelin,  Xalonim,  Xaaqaar,  Oa^ 
det  und  Baaaii  (Ib.  III,  4774).   Rapport  fait  k 
TAcad.,  sur  le  fard  (Ib.  VI,  4775).  Sur  la  cri- 
stallisation  d'un  alcali  fluide  par  Telectricitd 
(Ib.  X,  4777).  —  Sur  In  combustion  du  fer 
(Ann.  chim.  V,  4789).  R(«su1tat  de  quelques 
exp^riencesd'agriculture  'Ib.  XV,  4798).  M<^m. 
pour  determiner  le  titre  ou  la  qualite  du  sal- 
petre  brut  (Ib.  XV,  479«  et  XVI.  4798). 

*  geb.  1743«  Auf.  26  (DF);  i^b.  \Ui,  Auf.  26  (Tk). 
*•  OaUloÜairt. 

LftToftiler,  ... ngd^'"®»  gebome 

Paulze,  Gattin  de^  Vorige"  ®®'*  *^''* 

88 


1395 


Lawson 


Lea. 


1396 


ihrem  4  3.  Lebensjahr.  Heirathete  4 80{^  den 
Grufen  R  u  m  f  o  rd  (Sir  Bepjainin  Thompson], 
liess  sich  aber  4  809  von  ihm  scheiden. 
Bildete  lai^ge .  Zeit  einen  geistigen  Mittel- 
punkt von  Paris  (Mem,  de  Gui^otj  Paris 
4  859,  T.n,p.  397;, 

geb.  4758  etwa,  .  • 

gest.  4  836,  Febr.  4  0,  Paris. 
Übersetzte  Kirwut't  Essay  od  phlogJMon  ete. 
ins  Französische,  und  gab  4  809  die  Bl^mofres 
de  cfaimie  ihres  ersten  Maanes  heraus. 

LawaoBi  Henry.  —  Reicher  Privat^ 
mann,  der  von  4  844  an  lü  Bath  wokmte 
und  sich  da$elbst  ein  Obsei^atorium  ftfr 
astronom.  u.  meteorolog.  Beobachtungen 
errichtete.  Mitgl.  d.  Astronomical  (f833), 
d.  Royal  (4  840)  u«  d.  Meteorolog.  Socjety, 
4  850  MSiV.XVI^, 

geb.   1774,  M8r%  83,  Green  wich, 

.    gest.  4  855,  Aug.  22,  Balh. 

Ohservations  oa  the  placing  oi  tbermocneters, 
vfiih  the  plan  of  a  stand  (Report.  British  Ae- 
sociat.  4  841.  —  Dieser  »Tb er mometer-stand« 
wurde  4846  von  d.  Society  bf  Srts'aiit  einem 
Preise  belohnt) .  The  afrahgement  of  an  eb- 
servatory  for  practieal  astronomy  and  meteo- 
rology,  4  846.  Brierhistory  of  the  new  plane ts, 
4847.  —  Seine  Papiere,  welche  die  Beschrei- 
bung verschiedener  Erfindungen  von  ihm  ent^ 
hielten,  gingen  verloren.  —  Seine  Instrumente 
vermachte  er  der  Stadt  Nottisghem  zur  Er- 
richtung eines  Observatoriums. 

Lax,  Gaspar.  -^  Dr.  Theol.,  Lehrer 

an  der  Univ.  zu  Paris,  auch  Mitgl.  d.  Sor» 

bonne  daselbst,  sp8(er,  nach  Rückkehr  in 

sein  Vaterland,  Lehrer  in  Saragossa  (NM), 

geb.  4  487  etwa,  . . .  Sannena,  Diöcese 

Huesoa, 
gest.  4560,  Febr.  23,  Saragossa. 

Arithmetica  speculativa  duodeclm  libris  de- 
monstrata,  fol.,  Paris  4  54  6.  De  Proportion ibus 
arithmeticis,  fol.,  Ib.  4645. 


e,  William.  —  Pfarrer  zu  St.  Ibbs, 
bei  Hitchin  in  Hertfordshire,  früher  Prof. 
d.  Astronomie  u.  Geometrie  an  d.  Univ.  zu 
Cambridge.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (An.R. 
4  836;  (G,i\J, 

geb.   4  76  4  etwa 

gesL  4  836,  Oct.  29,  St.  Ibbs. 
Remarks  on  a  supposed  error  in  tbe  elements 
of  Enelide,  8^  Lond.  4  808.  Tables  to  he  used 
with  the  Nautical  Almanac,  publisbed  by  the 
Board  of  Longitude,  4  821 .  A  roetbod  of  flnding 
tbe  latitude  of  a  place  by  means  of  two  alti- 
tudes  of  the  sun  and  the  time  elapsed  betwixt 
the  ohservations  (Phil.  Tr.  1799).  On  a  roe- 
thod  of  examining  the  divisions  of  astronomi- 
cal Instruments  (Ib.  4809). 


Eric.  —  Von  1764  bi< 
1770  Prediger  d.  deutwhen  lutberiscb^fi 
Gemeinde  zu  Baraaul,  dann  Prof.  d.  Che- 
mie ti.  OekonOmie  bei  d.  Acad.  d.  WK<. 
zu  St.  Petersburg,  bis  4  78 1 ,  wo  er  Assessor 
d.  Bergwerks -Collegiums  in  Nertscbtask 
ward ;  äpSter  beim  MineraÜencabinet  in  Si. 
Petersburg  angestellt,  macble  er  für  das- 
selbe viele  mirtei^log.  Reisen  in  Sfbirieo 
und  wohnte  meistens  in  Irkuizk.  Milg!.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  St.  Petersburg  {Noc.Art 
Acad.  Petrop.  XIK  j, 

g^b.  473*7,  Juli  ü 4,  Abo,^ 

gest.  4  796,  Jan.  1 6  (N.  St.),  b.  Tobob4.** 
MInera  amnü  cornea  chemice  examioala  el 
descripta  (j^oV.  Comm.  Acad.  Petr.  XIX,  1773 
Sur  un  trea>blemeAt  de  terra  aux  eoviroa» 
d'irkoutzk  (Nov.  Act.  Acad.  Petr.  Xi.  n%* 
Orycto^rapb.  Betrachtgngen  zwtscbeo  ftlvs^ 
bürg  und  Moskau  (Leipz.  Mag.  f78l).   Korter 
Bericht  von  einer  beiirähe  balbjabr.  pbysikal. 
Reise  durch  einige  nord.  Slatthalterscbaflen  d 
russ.  Reichs  Chi^Itm,  Neue  nord.  Beitr    IH 
4  782)..  Sibirische  Briefe,  herausgeg.  von  A.L. 
Sehldiar,  G(itting.  u.  Gotha  4  76>. 

•  gqh,  1730, .  .  .  (Jf). 
**  Auf  eioer  B«ifte,  ]1$  Went  dlMMiU  TobolA. 

Laartoa,  W  i  1 1  ia  m.  —  Geomeler,  frü- 
her als  Ingenieur  beim  Baue  raefarer  en^ 

Eisenbahnen  beschäftigt  ("G^  4  854;, 
geb.   4  802,  März  30, 

gest.  4854,  Mai    %l,  Londoo. 
Gründer  u.  fleffausgeber  des  Civil  Empumn 

Jouraal. 

hBff$»dp  Daniel  Peter.— Dr.  Med. 
pract.  Arzt  in  London.  Mitgl.  d.  Roy.  So- 
ciety u.  d.  Roy.  College  of  Physicians  ^MG£ 

geb.  47SO,  ; 

gesL  4  80t,  Febr.  ..,  Greenwich. 
Gn  the  Somersham  water  in  the  coanty  of  H«»- 
thigdon  (Phir.  Tr.  4  7S6] .  —  Viel  Mediciatsckck 

Lea,  Isaac.  —  Dr.  Jur,  Vicoprisiden! 
der  Academy  of  Natural  Sciences  in  Phi- 
ladelphia (AD), 

geb.  479S,  März  4,  Wilminstoo,  Dt- 

Uware. 
Contributions  to  geologyetc.,  t%  N«w-Tar\ 


4888.  AnaccountofmineralsatpreMtttk 
to  exist  io  the  vioinity  of  Philadelphia 
Acad.  Nat.  Scienc.  I.  4818).   A  skeiek  oi 
history  of  mineralogy  (Americ.  Med 
4818).  Notice  oi  the  ooliUc  formalioo  ia  A 
rtca,  with  descriptions  of  ita  orimoic 
(Transact.  Americ.  Phil.  See.  VII,  1848 
the  fossil  foot-marks  in  the  red  sandit— w  » 
Pottsville,  Pennsylvania  (Ib.  X,  ISSt;.  Oa  Ike 
new  red  sandstone  fonoation  of  Faansylm'ii 
(Proceed.  Acad.  Nat.  Scienc.  VIII.  «SM  .   •  ? 
Impression  in  sandstone  (WIH w^  Ja«f»  ^ 
4  8Si).    On  the  causes  and  effecto  of 


(.« 


1397 


Leteaad 


Lo  Blond. 


1398 


quflkes  (Ib.  IX,  4815).  Ob  ihe  northwesi  pas- 
sage  (Ib.  X,  4826).  On  tbe  study  of  oataral 
hUtory  (Ib.  XI,  4826).  hp  Ganzen  an  66  Ar* 
beiten  meist  zoolog.  u.  paläoploJo^.  Inhalte. » 

Leboand,  ...  —  Apotheker  in  P^ns, 
früher  Gesundheitsbeamter  in  d.  französ. 
Armee  (Q), 

geb.  .  .  .,  gest.  («32,  .  .  .  Paris.* 
Manuel  complet,  tböorique  et  pratique,  du  di- 
stillateur-liquoriste ,  ou  Tratte  de  la  distilla- 
(ion  en  g^nöral  etc.,  48<^,  Paris  4826,  S*"«  ödit. 
4830. 

*  An  der  Cholera. 

La  Blaao,  Nicolas.  —  Vor  der  Re- 
volution Chirurg  des  Herzogs  von  Orleans, 
später  Adcninistrator  des  Seine  -  Departe- 
ments (CR,  xxxxii;, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  806,  .  .  . 

M^nioires  sur  la  febrtcatton  du  sei  amrooniac 

et  de  la  soude,  Paris  4  798.  De  la  cristallotech- 

oie  ou  Bssai  sur  les  pb^npm^nea  de  la  cristah- 

lisation  et  sur  les  noyens  de  conduire  celte 

upöration  pour  en  obtenir  des  eristaux  com- 

plete  et<\,  8*,  Ib.  4  802  (Ausaug  im  Joura.  de 

physique  LV,  4802).  Essai  sur  quelques  pb6- 

unmdnes  relaÜCs  k  la  cristal lisation  des  sels 

neotres  (Joura.  de  pbys.  XXXI,  4  787).  Sur  le 

Vitriol  de  cobalt  (Ib.  id.).  $or  l'alun  cublque 

:1b.  id.).  Observations  ß^n^ales  sur  les  phä- 

Doro^nes  de  la  cristallisation   (Ib.  XXXIII, 

4  788).  Sur  la  fabricatioo  du  sei  ammoniac  et 

de  la  soude  (ib.  L,  4800').  Sur  le  nickel  (Ann. 

de  chim.  XXXI,  4799).   Sur  la  confection  et 

l'usage  de  la  soude  (Ib.  L,  4  804).  —  Ob  die 

nichtige  Erfindung  der  Fabrtcation  der  Soda 

aus  Kochsalz,  ihm  aliein  oder  ihni\  und  Qisi 

zuzuschreiben  sei,  darüber :  Coropt.  repd.  XLII 

'4  856)  p.  558,  auch  Be  U  Wtherie  (Jouro.  de 

pbys.  LXIX  [4800]  p.  4^4  und  Bit«  (Ib.  LXX, 

184  0,  p.  204). 

liO  ftlaDO,  V ...  —  Sohn  des  Vorigen. 
Zeichner  u.  Prof.  am  Conservatoire  des  arts- 
*t-in^tiers.  Conservator  der  Sammlungen 
iieser  Anstalt  (Q), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  846,  . .  . 
tecueil  des  maöhines,  Instruments  et  appa- 
eils,  qüi  servent  h  Töconomie  ruraleet  indu- 
trielle,  4  vol.  fol.,  Paris  4882—4».  MitPonU- 
at:  Portefeuille  industrielle  du  Conservatoire 
es  arts-et-roötlers.  Mit  WaKar:  M^itallurgie 
ratique  du  fef  ou  Atlas  des  macbines,  instru- 
lenta  et  outils  actuellement  employ^  ä  la 
ihrication  de  la  fuoteetdu  fer,  4  vol.  4«*  et 
llas.  Ib.  4  885—86. 


BlaSO|  Urbain.  —  Thierarzt  bei 
.  Poiizeipräfector  des  Seme-Departements 
LMt  1 832,  früher  Repetent  au  d.  Schule  zu 
Ifort.  Mitgl.  d.  Aead.  d.  Medioin  zu  Paris 
Bit  1852  fVD), 

geh,  1796,  Nov.  2f6,  Commanderle,  bei 

Bressuire  (Deux-S^vres). 


Mit  Troosseaa:  Rechercbes  exp^imeDtales  sur 
les  caraöt^res  physiques  du  sang,  8^  Paris 
4  882.  —  Medtcinisches. 

Lo  Blanp,  Fol  ix.  —  Ingöniear  civil 
des  mines  seit  4636.  Repetent  d.  Chemie 
an  d.  £coIe  polytechnique.  Chef  d.  ehem. 
Laboratoriums  an  d.  £cole  centrale  des  arts- 
et-manufactures.  Mitgl.  d.  philemat.  Ge- 
sellschaft für), 

geb.  4  84  3,  Nov.  4  5,  Florenz.* 
Sur  la  vitriflcation  du  uerre  et  sur  la  production 
des  Silicates  artificiels  ä  composition  döfinie 
(Bull.  soc.  philomat.  4845).  Rech,  sur  l'b^ma- 
tine  (Dnmaa,  Tratte  de  chim.  VIII,  p.  408). 
Rech, sur  la coropositlonde  Tair confinö  (Ann. 
chim.  phys.  S6r.  III,  ?.  V,  4S42).  Sur  les  pro- 
duits  d^riv^s  de  1'6lber  acötique  par  Paction 
du  chlor  etc.  (Ib.  X,  4  844).  Suc  la  composition 
de  Tair  dans  quelques  mines  fib.  XT,  4  845). 
Sur  l'essence  d'absinthe  (Ib.  XVI,  f846).  Sur 
la  dissolution  de  l'oxjg^ne  dans  la  Ittbarge  en 
ftisioo  etc.  (Ib.  id.).  —  Sur  l'^ther  percblor- 
ac6tique  (Compt.  rend.  XXI,  4  8^5).  SurTaclion 
que  I  acide  pbosphorique  anhydre  exerce  sur 
les  sels  ammonlacaui  etc. ;  mit  Bunas  undXa- 
lag^ti  (Ib.  XXV,  4847).  Sur  quelques  faits 
nouveaux  relatifs  aux  propri^tös  cbimiqoes  du 
gaz  oxyde  de  carbone  (ib.  XXX,  4  850).  Sur 
la  pi^sence  de  la  cas^ine  en  dissolution  dans 
le  sang  de  femme  pendant  rallaftemeot ;  mit 
Vatalis  OuiUol  (Ib.  XXXI,  4850).  D»  dans  le 
sang  de  Thomme  et  des  animaoxr  mit  Deoo^ 
selben  (Ib.  id.).  Sur  la  d^omposition  ^lectro- 
chimique  de  l'eau  (Ib.  XXXVIII.  4864).  Sur 
la  coraposRion.  cbimique  des  gaz  reje!^  par 
les  Events  volcaniques  de  ritalte  m^ridionale; 
mit  Ch,  8t.  CUire-Bevüle  (Ib.  XLIV  et  XLV, 
4857).  Sur  les  ömanations  gazeuses  qiti  ac- 
compagnent  l'acide  borique  dans  les  soffiodi 
et  lagoni  de  la  Toscane;  mit  Demselben 
(Ib.  XLV,  4  857). 

*  Von  fmosötiscben  .\eltem. 

Lo  Bload,  Jacob  Christoph.  — 
Miniaturmaler  u.  Kupferstecher,  der  Italien, 
Frankreich,  Holland  und  England  durch- 
reiste (AJ, 

geb.  4  670,  .  .  .  Frankfurt  a.  M., 

gest.  4  744,  .  .  .  London. 
Harmony  of  colouring,  Lond.  4  787  (Darin  be- 
hauptet :  Roth,  Blau  u.  Gelb  könnten  alle  übri- 
gen Farben  zusammensetzen).  Erfand  einen 
GemSldedruck,  beschrieben  in :  Nouveaugenre 
de  peinture  ou  TArt  d'imprimer  des  portrails 
etc.,  Ib.  4724  (siehe  Oantbier-B'Agoty).  II  co- 
lorito,  Ib.  4 785. 

Le  Blond I  Guillaume.  —  Lehrer 
d.  Mathematik  bei  d.  königl.  Pagen  und  spä- 
ter d.  königl.  Prinzen  in  Paris  (By    QJ, 

geb.   4704, Paris, 

gest.  4784,  Mai  2 1,^  Versailles. 
Essai  sur  la  castramdtatio« ,  S**,  Paris  4748. 
Eldroents  de  taciique.  Ib.  4  758.  Coors  de  ma- 

88  • 


1399 


Le  Blond 


LeXHiAteUer. 


1400 


tMmatiquefl,  Ib.  4758.  Arttllerie  raisonnäe  etc., 
8«,  Ib.  4  764.  noay.  6dit.  4  776  L'ftrltbmdtique 
et  la  g^omötrie  de  Tofficier,  8°,  Ib.  4  74  8,  2"" 
ödit.  t  vol.  8^  Ib.  4  768.  Tra)t6  de  TaiUque  des 
places,  Ib.  476i  et  4  780.  El^inenU  de  fortifi- 
caUon,  4r,  Ib.  4719,  8""^dU.  8«,  Ib.  4  786. 

Lo  Blondy  Jean  Baptiste.  —  Arzt, 
bereiste  Guyana  im  Auftrage  d.  französ. 
Regierung,  hauptsächlich  um  darin  China- 
bäume aufzusuchen  (Q), 

geb.  4  7i7,Dec.  2,TouIongeon,b.Autun, 

gest.  4  8  \  5,  Aug.  4,  Guzy,  D^p.  Nl^vre. 
DescriptioQ  abr^göe  de  la  Guyaoe  francaise 
etc.  avec  une  carte  göologico-topograpbique, 
8°,  Paris  .4  84  4.  Essai  aar  l'artde  l'indigotier, 
8*',  Ib.  4  791 .  Sur  la  oulture  du  rocouyer  et  la 
fabricatioD  du  rocou  (Aon.  chim.XLVUi  4  803). 

Lo  Blond}  Auguste  Savinien.  — 
Sobn  eines  Neffen  von  Guillaume.  Aufseher 
d.  Kupferstich -Cabinets  d.  königl.  Biblio- 
thek und  Mitgl.  d.  Lyc^e  de«  arts  in  Paris 

(BJ  (Q). 

geb.    1760,  Oct.    4  9,  Paris, 

gest.  18  H,  Febr.  22,  Paris.* 
Sur  la  fixation  d'une  mesure  et  d'un  poids,  9°, 
Paris  4  794.  Cadrans  logarlthmiques  adaptäs 
aux  poids  et  mesures,  8®,  Ib.  4799.  Bardine 
m^trique,  4  V,  Versailles  4  802.  —  L.  soll  es 
gewesen  sein,  der  4  790  den  Namen  M^tre 
nir  die  neue  Maasseinheit  vorgeschlagen  hat. 

*  ^Bt.  \S^)%  Juni . .,  LUi^le,  D^p.  Orne  {A). 

LobouTlor-Doflaiortlon,  U  r  b  a  i  n 
Rene  Thomas.  —  Vorder  Revolution, 
in  die  er  sich  stark  verwickelte,  Maitre  ho- 
noraire  a  la  chambre  des  comtes  der  Stadt 

Nantes  (BS)  (Q), 

geb.   4739,  März    4,  Nantes, 
gest.  4  827,  März  4  4,  Nantes. 
Recherches  sur  la  d^coloration  gpontanöe  du 
bleu  de  Prusse,  8",  Paris  4804.    Examen  des 
principaui  systömes  sur  la  nature  du  fluide 
öleclrique,  8«,  Ib.  484  3.  ~  Politisches. 

Lo  Can«!  Louis  Renö.  —  Apothe- 
ker in  Paris,  Dr.-Äs-Sciences  (4  837),  Prof. 
titulaire  an  d.  £co1e  de  Pharmacie.  Mitgl. 
d.  Conseil  de  salubriti3  und  d.  Acad.  de  m^-r 
dicine;  früher  Chef  d.  ehem.  Arbeiten  im 
College  de  France  (QJ  (QC)  (VD), 

geb.  4Ö00,  Nov.  4  8,  Paris. 
De  rhämatosine  ou  matiöre  colorante  du  sang, 
Paris  4  880.  £tudes  chimiques  sur  le  sang  hu- 
main,  Ib.  4  887.  Cours  coraplet  de  pbarmaCie ; 
mit  B11M7,  2  voK  8^  Ib.  4842.  Recherches  sur 
les  Corps  gras,  8^  Ib.  4  843.  Documents  seien- 
tiflques  et  administratifs  concernant  l'emploi 
des  cbloruros  d'oxydes  etc.,  8\  Ib.  4843.  — 
De  Texistence  de  l'acide  siiccinique  dans  les 
tördbenthines  (Ann.  chim.  phys.  XXI,  4S32). 
De  la  disitillation  des  corps  gras;  mit  'BvMf 


(Ib.  XXX,  48»5  et  XXXIV,  48r7).  Sur  fexi- 
stence  du  persulfate  de  fer  anhydre  dans  le 
rösidu  de  la  concentration  de  Tacide  folfiin- 
qu0  de  commerce  etc.  (Ib.  XXX,  ISiSj.  S«r 
rhömatosine  (Ib.  XLV,  4  880).  Nouv.  recher- 
ches sur  le  sang  (Ib.  XLVIII.  4834  et  LXVII 
4  888) .  Sur  la  cobQposittbn  cbimlqae  des  eoqN 
gras  (Ib.  LV,  4  834).  De  l'ölat  sous  lequel  ext»te 
ruröe  dans  Turine  (Ib.  LXXIV,  4  849).  Re- 
cherches sur  rurinehumaine(Compt.  reod  IX. 
4  839).  Recherches  d  hämatologie  Jb.  XXXV. 
4  852).  —  Viele  Aufsätze  im  Joarn.  de  phar- 
macie. 

Lo  Cat,  Claude  Nicolas.  — Wund- 
arzt am  H6tel-Dieu  in  Ronen.  Mitgl.  a.  5e- 
cretSr  der  (4736  voü  ihm  als  anatoiDisch- 
Chirurg.  Schule  gegründeten)  Academie  da- 
selbst  (B)  (Q), 

geb.   4700,  Sept.   6,  Blerancoort,  Pt- 

cardie, 

gest.  1768,  Aug.  20,  Ronen.* 
Traitä  des  sens,  Reuen  4  740  (oft  eo%ele<tn 
tibersetzt) .   Diss.  sur  l'eiistence  et  la  oatnre 
du  fhiide  des  nerfs  et  son  action  pour  le  nioo- 
vement  musculaire,  Berlin  4758  (gekrönt  ry*z 
d.  Berlin.  Academie).    La  tb6orie  de  romf 
Paris  4758.  —  On  the  Iacrymaebata%irae<ir 
glass-drops,  the  tempering  of  steel  and  e(frr> 
vescence  etc.  (PhU.  Tr.  4749).  —  AuCsatze  -: 
Journ.  de  Verdun,  z.  B. :  Sur  an  hygrom«  trt 
comparable ;  Sur  un  nouv.  Ihermocn^tre :  ^r- 
le  cause  du  flux  et  reflux  de  la  mer ;  8ar  'a 
grandeur  apparente  de  la  lune ;  Sur  le  poa^otr 
des  influences  de  la  lune ;  etc. 

*re*t.  Auff.  21  (TA). 

LeooU,  Giovanni  Antonio.  — 
Jesuit,  Prof.  d.  Mathematik  zu  Pavia»  «Unc 
zur  Leitung  verschiedener  hydrauL  Afinr  - 
ten  nach  Wien  berufen  und  von  M  a  *-  -  > 
Theresia  zum  kaiserl.  Matbemalictr«  c 
Hydraullcus  ernannt  (Tp,  \J  (BEJ.  IV 
(CBJ.  s)  (BJ, 

geb.  4702,  Nov.  47,  Mailand. 

gest.  4  776,  Aug.  2i,  Mailand. 
Avvertenzecontraposte  alla  atnria  del  probat-  - 
lissimo,  4^  Einsedleni  47  44.  Arithmeliea  aa- 
versalis  Iiaaei  Kentonii  etc.  illusIraU  el  a»?*-» 
3  vol.  8°,  Mediol.  4  752.  Elemenla  geomet^»- 
theqreticae  et  practicae,  2  vol.  8*,  Ib.  I7^% 
Elementa  trigonometriae  planaeetsphaen^M 
Ib.  4756.    De  sectionibus  conicis«  Ib.  4T;< 
Theoria  lucis,  opticam,  perspectivem,  cas*i;^ 
tricam,   dfoptricam  complectens,    Ib    iTSf 
Idrostatica  esaminata  ne'  sooi  pnactpij.  • 
Ib.  4  765.  Memoria  idroataUche,  1  vol.  4*.  M^ 
dena  4  775.  Trattato  dei  caoaJi  oavigahik.  • 
Milaao  4778. 

Le  Ch4teUor,  Louis.  —  Ingteiev- 
en-chef  des  mines  2"''  classe  seM  IftSc. 
Eleve  seit  1836.  Mitgl.  d.  pbiloaaat 
seilscbafi  (AMJ  (QC)  (Or), 


1401 


Lecbe 


Ledel. 


1402 


geb.  1816,  Febr.  SO,  Paris. 
Recherches  eapöri mentales  snr  les  macfaines 
locomottves;  mit  Ooq^i,  4^  Paris  1844.,  Cbor 
minsde  fer  d'Allem^gne,  8<^,  Ib.  4845.  Etudes 
sur  la  stabilite  des  maciiines  locomottves  en 
mouvement,  S*',  Ib.  4840.  Guide  du  m^ani- 
cien  constructeor  et  coiYducteur  de  machines 
locomotives;  mit  S.  FlachAt,  8*,  Ib.  4  881.  Sur 
la  soudage  k  la  corde^  8*,  Ib.  4881.  Aufsätze 
in  d.  Aonal.  des  Mines,  S6r.  111— V,  und  in  d. 
Werke  r  Patria.         ^ 

Leohe,  Jobann.  —  Dr.  Med.,  Prof. 
d.  Medicia  an  d.  Univ.  zu  Abc  von  4750 
bis  4764,  vorher  Arzt  d.  schwed.^ostind. 
Compagnie  in  Gothenburg  (SLHJ  (TF)  (A), 

geb.  4  7.0  4 ,  Sept.  S 1 ,  Barkäkra,  Schonen, 

gest.  4764,  Juni  4 7,  Abo.'' 
Om  luftens  beakaffenhet  i  Abo,  Stockh.  4784. 
Ytterltga  försök,  att  utröna  qvicksiifvrels  fOr- 
ballande,  i  ansäende  tili  ryroden,  i  hetta  och 
kold  (Vetensk.  Acad.  Haadl.  4  768).  Utdr^  af vtt- 
derleks-Journalen,  som  blifvjt  hallen  i  Abo  frän 
4  750  tili  4  784  (Ib.  4  76i  et  4  761).  (Jndervisning 
om  sSttet  att  fdrfördigß  harometrar  (Ib.  4  763). 
Om  islosso Ingen,  trädens  blomningstid,  flytt- 
foglarnas  ankörnst,  äskdunder,  norrsken  elo. 
;lb.  id.).  —  Naturhisterischfs. 

*  f««t.  Juli  17  (5i2). 

Le  Cheraller,  Victor  Ars6ne.  — 
Französ.  Artillerie-OlYicier,  4  848  als  Esca- 
dronchef  verabschiedet.  Von  4844  —  45 
Prof.  d.  Physik  an  d.  £coIe  polytecbnique, 
deren  Schüler  er  von  4  8  4  3— 4  5  war  (REP) 

(Q)  (QCh 

geb.  4795,  .  .  . 
Traite  ölömentaire  de  physique,  4  vol.  8^,  Pa- 
ris 4  883. 

IteolerOi  S^bastien.  —  Zeichner, 
Kupferstecher  u.  Ing^nieur-Göographe  in 
Paris,  spSter  Prof.  d.  Perspective  an  d.  kO- 
nigi.  Maleracademie  (B)  (Q)  (BBM), 

geb.   4637,  Sept.  26,  Metz, 

gest.  47  4  4,  Oct.  25,  Paris. 
Tratte  de  gdomätrie,  W,  Paris  4660.  Systeme 
%}iT  la  Vision,  4S°,  Ib.  4670  redirt  4  74  4  unter 
d.  Titel:  Discours  touchant  le  point  de  vue, 
Jans  lequet  11  est  prouv6  que  les  choses  qu'on 
voit  distinctemeot  ne  seot  vus  que  d'un  oeil). 
NoQv.  Systeme  du  monde,  conforme  h  l'ecri- 
ture  satnte  etc.,  8^  Ib.  4  706.  Systeme  de  la 
vi.iiioa  fond^  sur  des  nouv.  priacipes,  Ib.  4742. 
rrait4>  de  Tardiitecture,  2  vol.  4«,  Ib.  4  74  4. 

lieolero,  Pierre.  —  Abbö,  Subdia- 
rofius  in  Roueu,  zog  spSter  nach  Amster- 
dam (Q), 

geb.   1706,  Juli  4,  Buchy  (Seine-Inf^- 

rieure), 
gest.  1780,  ....  Amsterdam. 
L'astronomie,  roise  ä  la  port<ie  de  lout  le  fnoDde, 
i  vol.,  Amsterd.  4780. 


Leoocq*,  Henri.  —  Ingenieur  des  Mi- 
nes  (QC), 

geb.  1840,  .  r  .  .  .  Glermoni, 

gest.  1848,  Juli  11,  Paris* 
Analyse  des  eaux  mioörales  de  St  Clatre,  k 
Clermont  (Ann  de  Mio.  S^r.  III,  T.  II,  1882). 
Sur  des  exp^riences  relatives  ä  Temploi  de  l'air 
chflrud  daos  les  forges  de  serrurerie  (Ib.  VI, 
1884).  Sur  l'afBnage  de  la  fönte  au  charbon 
de  bois,  par  la  methode  nivernaise  (Ib.  XIV, 
1888). 

*  An  dop  beiili  Strasaenkampf  alt  Naiiona^fardiat  er- 
haltenen Wunden. 

Loooq,  Henri.  —  Dr.  Pharm.,  Apo- 
theker zu  Ciermont-Ferrand.  Seit  mehr  als 
20  Jahren  Prof.  d.  Naturgeschichte  an  d. 
£cole  pröparatoire  de  mödicine  daselbst, 
auch  Director  d.  Mineranencabinets  u.  d. 
botan.  Gartens  (VD), 

geb.  1802,  Apr.  14,  Avesoes  (Nord). 
Elements  de  cbimie  appliqa6e  aux  sciences ; 
mit  Oixmrdln,  2  vol.  S"*,  4  826.  Vues  et  coupes 
des  principales  Cormations  du  Puy-de-Döme ; 
mit  J. B. BoQület,  4  vol.  8» etatlas,  4828.  Ele- 
ments de  g^ograpbie  physique  et  de  m^töoro- 
logie  etc.,  4  vol.  8°,  4836—37.  Elements  de 
gäologie  et  d'bydrographie,  2  vol.  8*,  4  842. 
Des  glaciers  et  des  climats,  8%  4  847.  Obser- 
vations  m^t^orologiques,  faltes  4850  et  4864 
k  Clermont,  2  vol.  8°,  1855.  —  Botanisches. 

Ledoboiw,  Karl  Friedrich  von. — 

Dr.  Phil.,  erst  Demonstrator  d.  Botanik  u. 

Direct.  d.  botan.  Gartens  d.  Univ.  zu  Greifsi- 

wald  (4  805),  dann  Prof.  d.  Naturgeschichte 

an  d.  Univ.  Dorpat  von  4  84  4  bis  4  836, 

wo  er  seinen  Abschied  nahm ;  seitdem  in 

Odessa,  Heidelberg  u.  München  privatisi- 

rend  (CL), 

geb.  4  785,  Juli  8,  Stralsund, 

gest.  4  854,  Julf  4,  München. 
Reise  durch  das  Altaigebirge  und  die  Dsonga* 
riscbe  Kirgisensteppe,  2  Bde.  u.  Atlas,  Berlin 
4829—30.  —  Viel  BoUnlsches. 

Ledel j  Samuel.  —  Pract.  Arzt  erst 
zu  Görlitz  (wo  er  auch  einige  Jahre  Land^ 
physicus  war),  dann  zu  Grüneberg.  Mitgl. 
d.  Leopoidin.  Academle  (Ott), 
geb.   4  644,  Aug.  19,  Sorau, 
gest.  1717,  Dec.  23,  Gruneberg.* 
De  lapide  silesieco  violacei  coloris  (Mfscell. 
Acad.  Nat.  Cur.  4680).    De  llnteis  lucidis  (Ib. 
4  699—4  700).  De  polygono  marchico  coccifero 
(Ib.  4704—5).  ~  Mediciniscbes. 

*  gett.  1714,  .  .  .  M)  iflt  falMh  (OA). 

Ledel,  Siegmund.  —  Dr.  Jur.,  Ad- 
vocat  der  beiden  Fürstenthümer  Schweid- 
nilz  u.  Jauer  (4  683),  spSter  (4700)  Land- 
syndicus  zu  Bautzen  (Ott)  (AJ, 


1403 


Ledermttller 


Leftb^re. 


1404 


geb.   1654,  Aug.  19,  Sorau, 
gest.  not,  Nov.  10,  bei  Bautzei). 

De  mercurio  vivo  arboribus  prunifeiis  indito 
(Miscell.  Acad.  Nat.  Cur.  4691).  De  fluviis  au- 
riferis  «ilesiacis  (Ib.  1694). 

LedemriUler,  Martin  Frobehiüs. 
—  Nach  manoherlet Schicksalen,  4749  Sol- 
licitator  beim  Bürgermeisteramt  in  Nürn- 
berg und  von  4756  bis  4759  Pk-ocurator 
beim  Stadt-  u.  Ehegericht  daselbst,  dann 
4  760  markgrSfl.  Brandenborg-Culmbach- 
scher  Justizrath  u.  Assistent  beim  Natura- 
liencabinet  in  Bayreuth.  Zuletzt  von  einer 
Pension  in  Nürnberg  lebend  (WNJ  (M)  fA), 
geb.  4749,  Aug.  SO,  Nürnberg, 
gest.  4  769,  Mai    4  6,  Nürnberg. 

Physikal.  Beschreib,  eines  besonders  leuch- 
tend. Steins  u.  Vergleich,  mit  den  bononischen 
leuchtenden  Steinen,  Närnb.4  764.  Physika!.- 
mikroskopische  AbhandL  vom  Asbest,  Ami- 
anth,  Stein-  oder  Erdflachs,  Ib.  1775.  Viele 
anderweitige  mikroskop.  Beobachtungen. 

Ledm  (genannt  Comus),  NicolasPhi- 
lippe.  —  Zeitlang  Physlcien  du  Duc  de- 
Bourgogne  u.  Lehrer  d.  Enfaots  de  France 
in  d.  Mathematik  (B), 

geb.   4734, Paris, 

gest.  4  807,  Oct.  6,  Paris. 

Hielt  io  Paris  n.  London  Öffentliche  Vorlesun- 
gen über  Experimentalphysik,  und  verfertigte 
das  Inclinatorium  zur  Nordpol-Expedition  des 
Capt.  Thips. 


I  Burckhardt.  —  Erst 
Schulmeister  in  Schafhausen,  dann  (4560) 
Diaconus  und  später  (4598)  Pfarrer  am 
grossen  Munster  in  Zürich,  auch  Prof.  des 
Hebräischen  am  Gollegium  Carolinum.  da- 
selbst, sowie  zuletzt  Antistes  d.  Zürcheri- 
schen Kirche  (LSL)  (MB,  4  850u.  4854^, 
geb.  4  534,  Febr.  44,  Zürich, 
gest.  464  3,  Sept.  IS,  Zürich. 

Nachrichtliches  Bedenken  wegen  d.  neuen  Gre- 
gorianisch. Kalenders,  4  584.  Sonnen-Uhren 
zu  ryssen  nach  mancherley  art,  sy  seyend 
Ligend,  Auffrecht,  Schreg,  wie  sy  wöllind,  mit 
allen  jren  stunden  usw.,  40,  ZUrych  4589. 
Instrumentum  instrumentorum :  Horologium 
sciotericomm  etc.,  4®,  Basel  4606. 


(Leoninus),  Albert  van. 
—  Dr.  Juris  in  Utreqht  (J), 

geb Utrecht, 

gest.  4  64  4,  Mai  30,  Utrecht. 

CommeDtatio  in  doctrinam  praecessioais  ae- 
quinoctium  et  oblfquitetis  zodiaci  contra  ge- 
nethllacos.  Theoria  motuum  coelesttam  se- 
cundum  doctrinam  Coptndei. 


;,  Anton  van.  —  Ei- 
nige Jahre'  Handlungsdiener  in  Amsterdam, 
dann  Privatmann  in  Delfl  fJ)  (A)  (B)  (BD\ 
geb.   4  632,  Oct.  2i,  Delfl, 

gest.  4723,  Aug.  26,  Delfl. 
Arcana  naturae  ope  microscopiorum  deiecii. 
i"*,  Leyden  4708.   Epistolae  physiologicae  *«- 
per  complnribns  naturae  arcanis,  4*^,  Delphis 
4749.   Noch  mehre  Shal.  Sehrifleo  io  holUa- 
discher  Sprache.  —  Consideretions  touchiof 
the  compression  of  alr  (PhU.  Tr.  1674).   Ot 
the  figures  of  salts  from  vlnes  ete.  (Ib.  4685 
Exprm.  on  clnoabar  andgunpowder  (Ib.  4<»s . 
Letter  concemiog  the  oauses  of  the  different 
tastes  of  w^ters  and  edge  of  raiors  (Ib.  1701  . 
On  the  Solution  of  sllver  etc.  (Ib.  470S).  On  a 
storm  of  Salt  rain  (Ib.  4  704).  Letter  ooneeraiai 
cochineal  (ib.  id.).   On  the  figure  of  cn*taU 
(ib.  4  705).  Conflgurationofdiamoodftdb.  I70f 
De  particulis  et  structura  adamcntom  (Ib.  id. 
-»Opera  omnia,  4  vol.  4»,  Leyden  I7S4.  — 
H.  Baker,  Account  of  Leemrenlioel^a  micm- 
scopes  (sttmrotl.  einfache,  die  er  der  Roy.  $<»> 
citty  vermacht  hatte)  in  d.  Phil.  Tr.  4  740. 

Lofibre-Labonlay«,  s.  Laboo- 

laye. 

Lefbbvre,  Simon.  —  Ingenieur- 
Major  im  preuss.  Heere.  MitgL  d.  Acad.  d. 
Wiss.  in  Beriin  (BS), 

geb.  4720,  .  .  .,  gest.  4770,  .  .  . 
Nouv.  traitö  da  nivellement,  Potsdam  «7St. 
Essai  sur  U  mani^re  de  faire  lea  certes»  Brea- 
lau  4  772. 

Lefl&littre  de  Fovroy   (Lefebvrr  . 

Louis  £tienne.  —  Erst  bei  der  ArüUe- 
rie,  dann  im  Corps  desMines  dienend,  dar- 
auf (4834)  Examinator  bei  d.  pol)te<iio 
Schule  und  seit  4  838  Prof.  in  4.  Facnllft 
d.  Wiss.  in  Paris  (VD)  (BEPJ, 

geb.  4787,  .  .  .  Paris.* 
Lecons  d'alg^re,  8^  Paris  4  826,   S"*  edJL 
ib.  4844.  Lecons  de  geom^trie  analytiq««.  «' 
Ib.  4827,  S*"«  «dit  4 »7.  Trait6  de  geoofeetnt 
descriptive,  8«,  Ib.  4832,  5**  ediL  avac  aita» 
4843.  E16ments  de  trigonometrie  etc.,  S*.  II 
4  880,  e^'ödit.  4847. 
*  ireb.  17S5,  . .  .  (QC). 

LefAIrvN  (Lef(&vre,  Le  P^re),  Ni<^<h 

las.  —  Im  protestantischen  Gyauia5.  r 

Sedan  erzogen.   Demonstrator  d.  Cbenc 

am  Jardin  Royal  in  Paris;  4  664voQKarlU 

nach  London  berufen,  als  Apotheker  m  >^ 

James  (BS), 

geb Frankreich, 

gest.  4  674,  .  .  .  London. 
Chimie  th6orique  et  pratique,  2  voL  41«.  fV 
ris  4  660.  Erlebte  viele  Auflagen  n.  Cbeiactiait- 
gen.  DuBouitier  emendirte  das  Wert  iBlar« 
Titel:  Coürs  de  chimie.  S  vol.  tt«,  Parii«7S> 
-~  Vergl.  HOftor,  Hist.  de  chlm.  II, 


1405 


L6Abvr0 


L6goftdv9. 


140S 


LeAbirre  (Lefi&bre,  Lef^vre),  Je  a  n.  -i- 
Ursprünglich  Weber  zu  Lisieux  in  d.  Nor- 
mandie.  Ward  4  68S  von  Picard  nach 
Parrs  berufen,  um  die  Copoaissance  des 
temps  fortzusetzen ;  in  demselben  Jahre 
auch  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst*  (B) 
(LBNJ, 

geb.  4  650,...  Lisifiux, 

gest.  1706,  .  .  .  Paris. 
Redigirte  u.  herechnete  die  ConDalssance  des 
teoips  von  4  68i,bto  4764 .  Nahm  Theil  an  ver- 
schiedenen aslroDom.  Arbeiten  d.  Acadeoaie, 
z.  B.  an  d.  Gradmessang  in  Frankreich'  u.  an 
d.  Küsten  Vermessung  d.  mittelltttid.  Meeres. 
Gab  auch  heraus :  Eph^merides  p.  4  684  et  4  088 
und  Tables  astronomiques. 

*  Ward  170t  aiitfetehh>Man,  TorirebUe&,  weil  «r  den 
SittüOfen  lilcht  regetmlMig  btlwohnte,  eigenUich 
aber,  weil  ef  mit  F.  de  Lahire  in  eisen  befUfen 
Streit  frratben  war  {ialande^  BibL  Mtronom. 
p.  313  et  341). 

Lefblivre,  Armand  Bernardin.  — 
Inspecteur-gte^ral  des  ponts-et-chauss^es 
fBS), 

geo.    1734,    •.«.•»•• 

gest.  4807,  Juli  4t,  .  .  . 
Viele  physikal.,  ehemische  u.  agronom.  Auf- 
satze sagt  (BS),  ohne  sie  anzuführen. 

Lefebvr»    d'HoUanoourl ,    A  n^ 

toine  Marie.  — Insp^teur-g^nöral  des 
Mines  und  seit  f  8  4  0  Conseiller  d*£tat,  Di- 
recteur-gän^ral  des  Mioes;  seit  4783  jm 
Dienst  (BS)  (Q)  (Joum,  Min.  XXXVlIi;, 

geb.   4759, Amiens,* 

gest.  4  84  3,  Jan.  9,  Paris. 
Apargu  g^neral  des  mioes  d'honille  exploitöes 
en  France,  Paris  4808.  Description  du  Calva- 
rtbarg  en  Hongrie  (Journ.  de  Min.  II,  4  795). 
Observalions  min^ralogiques  faites  ä  Sl.  fila- 
gnence  en  Bourgegne  (Ib.  id.).  Sur  la  richesse 
miaerale  en  France  (Ib.  X,  1804). 

*  f«b,  1760, . . .  AbberiUe  (JC). 


(Le  Pdvre  d'Estaples,  Faber 
Stapulensis) ,  Jacques.  —  Geistlicher, 
4  5S3  Groaavicar  des  Bischofs  zu  Meaux, 
dann  Lehrer  d.  Philosophie  am  Coilige  Le- 
moine  in  Paris ,  spSter  Erzieher  des  Prin* 
zen  Karl,  Sohn  d.  Königs  Franz  I.  von 
Frankreich,  zuletzt  zu  N^rac  bei  d.  Köni- 
gin Margarethe  von  Navarra  lebend  (B) 
(UL), 

geb.  4  465,  .  .  .  Bstaples  bei  Amiens,* 

gest.  4636,  ..  .  N^rac. 
Aritbmetica  librU  X  demonstfata.  Muaica  li- 
hr'iA  IV  demonstrata.  Rhythmomachia.  Epi- 
tome  In  llbros  arithmeticos  BeitUi  (Atlet  zu- 
sammen. a"**ödit.  fol.,  Paris  4544).  Textusde 
spbaera  Jeaaais  da  Saerobuseo,  cum  an  not.,  fol., 
Ib.  4  507.  —  Philosophisches  u.  Theologisches. 

*  geb.  1436,  . .  .,  CMt.  1537, .  .  .  (/). 


liefivre-CHBMm,  Louis.  —  Prof., 
erst  d.  Mechanik  (4786),  dann  d.  Experi- 
mentalphysik, später  (4  8D4)  auch  Admi- 
nistrator am  College  de  France.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (BS), 

geb.  4764,  MärzS7,  Gineau  b.  Authe 

(Ardennes)*, 

gest.  4  8«9,  Febr.  3,  Paris.  ♦* 
Sur  la  composition  et  Ja  d^ompoeition  de  l'ean 
(Journ.  de  Phy».  XXXIII).  --  Hatte  weseDtU« 
eben  Antheil  an  der  Festsetzung  der  neu->fran- 
Zösischen  Maasse  u.  Gewichte,  machte  4  798 
mineralog.  Reisen  in  die  Departemente  und 
gab  4784  eine  neue  Auflage  von  l*E6pttal^a 
"Analyse  des  infiniment  petita  mit  Anmerkun- 
gen heraus. 

r  geb.  Min  7  (0)  XMBA), 
**  geet.  Jan.  U  (Q)  ist  Iklecb  {BBA). 

Loforti  Pierre  Alexandre  F^^n- 
cisque.  —  Ing^nteur^en-ohef  4.  Klasse 
des  ponts-et-chauss^es  seit  1887  (APC), 

geb.  4  809,  März  43,  Paris.* 
Sur  Tes  travaux  de  fixation  des  dunes ,  Paris 
4831.   ifetudes  relaiives  ä  la  construction  des 
ponts  biais,  Ib.  4  889.  —  Mit  Blot,  siehe  Diesen. 

* feb.  1807, . .  .  (n>)  (QC)  ist  imiichtif. 

Lesallobi  Julien  Jean  C^sar.  — 

Pract.  Arzt  in  Paris,  zuletzt  am  9icätre  da^ 

selbst.  Mitgl.  d.  galvan.  GeseüschaA  (B)  (QJ^ 

geb.  t7l0,  Febr.  4,  Cbenieiit,  b.  Dol, 

Bretagne, 
gest.  4  84 i,  Febr. ..,  Paris. 
Le  sang,  est  il  identique  dans  tous  les  vais* 
seaux  qu'il  parcourt?,  Paris  4808.  —  Medici- 
nisches. 

Logeadre»  Adrien  Marie.  —  Prof. 
d.  Mathematik  erst  an  d.  MiKtSrscfaule,  dann 
an  d.  Normalschule  in  Paris,  4  808  Ehren^ 
rath  d.  UnivertütSt,  spSter  Mitgl.  d.  Com- 
mission  d.  öffentl.  Unterrichts,  484  6  Exa- 
minator in  d.  polytechn.  Schule.  Milgl.  d 
Acad.  d.  Wiss.  seit  4783.  Verlor  4824  seine 
Pension  von  3000  frs.,  weil  er  bei  Besetzung 
einer  acad.  Stelle  nicht  für  den  ministe- 
riellen Gandidaten  gestimmt  hatte  (BS)  (Q), 

geb.   476S,  Sept.  18,  Paris,* 

gest.  4  833,  Jan.  40,  Paris. 
Expose  des  Operations  faites  en  France  en  4  787 
pour  la  coojonction  des  observatoires  de  Pa- 
ris et  Green  wich  etc. ;  mit  Caailai  und  Mi^ain« 
4«.  Paris  4  791.  ^Idmentsdegeometrie,  8^  Ib. 
4794.  41"'edit.  4818.  Memoire  SU r  les  tra As- 
ceodantes  eHiptlques  etc  ,  4°,  Ib.  4  794.  Me<- 
molre  analytique  pour  la  determination  d'un 
arc  du  meridien  (in  dem  aholich  betitelten 
Werk  von  Drtaaü>re),  4«,  Ib.  4798.  Essai  sur 
Ja  thöorie  des  nombres.  Ib.  4798,  l"**  edH. 
4  808,  zwei  Supplemente  dazu  4846  u.  4815, 
8"^  edlt.  unter  d.  Titel :  Theorie  des  nombres, 


1407 


de  la  Oalakikre 


Ii«  Ouay  d«  PrimontYiI.      1406 


3  vol.  K;  Ib.  4810.  Nouv.  tMorie  des  pafal- 
I61es,  8°,  Ib.  1803.  Nouv.  mötbodes.pour  la 
d6lerminatton  des  orbi^es  des  comdtes  etc. 
(Darin  zuerst  die  Methode  der  kleinsten  Qua- 
drate angewandt),  4°,  Ib.  4805,  iwei  Supple- 
mente dazu,  i 805—20.  Ezercices  de  calcul  In- 
tegral etc.,  9  vol.  4°,  Ib.  4844-49.  Traitö  des 
foncllons  eiliptiques  et  des  integrales  eul6- 
riennesetc,  8  vol.  4°,  Ib.  4  827 — 32.  —  Sur 
Tattractlon  des  sph^roides  horoogönes  (Mem. 
Sav.  etrang.  X,  4  785).  Sur  la  figure  des  pla- 
nMes  (Mem.  Par.  4  784  et  4  789).  Reoberobes 
d'analyse  rnd6terminee.(1b.  4784).  Sitr  la  ma- 
niöre  de  distinguer  les  masima  des  minima 
dans  Je  calcul  de^  variations  (Ib.  4  786).  Sur 
les  Intögrations  par  arcs  dliptiques,  zwei  Mäm. 
(Ib.  id.).  Sur  Tintegration  de  quelques  eqiia- 
tions  aux  difTörences  partielles  (Ib.  4787).  Sur 
les  Operations  trigonometriques»  dont  les  re- 
suUats  dependeni  de  la  figure  de  la  terre  (Ib. 
Id.).  Sur  les  int<^grales  doubles  (Ib.  4  788). 
Suite  du  ealcul  des  triangles  qui  serventä  de- 
termtner  la  difTerence  de  longitude  entr«  Tob- 
servatoire  de  Paris  et  celui  de  Green^icb  (Ib. 
id.).  Sur  les  integrales  particuliöres  des  equa- 
tions  difrerentielles  (Ib.  4790).  Nouv.  formule 
pour  reduire  en  distances  vraids  les  distances 
apparentes  de  la  lune  aü  soleil  ou  ä  une  etoile 
(Mem.  rinslit.  4805).  Analyse  des  triangles 
traces  sur  la  surf^ce  d'un  spberoide  (Ib.  4806). 
Recherches  sur  diverses  sortes  d'inegalites  de- 
finies  (Ib.  481)9).  Metbode  des  moindres  car- 
res,  pour  trouver  le  milieu  le  plus  probable 
entre  l«8  resuUats  de  dilferentes  observations 
(Ib.  4810).  Sur  l'attraction  des  eliipsoides  ho- 
mogenes (Ib.  id.).  Sur  quelques  objets  d'ana- 
lyse indeterminee  et  particulierement  sur  le 
theor^me  deFarmat  (Mem.  l'Acad,  VI,  4828). 

*  geb.  Toulouse  (BS)» 

Legeatll  de  la  Oalalsidre,  G  u  1 1- 

laume  Hyaziqthe  Joseph  Jean  fiap- 
ti-ste.  —  Seil .4750  Assistent  von  J.  Gas- 
si n  i  auf  der  Pariser  Sternwarte,  dann  seit 
4153  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst,  in 
deren  Auftrage  er  4760  eine  Reise  nach 
Indien  antrat«  um  die  Yenusdurchgänge  zu 
beobachten,  von  welcher. er  erst  1774  zu- 
rückkehrte (B)  (LB), 

geb.  4725,  Sept.  4  4,  Cootances,  Nor- 

mandie,  * 

gest.  4792,  Oct.  22,  Paris. 

Voyage  dans  les  mers  de  Tlnde,  fait  par  ordre 
du  Roi  ä  Toccasion  du  passage  de  Venus  sur 
le  disque  du  soleil,  le  6  iuin  4  764  et  le  3  Juin 
4769,  2  vol.  4°,  ftiris  4  779—84.  —  Sur  une 
etoile  u^uleuse  nouvellement  decouverte  etc. 
(Mem.  sav.  etrang.  II,  f  755).  Sur  le  diamMre 
.   apparent  du  soleil'  etc.  (Mem.  Paris.  4  752  et 

4  755) .  Table  des  ppposilions  de  Jupiter  et  Sa- 
turne  avec  le  Soleil  etc.  (Ib.  4  754).  Sur  la 
grandeur  du  demi-diametre  de  Tombre  de  la 
terre  dans  les  edipses  de  Laue  etc.  (Ib.  1755). 
Sur  le  Saros  des  Cbaldeens  (Ib.  4  756).  Obs. 
sur  deuxarcs-en-ciel  singuliers  (Ib.  4  757—58). 


Sup  I'obliquite  de  reclipUqoe  etc.  (Ib.  id.).  Bc- 
cbe^'ches  sur  la  position  des  prinelpaux  poiols 
de  la  theorie  dfes  planetes  superieures;  drei 
Abbandl.  (Ib.  id.).   Snr  retoile  cbaogeaatex 
du  cou  de  Cigne ;  Remarques  sur  les  etoilcs 
nebuleuses  (Ib.  4j759).  Premier  Mem.  8orriB4c 
etc.  (Ib.  4772).   Rech,  sur  les  variations  d« 
Taimant  (Ib.  id.).  Sur  la  carie  suedoise  de  rio- 
clinaison  de  Taimant  (Ib.  id  }.  Sur  les  mare« 
ä  Madagascar  (Ib.  4  778).   Secood  Mem.  snr 
rinde  etc.  (Ib.  id.).  Sur  les  refractioos  hori- 
zontales au  bord  de  la  mer  daos  ia  z^etor- 
Tide  (Ib.  4  774).  Obs.  faites  h  Pondicber>' sv 
les  refractions  etc.  (Ib.  id.).   Snr  la  tempen- 
ture  des  caves  de  l'observatoire  (Ib.  Id.).  Scr 
la  disparilion  de  l'anneau  de  Saturoe  'Ib.  4775' 
Sur  rinclrnaison  de  l'aiguille  aimantee  failes 
dans  les  mers  de  Tlnde  etc.  ilb.  4  777,    Sar 
les  montagnes  et  sur  les  couches  oa  Uti  d# 
pierres  qu*on  trouve  dans  la  terre  Ib.  47«»i 
Observations  de  physique  faites  en  4  781  da» 
Un  voyage  «ur  les  cötes  de  hasse  NomMadif 
(Ib.  4  782).   Sur  Torigine  du  zodiaqae  el  «>ttr 
Texplication  des  douze  signes  (Ib.  id.  el47SS 
Sur  robliquite  de  rediptique  et  sor  sa  dim*- 
nution  (Ib.  4  788).   Snr  la  grandeur  appareik'.« 
des  Corps  opaques  vus  sur  un  fond  lumin^ai 
ou  autrement  (ib.  4  784).  Sur  le  frotd  obserrr 
k  Tobservatoire  etc.  en  4  783  (Ib.  id.).   Sur  les 
vents  qui.regnent  ä  Paris  etc.  (Ib.  id).   5ar 
l'astronomie  des  Indiens  et  sur  raDcienncte  de 
cette  astronomie  (Ib.  id.).  Sur  les  lanettes  bi- 
nocles  etc.  (Ib.  4787).  Sur  ia  prfcessioo  des 
equinoxes  et  sur  Tobliquite  de  reolfpCiqiie.  tt- 
sees  des  observations  d'HIpparqve    Ib    id 
Sur  le  zodiaque  de  NOtre-Dame  de  Paris  Ir 
4  785  et  4788).   Sur  ranciennete  de  la  spb^-r 
en  general  et  de  quelques  conatellalioos  Oi 
particulier  (Ib.  4769J. 

*  ^b.  Sept.  12  (JLBIf)' 

Legrlfl,  Jean.  —  Ingenteor-G^oiBe- 

Ire  r<?;> 

geb.  4786»  Juni  4»  Celle-sous-Chaiite- 

merle.  * 

La  mecanique  des  gens  du  mende  cie  .  T 
Paris  4  824.  La  nouvelle  mecanique  a^riciole 
etQ.,  %"*,  Ib.  f825.  La  oouv.  mecaniqse  mi- 
taire  etc.,  8^  Ib.  4  825.   La  nouv.  iDecenique 
manufacturiere  etc.,  8*,  Ib.  4886.   Nov^vur^ 
machines  a  vapeur,  &  gaz  acide  carlKm»«!««  *'» 
k  air  comprime  etc.,  8V  Ib.  4 827.    Lm  opc^ 
mecanique  du  feu  moieur  des  macbiaes  cic 
8^  Ib.  4  827.  Machines  h  vapeur,  k  gßz  cc  a  •  .* 
comprime  etc.,  8*^,  Ib.  4  829. 

*  Bei  Spanne,  Marne-Dep. 

IiO  Onay  de  PrAmoadvttl,  Andre 

Pierre.  —  Hielt  lange  Zeit  malheoiaL  i 
pbysikal.  Privat  Vorlesungen  in  P^ris,  ^c^ 
liess  1744  sein  Vaterland,  lebte  dum  is 
Genf,  Basel,  Holland  u.  Berlin,  wo  er  iTSt 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  ward  (M.    Jlw 
B<rr/i>i1765  fQ), 

gel).  1716,  Febr.  1 6,  Chareot4m  b  P»n* 

gest.  4  7 64,  Sept.    2,  Berlin. 


1408 


TiriiiBfi^i? 


LthiBAiia. 


1410 


DiMoura  tur  la  naturo  des  quaotiUt  que  leg 
malb^maliquesoDtpoarolijeC  4B^  Paria 4749. 
Difcoara  sur  raliiitö  des  malh^matique«,  49% 
Ib.  ilk%,  Discoura  sur  la  qualilö  du  Dombre» 
4f,  Ib.  4748.  Sur  la  loi  de  oeotinalW  (M«m. 
Berlio  4754).  -^  Pbi(osopbiBobe8. 


ii  Johann  Christian.  — 
Dr.  Med.,  Prof.  4.  Medichi  (4707)  u.  d. 
Physik  (17  tO)  an  d.  Univ.  zu  Leipzig.  Mitgl. 
«I.  LeopoIdtD.  u.  Berliner  Acad.  (Ott)  (ANCJ 
Ad.  Acad,  Noi,  Cur.  \l)  fj), 
geb.  I67S,  itjni  ift^^Bautaen, 
gest.  1739,  Jan.  19,  Leipzig. 
De  traasmutctioiiibus  corporuin  eitraordtna- 
rHs,  4«,  Lips.  4S96.  Desipbooibas,  4«,  Ib.  4740. 
Ueschreib.  d.  Bergbobirers ,  Ib.  474  4.  Votl- 
Lonin.  Beschreib,  einiger  neuen  Pochwerke, 
4",  Ib.  4  7it.  Zweimalige  Aufweisung  einer 
Heitz- tt.  Siederoaschtne,  4*,  I>re8d,4^49.'Too 
ZiMainman^rdinining  d.  GradirbSuaerusw., 
4«,  Ib.  4749.  De  DulUtate  divisibilitatis  mate- 
riae  in  inftnituni,  4°,  Ups.  4  728.  De  fernaa  auri 
metalli  preiiosissimi,  4**,  Ib.  4  798. 


I  Johann  Gottlob.  — 
Dr.  Med.,  prouss.  Bergraih  in  Berlin  (wo 
er  auch  Vorlesungen  hielt)  bis  1761,  dann 
Prof.  d.  Chenie  u.  Direcl.  d.  Laiserl.  Mu- 
seums ip  8t.  Petersburg;  machte  von  1765 
an  im  Auftrage  Katharina'«  IL  naturbi- 
stonsche  Beisen  im  russ.  Reiche  (M), 

geb 

gest.  4767,  Jan.  ft,  St.  Petersburg.* 
Abhandl.  voo  Pbosphoris,  deren  terscbiede- 
ner  Bereltuog,  Nutzen  usw.,  4^  Dresden  u. 
Leipzig  4  740.  Eioleit.  in  einige  Tbeile  d.  Berg- 
wissenscbaft,  8%  Berlin  4  7(1.  De  ^re  sub 
lerra  latente  causa  movente  vufcanorum,  4^, 
Ib.  4  75t.  Abbandl.  von  den  MeUIlmüttern  li. 
roo  Erzeugung  d.  Metalle  usw.,  8*,  Ib.  4789. 
V' ersuch  e.  Gescbldbte  von  FlOtzgebÜrgen  usw., 
r,  Ib.  4  786.  Pfaysikal.  Gedanken  von  Erdbe- 
>eo  usw.,  8*,  Ib.  4787.  Ku rief' Entwurf  einer 
ttineralogie  usw.,  8«,  Ib.  4  789,  S.  Aufl.  4789. 
:admiofogia  oder  Geschichte  des  Parbeoko- 
lolda  usw.,  i  Bde.  4«,  KOnigsb.  u.  LeipZ.  4764 
-66.  Probierknnat,  8«,  BerKli4764.  Speci- 
i»cn  orographiae  generalis  etc.,  4**«  Patrop. 
789.  —  Sur  un  paasage  diflicile  de  PUaa,  bist. 
>at.  LXXXVIII,  obap.  47  etc.  (M^an.  Berlin, 
745).  Hiat.  de  Chryaopra^  da  R<»emiU  (Ib. 
788).  Sur  las  fleurs  de  Taster  moDtaaus  eto. 
Ib.  4  796).  Rechercbes  cbym.  sur  uoe  torre 
le  Aoufre  qo'oo  trouve  pr^s  de  Tarnowitz  (Ib. 
757).  Rech.  bist,  et  chym.  sur  le  copal  etc. 
( b.  4  759).  EiaaMo  chymique  d'uae  miae  d'ar- 
ent  lamalleose  etc.  (fb.  id.).  —  Bist,  eieia- 
i^n  lapidis  nephritici  (Nov.  Comai.  Acad.  Pe- 
rop.  X,  1764^.  DeEntrochisetAsteriiacolum* 
laribus  troobleatis  vulgo  von  Scbraubanstet- 
en  etc.  (Ib.  id.).  De  vitro  (ossili  nahirati  S* 
e  üihBio  tslandlGo  (Ib.  XII,  1766—67).  De 
upro  et  orichaloo  magaettco  (Ib.  id/)-  Speoi* 
aen  oryctographiae  3tara*Rassienala  et  Lacua 

Paggaadorfr,  llaBdw8rlerl»«efa. 


Ilmeo  (Ib.  id.).  —  Von  einer  blauep,  s^br  ei- 
sen reichen  Erde  unweit  Moscau  (AbhandL  d. 
freien  ökon.  Q^eUach.  in  Petersb.  I,  4  767)« 
Y(Mq  Torf  u.  von  Torfkohlen  (Ib.  IL  4778). 
Vom  zregelstreichen  (Ib.  1IL  4  774) .  Vom  Koh- 
leobrennen  (Ib.  IV,  4  775).  Vpm  Alaiw-  u.  Vi^ 
ti-iolsiedea(Ib,  id.).  —  Untersuch,  d.  (ttulnisa- 
widrig.  Pulvers  von  Herlaaaat  (Verbandl.  M^at- 
achapp.  (e  Karlen),  XL  4769).  Vop  magQeL 
Theilen  im  Sande  (Ib.  Id.). 

*  Alt  ihm  tfb«r  ftumr  eine  niit  Anenik  fvftMlto  JU- 
torie  «pnof ;  fctC  Fjcbr.  20  {Ä), 


\j  Johann  Qeorg.  —  Zu- 
letzt sSchs.  Major  u.  Direct.  d.  Plankamiper 
in  Dresden;  früher  (1796^  L'ebrer  .an  d. 
Ritteracademie  daseibat  and  im  Kriege  vop 
rS06  —  7  Hauptmann  beim  Qtiaptieravai- 
SiersUbe  fCL)  (M,  11), 

geb.  I7B5,  Mai  H,  JohaDQismuhle  bj&i 

Baruih, 

gesL  484  4,  Dec.  6,  Dresden.^ 
Darstell,  einer  neoen Theorie  zur  Bezeichnuag 
d.  schiefen  Flächen  Hn  Grundrisa  usw.,  Leip- 
zig  4  789.  Die  Lehre  vom  Situs ÜonszeiohDen 
oder  Anweisung  zum  richtigen  Erkennen  und 
genauen  Abbilden  d.  Erdoberflttche  in  iopo^ 
graph.  Karten  u.  Sittiationspittnen«  8  Bde.  8«. 
Dresd.  4  841--46;  5.  AuB.  (voB  X.  Jl.  Beekar 
u.  0.  A.  Vfaehar),  1b*  4848. 

*  gMt.  SepC  6  {M,  U). 

LdlUMBMi,  Ernst  iofaauo  trau* 
gott.  — ^  F4>lgw6i8e  fiergamtsaasessor.  la 
Voigtsberg  (4  803),  Bergmeister  (1809), 
Bergamtsassessor  in  Freiberg  (48  4  8),  Ober- 
bergamt8secret'4r  u.  OberhQttenamtsaoluar 
daselbst  (4  8  4  9),  sowie  Lehrer  (spSter  Prof.) 
d.  bergmänn.  Gescbäftsstyls  (seit  4 8S3)  ond 
der  Bergrechte  (seit  48)4}  an  d.  dortigen 
Aergacad^mie  (Ott)  (G.  ^HiiJ  (Die  Berg- 
acad.  F^eiberg,  4850^, 

geb.  4 777,  MÄrz  4  0,  Barutb,  * 
g^sL  .4847,  Dea  6,  Freiberg. 
Versnob  einer  aystemat.  Encyclopttdied.  Berg- 
werkswissaoacbaften,  6^  Fraib.  48^4.  4(r|> 
oela'a  mineralog.  Scbrjflan ,  iibarseizi  «.  er^ 
Uutert,  4  Bde.  8«,  Ib.  4  866^48.  AolheU  so 
Xrsoh  u.  Orabec's  Eooyclop6die. 

*  «eb.  1781,  Min  10  (JT.  II). 

Lehwo»,  Jacob  Wilhelm  Hein'^ 
rieh.  —  Dr  Phil.,  folgweise  Inspect.  am 
Joachimsthat'acheo  Gymn.  in  BerUi>  (4813 
— f  i),  Oberlehrer  (Gonreetor)  am  Gymn« 
in  Gretfewald  (48t4  — S8),  Prediger  so 
Derwitz  u.  Rrielow,*  Reglerongsbeztrk  Pots- 
dam (4838 — 63),  Assiatenl  für  astronocn. 
BeobDongeii  erst  bei  Ptef.  K.  G.  i.  Jacob i 
(4813—67),  dann  bei  Prof.  Encke  (4867 
— 18),  seitdem  Privatmann  in  Berfm,  in 
Potsdam  und  ih  Spandau  (Orj, 

89 


1411 


Lshmänn 


L'sln&lul 


1412 


geb,  4800,  Jan.  3,  Potsdam. 
Disq.  nonnulla«  mechanicae  de  oHgine  cauda- 
rum  cometarufh,  8<>,  Gotting.  1892.  Anfangs- 
giHinde  d.  liöbr.  Mechanik,  nach  d.  antiken, 
rein  geometr.  Methode  t)earbeitet,  8»,  Berlin 
4834.  Ober'd.  HalJey'schen  Kometen,  8^ 
Pot»d.  4889.  Über  d.  totale  Sonnenfinsternis 
vona  8.  JuH  184^,  8<>,  Brandenb.  4  842.  Über 
d.  8ehr  grossen  u.  totalen  Sonnenverfinsteruo- 
gen  auf  d.  Erde  überhaupt,  4«,  Berlin  1842.  — 
Beitrag  sur  Berechn.  d.  Störungen  d.  Hal- 
1  e  y'scben  Kometen  (Astron.  Nachr.  XII,  4  885] . 
Methode  jtur  Berechn.  d.  SlOrubgeo  d<  Kome- 
ten, iwobei  d.  Elemente  auf  d.  Schwerpunct 
d.  Sonnensystems  bezogen  werden  usw.  (Ib. 
XVI,  4839).  Genauere  Bestimm,  d.  Bahn  d. 
Hebe  usw.  {Ib.  XXVH.  1848).  Berecbn.  u.  Be- 
obaeht'  d.  tptalen  Soaneofinsleroiss  vom  98w 
Juli 4  8S4  (Ib. XXXIII,  iS&%).  Revision.d.  Preis- 
schrift  Hanaen'i  über  d.  Pendelschwingungen 
mit  Rücksicht  auf  d.  Gestalt  ai.  Bewegung  d. 
Erde;  acht  Abhandll.  (Ib.  XXXIX,  XXXX  u. 
XXXXI.  1^55).  Gonstruct.  d.  Tafeln  zur  di- 
rect  AufUtsQQg  d.  Keppler'scben  Problems 
usw.;  acht  Abhaiftdll.  (Ib.  XXXIX,  4855  .bis 
XLVIl,  4858).  Beitrag  z.  Berechn.  d.  Zähl  n 
(6xiui«rt'tArcfa.XXI',.4  858).  Über  d.  Bestimm, 
d.  Maximums  a.. Minimums  durch  Interpola- 
tion (Ib.  XXV,  4  8(U).  Theorie 4.  Cycloide  als 
Tautochrooe  (OreUe'iJourp.  VI,  4  8«0).  —  Ver- 
such, das  Wachslhum  junger  Menschen  auf 
maihemat.  Gesetze  zurückzuführen  (Sehmaia- 
cheesJahrb  4844  u.  4843).  Über  d.  Stabili- 
täts-Problem in  d.  Astronomie  (Hänberger's 
Fopulttr.-aetroo.  Hbndb.i  Kempten  4846). 

Lehmann,  Karl  Gptthelf.  —  Dr^ 

Med.,  jfbigweise  Privatdocent  (4  837)^  Prof. 

extr.  d.  Medicin  (4842),  Nominalprof.  d. 

physiolo^.  Cheoiie  (4  847)  u.  Prof.  ord.  in 

d.  medicio.  Facultät  d.  Univ.  zu  Leipzig, 

dann  seit  4  856  Prof.  ord.  d.  aHgem.  Che» 

mie  an  d.  Univ.  zu  Jena  (Or)  (GJP), 

geb.  4  84SI,  MSi^rz  7,. Leipzig. 
VolUtänd.  Tascbenb.  d.  theor^t.  Chemie  usw., 
46^  Leipz.  4840,  6.  AuH.  4  854.  Lehrbuch  d. 
pbysfolog.  Chemie,  8  Bde.  8»,  Ib.  484t— 45; 
8.  Äün.  4  853.  Lebrb.  d.  allgem.  Chemie,  6.  Aufl. 
Ib.  4  854.  Handb.  d.  physiolog.  Chemie,  8^ 
Ib.  4S84r.  Zoochemie;  mitHuppert,  Heidelb. 
4  858.  —  Vorkomm,  von  -HarnbenzoesSüre  im 
diabet.  Harn  CXrdmann'sJoura.  VI,  4  834).  Über 
d.  Hacnzucker  u.  dess.  Verbipd.,  mit  Koch- 
salz; mit  ErdmanxL  (Ib.  XIII,  4  838).  über  d. 
menschl.  Harn  im  gesund,  u.  Icrank.  Zustand 
fib.  XXV  u.  XXVn,  4  84t).  Mikroskopisch- 
cbem.  Analyse  d.  Eiters ;  mit  Xesserselimidt 
(Ib.  XXVI,  4  84t).  Über  d.  Verdauung  (Ib. 
i;:XVII,  484t  u.XLVII.  4849).  Gehalt  d.  Bluts 
an  kohlens.  Alkalien  (Ib.  XL,  4  847).  Verglei- 
chende Analysen  d.  Bluts  usw.  (Ib.  Lin,  4  864). 
Krystallisirbare  Beata^tbU  d.  Bluts  (Ib,  LVI. 
48ßt  u.  LVIIIf  ^S^9).  Krystallisirb.  Protein- 
substaaz  d.  Bluts  (Ib.  LIX,  4  853).  Beiträge  z. 
Kenirtnisa  d.  Verhaltens  d.  Kohlenstture-Ex- 
halationen  usw.  (Abhaodl.  bei  Begründ.  d.  kü- 


Digl.  Stichs.  Gesellsch.  d.  Wiss.  zu  Leipz.  4  846). 
Noch  mehre  Au/stttze  in  d.  Al>haodl.  dieser 
Geseilschaft. 

Lehmann^  Franz  Xaver.  —  Leh- 
rer d.  Mathematik  u.  Naturwissen  schalten 
am  Lyceum  zu  Constaiiz  (OrJ, 

geb.  4  823,  Oct.  6,  Obarbarmersbach, 

Scbwarzwaid. 
Entwicklungsmethoden  d.  Binomialtheorems, 
8°,  Constanz  4  85t.  Diie  Sternbilder  d.  Thier- 
kreises  (Lyceumsprgrm.),  Ib.  4  85t .  Die  v.  Sey- 
fried'sche  Sammlung  öninger  Versteineroa- 
gen  (Prgrm,).  Ib.  4855.  Diev.  Seyfried'scbe 
Conchylien-Samml.  u.  d.  WindufHisgesetze  ei- 
niger Planorbeo  (Prgrm.),  Ib*  4  856.  Über  ei- 
nen alten  Globus  coeiestis  (Haiai*  üjiterbal- 
tungen.4857). 

Lehmann y  Julius  Alexander, — 

Dr.  Phil.,  Chemiker  u.  Vorstand  d.  natuf^ 

wissenschafll.   Abtheiluog   d.    Tandwirth- 

schafti:  Versiichs-Stalion  d.  köoigl.  sSchs. 

Markgrafenthums  Oberlausitz  zu  Weidlitz 

bei  Bautzen  (Or), 

geb.  f  825,  Juli  i,  Dresden. 
Allgem.  Betrachtungen'  öb«r  d.  Pilze  u.  ehem. 
Beitrüge z.  näheren  Kenntn.  derselben  (Prs™. 
d.  Vitztbum'scbeo  Geschlechtagyron.  zu  üres- 
,  den,  4  854).  Über  d.  Kaffee  als  GetrUnk  in  che- 
misch-physiologischer Bezfehvog  (JAtib.  Ann. 
LXXXVII,  4  858).  Über  e.  Gasapparat  zo  Or- 
gan. Analysen  u.  zum  Glühen  von  Röhren  (Ib. 
CII,  4857).  Überd. ehem. CoostitutioDd.  Wolf- 
ramminerals (Erdsuum's  Joi^rn.  LXI»  4854). 
Untersuch,  d.  mineral.  BestandtbL  d.  Kaffee- 
u.  Thee-Aufgusses  (Liebig's ehem. Briefe).  Ent- 
deckung: das  Mehl  des  ausgewachsenen  Kog- 
gens  mittelst  Kochsalz  verbackbar  zu  macbea 
(Ib.  4.  Aufl.  Bd.  II.  S.  498).  üntersuchnng d. 
Rapsscbalen  auf  ihren  Futterwertb  (Amtsblatt 
f.  d.  landwirtbschafll.  Vereine  d.  Köntgr.  Sach- 
sen, 4  858,  N°  t).  Über  d.  Einwirk,  verschie- 
dener Düngungsmelboden  auf  d.  Geaundheits- 
verhältnisse  u.  d.  Stärkegehalt  d.  Kartoffela 
(Ib.  N*"  4  t).  Über  d.  mineral.  Nährstoffe  d. 
juagen  thier.  Organismus  (Laadwicthschaitl. 
Versuchsstationen  usw.  4  858). 

Lehmna,  Christian  Balthasar. — 
Mag.  Phil.,  Rector  d.  Gymn.  zu  Soest  und 
(4  784)  des  zu  Rothenburg  a.  d.  Tauber, 
dann  Pfarrer  erst  zu  Wettringen  und  dar- 
auf (1807)  zu  AdelsboTen  bei Bothenburg. 
Vater  des  Folgenden  (MAI), 

geb.  4749, Rotkeoborg, 

g6st.  184  4,  Nov.  4, 

Grundbegriffe  d.  Naturlehre,  8*",  SoeBt47S4. 
Dls^.  cosmologica,  usum  globi  coeiestis  artifi- 
ciaHs  ex  astrooomiae  spbaericae  principils  de* 
ductum  exhibens,  8^,  Ib.  4788.  Grundlioieo 
d.  Geometrie.  8°,  Rothenb.  4  788.  Aphori^t. 
Anleit.  z.  Geforauoh  künstl.  Hrmmelskageloj 
8<>.  Ib.  4790.  —  SchulschriftaD. 


1413 


LehiMi 


lAibnUi. 


1414 


Lebrnm,  Daniel  Christian  Lu- 
dolpii. ' —  Dr.  Phil.y  seit  4826  Lehrer  u. 
seit  I8S7  Prof.  d.  Mathematilc  an  d.  Artil- 
lerie« u.  logenieorschuie  zu  Berlin ;  froher 
(seit  4  8 1  i)  Lehrer  d.  Mathematik  am  Haupt- 
bergwerks-Eleven-Institut  daselbst,  auch 
bis  4  83t  Frivatvorlesungen  hellend  (GB, 
4  »45;, 

geb.  1780,  Juli  3  Soest.  ^ 
Aofgaben  aus  d.  Körperlehre  usw.,  8^  Halle 
u.  Berlin  48H.  Lebrb.  d.  angewapdt.  Mathe- 
matik, 8  Bde.S^  Berl.  1848— S2.  Theorie  d. 
Krummzaplens ,  8^,  tb.  4  848.  Erste  u.  ein- 
fachste Grundbegriffe  d.  höhr.  Analysis,  8^ 
ib.  4  849.  Lehrb.  d.  Geometrie,  2  Bde.  8«,  Ib. 
4849—80,  2  Aufl.  4826,  8.  Aufl.  4840.  Samml. 
von  Beispielen,  Aufgaben  ü.  Lehrsätzen  aus 
d.  Ajcithmetik,  Algebra  usw.,  8",  Ib^  4820. 
Lehrb.  d.  Körperberechnung,  d.,Geostatik  u. 
Hydrostatik,  d.  Geomechanik  usw.,  8<*,  Ib. 
4  822.  Lehrb.  d.  Zahlen-Apithmetik  usw.,  8% 
Ib.  4822.  Übungsaufgaben  z.  Lehre  vom  Gross- 
ten  u.  Kleinsten  usw.,  8^  Ib.  4  824.  Grund« 
lehrend.  hOhr.  Mathematik,  8°,  Ib.  4834.  An- 
wend.  d.  hÖhr.  Calcüls  auf  geometr.  u.  me- 
chan.,  besonders  baHist.  Aufgaben,  8^,  Leipz. 
4  836.  Aufgelöste  Aufjgaben  aus  d.  niedr.,  höhr. 
u.  angewandt.  Mathematik  usw.,  8%  }b,  4  838. 
Algebr.  Aufgaben  aus  d.  ganz.  Gebiet  d..  rein. 
Mathematik  usw^ ;  Ergönz.  zu  Xeier  HineVs 
Samml.,  8«,  Her».  4848.  —  44  Aufsätze  In  Grel- 
le*! Journ. 

Lelbttltz  (Leibniz  *j,  G  o  f t  f r  Te  d  W  i  I- 
heim,  Freiherr  von.  —  Dr. Juris  (4  666), 
erst  Rath  beim  höchsten  Gericht  des  Kur- 
fürsten von  Mainz  (4672),  dann  Rath  des 
Herzogs  von  Braunschweig-Lfineburg  und 
darauf  Bibliothekar  u.  Rath  (4  676),  später 
Geheim.  Justizralh  u.  Historiograph  (4  696) 
des  Herzogs  von  Hannover.  Kurz  vor  sei- 
nem Tode  vom  Kaiser  zum  Freiherm  und 
ReLchshofrath  ernannt.  Präsident  der  auf 
seine  Veranlassung  4700  in  Berlin  gegrün- 
deten Acad.  d.  Wies.  Auswart.  Mitgl.  d. 
Pariser  Acad.  seit  4  669  u.  Mitgl.  d.  Roy. 
Soc.  seil  4  673  (Mem.  Paris  47  4  6;  (Biogr. 
von Guhrauer,  fBde,  8^B^esK  iBitnebst 
Nachtrag  \Si^J, 

geb.  4  646,  Juni  24  (A.  St.),  Leipzig,^'*' 
gest.  474  6,  Nov.  4  4  (N.St.),  Hannover. 
Ars  combioatoria,  4^  Lips.  4668,  Fraiieo(.4.690. 
Nova  hypothesis  physica,  qua  phaenomeno- 
rom  naturae  plerorumque  causae  ab  unico 
quodem  universal!  motu  in  globo  nostro  sup- 
posito  repetuntur ;  seu  Theoria  motus  abstracti 
et  cencreti,  4  2^  Mogunt.  4874  (Dario  schon 
die  Idee  von  unendlich  kleinen  Grössen] .  Pro» 
togaea,  sive  de  prima  faciatelluriseiantiquis- 
simae  historiae  vestigiis  in  ipsis  naturae  mo- 
numentis  (edirt  von  Ch.  L.  Sohmidt),  4",  Gott. 
4  748.  —  Meditatio  deseparationesalis  et  aquae 


dulcis,  novoque  separaiioniun  ohymieapum 
genere  CAct.  emd.  Lips.  1,  4882).  Devera  ra- 
tioee  circuU  ad  quadrahim  circumscriptom  in 
numecis  ratioorallbus  expressa  (Ib.  id.).  Uni-» 
cum  opticae,  catoptricae  et  dioptricae  priooi- 
pium  (Ib.  Id.).  Meditatio  Juridice-noathema- 
tica  de  ioterusurio-simpHci  (Ib,  4888).  De  di- 
mensionibus  figursrum  inveniendis  (Ib»  4  684). 
Demonstrationes  novae  de  resisfentta  solido- 
cum  (Ib.  id.).  Nova  methodus  pro  maximts  et 
miaünis,  Hemque  tengetotibus,  quae  nee  fra^ 
ctas,  nee  irrationales  quanlilätes  raoratur:  et 
singulare  pro  illis  calcoli  genns  (Ib.  id.  -^Hierin 
zuerst  die  Principiender  Differential recbnuog 
entwickelt,  und  die  Zeichen  d;  dd  für  die  Difr 
ferentiale  gebraucht).  Additioed  schedam  de 
dimensionibos  curvtlineOrum  (tb.  fd.).  De* 
monstratlo  geofnelrica  regulae-apud  st^toos 
receptae  de  momentis  graviam  in  planie  In- 
elinatis  (Ib.  1885).  Bre vis  demonstratio  erro- 
ris'CartatU  et  aliortfm  circa  legem  natarae, 
secundum  qaam  volunt  a  Deo  eandem  semper 
quantitatem  motus  conservdrl,  qua  et  4n  re 
mecbanica  abutuntur  (Ib.  4686.  —  Darin  zor- 
ecst  sein  Krafleenvass).  Meditatio  de  natura 
anguli  contactus  et  oscuUhoromque  usu  in 
matbesi  (Ib.  id.).  De  geometria  recondUa  et 
analysi  indivisibilium  atque  ififinltorum  (Ib« 
id.  —  Darin  zuerst  die  Principien  der  Inte- 
gralrechnung entwickelt  und  das  Integralzei- 
chen /  gehraucht) .  De  lineis  opticis  et  aiia 
(Ib.  4 SSO).  Schediasma  de  resisteBtla-medii 
et  motu  projectoriim  gravium  in  medio  resi- 
stente (Ib.  id.  et  4694)..  Teutamen  de  motumn 
coelestium  causis  (ib.  4889).  De  lioea  iso«» 
chrona,  in  qua  grave  sine  acoeleratiooe  de- 
sceddit'et  Controversio  cum  Abbate  OatelaaoJB 
(Ib. id.).  DeeausagravitatisetDefenstoseaten- 
llae  suae  de  veris  naturae  legibus  contra  Ab-« 
batem  Catelaaiui  (Ib»*4800).  Ad  ea,  quae  Jean« 
Beraoiilliiu  de  sorte  alearom  publica vit  re- 
sponsio  (Ib.  id.):  Quadratura  arithmetica  com- 
munis sectioBum  conicarum,  t|uae  centram 
habent,  iadeque  diicta  trigonometria  canonica 
atabularum  necessitate^iberataetc.  (Ib.  4694). 
Solatio  preblematls  catenaril  (Ib.  id.).  De  le- 
gibus naturae  etvera  aestimatione  virium  rao- 
triciom  contra  Papiitnm  (Ib.  id.).  Ad  F«  R. 
Idütatieliaidii  Cohside'ratlones  circa  allitudines 
et  veiocitales  pendolorum  in  dlversis  ciroulis 
(Ib.  id.).  Solutio  prOblematis  floreAtini>  seu 
Constructio  testudlais  quadrahilis^  hemlspbae- 
ricae  (Ib.  4  692-et  98) ;  De  natura  linearum  an- 
guloque  contactus  et  osculi  pervolutionibns 
etc.  (Ib.  4  692).  De  Hne»  ex  lineis*  inflnitis  for- 
raata  easque  omnes  tangente,  aode  novo  in  ea 
re  aualysts  lefiaiicrum  u>)u  (Ib.  id.).  Suppte^ 
mentum  geometriae  practicae,  sese  ad  proble- 
mata  transcendeatia  eiteodaos,  ope  novae  me- 
tbodi  generalissimae  per  serieä  infinitas  (Ib. 
4698;.  De  problemate  Bernoulliano  (Ib. 
id.).  Supplementum  geometriae  dimeo&oriae, 
seu  Generali.sstma  omnium  tetragonismorum 
effectio  per  motum  etc.  (Ib-td.).  Nova  calculi 
dilTerentialis  applicatio  et  usus  ad  multiplicem 
linearum  construcUonem  e^  data  tangentium 
cooditione  (Ib.  4  694).  Conslruetio  proprin  prO- 
blematis de  curva  isochrona  paracentriea  (Ib. 

89* 


1415 


Leidtofroit 


IMknm, 


1416 


id.) .  Deadmintpclis  Dttorae  legibus  eirca  cor- 
pprum  vires  et  motuas  actiones  ddtegendis  et 
ad  soaa  causas  revocainlia  tib.  4696).  Nolä- 
tiancula  ad  construetiooea  Nneae,  in  qaa  sa- 
ooroe  aequilibriun^  cam  poodere  naoto  factens 
tncedefe  debet,  et  <fttaedam  de  quadraturta 
(Ib.  id.).  .Kespodaio  ad 'nonnollaa difficnltates 
a  B.  Hiettwentüt' circa  mMbodiitn  difleretitla- 
lern  tnotas  {Ib.  id.).  De  novo  usu  cantri  gra-> 
vitalia'ad  dimeosioDeB  etc.  (Ib^  id.).  Solatio 
probtomatofn  a  BemeuDie  georeetrts  :pttbli<ie 
propositorum  |tb;  4te7).  Raspoosio  ad  Viael. 
Fatü  DiaDerfi  iupaUUoAes  etc.  (Ib.  4leo). 
Speeimen  nO¥«in  anaiyseoa  pro  scieetia  Infi- 
Diti  circa  aammas  et  quadratoras  (|b.  4761). 
GonttBuatio  aoalyseoa  qoedratorarum  ratio- 
naliam  IIb.  470a).  De  Unea  super  Koea  ejus- 
q«e  trIbuB  apeciebuav  motu  radeote,  «äotii  pro- 
voluüoni^  et  motu  compoaite  ex  aibbobus  (Ib. 
4766).  fipiatota  pro  bypotbesi  physica  motus 
plaaeierii  etc.  (Ib.  id.).  fipiatela  ad  Ch.  Wal- 
tiai  ciroa  icieotiani  Inflniti  (Ib.  Suppin.  T.  V). 
*-  Brävis  descriptio  machinae  aritbroeticae 
(Miseell.  Berolhi.  I,  4  74  0).  SyaabolismDa  me- 
mafabilis-calcuü  algebraici  et  infiojteaimaUs, 
10  oomparationefioteniiarum  etdiffbreotiamm 
elc.  (Ib.  id.).  Conatnictio problematia  ducendi 
reotaa  quae  taogunt  Uneaa  centroram  gravita- 
tis  (Ib.  id.).  Tentamen  de  natura  et  remedils 
resitteotiaruin  in  macbiais,  quae  a^corpomm 
ayper  incetsn  orluetur  (Ib.  id.).  Annotatio  de 
hice^  quam  qnidam  auroram  borealem  vocant 
(tb.  idi).  De  arte  noriaDbergeoat  ipeoola  vitrea 
conficiendi  sinefoKia  (Ib.  id.).  De  elevatione 
vaporum  et  de  corporibus  quae  ob  ca^tatem 
iDclusem'io  aere  nakare  posauot  (Ib.  id.).  Hi- 
atoriaiOTanliDiiis  pbosphori  (Ib.  id.).  Oedipus 
chymicus  aenigiBatis  graeci  et  germanici  (Ib. 
id.).  Additio,  ostendens  explaoaliooem super^ 
flciei  cODOidalis  cujuscuoqua  elc.  (Ib.  III,  4  717). 
—  ExplieatioD  de  farilbm^tique  biaaire  elc. 
^MeiB.  Par.  4708).  8ur  la  cauae  de  la  Varia- 
tion da  barom^tre  (Ib,  4744,  bist.).  —  Aetio- 
legia  barooBeiri  occasiona  epialelae  B.  Bamaa- 
BiM  et  &.  Cb.  Sebalhaauaeii  (£phein.  Aead.  Nat. 
Cur.  4741).  —  PrHiciples  of  exactness  In  Ibe 
portable  watchea  of  bis  ioventton  (PhiL  Tr. 
4676';  aucb  im  Jooro.  des  Savaöa,  4675).  — 
Fernere  Attfattt2e  im  Joure.  deaSavans;  M6m. 
de  Tr^vottx ;  Nouvellea  de  la  Repubiiqua  de 
LeUrea-;  Recoeit  de  LUt.  d'Amsterdam ;  Hi- 
stoire  des  Ouvra^ss  des  Savans  elc.  —  Seipe 
matbemai.  SobrKten  (Briefwechsei)  berausge- 
geb.  von  K^  J.  «eilwWU,  8  Bde.  8°,  Berl.  4  849 
u.  60,  Halle  4865  0.  56.  Siebe  auqfi  Gerhardt'! 
eigene  Scbriften.  -^  Ausserdem  Phiiosopbi- 
scbes^  Historiscbes,  Diplomatisobes  uaw. 

^NftebPerti,  wog«^n  tfehaberOtthf  aaer  a.  ■•O. 

«ridlyt.  Dtr  Taler,  ffof.  d«  Bechte  in  Leipiif ,  schrieb 

•tohLelbnatt. 
**  MffOAUbericbte  d.  B«ri<n.  Acad.  1846.  ~  geb.  Juni  23 

(A.  St.)  odet  Juli  3  (K.  st)  nacb  Mim.  Par.  1716  u. 
/  Anderen  ist  anriehlif . 

L^deafro^t)  Johann  Gottlob.  — 
Dr.  Med.,  seit  4743  froT.  Ord.  d.  Mediern 
an  d.  üniv.  zu  Duisburg,  vorher  preuss. 
Feldarzl  im  ersten  schlesisch.  Kriege  {MJ, 


geb.  4^74  5,  Nov.  14,  Orteobaiig,  Gnf- 

achaft  Stollberg, 

gest.  «794,  Dec.  f,  Daisburg. 
Exeroitatto  acaderaica  exhibeoa  oonouHasob- 
servationes  circa  aqoae  simplicis  nalursip,  4*, 
Daisbui*g.  4  758.  De  aquae  commanis  doddqI- 
Hs  quaHl^Hbus  Tractatns,  8",  Ib.  4  756  (Dario 
der  'bekannte  »LeldeafrosVscbe  Versuch«  be- 
schrieben). —  Opuscttia  physico-ebemic^  M 
medica  etc.,  4  vol.  B**,  Lemgoviae  4797^18 
(posthum) . 

LelSh,  Charles*.  —  Dr.  Med.,  prert. 
Arzt  erst  in  Lancashire,  spSfer  m  London. 
Mitgl.  d.  Roy.  See.  seit  4  685  (BS)  (Abr^, 
geb.   4  650.  etwa,  .  .  .  Lancashire, 

gest.  47  4  0  etwa, 

Exeroltatienes  quinque  de  aquts  mineralibtis, 
thermis  ealidls  ete.,  Land.  4697.  Tbeflalml 
bistory  of  Lsncashire ,  Cheshire  and  tbe  Peak 
in  Derbyshirer  Oxford  4760.  Experimeoto  aod 
observations  abont  ibe  Natron  of  Bcypt  aod 
tbe  nitriaa  Water  (Pbil.  Tr.  4681).  —  Medi- 
cloiscbes. 

*  Ein  anderer  Cbarles  Lei fb  tdirieb:  AwaterW- 
Tel  to  b«  Ssed  to  IHtU^  Quadrant  «Ic.  nod  Impn- 
iremeat  to  Da  vi  e^  Quadrant,  oonriatinf  of  a  oMrea- 
rial  lerel  ete.>  beide«  in  d.  Pbil.  Tr.  179S. 

L^loammris  (Leyonmarck) ,  Gustaf 
Adolph.  — *  Trat  4754  in  das  schwed. 
Bergcollegiuni  und  war  folgweise  Secrctär 
(4767),  Assessor  (1772),  Bergratb  (4778) 
und  zuletzt  seit  4  805  YiceprSsideBt  des- 
selben. Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Stock- 
holm seit  1773  (SJ  (Vetensk,  Acad,  Bandl. 
I»I5;, 

geb.  4734,  Sept.  6,  Satesgärden FinsU 

i  Hoslagen, 

gest.  4  815,  Mai  4,  Stockholm. 
Oro  cubiska  och  biqoadrfltiska  equalioners  ja- 
kade  ech  nekade,  samt  imaginaria  eller  s«  kal* 
lade  orimtiga  rotter;  nebst  fünf  Fortaelsangeo 
(Vetensk.  Aead.  Handl.  4  786  et  4  788).  Zwei 
Zusttlze  dazu  (Ib.  4789).  Ett  sQtt  alt  söka  dm- 
ximum  och  minimum  (Ib.  479t).  Ett  s^lt  att 
Anna  quadratiska  ecb  cubiska  faclorer  i  eqaa- 
tioaer  äf  femte  graden  (Ib.  4795).  Jemftrelse 
emellam  den  coniska  ocb  cylindriaka  übIl- 
orgen  (Ib.  4  796) .  Ona  pendtars  svängoingstider 
(Ib.  4  802).  Om  vissa  exponeotial-equatiooers 
reduction  tili  algebraisk  form  (Ib.  4^08er48<«;. 
UpplOsntng  af  exponentiai^equationer  X*sA 
(Ib.  4  84(M. 

Lefart«,  Christian.  — Rectord.  gros- 
sen Schule  zb  Wolfenbünel  (M.  U}, 
geb.   4738,  Aug.    1 7 ,  Lotsebau,  * 

ge8t.  4845;  Febr.  S4, 

Neue  BinriehtuHg  der  Luftpumpe,  8^,  Wolfofl* 
bdttel  477». 

*  las  MasdetargiM^eo. 

LelMirre,  Claude  Hugues.  —  Von 
4  784,  wo  er  Ingenieur  des  Mines  ward, 


1417 


LemMot 


Jstmwf, 


1418 


stieg  er  1813  bis  zum  ViceprSsidenlan  des 
Consell  g^nöral  des  Mines  und  bHeb  es  bis 
1 832,  wo  er  in  den  Ruhesland  trat.  Mitgl.  d. 
InstilQts  (seit  dessen  Grundyng  im  J.  4795) 
und  d.  späteren  Acad.  d.  Wiss.  (AM.  VII, 

geb.   1 752«  Juni  28;  P^ris, 

gest.  1835,  Oct.  4  8.  Neuilty.« 

Sor  la  obrysoiit*  des  Tolcans  (Joufd.  phys. 

XXX,  4787).   Rapport  sur  les  divers  moyens 

d'extraire  le  sei  de  soude  du  sei  marin  (Ib. 

XLV,  4  7S4).   Sur  la  smaragdite,  la  lepidolite 

et  le  feidapath  vert  (Ib.  XLVIil,  47M).  Sur  le 

feMspaib  veri  de  Slberie  et  fexistence  de  la 

potasse  danscetle  pierre  (Joum.  Min.  IX,  479»), 

Sor  l^pidDlite  (Ib.  id.).   Descripi:  et  analyse 

de  cuivre  araenicate  an  laaaes  tlb.  X,  I80t). 

Sur  la  decooverte  de  Tertieraude  en  France 

(Ib.  id.).    Sur  un  minörai  de  plomb  suroxi- 

gdoö  etc.  (Ib.  XI,  4801).   Sur  la  pechstein  de 

Plaoilz  (Ib.  XVI,  4808).   Sor  la  yenile,  nouv. 

substanca  minerale  (Ib.  XXI,  4  807,  auch  M^m. 

rinatit.).   Sur  un  giaement  de  eorindon  (Ib. 

XXXi,  4848,  auch  Mem.  rinst.  4818).   Gise- 

ment<9e  keriolite  (Ib.  XXXVI,  4844).  Sur  l'u- 

ranite  et  sur  sa  d^couverte  en  France  (Mem. 

rinsl.  4804).  Sur  un  mangantee  carbonate  fer- 

rtf^re  (Ib.  4  807).  MitXafly:  Rapport  sur  un 

oovra^e  manuscrit  de  Mr.  Andri  (P.  Cfaiyao* 

lOfM  de  Gy) :  Theorie  de  la  surfoce  actuelle 

de  la  terre  (ib.  id.).  --  Nach  ihm  ein  Mineral 

Lievrit  benannt. 

*  fMt.  Oct.  U)  {BJf);  Oct  9  {QC), 


\j  Emmanuel.  —  Dr.  Med., 
Demonstrator,  später  Prof.  in  d.  medicin. 
Facult'at  zu  Paris  fVD), 

geb.  4  812  etwa,  .  .  .  Paris.  , 
Cabiors  de  pbysique,  de  chiroie  et  d'histoire 
naturelle,  h",  Paris  4844. 

r 

liAmeryi  Nicolas.  —  Erst  Pbarma- 
ceut  in  Rouen,  seit  4  672  Apotheker  in  Pa- 
ris und  zugleich  Privatlehrer  der  Chemie. 
Verliese  als  Calviniet  4  683  sein  Vaterland, 
begab  sich  nach  England,  kehrte  aber  4  684 
zurück  und  ging  4  686  zum  Kalholicismus 
über.  Seit  4  699  Mitgl.  (Chimisle  pension- 
naire)  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Paris  (Mem.  Par. 
17  4  6;  (ML  W  (B)  (Q)  (J)  (A), 

geb.  4  645,  Nov.  47,  Rouen,* 

gest.  47  4  5,  Juni  49,  Paris. 
Coursdechimieetc.,  8».  Paris  4675. 40»«6dit. 
4  74  3  (auch  spater  noch  mehrroaU  aufgelegt, 
zuletzt  von  11i.  Bafon  d^HiaenvUla) ,  4<',  Ib. 
4  756).  Traite  oniversel  des  drogues  simples 
etc..  Ib.  4798,  8«~  t6\i.  4»,  Ib.  4  74  4  (auch  4«, 
Ib.  4  759).  Traitede  Tantimoine,  41«,  Ib.  4707. 
Nouv.  Recuell  de  secrets  et  curiosit^s  les  plus 
rar«9,  Ivel.  89,  Amsterd.  4709.  -^  EtpÜca- 
tion  fihysiqne  et  ehlmique  des  foux  souler- 
rslae,  des  tremblemens  de  terre,  des  oura- 
gao«,  des  Sclairs  et  du  tonoerre  (Mem.  Par. 


4  700).  Du  campfare  (Ib.  4708).  Da  nüel  et  son 
analyse  chimique  (Ib.  4  706).  De  Turlne  de 
vache  etc.  (Ib.  4  7117).  Sur  le  sublime  corrosif 
(Ib.  4  709).  —  Edirte  auch  :  Pharmacopee  uni- 
verselle etc.  par  Xoisa  Gliana,  4<*,  Paris  4697 
et  4706. 

*  f«b.  1645,  Not.  19  {LBN)i  1644,  Not.  17  {Mim. 
Por.  1716). 

Limory,  Louis.  ~  Sohn  des  Vori- 
gen. Dr.  Med.,  seit  474  0  Arzt  am  H6tel- 
Dieu  in  Paris  und  seit  4722  königl.  Leib- 
arzt; seit  4734  Demonstrator  d.  Chemie 
am  Jardin  du  Roi  und  seit  4  74  2  Mitgl.  d. 
Acad .  d.  Wiss.  (Mem.  Par.  4743;  (BJ  (Q)  (A), 

geb.   4  677,  Jan. 25,  Paris,* 

gest.  4743,  Juni  9^  Paris. 
Trait^desalitnentsetc.,  42«,  Paris  4702,  %^ 
edit.  4705.  Diss.  sur  la  natura  des  os  etc.,  42*», 
Ib.  4704.  —  Diverses  experlences  etc.  sur  le 
fer  et  sur  Taimant  (Mem.  Par.  1706).  Qua  les 
plantes  contienneni  r^ellenoent  du  Ter  elc.  (Ib. 
id.).  Expr.  nöuv.  sur  les  builes  etc.  (Ib.  4707). 
Sur  une  Vegetation  chimique  du  fer  etc.  (Ib. 
id.).  Sur  lacomposition  des  difftrentes  esp^ces 
de  Vitriols  natoreis  (Ib.  id.).  Sur  la  pretendue 
production  artificielle  du  fer,  publik  par  Be- 
etaar etc.  (Ib.  4708).  Sur  la  mati^re  du  feu  ou 
de  la  lumiäre  (Ib.  4  709) .  Sur  les  precipHatioos 
chiroiques  etc.  (Ib.  4  714).  Sur  les  couleors 
diff^rentes  des  präcipites  du  mercure  (Ib.  4742 
et  4744).  Examen  de  la  mani^re  dont  le  fer 
opöre  sur  les  liqueurs  de  notre  corps  etc.  (Ib. 
4  74  8)t.  Explicatioii  mecanique  de  quelques  dif- 
ferences  assez  onrieuses  qui  resultent  de  la 
dissolutioo  de  differents  sels  dans  Teau  com- 
mune (Ib.  4746).  Sur  le  nitre;  2  Abhandl.  (Ib. 
474  7):  Sur  la  volatilisatlon  vraie  on  apparente 
des  sels  fixes  (Ib.  id.).  Sur  le  delaui  et  le  peu 
d'utilite  des  analyses  ordinaires  des  plantes  et 
des  animanx;  8  Abband!.  (Ib.  4749  et  4720). 
Sur  une  preparation  d'antimoine,  appellee 
communement  Poudre  des  Cbartreux  ou  Ker- 
mes  mioeral  (Ib.  4  784).  Sor  la  dissolution  suc- 
cessive  de  plusieurs  sels  dans  l'eau  commune 
etc.,  8  Abhandl.  (Ib.  4  724  et  4727).  Sur  le  bo- 
rax;  2  Abhandl.  (Ib.  4728  et  4789).  Sur  le 
sublime  Gorrosif  etc.  (Ib.  4784).  Sur  Talun, 
sur  les  Vitriols  etc.  (Ib.  4785  et  4786). 

*  geb.  1007,  Jtn.  25  (S)  i^ohl  Dinekfehtar. 

Limary, . . .  genannt  der  iihigere.  — 
Ebenfalls  Sohn  von  Nicolas,  ebenfalls  Leh- 
rer d.  Chemie  u.  Associ^  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  Paris  (B)  (Q)  (AJ, 

geb.  .  .  .  Paris,  gest.  4724,  ..  .  Paris. 
De  Taction  des  sels  sur  diff^rentes  matiires 
inflammables  (M<^m.  Par.  4748).  Sor  la  dl  ver- 
alte des  mati^res  qui  sont  propres  ä  faire  ud 
pyrophore  avec  Talon  (Ib.  4  744).  Sur  un  nouv. 
pyrophore  (Ib.  4745). 

LilMr^i  Louis  Robert  Joseph 
Corneller.  —  Assistent  von  Lalande 
auf  d.  Pariser  Sternwarte  (B)  (LB)  (Q), 


1419 


Lemninf 


Lo  XonniAr. 


1420 


geb.  -nSS,  Nov.  6,  VersaiHes, 

gest.  i^0%,  MSrz  4,  Paris. 
Tables  de  la  luire  (Gönn.  d.  temps  4  779).  Rech- 
nete seit  1787  für  d.  Connaissance  und  hatte 
ThetI  am  Vol.  VII  der  Ephäroerides  des  mou- 
vements  Celestes. 

Lem&liuiy  Levinus.  —  An  40  Jahre 
lang  Arzt  zu  Zierikzee  in  Zeeland,  dann 
Canonicus  am  Collegium  von  St.  Levinus 
daselbst  (Pq), 

geb.  4  505,  Mai  20,  Zierikzee, 
gest.  4  568,  Juli  1,  Zierikzee. 
De  dstrologia  Liber  unus,  in  quo  obUer  indi- 
catur  quid  illa  veri,  ()uid  ficti  falsiquehabeat 
et  quatenus  arti  sit  babenda  ßdes :  in  quo  de- 
nique  mullae  rerum  physicarum  abdilae  amoe- 
nissiraaeque  causae  explicantur,  8°,  Antvecp. 
4554,  Jeoae  4  587»  Lugd.  Bat.  4  638.  De  occul- 
tis  naturae  mfraculis,  4  2°,  Antverp.  4559. 

'  Lomoltte-D*E88öie8y  Edme  Marie 
Joseph.  —  Vorder  Revolution  Advocat 
u.  Lehrer  d.  jungen  Adels,  nachher  PreL 
d.  Mathematik  u.  Physik,  sowie  Mitgl.  d.' 
Jury  d'instniction  publique  in  Parts ;  Grün- 
der einer  Schule,  genannt:  Institution  po- 
lytöcbnique  (BJ, . 

geb.   4754^ Essoies,  bei'Chft- 

lons,  Champagne, 

gest.  48  46,  Aug.  47,  Paris.* 
Traitö  4!6n)entaire  de  maihänoatiques  pures 
etc.,  2  vol.  8«,  Paris  1778,  i'^^ödii.  <797.  Trait^ 
du  giobe  etc.,  4  2",  Ib.  4  780.  Principes  deg6o- 
grapbie  etc.,  42S  Ib.  4784. 

*  geb.  1753,  .  .  .,  gttt..l816,  Aug.  16  (Q). 

Ii6  Monnl^r)  Pierre.  —  Prof.  d. 
Philosophie  am  College  d'Harcourt  in  Paris. 
Mitgl.  d.  Acad.  d,  Wiss.  daselbst  seit  4  757 

(BJ  (Q), 

geb.  4  676,  Juni  28,  St.  Sever,b.  Cou- 

tances, 

gest.  4  757,  Nov.  27,  Paris. 
Cursus  philosophicus,  6  vol.  4  2°,  Paria  4750. 
Premi^res  obseryations  faites  par  Ordre  du 
Roi,  pour  reconnaitre  la  distance  terrestre  en- 
tre  Paris  et  Amiens,  8<>,  Ib.  4  757.  Premiers 
Traites  616ment.  de  mathematiques,  diotäs  ä 
Tuniversit^  de  Paris/  par  feuX...,  8«,  Ib. 
4  75i  (Nach  A.  A.  Barbiar  sind  die  beiden  letz- 
ten Werke  von  seinem  Sohn  Pierre  Charles). 
Sur  les  proprietäs  de  Taimant  (Mem.  Par.  4738). 

*  geb.  1675,  ...  St.  Sever  bei  Vire  {B)  (LB). 

LeMonntery  Pierre  Charles.  — 
Sohn  des  Vorigen.  Prof,  d.  Physik  am  Col- 
lege de  France,  Astronom  d.  Marine.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit  4  736.  Theil- 
nehmer  an  d.  lappl'änd.  Gradme^ung  (B), 
geb.  47  4  5,  Nov. 23,  Paris,* 
gest.  4799,  Apr,    t,  H^ril  b.  Baieux.  ** 


Histoire  Celeste  ou  Recueil  d'obaerv.  astrone- 
miques,  4°,  Paris  4  744.  Theorie  des  com^tes 
etc.,  8^  Ib.  4748.  Institutions  astronomiques. 
Ib.  4  746.  Observations  de  la  lane,  du  soleil 
et  des  steiles  fiies  etc.,  4  vol.  fol.,  ib.  4  7S4^ 
75.  Noov.  zodiaqueröduitä  4  755,  8<>,  Ib.  4755. 
nouv.  ödit.  4  773.  Observations  du  passagede 
V^nusetc,  4^,  Ib,  4  764.  Astronomie  nautique 
lunaire  etc.,  8^  Ib.  4  774.  Exposition  des 
moyens  les  plus  faciles  de  rösoudre  plasieors 
questlons  dans  I'art  de  ia  oavigatioo  etc.,  42°, 
Ib.  4  772.  Essai  sur  Jes  marees  etc.,  S*,  Ib. 
4  774.  Descriplion  et  usage  des  priocipaux  In- 
struments d'astronomie ,  fol..  Ib.  4774.  Les 
lois^  du  magnötisme ,  comparöes  aux  expe- 
riences  dans  les  dilferentes  parties  da  globe 
terrestre  etc.,  2  vol.  8*,  Ib.  4776^79.  M6- 
rooires  concernant  diverses  questioos  d'astro- 
nomte  et  de  pbysique  etc.,  4  vol.  4<^,  Ib.  4  781 
—84.  De  la  correction  latroduile  pour  accour- 
oir  la  iigne  s^che  du  lock  de  dix-buit  pieds, 
8^  Ib.  4  79e.  Sur  la  thöorie  des  veiits,  sp^a- 
lement  sur  le  veot  d'equinoxe  (in  Balley's  astr. 
Tafeln,  edirt  von  Chappe  d'A^tterodie,  9^,  Ib. 
4  754).  Discours  sur  l'bist.  de  rastronomie  et 
Methode  pour  les  ^clipses-lin  Fontaine  Um 
Gntes  Trait6  complet  sur  raberratioo  etc.,  S% 
Ib.  4744).  —  Sehr  viele  Abhandll.  in  d.  Mem. 
de  Tacad.  de  Paris,  z.  B. :  Sur  la  plus  grande 
equation  du  centre  du  soleil  (4  787).  Sur  le 
mouvement  de  Setume  etc.  (4  746).  Sur  le  dia« 
mötre  appareot  du  soleil  (4  748)>  Variations 
apparents  dans  l'incUnaison  observ^e  de  For- 
bite  du  clnqui^me  satellite  de  Satume  etc. 
(4  757).  Sur  le  mouvement  apparent  du  soleil 
etc.  (4  762).  Sur  les  formules  que  Mr.  Xnler  a 
donjoi^es  ä  Toccasion  des  parallaxes  (f7€4!. 
Sur  rutilit6  des  äcKpses  du  soleil  qui  ont  ^e 
observ^es  totales  et  aonulaires  etc.  (4  765  . 
Projet  d'observationsastroo.  sur  les  refracUoos 
horizontales  (4  769).  Sur  le  mouvement  d'Arcto- 
rus  en  ascension  droite  etc.  (4  769).  Mnni^re 
de  d^terminer  l'erreur  des  tables  de  Venus 
etc.  (ib.).  Recberches  sur  les  variations  de 
l'aimant  (4  770—74,  4  772.  4  778  et  4774).  Coo- 
struct.  de  la  boussole  etc.  (4778).  Sur  le  tra- 
vail  des  astronomes  sur  nos  refractlons  faori- 
zontales  (4  7SO  et  4  784).  Sur  la  disparilion  de 
r^toile  de  la  oonstellation  du  Taureau  etc. 
(4  784).  Catalogue  des  ötoiles  nebuleoses  de 
VEcrövisse  (4  78S). 

•  geb.  Not.  20  (DF)  {Th)  (Br)  (Ä). 
*•  geat.  Apr.  2  (DF) ;  Apr.  2U  (Q) ;  Mai  81  (LA), 

Le  Monntori  toais  Guiliaume. 
—  Bruder  des  Vorigen.  Arzt,  Leibarzt  L  u  d- 
wig's  XVI.,  General-Stabsarzt.  Professor  d. 
Botanik  am  Jardin  du  Roi.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  und  d.  späteren  Instituts  (Mem. 
V Inst,  lll }  (B), 

geb.    1717, Paris, 

gest.  4  799,  Sept.  7,  Montreuil.* 

Examen  des  eaux  minörales  du  lloot-d*Or 
(M^m.  4  744).  Recherche  sur  la  communica- 
tion  de  l^lectricitö  (Ib.  4  746).  Examen  de 
quelques  fontaiuef  mioörales  de  Fraoce  «Ic 


1421 


Lempe 


Iientheric. 


1422 


(Ib.  4747).  Observations  sur  röleotricit«  de 
l'air  (Ib.  id.).  Vielleicht  noch  einige  der  Ab- 
bandluDgen,  die  daselbst  unter  Le  Koimier 
ohne  Vornamen  stehen.  Übersetzte  Getet*  Le- 
ctures,  u.  gab  verbessert  heraus :  Pharmaco- 
p6e  loyale  de  Mr.  eharaa,  S  vol.  4°,  Par.  475». 
*  gest.  Sept.  3  U)  (Q)  {Br). 

Lempo,  JohanD  Friedrich.  —  Prof. 
d.  Mathematik  u.  Physik  an  d.  Bergacade- 
mie  zu  Freiberg  seit  4785,  vorher  seit  4783 
Unlerlehrer  an  derselben  (A), 

geb.  4757,  HSrz    7,  Weida,  Kreis  Neu- 
stadt, 

gest.  4  804,  Febr.  4  6,  Freiberg. 
Briefe  über  verschiedene  Gegenstände  d.  Ma- 
thematik, Leipz.  47S0.  Erläuterungen^d.  Kfist- 
ner'scben  Anfangsgründe  d.  Arithmetik  usw., 
3  Bde.  8»,  Altenb.  4  784.  Gründl.  Anleitung  z. 
Mariischeidekunst,  8»,  Leipz.  4782.  Polygono- 
metrie  usw.,  8  Thie.,  Ib.  4788.  Lehrbegriff  d. 
Maschinenlehre  usw.,  9  Bde.,  Ib.  4  795^97 
(unvollendet).  -^  Neue  Methode,  das  Haupt- 
streichen  eines  Ganges  zu  finden  (Leipz.  Ma- 
gaz.4  783).  Auflös.  einer  Aufgabe  aus  d.  Mark- 
scheidekunst (Ib.  1788).  Allgem.  Anleit.  zum 
Messen  d.  Wassers  in  KuDStgrttben  usw.  (Berg- 
mann .  Jouro .  4  790) .  Ob  ekt  Kunstrad  als  ober- 
tchiöchtig  und  zugleich  als  Kropfrad  zu  be- 
mlzen?  (Ib.  4794).  Allgem.  Grundlehren  über 
1.  Anlage  a.  Structur  von  Maschinen  usw.  (Ib. 
792).  Beitrag  zur  Aräometrie  (Orea'i  Journ. 
^11,  4  793).  -^  Gab  heraus:  Magazin  f.  Berg- 
»aukunde,  Bd.  I— Xlli,  Dresden  4  7a5  — 99. 
U)ersetzte  479(M>qLBiiat'f  Principes  d'hydrau- 
ique  u.  emendirte  4785  A. Beyer*«  Markschei- 
iekunst. 

Lenöker,  Hansen.  —  Goldschmied 
-  Opticus  in  Nürnberg  (WA)  (A), 
geb:   ..........  Nürnberg,  • 

gest.  f685,  Nov.  28,  Nürnberg, 
erspectiya  literaria  d.  i.  klSrlicbe  Fürreissung 
sw.,  fol.,  Nürnb.  4567.  Perspective,  hierin- 
en aufs  kürzte  beschrieben,  . . .  wie  allerlei 
ing  In  die  Perspectiv  gebracht  werden  mag, 
f..  Ib.  4  574. 

Lenket  dn-Fresaosri  Nicole.  — 
bbe,  Literat,  von  4  705  an  eine  Zeit  lang 
*ster  Secretär  des  Kurfürsten  von  Köln, 
1  e  n>  e  n  s  von  Bayern,  in  Lille ;  später  im 
aag,  Wien  u.  anderen  Orten  lebend  und 
mn  nach  Frankreich  zurückkehrend ;  we- 
in seloer  theolog.  Sehriften  mehrmals  in 
srbaft  (A)  (DP)  (Q)  (B), 
geb.  4  674,  Oct.  5,  Beeut.ai8, 
gest.  4'7JiB,  Jan.  4  5  (4  6),  Paris.* 
blio(h6c(ue  des  i^hilosophes  Chimiqtles  de 
dll. Simon,  augmentde  avec  des  notes,  8  vol. 
o,  Paris  4  74)1,  Histoirede  la  Philosophie  her- 
Hique  aocompägn^e  d'on  Catalogue  raisdnnö 
s  ^crivains  de  cette  scießce,  8  vol.  4  t«  Ib. 
49.    Conrs  de  cfaimie  par  Vio.  Le  F^vn, 


augment^e  d'un  grand  nombres  d'op<^rations, 
5  vol.  42^  Ib.  4754.  Metallurgie  d'AlonKO  Bar- 
ba,  traduite  de  l'espagnol.  Ib.  4  754.  —  Histo- 
risches, TheologiftCbes  usw. 

*  Indem  er,  eiof eschlafen  am  Kamin,  in»  Feuer  geikl- 
len  war. 

Lenoir,  £  t  i  e  n  n  e.  —  Mechanicus  (In- 
genieur du  Roi  pour  les  Instruments  k  Tu- 
sage  des  sciences  et  des  arts)  in  Paris  und 
Mitgl.  d.  Bureau  des  Longitudes  daselbst 
(ME.il91,l\)  (BS), 

geb.   4744,  März  4,  Mer  bei  Blois, 

gest.  4  832, Paris. 

Führte  nach  Borda'a  Angabe  im  J.  4  797  den  von 
diesem  verbesserten  (Mayer'schen)  Reflexions- 
kreis  aus.  Verfertigte  die  Instromente  für  die 
frauzös.  Gradmessung  im  J.  4792. 

LenotTi  Paul  £tienne  Marie.  — 
Sohn  des  Vorigen.  Auch  Mechanictis  (In- 
geiniear  du  Roi  etc.)  in  Paris.  Mitgl.  d.  vor- 
maligen rinstilu^  de  Tfegypte  (Q), 

geb.   4776,  Juli  4  5,  Paris, 

gest.  4  827,  JuH  4  8,  Paris. 
M6ra.  sur  les  niveaux  cercles,  S«',  Paris  4826. 
Sur  les  boussoles  invent^s  par  Lenoir,  8^  tb. 
4  826.  Sur  les  Instruments  de  marine  et  sur 
les  phares  ä  miroirs  paraboliques  invejitös  par 
lui,  8^  Ib.  4  826.  Sur  leg  planchettes  ei  Instru- 
ments 'accessoires  inventös  ou  perfectionnäs 
parLeneir,  8»,  Ib.  4  826.  Sur  Tusage  ties  ba- 
romdtres  disposös  et  simplifiös  etc.,  8»,  Ib. 
4  887.  Sur  les  Instruments  d'astronomie  et  de 
göodösie  invent^  etc.,  8«,  Ib.  4827. 

LeNormand,  Louis  Söbastien. 
—  Prof.  d.  Chemie  u.  Physik  an  d.  Cen- 
tralschule  in  Paris,,  später  Prof.  d.  Tech- 
nologie (Q), 

geb.   n 57,  Mai  26,  Montpellier, 

gesl 

Essai  sur  l'art  de  la  clistillalion  etc.,  2  vol.  8«, 
Paris  4^44.  L'art  du  distlliatöur  des  eaux-de- 
vieelc.,  8  vol.  8",  Ib.  4847.  Manuel  de  l'art 
du  dögralsseurelc,  42»,  Ib.4  8*49  et  4826.  Ma- 
nuel du  chandelier  etc.,  8°,  Ib.  4827.  Manuel 
de  i'horlogeretc,  48«,  Ib.  4  834.  Gründete  4 820 
mit  O.  y.  da  KoUon  die  Annal.  de  Tlndustrie 
nationale  et  ^rang^re,  worin  von  ihm,  wie  in 
d.  Annal.  des  Arts  etManufactures,  im  Diction- 
naire  technologique  etc.  viele  Aufsätze.  —  R6- 
clamation  relative  ä  Tinvention  des  parachutes 
(Ann.  chim.  XXXVI,  4800). 

Lentherio ,  P . . .  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Facultät  d.  Wiss.  zu  Montpel- 
lier (QC), 

geb.  .  .  .,  gest.  I84d,  .  .  . 
Trait^  glömentaire  d'arithmdtique  pralique, 
Montpellier  4828.  Trigonometrie  et  göom^trie 
analytique.  Ib.  4  844.  8ur  l!6clipse  totale  de 
Boleil,  y  ue  h  Montpellier  8  Juillet  4  842,  Ib.  4842. 
—  G^omätrie  des  courbes  (Gergosae,  Journ. 
XVII,  4 826-27) .  Soittt. d'un  problime de gäo- 


1423 


LestUiiu 


Leu«. 


14S4 


iBötrie  (Ib.  XX.  1JIt9~30).  Msolulion  .4e 
quelques  cas  de  Täqualioa  ä  deux  teriBes  (Ib. 
XXI,  4  881). 

LeatHios  (Linsenbahrdt) ,  Rosin  üb. 
—  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  folgweise  zu  Cr^ils- 
lieim  (Franken),  Nördlingen  und  Stuttgart, 
dann  Leibarzt  d.  Markgrafen  von  Baden- 
Durlach  u.  d.  Herzogs  von  Würtemberg^ 
welchen  letzteren  er  auf  Reisen  durch  die 
Ntederfande,  Frankreich  u.  Spanien  beglei- 
tete. Mitgl.  d.  Leopold.  Academie  (J)  fANC), 

geb.  \  657,  Jan.  3,  Waidenburg,  Graf- 
schaft Hohenlohe, 

gest.  4733,  Febr.  \  2,  Stuttgart. 
De  iride  lunari  (Miscell.  Aead.  Nat.jCur.  4673). 
De  nive  caerulea  (Ib.  id.).  Schediasmata  de 
vitris  anaclasticis  (Ib.  4  684) .  De  processu  phos- 
pfaori  hermetici  (Ih.  4685).  De  differentia  in- 
\sr>  fermentatioiieiii  et  effervesceittiam  (ib. 
4687).  De  terrae  motu  a.  4  690  d.  S4  Nov.  Soe- 
viam  et  confiola  quatiente  etc.  (Ib.  4  690).  De 
tuba  steutoro-phonica  [Ib.  4697).  De'carbone 
fossili  s.  Lithantrece,  alimento  focorum  Ang- 
licorum  (Act.  Acad.  Nat.  Cur.  1,  4  787^.  De 
turfls.etc.  (tb.  id.);  Noch  eioigeAufi^tze  da- 
selbst. —  Mediciniscbes.  L.  gab  zaerst  Arse- 
nik  ionerlicb  als  Antifebrilum. 

Loätls,  August  Gottfried  Lud- 
wig. —  Dr.Pbil.,  von  479ö  bis  1804  Pri- 
vatdoqent  an  d.  Univ.  zu  Göttingen,  dann 
Salzsohreiber  (zweiter  Betriebsbeamter)  zu 
Hothenfelde  und  seit  4847  Salzinspector  zu 
Sülbeck  u.  Salzderhelden  im  Rönigr.  Han- 
nover (OrJ, 

geb.  4764,  Jan.    i,  Dannehberg. 

gest.  4823,  Jan.  4  8,  Sülbeck b.  Bimbeck, 
Über  d.  VerfaalteD  d.  Metalle,  wenn  sie  In  de- 
phlogistisirter  Luft  deod  Feuer  ausgesetzt  wer- 
den, S«",  Gott.  4  795  (auch  eren'i  N,  Jouro.  II). 
Taschenbuch  für  Freunde  der  Gebirgskunde, 
4.  Styck,  Ib.  4  798.  Briefe  über  d.  Insel  An- 
glesea  usw.,  8°,  Leipz.  4  800  (Resultat  eines 
Aufenthalls  in  England).  —  übersetzte  seines 
Vaters*  Memorabilia  circa  aürem,  vitae  ge- 
nus,  sanitatem  et  morbos  Clausthaliensiutn, 
An.  4774— 77,  Hanqov.  4800.  Übersetzte  auch 
aus  d.  Englischen  Schriften  von  Xeir  u.  Miss 
I^lhame.  —  Versuchte  die  AbrOstuog  und 
Schmelzung  der  Erze  am  Rammeisberge  in  ei- 
nem grossen  Ofen  zu  bewirken. 

*  Leibmedicua  in  Hannover,  fett.  Ib04,  Dee.  20. 

LettKj  Jobann  Georg.  —  Dr.  Phil., 
seit  etwa  1770  Docent,  dann  1794  Prof. 
extr.  und  4  810  Prof.  ord.  honor.  an  d.  Univ. 
zu  Jena;  zugleich  seit  1785  Bergsecretär 
und  seit  1803  Bergrath  daselbst,  auch  seit 
1779  lospeotor  d.  herzogL  Mineralienca« 
binets  (NJ  (U.  UJ  (QJP), 

geb.  4748,  Apr.     2,  Schieusingen, 

gest.  f83S,  Febr.  28,  Jena. 


TaheUeg  über  d.  VersteinaniBgen .  4*.  J«m 
4  780.  Tabellen  über  d.  gesammte  SIeinreick. 
4»,  Ib.  4784.    Abbandl.  vom  Basalt»  Ib.  4:^^ 
Grundriss  d.  Mineralogie  usw.,  8^,  Ib.  <79) 
Versuch  e.  vollstfiind.  ßinleit.  z.  Kennta.  d. 
MioeraHen,  2  Bde.  SS  Leipz.  4794.  Minenlo^ 
Handb.  usw.,  8«,  Jen«  4  796.  System  d. iusserea 
Kennzeichen  d.  Mineralien  in  sechs  Sprachen. 
S«*,  Bamberg  4604 .  TabeHen über d.ciMaaNDle 
Mineralreich,  fol.,  Jena  4808.    Erkenolais»- 
lehre  d.  anorgan.  Naturkitrper  usw.,  4  Bilf 
8°,  Giessen  484  S.  Vodstünd.  Handbuch  d  Vr- 
neralogie,  6  Bde.  8»,  Ib.  4  849.  ->  Mit  L  f.  E 
Sehwabe :  Annalen  (Schriflea)  der  SocielM  für 
d.  gesammte  Mineralogie  (welche  Soc.  er  ni 
gegründet  hat),  4  Bde.  8S  Jena  4  802— 44:  Snt 
Schriften  derselben,  2  Bde.  8S  Ib.  4  821-IS 


,  Heinrich  Friedrich  Enii 

—  Dr.  Phil. ;  nacbdem  er  die  Kotzeboe- 

sehe  Expedition   4  823  —  26  als  Physiker 

begleitet  hatte,  4828  Adjunct  und  fS3i 

Mitgl.  d.  Aoad,  d.  Wiss.  zu  St.  Petonbarf 

daneben  Prof.  d.  Physik  an  d.  Universitli.  >■: 

pädßgog.  Hauptinstitut  und  an  d.  Mtctut- 

low'schein  Artilleriescbule  daselbst  {CL,, 

geb.  4  8.04,  Febr.  4  2,  Dorpat. 
Physikal.  BeobachtUDgeD,  angeatalll  auf  eiacf 
Rertse  um  die  Welt  unter  dem  Conmaado  6m 
Capt.  Kotsebae  in  deo  J.  482a>*2S  (M^m  eca4 
St.  P^tersb.  S6r.  VI,  Vol.  I,  4884).  über  d 
verbnderi.  H<»he  d.  easp.  Meers  bis  IftH  Ib 
n,  488t).  Ober  d.  Gesetze,  nach  welcbas  t.i 
bewegter  Magnet  auf  eine  Spirale  wirkt,  «tw 
usw.  (Ib.  id.).  Über  d.  Leltuossfilhigk.  d  Me- 
talle fUr  Elektr.  bei  venchiedoer  Tampeniv 
(Ib.  id.).  Eip^riences  de  forte  compreano!. 
sur  divers  corps;  mit  Paiyot  (Ib.  id  .  tbef 
d.  opt.  Verhalt,  d.  weissen  TtophCba  von  Bat; 
(Ib.  III,  4888).  Beobb.  d.  magnel.  lacliaal  • 
Intensit.  auf  eiaer  Reise  am  d.  WeltvoaQr* 
Lütke  (Ib.  id.).  Über  d.  Gesetze  d.  ElektrKV 
Uitsleit.  in  Dr8hVBn  von  verscbiedo  Lanie  l 
Dicke  (Ib.  id.).  —  Barometrische  H<ih«efL»- 
sungen  im  Kaukasus;  mit  C.  Mtjm  B<>- 
scieAtif.  de  Tacad.  de  Si.  Peterab.  1.  4(M 
über  d.  sogenannte  StaUoDen-NivelleiDeai  9t- 
telst  d.  Barometers  (Ib.  id  ) .  Über  eioige  Po»  v 
aus  d.  Lehre  d.  Oalvanismaa  \\h.  Id  i  C^r 
d.  Vertultaa  4.  KupfervitrioU4>saag  ia  d  p  - 
van.  Kette  (Ib.  11,  4887).  Über  etaife  Vers« 
che  im  Gebiete  d.  GalVanlsmus  Ib  III  *«3' 
Über  d.  Gesetze  d.  Electromagaela ;  nrii  M.  K 
JaeoM  (Ib.  IV,  4  888  u.  V,  4  889).  Ober  ctM  £f- 
scheinung,  beobachtet  an  einar  gi  nasae  ^  •  >- 
laston'schen  Batterie  (Ib.  V,  4888:  Iber  i 
Anziehung  d.  Blectromagoete  ;  mit  X.  I  J» 
oeM (Ib.  id.).  Über  d.  Eigeaackaft  d.  amm^ 
elektrischen  Ströme  (Ib.  VI.  484a;  Bsi-w 
zur  Theorie  d.  magaaUsohaa  Maarhiasn  • 
IX,  4842).  Beschreib,  eiaes  sieb  aaibit  r^ 
strirendea  Fluthmessers  usw.  (BvIL  ph>Mc^' 
math.  de  l'aoad.  de  St.  Petersb.  I,  1848,  iwr 
d.  Gesetze  d.  WSrma-Eotwlcklna(  darck  ^ 
galvao.  Strom  (Ib.  id.  u.  11,  4844.>.  Iber  • 
GeseUe  d.  Blectromagaet« ;  mttK.B  ~ 


1425 


lemL 


LeoneUi. 


1426 


ab.  II,  4844).  Über  d.  Stärke  d.  Ströme  in  ei- 
nem Systeme  neben  einander  verbundener 
galvanischer  Ketten  (Ib.  III,  1845).  Über  d. 
lealvanisclte  Polarisation  u.  elektromotorische 
Kraft  in  HydrokeUen ;  mit  Sawe^eT  (Ib.  V, 
4  847).  Ober  d.  Temperatur  d.  Weltn^eers  (Ib. 
id.).  Über  d.  EinOuss  d.  Geschwindigkeit  d 
Drehens  auf  den  durch  magneto-elektr.  Ma- 
schinen erzeugten  Inductionsstrom  (Ib.  VII, 
4  849;  XII,  4884  u.  XYI,  4  888).  Beitragt.  Be- 
stimm, d.  in  St.  Petersburg  verdunsteten  Was- 
sermenge (Ib,  IX,  4854).  Über  d.  Leitung  d. 
galvan.  Stroms  durch  Flüssigkeilen,  wenn  d. 
(Querschnitt  derselben  verschieden  ist  von  dem 
der  in  sie  getauchten  Elektroden  (Ib.  X,  4  852). 
Überd.  Gebrauch  d.  Fifhrenhei  t' sehen  Aräo- 
meters zur  Bestinun.  d.  Salzgehalts  vom  Meer- 
wasser (Ib.  XV,  4  857).  —  Über  d.  Bewegungen 
d.  Balkens  einer  Drehwaage,  wenn  ihm  an- 
dere Körper  von  verschiedn.  Temp.  gentthert 
werden  (Fogg*  Ann.  XXV,  4  831).  Ueber  d.  Be- 
stimm, d.  Richtung  d.  durch  elektrodynami- 
sche Verthetlung  erregt,  galvan.  Ströme  (Ib. 
XXXI,  4834).  Überd.  Gesetze,  nach  weichen 
der  Magnet  auf  eine  Spirale  einwirkt,  wenn  er  . 
ihr  plötzlich  genähert  oder  von  ihr  entfernt 
wird  usw.  (Ib.  XXXIV,  4885). 

LeaZ|  Robert.  —  Bruder  des  Vori- 
gen.   Adjunct  (für  Sanscrit)  d.  Acad.  d. 
Wiss.  zu  St.  Petersburg  seit  4  836  (CL), 
geb.   1808,  Jan.  23  (A.St.),  Dorpat, 
gest.  1836,  Juli  30  (A.St.j,  St.  Peters- 
burg. 
Einige  Notizen  über  Mineralsubstanzen,  z.  B. 
Eniol,  sonst  nur  Sanscrit. 

LeOy  8.  Low. 

li^oamrdo  dm  Oapva  (Lionardo  di 

Capua).  —  Pract.  Arzt  in  Neapel  (BUNJ, 
geb.  4  64  8  etwa,  .  .,  Bagooli,    Princi- 

pat.  ult. 
gest.  4  696,  Juni  47,  Neapel.* 
Lezioni  intorno  alla  natura  delle  moffete,  Napoli 
f  688  [siehe  emelin'a  Gesch.  d.  Chemie  11,4  4  3). 
—  Stiftete  in  Neapel  eine  naturforschende  Ge- 
sellschaft, Accademia  d'Investiganti  genannt. 

*  Im  Tnt  hftt  {BÜ2f)  <Ua  an^egvbene  Datum  mit  d«m 
ZuMti :  im  Alter  voa  77  Jahren;  uater  »eiaem  BUd* 
tilH  iteht  dafegen :  gaetorben  1093,  Im  05.  Jahre. 

Leonardo  (Lionardo)  da  Vtaiol.  — 
Der  weltberühmte  Maler  u.  Bildhauer;  lebte 
\on  4  482  bis  4  499  im  Dienst  des  Herzogs 
Lodovico  Maria  Sforca  in  Mailand, 
dann  in  Florenz  u.  Rom,  und  endlich  seit 
1516,  vom  König  Franz  I.  dahin  berufen, 
in  Frankreich  bis  an  seinen  Tod  (Bj  (Oitt), 
geb.  4  45),  ....  Flecken  Vinci,  bei 

Florenz, 
gest.  1619,  Mai  t,  Schloss  Cloin,  bei 

Amboiso. 
Keins  seiner  Werke  ist  direct  auf  uns  gekom- 
tnen,  aber  aus  vereinzelten  handschriftlichen 

Poff«a4orff,  HM4w8rt«rbacb« 


Noten  u.  Kapiteln  sind  sptfter  zusammenge- 
setzt u.  gedruckt  worden  :  Trattato  della  pit- 
tnra  (zuerst  i  654  von  Da  Fretae,  und  neuer- 
lich Rom  4  84  7,  4«)  und  Trattato  del  molo  e 
misura  del  acqua,  4",  Bologna  4  898.  Seine  in 
der  Pariser  Bibliothek  aufbewahrten  Hand- 
schriften enthallen  indess  nach  Likri  (Hist.  des 
Sciences  math.  en  Italie  etc.  T.  II,  p.  40—84) 
noch  einen  grossen  Schatz  von  AufsHtzen  ma- 
thematischen, mechanischen,  physikalischen 
u.  anderweitigen  Inhalts,  die  nicht  aligemein 
bekannt  geworden  sind.  Nach  Libri  z.  B. 
brauchte  Leonardo  schon  die  Vorzeichen  4-  u. 
— ,  enideckte  die  Capillaritüt  u.die  Diffraction, 
kannte  die  Camera  obscura  (jedoch  ohne  Linse) 
und  gründete  darauf  eine  Theorie  des  Sehens, 
beobachtete  den  Widersland,  die  Verdichtung 
n.  das  Gewicht  der  Luft,  die  Stanbfiguren  auf 
schwingenden  Flachen ,  di^  stehenden  Was- 
serwellen, die  Reibung  n.  deren  Effect,  erfand 
ein  Dynamometer  o.  viele  zusammengesetzte 
Maschinen,  usw. 

Leonardo  Pisaao^  s.  Frbenacci. 

LeoaOy  Gioranni.  —  Jesuit,  Rector 
des  NobelcoHegiums  von  San  Francesco  Sa- 
verio  in  Neapel,  zuletzt  Provinzial  (BEJAS), 

geb.   4  668  etwa,  .  .  .  Neapel, 
gest.  4760, Neapel. 

Institutiones  geometricae  et  arithmeticae,  Nea- 
pel 4744.  Geometria  practica. 

LeoaelliyZecchini.  —  Studir(e479t 
Architectur  in  Rom,  lehrte  4  800  Mathema- 
tik u.  Architectur  in  Bordeaux,  lebte  spä- 
ter in  Mailand,  Venedig,  Strassburg,  Karls- 
ruhe (in  badenschen  Diensten),  Wien,  Triest 
und  zuletzt  in  Corfu,  wo  er  Direct.  d.  phy- 
sikaU  Cabinels  geworden  (Tq,  ISJ, 

geb.   4776, Crcmonai 

gest.  4847,  Oct.  4  2,  Corfu. 

Sypplöment  logarithmlque,  contenant :  la  d4- 
composition  des  grandeurs  numöriques  quel- 
conques  en  facteurs  finis,  et  la  thöorie  des  lo- 
garlthmes  additioneis  et  dMuctifs,  8«,  Bor- 
deaux 4 SOS.  Demonstration  des  pb4inom^nes 
electriques  ou  Thtorie  de  l'dectricitö  prouvee 
par  l'experience,  8**,  Strasb.  4  843.  Sandte 
4888  an  die  Pariser  Academie  verschiedene 
Aufsetze,  z.  B. :  Sur  la  chute  des  graves ;  Sur 
la  trajectolre  des  projectiles  terrestrei;  La 
cause  de  la  Cassation  des  oscillations  du  pen- 
dule ;  La  force  vive ;  ^  dann  spttter :  Modifl- 
cations  k  la  m^thode  d'extraction  des  racines 
num^riques  (Compi.  rend.  IV,  4887  et  Vif, 
4888).  Invention  et  Tables  de  logarithmes  ad- 
ditionnels  et  d<klucti(s  (Ib.  XIII,  4844).  Note 
sur  la  comMe  de  mars  (Ib.  XVII,  4848),  die 
aber'säromtüch  nicht  scheinen  gedruckt  wor- 
den zu  sein.  —  Ihm  gehört  die  Idee  der  Lo- 
garithmen-Tafeln, die  man  gewöhnlich  die 
Gauss'schen  nennt,  wie  Qaiias  selbst  In  ▼. 
Zaeh*B  Monatl.  Corr.  XXVI,  p.  409  bezeugt. 

90 


1427 


Leonhard 


Leovitiof. 


142S 


Leonhard,  Karl  CSsar  von. — Prof. 
d.  Mineralogie  u.  Geognosie  an  d.  Univ.  zu 
Heidelberg  seit  4  8  48,  früher  Assessor  bei 
d.  Landirassen-  u.  Steuerdirection  in  Ha- 
nau (4800),  Kammerrath  u.  General  Ver- 
walter d.  OctroidomSnen  d.  Grossherzogth. 
Frankfurt,  und  von  4  8  4  6  bis  4  8  4  8  in  Mün- 
chen als  Mitgl.  d.  dortigen  Aeademie  le- 
bend {St)  (CL), 

geb.  4779,  Sept.  4  9,  Rumpenheim  bei 

Hanau. 
Handb.  einer  allgem.  topograph.  Mineralogie, 
SBde.  8«,  Dresd.  4805—40.  Systemat-tabel- 
lar.  Obersicht  o.  Cbaracteristik  d.  Mineralköi^ 
per ;  mit  K.  F.  Kon  u.  I»H.  Kopp,  fol.,  Frankf. 
a.  M.  4806.  Allgem.  Repertorium  d.  Minera- 
logie, 9  Qalqaenn.  (4  806— i4},  8»,  Ib.  4  844  — 
4  814.  Formverbdltnisse  u.  Gruppiruogen  d. 
Gebirge;  mit  F.  E.  Jaaioy,  8^  Ib.  481i.  Mi- 
neraiog.  Studien ;  mit  Selb,  4  Bd.  8°,  Nürnb. 
4841.  Propädeutik  d.  Mineralogie;  mit  X.  H. 
Kopp  und  K.  L.  Olrtnor,  fol. ,  Frankf.  a.  M.  4  84  7. 
Bedeotungu.  Stand  d.  Mineralogie,  4<*,  Ib.  484  7. 
Naturgeschichte  d.  Vulcane,  8<*,  Heidelb.  4  848. 
llandb.  d.  Oryktognosie,  8<>,  Ib.  4811, 1.  Aufl. 
4816.  NepheHn  im  Dolerit  am  Katzenbuckel; 
mit  L.  OmoUn,  8^  Ib.  4  811.  Cbaracteristik  d. 
Felsarten,  S  Abtb.  8^  Frankf.  a.  M.  4  818—14. 
Naturgeschichte  des  Mineralreichs  usw.,  8^*, 
Heidelb.  4815.  Agenda  geognostica  etc.,  41**, 
Ib.  4819,  1.  Aufl.  4888.  Grundzüge  d.  Geo- 
gnosie u.  Geologie,  8°,  Ib.  4884,  B.  Aufl.  4889. 
Die  Basaltgebilde,  1  Bde.  8",  Stuttgart  4  831. 
Lehrb.  d.  Geognosie  u.  Geologie,  8°,  Ib.  4885, 
1.  Aufl.  4  849.  Geologie  oder  Naturgeschichte 
d.  Steinreiohs,  8^  Stuttg.  4  847.  —  Gab  her- 
aus: Taschenbuch  für  d.  gesammte  Mineralo- 
gie, 13  Jahrgg.  41»,  Frankf.  4807—19  ;  mit  H. 
O.  Bronn.  Jahrb.  (Neues,  seit  4  838)  für  Mine- 
ralogie, Geognosie,  Geologie  u.  Petrefacten- 
kunde,  19  Jahrgg.  8",  bis  4858,  Heidelb.  4830 
— 81,  Stuttg.  4888—58.  Darin  verschiedene 
geolog.  Aufsätze  von  ihm.  Übersetzte  mine- 
ralog.  Werke  von  Hafiy,  BouA,  A.  ▼.  Enm- 
boldt,  usw. 

li^onhard,  Gustav  von.  —  Sohn 
des  Vorigen.  Dr.  Phil.,  Prof.  extr.  an  d. 
Univ.  za  Heidelberg  (CL), 

geb.  4  84  6,  Nov.  21,  München. 
Handwtfrterb.  d.  topograph.  Mineralogie,  8**, 
Heidelb.  4848.  Beiträge  z.  Geologie  d.  Gegend 
um  Heidelberg,  8",  Ib.  4844.  Geognost.  Skizze 
d.  Grossherzogth.  Baden,  Stuttg.  4646.  Die 
quarzführend.  Porphyre,  Ib.  4854.  Beiträge 
z.  mlneralog.  u.  geognost.  Kenntn.  d.  Gross- 
herzogth. Baden,  8  Hfte.  8°.  Ib.  4  858— 54.  Die 
Minerallen  Badens  nach  ihrem  Vorkommen, 
8^  Ib.  4855.  Grundzüge  d.  Mineralogie,  Geo- 
gnosie usw.  nach  Anstod,  Dana,  Knrohiioa 
usw.,  8°,  Ib.  4854— 51.  Geognost.  Übersichts- 
karte von  Spanien. 

Loomliardiy  Johann  Gottfried. — 
Dr.  Med.,  folgweise  Privatdocent  (4770)  u. 


Prof.  extr.  (4784)  d.  Medicin  an  d.  üoit 
zu  Leipzig,  dann  (4782)  Prof.  ord.  d.  Me- 
dicin an  d.  Univ.  zu  Wittenberg  bis  479t. 
wo  er  als  kurfürstl.  Leibarzt  u.  Beisitzer  d 
Sanitätscollegiums  nach  Dresden  berufen 
ward  und  sich  in  seiner  Professur  bis  4  8 1 4 
vfcariiren  liess  (WS)  (KD)  (N)  (GG.iBtl . 
geb.   4  746,  Juni  4  8,  Leipzig, 
gest.  4  813,  Jan.  4  4,  Dresden. 
De  chemicorum  instrumentis  mechaoicU .  em>- 
rum  et  dissensus  fontibus,  4^  Vitab.  1 78).  Via- 
diciae  suae  de  pyropboro  aluminari  theorue 
4°,  Ib.  4789.  Chymische  Untersucbaag  d.  Mb- 
ten  Braunschweig.  Grüns  (Sehr.  d.  Leipz.oioe 
Soc.  VI).    Pbarmacopoea  Sazonica  481f.  — 
Übersetzte  Kaeqner*!  ehem.  Wörterbuch  aud 
andere  chemische  Werke  aus  dem  Fnazusi- 
sehen.  —  Medicinfsches. 

liMBhardi,  Gottfried  Wilhelia 

—  Sohn  des  Vorigen.  Sacks.  Major  und 

Lehrer  d.  Mathematik  an  d.  ArtiUerie-Ao- 

demie  zu  Dresden  (M,  11^  (L), 

geb.  4779,  März  24,  Leipzig.* 
Vorlesungen  überd.  Anfangsgründe  d.  Malk*- 
matik,  4  Bde.  8^  Dresd.  4844— 18.  An«ei« 
z.  vortheilhaft.  Construct.  d.  Kröpfe  u.  Uni- 
lengerinne  bei  unterscbücht.  WasaerrSdcr: 
usw..  Ib.  4  815. 

*  geb.  Mai  24  (ilT). 

Leopold,  Johann  Friedrich.  — 
Dr.  Med.,  nachdem  er  längere  Zeit  Frani- 
reich,  England  und  Italien  bereist  bjt;r 
pract.  Arzt  in  Lübeck;  machte  1706 — ' 
auch  noch  eine  Reise  nach  Skandina^ira 

(J)  (A), 

geb.   4  676,  Febr.l,  Lübeck, 
gest.  4  74  4,  Mai    4,  Lübeck. 
Relatio  epistolica  de  itinere  suo  soecäoo  av 
4  707  facto,  ad  L  Woodwari,  8*,  Load.  «Tf' 

—  Naturhistorisches. 

IiOOta«d|  Vincent.  —  Jesnil,  Lebrrr 
d.  Mathematik  am  Collegiam  zu  Ddle,  dus 
an  dem  zu  Lyon ;  zuletzt  im  CoHegimn  r 
Embrun  lebend  (J)  (B)  (SBJ), 

geb.   4595| U Val Louise  U 

Embnm, 

gest.  4  672,  Juni  43,  Embran. 
Geometricae  practicae  elemeota,  !€*,  I^'f' 
4  684 .  Magnetologia,  s.  nova  de  magnetictf  |^  - 
losopbia,  ^^,  Lngd.  4848.  Etymon  qssdn'- 
rae  circuli  hactenus  editarum  celebeirrim^' 
examen  circuli  quadraturae  Orafor. « tL  T.3 
oentio,  4®,  Ib.  4  654.  Institutionum  arilbmec  f 
rum  libr.  IV,  4°,  Ib.  ISSe.  Cyclomatkta.  c  -' 
multipllci  circuli  contemplatione  libr.  Ul   •- 
Ib.  4668. 

Loovltivs  (LeowiU),   Cypriao.  — 
Matliematicus  des  Pfalzgrafen  Otto  He.^ 

rieh  (J)  (fVd), 


1429 


Lepaate 


LereboQM. 


1430 


geb.  4  52  4, . . .  LeoDicia  (?)  b.  Hradiscb, 

Böbmen, 

gest.  f  674, . . .  Lauingen,  Pfalz. 
Tabulae  dtrectionum  et  profectionum  claris- 
simi  viri  ac  praestaQtissimi  Joaimia  Bagiomon- 
taiiietc.,  4«,  Aug.  Viodelic.  155S.  Eclipsium 
omDium  ab  aono  4564  usque  ad  annum  4606 
accurata  descriptio  et  pictura  etc.,  fol.,  Ib. 
4554,  4556.  Bpbemeridum  novum  atque  in- 
sigoeopiiB  ab  ann.  4556  ad  ann.  4  606.  Im  An- 
bange  unter  anderoi :  Loca  stellanim  fiiarum 
ab  ann.  4849  usque  ad  ann.  80S9  (Prophezeite 
dessuogeacbtet  den  Untergang  der  Welt  auf 
d.  J.  4584),  Ib.  4  557.  De  conjunctionibus 
magnis  insigniorum  superiorum  planetarum, 
solis  defectionibtts  et  cometls  etc.,  4^  Lauin- 
gae  4564. 

Lepa«to|  Jean  Andr^.  — Uhrma- 
cher in  Paris.  Mitgl.  der  »Commission  du 
Systeme  horairec  (B)  (Q)  (LB.  p.  366. 677;, 

geb.  4709, Montmedy,    Lu- 
xemburg, 

gest.  4789,  Apr.  4  4,  St.  Cloud. 
Trait^  d'horlogerie  etc.,  4<>,  Paris  4  755.  Sup- 
plement dazu,  4°,  Ib.  4760  (Darin  :  Tables  des 
longneurs  des  pendnies  etc.,  berechnet  von 
seiner  Frau).  Description  de  plusieursouvrages 
d'borlogerie,  42»,  Ib.  4764. 

Lepavte,  geborne  Nicole-Reine  £table 
de  la  Bri^re.  —  Frau  des  Vorigen  seit  4  748, 
Aug.  %1  (LB,p.B16J  (Q), 

geb.    4 723,  Jan.  5,  Paris, 

gest.  4788,  Dec.  6,  Paris. 
Carte  du  passage  de  I'ombre  de  la  lune  au  tra- 
vers  de  l'Burope  daos  r^lipse  annulaire  de 
soleil  qui  doit  arriver  4'  Avr.  4764,  Paris 
4  762.  —  Sie  machte  nicht  nur  alle  zu  dieser 
Karte  n^thigen  Rechnungen,  sondern  war  auch 
eine  fleissige  Mitarbeiterin  an  d.  Connaiss.  des 
lemps  und  an  Lalande'a  Ephdmeridesdes  mou- 
vemenls  Celestes,  T.  VII,  contenant  les  dix  an- 
D6es  4775—84,  Parts  4774. 

L/epavte,  Jean  Baptist e.  —  Bruder 
von  Jean  Andrö.  Auch  Uhrmacher  (Horlo- 
ger  du  Roi)  in  Paris  (B)  (A), 

geb 

gest.  4  802,  März  ..,  Paris.* 
Description  d'un  nouvel  ^cbappement  ä xepos, 
ayant  des  leviers  ögaux  et  nalurels,  Paris  4  758. 
—  Verfertigte  alle  von  Lalande  gebrauchten 
Pendeluhren. 

*  In  hohem  Alter. 

Lepanto  d*Agolot,  s.  A  g  e  1  e  t. 

LiopecliiB,  Iwan.  —  Dr.  Med.,  erst 
(4768)  Adjunct,  dann  (4  77  4)  ordentl.  Mitgl. 
(für  Naturgeschichte)  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
St.  Petersburg  (Nov.  Act.  Acad.  Petroj).  XV) 
B)  (A)  (NGB), 
geb.  4  737,  Sept.  8  (A.  St.),  St.  Petersburg, 
gest.  4  802,  Apr.  6  (A.  St.),  St.  Petersburg. 


Tagebuch  einer  Reise  durch  verschiedene  Pro- 
vinzen d.  russ.  Reichs  in  den  J.  4  768  —  74, 
8  Bde.  4»,  Altenburg  4774—82  (Aus  d.  Russi- 
schen übersetzt  von  Ch.  H.  Hase). 

Le  Play,  Pierre  Guiilaume  Prü- 
derie. —  Prof.  d.  Docimasie  an  d.  £eote 
des  Mines  in  Paris.  Trat  4  827  in  d.  Corps 
des  Mines  ein  und  ist  seit  4  840  Ingenieur-» 
en-chef.  Machte  viele  metallurg.  Reisen  ins 
Ausland  (St.  P)  (AM)  (VD), 

geb.  4  806,  Apr.  4  t,  Honfleur,  D^p. 

Calvados. 
ObservatiODS  sur  Thistoire  naturelle  et  la  ri- 
chesse  minörale  de  TEspagne,  Paris  4  884^ 
Description  des  proc^ös  metallurgiques  em- 
ploy^s  dans  le  Pays  de  Galles  pour  la  labrica- 
tion  de  cuivre  etc..  Ib.  4848.  Les  ouvriers 
europ^ns,  8°,  Ib.  4  855.  Mitarbeiter  ano Werke 
von  Anatole  Dimidoff :  Voyage  dans  la  Rus- 
sie  märidionale.  —  Analyse  d*une  tourma- 
line  du  Mont-Rose  (Ann.  Min.  Sär.  Ill,  Vol.  I, 
4  838).  Viele  metallurg.  Berichte  daselbst.  — 
Sur  la  thöorie  d'un  traitement  des  min^rais  de 
fer  dans  les  hauts  fourneaux  eto.  (Abd.  cMm. 
phys.  LXII,  4886).  Bl^m.  sur  la  thäorie  de  la 
c^mentation;  mit  A.  Lanrant  (Ib.  LXV,  4  887). 
Recherches  gäolog.  faites  dans  l'Oural  (Compt. 
rend.  XIX,  4844). 

Leroh  (Lerche),  Jobann  Jacob.  — 
Dr.  Med.,  trat  4734  in>  russ.  Dienste  und 
folgte  1732 — 36  als  Feldarzt  der  russ.  Ar- 
mee in  die  persischen  Provinzen,  machte 
dann  4745 — 48  eine  zweite  Reise  nach 
Persien  und  ging  4  770  im  türkischen  Kriege 
bis  nach  Bender  (M)  (A), 

geb.  4703,  Dec.  27,  Potsdam,  ^ 
gest.  4  780,  März  23,  St.  Petersburg. 
Diss.  de  oryctographia  halensi,  4",  Halae4  780. 
Tagebuch  einer  Reise  nach  Astrachan  nnd  in 
die  auf  d.  Westseite  d.  Caspischen  Meeres  be- 
legenen Lander  4  733—85  CBIisching'a  Magazin 
III,  4  769).  Nachricht  von  einer  zweiten  Reise 
nach  Persien^  4  745— 47  (Ib.  X,  4  776).  Meteo- 
rolog.  Beobb,  in  Astrachan  4745 — 46  (M^m. 
Beriin,  4  746). 

Leroh,  Georg  Augast.  —  Dr. Phil., 
folgweise  Landbaumeister  (4  822)  u.  Pro- 
vinzialbaumeister  (4832)  in  d.  Prov.  Star- 
kenburg, dann  (4  836)  Hof-  u.  Militärbau- 
roeister  in  Darmstadt  und  4  837  Oberbau- 
rath  daselbst  (Sc), 

geb.  4792,  Aug.  4  4,  Darmstadt. 
t}ber  d.  Heizung  mit  erwttrmter  Luft  usw.,  8**, 
Darmstadt  4884. 

LereboarSy  NoSlJean.  —  Opticus 
der  Marine,  des  LSngenbureaus  und  der 
Sternwarte  in  Paris  (LBN), 

geb.  4764, Dec.  25, Mortain,NormaBd., 

gest.  4840,  Febr.  4 1,  Paris.  * 

90* 


1431 


Lareboim^ 


LeB4>y. 


1432 


DMCripttOR   d'on   tnicroscope  acbroraatiqtto 
'  simplifiö,  8°,  Paris  1839.  ^  Über  seinea  Re- 
fractor  siehe  AstroD.  Nachr.  IV,  SS  9. 

♦  armt.  Febr.  13  {Clt), 

Leroboors,  Nicolas  Marie  Pay- 
mal.  —  Sohn  des  Vorigen.  Setzte  das  Ge- 
sohäft  seines  Vaters  fort,  bis  4  853  mit  Se- 
eretan,  dann  allein  (VDJ, 

geb.  n94,  .  .  .  Paris. 
Tratte  de  Photographie,  S",  Paris  4  84S,  4"'« 
ädit.  4  844.  Traii^de  galvanoplastique,  8"*,  Ib. 
4843.  Gallerie  inicroscopique,  8"*,  Ib.  4  843. 
lasinictiODs  pratiques  sar  les  microscopes,  8**, 
Ib.  4846.  Des  papiers  photograpbiques,  8»,  Ib. 
4848.  Etc.  —  ComparaisoD  de  la  loape  Stan- 
hope  et  du  doublet  de  W oll as ton  (Compt. 
rend.  XII,  4844).  Da  foyer  chimiqae  et  da 
foyer  apparent  dans  les  objectifs  du  daguer- 
röötype  (Ib.  XXIII,  4  846).  Sur  les  rayons  de- 
structeurs  et  les  rayons  continuateurs  (Ib. 
XXV,  4  847).  MitSeer^tan:  Objectifqui  ofTre 
uoe  parfaite  coincidence  du  foyer  chimrque  et 
du  foyer  apparent  etc.  (Ib.  XXXVIIl,  1854). 

Lomina  *,  Claude.  —  Administra* 
tor  d.  polytechn.  Schule  in  Paris  (QJ, 

geb.   4749  etwa, 

gest.  4  806,  Jan.  22,  Paris. 
Sur  des  cristallisatioos  du  verre  (Jouro.  phys. 
XXXIV,  4  789).  Description  d'une  pierre^ap- 
pell^e  Sib^rite  (Journ.  Ecole  polytechn.  II, 
4799).  Descr.  d'un  sei  sulfurö  de  soude  (Ib. 
IV,  4 SOS).  Sur  la  cristallisation  du  lazulite 
(Ann.  chim.  L,  4804). 

*Lerininiaiii  «2). 

Liriset  do  la  Fajo,  s.  Faye. 

Le  Roy,  Julien.  —  Mechanicus  und 
Uhrmacher  (Horloger  du  Roi)  in  Paris  (BJ  (Q), 

geb.   4  686, Tours, 

gest.  4  759,  Sept.  SO,  Paris. 
Seine  Erfindungen  in  d.  (Jbrmacherkunst  sind 
beseh rieben  in :  Nouv.  mani^re  de  construire 
les  grosses  hoHoges  (Mercure.  4  732,  Juin).  M^m. 
sur  un  moyen  de  faire  oDarquet  et  sonner  le 
temps  vrai  aux  horloges  pubiiques  (Ib.  4  734, 
Sept.).  Usage  d'un  nouv.  cadran  universel  ä 
boussole  et  propre  ä  tracer  les  m^ridieones, 
Parts  4  734.  Rdgle  artificielle  du  temps,  par 
H.  Snlly,  tiouv.  ^6\i.,  augment.  de  quelques 
m^moires  sur  Thorlogerie,  4S»,  Ib.  4  737.  — 
Ferner  in  d.  Etrennes  chronomötriques  seines 
Sohnes  Pierre, 

Le  Bojy  Pierre.  —  Aeltester  Sobn 
des  Vorigen.   Uhrmacher  in  Paris  (B)  (Q), 

geb.   «747, Paris, 

gest.  4785,  Aug.  25,  Vitry  bei  Paris. 
Mdm.  pouf  les  horlogers  de  Paris,  4°,  Paris 
4  750.  l^trenoeschroDom^triques  pour  rannte 
4  760,  4S«,  Ib.  4  760  (mit  einer  Biographie  sei- 
nes Vaters).  Eiposd  succinct  des  travaux  de 
Hftrrison  ei  Le  Boj  dans  la  recherche  des  Ion- 
gitudes  en  mer  etc.,  4«,  Paris  4  768  (In  Casai- 


ni^i  Voyage.  Gekrönt  von  d.  Pariser  Acad 
Pr6cis  des  recherches  faites  en  France  depais 
4  739  pour  la  determination  des  loogitudesen 
mer  par  la  mesure  artificielle  du  temps.  k". 
Ib.  4773.  Suite  du  Pr^is  sur  les  montres  oui- 
rines  en  France  etc.,  4**,  4774.  M<^m.  aar  noe 
nouv.  sitnation  de  la  fus^e  dans  les  moDlr«5 
simples  etc.  (M6m.  Par.  4  763).  —  Erfand  em 
Echappement  ä  det^nte  (Recaeil  d.  machio. 
approuv.  pärl'acad.  T.  VII). 

LiO  Boy,  Julien  David.  —  Bruder 
des  Vorigen.  Mitgl.  u<  Historiograph  d.  Acad. 
roy.  d'Architecture,  auch  Mitgl.  d.  Acad 
des  Inscripttons  (B)  (Q), 

geb.   4  724,  Mai     6,  Paris, 

gest.  4  803,  Jan.  28,  Paris. 
La  marine  des  anciens  peuples  etc.,  8"*,  Pari» 
4  777.    Les  navires  des  anciens  etc.,  i*.  Ib 
4  783.  Lettre  k  Mr.  Franklin  sur  la  marine  eto 
8<*,  Ib.  4  790.  Nouv.  voilure  propos^  pour  ^e» 
vaisseauxdetoutesgrandeursetcS^  Ib.  fStS. 
Pröcis  d'une  Diss.  sur  les  mesures  des  anners 
etc.,  8°,  Ib.  4804 .  Recherches  sur  les  roeMires 
des  anciens,  8<>,  Ib.  4  80  4 .  —  Noch  viel  Ar- 
chaologischesr 

Le  Boj,   Charles,  —  Brader  des 
Vorigen.    Apotheker  u.  Prof.  d.  Medicin  ic 
Montpellier,  später  Arzt  in  Paris  (B;    Q  , 
geb.   4  75^6,  Febr.  4«,  Paris, 
gesL  4779,  Dec.  <«,  Paris.* 
Quaestiones  chimicae,  4<»,  Monspel.  4  7S9.    De 
aquarum  naturalium  natura  et  usa  propo>«> 
tiones,  8°,  Ib.  4  76t.   M^laoges  de  ph>9iq9e. 
de  chimie  et  de  m^dicine  (darin :  Mein,  snr 
r6l6vation  et  la  Suspension  de  l'eaa  eo  air  «t 
sur  la  rosäe;  M^m.  sur  ie  mecanisroe  par  ■«- 
quel  l'oeil  s'accommode  aui  differentes  di- 
stances  des  objets  etc.],  8^  Paris  4  771. 

*  geb.  Jan.  12,  geat.  Dec.  20  (SM), 

Le  Roy,  Jean  Baptiste.  — Bruder 
des  Vorigen.  Mitgl.  d.  Instituts  in  d.  Serts'« 
für  Mechanik  (BS)  (Tiltoeh,  Phä,  JTa-jz 
VIi;  (QJ, 

geb Paris, 

gest.  «800,  Jan.  20,  Paris. 
Möm.  sur  T^lectricit^^  r^sineuse,  oü  Toa  ncc- 
tre  qu'elleesl  r^ellement  dislinctivede  I  ei«^^ 
cit6  vitr^e  etc.  (Mdm.  Sav.  etraog.  111   4*^ 
Observations  sur  une  lumidre  prc^fuita  p*r 
l'eau  de  la  mer  (Ib.  ici.).  M^m.  sur  IVIectnei:- 
oü  Ton  montre,  qu'il  y  a deu&espj^ces drlecü*.- 
cit^s  etc.  (M^m.  Par.  4  753^.  Sur  la  ötO^wrtßt 
des  distances  auxqoelles  parteol  les  «ttacrr«^ 
6lectriques  etc.  (Ib.  4  766).  Mem.  sarJes  %rr- 
ges  ou  barres  m^talliques,  destto^es  k  rerar- 
tir  les  ^difices  des  effeta  de  la  loodr«  elr     I* 
4  770) .   RöflexioAs  sur  les  ar^ometres  eic     :  ■> 
id.).   Sur  le  globe  de  feu,  observ^  aa  UMn  4t 
Juillet  dernier  dans  uoe  graode  parCie  dr  ^ 
France  (Ib.  4  774).  Sur  une  macbtoe  ä  ti^^^n- 
ser  d'une  esp^oe  nouvelle  (Ib.  4  77S). 
forme  des  barres  ou  conducleurs  i 


1433 


Leroy 


Lesohevin  de  Jftieoja. 


1434 


destin^s  k  pr^server  leg  ödifices  des  effets  de 
la  foudre  etc.  (Ib.  4  778).  Mit  Buaehe  und  Tei- 
fier:  Secood  M6m.  sur  Torage  ä  grdle  du  13 
Juillet  17»8  (Ib.  4788.  -^  Das  erste  M6m.  ist 
von  Tenier  allein) . 

Leroy^C...  F...  A... — Prof.deGöo- 

melrie  descriptive  an  d.  £cöte  polytechn. 

(3  5  Jahre  lang)  und  i  8  f  0  auch  an  d.  £cole 

normale  (Cosmos,  l\,  i  3  6), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  854,  .  .  . 
Analyse  appliquöe  ä  la  g^omötrie  des  trois  di- 
mensions  etc.,  8^  Paris  4899,  S'"«  6dit.  4848. 
Tratte  de  gäomdtrie  descriptive,  suivie  de  la 
m^lhode  des  plans  cot^s  et  de  la  Ifa^orie  des 
engrenages  cylindriques  et  coniques  etc.,  9  vol. 
4^  Ib.  4  849.  TYaitö  de  stör^otooiieetc.,  4  vol. 
4°  et  atlas  fol..  Ib.  4  844.  AufsKtze  in  Oergonne'i 
Annal.  und  im  Journ.  de  l'Eoole  polytechn. 

Le  Sage,  George  Louis.  —  Prof. 
(1.  Philosophie  in  Genf.  Vater  des  Folgen- 
den (GS)  (HPP)  (Q), 

geb.    4  676,  Jaö.    6,  Conches,  Bour- 

gogne, 

gest.  4  759,  Febr.  5,  Genf. 
De  1  univers  et  de  la  disposition  de  ses  parties, 
8°,  Gen^ve  4  799.  De  la  lumi^re,  des  couleurs 
et  de  la  vision,  8^  Ib.  4  799.  Des  corps  terre- 
stres  et  des  m^täores,  8^  Ib.  4  730.  Cours  ab- 
regt de  physique  etc.,  8^  Ib.  4789.  Elements 
de  malhömaliques,  8°,  ib.  4  733.  —  Philoso- 
phisches. 

Le  Sage,  George  Louis.  —  Privat- 
mann in  Genf,  der  Ujilerricht  in  d.  Mathe- 
matik gab.  Correspond.  d.  Acad.  u.  d.  spä- 
teren Instituts  in  Paris  (Prevost,Vie de 
Le  Sage,  4805;, 

geb.   4  794,  Juni  4  3,  Genf, 

gest.  4  803,  Nov.  9,  Genf. 
Essai  de  Chi mie  m^canique,  4^  4  758  (Gekrönt 
von  d.  Acad.  in  Ronen).  Observation  sur  la 
proposilion  livr.  XXI  d'EuoIide  {mm.  Par. 
4  756) .  Loi  qui  compreod  toutes  les  attractions 
et  röpnlsions  (Journ.  des  savants  4  764*).  Sur 
la  mani6re  d'eätlraer  la  pesanteur  ä  deux  dl- 
stancesdiff.  de  la  lerre  (Journ.  des  beaux  arts 
4  779  et  4  778,  auch  Journ.  phys.  4  778).  Sür 
Tintensitä  de  la  pesanteur  dans  l'intärieur  de 
la  terre  ^Journ.  phys.  VII,  4  776).  Luorioe 
newtonien  {M6m.  Berlin.  4  789).  Sur  la  loi  de 
continuitö  (Opuscoli  scelti,  4784).  —  Traitö  de 
physique,  r^digö  d'aprds  les  notes  de  Mr.  Le 
Sage  par  F.  Pr^vQSt,  Genöve  4  84  8. 

LesbroSi  Joseph  Aim^.  — ^ Franzö- 
sischer Genie-Officiec;  4  8  49CapitSn,  4  844 
Oberst  und  zweiter  Commandant  d.  poly- 
techn. Schule,  deren  Schüler  er  4  808  —  4  0 
gewesen.  Seit  4  854  verabschiedet  (VD) 
(OrJ, 

geb.  n90,  Juli  3,  Yynes  (Hautes-Alpes). 


Hydraulique  eipörimentale,  4  vol.  4",  Paris 
4  850  (Erhielt  den  Monthyon'scben  Preis).  Mit 
Oirottd:  Tables  de  sinus,  8^  i899.  MitPon*- 
oelet:  Exp^riences  hydrauliques  sur  les  lois 
de  r^coulement  de  l'eau  ä  travers  les  oriOces 
rectangulaires  verticaox  ä  grandesdimensions, 
entreprises  ä  Metz  etc.,  4  vol.  4^  P^rls  4  889. 

Lesoaiiy  Jacques  Fr  an  ^ois.  —  Von 
4763  an  Seefahrer,  dann  Repetent  an  d. 
£cole  roy.  d'hydrographie  zu  Brest  (4  772 
— 80),  darauf  Prof.  des  gardes  de  la  ma- 
rine daselbst,  bis  4794,  wo  er  eine  ähn- 
Üche  Stellung  an  d.  hydrograph.  Schule  zu 
Bordeaux  bekam.  Späterhin  auf  einige  Zeit 
Examinator  an  d.  polytechn.  Schule  (BS), 
geb.  4749,  Mai  4,  Lannion (G6te8-du- 

Nord), 

gest.  4  829,  Jan.  6, 

M^m.  contenant  deux  m^thodes  pour  ddter- 
miner  la  latitude  ä  la  mer,  lorsqu'on  a  observä 
und  ou  deux  hauteurs  du  soleil  aux  approches 
du  mdridien  etc.,  8^  Brest  4  788  (Gedruckt  auf 
Kosten  d.  Acad.  roy.  de  la  Marine  daselbst, 
deren  Mitglied  L.  war).  Trigonomdtries  recti- 
ligne  et  spfadrique,  suivies  du  calcul  des  dif- 
fdrences  etc.,  8^  Paris  4849.  Traitd  dldmen- 
taire  de  navigation  historique  et  pratique,  8^, 
Ib.  4890,  Suppidm.  4828  et  4894.  Cours  de 
pllotage  etc.,  8«,  Ib.  4  897. 

LesohenavU  de  la  Töar ,  Louis 
Theodor.  —  Verweilte  von  4800,  wo  er 
mit  Capt.  Bauduin  abreiste,  bis  4844  in 
Neu-Holland  und  den  Sundischen  Inseln, 
dann  4  820 — 22  in  Ostindien,  und  darauf 
einige  Jahre  in  Brasilien  u.  Guyana  (BS), 

geb.  4 773, Nov.  4 3,  Chälons-sur-Saone. 

gest.  4  826,  März  4  4,  Paris. 
Observations  sur  quelques-uns  des  minöraux, 
soit  de  rfle  de  Geylan,  soit  de  la  c6te  de  Co- 
romandel,  4<^,  Paris  4  898.  Sur  on  lac  d'acide 
sulfurique  qui  se  trouve  au  fond  d'un  volcan 
du  Mont'Indlenne,  cöte  Orientale  de  Java  (Ann. 
du  Museum,  T.  XVIII).  -—Viel  Botanisches. 

Loflohevia  de  Priooar ,  Philippe 
Xavier.  —  Erst  Coutrdleur  des  Poudres 
et  Salp^tres  in  Colmar  (4794),  dann  Com- 
missaire  dieses  Verwaltungszweiges  folg- 
weise in  Vincennes,  Luxemburg,  Tr^ves 
und  zuletzt  in  Dijon  (B)  (Q), 

geb.  4774,  Nov.  4  6,  Versailles, 

gest.  4  84  4,  Juni  6,  Dijon. 
Instruction  pour  les  nouv.  poids  et  mesures, 
8^^,  Paris  4  798.  Sur  les  roches  glanduleuses  du 
pays  de  Deux-Ponts  (Journ.  Min.  XIII,  4809). 
Sur  l'emploi  de  la  st^atite  dnns  l'art  du  gra- 
veur  (Ib.  XV,  4804).  Sur  le  chrom  oxidö  natif 
du  D^p.  Saone-et>Loire  (Ib.  XXVII,  4  840). 
Sur  la  prösence  du  zinc  et  du  plomb  dans 
quelques  mines  de  fer  en  grain  de  la  Bour- 
gogne  etc.  (Ib.  XXXI,  4849).  Sur  la  constitu- 


1435 


Le  Seiir 


Leiser. 


1436 


tioD  g^olog.  d'une  portion  du  Döp.  de  la  C6te- 
d'Or  (Ib.  XXXIII,  4818).  —  Machte  das  Regi- 
ster zu  d.  Journ.  des  mioes  4  818,  und  über- 
setzte einige  Werke  von  Trominsdorff. 

Le  8o«r  (Le  Sueur),  Thomas.  —  Mi- 

norit,  Prof.  d.  Theologie  am  Gollegio  der 

Propaganda  a.  d.  Mathematik  an  d.  Sapienza 

in  Rom,  abwechselnd  mit  J  a  c  q  u  i  e  r  (BBA) 

(B)  (Q)  (Journ.  de physAX,  1777;, 

geb.  4703,  Oct.      4,  Retbel  (Ardennen), 

gest.  4770,  Sept. 26,  Rom. 
M^m.  sur  le  caicul  integral,  8°,  Rome  4758.  — 
Alles  Übrige  mit  Jacqnier;  siehe  Diesen. 

Leske,  Nathanael  Gottfried.  — 
Folgweise  Baocalaureus  d.  Medicin  (1774), 
Prof.  extr.  d.  Naturgeschichte  (4  775)  u. 
Prof.  ord.  d.  Oekonomie  an  d.  Univ.  zu 
Leipzig  (4  778),  dann  (4  786)  kurz  vor  sei- 
nem Tode  Prof.  d.  Kameralwissenschaften 
an  d.  Univ.  zu  Marburg  (Ott)  (A)  (WS), 
geb.   4754,  Oct.  22,  Muskau, Lausitz,* 

gest.  4786,  Nov.  25,  Marburg. 
Gab  heraus  mitFnnok  und  Hindenbnrg:  Leip- 
ziger Magazin  zur  Naturkunde,  Mathematik  u. 
Oekonomie,  5  Jahrgg.  8°,  Leipz.  4784  —  85; 
dann  allein:  Leipz.  Mag.  f.  Naturkunde  u. 
Oekonomie,  4  Bd.  8«,  Leipz.  4  786.  Viele  Über- 
setzungen, z.  B. :  Sage's  Mineralogie;  Abhandll. 
aus  d.  Phil.  Transact. ;  Schrift,  d.  Instituts  von 
Bologna  usw.  —  Naturgeschicbtliches  n.  Oe- 
konoroisches. 

*  g«b.  1752,  Oct.  22,  ffcst.  1786,  Not.  26  [Leipu.  Mag, 
/.  Naiurk.  ».  Oekon.  1786) ;  geb.  1757,  Oct.  22  (IT). 

Leskiy  Joseph.  —  Prof.  d.  Astrono- 
mie u.  Direct.  d.  Sternwarte  an  d.  Univ. 
zu  Krakau  seit  4  844,  früher  Lehrer  d.  Ma- 
thematik an  d.  Cadettenschute  (4790 — 94] 
und  auch  (4  803)  am  Lyceum  zu  War- 
schau (N), 

geb.   4765,  Apr.  2,  Male  Lany,* 

gest.  4  825,  Juli  4  5,  Warschau. 
Theoret.  u.  pract.  Unterricht  in  militär.  Ver- 
messungen (Polnisch,  aus  d.  Englischen  von 
Hogrewe),  Warschau  4  700).  Darstellung  d. 
stimmtl.  Theile  d.  Mathematik  usw.,  Krakau 
4804.  Astronom.  Beobb.  u.  Nachr.  in  Bodt'i 
Jahrb.  f.  4800,  4  840  bis  4828. 

*  Dorf  bei  Zamowiti  im  Krakau^Bchen. 

LeflUOi  John.  —  Nach  verschiedenen 
Stellungen  als  Hofmeister  u.  Reisebegleiter 
(namentlich  von  Thomas  Wedgewood), 
wobei  er  einen  grossen  Theil  von  Europa 
und  selbst  Nordamerika  besuchte,  Prof.  erst 
(4  805)  d.  Mathematik  und  dann  (4  8  4  9)  d. 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Edinburgh.  Mitgl. 
d.  Roy.  Society  daselbst  u.  in  London  (7a- 
meson's  Edinb.  Phil.  Jowm.  XXlIi;, 


geb.   4  766,  Apr.  4  6,  Dorf  Largo,  Fife- 

shire,  Scholtl.. 

gest.  4  832,  Nov.  3,  CoatesbeiLargo.' 
Experimental  inquiry  into  the  natare  and  pro- 
perties  of  heat,  8^  Lond.  4  804.  Elemeoto  U 
geometry,  geometrical  analysis  etc.,  S*,  Ib. 
4809.  A  Short  accountofeiperimeota  aod  in- 
struments  depending  on  the  relatioa  of  air  Im 
heat  and  moisture,  8^  Edinb.  4843.  Elements 
of  natural  philosophy,  8«,  Ib.  4828.  —  Co  tb« 
resolution  of  indetorminate  problems  (Bdinb. 
Soc.  Transact.  II,  4  790).  Od  certain  impre»- 
sioDS  of  cold  transmitted  from  the  higher  at- 
mosphera«  wilh  an  Instrument  (Aetbhoskop 
adapted  to  measura  them  (Ib.  VII,  4  84  4).  De- 
Script,  of  an  hygrometer  and  photomeler  CK- 
oholson'a  Journ.  4  800).  On  the  absorbenl  po- 
wer  of  different  earths  (Ib.  id.).  Bzperimeots 
on  light  and  heat  (Ib.  id.). 

*  (est.  Not.  8  {An.R.  1^32)  (0. 1837). 

Losne,  Philippe. — Neffe  des  Astro- 
nomen La  lande  (LB), 

geb.   4  774,  Oct.  26,  Ma^on, 

gest.  4793,  Dec.  23,  Paris. 
Beobachtete' u.  reducirte,  schon  vom  4S   Le- 
bensjahre an,  6—7000  Sterne  für  LtJaMim. 

LespiiiMflOi  A  u  g 0 s  ti n.  —  Graf.  Ar- 
tillerie-General in  d.  französ.  Armee.  Mil^. 
d.  Erhaltungssenats,  später  Fair  (BS:    Q 

geb.   4737, Preuilly,  Bcrr\, 

gest.  4  84  6,  Dec.  28,  Paris. 
Traitö  sur  la  tb6orie  et  la  pratique  de  ia  tn- 
gonomötrie  et  sur  celles  du  nivellemcBl,  Pa- 
ris 4768,  nottv.  «dit.  4804. 

Lesser,  Friedrich  Chrisliao. — 
Pastor  an  verschiedenen  Kirchen  in  Nortt- 
hausen  seit  4  7  4  6,  vorher  Hauslehrer  Id  ter* 
lin.  Mitgl.  d.  Leopoldin.  Acad.  (M,-  (AM' . 

geb.   4  692,  Mai    29,  Nordhauseo. 
•     gest.  4754,  Sept.  4  7,  Nordhaosen. 
Kurzer  Entwurf  einer  Litbotheologie  osw  .  > 
Nordhaus.  4  782.  Anmerkk.  über  d-  BauoMaa*- 
bohle,  i«",  Ib.  4  734.   Lithotheologie  d.  I.  Nt- 
tUrlicbe  Historie  u.  geistl.  Betrachtung  d.  SIe.ac 
usw.,  4",  Hamb.  4  796.  Versuch  ei aer  He!: ?- 
theologie  usw.,  8^  Nordh.  47S8.  (Schrieb  aoci 
eine  Insectotbeologie  u.  eine  Testaoeotbeo'wo- 
gie).  Kleine  Schriften  theils  zur  Geachicbte  «: 
Natur,   tbeils  zur  Pbysicotheologie  gebor.^ 
Leipz.  u.  Nordh.  4  754.    Nachricht  voa  s«vi;- 
bar  erschienenen  Theilen  d.  Ausdiloat.  d.  Kmt  - 
phers  (Hamb.  Magaz.  VII  u.  IX).  -*  Nat«r1k' 
storiscbes  u.  ErbauDogsscbrilleB. 

Leaaer,  Otto  Leberecht.  —  5iL- 
dirte  in  Marburg  u.  Berlin,  und  war  I8S» 
u.  4  855  Assistent  an  d.  Slemwaiie  m  Brr- 
lin,  wo  er  noch  gegenwärtig  privatisirt  O^ 
geb.  4  830,  Oct.  4  6,  Brolterode.  Bcss^c 
Beobachtungen  u.  BerechnuDgea  ia  d  Aftn^^ 
Nachrichten  u.  d.  Berliner  astroa.  Jabrt&vi 


1437 


Le  Suenr 


Leatmann. 


1438 


Arbeilet  gegen wttriig  an  Tafeln  d.  abaolalen 
Störungen  für  d.  kleinen  Planeten. 

Le  Siioiir,  s.  Le  &eu r. 

Letleamajr,  S...  —  Observator  an 
d.  Sternwarte  zu  Rremsmunster  seit  1809, 
früher  Mecbanicus  (JU), 

geb.  4787,  Febr.  I,  Kremsmünsier. 
Beobb.  von  SonnenOnsternissen  u.  Sternbe- 
deckoDgen  in  d.  Astron.  Nacbr.  XXV—XXXV. 

LoQOliB,  Johann  Karl.  —  Techno- 
löge  u.  Literat  in  Nürnberg.  Sohn  des  dor- 
tigen Kaufmanns  Johann  Michael  Leuchs*, 
der  1794  die  Handelszeitung  gründete  (AH- 
gem.  Deutsch.  Telegraph  von  CA.  Sonne- 
waldu.  L.  Gall,  Stuttg.  4  858,  N^'SS;, 

geb.  4797,  Oct.  ..,  Nürnberg, 
i'ber  90  technische,  merkantile,  ataalswtrth- 
schaftliche  n.  Ökonom.  Werke,  deren  Liste 
(bis  1844  wenigstens)  Sngelma&n's  Bibliotbeca 
mechanico-technologica  (Leipz.  4844)  giebt. 
Cber  seine  Erfindungen  siebe  Allgem.  Deutsch. 
Telegraph  a.  a.  0. 

*  ^b.  1763,  Jali  2,  BeehofeD  bei  Anibaeb,  geat.  1836, 
Dm.  lü,  Nanib«rf  {N), 

liMiehs,  Ehrbar^  Friedrich.  — 
Bruder  des  Vorigen.  Technologe  in  Nürn- 
berg (N), 

geb.  4  800,  Aug.  SO,  Nürnberg, 
gest.  4  837,  Oct.  4  6,  Nürnberg. 
Das  Gebläse  mit  hetsser  Luflusw.,  S<»,  NUrnb. 
4K3i.  VollsUnd.  Anlelt.  z.  Fabricat.  d.  Na- 
trons usw.,  8**,  Ib.  4884.  Der  Pottascbenfabri- 
kaot  usw.,  8«,  Ib.  4884.  Wirkung  d.  Metalle 
auf  Pnanzen  (Pogg.  Ann.  XIV,  4828).  Wirk, 
d.  Arseollcs  auf  Pflanzen  (Ib.  XX,  4  880).  Wirk, 
d.  Speichels  auf  Starke  (Ib.  XXII,  4884).  — 
Mitarbeiter  an  seines  Bruders  »Handbuch  für 
Kabrikanten«. 

Levohteaberg,  Maximilian  Jo- 
seph Eugen  August  Napoleon,  Fürst 
von  Eichstädt,  Herzog  von.  —  Zweiter 
>ohn  des  vormal.  Königs  von  Italien,  Eu- 
;en  (Beaaharnais) ;  seit  4  839  Schwieger- 
lobn  des  Kaisers  Nicolaus  von  Russland, 
^hrenmilgl.  d.  Acad.  d.  Wtss.  zu  St.  Pe- 
ersbarg  (CL), 

geb.  4  847,  Oct.  S,  München, 
gest.  4  862,  Nov.  4  (N.  SU),  St.  Peters- 
burg, 
lin  Paar  neue  Experimente  d.  Galvanoplastik 
Ball,  scient.  acad.  Pelersb.  VIII,  4844).  Ober 
eue  ga Ivan.  Batterien  (Bull.  phys.  math.  acad. 
eterab.  IV,  4845).  Verfahren,  bei  Vergoldun- 
en  u.  Versilberungen  auf  galvan.  Wege  die 
uantitat  Gold  u.  Silber  kennen  zu  lernen, 
reiche  man  angewendet  (Ib.  V,  4847).  tber 
.  Bild.  u.  d.  Bestandtheile  eines  schwarzen 
iederschlags  an  d.  Anode  bei  d.  Zersetz,  d. 
uprervliriols  durch  d.  galvan.  Strom  (Ib.  Id  , 


VI,  4848  u.  VII,  484S).  Beiträge  zur  galvan. 
Vergoldung  (Ib.  VI,  4848).  Über  d.  fabrikmas- 
sige galvan.  Vergoldung  im  Grossen  usw.  (Ib. 
Vill.  4850). 

Levoipp  (Leukippos).  —  Griechischer 
Philosoph,  nach  Einigen  aus  Abdera,  nach 
Anderen  aus  Elea,  nach  noch  Anderen  aus 
Milet,  um  600  vor  Christus  lebend.  Grün- 
der der  Atomenlehre. 

Lovpoldy  Jacob.  —  Mecbanicus  in 
Leipzig  seit  4  699,  daneben  von  4  704  bis 
47  4  3  Oekonom  im  dortigen  Lazareth,  seit 
4  725  Sachs.  Rath  u.  Bergcommissär.  Cor- 
resp.  d.  Berlin.  Acad.  (J)  (A)  (UL), 

geb.  4  674,  Juli  25,  Planitzb.  Zwickau, 

gest.  4  727,  Jan.  4  2,  Leipzig. 
Antlia  pneumatica  illustrata  d.  i.  Deutliche 
Beschreib,  d.  sogenannten  Luffl-Pumpe,  4<*, 
Leipz.  4  707.  Erste  Fortsetzung  dazu,  4<*,  Ib. 
4742.  Zweite  d°,  4»,  Ib.  4  74  5.  Anamorpbosis 
mecbanica  nova  oder  Beschreib,  dreier  neuer 
Maschinen,  mit  welchen  . . .  mancherlei  Bil- 
der u.  Figuren  können  gezeichnet  werden,  4®, 
Ib.  474  8.  Beschreib,  e.  neuen  Wasser-  u.  Ho- 
rizontalwaage, 8^  Ib.  474  8.  Tbeatrum  ma- 
chinarum  generale,  9  Vol.  fol..  Ib.  4738—37 
u.  89  (der  letzte  Bd.  postb).  Supplementbd. 
u.  Register  von  J.  E.  8olia£flor,  Ib.  4744.  Kur- 
zer Entwurf  von  Verbessr.  d.  Maschinenwe- 
sens auf  Bergwerken,  Ib.  4  725.  Prodromus 
bibliothecae  metallicae  usw.^  8»,  Ib.  4  726. 
(Vermehrt  von  F.  E.  Br&ekmaiui,  8**,  Wolfea- 
büttel4  7ao.) 

LeoreohoVy  Jean.  —  Jesuit,  Prof. 
d.  Theologie,  Philosophie  u.  Mathematik  im 
Kloster  zu  Bar-le-Duc  in  Lothringen  (J) 
(BS)  (BEJ.Vf ), 

geb.   4  59  4  etwa,  . .,  Bar-le-Doc, 

gesL  4  670,  Jan.  4  7,  Pont>ä-Mousson. 
Pratiques  de  quelques  horloges  et  du  cylin- 
dre,  8*,  Pont-ä'Mousson  1646.  Discours  sur 
les  observations  de  la  comöte  de  4648,  8^  Pa- 
ris et  Rbeims  4649.  Ratio  facillima  describendi 
quamplurima  et  omnis  generis  horologia  bra- 
vissimo tempore,  8°,  Mus8iponti4648.  Selectae 
propositiones  in  tota  sparsim  mathematica 
pulcberrime  propositae,  4^  Ib.  4622.  La  rö- 
cr^ation  math^matique  ou  Entretien  fac^tieux 
sur  plusieurs  plaisants  probldmes,  en  faitd'a- 
rithmötique  etc.,  8^,  Ib.  4624  (unter  d.  Pseu- 
donym. Namen  vaalttaa.  —  Siehe  Xydorgt). 
Hilaria  gallica  ex  varlis  geometrtae,  mechani- 
cae  etc.  problematibus  contexta,  8*",  Ib.  4624 
(wohl  dasselbe  Werk). 

LevtaiMm,  Johann  Georg.  —  Stu- 
dirte  Theologie  u.  Mathematik  in  Wittcn- 
herg,  wurde  4  694  Prediger  im  benachbar- 
ten Dabrun  und  4725  Prof.  d.  Mechanik 
u.  Optik  bei  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  SL  Pe- 
tersburg (J)  (UL), 


1439 


Levallois 


Le  Yexriar. 


1440 


geb.  4  667,  Nov.  30,  Wittenberg, 
gest.  n36,  Frühjabr,  St.  Petersburg. 
Anmerkungen  zum  Gtasschleifen,  8«,  Wittenb. 
4719;  neue  Aufl.,  Halle  4788.  Instrumenta 
meteorogDoslae  inservientia  d.  i.  Werkzeuge, 
die  Beschaffen heit  d.  Luft  zu  erkennen,  8°, 
Wittenb.  4  7t5  (Darin  auch:  Baroscopia  phos- 
phorescentia) .  Geomelria  repetita  oder  kurz- 
gefasste  geometr.  Grundlebren,  8°,  Ib.  4735.  * 
VoUständ.  Nachricht  von  Uhren  u.  deren  Ver- 
fertigung, i  Bde.  S°,  Halle  4733.  Vulcanua  fa- 
mulans  oder  sonderbare  Feuemutzung,  wel- 
che durch  gute  Einrichtung  der  Stubenöfen 
usw.  erlangt  werden  kann,  8°,  Wittenb.  4  785. 
—  De  bilancibus  et  novis  inventis  staticis 
(Comm.  Acad.  Petrop.  U,  4  7S9).  Explicatio 
inventi  hydrostatici  de  pondere  argenti  cupro 
mixt!  iBvestigando  etc.  (Ib.  III,  4  733).  De  sul- 
eis  cochleatis  ad  datam  distantiam  tubis  sclo- 
petrorum  recte  iuducendis  (Ib.  id.).  De  ther- 
mometris  et  eoruda  emendatione  (Ib.  id.).  An- 
nolatiohes  et  experimeota  quaedam  rariora  et 
curiosa  ad  rem  sclopetariam  pertinentia  (Ib. 
)V,  4  735).  Confirmatio  dilatationis  alque  con- 
tractlonis  metallorum  atque  vitrorum  momen- 
taiieae  per  experimenta  et  instrumenta  novi- 
ter  ioventa  (Ib.  id.).  Anamorphoseos  polye- 
dricae  constructionis  methodus  vera  atqae 
certa  etc.  (Ib.  id.).  Ad  gravitatis  liquorum  dif- 
ferentiam  cognoscendam  (Ib.  V,  4  738). 

Lmrallois,  J...  B...  Jules.  —  Seit 
4  852  General  -  Inspector  im  Corps  des 
Mines,  in  welches  er  4  8  4  8  als  Eleve  ein- 
trat (AM)  (REPJ, 

geb.  4  799,  März  5,  .  .  . 
M6m.  sur  la  preparation  m^canique  et  sur  le 
traitement  m^tallurgique  du  min^rai  de  plomb 
argentif^re  "de  Vialas  et  de  Vi  liefert  (Ann.  Min. 
Ser.  I,  T.  IV.  4  849).  ConstituUon  göolog.  des 
environs  de  St.  Leger  (Ib.  VIII,  4833).  D<>  des 
environs  de  Salies  (Ib.  VI,  4  824).  Forme  cri- 
stalline  de  Tacidesulfurique  (Ib.  Sär.  III,  T.  I, 
4883).  Sur  la  temp^ralure  souterraine  de  la 
mine  de  la  selgemme  de  Dieuze  (Ib.  HI,  4  883). 
Coosid^rations  sur  la  pnissance  ro^canique  et 
la  puissance  calorifique  de  la  vapeur  etc.  (Ib. 
IV,  4  848) .  Sur  le  gisement  du  sei  gemme  dans 
le  däpartem,  du  Jura  (Ib.  VI,  4844).  Sur  Tex- 
ploitation  du  sei  gemme  par  dissolution  (Ib.  id.). 
Constitut.  göolog.  6n  Döp.  de  la  Meurthe  (Ib. 
XIX,  4884). 

LivAqve  (Leves^que),  Pierre.  — 
Nachdem  er  zu  Mortagne,  Breteuil  u.  Nantes 
roathemat.  Unterricht  ertheilt,  4772  Prof. 
d.  Hydrographie  an  d.  Navigationsschule  in 
Nantes,  4786  Examinator  d.  Marine,  spä- 
ter (etwa  4797)  Examinator  an  d.  poly- 
tecbn.  Schule  in  Paris  und  4  804  Mitgl.  d. 
InsÜtuts  (B)  (Q)  (Mim.  Acad,  1, 4  8  4  6A 
geb.  4  746,  Sept.  3,  Nantes, 

gest.  4  84  4,  Oct.  4  6,  Havre. 
Table  g^n^rale  de  la  hauteur  et  de  la  longi- 
tude  du  nonagösime  etc.,  3  vol.  8*,  Avignon^ 


4  776.  Le  guido  de  navigateur  etc.,  8*,  XaolM 
4  779.  Examen  maritime  ou  Traite  de  la  loe- 
canique  appliqu6e  ä  la  coDStruction  et  k  la 
manoeuvre  des  valsseaux  (Übersetz,  d.  Werk« 
von  J1UU17  BantaeilU},  2  vol.  4**  Ib.  4  78$,  neue 
vermehrte  Ausgabe  unter  d.  Titel :  D«  la  coa- 
struction  et  de  la  manoeuvre  des  vaisscaai 
etc.,  2  vol.  4'',  Paris  4 792.  Rapport  sor  les nh- 
servatt.  astronom.  et  nautique«  de  Don  J.  J. 
Ferrer  (Mem.  Tlnst.  IV).  Möm.  h  Toccasit.» 
d'un  ouvrage  de  Kaingon  coDteoaot  des  expU- 
cations  theoriques  et  pratiques  sur  une  carte 
trigonometrique,  servant  ä  rednire  la  dlstaace 
apparente  de  la  lune  au  ioleil  ou  a  one  Motte 
en  distance  vraie  etc.  (Ib.  id.).  Rapport  Mir 
un  nouv.  Systeme  de  mdts  d'assemblagc  p<*ur 
les  vaisseaux  (Ib.  id.).  Biem.  sur  Tasage  qa  «h 
peut  faire  des  cartes  horaires  de  Margetta  Oia- 
naiss.  d.  temps  4  802).  ~  Hinlerliess  baad- 
scfariftl.  einen  Traite  theorique  et  pratiqac  de 
la  construction  et  de  l'usage  de  toua  les  is- 
struments  nautiques,  einen  Abrege  historique 
de  Torigine  et  des  progr^s  de  la  navigation.  l 
Anderes. 

Lo  VerrloFi  Urbain  Jean  Joseph 
—  Anfangs  Ingenieur  bei  der  Tabacka-Re- 
gie^  dann  Lehrer  am  College  StaDisla«  ic 
Paris,  Repetent  an  d.  polytechn.  Scbokr 
4846  Prof.  d.  m^canique  Celeste  bei  d.  F4- 
cult^  des  Sciences  und  4  854  Director  der 
Sternwarte;  auch  Senator  (seit  fS52  ;i. 
Mitgl.  d.  ConseÜ  sup^rieur  de  riaslnjctH>n 
publique.  Mitgl.  d.  Instituts  seit  IS46  noJ 
Astronome  adjoint  beim  Bureau  des  Untu  - 
tudes  (Ot)  (VDJ, 

geb.  4  844,  März  44,  Saint-L6«  D«(. 

La  Maoclie 

Sur  les  combinaisons  du  phospbore  avec  1  k\- 
drog^ne  (Ann.  cbim.  phys.  LX,  ISSS;.    Scr 
les  combinaisons  du  phosphore  avec  roa\ppc« 
(Ib.  LXV,  4  837).  —  Theorie  du  moaveicr 
de  Mercure,  8°,  Paris  4  84  S.  Rech,  sor  les  n» 
vements  de  la  plannte  Hersehel  dtte  traaa« 
8^  Ib.  4  848.  —  Sur  les  iocIiDaisoos  respec«i%r» 
des  ocbites  de  Jupiter,  Saturoe  et  Uranos .  9U 
les  mou vements  des  intersections  de  ces  «■.-- 
bites  (LiouviUe,  Journ.  V,  1840).    S«r  le»  %a- 
riations  s^culaires  des  eiemeata  eilipliqae»  m« 
sept  planstes  principales (Ib. Id.).  Snr  I ottn« 
de  Mercure  et  sur  ses  perturbatiooa ;  delerw - 
nation  de  la  grandeur  de  Venos  et  da  d«a:    - 
tre  de  Soleil  (Ib.  VIII,  4848).  —  Sor  U  d  ir 
mlnation  des  inegalites  steolairesdes  plai 
(Connaiss.  d.  temps  pour  4  844).  Sur 
points  de  la  throne  des  perturbatioiis  «es  pn»- 
nötes  (Ib.  id.).  Sur  las  mouvemeata  dXraaa« 
(Ib.  4849 ;  ror  sich,  Paris  484S).  -«  Smr  la  d- 
termination  des  coefflcieota  qui  lanraiitda  b«« 
au  calcuJ  des  in^galitöt  des  planMaa  (Coaf^ 
read.  X,  1840).  Sur  le  developpeaMot  dt  a 
fonction  perturbatrice  A  etc.  (Ib.  XI,  i*«« 
Sur  la  döterminatlon  slmoltao^  da  loalas  m> 
inegalites  söculaires  des  plaaMea,  etaodae  k- 
(Ib.  id.).  Sur  rinfluenee  das  ladiaalaaat  i» 


1441 


LtTieil 


Lavy. 


1442 


orbites  dans  las  perturbatio d8  des  planstes 

etc.  (Ib.  XIII,  4844).  Nouv.  (Hitermioat.  de 

Torbite  du  Mercare  et  de  se»  perturbatiooa 

Ib.  XVI,  4848).  Möm.  sur  la  gründe  in^alit« 

du  moyen  mouveffieot  de  Pallas  (Ib.  id.).  Sar 

la  forme  qui  convlendrait  de  donuer  aux  6pb^ 

m^ridas  des  planstes  etc.  (Ib.  XVII,  4848). 

Sur  )a  constructioD  des  tables  astronomiques 

•  Ib.  id.).  Sar  la  comdte  observee  de  Mr.  Faye 

1848,  Nov.  SS  et  sur  son  identitä  avec  la  co> 

in6(e  de  LezeU  (Ib.  XVIU,  4  844).  Sur  les  per- 

lurbalions  de  plusiciurs  cocpötes   (Ib.  XIX, 

(844).   Calcul  de  la  valeur  des  perturbations 

t{ue  la  comöte  döcouverte  par  De  Yieo,  4  844, 

.^Ug.  22,  peut  ^prouver  par  I'aotloD  de  la  Terre 

etc.  Tb.  id.).  Tb^orie  de  la  cona^le  periodique 

de  4  770  (Ib.  id.).   Calcul  relatif  au  procbain 

passage  de  Mercure  sur  le  Soleil  (Ib.  XX,  4845). 

"^ur  la  rectlficatioQ  des  orbites  dfes  com^tes  au 

iiioyeo  de  Tensemble  des  observatiops  faites 

pendantleur  apparitioo  (Ib.  id  ).  Dätermlnat. 

nouv.  des  perturbations  de  Mercure  et  des 

rieinents  de  son  orbite  etc.  (Ib.  id  ).   Sirr  ta 

t'üin^te  pöriodique  de  4  848  (Ib.  id.).  Sur  Le 

dernier  passage  de  Mercure  sur  le  disque  du 

Soieil  (Ib.  id.  et  XXI,  4848).   Premier  M^m. 

hur  la  tb6orie  d'Uranus  (Ib.  XXI,  4845).   Re- 

L'hercbes  sur  les  mouvements  d' Uranus  (Ib. 

.\XII,  4846).   Sur  la  planMe  (Neptune)  qui 

produit  les  anomalies  observees  dans  le  inou<- 

vementd' Uranus;  d<^termination  de  db  messe, 

Je  son  orbite  et  de  sa  positton  aetuede  (Ib. 

XXIII,  4846;  zwei  Aufsätze).    Comparaison 

les  observations  (die  Beobb.  von  Oalle)  de  la 

lüuvelle  plannte,  avec  ta  theorie  deduite  des 

>crtnrbations  d'Uranus  (Ib.  id.   —  Daselbst 

tuch  AraffO's  Recbtfertigaog  der  Entdedtung 

s%  ▼errier'a).    Sur  la  plannte  Neptane  (Ib. 

CXVII,  4848).  Nouv.  rechercbessurlesmou- 

cments  des  planMes  (Ib.  XXIX,  4  849  et  XXX, 

850  .    Sur  une  perturbation  consldi^rable  du 

louvement  du  soleil  (Ib.  id.).  Determination 

es  dilTerences  des  ^toiles  fonda  mentales  en 

ftcension  drolte,  d'aprös  les  observations  de 

radlay  etc.  (Ib.  XXXIV  et  XXXV,  4  85S).  Sur 

I  construction  des  tables  astronomiques  et 

jrlesobaervatlons  de  soleil  (Ib.  XXXVI,  1858). 

iinsid^ra4ions  sur  l'ensemble  du  systdme  des 

etiles  planMes  situees  entre  Mars  et  Jupiter 

b.  XXXVII,4858).  Sur  les  excentricit^  et  les 

^'linaisoiudes  orbites  des  petites  planetes  (Ib. 

.  .    .\lem.  sur  la  pröcession  des  «^quinoxes, 

ir  la  maase  de  la  lune  et  sur  la  messe  de  la 

anetc  Mars  (ib.  XXXIX,  4854) .  Sur  la  deter- 

titattoa  des  longitudes  terrestres  (Ib.  XLIII, 

i6  ;  zwei  Aufsätze).  ~  Annales  de  l'obser- 

toire  imperiale,  8  vol.  4«,  Paris  4858—57). 

■«•▼lally  Pierre.  —  Glasmaler  ia  Pa- 

geb.    4  708, Paris, 

gest.  4  772,  Febr.  S3,  Paris. 

Hai  aur  la  peinture  en  mosaique,  4S',  Paris 
68.  Trait^  bistorique  et  pratique  de  la  peln- 
'6  Nur  verre,  wovon  die  8.  Abtheilung  ent- 
It .  L'arlda  vitrier  (veröffentlicht  in  d.  Des- 
ptions  das  ArU  et  Mdtlers,  T.  XI). 

Pofgenilorff,  HindwSrurbocb. 


Leroly  Alexandre  Ir^n^e  Fraoi- 
Qois.. —  Wardein  bei  d.  Müoze  zu  Paris 

(Or), 

geb.  4  808,  Oct.  4S,  Paris. 
Sur  les  pb^nomtoes  qni  accompagaent  la  pr^- 
eipitation  d'un  ro^tal  b  Tötet  möialllque  par 
un  autre  en  prösence  d'un  troisl^me  mötal 
etc.  (Ann.chim.  phys.  LXVj  4837).  SurTactibn 
du  protoxide  de  fer  sur  le  deutoxide  de  cui- 
vre  ä  retat  d'bydrates  (Ib.  id.).  Sur  le  sulfure 
de  pbosphore  (Ib.  LXVII,  4  838).  Nouv.  pis- 
sette  (Ib.  LXVIII,  1888).  Sur  le  miniiini  (Ib. 
LXXV,  4  840) .  Procödö  de  dosage  et  de  recon- 
naissance  des  meianges  de  proto^  et  de  per- 
chlorure  d'antimoine  <lb.  Sör.  III,  T.  1, 4844). 
Sur'  un  nouv.  moyen  de  doser  le  cufvre  'Ib. 
IV,  4  84S).  Metbodede  Separation  quantitative 
de  retain  d'avec  rantimoine  (Ib.  XIII,  4845). 
Etudes  de  qoelques-uns  des  pbenomöncs  qui 
se  produisent  dans  la  coupellation  des  ailiages 
d'argent  etd'or  (Ib.  XV,  4  845).  Sur  un  meyen 
d'öviter  les  inco'nvenients  qui  resultent  de  ia 
pr^sence  du  mercurd  dans  l'essai  d'argent  par 
ie  procede  de  la'voie  humide  (Ib.  XVI,  4  846). 
Sur  le  dosage  de  Tarsenic  etc.  ä  l'aide  d'une 
nouv.  niethode  (Ib.  id.).  Sur  l'are^niate  d'am- 
moniaque  et  de  magnösie  bibasique  (Jb.  XVII, 
4  846).  Surror;gegenBärral(Ib.  XVni,4  846). 
Analyse  de  quelques  eomposösd'or  et  d'argent 
(Ib.  XXVII,  484»).  Sur  Tor  .sulfure^  et  deter- 
mination  da  poids  atomlque  de  l'or  k  l'aide 
d'une  nouv.  methode  (Ib.  XXX,  4  850).  Sur 
les  aUiages  consid^rös  sous  le  rapport  de  leur 
composition  cfalmique  (Ib.  XXXVI,  4«5S  et 
XXXIX,  4  853).  Sur  la  oonversioa  du  prot^ 
oxide  de  plomb  en  mlnium  ä  la  lempörature 
ordinafre' (Ib.  XLII,  4  854).  Snr  une  modffica- 
tion  de  la  mdtbode  d'essai  d'argent  par  la  vole 
humide  (Ib.  XLIV,  4856).  Nouv'.  modes  d'es- 
sai  du  plomb  et  de  l'antimoine  sulfure«  (II . 
XLVI,  4856).  De  l'essai  du  min^rai  d  «tain  (Ib 
XLIX,  4857). 


'i  Marc.  —  Prof.  d.  Malbematik 
folgweise  an  den  Collegien  zu  Bödarieux, 
Lunel  und  Nevers.  Errichtete  1815  eine 
Schule  zü  Reuen  und  später  eine  Erzie- 
hungs-Anstalt  in  Paris.  Milgl.  u.  Zeitlang 
Sccretär  d.  Academie  in  Rouen  (LBS), 

geb.   479  4,  Nov.   4  6,  Rouen, 

gest.  1853,  Febr.  4  4,  Paris. 

Pr^cis  sur  Thistolre  de  1'invention  des  ma- 
Chinas  ä  vapeur.  4  8SS.  Mem.  sur  les  polygones 
etoil(^s,  48S4.  Observations  mötc^orologiques, 
4888—38.  Sur  le  magnetiKme  animal,  184S. 
Observation^  sur  la  magnötologie,  4844.  Dro- 
mographie  pianötalre,  485S. 


y  Armand.  —  Zum  Prof.  d.  Ma- 
thematik am  College  auf  d.  Insel  Bourbon 
bestimmt,  aber  durch  Sturm  nach  England 
verschlagen,  lebte  er  daselbst  einige  Jahre 
als  Privatlehrer  d.  Mathrmalik  u.  besolde- 
ter Gehiilfe  von  Hculund.  dann  Lector 

91 


1443 


Ltwen 


Lezell. 


1444 


an  d.  Univ.  za Lüttich  (4  828  —30)  und  dar- 
auf MaUre  de  conförence  an  d.  £cole  nor- 
male u.  Prof.  d.  Mineralogie  am  College  roy. 
de  Charlemagne  in  Paris.  Jude  (AB), 

geb.   «794,  ..  .  Paris, 

gest.  <84t,  .  ...  Paris- 
M^m.  sur  difförentes  propriöt^  des  surfaces 
du  2"* ordre  (QiMtelet,  Corr.  math.  IV,  4828). 
Sur  quelques  propri^tös  des  syst^mes  de  forpes 
(Ib.  VI,  4  SSO).  Nouv.  mani^re  de  däterroiner 
la  pesanteur  spöcißque  des  Corps  (Ib.  id.).  — 
Sur  la  d^termination  deceriaines  faces  secon- 
dajres  dens  les  ctistaux  par  un  moyen  qui 
n'exige  ni  mesures  ni  calcul  (Ann.  cbim.  pbys. 
XXI,  4  822).  ~-  Description  of  ihe  Tumerite, 
t  new  raineral  (Ann.  of  Phil.  V^  4823).  On  the 
crystalline  form  of  Humboldtite  (Ib.  id.).  Od 
Oeavelandite^  (Ib.  VI,  1828).  Observ.  oo  CK. 
EoM*s  paper  oo  Feldspar  etc.  (Ib.  VII,  4824). 
On  Forsterile  (Ib.  Id.)..  Od  a  oew  mineral  cal- 
led  Bucfclandiie  (tb.  id.).  Oo  BabiogtoDit»  a 
new  mineral  (Ib.  id.).  Dn  a  new  miDoral,  cal- 
led  Brochantile  (Ib.  VIII,  4  824).  Desctipt.  of 
Brooklte  (Ib.  IX;  4825).  On  two  oew  mioe- 
rals,  Herscbelite  and  Pbilllpsite  (Ib.  X,  4825). 
Descript.  of  two  pew  mioerals,  KOnigiae  apd 
Beodantite  (Ib.  XI,  f826).  On  the  tuugstate 
of  lead  (Ib.  XII,  4  %W.  On  Epistilbite  aod  Hea- 
landite  (Phil.  Mag.  I,  4  827).  Od  some  new  si- 
berian  mioerals  (Ib.  id.).  Oo  the  crystallioe 
forms  of  the  Haytorite  (Ib.  id.).  On  the  Wag- 
nerite  (Ib.  id.).  On  a  new  mioeral  species, 
Mohsite  (Ib.  id.).  Od  Murohisooite,  a  oew  ini- 
Deral  (Ib.  id.).  —  Sur  la  HaydäDite  et  la  Beau- 
iQODtite  (rinstitot,  4889).  Sur  diverses  esp^ces 
mi Durales  qoi  se  trouveot  h  Moresnet,  pr^s 
d'Aix-Ia-Chapelle  (Compi.  reod.  X.  4  840).  — 
Nach  ihm  naoote  Brewster  eio  neues  Mioeral 
Levyn. 

Lewoa,  s.  Löven. 

Leirimsteim,  Gustav.  —  Dr.  Phil., 
Privatdocent  an  d.  üniv.  zu  Heidelberg  (Or), 

geb.  4  829,  Sept.  24,  Berlin. 
Diss.  t}ber  d.  Zusammensetzung  d.  glasigen 
Feldspaths,  8^  Berlin  4858.  MU  X.  Cantor, 
F.  EiMülohr  o.  A.  KeknlA  Herausgeber  d.  Kri- 
tisch. Zeitschr.  f.  Chemie,  Physik  u.  Mathe- 
matik, %",  Erlangen  4  858  u.  ff. 

Lowlfl,  William*. —  Dr.  Med,  Phy- 

.sicus  zu  Kingston  in  Surrey,  Mitgl.  d.  Roy. 

Society  seit  4  746  (RGE)  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  4  784,  Jan.  49,  .  .  .* 
A  course  of  practical  cbemfstry,  8<>,  London 
1746.  Pharmacopoea  edinburgensis,  8^  Ib. 
1748.  The  new  dispensatory,  conlaintDg  the 
theory  and  practise  of  pbarmacy,  8*»,  Ib.  4758. 
C.  Veumann'i  Chemistry,  traaslated  from  the 
german,  with  ootes,  4°,  Ib.  4  759.  Commer- 
cium Philosoph ico-technicum  or  the  philoso- 
phical  commerce  of  the  arts,  designed  as  an 
attempt  to  improve  the  arts,  trade  aod  manu- 
facture.  4  Pt.  4^  Ib.  4  768—66  (Deutsch  von 
Xrfiaiti»  2  Bde.  S«*,  Berlin  4764).  ^  .Bxperi- 


mental  examinatioo  of  a  white  melallic  aat- 
stance,  sald  to  be  foand  in  the  goldmioes  U 
the  spanish  West-Indies,  and  tbere  koows  by 
the  appellations  of  Piatina,  Platiaa  dr 
Pinto,  Juan  Bianca  (Phil.  Tr.  4754}.  Bs- 
perimental  eiaminatlon  of  Platins  (Ib.  4  757 

*  Ein  xweiler  engl.  Chemiker  Willi  am  Lewie  etv» 
1814  and  ein  ddtter  gleichet  NaawiM  1823,  Febr.  7 . 
letiterer  war  geb.  }7&0  etwa,  i«  Jaaaica  (ÄA). 
♦*  ge«t.  Jan.  21  iTh). 

Ii4Bfwyi  Bernhard  Karl.  —  Erst  Pre- 
parateur  bei  Boussingault,  dann  (18 47 
Prof.  d.  Chemie  zu  Bogota  in  Colambieo. 
neuerdings  bei  der  Münze  in  Paris  ange- 
stdlt  (Or), 

geb.  4  8  48,  Juli  5,  Kopenhagen. 
Sur  la  composition  de  la  parafflne  (Asn.  chim 
et  phys.  S6r.  HI,  T.  V,  4  848).  Recherche»  aar 
la'composftloode  Tair  atmospheriqueCIb.  VIII. 
4  848).  Examen  de  la  r^ine  de  Maynas  (Ib.  X. 
4  844).  Observ.  simultan^es  faites  h  Paris  et  a 
Andilly,  poor^rechercber  la  proporlioa  d*ac>ö^ 
carboaique  contennedans  Tair  atmospb^riqoe 
mit  BouaabigaQlt  (Ib.  id.).    Sor  les  diTenef 
espöces  de'cires  (Ib.  XIII,  4  845).  Sur  quelqot« 
combinalsoDS  nouv.  du  perchlorare  d'etatr 
(Ib.  XVI,  4  846).  Sur  la  compoaitioo  des  pj 
que  l'eaa  de  la  mer  tient  en  dissolatioe  ctc 
(Ib.  XVII,  4846). 

Leaell,  Anders  Johann.  —  Em 
Docent  d«  Mathematik  an  d.  UniT.  za  Äb^. 
dann  4768  Prof.  d.  Mathematik  in  St.  Pe- 
tersburg u.  477  4  ordentl.  Mitgl.  d.  Acad.  d 
Wiss.  daselbst,  auch  Mitgl.  d.  SlockboliiHrr 
Acad.  (Nov.  Act.  Acad.  Petr.  H)  (S)  (TF)  .  .4 

geb.   4740,  Dec.  S4,  Abo, 

gest.  4  784,  Nov.  30  (A. St.),  Pt.  Seler»- 

Recherches  sur  la  vraie  orbite  de  la  cio— if 
de  ran  4760  etc.,  Petersb.  4  770.  DUq.  4e  Ist«- 
stiganda  vera  quantitate  parallaxeoa  aolisn 
transilu  Veoeris  aale  discnm  Solis  a.  47ef  mc 
4«,  Ib.  4  772.  Reflexioos  sar  le  tempa  p^riodi^f 
des  com^tes  od  gäo^ral  et  priocipalemeat  «^r 
celui  observee  en  4  770,  4»,  Ib.  4  778.  «.  L'tr«^- 
ning  öfver  solens  parallaxis  I  aoledoiog  af  •4- 
servatiooer  pa  Veneria  gang  genom  aole« 
4760;  zwei  Abband!.  (Vetensk.  Acad.  ilaa£- 
f.  4  774 ) .  Rättelser  vid  utrlkoiogen  oTver  %*£- 
svenska  orters  longituder  (Ib.  4  774).  Upp'«* 
ntng  pä  et  astronomiskt  probten  ;lb.  «m 
UppIOsniog  af  det  sa  kallade  omvaoda  oe«t.- 
petat-kraflernas  problem  (Ib.  1778).  Ea  aMrw 
värdig  Ittrosats  om  planemas  \inklar  mii  :r  - 
angultfra  pyramider  rib.  id.).  Integralioe  a«  n 
differential-formel    Ib.  4  784'.  ->  Two  tt.»- 
rems,  by  which  the  Solution  of  polygetts  « • 
be  as  easy  as  that  of  triaogles  by  oommoo  tr- 
gonomelry  ;Phil.  Tr.  4775).  Disq.  delemp--<f 
periodico  oometaea.  4770  obaervati  Jb.  47*1 
—  Methodus  iotegraodi,  nonnullis  aegoat  ** 
num  difTerentialium  exempHs  iilustrata   Nj^ 
Comment.  Petrop.  XIV,  477a;.    De  iatar^ 
lione  aeqoat.  dilf.  a'd'y-^b.a^^^d«— •y^i 


1445 


L^yboani 


Ltyier. 


1446 


+c.8»-*d'»-»ydx"4-...-l-rydx»(*}»Xdx»(Ib. 
id.)-  Solotio  problematis  algebraici  de  inve- 
sUgatione  numerorum  continue  proportiooa- 
lium,  quorum  datur  summa  a  et  samma  qua- 
dratoram  6  (Ib.  XV,  4  771).  Expositio  methodi 
ex  Observation ibus  eclipsium  solis  loogitudi- 
nes  determioandi  (Ib.  id.).   De  latitudine  Ve- 
neris  geocentrica  tempore  traositus  a.  4  769 
Ib.  XVI,  4779).    Demonstratio  ibeorematis 
aoalylici  a  Lagraa^e  inveoti :  M^ro.  de  Berlin 
4  768  (Ib.  id.).  De  criteriis  inteRrabilitatis  for> 
roularum  differentialiam  (Ib.  XV  et  XVI).  So> 
lutio  problemaUs  analytici  (Ib.  XVII,  4  773). 
Obaervatiooea  variae  circa  series  ex  sinibus 
\el  cosinibus  arcunm  aritbmetice  progredien- 
tium  formataa  (Ib.  XVIIl,  4774).  Methodus 
facilis  et  expedita  computandi  obaervationes 
circa  eclipaes  aolis  factas  (Ib.  id.).  De  dilfe- 
rentia  inier  parallelum  lunae  verum  et  appa- 
reotem  (Ib.  XIX,  4  775).  Tbeoremata  nonnolla 
^eneralia  de  tranalatione  corporum  rigidorum 
11).  XX,  4  776).   Observatt.  circa  methodum 
inveniendi  longitadiuem  loci  ex  observata  di- 
stantia  lunae  a  Stella  fixe  (Act.  Acad.  Petrop. 
I,  ( 778).  Tentameo  astronomicum  de  tempori«- 
bus  periodicis  cometarum  et  speciatim  de  tem- 
pore revolutionis  cometae  a.  4770  observati 
•  Jb.  id.).  Solutio  problematis  astronomici  de 
inveoiendo  loco  beltocentrico  cometae  etc. 
Ib.  id.).  De  methodis,  quae  adbiberi  possnnt 
ad  integrandas  aequationes  differentiales  li- 
neares, quasdifTerentialia  plurium  variabilium 
ingrediuntur  (Ib.  id.  et  111,  4  782).  Utteriores 
disquisitiones  de  tempore  periodico  cometae 
a.  4  770  observati  (Ib.  II,  4  780).  De  reductione 
rorinularum  integralium  ad  rectificationem  el- 
hpseos  et  hyperbolae  (Ib.  id.).  De  perturba- 
tioDO  in  motu  telluris  ab  actione  veneris  ori- 
tinda  ;Ib.  UI,  478S).  De  problemate,  quo  qnae- 
ritur  elevatio  poli  ex  observata  allitudlne  solis 
et  observato  quoqne  tempore  quo  diameter  so- 
ll«» fliuro  aliquod,  sive  verticaliter  slve  bofizon- 
t.iliter  dispositum,  pertransit  (Ib.  id.).  De  ele- 
riientis  orbitae  cometae  a.  4778  observati  etc. 
Ib.  id.).  Deaestimando  tempore,  quo  diame- 
ter solis  per  circulum  quendani  sive  vertica- 
lem  seu  horizonti  parallelum  transiro  videtur 
fib.  id.).  Des epicycloides sphdriques  (Ib.  id.). 
s<iiutio  problematis  geometr.  a  Se  OastUhon 
propositi  (Ib.  IV,  4788).    Recberches  sur  la 
nouv.   plannte  dteouYerte  par  Hersohel  (Ib. 
id.  et  Nov.  Act.  Petr.  I).   Solutiones  quorun- 
1a m  probl.  astr.  ad  doctrlnam  de  motu  pla- 
letanim  et  cometarum  in  sectionlbus  conlcis 
»ertioenlium  (Act.  Petr.  IV,  4788).    Sur  les 
•It^neote  de  la  comMe  de  4780  (Ib.  id.).  Exa- 
iien    criticum  observationum  a  Cb.  Kassier 
rirca  coaietam  a.  4770  instUutarum  (Ib.  V, 
784,.    Solution  d'une  questioD  astronomique 
Ih.   id.).    Solutio  problematis  geometrict  ex 
loi'trina  spbaericonim  (Ib.  id.).  Solutio  pro- 
Jemalis  mecbaolci  (Ib.  id.).   Meditaliones  de 
»rmula,  qua  motus  laminarum  elasticanim  in 
nnuloa  circulares  incurvatarum  exprimitur 
ib.  id.).    De  occultationibus  quibusdam  sin- 
ularibus  sive  stellarum  fixarum  a  planetis  seu 
tiam  plaoetamm  a  se  invicem  (Ib.  VI,  4  786). 
«    proprietatibus  circulorum   in   superficie 


spbaerica  descriptorum  (Ib.  id.).  De  motu 
corporis  ad  duo  centra  virium  fixe  attracti 
(Ib.  id.).  Disq.  de  tbeoremate  quodam  singu- 
lari  Lamberti  etc.  (Nov.  Act.  Acad.  Petr.  I, 
4  787).  —  Noch  viele  astron.  Beobb.  u.  Be- 
rechnungen, namentl.  Lttngenbeslimmungen, 
in  d.  Comment.  u.  Act.  Petr. 

Leybevnii  William.  —  Buchdrucker 
in  London,  über  dessen  Leben  weiter  nichts 
bekannt  ist  ^BDJ, 

geb.  •  .  .,  gest.  .  .  . 
Schrieb :  Cursas  mathematicus  und  Panarith- 
mologia  or  Trader's  sure  Guide  (7*^  ediL  posth. 
4  744);  letzteres  diente  Barr6me  als  Vorbild»  — 
Siehe  S.  Fester. 

Leybovrtti  Thomas.  —  Prof. d. Ma- 
thematik am  Royal  Military  College  zu  Great 
Marlow.  Mitgl.  d.  Roy.  AstroDomical  So- 
ciety (ASM,  \U), 

geb.  4769, Bishop-Middleham,* 

gest.  1840,  März  . .,  Great  Marlow. 
The  mathematical  and  philosopbical  Reposi- 
tory  and  Review,  3  vol.,  4  797.  Ar  Synopsis  of 
data  for  construction  of  triangles,  4  802.  Geo- 
metrical  proposltions  demonstrated,  from  tbe 
Latin  of  Dr.  Stewart,  4  802.  Mathematical  Re- 
pository,  4  801  —  85  (mit  Unterbrechungen). 
Questions  proposed  in :  Lady's  Diary,  3  vol., 
4  84  7. 

*  County  Dorbam. 

LeydOy  Eduard.  ^-  Erst  Pbaraiaceut, 
dann  (4834)  Gollaboralor  und  seit  4  835 
Oberlehrer  am  Gymn.  zum  grauen  Kloster 
in  Berlin  r^ß.  1845;  (ZtJ, 

geb.  4  7  99,  Nov.  16» Königsberg,  Preuss., 

gest.  4  853,  Oct.  30,  Berlin.* 
Anleit.  zum  Unterricht  in  d.  chemisch.  Ana- 
lyse, 8»,  Berlin  4836,  2.  Aufl.  4842.   Über  d. 
ConsHtution  organ.  Verbindungen,  Ib.  4845. 

*  KCkt.  Oct.  23  (<7.  ISol)  unrichüg. 

Leydolt,  Franz.  —  Qr.  Med.,  Prof. 
d.  Mineralogie,  Gcognosie  u.  Botanik  aoi 
polytechn.  Institut  zu  Wien,  früher  Assi- 
stent d.  Botanik  daselbst.  Seit  4  853  cor- 
respond.  u.  seit  4  855  wirk!.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  in  Wien  (OrJ  (WA.  4868;, 

geb.  4  8 1 0,  Juli  1 5,  Wien. 
Beitr.  x.  Kenntn.  d.  Krystallform  u.  d.  Bil- 
dungsart  d.  Eises  (Berichte  d.  Wien.  Acad. 
VII,  4  854;.  Über  d.  KrysUllbild.  im  gewohnt. 
Glase  u.  in  d.  verschiedn.  Glasflüssen  (Ib.  VUl, 
4  852).  Neue  Methode,  die  Structur  u.  Zusam- 
mensetz, d.  Krystalle  zu  untersuchen,  beson- 
ders bei  VarieUten  d.  Bergkrystalls  (Ib.  XV, 
4  855).  Über  d.  Structur  u.  Zusammensetz.  d. 
prlsmat.  Kalkhaloids  usw.  (Ib.  XIX,  4  856). 

Leyoamark,  s.  Lejonmark. 

Lesrseri  Georg  Moritz  Ludwig.  — 
Mecbanicus  in  Leipzig  u.  Inspector  d.  phy- 
sikal.  CabineU  d.  Universität  (JU)  (Or), 

91» 


1447 


LejtMr 


Idagne. 


1448 


geb.  4  8  4  <!,  Jan.  tl,  Schmiedeberg,  Her- 

zoglli.  Sachsen.* 
Verfertigte  viele  galvaif.  u.  magneU  Instru- 
mente, z.  B.  W.  Weber*«  Elektrodynamometer. 

*  gth,  Wittenberg  {JU)  ist  faUj?h.  ^ 

LejBSer,  Friedrich  Wilh.elm  von. 
—  Preuss.  Kriegs-  und  Domainenraih  in 
Halle.  Präsident  d.  naturforsch.  Gesellscfa. 
daselbst  (M,  IIj,  # 

geb.   n  3  f ,  März  7,  Magdeburg, 

gest.  184  5,  Od.  40,  Halle. 
Beiträge  z.  Befördr.  d.  Natarkunde,  4.  Bd.  8», 
Halle  4  774.  Mineralog.  Tabellen,  nach  Kir- 
waa'i  Mineralogie  entworfen,  fol..  Ib.  4  7^7. 
Verseichn.d.  von  ihm  gesammelt»  Mineralien, 
8",  Ib.  4  806.  Ober  d.  Versteinerungen  (Sehr. 
Hall,  naturf.  Gesellsch.  I). 

LezAj-Mariieziai  GlaudeFran- 
QoisAdrien,  Marquis  de.  — Deputirter 
d.  General -Staaten  von  4789.  Mitgl.  d. 
Acadd.  zu  Besan^on,  Lyon,  Nancy  usw.  (Q), 

geb.   4735,  Aug.  24,  Metz, 

gest.  4  800,  Nov.    9,  Parts. 
Essai  sur  la  min^ralogie  du  baillage  d'Orgelet 
en  Franche-Comt6,  Besangon  et  Paris  4  778. 

'  L'Boapital,  s.  i'Hospital. 

L'Hoste,  s.  Hoste. 

Lhotsky,  Georg.  —  Jesuit,  zuletzt 
Rectorzu  Telcz  in  Böhmen  (Rl^J, 

geb.   4709, Zbirow,  Böhmen, 

gest.  4  758,  Sept.  7,  Telca. 
Controversia  philosopbica  de  systemate  philo- 
sopbiae  mechanicae  i.  e.  Mechanismo  cosmico 
etindividuali,  8^  Pragae  4  748. 

LhviUei^  Simon  Antoine  Jean. — 
Er^  HauMehrer  beim  Fürsten  Czar%*isky 
in  Warschau,  dann,  nach  mehrjährigem 
Aufenthalt  in  Tübingen  bei  Pfleiderer, 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Acad.  zu  Genf, 
von  4795  bis  4  823,  wo  er  in  den  Ruhe- 
stand trat.  Gorrespond.  d.  Acadd.  zu  Berlin 
u.  Petersburg,  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  zu  Lon- 
don (MB.  4  85«;  fWolf,  Schweiz, Biogr.  IJ, 

geb.  4  750,  Apr.   24,  Genf, 

gest.  4  840,  März  28,  .  .  .  . 
De  relatiooe  mutua  capacitatis  et  termlnorum 
(igurarum  geometrice  considerata,  4°,  Varso- 
viae4  78i.  Polygonom^lrie,  ou  de  la  mesure 
des  figures  rectilignes  et  Abräg^  d'isop^rimö- 
trie  ölöraenlaire,  4",  Gen^ve  4  789.  PriDcipio- 
rum  calculi  difTerentialis  et  integralis  expositlö 
elementaris  etc.  (4  786  von  d.  Berlin.  Acad. 
gekrOxit),  4°,  Tubing.  4  795.  Anleitung  zur  Ele- 
mentar-Algebra,  2  Bde.  8"*.,  Ib.  4  799—4  804 
(französisch,  Genöve  4804).  Th^r^mes  depo- 
ly^drom^trie  (4800  dem  Institut  überreicht), 
Paris  4  805.  EÜ^ments  d'analyse  g6om6trique 
etd'analyse  al^cbrique  appJiques  d  la  reeher- 
che  des  lieux  g<iometriques,  4<^,  Paris  4  809.  — 


Sur  le  minimum  de  cire  des  aWeolee  des  abeilles 
et  en  particulier  sor  un  minimum-nDiDimonim 
relattf  k  cette  mati§re  (M6m.  Berlin,  4764 1. 
Th6or^me  sur  les  solides  pfens  supmrfiGieU'Ib. 
4786  et  87).  Sur  la  döcomposition  en  facteors 
de  la  sorome  et  de  la  difV^rence  de  deui  puis- 
sances  k  exposants  qu'elconques  de  la  base  de» 
logarithmes  hyperboliques  etc.  (Ib.  4  788  et  89). 
Solution  alg^brfque  du  probldme :  A  an  cercle 
donnä  inscrire  un  polygonedonl  les  c6t^  pas- 
sent  par  des  points  donnes  (Ib.  4  796).  Sur  les 
probabilil^s ;  mit  P.  Priest  (Ib.  id.).  Sar  i*ap- 
plication  du  calcul  des  probebilit^s  k  la  va- 
leur  des  temoignages;  mit  Demselben  ;ib. 
4  797).  —  Sur  les  pyramides  isoperiro^tre» 
(Nov.  Act.  Petr.  III,  4  788).  Th6oT^me  sor  les 
centres  de  gravite  {Ib.  IV,  4789).  ~  Mani^^ie 
eiement.  d'obtenir  lessnites  par  lesqoelless'ex- 
priment  les  quantil^s  eipouenUelles  et  les 
iönctions  trigonometriques  des  arcs  circulaires 
(Phil.  Tr.  4  796).  —  Examen  du  Memoire  sar 
les  poids  et  mesures  etc.  (Joum.  encycloped., 
Juillet  4  795).  —  Analogie  entre  les  triangles 
rectangles,  rectilignes  et  spheriqu es  (Oersonaa, 
Annal.  matbemat.  1, 484  0—4  4).  Recherche  du 
plan  de  la  plus  grande  projection  ortbof:oDaI« 
d'un  Systeme  de  surfaces  don n^s  de  grandeurs 
sur  des  plans  donn^es  de  positions  dans  Tes- 
pace  (Ib.  II,  4  844—42).  Determination  ducen- 
tre  des  moyennes  distances  du  triangle  spbe- 
rique  (Ib.  id.).  Lieux  aux  sections  coniqoes 
(Ib.  id.).  Kciaircissements  Sur  le  troisi^me  et 
le  sixi^me  cas  de  la  trigonometrie  sph^riqoe 
(Ib.  III,  4842—43).  Dämonstrations  di\erse3 
du  tfaeoröme  d'Eoler  sur  les  poly^dres  etc.  ;Ib. 
id.).  Sur  la  possihilite  et  la  constnictioa  des 
poly^dresr^guliers  (Ib.  id.).  Solution  d'an  pro- 
b)6me  de  probabilite  (Ib.  id.).  —  Expreesiona 
de  la  capacite  d'un  polyddre  dans  ses  eiemeots 
exterieurs  (Bibl.  univers.  4828). 

Lhwyd  (Lhuyd,  Llwyd,  lat.  Luidius), 
Edward.  —  Zuletzt  Aufseher  des  Ash- 
mole'schen  Museums  in  Oxford  fjj  {AJ, 

geb.  4  660,  .  .  .,  gest.  4  709,  .  .  . 
Litbopbylacii'britannici  ichnograpbia«  s.  La- 
pidum  aliorumque  fossilium  britannicoram, 
singulari  figura  insignium,  quotquot  bactenos 
vel  ipse  invenit,  vel  ab  amicis  accepit,  distri- 
butio  classica  etc.,  8»,  Lond.  4689.  Edit.  alt. 
curante  6.  Hnddeaford,  Oxon.  4  760.  —  Natur- 
bist.  Aufsätze  in  d.  Phii.  Tr. 

Liafl^e,  Jean  BaptisteJoseph. — 
Folgweise  Zögling  der  Militärschule  in  Brüs- 
sel (1834),  Unter-Lieutenant  im  belg.  Genie 
(4836),  Gehülfe  an  d.  Sternwarte  («844  . 
Repetent  an  d.  Militärschule  (4  844),  Lieute- 
nant (4844)^  Gapifan  (4  845),  Studien-Io- 
spector  d.  Militärschule  in  Brüssel  (4  846!  n. 
Prof.  an  derselben  (4  850).  Ehrenmilgf.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit  4  853  (BAB., 

geb.  4  84  5,  Febr.  47,  Tonmay. 
Calcul  des  probabilit^s  et  theorie  des  erreurs 
etc.,  4  vol.  8^  Brus^.  4  853-    —  Mem.  sar  les 
corrections  de  la  lu nette  meridieone  tNoiiv. 


1449 


libri-Caraoei  dalla  Bominija. 


1450 


Bläm.  Acad.  Bnix.  XVIfl,  4845).  Mdm.  sur  la 

d<ilermioatioD  de  Tbeurd,  de  la  latitnde  et  de 

lazimutetc.  (Ib.  XXIII,  4860).  ~  Sur  les  os- 

ciliatioos  do  oiveau  k  Jbulle  d'air  (Bull.  acad. 

Bnix.  XI,  4844).   Sur  une  ni^thode  propre  k 

faire  troaver  la  collimation  d'une  lunette  m6- 

ridienne  (Ib.  XV,  4  848).  Sur  les  foyers  des  sec- 

tioos  coBiques  (Ib.  XVI,  4850).   Sur  la  valeur 

la  plus  probable  d'une  cötä  göod^sique  com- 

mun  k  deuK  triangulations  (Ib.  XIX,  4  852). 

Sur  la  loide  r^partition  des  hauteurs  baromö- 

Iriques,  par  rapport  k  la  bauteur  rooyenne 

Jb.  id.).  Sur  l'erreur  probable  d'un  passage 

observ^  k  la  lunelte  möridienne  etc.  (Ib.  XX, 

4  853;.  Sur  la  mesure  des  distances  observ^es 

au  inoyen  de  la  stadia  (Ib.  id.).   Sur  Torgani- 

sation  des  caisses  de  veuves  etc.  (Ib.  id.).  — 

Des  coroMes,  ,8*",  Brux.  4  848  (Tbeil  d.  Tresor 

liistorique) .   Elements  de  göom^trie  et  de  to- 

pograpbie (Tbeil  d. Encyclop.  populaire),  3  vol. 

t6".  Ib.  1850,  2'"«4dit.  4  859.  Artikel  in  d.  En- 

rjclop.  du  XIX*»*  si^cle,  8«,  Paris  4850-52. 

lilbavlvs  (Libau),  Andreas.  —  Dr. 
Med.  Von  4  588  bis  4  59  4  Prof.  d.  Ge- 
schichte und  Poesie  an  d.  Univ.  zd  Jena, 
dann  Gymnasiarch  u,  Pbysicus  zu  Rothen- 
burg a.  d.  Tauber  und  von  4  607  an  Direct. 
d.  Gymn.  zu  Coburg  (J)  (A)  (GJP), 

geb Halle, 

gest.  4  646,  Juli  25,  Coburg. 
Herum  chymicarum  epistolica  forma  ad  pbi- 
losopbos  et  medicos  scriptarum  libr.  III,  8", 
Francof.  4595 — 99.    Singulariarium  libr.  IV, 
quorun)  I  et  III  de  metallis,  lapidibus  et  fossi- 
liliüs,  8«,  Ib.  4  509  — 4  604.  Alchemia  e  dispersis 
passim  optimorum  auctorum  etc.  collecta,  ad- 
ln bitl^que  ratione  et  experientia  quanla  po- 
tuit  esse  methodo  accurate  explicata  et  in  in- 
te:zrum  corpus  redacta,  fol  ,  Ib.  4595  (das  er- 
^\A  eigentl.  Lehrbuch  d.  Chemie),  neue  Aufl., 
Ih.  4  608.   Praxis  alchymiae,  hoc  est,  de  arti- 
ficiosa  praeparatione  praecipuorum  medica- 
r  .entorum  cnymicorum  libr.  II,  8°,  Ib.  4605 
<>(  4  607  [darin  der  von  ihm  entdeckte  u.  nach 
iltrn  benannte  Spiritus  fumans  Libavii 
Zinnchlorid)  beschrieben].  Defensio  et  decla- 
r««tio  alchymiae  transmutatoriae  etc.,  8",  Ur- 
sel 1.  4  604.  Defensio  altera  etc.,  Francof.  464  5. 
s>ntagma  selectorum  alchymiae  arcanorum, 
i  vol.  fol.,  Ib.  1641  et  4648,  Appendix  4645. 
Noch  viele  ehem.  Sohriften  (in  deren  eini- 
gen  er  sich  BasUins  de  Vama  nannte) ;  alles 
.:e^animelt  in  :  Opera  omuia  medico-chymica, 
)  vol.  fol..  Ib.  4645. 

Un^mm^  Antoine.  —  Folgweise  Prof. 
I.  Physik  am  College  zu  Bözlers,  am  Col- 
r^e  roy.  zu  Toulouse  (hier  auch  Prof.  d. 
lUi*m\e)  und  an  d  £cole  normale,  sowie 
iilc*tzl  am  Lyc^e  Charlemagne  in  Paris  (BS), 
geb.  4  752,  Juli  2,  Beziers,* 
gest.  4  832,  Oct.  25,  Paris. 
hysicae  coojectaralis  elemenia,  4So,  Tolosae 
7S8.  Legonsde  physique-cbimique,  8**,  479$. 


Thterie  de  r^leotrfcit^,  appuyöe  sur  des  faits, 
.  conflrihde  par  lecalcul.  4*,  Paris  4  800.  Trait^ 
«Mment.  de  physique,  t  vol.  8^  Ib.  4  802.  1«*« 
tdW.  4  84  8.  Nouv.  dictionnaire  de  physique, 
8  vol.  8",  Ib.  4  808.  Histoire  philosophique  des 
progr^  de  la  physique,  4  vol.  8»,  Ib.  484  0 — 
48.  —  Sur  plusieurs  ph^n^m^nes  de  la  naiure 
expliqu<^8  d'une  maniire  nouvelle  (Journ.  phys. 
XXXVI,  4  790).  Sur  les  aurore»  boröales  (Ib. 
XXXVIII,  4794).  Sur  la  pluie  (Ib.  XL,  4792). 
Thöorie  de  Tölectricilö  (Ib.  XLIX,  4  799) .  Theo- 
rie de  l'aUraction  mol^culaire  (Ib.  LIV,  4802). 
Sur  l>lectricit6  (Ib.  LIX,  4  804). 

•  geb.  1750  etwa,  Toulouse  {ßC)\  1760  etw»,  Tou- 
louse (Q). 

LibosohllaE,  Joseph.  —  Kaiserl.  russ. 
Leibarzt  in  Petersburg  (M.  W), 

geb Wilna, 

gest.  4  824,  ..  .  Wien.* 
Merkwürdiges  Verbalten  eines  Epidots  zum 
Lichte  (Oüb.  Ann.  LXIV,  4  820).  Grossular  vom 
Wilui-Fluss  in  Kamtschatka  (Ib.  LXXU  J8S2}. 
Ober  d.  Nikolaew'schen  Goldwttsch werke  (Ib. 
LXXIV,  4828). 

*  Auf  einer  Beise  dahio. 

Librii^Oamool  dalla  8omaii^a*| 

Ouglielmo  Brutus  Icilius  Timo- 
le on.  —  Graf,  Prof.  d.  Mathematik  an  d. 
Univ.  Pisa  bis  4  830,  wo  er  als  politischer 
Flüchtling  sein  Vaterlaud  verliess  und  nach 
Paris  ging;  dort  4  833  naturalisirt,  wurde 
er  bald  Prof.  d.  Analyse  an  d.  Sorbonne, 
General-Inspeclor  d.  üniversiläl  u.  'd.  öf- 
fentl.  Bibliotheken,  sowie  Mitgl.  d.  Acad.  d. 
Wis<3.,  iiess  aber  4  848  alle  diese  Stellun- 
gen im  Stich  und  floh  nach  England,  da  er 
des  Diebstahls  von  Büchern  u.  Handschrif- 
ten (über  500000  frcs.  an  Werth)  aus  d. 
öflentl.  Bibliotheken  angeklagt  ward,  was 
ihm  4850  in  Abwesenheit  die  Verurthei- 
lung  zu  zehnjähriger  Zuchthausstrafe  zu- 
zog (Q)  (QC), 

geb.  4  803,  Jan.  2,  Florenz. 
M^m.  sur  la  th^orie  des  nombres,  4^  Florence 
1820  (italienisch).  M^noiresdemalbömatiques 
et  de  physiques.  4'^cah.,  Pise  4827  (Darin 

3  Abhandll. :  Sur  quelques  formules  gön^rales 
d'analyse;  Sur  la  theorle  de  la  cbaleur;  Sur 
les  fuoctions  discontinues).  D*"  2™*  cah.,  4<*, 
Ib.  4  820.  Histoire  des  sciences  roath<^matiques 
en  Italia  etc  ,  4  vol.  8»,  Paris4887— 44.  M^m. 
sur  divers  points  d'analyse  ;M6m.  Turin  XXVII, 

4  828).  Sur  la  rösolution  gcoörale  des  ^quat. 
ind<^termin<^es  du  4*^  d^rö  k  deux  inconnues 
k  Taide  des  fonctions  circuldires  (Oerfonne, 
Annal.  XVI,  4825—26).  Sur  ila  theorle  des 
nombres  (Mcra.  Sav.  Hrang.  IV,  4888  et  V. 
4888).  .Sur  rint^^gratipn  des  ^quat.  lin^^aires 
aus  dilTt^rences  du  2""  ordre  et  des  ordres  su- 
pörieurs  (Moni.  acad.  Paris.  XIV,  4  888).  ~ 

Sar  les  valeurs  de  la  fonction  0*     (Crellt'« 


1451 


Lieeti 


Uehtonbtrgor. 


1452 


Joarn.  VI,  4880).  Sur  quelques  formules  gö- 
nörales  d'analyse  (Ib.  VII,  1881).  Sur  la  thro- 
ne de  la  chaleur  (Ib.  id.).  Sur  les  fonctton^ 
discontinues  (Ib.  id.).  Sur  la  thdorie  des  nom- 
bres  (Ib.  IX,  1882).  Sur  la  r^solation  des 
6quat.  ind^terminöes  ä  Taide  des  s^ries  (Ib. 
id.).  Sur  la  räsoluUon  des  equat.  algöbriques 
dont  les  racines  ont  entre  elles  uQ  rapport 
donnö,  et  sur  Tint^gration  des  ^uat.  diffö- 
rent.  Unfaires  dont  les  integrales  particuli^res 
peuvent  s'exprimer  les  unes  par  les  autres 
(Ib.  X,  4  888) .  Sur  les  fonctions  di.scootinues 
(Ib.  id.).  Sur  Tintögration  des  öquations  li- 
nöalres  aux  difförences  de  tous  les  ordres  (Ib. 
XII,  1884).  Sur  les  integrales  deflnies  aux  dif- 
ferences  finies  (Ib.  id.)i  —  De  l'influence  que 
relectricite  exerce  sur  Temanation  des  odeurs 
(Ann.  chim.  phys.  XXXVII,  48t8).  Sur  la  de- 
termination  de  l'ecbelle  du  thermom^re  de 
rAoademie  del  Cimento  (Ib.  XLV,  4  830).  Sur 
la  theorie  matbematique  des  temperatures  ter- 
restres  (Ib.  LH,  1883).  —  Sur  la  determina- 
tion  approcbee  des  racines  des  equat.  alge- 
briques  (Compt.  rend.  IV,  1837).  Sur  la  tbeo- 
rie  generale  des  equat.  differentielles  lineaires 
ä  deux  variables  (Ib.  VIII,  4839).  Sur  Temploi 
des  fonctions  discontinues  dans  l'analyse, 
pour  la  recberche  des  formules  generales  (Ib. 
XV,  4  84S).  Sur  la  resolution  d'une  classed'e- 
quatioBS  nameriqnes  (Ib.  XVII,  4848).  Noch 
vtele  Bemerkungen,  Discussionen  usw.  da- 
selbst. Aufeätce  im  Journ.  des  Savans,  z.  6. : 
Viede6amei(4840-44)i  ViedeFermat(4885 
et  4  841—46). 

*  Gewöhnlich  nur  L  i  b  r  i. 

Lleoti,  Fortuoio.  —  Dr.  Phil,  et 
Med.,  Prof.  erst  (4  600)  d.  Logik  und  dann 
(4  609)  d.  aristotelischen  Physik  an  d.  Univ. 
zu  Pisa,  darauf  Prof.  (extr.  4  609,  ord.  4  622) 
d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Padua,  bis 
4  637,  wo  er  in  gleicher  Stellung  nach  Bo- 
logna ging,  von  da  aber  4  645  als  Prof. 
d.  Hedicin  nach  Padua  zurückkehrte  (Ni, 

xxvii;  (F)  (T.  viii;  (bj  (J)  (aj, 

geb.  1577,  Oct.  3,  Rapallo,  im  Genue- 
sischen, 
gesL4  657,  Mai  47,  Padua. 

De  novis  astris  et  cometis,  4°,  Venetiis  4  682. 
Controversiae  de  cometarum  attributls  etc., 
4%  Ib.  4628.  Pyronarcha,  8.  de  fulniinum  na- 
tura etc.,  4*^,  Patavii  4  684.  Litheophosphorus 
s.  de  lapide  Bononiensi,  lucem  in  se  conceptam 
ab  ambiente  claro  mox  in  tenebris  mire  con- 
.servante  liber,  4^,  Utini  4640.  De  luminis  na- 
tura et  efficientia.  |ibri  tres,  4«,  Ib.  4640.  De 
terra,  unico  centro  motus  singulanim  coeli 
particularum,  Disputationes,  4**,  Ib.  4640.  De 
centro  et  circumferentia,  4°,  Ib.  4640.  De  re- 
gulär! motu,  mioimaque  parallaxi  cometarum 
coelestium,  4^  Ib.  4640.  De  lanae  subobscura 
luce  prope  conjunctiones  et  in  deliquiis  ob- 
servationes,  4",  Ib.  4640.  De  lucidi^ in  sub- 
limi.  4*,  Patav.  4  644.  Hydrologie  peripate- 
lica,  de  roaris  tranquillitate,  deque  flumlnum 


ortu  et  montibtts,  4^  Ib.  4840.  —  Philosophi- 
sches u.  Mediciniscbes. 

Llohteaberg,  Ludwig  Christian 

—  Geheimer  Legationsrath,  SecretSr  und 
Archivar  des  Herzogs  von  Gotha.  Brade'^ 
des  Folgenden  (M.  UJ  (ScJ, 

geb.   4738, Ober-Ramslidt 

bei  Darmsladi 

gest.  484  2,  März  29,  Gotha. 
Verhaltungsmaassregeln  bei  nahen  DoQs«r- 
wettern  usw.,  8^  Gotha  4774,  8.  Aafl.  iTTs 
Gab  heraus :  Magazin  für  das  Neueste  aos  d 
Physik  u.  Naturgeschichte,  8^  Bd.  1— HI.  Ib 
4  786 ;  fortgesetzt  von  J.  H.  Voigt,  Bd.  I V-Xll. 
Ib.  4786—99.  Obersetzte:  Dolomieu'a Vo)»»' 
aux  lies  de  Lipari  etc.,  8^  Ib.  4  783. 

Iflohteaberg,  Georg  Christoph 

—  Nachdem  er  in  Göttingen  studirt  ooi 
einige  Jahre  in  England  gelebt,  Prof.  (eiir. 
4  770,  ord.  4  775)  d.  Physik  an  d.  UniT.n 
Soc.  d.  Wiss.  daselbst  (P)  (Comm.  Goit  XtV 
Göttingen,  Mitgl.  (extr.  4774,  ord.  4776^  i 

geb .   4  7  4  4 ,  Juli       4 ,  Ober-RamstSdl 

bei  Dannstadt,  * 

gest.  4799,  Febr.  24,  Göttingen. 
Betrachtungen  über  einige  Methoden,  eine  cf- 
wisse  Schwierigkeit  in  d.  Berecba.  d.  Wibr- 
scheinlichkeit  beim  Spiele  zu  haben,  4^  Gv'- 
tingen4770.  —  Observationes  astronom  ffr 
a.  4772  et  4  773  ad  situm  Hannoverae.  0<^a- 
brugi  et  Stadiae  determinandum  in$tituU( 
(Nov.  Commentar.  Gotiing.  VII,  4776  .  ^Df<- 
nova  methodo  motum  ac  naturam  Oaidi  1 1- 
ctrici  investigandi,  II  Aufsätze  (Ib.  VIII.  r** 
et  Commentat.  Gottiog.  I,  4  778.  —  Dana  dj« 
»Lichtenberg'schen  Figuren«  beackne- 
ben).  —  Beob.  d.  Magnetnadel  am  Hart  Beru- 
he ukunde,  II) .  über  PeUetiei'a  Anwendua:  \ 
Elektricitdt  zur  Erkennung  mineral.  Körper 
(CreUe'a  Ann. 4786).  Gab  heraus :  Tab. Xiy« 
Opera  inedita,  Vol.  I,  Gott.  4774;  Xndaba'i 
Naturlehre,  3.  bis  8«  Ausg.,  Ib.  4  784->tl.  or : 
mit  J.  O.  A.  Förster:  Götting.  Magazin  d.  Wt^« 
u.  Litt.,  8  Jahrgg.,  Ib.  4780—81  (worto  \vr- 
schiedn.  Aufsätze  von  ihm).  Antbeil  am  G«^ 
Ungar  Taschenkalender  von  4778  an.  •  Ver- 
tbeidigung  d.  Hygrometers  u.  d.  Deine «ctei 
Theorie  vom  Regen  (posthum).  beraoi^catt 
von  L.  Ch,  Liehteaberg  und  T.  Ck*  Xiiti.  > 
Gott.  4800.  —  Vermi.schte  Schriflea.  herts« 
gegeb.  von  F.  Ch.  Kriaa,  9  Bde.  8*  (die  vir 
letzten  physikal.  u.  mathemat.  labalt» .  U 
4800—4808;  neue  Aufl.,  6  Bde.  8«,  Go<h«4M« 
— 46.  —  Seine  Vorlesungen,  liehe  OaBaat^ 
Viel  Satirisches. 

*  geb.  1742,  JuU  1  {8th.ir./.  1799). 

Llolitenberg»r|  Johann  —  Astr^ 
log.  Ein  Ahn  des  Folgenden  and  aocb  ^ 
beiden  vorhergehenden  Lichleob«rz 
deren  Grossvater  die  zwei  letzten  lir^ 
Stäben  an  seinem  FamiliennaiDen  s^r^t 
(J)  (A)  (JÜJ, 


14S3 


Liehtenberger 


Uebheir. 


1454 


geb.  1458,  .  .  .  Braunschweig, 

gest.  1510, 

Practica  u.  PrognosUcation,  so  er  vor  etlicher 
Zeit  gemacht  voon  der  grossen  ConjanctioD 
Saturni  o.  Jovis  im  Jahrl  484,  fol.,  Mainz  i  49S. 
Desgleichen  ellipsis  usw.,  mit  Weisssagungen 
Q.  einem  Gesichte  Bmder  Clanaens ;  mit  einer 
Erklärong  des  Dr.  IL  Luther,  und  mit  Holz- 
schnitten, 4«,  Wittenb.  4587. 

Liehtenberger,  C . . .  —  Ober-Buch- 
halter auf  d.  Eisenhüttenwerk  Neuenkir- 
eben  bei  Saarbruck.  Besitzer  einer  Stern- 
warte (JüJ, 

geb.  1796,  Mai  8,  Wetzlar, 
über  das  Stemschwanken  (Jahn's  Unterhalt. 
4  853).  Über  eine  Witterungsregel  (Ib.  id.). 
Über  d.  grOssten  Glanz  d.  Venus  (Ib.  4854). 
Anderweit,  astronom.  Beobb.  (Ib.  4858—55). 
Meteorolog.  Beobb.  für  d.  preuss.  Stationen. 

Uehteastefai,  Georg  Rudolph.  — 
Dr.  Med.,  von  1774  bis  1804  Prof.  extr. 
d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  HelmstSdt,  dann 
Garnisonsarzt  in  Braonschweig  (M.  UJ  (AJ, 

geb.   1745, Braunschweig, 

gest.  1807,  Mai  88,  Braunschweig. 
Disp.  de  dispositione  saliom  imprimis  simpli- 
crnm  atqoe  miitornm,  4«,  Heimst.  4  769.  Ab- 
ha  ndl.  vom  Milchzucker  u.  d.  verschiedn.  Ar- 
ten desselb.,  H**,  Braunschw.  4778.  Entdeckte 
Geheimnisse  oder  Erklärung  aller  Kunstwör- 
ter u.  Redensarten  bei  Bergwerken  u.  Hütten- 
arbeiten, 8  Thie.  8^  Ib.  4778.  Über  d.  anzie- 
hende u.  zurückstossende  Kraft  d.  Salze  (CreU's 
Neueste  Entdeck.  III,  4  784).  Vom  Benzoäsalz 
'Ib.  IV,  4  788).  Von  d.  in  d.  PoUasche  be6odl. 
Mittelsalz  (Ib.  VI,  4788).  Aunösbarkeitd.  Holz- 
kohlen (Crell'sAnn.  4786).  Bereitung  d.  Al- 
kohols von  Kornbrandlewein  (Ib.  id.).  Wirk, 
d.  dampfenden  Salpelergeistes  auf  Braunstein 
(Ib.  4  787  .  Gefahrlose  u.  schnelle  Bereitungs- 
art d.  siisseo  Salpeternaphtha  (Ib.  4  795).  Vom 
sogenannt,  reiben  Gummi  aus  Botanybay  (Ib. 
id.).  —  Medicinisches. 

Llehtaer,  Johann  Christoph.  — 
Prof.  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu  Leip- 
zig W, 

geb.  1626,  Aug.  4,  Nimesen,  Böhmen, 

gest.  1687,  Juni  9,  Leipzig. 
Disput,  de  luce  et  lumine.  De  natura  lucis, 
4  653.  Theorie  luminis,  4654. 

Ltehtseheld,  Ferdinand  Helf- 
reich. —  Dr.  Theol.,  Consistorialrath, 
Propst  u.  Prediger  an  d.  Petrikircbe  in  Ber- 
lin seit  1703,  auch  MitgL  d.  Acad.  d.  Wiss. 
daselbst;  früher  (1689 — 96j  Prediger  in 
Ze;iz  (Jj  (AJ, 

^eb.  1661, Nov.     2,  Würmüngb.Wien,* 

gest.  n07, Febr. 83, Berlin. 
Nova  accessio  ad  hygrometron  ez  corda  con- 
fici  solitum  (Act.  Erudit  4688}.  Consideratio- 


nes  circa  altitndines  et  velocitates  pendnlonim 
in  diversis  drculis  (Ib.  4694).  -^  Erbauungs- 
scbriften. 

*  geb.  Not.  12  (/). 

Lldeamei  Nicolas  Joseph.  —  Vor 
der  Revolution  Prof.  d.  Mathematik,  wSh- 
rend  derselben  Rath  im  Jostizminisleriom, 
nachher  beim  Ath^n^  des  Arts  in  Paris 
angestellt  (BS), 

geb.   1757,  Juli     9,  P^rigueux, 

gest.  1830,  Febr...,  Paris. 
Table  de  tous  les  diviseurs  des  nombres,  cal- 
cnl^  depuis  nn  jusqu'ä  ceat  deux  mille,  sui- 
vies  d'uoe  dissertation  sur  une  question  de 
Stereometrie,  extralte  de  quelques  auteurs  du 
titele  demier,  8*,  Paris  4  808. 

LldtsreVi  Anders.  —  Observator 
an  d.  Sternwarte  zu  Lond,  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Stockholm  (Or), 

geb.   1739, Skara, 

gest.  t8f5,  Febr.  6,  Lund. 
Zwölf  Aufsätze,  enthaltend  »stronom.  Beob- 
achtungen (Vetensk.  Acad.  Handl.  4786-90, 
98  u.  4804). 

Ueberidttsi,  Johann  Nathanael. 
—  Dr.  Med.,  seit  1740  pracL  Arzt  u.  Mitgl. 
d.  medicin.  Obercollegioms  in  Berlin,  auch 
Mitgl.  d.  Acad.  daselbst  (seit  4735)  und  d. 
Leopoldin.  Acad.  (Mem.  Berlin  n^BJ, 
geb.  1711,  Sept.  5,  Berlin,  * 
gest.  1766,  Dec.  7,  Berlin.** 
Descript.  d'un  mtcroscope  anatomique  (Mem. 
Berl.  t745.  —  Darin  das  1738  von  ihm  erfun- 
dene Sonnenmikroskop  beschrieben).  —  Ver- 
fertigte mit  eigner  Hand  mathematische,  opti- 
sche u.  mechanische  Instrumente.  —  Medici- 
nisches. 

•  g«b.  Sept.  4  (ÄNO. 

••  gtgL  1758,  Dec.  7  (-V)  (A)  (HL) ;  1750,  De«.  17  {Th), 

Llebherr,  Joseph.  —  Uhrmacher 
und  Mechanicus  anfangs  in  Immenstadt, 
Ober-Donaukreis  in  Bayern,  dann  in  Mün- 
chen, wo  er  erst  in  Verbindung  mit  R  e  i- 
chenbacb  u.  Utzschnelder  (4802 — 
13),  dann  altein  und  nun  von  1814  bis 
1823  gemeinschaftlich  mit  Utzschnei- 
der  u.  Werner  vorzügliche  optische  u. 
mechan.  Arbeiten  lieferte;  \%idmeie  sich 
darauf  in  Kempten  der  Schriftgiesserei,  bis 
er  1 838  Prof.  d.  Mechanik  an  d.  polytechn. 
Schule  in  München  ward  (N), 

geb.  1767,  Dec.  31,  Immeiislüdt, 

gest.  1840,  Oct.  8,  München. 
Hat,  seiner  Angabe  nach,  4  794  zu  Immenstadt 
die  Kreistheilmaschine  erfunden,  die  gewöhn- 
lich die  Reicbenbach'scbe  heisst;  siehe 
darüber  die  Streitschriften  in  Oilb.  Ann.  LXV, 
S  8i9;  LXVll.  S.  409;  LXVIII,  S.  33  u.  LXIX, 
S.  310.  —  Fernere  bemerkenswerthe  Arbei- 


1455 


Liebig. 


1456 


ton  von  ihm  sind :  ein  Uhrräderschneidzeug, 
eine  Kniehebel  presse,  ein  Cobttsionsmesser, 
einPantograpb,  ein  übrenregulator,  einellünz- 
Adjustirroascbine,  ein  repelirendes  Universal- 
Inslrument,  verbessertoTheodolithen,  Borda'- 
scbe  Kreise  usw. 

Liebig)  Justus,  Freiherr  von.  — 
Dr.  Phil.  u.  Med.,  anfangs  Pharmaceut,  dann, 
nach  gemachten  Studien  in  Bonn  u.  Erlan- 
gen, Prof.  (extr.  1824,  ord.  1826)  d.  Che- 
mie an  d.  Univ.  zu  Giessen  bis  1852  und 
seitdem  Prof.  ord.  d.  Chemie  an  d.  Univ. 
zu  München  u.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst. Baronisirt  seit  1845.  Auswärtiges 
Mitgl.  d.  Berliner  Acad.  seit  1855  (Scr), 

geb.  1803,  Mai  13,  Daripstadt. 
Anleitung  z.  Analyse  Organ.  Körper,  8®,  Braun- 
schweig  4  887,  %.  Auf!.  1853.  Über  d.  Studium 
<l.  Naturwiss.  u.  über  d.  Zustand  d.  Chemie 
in  Preussen,  8^  Ib.  1840.  Die  Chemie  in  ih- 
rer Anwend.  auf  AgricuUur  u.  Physiologie,  8«, 
Ib.  1840,  6.  Aufl.  1846.  Die  organ.  Chemie  in 
ihren  Beziehungen  zu  Dr.  Gmber  u.  Dr.  Spren- 
gel, 8^  Heidelb.  184^.  Die  Thierchemie  oder 
d.  organ.  Chemie  in  ihrer  Anwend.  auf  Phy- 
siologie u.  Pathologie,  8^  BMunschw.  1842, 
3.  Aufl.  1847.  Uandb.  d.  organ.  Chemie  mit 
Rücksicht  aaf  Pharmacie  (aus  d.  von  ihm  be- 
sorgten letzten  Ausgabe  von  Oeiger*!  Handb.), 
8",  Heidelb.  1848.  Bemerkk.  über  d.  Verhtflt- 
niss  d.  Thier- Chemie  zur  Thier^Physiologie, 
8°,  Ib.  1844.  Chemische  Briefe,  gr.  iV,  Ib. 
1844,  4.  Aufl.,  2  Bde.  12^  Ib.  1859.  Chemi- 
sche Untersuch,  über  d.  Fleisch  u.  seine  Zu- 
bereitung zum  Nahrungsmittel,  8°,  Ib.  1847. 
Untersuch,  über  einige  Ursachen  d.  Säftebe- 
wegung im  tbierisch.  Organismus,  S**,  Braun- 
schweig 1848.  Zur  Beurtheil.  d.  Selbstver- 
hrenn.  d.  menschl.  Körpers,  8".  Heidelb  1850. 
Chem.  Untersuch,  d.  Schwefelquellen  Aachens, 
8^  Aachen  u.  Leipz.  1851.  Über  e.  neue  Me- 
thode z.  Bestimm,  von  Kochsalz  u.  Harnstoff 
im  Harn,  s^  Heidelb.  4  858.  Die  Grundsätze 
d.  AgricuUur-Chemie  mit  Rücksicht  auf  d.  in 
England  angestellten  Untersuchungen,  8°, 
Braunschw.  1855.  Hr.  Dr.  E.Wolffin  Hohen- 
heim  u.  die  AgricuUur-Chemie,  8^  Ib.  1855. 
Zur  Theorie  u.  Praxis  in  d  Landwirthschaft, 
8<*,  Ib.  1856  (Die  meisten  dieser  Werke  in  mehr 
als  eine  europäische  Sprache  übersetzt).  — 
Mit  J.  C.  Peggendorff  u.  F.  Wöbler:  Handwör- 
terb.  d.  reinen  u.  angewandt.  Chemie,  6  Bde. 
8^  Braunschw.  1887-56,  S.  Aufl.  mit  vielen 
andr.  Chemikern,  redigirt  von  H.  ▼.  Fehling, 
Ib.  1 856  u.  ff.  Mit  H.  Kopp :  Jahresbericht  über 
d  Fortschritte  d.  Chemie,  Physik,  Mineralo- 
gie u.  Geologie,  seit  1849  jährlich  1  Bd.  8», 
Giessen.  —  Gab  heraus  mit  Geiger  u.  Andr. : 
Annal.'d.  Pharmacie,  82  Bde.  8«,  Heidelb.  188S 
—89  ;  PorUetzung  davon,  mit  F.  Wdhler :  An- 
nal.  d.  Chemie  u.  Pharmacie  XXXIII—LXXVI. 
Bd.,  Heidelb.  a.  Leipz.  1840—50  ;  mit  F.  Wdh- 
ler u.  H.  Xepp»  von  da  bis  jetzt  jährl.  4  Bde.  8». 
M6m.  sur  l'argent  et  le  mercure  fulminans 
(Ann.  chim.  phys.  XXIV,  1 881).  Analyse  da  fol- 


minate  d'argent  (Ib.  XXV,  4  8S4).  Sur  U  d«coiD- 
Position  du  fulminate  d'argent  par  r»cide  hv- 
drosulfurique  (Ib.  XXXII.  1 896).  Sur  quelques 
cyanates  (Ib.  XXXIII,  1826}.  —  Cber  d.  aofe- 
färbten  Indigo  (Geiger*! Mag.  XVIII. « S97j.  l  ber 
d.  Darstelh  von  ätzend.  Kali  (Ib.  XXXV.  «88< 
—  Doppelcbloride  u.  ähnl.  Verbiodd.  (Fogf. 
Ann.  XI,  1827).   Untersach.  d.  KohleDsiici- 
stoffsäure  (Ib.  XIII,  1898).  Reducl.  d.  Scb%e- 
felarsenik8(Ib.id.).  Muthmaassl.  neues Chrwb- 
oxyd  (Ib.  id).   Darstell,  d.  SalpeCerBiare  «b^ 
d.  Kohienstickstoffsäure  (Ib.  XIV.  4  898,.   Be- 
stimm, d.  Bromatoms  (Ib.  id.).   Neue  Bereit 
d.  Cyans8ure(Ib.  XV,18S9).  Producied.  Zer- 
setz, mehrer  Salze  u.  organ.  Subslanzea  derct 
Chlor  (Ib.  id.).    Über  B.  Davy^s  PUUBiiiedcr- 
schlag  usw.  (ib.  XVII,  1899J.   t}bcr  d.  S^iut 
im  Har;i  d.  grasfressend.  Vierfiissler  ;tb.  id. 
Darstell,  von  arsenikfreiem  Kobalt  u.  Nicie 
(Ib.  XVlil,  1880).   Zerleguoesmelhode  or^n 
Substanzen ;  Zerlegung  d.  Aepfelsaure  '  Ib.  »d 
Zerleg,  d.  Honigsteinsäure;  mit  Wdhler    li 
id.).  Darstell,  d.  Magnesiums  Jb.  XIX,  «U« 
Zerleg,  d.  Kampbers  u.  d.  KampbersAure  Ib 
XX,  1830).    Untersuch,  d.  Cyenseiire,  nf* 
Wöhler  (Ib.  id.).  Analyse  mebrer  or|cau.  Soi- 
stanzen,  nebst  Beschreib,  d.  dazu  gebrauch 
Apparate  (Ib.  XXI,  1881).  DarsteH.  d    incUb 
Titans  (Ib.  id.).  Darstell,  d.  Chroms  (Ib.  id 
Wassergehalt  d.  schwefelsaoren  Bmciss  m 
Strychnins  <Ib.  id.).   Dberd.  ZusamoieaseU 
d.  Weinschwefelsäure;  mit  WftUer  (Ib.  XXIL 
1881).  Trenn,  d.  Eisenoiyds  voo  aadr.  Dio- 
den durch  kohlensaure  Erden  (Ib.  XXItl,  f  »s  i 
Zersel^ungsproducte  d.  Atoohols  darcb  Ch'«>r 
(Ib.  id.  u.  XXIV,  1839).    Zerleg,  d.   Coffei» 
(Ib.  XXiV,  1839).    Radical  d.  Beozoe»aar« 
mit  Wöhler  (Ib.  XXVI,  1832).  Zerleg,  d.  Ac«- 
tals.  Holzgeistes  u.  Essi;2äthers  'Jb.   XX^U 
1838).    D"  d.  Narcotins  Jb.  id.).    D**  der 
kensäure  (Ib.  id.).  Apparat  zum Trocksee  % 
getabil.  Substanzen  behufs  d.   Analyse 
XXVII,  1S93).   Darstell,  u.  ZusamateoseU.  c 
Aepfeisäure  (Ib.  XXVUI.  1888;.    Berettuiig  t 
schönen  Zinnobers  (Ib.  id.).  Zerle^^.  d.  We% 
pfaosphorsäure  vlb.  id.).   D**d.  Chioasavre  . 
ihrer  Salze  ;Ib.  XXI.  188«  u.  XXIX,  «9J3 
D»  d.  Piperins  (Ib.  XXIX,  1888;.  D*  d.  Utt^c 
u.  Metamekonsäure  Jb.  XXXI.  189«  .   D  i 
Asparamids  u.  Asparaglns  (Ib.  id.  .  Cossbu: 
d.  Aethers  u   seiner  Verbindd.  Jb.  id       2^- 
leg.  d   Hippursäure  (Ib.  XXXII.  1884       %rr 
halt.  d.  Kohlenoxyds  zum  Kalium  Ib.  XWI^ 
4  834).  IJntersuch.  mehrer  Slicksliiff%eH:>«»:  ^ 
(Ib.  XXXIV,  1835).  Analyse  d.  Gerb«loC»  I 
XXXVI,  1885).    Producte  d.  OxydaUoo  d    * 
cohols  (Ib.  id.).    über  d.  SabsUtutiowtbe^- ' 
von  Dumas  u.  d.  Constitut.  d.  Aeibers    Ib  \L 
1887).    Zusamniensetz.  d.   MaodelsAsre    '.^ 
XLI,  1837).    Ober  Bild.  d.  Bittennawicl  ^ 
mit  Wdhler  (Ib.  id.).   Ober  MaraeTe  Xaai^ 

oiyd;  mit  Demselben  (Ib.  id.).  tberd  N 
turd.  Harnsäure;  mit  Demselbea   tb   •' 
Ober  d.  Säure  d.  Sauerkohls   Ib.  XUI.  «««* 
Erscheinungen  u.  Ursachen  d.  Gebrmaft  fhm 
niss  u.  Verwesung  (Ib.  XLVIll,  1889'   ~  l>r' 
Chlorkohlenstoff,  schwerea  SalzMber  •  Cb.«- 
ral  Clisb.  Ann.  1,  1889).  ZoiamaeMea  c 


t> 


1457 


Liebiflf. 


1458 


Coffeins;  mU  FCUT  (Ib.  id.).   Über  d.  Theorie 
d.  bleichend.  Chlorakalien  (Ib  id.).  Bemerkk. 
zu  Thenari'i  Abhandl.  über  d.  Wasserstoff- 
schwefel (Ib.  II.  1892}.    Darstell.  d.   Inulios 
(Ib.  id.).    Über  Isomerie  (Ib.  id.).   Über  Bild. 
d.  Blasensteine  (Ib.  III,  4 Sit).   Über  eebel'a 
Untersuch,  d.  Verbalt  d.  Ameisensäure  zum 
Quecksilberozyd  (Ib.  id.).   Zersetzung  organ. 
Körper  durch   Salpetersüare   (Ib.  V,  4  88S;. 
Cber  d.  ZusaaDmensekz.  d.  Gitronensaure  (Ib. 
id.).   Apparat  z.  Bestiaini^  d.  Kryatallwassers 
▼00  Salzen  usw.  (Ib.  id.)    Über  d.  Sückstoff- 
f^ehali  d.  organ.  Basen  (Ib.  VI,  4  8SS.).    über 
d.  Zusammensetzung  d.  Milchsäure ;  mit  Mit- 
MherUeh  (Ib.  VII,  4  8S3).   Über  mtaehMlieh's 
Benzol  (Ib.  IX,  4884).    Über  d.  Bildung  d. 
Oxamids  aus  OialBther  durch  Ammoniak  (Ib. 
id.).  Bemerkk.  zu  Dnmaa'  Abband!,  über  Nel- 
kenöl (Ib.  id.).   Über  Oenanthsäureätber,  Mo- 
nigsteinsllfire,  Schleimsäure,  Xanthogensämre; 
mitPaloue  (Ib.  id.).  Über  Mellon.  Melam,  Me- 
lamin  usw.  (Ib.  X,  4884).   Analyse  d.  Harn- 
säure (Ib.  id.).    Bemerkk.  zu  SeichaabaeVa 
Abbandl.  über  Mesit  (Ib.  id.).  D«  z.  Abhandl. 
von  PaDetiar  u.  ComUbB  über  d.  Kockelskör- 
ner  (Ib.  id.).  Über  d.  Zusammensetz.  d.  Mer- 
captaos  (Ib.  XI.  4884).  Über  Phospborstick- 
stoff  (Ib.  id.).   Scheid,  d.  Biltererde  von  Kali 
u.  Natron  (Ib.  id.).  Zosammensetz.  d.  Malein- 
u.  Paramalefnsäure  (Ib.  id.).   D**  d.  Hippur- 
säure  (Ib.  id.).   Thatsachen  z.  Geschichte  d. 
Aethers  (Ib.  Xlll,  4885).  Über  d.  OxydaUona- 
prodacte  d.  Alcohols  u.  die  Basigsäurebildong 
(Ib.  XlV,  4885).  Darstell,  d.  Aluminiums  (Ib. 
XVII,  4  886).  D»  d.  Nicotins  [Ib,  XVIII.  4  886). 
Aoaiyse  d.  Homburger  Mineralwassers  (Ib.  id. 
a.   XLU,  4848).   über  benzoesaur.  Benzoyl- 
Wasserstoff  (Ib.  XVUI.  4886).    Darstell,  von 
arsen-  o.  eisenfreiem  Antimon  (Ib.  XIX,  4886 ; 
XXll,  4887  B.  L,  4844).  über  Stearin.  Consti- 
tution d.  Zockers,  Mannit  u.  benzoiSaaur.  Ben- 
zoylwasserstoff;  mitPalonaa  (Ib.  XIX,  4836). 
Lberd.  Theoried.  Essigbildoogsprocesses  (Ib. 
XXI,  4887J.  Wer  ist  Entdecker  d.  Aldehyds? 
(Ib.  XXII,  4887).   Vorschlag  e.  neu.  Arzenei- 
mittels;  mitWaUar  (Ib. id.).  Über  d.  Aether- 
tbeorie  o.  2«iae^a  DnteKUch.  d.  entzündl.  Pla- 
tincblorürs  (Ib.  XXIII,  4  887).    Über  llazsVa 
Apparat  (Ib.  id.).   Über  Lasranfa  Theorie  d. 
organ.  Verbindd.  (Ib.  XXV,  4888).   Über  Bo- 
biquet'a  Geschichte  d.  Arbeiten  über  d.  bittr. 
Mandeln  (Ib.  id.).  über  d.  Zustand  d.  Chemie 
io   Oesterreich  (Ib.  id.  n.  XXVII,  4  838).   Be- 
merkk. zu  Regaanltfa  Untersuch,  über  d.  or- 
gan. Basen  (Ib.  XXVI,  4888).  Über  d.  Consti- 
tai.  d.  organ.  Süaren  (Ib.  id.).   Constitat.  d. 
knallsaur.  Salze  (Ib.  XX VII,  4  888).  Znsam- 
mensetz.  d.  organ.  Baaeo  (Ib.  XXIX,  4889). 
Zu  Piitaaeka'a  Arbeit  über  d.  Pnrparsäure; 
onit  WöUar  (Ib.  id.).   Über  Amalgamir.  von 
Zinkplatten  (Ib.  id.).  Theorie  d.  Aetherbild. 
(Ib.  XXX,  4889).   Leichte  DarsteU.  von  Sal- 
petersiare  (Ib.  id.).  Vortheilhafte  Darstell,  v. 
Bsaigttther  (Ib.  id.).'  Theorie  d.  Essi^^ildung 
fib.  id.).   Darstell,  u.  Bild,  von  Mellonkaltum 
[Ib.  id.).  Znsammeoseli.  d.  Saiicins  usw.  (Ib. 
<!.)•   Analyse  d.  MiaeraJwass.  von  Soden  (Ib. 
a.  o.  XXXI,  4889).  WirlL  d.  Salze  auf  d.  Or- 

Poggtaderff,  HaadwSrlOTbich. 


ganismus(Ib.XXX,  4889).  Zusammensetz.  d. 
Phloridzins  usw.  !lb.  id.).  Bemerkk.  zu  Ber- 
salin^  Abhandl.  über  einige  Fragen  d.  Tages 
in.d.  organ.  Chemie  (Ib.  XXXI.  4839).  Ana- 
lyse d.  Schwalheimer  Hineralwas^.  [Ib.  id.). 
BemerkIr.  xa  H.  Soae'a  Abhandl.  über  d.  Mi- 
neralkermes  (Ib.  id.).  D**  zu  Beraelias'  Abb. 
über  d.  SabsütuUonstbeorie  (Ib.  id.).  D**  zu 
Ptamy's  Dmwandi.  von  Zocker  io  Milchsäure, 
(Ib.  id.).  D»  zu  Xasaaa'  Abb.  über  d.  Aethion- 
süare  (Ib.  XXXU,  4  889).  D*"  zu  Kalagitti'a 
Abb.  ilber  d.  Zerseta.  d.  Aetberartea  durch 
Chlor  (Ib.  id.).  Über  d.  Zosammensetz.  d. 
Talg-,  Oel-  u.  Margarinsüure  (Ib.  XXXIIl, 
4840).  über  Leinöl  u.  LeinOlfiniiss  (Ib.  id.). 
Bemerkk.  zu  Danas'  o.  Patouae'a  Notizen  über 
SubsUtution  (Ib.  id.).  D»  zu  Haaa^  Aufsatz  über 
Zuckersaure  (Ib.  id.) .  ZoDo^aa'Snbstitulions- 
theorie  'Ib.  id.).  Über  d.  Zustand  d.  Chemie 
in  Preussen  (Ib.  XXXIY,  4gi8).  Über  Wech- 
selwirthschaft  u.  Dünger  (Ib.  id.  u.  XLVI, 
4  848).  Verhalt,  u.  Zusammensetz,  einer  Reibe 
fetter  KOrper  (Ib.  XXXIV,  4840).  Zu  Frite- 
aeha'a  Aufsatz  über  Anilin  (Ib.  XXXVI.  4840). 
Verhalten  der  Fette  gegen  Metalloxvde  (Ib. 
XXXVII,  4844).  Über  Bild.  d.  Blntlaügensalzes 
(Ib.  XXXVIII,  4844).  Darstell,  von  Harnstoff 
(Ib.  id.).  Zu  DaaMB'  q.  Staaa*  Abbandl.  über 
d.  Atomgewicht  d.  Kohlenstoffs  (Ib.  id.).  Atom- 
gewicht d.  Kohlenstoffs ;  mit  BedteabaÜBhar  (Ib. 
id.).  Verbalt.  d.  Alloxans  beim  Sieden  mit 
Wasser  (Ib.  id.).   Darstell,  o.  Zuaammenseta. 

d.  AnlbranilsSure  (Ib.  XXXIX,  4844).  Über  d. 
stickstoffhaltigen  Nabrungsaaittel  d.  Pflanzea- 
reichs  (Ib.  id.).  Der  Lebensprocess  im  Thiere 
u.  d.  Atmosphttre  (ib.  XLI,  4842).  Über  Er- 
nährung, Blut«  u.  Fettbild,  im  TIaerkOrper 
(Ib.  id.,  XLV  u.  XLVIII,  4  848).  Darstell,  u. 
Anwend.  d.  Cyankaliums  (Ib.  id.  a.  XLIV, 
4842).  AntworiaufDuaua*  Rechtfertig,  wegen 

e.  Plagiats  (Ib.  XLU,  4848/.  XitBeherUali  u. 
die  Gahrnngstheorie  (Ib.  id.).  Hlabeek  u.  die 
organ.  Chemie  (Ib.  id.).  Analyse  d.  Geil  neuer 
Mineralwass.  (Ib.  id.).  Zu  Sanasare'a  Versu- 
chen über  Ernähr,  d.  Pflanzen  (Ib.  id.).  Zu 
Mdatdea'a  vermeiatl.  Verwandt,  d.  Holzfoser 
in  Amylon  (Ib.  id.).  Über  d.  GonstUnt.  d.  or- 
gan. Säuren  u.  ihrer  Salze  (Ib.  XLIV,  4842). 
Ueber  d.  Opiansäure;  mit  WdUer  (Ib.  id.). 
Über  d.  Galle  (Ib.  XLVII,  4  848).  Analyse  d. 
Mineralwass.  v.  Salzhausen  (Ib.  XLVIII,  4843). 
Über  d.  Indigo  (Ib.  id.).  Über  d.  Manaitgebalt 
d.  Agaric.  piperatus ;  mit  Wöhler  (Ib.  XLIX, 
4844).  Über  d.  CoosUtut.  d.  Harns  d.  Men- 
schen u.  d.  fleischfreas.  Thiere  (Ib.i.,  4  844j. 
Scheid,  d.  KobalU  von  Nickel  (Ib.  id..  LXV« 
4648  u.  LXXXVII,  4  858).  BazaaUuatt.  d.  Pro- 
babilititatbeörien  (Ib.  XLVIII,  4848).  ZuBar^ 
s^aa*  Notiz  über  d.  knallsaur.  Salze  (Ib.  id  ). 
Über  Mellon  n.  Mellon  verbindd.  (Ib.  id.).  Über 
d.  Entsteh,  d.  Alburaina  in  d.  Pflanzen  (Ib. 
LI,  4844).  Darstell,  d.  SchwefelcyaokaUoms 
(Ib.  id.).  Über  thierische  Wttime  (Ib.  Llll. 
4845).  Über  d.  Zersetz,  d.  Schwefelcyanam- 
monioms  u.  d.Constitut.  d.  ScbwefelblattsäiUre 
(Ib.  id.).  Über  d.  Idenütütd.  Leueols  u.  Chi- 
nolin  (Ib.  id.).  Über  d.  Stickstoflgebaltd.  baye- 
risch. Biers  (Ib.  LIV,  4845).   Über  cyansaur. 

92 


1459 


Liebkneeht. 


1460 


Aethyl  u.  Methyloxyd;  mit  Wdhl«r  (Ib.  id.). 
Üb«r  e.  neues  Zersetzungsprodact  d.  Harn- 
stofflB;  mit  Demselben  (Ib.  id.).  Ober  d. 
Fettbild,  im  tbier.  Organism.  (Ib.  id.).  0er- 
liardt  u.  d.  organ.  Chemie  (Ib.  LVIi,  «846). 
Über  Weingtihrung  (Ib.  id.).  tlber>.  Abwe* 
senheit  d.  Icohlensaur.  Allcalien  im  Blut  (Ib. 
id.).  Baldriansäure  a.  e.  neuer  Körper  aus 
KBsesto^  (ib.  id.).  Über  d.  Proteinbioxyd  (Ib. 
id.).  Überd.  Schwefelgehalt  d.  stickstoffhalt. 
Bestandtheils  d.  Erbsen  (Ib.  id.).  Beleucbt. 
d.  Untersoch.  von  LanrenC  n.  Oerhaxdt  über 
d.  Mellonverbindd.  (Ib.  id.).  Über  d.  ehem. 
Process  d.  Respiration  (Ib.  id.).  Zusammen- 
setz, u.  medicin.  Wirk.  d.  Chinoidins  (Ib.  id.). 
Über  d.  ehem.  Untersuch,  d.  SoolmutterLauge 
zu  Unna  (Ib.  UX,  4  846).  Über  d.  Einwirk.  d. 
Cyanstture  auf  Alcohol  u.  Aldehyd ;  mit  Wdh- 
1er  (Ib.  id.).  Einfache  Darstell,  von  Schwefel- 
cyanammonium  (Ib.  LXI,  4  847).  Überd.  Über- 
gang d.  phosphorsaur.  Kalks  in  d.  Pflanzen 
(Ib.  id.).  Darstell,  von  Mellonkalium  (Ib.  id.). 
Thialdin  ü.  Selenaldln,  zwei  künstl.  organ. 
Basen ;  mit  Wdhler  (Ib.  id.).  Zu  PolstorlPs 
Versuch  ttber  d.  Erntthrungsprocess  d.  Pflan- 
zen (Ib.  LXII,  4847).  Über  d.  BesUndtbeiie 
d.  Flüssigkeiten  d.  Fleisches  (Ib.  id.).  Analyse 
d.  Bitterwassers  von  Firiedrichshall  (Ib.  LXIII, 
4847).  D^  d.  Mineralwassers  von  Liebenstein 
(Ib.  id.).  Einfluss  d.  Zeit  auf  d.  Bild.  ehem. 
Verbindd.  (Ib.  LXV,  4  848).  Mittel  zur  Ent- 
stfuerung  alter  Rheinweine  (Ib.  id.).  Überd. 
Carbothialdin ;  mit  Sedtenbaeher  (Ib.  id).  Dar- 
steil, d.  BernsteinsKure  aus  äpfelsaur.  Kalk 
(Ib.  LXX,  4849).  Über  d.  Oxydation  organ. 
Verbindd.  (Ib  id  ).  Über  d.  GKhrung  d.  Bpfel- 
saur.  Kalks  (Ib.  id.).  Brantwein  aus  d.  Saft  d. 
Vogelbeeren  (Ib.  LXXI,  4849).  Über  d.  Trenn, 
einiger  Säuren  d.  Reihe  (CH)bO«  (Ib.  ib.).  Über 
d.  Fibrin  d.  Muskelfaser  (Ib.  LXXIII,  4  860). 
Bestimmung  d.  Blaus&uregehalts  d.  medicin. 
Blausäure  usw.  (Ib.  LXXVII,  4854).  Neu.  Ver- 
fahr, z.  Bestimm,  d.  Sauerstoffgebalts  d.  at- 
mospbär.  Lufl  (Ib.  id.).  Untersuch,  d.  Aache- 
ner Schwefelquellen  (Ib.  LXXIX«  4  854).  Über 
d.  Form  d.  absorbirt.  Sauerstoffs  im  Blut  (Ib. 
id.).  Über  d.  Einfluss  d.  Chemie  auf  d.  Land- 
wirthschaft  (Ib.  id.).  Üt>er  d.  Beziehungen  d. 
verbrenn!.  Beste ndtheile  d.  Nahrung  z.  Le- 
bensproeess  (Ib.  Id.).  Reagens  auf  Harnstoff 
(Ib.  LXXX.  4  854).  Löslichk.  d.  Chlorsilbers 
in  salpetersaur.  Quecksilberoxyd  (Ib.  LXXXl, 
485t).  Über  einige  Harnstoffverbiodd.  usw. 
(Ib.  LXXXV,  4  858).  Über  d.  Thierschit  (Ib. 
LXXXVI,  4858).  Über  Kynureosäure  (Ib.  id.). 
Darstell,  von  Ferrocyanwasserstoffstture  (Ib. 
LXXXVII,  4868).  Pvrogallussilare  im  Hoh[- 
esstg  (Ib.  id.).  über  d.  Wirk.  d.  Braunsteins 
als  EotftrbnngsmiUel  d.  Glases  (Ib.  XC.4854). 
Eine  neue  Fleischbrübe  für  Kranke  (Ib.  XCI, 
4954).  Mittel  z.  Verbessr.  u.  Entsttuer.  d.  Rog- 
genbrods  (Ib.  id.).  über  Kieselsäurehydrat  u. 
kleselsaur.  Ammoniak  (Ib.  XCIV,  4  856).  Ein- 
fache Darstell,  von  Elsen-,  Mangan-  u.  Zinn- 
oxydttl  (Ib.  XCV,  4855).  ÜberXohr's  volumetr. 
Bestimm,  d.  Blaüsänre  durch  Kopfersalze  (Ib. 
Id.)  Überd.  Fulminursäare,  eine  neue  Cyan- 
säure  (Ib.  id.).  Auffind.  d.  lods  in  Mineral- 


quellen (Ib.  XCVIII,  4856).  AMlyM  d.  KH- 
singer  Mineralwass.  (Ib.  id.).  D^  d.  Neahao- 
ser  (Ib.  id.).  D<*  d.  BitterwaM.  tod  Mergeat- 
heim  (Ib.  id  ).  Über  Versilbr.  u.  Vergold.  voa 
Glas  (Ib.  id.,  auch  Abhandl.  d.  nalorwiis- 
techn.  Commiss.  d.  Münch.  Aead.  I,  465'; . 
Darstell,  von  lodkalium  (Ib.  C,  4  856).  Dar- 
stell,  von  Pyrogallussäure  (Ib.  Gl,  4SS7).  i'ter 
Darstell,  d.  Wasserglases  auf  naaa.  Wege  Ib. 
CII,  4857).  Gasbrenner  aus  Specksimn  Ib 
id.).  Über  einige  Elgenschaftea  d.  Aekerkraae 
(Ib.  CV,  4  858).  Über  d.  Verbalt.  d.  CbÜMt- 
peters,  Kochsalzes  u.  schwefolsaiir.  Amato- 
niaks  zur  Ackerkrume  (Ib.  CVI,  I8SS).  ther 
d.  Kitzinger  Bitterwass.  (Ib.  CVII,  It&ti.  Ibcr 
Oxaien  (Ib.  CVIII,  4858).  Über  KreaUn  a.  Ky»> 
urensäure  im  Uundeharn  (Ib.  id.). 

*  geb.  Mai  8  ( WA) ;  Mal  12  (C£). 

Llebkneehti  JobanD  Georg.  — 
Hag.  Phil  und  (47  4  9)  Dr.  Theol.  Yon  «TOT 
bis  1737  Prof.  d.  Mathematik  und  von  ITtl 
bis  zu  seinem  Tode  auch  Prof.  d.  Theolo- 
gie an  d.  Univ.  zu  GiessoD.  Mitgl.  d.  Leo- 
poldin.  Academie  seit  174  5  und.  d.  Berb- 
ner  Academie  seit  1716  (A)  (J), 

geb.  4  679,  Apr.  23,  WasuDgen,Hesse& 
gest.  4749,  Sept.  1 7,  Giesseo.  * 
De  Speculis  causticis,  4®,  Jenae  4  7ta.  De  Hm- 
sia  mathematica,  4«,  Giesa.  47e4.  Sclectatke 
mata  mathematica,  4«,  Ib.  4709.  De  tasipesti- 
tum  adparenter  et  vere  eitraordinariam  «c 
speciatim  frigoris,  quod  byeme  aaperion  st»- 
slmus,  intensissimi  causis,  4*,  Ib.  4  71  f.  Dt 
cultu  etpraestantia  matheaeos  etc.,  4*,  Ib.  4  :«t 
Disq.  de  diluvio  maximo  etc.,   S*,  Ib.  IT<« 
Diss.  pyrometriam  s.  ignis  mensarMKli  ei  w- 
tendendi  novum  et  generale  spaeiiBtto  tisic«*. 
4^  Ib.  4744.  De  noctiluca  mercnriali  s.  delnef 
quam  argentum  vivum  in  tenebria  ftiadift,  i'. 
Ib.  4  748  (siebe  Heoalacer).   Disp. 
pbica  de  barmonia  corporom  rnuadi 
nova  ratione  in  nomeris  perfodia 
deOnita,  4«,  Ib.  4748.   Prog.  solein 
olim  prodigiosnm  nobis  Tero  propÜMaa.  4* 
Ib.  47S0.   Diss.  de  regimina  Xwamrn 
4^  Ib.  4  7S0.   Desiderla  matbemattea 
tiqua  ad  integrum  mathaseoa  oooatil 
historiam  et  cultum  sistens,  4^  Ib.  4  7«i. 
sidecia  math.  nov-antiqua  ad  gaodaaaaa«  « 
4»,   Ib.  47S4.    Desidaria  math.  iiov-mL 
mensuras  speciatim  geograph.  et  gaodaaft 
etc.,  4»,  Ib.  4  7S4.  Phams  s.  da  prodigMS 
ooelestibus,  ut  vulgo  vocaotar,  «a  oaai  aw« 
collectia  diss.  bist.  math.  elc.,  4*   Ib.  47t« 
Sidus  boreale  Stella  Doviter  dalaela  a>ipata« 
etc.,  4^  Ib.  4798.   überior  Stella«  Lsdovio»- 
nae  noviter  detectae  coasideralio  de.,  4*  Xk 
4788.    Grundsätse  d.  geeammlOB  mnAmmm. 
Wissenschaften u.  Lahreo,  4.  Tbl.  ••  Ib.  4 71% 
f.  Aufl.  4784.  Hasaiae  sobtarraaoaa 
etc.,  4«,  Ib.  4719,  Franc«r.  4789.  — 
tamorpbosis  ligni  in  minaram  farri 
erudit.  4748).    Lnculae  boraalia  d.  M 
4740  Gissae  obsarvataa  dasigaatta  fib.  f?«« 
De  nova  approximatiODe  qoadrali  ad 


5iC» 


1461 


Li0bl«iii 


Liamer. 


1462 


ioicriptDiD  per  MriM  in  ioflnitom  inttltut« 
joila  ItwteBii  principia  (Eph«m.  Ac6d.  Nat. 
Cur.  4717).  Syrrnatum  el  coruscattonom  bo- 
realiam  in  borizonte  Gisseoo  observatamm 
descript.  (Ib.  1749).  —  Viel  Tbeologisches. 

*  ffffL  1749,  8«pt.  12  (ÄlfO. 

UeUe&ii  Franz  Caspar.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Botanik,  Cbemie  u.  Minera- 
logie an  der  ehemaligen  Univ.  zu  Fulda, 
auch  Hofapotbeker  daselbst  (A)  (M.  W), 
geb.  t7ii,  Sept.  4  5,  Carlstadt  a.M., 
gest.  184  0,  Apr.  S8,  Fulda. 
AninmdversioDes   chemico  -  pbarmacenticae, 
8^  Faldae  (Deulsch  in  Bwtrt'a  Magazin).  Zer- 
piiedeniDg  aller  Mineralwasser  im  Fulda'schen, 
FraDkf.4784.  Ober  d.  Bereit,  d.  Glaubersalzes 
aus  Eiseovilriol  u.  Kochsalz  (Crall's  Ann.  4  790). 

Ueigaaig,  Joseph.  —  Jesuit,  folg- 
ueise  Repetent  der  Mathematik  zu  Gratz 
(1749),  Prof.  d.  Rhetorik  zu  Linz  (4744), 
deutscher  Prediger  zu  Comorn  (4749),  Prof. 
d.  Mathematik  xa  Kasohau  (1754),  dann 
(4  76t^56)  Prof.  d.  Mathematik  im  Col^ 
legio  Viennensi  bei  den  untern  Jesuiten 
und  Socius  Praefecti  speculae  astronomi- 
rae,  endlich  Praefectus  speculae  asirono- 
Diicae  von  4756  bis  zur  Aufhebung  d.  Je- 
suitenordens 4  773;  darauf  kaiserl.  Guber- 
nialrath  in  Oslgalizien  u.  Aufseher  d.  Stras- 
Hen-  u.  Brückenbaus  in  d.  polnisch. -öslerr. 
Provinzen  (M)  (A), 

geb.  4  74  9,  Febr.  4 « (4  3),  Gratz,  • 
gest.  4799,  Mttrz  4,  Lemberg. 
Tabulae  memoria  les  arithmeticae,  geometriae, 
rigonometriae  et  arithmeticae  civilis  et  mili- 
aris. 4^  VieDnae4754.  Dimensio  gradaum  me- 
idiani  vieonensis  et  hungarici,  4^  Ib.  4770.  A 
bort  accoont  of  the  measurement  of  three  de- 
rees  of  latitude  under  the  meridian  of  Vienna 
Pbil.  Tr.  4  7SS).  Über  diese  Gradmessang  and 
ei  De  Vermessung  in  Galizien  stehe  auch  ▼. 
Mh'a  Monatl.  Corr.IV,  VI— IX  u.  XXill.  — 
eitrttge  zu  •tepliaf's  Commerc.  litt. 

*  ffeb.  F«l»r.  \Z(W,aii  (ON)  {SAT). 

Iito«ta«d|  Jacques.  —  Privatlehrer 
.  Mathematik  in  Paris,  spSter  Astronome- 
djoint  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  fBJ  (LB), 

geb.    1660  etwa,  .  .  .  Arles, 

gest.  4733, Paris. 

»digirta  die  Connalssance  des  temps  von  4  70t 
s  4  799,  und  gab  von  4704  bis  4744  Epheme- 
ien  heraus. 


I,  JohannOtto  Wilhelm. 

-  Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Mathematik  an  d. 

reinigl.  Artillerie-  u.  Ingenieur-Schule 

Berlin;  früher  OberfeuerHerker  (Or), 

geb.    1811,  Aug.  10,  Borken,  West- 

phalen. 


Ober  d.InhaUsberechn.  d.  Körper  nach  einer 
einzigen  Formel,  Berlin  4847.  Über  d.  Form 
Q.  StSrke  gewölbter  Bogen  mit  Hülfe  d.  hy- 
perbolisch. Functionen,  Ib.  4854.  Beitr.  s.  In- 
baltsbereehn.  d.  Körper  (Onmertfs  Archiv, 
XXXII,  4  859). 

LUlOBttuÜi   Johann   Samuel.  — 

Folgweise  Conducteur  bei  d.  Swine,  Ober-  . 

Bagger-Inspector  zu  Labiau,  Ober-Deich- 

Inspector  in  Königsberg  und  zuletzt  Ober- 

Ba^direclor  daselbst  (M)  (A), 

geb.   4724,  Oct.  2S,  Königsberg, 

gest.  4  800, * 

Verschiedene  mathemat.  Abbandlungen  ano- 
nym, z.  B. :  Beschreib,  einer  neuen  Methode, 
den  Inhalt  aller  Figuren  zu  erforschen,  S^,  Kö- 
Digsb.  4759. 

*  ErtchoM  dch. 

LUlo  (Giglio,  LiUus),  Lulgi  (Aloysius). 
—  Arzt  In  Rom,  der  nebenher  Astronomie 
trieb  (B)  (MR), 

geh Ciro,  Calabrien,* 

gest.  4  576, 

Hat  den  Hauptantheil  an  der  Verbesserung  de4 
Kalenders,  da  sein  Vorschlag  vom  Papst  Gre- 
gor XIU  durch  die  Bulle  vom  4.  März  458S 
genehmigt  und  von  seinem  Bruder  Antonio 
(ebenfalls  Arzt)  ausgeführt  wurde  (siehe  Ide- 
ler, Handb.  d.  Chronologie,  II,  804). 

*  f  «b. . .  .  V«roiw  ( Wd), 

IfUly,  V^illiam.  —  Erst  Buchhalter 
bei  einem  Kaufmann  in  London,  dessen 
Wittwe  er  später  heiratbete.  Legte  sich  seit 
4  632  auf  die  Astrologie ,  die  ihm  grossen 
Ruf  und  bedeutende  Einkünfte  brachte,  aber 
auch  mancherlei  Verfolgungen  zuzog  (JJ, 

geb.   4  60S,  Mai    4,  Diseword,  Leica- 

frtershire, 

gest.  4  684,  Juni  9,  bei  Hersham. 
Gab  jährlich,  von  4644  bis  zu  seinem  Tode, 
unter  dem  Titel :  Merliaus  anglicus,  astrologi- 
sche Weissagungen  heraus.  Schrieb  auch: 
Treatise  on  the  three  suns  seen  the  preceding 
Winter,  4648. 

Umbovrg,  Jean  Philippe  de.  — 
Pract.  Arzt  zu  Theux  u.  Spa  im  Lüttich- 
schen  (BLB), 

geb.  4726, Theux, 

gest.  4  84  4,  Febr.  4 ,  Spa. 
Traite  des  eaux  minerales  de  Spa,  Li6ge4760. 
Diss.  sur  les  afflnit^s  chimiques,  Ib.  4  764  (Ge- 
krönt von  d.  Acad.  zu  Rouen).  M<^m.  sur  fin- 
fluenoe  des  astres  et  en  particuller  de  la  lune 
sur  les  vögetanx  (M^m.  6oc.  Lausanne,  T.  II). 


I  Conrad  Philipp.  —  Dr. 
Med.,  Prof.  d.  Mathematik,  Physik  o.  Me- 
dicin  in  Zerbst,  später  auch  Stadtphysicus 
u.  Oberbürgermeister  daselbst  fDk), 

9t  • 


1463 


Limsaaiu 


Lindbergion. 


14M 


geb.    1658,  Febr.  18,  Nienburg  a.  d. 

Saale, 

gest.  n3<^,  Jan.  \,  Zerbst. 
Mehr  als  60  Disputationen,  zwischen  4  686  u. 
1709  in  Zerbst  gehalten,  z.  B. :  De  natura  et 
essentia  corporum  ;  De  vacuo  ejusque  metu ; 
De  corpore  raro  et  denso ;  De  rarefoctionis  et 
condensatiODis  a^is  effectib.  in  thermometris ; 
De  corpore  fluide,  flrmo,  friabili  et  molli ;  De 
corpore  perspicuo  et  opaco ;  De  echo ;  De  ortu 
mundi;  De  cometis;  De  luna  variisque  ejus 
effectibus ;  De  tonitru ;  De  lumine ;  De  magnete 
ejusque  effactibus ;  Etc. 

LlmaaeuSi  s.  Lymnaeus.     . 

Llmprleht,  Heinrich.  —  Dr.  Phil., 
seit  \  8  49  Assistent  am  chemischen  Labo- 
ratorium in  Göttingen,  seit  1854  Prof.  extr. 
d.  Chemie  an  d.  Univ.  daselbst  (Or), 

geb.  1827,  Apr.  21,  Eutin. 
Grundrisa  d.  organ.  Chemie,  9^,  Breunschw. 
1855.  —  Über  d.  Verbindd.  aus  Cyanstture  u. 
Aelher  (Lieh.  Ann.  LXXIV,  1 850).  Verbindd.  d. 
Quecksilberoxyds  mit  Allantoin  (Ib.  LXXVUI, 
1858).  Über  d.  Bildung  d.  Stickstoffben^oyls 
au|i  Hippursädre ;  mitL.  ▼.  Uilar  (Ib.  id.).  Über 
d.  sog.  Benzo^oxyd  u.  einige  andere  gepaarte 
Verbindungen  ;  mit  Litt  (Ib.  XC,  1854).  Ver- 
bindd. d.  Acetone  mit  zweifach-schwefligsaur. 
Alkalien  (Ib.  XCIII,  1855).  Über  d.  Caprylal- 
dehyd  (Ib.  id.).  Beitr.  z.  Kenntn.  d.  Propinn- 
säure u.  Bulteressigsäure ;  mit  L.  ▼.  Ualar  (Ib. 
^CIV,  1855).  Vermischte  ehem.  Mittheilungen 
(Ib.  XGVII  u.  XCIX,  1858).  Über  Salicylver- 
bindungen  (Ib.  XCVIII  u,  XCIX,  1886).  Über 
Umwandl.  von  Aldehyden  in  Alkohole  (Ib.  CI, 
1857).  Übei;  Leuein  u.  Alanin  (Ib.  id.).  Dar- 
stell, d,  Oenaolhylens  aus  d.  Oenanlhol  (Ib. 
cm,  1857).  Untersuchungen  aus  seiner  Ab- 
theitung  d.  akadem.  Laboratoriums  in  Göttin- 
gen (Ib.CIIu.  cm,  1857  ;eVIu.CVIII,  4858). 
Bemerkk.  zu  Xeknl4'a  Abhandl. :  Über  d.  sog. 
gepaarten  Verbindungen  u.  d.  Theorie  d.  mehr- 
atomigen Radicale  (Ib.  CV.  1858).  Über  d.  Cya-: 
nurülher  (Ib.  id.).  Über  d.  Analyse  slickstofT- 
halt.  organ.  Verbindd.  (Ib.  CVIII,  1858).  Über 
einige  Producte  d.  trockn.  Destillat,  d.  bulter- 
saur.  Kalks  (Ib.  id.).  Über  d.  Sulfobenzoe- 
stture;  mit  L.  ▼.  Uslar  (Ib.  CVI,  1858). 

Lla^rli  s.  Santi-Linari. 

Llabmimi  Johann  Georg  Domi* 
nicus  von.  —  Erst  Pflegamts-Schreiber 
zu  Neumark  u.  Viehtach,  dann  seit  1750 
Münz-  u.  Bergrath  in  München.  Direct.  d. 
Philosoph.  Klasse  d.  Acad.  d.  Wiss.  da- 
selbst, deren  Gründung  im  J.  1759  er  und 
G.  V.  Lorihauptsächtieh  bewirkten;  1757 
vom  Kaiser  Franz  geadelt  (MJ  (AJ, 

geb.    1714,  Jan.  10,  Viehtach,  Amt 

Straubing, 

gest.  1787,  Juni  14,  Hüneben. 


BeachreibuDg  eines  von  ihm  erfnadeBen  Mi 
Instrmaaents  (Abhandl.  Bayer.  Acad.  I«  4761 
Versuch  eiaer  Verbessr.  d.  Landkartea  von 
Bayern  (Ib.  II,  1764). 

Linok  (Lincke),  Johann  Hein  rieb 
—  Apotheker  in  Leipzig.  Mitgl.  d.  Leopol- 
din. Academie  (J)  (Act.  Aceui.Xat.  Cur.  VI  . 
geb.   1674,  Dec.  17,  Leipzig,* 
gest.  1734,  Oct.  99,  Leipzig. 
Epistola  ad  J.  Woedwaard  de  crocodilo  petn- 
ficato,  4**,  Lips.  1718.    De  stellis  mariois  ftc 
fol.,  Ib.  1788.    Commentatio  de  cobalto  (Flui 
Tr,  1726). 

*  g«b.  1674,  Dec  6  iÄMC). 

Iilnoki  Johann  Heinrich.  —  Sohn 
d.  Vorigen.    Apotheker  in  Leipzig.   MitgL 
d.  Leopoldin.  Academie  (AJ  (M.llJ, 
geb.   1735,  Jan.  5,  Leipzig, 
gest.  1807,  Mai  23,  bei  Mücheln.* 
über  d.  Wirkungen  u.  Eigenschafteo  verschie- 
dener Arzeneimittel,  8'',  Leipzig  4  771.    Iod«i 
Musaei  Linekiani  oder  syi^temat.  VerzeichB 
d.  vornehmst.  Stücke  d.  Linckischea  Natura- 
lien-Sammlung, 8  Thie.  8^  Ib.  4  783—87 

*  Auf  seinem  RUterg\it  Zöbicker. 

liinoki  Jobann  Wilhelm.  —  Sobb 
d.  Vorigen.  Dr.  Med.  u.  pract.  Arzt  in  L^ip* 
zig  (A)  (M.  ii;, 

geb.   n&O,  Dec.  S5,  Leipzig, 

gest.  4805,  Dec.  S5,  Leipzig. 
De  nonnuilis  chemicis  instrumeoti«!,  4*.  Lip« 
1788.  Derajatorpedine,  4^  Ib.  4  788.  Gruod- 
satze  d.  Pharmacie,  nebst  Geschichte  a   Lite- 
ratur derselben,  8',  Wien  180t. 

.  Uady  James.  —  Dr.  Med.,  ersCScbitf«-. 
arzt,  dann  Arzt  am  Haslar  Hospttal  o.  M>tc1 
d.  Royal  College  of  Physicians  in  EdinburzL 
später  Arzt  in  Windsor.  Mitgl.  d.  Roy.  Sic 
(Th)  (RGE)  (WB), 

geb.    1736,  Mai  17 

gest.  1794,  Juli  18,  Gosport.* 
An  account  of  the  late  traoslt  of  the  Ves'z« 
observed  near  Edinburgh    Phil    Tr.    47<» 
Eclipse  of  the  moon  (Ib.  id.).   Descnpl«ca 
a  portable  wind  gage  (Ib.  4  775,.  —  Medic.:» 
sches. 

*  fett.  1795,  Juli  14  (9r},  wo  er  mach  Jok  a  k«««. 

LindbergsoBi  August.  —  Pruv.c- 
zial-Arzt  in  Calmar  und  firigadeairt  ir  i 
schwedischen  Armee  (SLH)  .  Or}, 

geb.   1790, Stockboloi. 

gest.  1824,  Oct.  24,  Edelbof  Ämr^ 
Analysip  corticis  anguslurae,  Land.  I  Sf  9   1 1 
dersökning  af  en  urinsten   (Vetee^Jt     %r>. 
Handl.  1820).   Vegetahili9kt-chemt»ka  ^<r^ « 
(Ib.  id.).    Qualitativ  underadknio^  «ftp«? 
(Ib.  4822,  auch  lohwaigv.  Jouro.  XLU  . 

*  In  Schoaen,  dem  Onfen  Trolle- Wftckt 


1465 


LindUom 


Li&dM. 


1466 


LiadMom,  Nils.  —  Prof.  d.  Mathe- 
matik beim  schwedisch.  Aiiilleriecorps  in 
Stockholm.  Mitgl.  d.  Aead.  d.  Wiss.  da- 
selbst  (SR)  (Or), 

geb.   17)5,  Aug.fS,  Ost-Gothland, 
gest.  1793,  Apr.    S,  Stockholm. 
Diss.  de  variatione  curvaturae,  Upsalae  4  757. 
En  locus  geometrlcus  (Velensk.  Aead.  Handl. 
1766).  Förs.ök,  att  nytlja  vatlnprofyare  tili  ut- 
rönande  af  saipeler-halteo  i  krat  (ib.  1773). 

LindbeflUi  Gustav  Aron*.  —  Erst 
Auscuitaot  im  schwedisch.  Bergcollegium 
(1776),  dann  Bergmeister  in  Wermeland 
(1785)  und  zuletzt  Bergrath  (1814).  Mitgl. 
d.  Aead.  d.  Wiss.  zu  Stockholm  (Or), 
geb.   1758,  Febr.  t8,  Dalarne, 

gest.  1814,  Apr.  21, 

Boskrifning  p^  en  ny  hüstvind  vid  Persberget 
{ Veteask.  Aead.  Handl.  1 796).  Om  coniska  hast- 
vindar,  alt  Dyltja  tili  uppfordring  vid  grufvor 
(Ib.  1 798).  ->  Stiftete  einen  Preis  bei  der  Stock- 
holmer Academie,  der  jährlich  vertbeiH  wird. 

*  Bptter  Ton  Lindbon. 

UadenaQi  Bernhard  August  von. 
—  Dr.  Jur.,  erst  Assessor  im  Rammercol- 
legium  zu  Altenburg,  dann  Direct.  d.  Stern'- 
warte  auf  dem  Seeberge  (interimistischer 
1804,  wirklicher  1808 — 17),  jm  .Kriege 
von  1813  Oberst-Lieutenant  u.  General- 
adjutant d.  Grossherzogs  von  Weimar,  spä- 
ter 1817  Vicekammerpräsident,  1818  Yi- 
celandscbaftsdirector  in  Altenburg,  1820 
Geh.  Rath  u.  Minister  in  Sachsen-Gotha, 
1825  Gesammtminister  von  Hildburghau- 
sen, Heiningen  und  Coburg,  1826  Land- 
schaftsdirect.  in  Altenburg  bis  1848,  da- 
neben 1827  königl.  säch^.  Minister  am 
Bundestage,  1829  Direct.  d.  Commerzien- 
deputation  u.  Chef  d.  Kunst-  u.  wissen- 
scbaftl.  Sammlongen  in  Dresden,  1830 
königl.  Sachs.  Cabinetsminister,  1831  Mi- 
nister d.  Innern  bis  1834,  dann  Präsident 
d.  Staatsmmisteriums  bis  1843,  wo  er  sich 
ins  Privatleben  zurückzog  (CL)  (G.  1854;, 
geb.  1780,  Juni  11,  Altenburg, 
gest.  1854,  Mai  21,  Altenborg. 
Tables  baromölriques  pour  faciliter  le  calcul 
des  nivellements  et  des  mesures  des  hauteurs 
par  le  baromMre,  S"»,  Gotha  1809.  TabulaeVe- 
neris  novae  et  correctae  etc.,  4°,  Ib.  1810. 
Tabalae  Martis  novae  et  correctae  etc.,  4°, 
Ersenbergae  1811.  Investigatio  nova  orbitae 
a  Mercario  circa  Solem  descriptae  etc.,  4^ 
Gothae  184  8.  Versuch  einer  neuen  Bestimm, 
d.  Nutations-u.  Aberrations-Constanten  usw., 
4^  Berlin  1 842.  —  Beobb.  hei  d.  thüringischen 
Vermess.  (▼.  Zach'r  Monatl.  Corr.  X,  1804). 
Überd.Zuverlä8sigk.d.  Uingenl>e$timm.  durch 


MondscDlmiDaliooeD  a.  Moodsabsttfnde  (Ib. 
XU,  1805).  Über  Längenbestimm,  durch  Monds- 
htibtfk  (Ib.  id.).  Beiträge  zur  Geschichte  merk* 
würdiger  Winde  (Ib.  XIU,  1806).  Versacb, 
eine  Zeit-,  Breiten-  u.  LängenbestinHnung  miW 
telstd.  Seitanien  binnen  15' zu  erhalt.  (Ib.  id.). 
Versuch,  den  Gang  e.  übr  aus  gleichen,  aber 
nicht  correspondirend.  Sonnenhöhen  zu  be- 
stimmen (Ib.  XIV,  1 806).  Über  d.  Gebrauch  d. 
Gradmessungen  z.  Bestimm,  d.  Gestalt  d.  Erde 
(Ib.  id.).  Ueberd.  Bestimm,  d.  Radius  e.  Kugel, 
deren  Oberflache  der  e.  Ellip.soids  von  gegebe- 
nen Dimensionen  am  nächsten  kommt  (Ib.  XVI, 
1807).  Über  d.  Sonnend urcbmesser  (Ib.  XIX, 
1809;  XXi  u.  XXII,  1810).  GeschicbU.  Dar- 
stell, d.  Fortschritte  d.  Sternkunde  im  1 .  De- 
cennfo  dieses  Jahrhunderts  (Ib.  XXIII,  1811, 
—  auch  für  sich,  Gotha  1811).  Verzeiehn.  d. 
berechnet.  Cometenbahnen  von  1796  bis  1810 
(Ib.  XXVI,  1812).  Über  d.  grOsst.  nördt.  o. 
südl.  heliocefitr.  Abstände  d.  Planeten  von  d. 
Ekliptik  (Ib.  XXVIIt,  1613).  —  Redigirte  die 
Monatl.  Corr.  von  Bd.  XV-XXVIII,  und  gab 
heraus  mit  J.  O.  F.  Bohnenberger :  Zeitschrift 
f.  Astronomie  u.  verwandte  Wissenschaften, 
6  Bde.  8^,  Stuttg.  1816^18.  Darin  von  ihm: 
Geschichtl.  Einleitung  fl,  1816).  Beitr.  z.  ge- 
nauen Maas^-Kenntniss  (Ib.  id.).  Beitr.  z.  Ge- 
schichte d.  Greenwicher  Sternwarte  usw.  (II, 
1816).  Über  d.  vermuthete  Differenz  d.  mitll. 
Strahlenbrechtmg  im  Sommer  u.  Winter  (III, 
1817).  Hüifstafcl  z.  Reduct.  d.  Sonnenlüngen 
für  wahren  Mittapf  auf  die  der  mittleren  (Ib. 
id.).  —  Beob.  d.  DoppeLsterns  61  Cygni  (Astr.* 
Nachr.  XXI,  1844).  Negativer  Beitrag  zur  Er- 
klär, komelarisch!  Schweif-  u.  Nebelbildun- 
gen (Ib.  XXX,  1850).  Über  d.  ünveränder- 
licbk.  d.  Erdmasse  (Ib.  XXXI.  1851).  Über 
Feuermeteore  (Ib.  XXXIII,  1852).  Beitrage  z. 
Climatologie  (Ib.  XXXV,  1883).  Beitrag  z.  Ge- 
schichte d.  Neptuns- Entdeckung  (Ib.  Ergün- 
ZQng5befl1849). 

Uadompi  Hans  Christfan.  — 
1797  Oberlehrer  d.  Wathematik  u.  Physik 
an  d.  Met^ropolitanschule,  1800  Inspeclor 
d.  mothemat.-physikal.  Klasse  im  pädagog. 
Seminar  zu  Kopenhagen  (NK), 

geb.  1763,  .  .  .  Bognserup,  Seeland, 
gest.  1809,  .  .  .  (Kopenhagen?). 
Forste  Grunde  af  den  rene  Mathematik,  S  Dl., 
Kidbnh.  1799—1803.  De  forste  6  Boger  af  Sn- 
cUdia  Elementer,  Ib.  1803.  Kort  Udtog  af  Me- 
kantk  og  Hydrostatik  etc.,  Ib1808.  GabOeua' 
Begyndelsgrunde  af  Arithmetik  etc.  heraus, 
und  übersetzte  Bftseh'i  Mechanik. 

LindM,  August  Wilhelm.  —  Dr. 
Phil.,  Prof.;  von  1817  bis  1853  Lehrer  d. 
Chemie  an  d.  königl.  Realschule  zu  Berlin, 
daneben  Inhaber  eines  pharmaceutrschen 
Instituts.  Früher  Pharmaceut  u.  Assistent 
von  HermbstUdt  (Or), 

geb.  1800,  Febr.  2t,  bei  Hannover. 
Gab  heraus :  Berliner  Jahrbuch  d.  Pharmacie, 
13  Bde.  IS«*.  Berlin  1888— 40.  Polytechnisches 


1467 


Undhagen 


Ungatt. 


lies 


Archiv ;  mit  €.  T.  V.  ]I«Bd«lMotaii,  8  Bde.  8**, 
Ib.  1887  —  89.  Berliner  Polytecbn.  Monate- 
scbria,  4  Bde.  8».  Ib.  4887— 8».  «- YollstHnd. 
Wörterb.  z.  6.  Ausg.  d.  Pharmacopoea  Boras- 
sica.  8^  S.  Aufl.,  Ib.  4846.  Gründl.  Anweis. 
z.  ricbtig.  Beurtbeil.  u.  cbem.  Prüf,  aller  in 
d.  Farberei  u.  Zeugdnickerei  erfordert.  Mate- 
rialien usw.,  8^  Ib.  4849.  GrUndl.  Anleit.  z. 
practl  Ausfuhr,  d.  wichtigst,  agronom.-chem. 
Untersuchungen,  8°,  Ib.  4  849.  Pract.  Anleit. 
zu  d.  wichtigst,  gericbtlich-cbem.  usw.  Un- 
tersuchungen, 8<*,  Ib.  4849.  Beitrüge  zur  ge- 
richtl.  Chemie,  8«,  Ib.  4  853.  Handb.  d.  Che- 
mie, 8»,  Ib.  48S4.  Pract.  Anleit.  z.  Prüf.  u. 
Werthbestimm.  d.  usw.  Düngemittel,  8^  Ib. 
4855.  Über  d.  AufOnd.  d.  Arseniks  bei  ge- 
richtlich -ehem.  Untersuch.  (Prgrm.  d.  Real- 
schule 4  845). 

Llndhagea,  Daniel  Georg.  —  Dr. 
Phil.,  Docent  d.  AstronofQie  an  d.  Univ.  zu 
Upsala;  von  4  849  bis  4  856  Adjunct  an  d. 
Sternwarte  zu  Pulkowa  (Or), 

geb.  4819,  Juli  S7,  Ost-Gotbland. 
De  numero  coostante  äberrationis  et  parallaxi 
annua  stellae  polaris  et  ascensionibus  rectis 
bujus  stellae  etc.  (M^m.  acad.  Petersb.  S6r.  VI. 
Scienc.  phys.  IV,  4  850).  Bericht  über  die  im 
Sommer  4  850  ausgeführte  (astron.)  Expedi- 
tion nach  dem  norweg.  Finnmarken  (Bullet, 
acad.  Petersb.  IX,  4854).  Bericht  über  d.  Er- 
gebnisse der  im  Sommer  4  854  in  Aagelegen- 
beiten  d.  Gradroessung  unternommenen  Reise 
nach  Lappland  (Ib.  X,  4  882).  Astron.  Beobb. 
u.  Berechn.  in  d.  Astr.  Nachr. 

Ifladaaiuii  Christian  Frederik. 
—  Dr.  Phil.,  Lector  am  Gymnas.  zu  Streng- 
näs  (Or), 

geb.  484  6,  Sept.  47,  Ost-Gotbland. 
Sämling  af  geometriska  problemer  utgifven,  8^ 
Strengntts  4  858.  De  fünctione  quadam  trans- 
cendente  (Act.  Soc.  Upsal.  Ser.  IIl,  Vol.  1, 4  858). 
Om  nägra  deflnita  Integraler  (Vetensk.  Acad. 
Handi.  4880).  Om  en  deflnit  integral  (Öfversigt 
af  K.  Veteosk.  Acad.  Förhandl.  4  858).  Om 
functioners  nraxima  och  /ninima  (Ib.  id.).  Om 
ellipsen  (Ib.  id.).  Omjordens  afplattning  och 
massa  (Ib.  id.).  FOrslag  tili  tidens  bestäm- 
mande  (Ib.  4854).  Om  trigonometr.  Tabeller 
(Ib.  id.).  Numeriska  equationer  af  tredje  gra- 
den  (Ib.  id.). 

LiadBer,  Cornelius.  —  Mag. Phil., 

seit  4  730  Prof.  d.  Mathematik  am  Gymnas. 

zu  Regensborg  (A)y 

geb.   4  694,  Mai  SS,  Regensburg, 

gest.  4740,  Juli    9,  Regensburg. 
Aoweis.  zu  den  Welt-  u.  Himmelskugeln,  8^ 
Nürnb.  4  786.  ^  Gab  heraus :  Der  Cabineta- 
Courier,  eine  naturwissenschaftl.  Zeitschrift. 

liladquhlti  Johann  Henrik.  — 
Mag.  Phil.,  erst  Docent  (4  77  4),  dann  Prof. 
(extr.  4779,  ord.  4781)  d.  Mathematik  an 
d.  Univ.  zu  Äbo  (A)  (S)  (TP), 


geb.   4743,  Sept.  49  (N.St.),  NrHad. 

FiDDland, 

gest.  4798,  MSrz  4i,  Abo. 
De  motu  projectilium  in  adre.  Abo  4779.  Ma- 
thodas  integrandi  aequationes  qoaadaiB  ditfa- 
rentiales  tertii  ordinis,  Ib.  4774.  De  inflesio- 
nibus  laminarum,  elasticarum,  Ib.  1777.  De 
invenienda  elevatione  poli  ope  filorum  Terli» 
calhim.  Ib.  4784.  De  limitibus  «equatioaiifli. 
Ib.  4784.  Specimina  quaedam  metbodi  Ua- 
gentium  inversae.  Ib.  4788.  Dtss.  astroo.  me- 
thodum  sistens  inveniendi  tempos  ▼enun  es 
observatis  aequalibus  diversarum  atollarva 
altitudinibos ,  Ib.  4  784.  Disa.  obeervatioMa 
quasdam  circa  reductionem  angalomoa  ad  ho- 
rizontum  continens,  Ib.  4786.  De  obeenralio- 
nibus  baroroetricis  ope  thermometrt  oom^vB- 
dis,  Ib.  4  788.  Diss.  sistens  theoriam  lioemai 
parallelarsm,  Ib.  4789.  De  methodo  lOTaaiewIi 
latitudinem  loci  ex  observatis  duabas  soll«  ▼•! 
stellae  ejusdem  altitudlnibua,  Ib.  4786.  —  Me- 
thodus  ex  observatis  stellanim  a  lona  oce«lla- 
tionibus  inveniendi  dilferentias  meridiaooniB 
et  loca  lunae  vera  (Nov.  Aet.  Soc.  Opsal.  VI. 
4  799).  Problem,  att  ifr&a  ea  gifvea  pnacl  draisB 
en  rät  linia,  normal  Uli  eo  gifvea  parabola 
apoUoniana  (Vetensk.  Acad.  Handl.  4  776;.  Nytt 
satt,  alt  tili  en  gifven  anomalia  media  Sana  ea 
planets  anomalia  vera  (Ib.  4  778).  Noch  laaf 
AnfsHtze  daselbst  mit  astron.  Beobb. 

*  rnU  Min  34  {9r). 

UnemMUi,  Albert.  —  SeK  4  636 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Kdoigs- 
berg,  vorher  drei  Jahre  in  Holland  lebeod 
(Am)  (J)  (A), 

geb.   4  603,  MSrz  4  4,  Pischhaoseo, 

Preusseo» 

gest.  4  653,  Oct.     8,  Königsberg.* 
De  stfintillatione  stellarum,  RegionioBt  46M 
De  refractionibus  oranicia,  Ib.  4684.   Da  aa- 
tura  cometarum,  Ib.  4686.   De  irida.  Da  mm- 
teoris  ignitis.   De  igne  elemeotarl.    Heaiona 
saecularis  s.  Collectio  observationom  aaünoao- 
micarum,  Ib.  4644.  Deliciae  calendario  fao 
graphicae,  darin  die  edelsten  Gabeimaiaaa  am 
Physik,  Astronomie,  Astrologie, 
usw.,  Ib.  4  654  (posthum).  Anleit  sar 
Und.  Fortification  usw.,  4«,  Tttb.  4654 

*  r«tt.  1654, . . .  U)- 

Llagohi,  ...  —  Abb^,  Prof.  d.  Phito- 
Sophie  und  Principal  des  Coll^ 
sis  in  Paris  (LBPi), 

geb.  4740  etwa,  .  .  .  Elbeuf, 

gest.  4  8  4  4, Paris. 

Legons  des  math^matiques  pour 

duction  k  r^lude  de  la  physique,  8*,  Paris  4 


Uagvetf  Simon  Nicolas  Reon 

Von  4764  an  Parlaments-Advocat,  der  sitb 
viel  mit  Politik  befasste,  dadurcb  177^ — 
4782  in  die  Bastille  kam,  dann  einl^  Ztä 
in  Wien  lebte  und  beim  Kaiser  Jose^b 


1469 


Link 


Liiuchoten. 


1470 


eine  gunstige  AafDahme  fand,  dieselbe  aber 

verscherzte,  nach  Paris  zurückkehrte  und 

im  Strudel  der  Revolution  unterging  (A)  (B), 

geb.   1736,  Juli    U,  Rheims, 

gest.  1794,  Juni  17,  Paris.* 
RöfleiioD  sttr  la  lumi^re  öu  Coojectures  sur  la 
part  qu'elle  a  au  mouvemeot  des  corps  cA- 
iestas,  S«.  Paris  et  Lond.  4787.  ^  M6in.  ma- 
nascrit  pour  le  döpartem.  de  la  Marine,  sur 
les  moyens  d'etablir  des  signaux  par  la  lu- 
mi^re,  1781  (Aus  dieser  Schrift  soll  Ol.  Ohi^pe 
seine  Idee  iura  opt.  Telegraphen  entlehnt  ha- 
beo,  siehe  Boeekmaaa,  Versuch  über  d.  Teie- 
graphie  [Carlsruhe  4  794}  u.  V.  Oehler's  Wör- 
terbuch, IX,  40S).  ^  Viel  PoliUsches,  Litera- 
risches, Juristisches  usw. 

*  Oomotinirt.  Am  27.  Ival  TtrurtheUt  (^. 

Llak,  Heinrich  Friedrich.  —  Dr. 
Med.,  erst  Privatdocent  in  Gdttingen,  dann 
von  n9S  an  Prof.  d.  Naturgeschichte,  Bo- 
tanik u.  Chemie  an  d.  Üniv.  zu  Rostock; 
machte  darauf  mit  dem  Grafen  v.  Hoff- 
mannsegg  eine  naturwiss.  Reise  nach 
Portugal,  ward  1 8  H  Prof.  ord.  d.  Chemie 
u.  Botanik  an  d.  Univ.  zu  Breslau  a.  1815 
Prof.  d.  Botanik,  sowie  Director  d.  boten. 
Gartens  an  d.  Univ.  zu  Berlin.  Mitgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit  4  815  (P), 

geb.   1767,  Febr.  S,  Hildesheim, ^ 

gest.  4854,  Jan.    I ,  Berlin. 
Comm.  de  analysi  urinae  et  origine  calculi,  4*, 
Gotting.  4  788.  Versuch  einer  Anleit.  z.  geolog. 
Kenntniss  d.  Mineralien,  S*,  Ib.  4790.  Geolog. 
u.  mineralog.  Bemerkk.  auf  e.  Reise  durch  d. 
südwestl.  Europa,  besonders  Portugal,  S<*,  Ro- 
stock n.  Leipz.  4804.   Bemerkk.  auf  e.  Reise 
durch  Frankreich,  Spanien  u.  vorzügl.  durch 
Portugal,  8  Bde.  8^  Kiel  4804—4.  Die  Grund- 
wahrheiten d.  neueren  Chemie,  nach  Fqikp- 
•roj  etc  .  8«,  Leipz.  u.  Rostock  4806,  S.  Aufl. 
4845.   Über  d.  Natur  d.  Lichts.  4»,  Petersburg 
4  868  (Von  d.  dortigen  Acad.  gekrönt).    Ideen 
zu  einer  Philosoph.  Naturkunde,  S**,  Breslau 
4  844.   Dfe  (Jrwelt  u.  das  Alterthum,  erläutert 
durch  d.  Naturkunde,  t  Bde.  8«,  Berlin  4880 

—  98.  Handb.  d.  physikal.  Erdbeschreibung, 
9  Bde.  8«,  Ib.  4886.  Propyllend.  Naturkunde, 
t  Bde.  8^  Ib.  4886—89.  Ober  d.  Bildung  d. 
festen  Körper,  8«,  Ib.  4844.  Das  Alterthum  u. 
der  Übergang  zur  neueren  Zeit,  S<*,  Ib.  4848. 

—  Über  d.  (Jrsprung  d.  Stein-  u.  Braunkohlen 
AbhaDdl.  d.  Berlin.  Acad.  4  888).  -*  Versuche 

mit  d.  Weissgüldenerze  d.  Oberharzes  (Crell'a 
Anoal.  1 790).  Ober  d.  sogenannte  Glas  auf  d. 
Baaaiten  (Ib.  id.).  Ober  d.  Phiogiston  (Ib.  id.). 
über  d.  chemische  Verwandtschaft  (Ib.  4794). 
Über  aaoerHcbe,  vitriolische  u.  einige  Doppel- 
salze (Ib.  4796).  Etwas  über  d.  Verdoppelung 
Li.  Bilder  in  durchsichtig.  Steinen  (Ib.  4797). 
-^  Noliien  In  ieherer's  Journ.  III,  IV,  VI.  — 
[^bemiach-mineraloK.  Notisen  (Gehlaa's  Journ. 
V.  4  805).  Über  Berthellet^s  Theorie  d.  ehem. 
k'erwondUchaa  (OeUen'a  N.  Joum.  III,  4807). 


^  Über  d.  Adhäsion  d.  tropfbaren  Körper  mit 
einander  (Oüb.  Ann  XXIV,  4  806  u.  XXVI, 
4807).  Über  Festigkeit  u.  Flüssigkeit  (Ib.  XXV, 
4  807).  Über  Anziehung  u.  Verwandtschaft  (Ib. 
XXX,  4808).  Theorie  d.  Festigkeit  u.  Flüssig- 
keit (Ib.  XLVII,  4844)  —  Über  d.  Schwefel- 
säure u.  ihre  Wirkung  auf  vegetabil.  Körper 
(Sohweigg.  Joum.  XI,  4844).  über  d.  AUhtt- 
schleim  (Ib.  XIII.  4845).  Über  d.  ehem.  Wirk, 
beim  Zusammenreiben  d.  Körper  (Ib.  XIV, 
4  845).  Vergleich,  d.  Biweisses  mit  d.  Kleber 
(Ib.  id.).  Ueber  foasile  Pflanzen  abdrücke  (Ib. 
XXXV,  4  882).  —  Über  d.  Festigkeit  d.  Körper 
(Pogg.  Ann.  VIII,  4886).  Darstell,  von  Peis- 
soB*s  Capillartheorie  (Ib.  XXV,  4  888  u.  XXVII» 
4  8S8).  Versuche  über  d.  CapillaritSt  (Ib.  XXIX, 
4888  u.  XXXI,  4  884).  Über  d.  erste  Entste- 
hung d.  Krystalle  (Ib.  XLVI,  4  889).  Erschei- 
nungen beim  Gefrieren  d.  Wassers  unter  d. 
Mikroskop  (LXIV,  4  848).  —  Über  d.  Geaend 
um  Karlsbad  usw.  (Karsten's  Archiv,  Reihe  I, 
Bd.  XV,  4  887).  Über  d.  Berg  San  Safvadore 
bei  Lugano  (Ib.  Reihe  U,  Bd.  I,  4  889).  Die 
Butte  de  Valmargues  (Ib.  X,  4887).  —  Viel 
Botanisches. 

*  geb.  17C0,  Febr.  2  {MK)  {Vnit.'DoeumenU). 

UanA  (Linnaeus*),  Carl  von.  —  Dr. 
Med.  Nach  iSogerem  Aufenthalt  in  Holland 
als  Garten-Inspector  eines  Hm.  Cliffort 
zu  Uartecajnp,  4738  Arzt  u.  Prof.  d.  Mi- 
neralogie d.  Admiralität  in  Stockholm,  dann 
474  4  Prof.  d.  Medicin  und  Botanik  an  d. 
Univ.  zu  TJpsata  bis  4776,  wo  er  in  d.  Ru- 
hestand trat;  4  757  geadelt.  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Stockholm  seit  deren  Grün- 
dung 4739.  Auswärtiges  Mitgl.  d.  Pariser 
Acad.  (S)  (SLH)  (Nov.  Act.  Soc.  Upsal.  V) 
(Mem.Far,mS)  (B), 

geb.   4707,  Mai    U  (N.  St.),  R&sbull, 

SmAland, 

gest.  4  778,  Jan.  4  0  Upsala. 
Systems  natnrae  s.  Regna  tria  naturae  syste- 
matice  proposita  etc.,  fol.,  Lugd.  Bat.  4788, 
8.  Ausg.  8^  Holmiae  4746.  Amoeoitates  aca- 
demicae  s.  Dissertationes  variae  physicae,  me- 
dicae,  bolanicae  etc.,  7  vol.  8«,  Holm.  etLIps. 
4  749—89.  Kinnekulle,  aftagen  i  pfofil  och  be- 
skrifven  (Vetensk  Acad.  Handl.  4747).  —Viele 
u.  wichtige  Arbeiten  in  d.  Botanik,  nament« 
lieb  das  Sexualsystero.  —  Soll  das  Centesimal- 
Thermometer  zuerst  construirt  haben ;  siehe 
Pegy.  Ann.  LXIII,  488. 

*  Vor  MliMr  Adelmif . 

UasohoteBi  Johann  Hugo  van. — 
Reisender,  der  4683  den  Erzbiscbof  Fon- 
8  e  c  a  von  Lissabon  nach  Goa  begleitete  und 
sich  bis  4  589  daselbst  aufhielt  (JJ, 
geb.   4  563  etwa,  .  .  .  Harleip, 

gest.  4  604 , Bnckhuysen.* 

Navigatio  ac  itlnerarium  in  orientalem  sive 
Lttsitanorum  Indiam,  fol.,  Hagae  4894;  auch 
franzOsiMh,  Ib.  4699  (Darin  die  ersten  Nach- 


1471 


Linti 


Liouville. 


1472 


richten  über  die  Koralle nfelsen  des  indiscfaea 
Meeres) . 

*  gtwL  1633, .  . .  iü). 

Lintei  Hubert.  —  Jesuit,  Lehrer- d. 

Mathematik  u.  Philosophie  ^  .  .  (JJ  (SBJ), 

geb.   4  59« Cöln, 

gest.  «634,  Dec.  24,  Seiigenstadta.M. 
CanoQ  sinuum  a<^comodatas  ad  decempedam, 
4^  Uerbipol.  fS25. 

IflnuSj  Pranciscus*.  — Jesuit,  über 
t^  Jahre  Lehrer  d.  Mathematik  u.  des  He- 
bräischen am  engliscben  Gollegium  iu  Lüt- 
tich (J)  (SBJ)  (BEJJ, 

geb.   «595, London, 

gest.  «675,  Dec.  «5,  Löttich. 
De  pseudo-quadratura  circuli  D.  TlieiiMTiti, 
Lond.  4  66.0  (Auch  englisch  :  Refutation  of  tbe 
atternpt  fo  Square  tbe  circle,  8^  Ib.  4  660).  De 
corporum  inseparabilitate,  6®,  Ib.  4662.  E\pli- 
catio  pyramidis  horologialis  erectae  in  horto 
Regis  Angliae  Londini,  Leodii  4  673  (Auch  eng- 
lisch :  An  explication  of  the  diall  set  up  in  the 
King's  garden  at  London  a.  t669,  4",  Liöge 
4673).  De  experimento  argenti  vi  vi  tubo  vitreo 
inclusi  et  cadeniis  somper  ad  certam  quen- 
dam  altitudinem,  Lond.  4  6. .  ~  (Dagegen So- 
bert  Boyle:  DefensiO  de  elatere  et  gravitale 
a^ris  adversos  objecliones  F.  Lkii,  wodurch 
Ersterer  auf  die  Entdeckung  des  sogen.  Ma- 
ri otte'scben  Gesetzes  geführt  wurde).  —  A 
letteranlmadverting  on  Mr.  I.  Vewton^iTheory 
of  light  and  colours  (Phil.  Tr.  4  674).  Optical 
assertions  concerning  the  rainbow  (Ib.  4  675). 
Second  lett^ir  on  Vewtea's  Theory  (Ib.  4676, 
wo  auch  In  3  Aufstttzen  Hewton'i  Antwort). 

*  Eifinttieh:  Frmneit  Line  oder  Hm U  (J91V). 

LleamrdOi  s.  Leonardo. 

LloUTillOi  Joseph.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  foole  polytechnique  seit 
«833  und  am  College  de  France  in  Paris 
seit  «839.  Mitgl.  d.  Instituts  seit  «839  u. 
Mathematiker  des  Längenbureaus  daselbst 
seit  «84«  (Or)  (VD), 

geb.  «^09,  März  24,  St.  Omer,  Dep. 

Pas-du-Calais.  * 
Sur  l'intägralion  de  IVquation 

(mx«+nx+p)^+(qx+r)^+sy=0 

(Journ.  Ecole  polytechn.  Cah.  XXI,  4  88t). 
Sur  le  calcul  des  difiT^rentiolles  h  indices  quel- 
conques  (Ib.  id.).  Sur  quelques  questions  de 
mäcanique  et  de  göom^trie,  et  sur  un  nouv. 
genre  de  calcul  pour  r^soudre  ces  questions 
(Ib.  id.).  Sur  la  propagation  de  ta  cbaleur  dans 
les  polyödres  etc.  (Ib.  XXII,  4  883).  Sur  la  d6- 
termination  des  integrales  dont  la  valeur  est 
atgöbriqae;  2  Abfaandll.  (Ib.  id.).  Sur  T^qua- 
tion  de  Biceati  (Ib.  id.).  Sur  les  transcendan- 
tes  eiliptiques  de  prömi^re  et  seconde  esp^ce 
(Ib.  XXIII,  4884).  Sur  le  changement  de  la 
variable  iadöpendante,  dans  le  caleul  des  dif- 


förentielles  ä  indices  quelco&ques  (Ib.  XXIV, 

du    d^ 
4835).  Sur  rint^ration  de  l'^quation  —  =--j 

(Ib.  XXV,' 4  837).  Sur  Tint^gratioa  des  ^qoat. 
diff^rentielles  ä  indices  fractionnaires  (Ib  id  ). 
—  Sur  le  d^veloppement  des  fonctions  ou  par- 
ties  de  fonctions  en  söries  de  sinus  et  cof&ioas 
(In  dem  von  ihm  herausgeg.  Journ.  de  matfae- 
matiques  pures  et  appliquöes,  4*,  Pari«.  I. 
4886).  Sur  une  question  d'analyae  aui  difTe- 
rences  partielles  (Ib.  id.).  Sur  une  maoi^re  de 
gön^raliser  la  formule  de  Fouier  (Ib.  id.).  Sur 
le  calcul  desin^galit^s  p^riodiques  des  pla- 
nstes (Ib.  id.).  Demonstration  d'un  theor^roe 
du  h  Mr.  Btnrm,  relatif  ä  une  classede  foDCtions 
tr&nscendentes  (Ib.  id.).  Demonstr.  d'on  Ihee- 
rSme  de  Canehy  relatif  au  x  racines  imaginaires 
des  equations;  mit  Btnim  (Ib.  id.).  Sur  un 
nouv.  usage  des  fonctions  eltiptiques  dans  les 
problSmes  de  mecanique  Celeste  (Ib.  id.).  Sar 
le  developpement  des  fonctions  ou  pariies  de» 
fonctions  en  s^ries  dont  les  divers  teroies  sont 
assujetlis  ä  satisfaire  k  une  ro6me  eqaat.  dt  ff. 
du  2'""  ordre,  contenant  un  parametre  varia- 
ble; 3  M6m.,  und  ein  Shnl.  M^m.  mit  Stam 
(Ib.  id.  et  II,  4887).  Solution  d'un  probiöme 
d^analyse  (Ib.  II,  4  887).  Sur  la  sommaUoa 
d'une  s^rie  (Ib.  id.).  Sur  le  developpemeol  d« 

(4— tnz+i')""  (Ib.  id.).  Sur  un  passage  de 
la  Mecanique  Celeste  relatif  k  \m  tbeorie 
de  la  figure  des  planstes  (Ib.  id.).  Solution 
nouv.  d'un  Probleme  d'analyse  relatif  aux  phe- 
nomSnes  thermo-möcaniques  (Ib.  id.).  Sar  la 
formule  de  Taylor  (Ib.  id.).  Sur  la  Classifica- 
tion des  transcendanles  et  sur  rimpossibilile 
d'exprimer  les  racines  de  cerlaines  eqnai  ea 
fonction  finie  expl leite  des  coeffictenta  flb 
id.  et  III,  4  888).  Nouv.  recherches  sar  la  de- 
termination  des  integrales  dont  la  valeur  est 
alg^biique(lb.  IU»4888).  Sur  riniegral.  dune 
classe  d'^uat.  diff.  (It>.  id.).  Sur  la  th^orie 
des  ^quat.  diff.  (Ib.  id.).  Sur  la  tb<k>ne  des 
<^quat.  transcendantes  (Ib.  id.).  Sor  la  tbeorie 
de  la  Variation  des  constantes  arbitraires  Ib 
id.).  Sur  un  M^m.  de  Mr.  libri  relatif  ä  la 
thöorie  de  la  chaleur  (Ib.  id.).  Sur  TiDtegrat. 
d'une  6quat.  aux  diff<6rences  partielles  qui  se 
präsente  dans  la  tbeorie  du  son  (Ib.  id.).  Sur 
ia  thöorie  des  ^quat.  dilT.  linteires  et  sar  le 
d^veloppement  des  fonctions  en  söries  (Ib.  id. . 
Sur  rintegrat.  des  ^uat.  lineaires  aux  diffe- 
rentielles  partiell.  (Ib.  IV,  4889).  Sur  on  Mem 
de  Mr.  lYotj  (Ib.  id.).  Sur  quelques  iotegrales 
döfinies  (Ib.  id.).  Sur  revalualion  approcbee 
du  produit  4 .  2 . 8  . . .  x  (Ib.  id.) .  Sur  rtol^ifrat 
d'une  classe  d'^quat.  diff.  du  9*"*  ordre  ea 
quantit^s  finies  explicites  (Ib.  id.).  Sur  les  va- 
riations  säcutaires  des  angles  que  jformeot  eatre 
elles  les  droites  resultantes  des  interseclioos 
des  orbites  de  Jupiter,  Satume  ei  Uranus  ib. 
id.).  Sur  la  moyenne  arithm^tiqae  et  la  mo- 
yenne  göom^trique  de  plosieurs  quantites  po- 
sitives (Ib.  id.).  Sur  le  principe  fondamental 
de  la  thöorie  des  equat.  algebriqoes  (Ib.  id. 
et  V,  4  840).  Sur  les  transcendantes  eiliptiqoes 
de  4^«  et  de  t"»  esp^ce  etc.  (Ib.  V,  4840;.  Sur 
rirrationalit^  da  nombre  e  (Ib.  id.).  Sor  la  li- 


1473 


Liouyille. 


1474 


mite  de  (4-1- m**)  ,  m  ötant  un  entier  posi- 
tifqui  croH  ind^flniment  (Ib.  id.).  Sur  quel- 
ques forinates  ponr  le  changement  de  la  va- 
riable ind^pendanle  (Ib.  id.).'Sur  la  conver- 
gence  d'ane  classe  g^nöraie  de  s^rie8'(Ib.  id.). 
SurlÄqualion  Z"-Y*"  =  X"  (Ib.  Id.),  Remar- 
ques nouv.  sur  T^quat.  de  Bioeati  (Ib.  VI  J  841 ). 

Sur  Tintegrale  /   C08i(a— xsiDU)du  (Ib.  id.). 


Sur  uoe  formale  de  Jaoobi  (Ib.  id.).  Sur  quel- 
ques proposiftions  gönörales  de  g^om^trie  et 
sur  la  (heorie  de  rdlimination  dans  les  6quat. 
alg^br.  (Ib.  id.).  Sur  une  classe  d'öquat.  dir- 
förentlellea  (Ib.  id.).  Sur  un  cas  parücuiier  du 
Probleme  des  troi»  corps  (Ib.  VII,  184S).   Sur 


l>quation  l^-hf(x)^-hF(y 


■Q'- 


0  (Ib.  id.). 


Sur  les  fractiona  qui  se  pr^seotent  sous  la  forme 
indelermio^e  ^  (Ib.  id.).  Sur  un  probl^me 
de  g^ometrie  relatif  ä  la  thöorie  des  maxima 
et  mioiroa  (Ib.  id.).  Sur  rellipse  de  plus  pe- 
ilte surface  qui  passe  par  trois  poiots  A,  B,  C, 
et  sur  l'eliipsoide  de  plus  petite  volume  qui 
passe  par  quatre  points  A,  B,  C,  D  (Ib.  id.). 
Demonstrat.  d'uo  theoreme  de  Mr.  Biet  sur  les 
refractioos  astronom.  pr^s  de  Thorizon  (Ib. 

id.).   Sorr^quat.  j^+^=0(Ib.VIlI,4  844). 

Sur  la  loi  de  la  pesauteur  ä  la  surface  ellip- 
soidale  d'^quilibre  d'une  messe  liquide  homo- 
gene dou^e  d'un  mouvement  de  rotation  (Ib. 
id.).  Sur  un  Möm.  de  V.  Fuas  (Ib.  id).  Rap- 
port sur  un  M6m.  de  Mr.  Hermite,  relatif  ä  la 
Jivison  des  fonctions  abeiiennes  ou  ultra-el- 
iptiques  (Ib.  id.).  Sur  la  division  du  p^rim^- 
:re  de  la  lemniscate  etc.  (Ib.  id.).  Sur  un  theo- 
-eme  d'Abel  (Ib.  id.).  Diiveloppemcnts  sur  un 
hi'or^me  de  geomeirie  (Ib.  IX»  1844j.  Sur 
ine  propri^t^  des  sections  coniques  (Ib.  id  ). 
>e  la  iigne  g^odesique  sur  un  ellipsoide  quel- 
onquo  (Ib.  Id.).  Sur  les  rayons de  courbure des 
ourburea  geometriques  (Ib.  id.).  Sur'les  deux 
irmes  »■-•-y'-i-z'-i-t*  et  x*+«y*+8z*-l-6t* 
tti.  X,  4  845).   Sur  diverses  queslions  d'ana- 

•  se  et  de  physique  mathemalique  (Ib.  Id.). 
apport  sur  un  Mem.  de  Mr.  Berret,  sur  la  re- 
rc^entation  g^om^trique  des  fonctions  ellip- 
(|uea  et  uUra-elliptiques  Mb.  id.).  Sur  une 
r<ipnet6  K^nörale  d'une  claase  des  fonctions 
b.  id.).  Demonstrat.  g^ometrique  relative  ä 
•4|uat.  des  lignes  gdodösiquessurlessurfaces 
1  f^  degre.(lb.  XI,  4846).  Sur  un  tbeor^me 

*  Mr.  Joaebiaathal  (tb.  id.).  Letlres  surdi- 
•r  r»es  questions  d'analyse  et  de  physique  roa- 
ecnatique  (Ib.  id.).  Sur  une  transformat. 
jne  certaine  ^quat.  diff.  (ib.  Id.).  Sur  la 
compoailion  des  fractions  rationelles  (Ib. 

}.   Sur  llDt^ale/     e-«x"dx(lb.id.).  Sur 


e  classe  d'6quations  du  prämier  degr^  (Ib. 

.  Sur  quelques  cas  parlicutiers  oü  les  ^quat. 

mouvement  d'un  point  roat^riel  peuvent 
iK^^rer  (Ib.  XI  et  XII,  4847).  Sur  les  «quat. 
4-hr.  k  plusieurs  inconnues  (Ib.  XII.  4  847). 
r  la  loi  de  röciprocitä  dans  la  theorie  des 
idua  quadratiques  (Ib.  Id.).   Sur  un  Mem. 


de  Mr.  Chaslea  (Ib.  id.).  Sur  une  lettre  de  Mr. 
W.  ThomaoB  (Ib.  id.).  Sur  un  thöor^me  de 
Gauss,  concernant  le  produit  de  deux  rayons 
de  courbnre  princlpaux  en  chaque  point  d'une 
surface  (Ib.  id.).  Sur  l'^quat.  aux  differences 
partiell,  qui  concerne  l'^qullibre  de  la  chaleur 
dans  un  corps  b^terogöne  (Ib.  XIII,  4848).  Sur 
une  classe  d'^quations  diff.,  k  l'occaslon  d'un 
M6m.  de  Jaeobi  sur  quelques  söries  ellipt.  (Ib. 
XIV,  4849).  Sur  rintögrat.  des  ^quat.  diff.  du 
mouvement  d'un  nombre  quelconque  de  points 
mat^riels  (Ib.  id.).  Th^r^me  sur  l'^uation 
dx«-|-dy«-|-dz*=A[d««-|.d^«-|.dy«]  (Ib.  XV, 
4  850).   Sur  un  thöor^me  de  Mr.  Cbaalea  (Ib. 

XVI,  4  854).  Sur  la  th^rie  gönörale  des  sur- 
faces  (Ib.  id.).  Sur  des  dasses  tr6s-6tendues 
de  quantitös  dont  la  valeur  o'est  ni  algebrique 
ni  m^me  rtfductible  k  des  irrationelles  alg^ 
briques  (Ib.  id.).  Sur  les  figures  ellipsoidales 
ä  trois  axes  in^gauxi  qui  peuvent  convenir  k 
Täquilibre  d'une  messe  liquide  homogene, 
dou^e  d'un  mouvement  de  rotation  (Ib.  id.). 
Theoreme  sur  le  rapport  anharmonique  (Ib. 

XVII,  4  859).  Sur  les  fonctions  gamma  de 
Legeadre (Ib.  id.).  Sur  la  tböorie des  formules 
diOi^renlielles  (Ib.  id.).  Sur  l'equation  aux  dif- 

förences  partielles  ^!^^?'^±A=0  (Ib.XVIII, 
■^  dudy      Sa»       ^  ' 


4  858).  Sur  l'öquat.  diff. 


d(x-x«)^ 


dx 


dx 


xyaO  (Ib. 


Po^^eadorff,  Haadw8rtcrbttcb. 


XIX,  4  854).  Expression  simple  du  rayon  de 
courbure  gtodesique  d'une  Iigne  tracee  sur 
un  ellipsoide  (Ib.  id.).  Sur  une  formule  pour 
les  difförentielles  ä  indlces  quelconques  etc. 
(Ib.  XX,  4855).  Valeur  d'une  integrale  d^flnie 
qui  se  rattache  aux  int^rales  trin6mes  (Ib. 

id.).  Sur  l'öquat.  diff.  j^=f{x,  y).  Surun  tb^- 

r^me  relatif  k  l'integrale  eul^rienne  de  se- 
conde  esp^ce  (Ib.  id.).  Sur  l'^quat.  rtt)/1[t-i-l) 
=  2*-«y;r  r(«t)  (Ib.  id).  Formules  g^n^ra les 
relatives  ä  la  queslion  de  la  stabilit^  de  l'^qui- 
libre  d'une  masse  liquide  homogene  dou^e  d'uo 
mouvement  de  rotation  autour  d'un  axe  (Ib. 
id.).  Sur  les  fonctions  ellipUques  (Ib.  id.).  Sur 
les  questions  de  minimum  (Ib.  Nouv.  S€r,  I, 
4  856).  Demonstrat.  des  valeurs  d'une  classe  re- 
marquable  d'int^grales  deflnies  multiples  (Ib. 
id.).  Eitension  d'un  th^ordme  du  calcul  int^ 
gral  (Ib.  id.).  Sur  un  cas  particulier  du  Pro- 
bleme des  trois  corps  (Ib.  id.).  Expression 
remarquable  de  la  quantite  qui,  dans  le  itiou- 
vement  d'un  Systeme  de  points  materiels  k 
liaisons  quelconques,  est  un  minimum  en  vertu 
du  principe  de  la  moindre  action  (Ib.  id  )  Sur 
la  theorie  gen<irale  des  ^quat.  diff.  (ib.  id  ).  Sur 
les  sommes  de  dlviseurs  des  nombres  (Ib.  Id.). 
Sur  r^quation  4 .  i.  8. . .  (p-4)  -t-4  ap"  (Ib.  Id.). 

/V**(4-t)'*"*dt 
« 
Demonstration  d'une  formule  de  Mr.  W.  Thom- 
son (Ib.  id.).  Sur  l'expression  q  (n)  qui  marque 
comblen  la  suite  4 .  i,  8 . . .  n  contient  de  nom- 
bres Premiers  ä  a  (Ib  II,  4  867).  Sur  quelques 
fonctions  numeriques;   4  Aufstttze  (Ib.  id.). 

93 


1475 


Lipen 


Litlet-Oeolfroy. 


147« 


Sur  UQ  thöor^me  de  DiricUat  (Ib.  id.).  Sur  le 
produil  mlm-i-lKm-^S).  ..(m-i-n— 4]  (Ib.  id). 
Sur  la  fonctioQ  E(x)  qui  marque  le  nombre  en- 
tier  contenu  dans  x  (Ib.  id.).  Sar  la  d6com- 
Position  d'un  aombre  ea  un  produit  de  deux 
sommes  de  carröe  (Ib.  id.).  Gönöralisatioo 
d'un  theor^me  de  raritbmötiqae  indientie  (Ib. 
id.).  Sur  une  relatioa  entre  deux  fonclions  du- 
m^riques  (Ib.  id.).  Sur  ud  point  de  la  Ihöorie 
des  6quatioDS  bin^mes  (Ib.  id.).  Sur  quelques 
söries  et  produits  infinis  (Ib.  id.).  —  Gab  her- 
aus die  Werke  von  S.  ChJoit,  und  mit  Zu- 
sätzen :  Xooge'i  Application  de  l'analyse  ä  la 
göomötrie  u.  Hayier*!  Le^oos  d'analyse. 

LIpea  (Lipenius),  Martin.  —  Folg- 
weise Gonrector  d.  Gymn.  zu  Halle  i  659, 
Rector  des  zu  Stettin  4  67S  und  Gonrector 
des  zu  Lübeck  4  676  (J)  (A), 

geb.  4630,  Nov.  4  4,  Göritz,  Mark  Bran- 
denburg, 

gest.  4  69S,  Nov.    6,  Lübeck. 
Disp.  de  montibus,  4  657.   Bibliotheca  reelis» 
6  vol.  fol.,  Francof.  4675 — 85.    Goosideratio 
lapidum  physica,  4<>,  Statt.  4684.  —  Viel  Theo- 
logisches. 

Uppenhelm  (Lipperseim,  Lippers- 
bey,  Laprey),  Hans.  —  Brilleomacber  zu 
Middelburg  auf  Zeeland  (G.Moll,  Geschied- 
kundig Onderzoek  naar  de  eersie  Uitfinders 
der  Vernkykers  etc.,  Amsterd.  4  834,  auch 
Joum.  ofthe Roy,  Inst.  Vol.  I,  p.  3  4 9  et  483;, 

geb Wesel, 

geist.  464  9,  .  .  .  Middelburg. 
Mass  als  Erfinder  des  Fernrohrs  angesehen 
werden,  denn  wenn  ihm  auch  in  der  Idee  dazu 
Jaeob  Xetiiis  (Adriaanszoon)  zuvorgekommen 
sein  sollte,  so  hat  er  doch  zuerst  ein  solches 
dargestellt,  und,  zur  Erlangung  eines  Patents, 
am  2.  Oct.  4608  den  General-Staaten  von  Hol- 
land übersandt.  Auf  Verlangen  dieser  lieferte 
er  auch  im  December  4  608  ein  Binocular-Fern- 
rohr.  In  beiden  Instrumenten  waren  die  Lin- 
sen nicht  von  Glas,  sondern  von  Bergkrystall. 

Llpsohllz,  Rudolph  Otto  Sigis- 
mund.  —  Dr.  Phil.,  Privatdocent  an  d. 
Univ.  zu  Bonn  (Diss), 

geb.  4832,  Mai  4  4,  Königsberg. 
Determinatio  Status  roagnetici  viribus  indn- 
centibus  commoü  in  ellipsoide,  Berolini  4868. 
Einige  Satze  aus  d.  Theorie  d.  quadrat.  For- 
men (Crello's  Journ.  LIII,  4857).  Zar  Theorie 
d  quadrat.  Formen  (Ib.  LIV,  4  857).  Unter- 
suchung einer  aas  vier  Elementen  gebildeten 
Reihe  (Ib.  id.). 

LlpsloSy  Michael. — Jesuit,  Lehrer 
in  d.  Ordenscoliegien  zu  Gratz,  Clausen- 
burg,  Tyrnau,  Kaschau,  Ofen,  Agram  und 
Raab ;  zuletzt  Regens  des  Gonvicts  in  Raab 

(SSJ). 


geb.  4703,  Sept.  4  9,  Owar{AlteDbiv8iL 

UDgan, 

gest.  4766,  Aug.  23,  Raab. 
Algebra  seuAnalysisspeciosa,  Cai«oviaa47tf 
Statica  de  varietate  et  proprietatibos  motu 
naturalis  et  arteficielis  cum  methodo  erigeadi 
machinas  iisque  utendi,  Ib.  474f.  Haagam 
coelestis,  astronomiam  et  cbrooologiam  ia 
compendio  eihibens,  Ib.  4744. 

Llpitorpi  Daniel.  —  Magister  io  Ro- 
stock 4  654,  Hofcnathematicus  und  pnnz- 
lieber  Hofmeister  in  Weimar  4  653,  dvA 
Prof.  d.  Juriapradenz  an  d.  üniT.  m  üpsab 
von  4  662 — ^72,  darauf  Advocatus  Corae 
Hollandicae  zu  Haag  bis  4  675  und  aoüdea 
in  Lübeck  lebend  (J), 

geb.  4  63  4,  Mai  4  0,  Lübeck, 
gest.  4  684,  Sept.  4,  Lübeck. 

Enneas  positiooum  celebriorum  ex  pkytio» 
astronomicis,  geograpbicis,  pbilologicis  b«a- 
starum  atque  derivatarum,  4^,  Rostock.  4fSt 
Disp.  de  coelo  et  ejus  parttbus,   4*,  Ib.  4a54 
Specimina  philosophiae  cartesianae,  4*.  Loci) 
Bat.  4658.    Gopernicua  redivivns  a.  de  mx^ 
mundi  systemate,  k"*.  Ib.  4658.    D«  radicvs 
eitractionibus,  Francof.  4688.  —  Janstiscbef 

LlrelUi  Salvadore.  —  Directori 

Sternwarte  zu  Turin,  köuigl.  Geograph  t> . 

geb.  4754,  Juni  4  6,  AgDooaamMootr 

Rosa, 

gest.  484  4,  Febr.  4  4, 

Garta  astronomica  di  due  emisfiart  ool  poto  ^ 
centro,  4  790.  VerschiodeDe  LandkMtea 

Llsoovina  (Liskovius),  Karl  Fried- 
rich Salomo.  —  Dr.  Med.,  praci.  in; 

in  Leipzig  W/^C.  vi;, 

geb.    4780,  Nov.    8,  Leipzig, 

gesL  4  844,  März34,  Leipzig. 

Theorie  d.  Stimme.  Lei pz.  4814.  Cber  PtK 
fen  mit  btfutigen  Wanden  (Fegig.  Ann  i.\U 
4  842).  Einflusa  d.  verscbiedo.  Woito  d.  U- 
bialpfeifen  auf  ihre  Tonhöhe  (Ib  LVIII,  «tu 
EinflusB  d.  Flascheftform  auf  d  To»Mhe  M 
darin  t4inenden  Luft  mit  Bezieh,  otif  d  Hc»- 
schenstimme  (Ib.  id.  n.  LX,  4  848;.  Zar  T^t»> 
rie  d.  tönenden  LuftatfuIeD  (Ib.  LX,  i%Kt  - 
Physiologisches  u.  Philologiacbos. 

Uslet-Oeofllroy ,  Jean  Bapii»te 
—  Mulatte,  Sohn  des  Fraiuoc«o  Geo6ir* 
(aus  Paris)  und  der  Negerin  Niaiaa,  Ea^f^ 
lin  von  Tonca  Niama,  König  von  Gatiaa  a- 
Guinea,  die  in  ihrem  neunten  Jahr,  f<«: 
4730,  als  Sciavinn  von  dort  nach  Isif-- 
France  gebracht  und  später, 
die  Freiheit  erbalten,  von  G. 
ward.  Unter  der  französ.  Herrschaft  «' 
Isle  do  France  erst  Lootse,  dann     i*«< 


1477 


Uiii^iii 


U«ta. 


1478 


Zeichner  beim  Geniecorps,  später  Genie- 
capitän,  unter  d.  engl.  Regierung  Ingenieur- 
Geograph.  Correspondent  d.  Pariser  Acad. 
von  1786 — 93  (bis  zur  AuflÖsiuig  der  Aca- 
derate)  und  darauf  von  18tl  an.  War  nie 
in  Europa  (Compt.  rmd.  Ul), 
geb.  n55,Aug.  23,  IsIe-de-France, 
gest.  1836,  Febr.  8 ,  Bourbon  (Mauritius). 
Lieferta,  nach  eignen  Aufnabmen,  eine  Karte 
von  Isle  de  France  u.  Bourbon  (4797  vom  Ma- 
ri ne-Mtnisieriam  in  Paris  veröffentlicht,  4 SOS 
in  9.  Aufl.),  eine  Karte  von  den  Sechellen  u. 
eine  von  Madagascar  (letztere  von  d.  engl.  Re- 
gierung herausgegeben).  Gab  über  d.  specifl- 
acbe  Gewicht  und  d.  Festigkeit  verschiedner 
Heller  von  Isie-de-France  eine  Tafel,  die  in 
Peroa'a  Voyage  de  decouvertes  aux  Terres  au- 
Blrales  veröffentlicht  ist.  SteHte  vieljtthrige  me- 
teorolog.  Beobachtungen  an. 

liiiailJoUi  Jules  Antoine.  —  Prof. 
d.  Physik  am  College  St.  Louis  in  Paris  (Or), 

geb.  132t,  März  4,  Versailles. 
Sur  la  Position  des  noeuds  dans  les  lames  qui 
vibrent  transversalement  (Ann.  chim.  pbys. 
s^r.  III,  T.  XXX,  4SÖ0).  M6m.  sur  l'ötude 
(iptique  des  mouvements  vibratoires  (Ib.  LI, 
f  857).  Sur  un  cas  particulier  de  steröoscopie 
fourni  par  T^tude  optique  des  mouvements 
\tbratoirea  (Compt.  rend.  XLIII,  4  856).  Sur 
les  vibrations  transversales  des  lames  dasti- 
riues  (Ib.  XLVI,  4868). 

List,  Karl  Georg  Ernst.  —  Dr.  Phil., 
?rst  Assistent  im  Laboratorium  von  Woh- 
er in  Göttingen  und  dem  von  Fresenius 
n  Wiesbeden,  dann  Lehrer  an  d.  Gewerb- 
»chule  zu  Göttingen  und  der  zu  Bremen ; 
eit  f  855  Lehrer  d.  Physik  u.  Chemie  an  d. 
Vovincial-Gewerbschule  zu  Hagen  (Or), 

geb.  4  824,  Juli  H.  Göttingen, 
.eitfadea  für  d.  ersten  Unterricht  in  d.  Che- 
nie,  2  Thle.  gr.  42<>,  Ueidolb.  4  88S  u.  65.  Be- 
orgte  L.  OmaliB's  Handb.  d.  anorgan.  Che- 
lie.  6.  Ann.,  Bd.  I— III,  Heldelb.  4  852—53; 
egister  zum  ganzen  Werk,  Bd  I-V,  lb.,4  85S; 
ortsetzuog  dieses  Handbuchs,  Bd.  VI,  mit 
.  Sebloeabergar,  Ib.  4854—68.  —  über  d.  sog. 
erpentinölhydrat  (Lieb.  Ann.  LXVII,  4  848). 
her  d.  Asclepion  (Ib.  LXIX,  4849).  Analyse 
Misy  vom  Rammeisberge  (Ib.  LXXIV,  4650). 
"  d.  PicroMtbs  von  Reichenstein  (Ib.  id.).  In- 
irecle  Methode,  Talkerde  u.  Alkalien  neben 
naoder  su  bestimmen  (Ib.  LXXXI,  480t). 
Nsm.-geoiog.  Untersuch,  d.  Tann  nasch  iefers 
b.  id.,  noch fUr sich,  Heldelb. 4 86S).  Oberd. 
»g.  Benzottoxyd ;  mitUmpiieht(lb.  XC,  4854). 


',  Martin.  —  Dr.  Med.,  nach 
ner  Reise  in  Frankreich  (4  668),  pract. 
nct  erst  in  York  (1 670 — 84),  dann  in  Lon- 
>n.  Leibarzt  d.  Königin  Anna  seit  4  690. 
itgl.  d.  Roy.  Society  (BD)  (AbrA), 


geb.  1638, Radcliff,  Bucking- 

bamsbire, 
gest.  1712,  Febr.  S,  London. 
De  fontibm  medicaHbus  Angliae,  8*,  EbM'aci 

4684.  Htstoria s. Synopsis conchyliorum.t  vol., 

4685.  —  On  the  acid  liquor  of  pismires  or  ante 
etc.  (Phil.  Tr.  4670).  Some  observations  tou- 
ching  colonrs  in  order  to  increase  of  dyes  and 
the  fixation  of colours  (Ib.  4674).  On  theelectri- 
cal  power  of  stones  in  relation  to  a  vegetable 
rosin  (Ib.  4675).  On  the  natura  of  earthquakes 
etc.  (Ib.  4684).  On  the  thunderand  lightning, 
proceedingfromthepyrites  (Ib.  id.).  Diseourse 
concerning  the  rising  and  fallingof  the  quick«. 
silver  in  the  baroroeter  (Ib  id.).  On  the  salt- 
Springs  of  Worcester-,  StalTord-  and  Cbessbire 
etc.  (Ib.  id.).  An  ingenious  proposal  for  a  new 
sort  of  maps  of  conntries,  with  tables  of  sands 
and  clays,  such  cfaiefly  as  are  fomnd  in  the 
north  "parts  of  England,  drawn  up  about  40 
years  since  and  detivered  to  tbe  Roy.  Soc. 
42  March  4 688  (Ib.  id.  —  Erste geolog.  Karte). 
Some  experiments  about  freezing  and  tbe  dif- 
ference  betwixt  common  fresh  water  tce  and 
that  of  sea  water  (Ib.  4685).  The  manuer  of 
making  steel  and  its  temper  etc.  (Ib.  4698). 
Noch  viele  naturhist.  u.  medicin.  AuEsätze  da- 
selbst. 

Llstingi  Johann  Benedict.  —  Dr. 
Phil.,  erst  (4  834)  Gehülfe  von  Sartorius 
von  Waltershausen  bei  dessen  Unter- 
suchungen am  Aetna,  dann  (4  837)  Lehrer 
d.  Maschinenkunde  an  d.  bohr.  Gewerb- 
schule in  Hannover  und  nun  Prof.  (extr. 
4  839,  ord.  1849)  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu 
Göttingen  (KJ, 

geb.  4  808,  Juli  25,  Frankfurt  a.  M. 
De  suporflciebns  secundi  ordinis,  Pt.  I,  4**, 
Gotting.  4884.  Kleine  hygrometr.  Tafeln  für 
d.  Beobachtung  d.  Psychrometers,  Ib.  4  844. 
Beitrag  zur  pbysiolog.  Optik,  Ib.  4845  (Aus  d. 
Götting.  Studien).  Vorstudien  zur  Topologie, 
Ib.  4847  (Eben  daraus).  Mathemat.  Discussion 
des  Ganges  d.  Lichtstrahlen  im  Auge  (Im  Hand- 
wörterbuch d.  Physiologie,  Bd.  IV).  Über  d. 
quantitative  Bestimm,  d.  Zuckers  im  diabeti- 
schen Harn  (Lieb.  Ann.  XCVI,  4855). 

Uttei  Alfonso  Agostino.  —  Mar- 
cbese,  Malteser  RKter  u.  Österr.  Kammer- 
herr fVCG), 

geb Mailand, 

gest.  1784,  Oct.  3, 

Mem.  idrostatica  concemente  resperimento 
pubblico  fatto  nell  4774  di  spurgar  la  foosa  in- 
terlore  di  naviglio  di  Milano  etc.,  Mllano  4775. 
DIss.  sopra  il  quesito :  con  quäl  proporzione 
di  parti  posaa  oonstruirsi  una  macchina  non 
molto  coroposta  per  elovare  acqua  da  Stagni 
a  mediocre  altezza,  4^  Mantova  4  782  (Von  d. 
Acad.  zu  Mantua  gekrönt).  RiOessioni  sulla 
capacitä  de*  condnttori  elettrioi,  esposta  in 
una  lettera  al  A.  Tolto  (Opusc.  scelti  di  Mi- 

93* 


} 


1479 


Littrow 


Littrow. 


1480 


lano,  T.  1, 4778).  Livello  di  ana  Duova  inven- 
lione  (Ib.  II,  4779).  Sopra  ana  maccbiDa  idraa- 
lica  (Ib.  IV,  4784). 

LlttroWi  Jose.ph  Johann,  Edler 
von.  —  Erst  (4  803)  Hofmeister  beim  Gra- 
fen R^nard  in  Schlesien,  dann  (4  807) 
Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu  Krakau, 
daraur(4  8  4  0)  dasselbe  an  d.  Univ.  zu  Kasan 
bis  4  8  4  6,  wo  er  Godirector  d.  Sternwarte 
zu  Ofen  ward;  seit  4  84  9  Prof.  d.  Astro- 
nomie zu  Wien  u.  Director  d.  Sternwarte 
daselbst.   Geadelt  4837  (ON)  (N)  (G.U), 

geb.   4784,  MSrz  43,  Bischof- Teinitz, 

Böhmen, 

gest.  4  840,  Nov.  30,  Wien. 

Theoret.  u.  pract.  Astronomie,   8  Bde.  8^ 
Wien  4824^27.  Analyt.  Geometrie,  S»,  Ib. 
48SS.  Über  HöhenmessuDgeo  durch  d.  Baro- 
meter, 4^  Ib.  4  8S8.  Elemente  d.  Algebra  u. 
Geometrie,  8",  Ib.  4827.   Kalendariographie, 
Ib.  4  828.  Anleit.  z.  Berechn.  d.  Leibrenten  u. 
Wittweopeosionen,  Ib.  4  829.  Vorlesungen  üb. 
Astronomie,  2  Bde.  8^  Ib.  4  830.   Gnomomik 
usw.,  8^  Ib.  4  884,  2.  Aufl.  4  839.    Kalender 
für  alle  SUnde,  8^  Wien  4  883  u.  ff.   Ober  d. 
gefürchteten  Kometen  von  4  882  und  Kometen 
überhaupt,  8^  Ib.  4  882.  Die  Wahrscheinlich- 
keitsrecbn.  in  ihrer  Anwendung  usw.,  8^  Ib. 
4832.  ChorographieuBW.,  8^  Ib.  4833.  Ueber 
Kometen,  8**,  Ib.  4835.    Die  Doppelsterne,  8% 
Ib.  4  885.   Geschichte  d.  Entdeck,  d.  all^^em. 
Gravitation  durch  Vewton,  8<>,  Ib.  4  835.  Stern- 
gruppen  u.  Nebelmassen  d.  Himmels,  8^,  Ib. 
4885.    Hülfstafelo  für  d.  Wiener  Universittits- 
Sternwarte,  8^  Ib.  4  837.  Die  Wunder  d.  Him- 
mels, 8«,  Stuttg.  4  884,  4.  Aufl.  4  858.    Atlas  d. 
gestirnt.  Himmels,  4^  Ib.  4889,  2.  Aufl.  48!(4. 
Vermischte  Schriften,  8  Bde.  8«,  Ib.  4  846  (Von 
seinem  Sohn  edirt;  darin  auch  seine  Biofcra- 
phie).   Annal.  d.  k.  k.  Sternwarte  In  Wien, 
22  Thle.  fol.,  Wien  4824—43.  —  Über  d.  er- 
weiterten Gebrauch  d.  Multiplicationskreise 
(Abh.  d.  kdnigl.  Böhm.  Gesellsch.  VII,  4820). 
Ueber  d.  Soonendurchmesser  (Monetl.  Corr. 
XIX,  4809).  Geogr.  Lage  von  Krakau  (Ib.  id. 
u.  XX).  Polhöhe  von  Kasan  (Bohneab.  u.  Lln- 
deaan's  Zeltschr.  I,  4  84  6).   Über  d.  Verbessr. 
d.  mitll.  Strahlenbrech.  durch  d.  Thermome- 
ter (Ib.  II,  4846).    Über  d.  schiefwinklige  Pa- 
rallelepipedum  (Ib.  111,  4  84  7).    Polhöhe  von 
Ofen  (Ib.  id.).  über  e.  neue  Methode,  die  Pol- 
böhe  zu  bestimmen  (ib.  id.).  Beobb.  d.  Sonne 
(Ib.  id.).  Über  einen  Beichenbacb'schen  Kreis 
(Ib.  id.).   Beltr.  z.  Verbessr.  d.  Soonentafeln 
(Ib.  id.).  Geogr.  Ortsbestimmungen  in  Ungarn 
(Ib.id.  a.  V,  4848).  über  d.  Verwand!,  helio- 
centr.  Planetenörter  in  geocentriscbe  (Ib.  IV, 
484  7).   Über  d.  Einfluss  d.  Fehler  d.  Sounen- 
tafeln  auf  die  der  Planeten  u.  Kometen  (Ib. 
id.).  Überd.  Declination  d.  vorzüglichsten  Fix- 
sterne (Ib.  id.).  Über d.  Carlini'sche  Refraction 
(Ib.  id.).  Neue  Methode,  Stern bedeckungen 
Ittr  verschiedene  Orte  vorher  zu  bestimmen 
(Ib.  Id.).  Über  d.  Beobachtungen  am  Mittags- 


rohr (Ib.  V.  4  848).  Über  d.  Bewegong  d.  Erde 
um  ihren  Schwerpunct  Üb.  id.).    BeqoeiBC 
MethoUe,  die  Argumente  d.  Aberration  u.  No- 
tation für  entfernte  Jahre  zu  floden  (Ib.  id 
Über  d.  Differenzen  d.  Rectascensioo  d.  vor- 
nehmst. Fixsterne  (Ib.  id  ).  Beitrag  za  d.  vcr- 
schiedn.  Methoden  d.  Zeitbestimmung  (Ib.  lö. 
überd.  Rectascensioo  d.  vornehmst.  FIxsterDe 
(Ib.  VI,  4  848).  über  d.  Sonnenfinstemiss  vom 
7.  Sept.  4820  (Ib.  id  ).  ^  über  d.  Verhea^r 
d.  Präcession  usw.  (Bode's  Jahrb.  4  84  2..  Zu 
Rechn.  Tür  d.  geocentr.  Oerter  d.  Planeten  Ib 
4 8t 8).  Formel  fiird.  Mittel ponctsgleich.  emer 
Planetenbahn  (Ib.  id.).  Formel,  aas  geooeatr 
Beobb.  die  Elemente  einer  Plaoetenbabo  zu  be> 
stimmen  usw.  (Ib.  4845).  überd.  Mittelpoocts- 
gleichung,  Epicykel,  Methoden  aos  Steraböbf* 
Zeit  u.  Polhöhe  zu  finden  (Ib.  4S4  7).    Iber 
Zeitbestimm,  durch  irdische  GegeostHiidt  Ib 
4  84  9).   Überd.  Verbessr.  d.  Mittogsrohrs  Ib 
4  820).  Berechn.  d.  Finsternisse  u.  d.  Rafracbct 
(Ib.  4824).  Über  d.  verschiedo.  Metbodea.  dw 
Bahn  eines  Kometen  oder  Plaoateo  a«s  gM- 
centr.  Beobb.  zu  bestimmen  (Ib.  48S4>.  Nta« 
u.  genaue  Methode,  aus  d.  beobacbteiea  Hobr 
d.  Polarsterns  ausser  d.  Meridian  di«  Polbotc 
zu  finden  (Ib.  4  824).  —  Über  Brauchbariet 
der  Raketensignale  zu  Lingenbeslimmuatet 
(Schumaeher'i  Astron.  Nachr.  I,  4S2tt.    Her- 
ditndifferenzen  durch  Pulversignale  ilb.  id 
über  Höhenändr.  d.  Gestirne  für  jeden  Stoe- 
denwiokel  (Ib.  id.).  Noch  verscbiedeoe  Nc*.  > 
zen  u.  Beobb.  daselbst.  —  Auflösung  c.  gf«.<- 
metr.  Problems  (Crelle's  Journ.  I,  4  826     — 
On  the  mcasurement  of  eltitudes  by  bare»«- 
ter  (Mem.  astron.  Soc.  I.  4822).  Od  Iba  dife- 
rences  nf  declination  of  certain  stars,  acccrd- 
ing  to  different  astronoroers  (Ib.  id.;.    Ca  u» 
correclion  of  the  transit  instniment   Ib.  tS 
On  parallaxes  (Ib.  II,  4  820).  Od  double  cb- 
ject-fclasses  (Ib.  lil,  4829.  Aas  d.  Deotscbeo 
On  Barlow's  new  telescopes  (Ib.  IV,  4  at4     i.i 
the  theory  of  telescopic  eye-glasses  -Ib.  id 

LlttroWi  Karl  Ludwig,  Edler  von 
—  Sohn  des  Vorigen.  Dr.  Pbil.  Von  l«)* 
an  Assistent  seines  Vaters  uod  seit  4  8«! 
Director  d.  Sternwarte,  sowie  Prof.  d.  Astry^ 
nomie  an  d.  Univ.  zu  Wien.  MltgL  loorr 
4  848,  wirkl.  4  853)  d.  Acad.  d.  W»s.  da- 
selbst (WA)  (CL), 

geb.  4  844,  Juli  48,  Kasan. 

Beitr.  z.  einer  Monographie  d.  Halle>  yA^. 
Coroeten,  8»,  Wien  4884.  P.  HaU*a  RaM  a«c- 
Wardoe  u.  seine  Beobachtung  d.  VeB«atfarc^ 
gangs  von  4769,  Ib.  4  885.  Das  Toposkap  »^ 
d.  St.  Stephansthurm  zu  Wieo.  Ib.  I8J7.  P^^ 
pultfre  Geometrie  usw.,  S«",  Stultg.  4832.    b* 
lender  für  alle  Stünde.  mitAafsAtxao  verwocb 
ten  Inhalts,  Wien,  jährlich  von  1812  ab     E* 
IButerungen  zu  J.  J.  ▼.  littraw'a  Yorks nia  r 
über  Astronomie,  8«.  Ib.  4  841.  Verxeicba  gi^- 
graph.  Ortsbestimmungen,   8*,   Latpiig  t^** 
(Aus  Bd.  X  d.  Neu.  Gebier.  W6rlcrb  .   •'•• 
heraus :  Annal.  d.  Wiener  Sternwarte,  «rt  «^ 
nem  Vater,  Bd.  XV~XX  (^ian  Ilt5-4f 


1481 


Lobatschavtkji. 


1482 


allein  Bd.  XXI.  Jahr  4844,  mit  F.  Behanb 
Bd.XXII-XXXVI,  Ib.  4848—54  (darin  Auf- 
sätze von  ihm) .  —  überd.  MercurdurchnanK 
im  J.  1831 ;  mit  J.  O.  B6hm  (Baungartaer^a 
ZeiUchr.  f  Phys.  I.  4  838).  Bericht  überd.  im 
J.  <847~S4  ausgeführte  Oslerr.-rusa.  Verbin- 
dungs-Triangulation (Sitzungsberichte  d.  Wie- 
ner Acad.  IX.  4852).   über  d.  allgero.  Niveau 
d.  Meeres  (Ib.  XI,  4  858).   Die  Culminations- 
pancte  d.  östl.  Alpen  (Ib.  id.).    Bahnnfihen 
zwiscIieQ  d.  period.  Gestirnen  d.  Sonnensy- 
stems (Ib.  XII.  4  854).   Bemerkk.  zu  Onmert'a 
Aufsatz:  Proximitaten  d.  Bahnen  d.  Planeten 
u.  Cometen  (Ib.  XIII.  4854).  Ober  d.  Zusam- 
menhang von  Flecken  und  Proluberanzen  d. 
Sonne  (Ib.  XVII,  4  858).  Ober  lichte  Ftfden  im 
dunklen  Felde  bei  Meridian-Instrumenten  (Ib. 
XX.  4KS6).  Drei  Quellen  über  d.  Cometen  von 
4556  (Ib  id.).  —  Viele  Notizen,  Beobachtun* 
gen  u.  Berechnungen  in  d.  Astron.  Nachr., 
z  B. :  Über  d.  Gebrauch  d.  Dipleidoskops  von 
Deut,  Bd.  XXII.  4845;  Über  d.  Dupticitflt  d. 
Biela'scben  Cometen  io  Bezog  auf  HeTel'a  tfhnl. 
Wahrnehmungen.  Bd.  XXIV,  4846.   Über  d. 
Mehrheit  d.  Kerne  d.  Cometen  I,  4850,  Bd. 
XXXI,  4854;  Über  d.  Reduction  gemessener 
Zenitbdistanzen  auf  d.  Mittel  d.  Beobachtungs- 
zeiten. Bd.  XXXIV,  4  85S;  Über  eine  Hüifs- 
vorrichtung  für  Cometensucher,  Ib.  —  Noti- 
zen in  d.  Comptes  rendus.  z.  B. :  Methode  pro- 
pre ä  d<^terminer  la  positton  des  ^tolles  Alan- 
tes, T.  VI,  4  888. 

IJuagberKiJönsMatthias.  —  Prof. 
d.  Philosophie  u.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu 
Kiel,  später  Mitgl.  d.  Oekonoroie-  u.  Karo- 
morcollegiums  in  Kopenhagen  (NK)  (SJ, 

gob.    1748, Christianstad, 

Schweden, 
gest.  184t,  Juni  47,  Kopenhagen, 
lagttagelse  af  Mercurs  Gang  forbi  Solen  den 
d«*«^  Nov.  4  889  (Dansk.  Vid.  Selsk.  Skr.  Raekke 
111   DI.  III.  4808).  Andere  astronom.  Beobb. 
:▼.  ZaeVa  Monatl.  Corr.  VllI,  4808). 

Lloyd I  George.  —  Esquire,  Mitgl. 

I.  Roy.  Society  (ThJ, 

geb.  .  .  .,  gest.  4  78.3,  Dec.  5,  .  .  . 
ourn.  ofthequantity  ofrainthat  feil  at  Holme, 
lear  Manchester,  from  4  765  to  4769,  and  at 
tarrowby,  nearLeeds,  from  4  778  to  4  777  (Phil, 
r.  4  778).  Quantity  ofrainthat  feil  atBarrowby 
•om  4778—84  (Ib.  4788). 

Uoydf  John.  —  Esquire,  Mitgl.  d. 

oy.  Society  (Th), 

geb.    1750,  Jan.  25  (N.St.),  .  .  . 

g«8l 

n  accoont  of  Eiden  Hole  in  Derbyshire  (Phil, 
r.  4  771).  Accoont  of  an  earthquake  at  Hafo- 
jnos,  near  Denbigb  (Ib.  4  784).  Account  of 
I  earthquake  in  Wales  (Ib.  4  788).  Account 
the  lat«  discovery  of  native  gold  in  Ireland 
^>.  *796). 

Uoydy  Robert  Evans.  — Lehrer  d. 
(trononiie  in  Greenwich  (G.  1 6^, 


geb.   1756  etwa, 

gest.  1838,  Jan.  15,  Greenwich. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  angeführt. 

Llayd|  Bartholoroew.  —  Dr.  TbeoK, 
Propst  d.  Trinity-College  in  Dublin,  früher 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  daselbst. 
Mitgl.  u.  Präsident  d.  Irish  Academy  (G.  4  6;, 

geb 

gest.  4  837,  Nov.  Si,  Dublin. 
Treatise  on  statics  and  mechanics. 

Lloyd,  Humphrey.  —  Geistlicher, 
Fellow  d.  Trinity- College  in  Dublin,  früher 
Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  daselbst.  Mitgl. 
d.  Roy.  Sog.  (Or), 

geb.  t800,  Apr.  16  Dublin. 
A  treatise  on  light  and  vision,  S«".  Lond.  4881. 
Lectures  on  the  wave  theory  of  light,  Dublin 
1 84  4 .  Report  on  the  progresa  and  present  State 
of  physical  optica  (Report,  of  the  4^^  meeting 
of  the  British  Assoc.  Lond.  4885).  —  On  the 
phenomena  presented  by  light  in  ils  passage 
along  the  axea  of  biaxial  crystals  (Tr.  Irish 
Acad.  XVII,  4  887.  —  Experimentelle  Bestäti- 
gung der  von  B.  Hrnmilton  theoretisch  entdeck- 
ten konischen  Refraction).  An  attempt  to  fe- 
cilitate  the  observations  of  terrestrial  magno- 
tism  (Ib.  id.).  A  new  case  of  interference  of 
rays  of  light  (Ib.  id.).  On  the  mutual  action  of 
permanent  magneta  (Ib.  XIX.  pt.  1,  4  844  et 
pt.  II.  4848).  On  the  determinatlon  of  the  in- 
te nsity  of  the  earth's  magnetic  force  in  abso- 
lute measure  (Ib.  XXI.  4848).  On  the  meteo- 
rology  of  Ireland  (Ib.  XXII.  4849).  Resulto  of 
observations  made  at  the  magnetical  obser- 
vatory  of  Dublin  in  the  years4840— 48  (Ib. 
id.).  Onthe  mean  re8ult8ofobservation8(Ib.id.). 

Lloyd  oder  Llwyd,  s.  Lhwyd. 

LobalsohOTB^I  ( Lobatschewsky ), 
Nicolai  Ivanowitsch.  —  Erst  Adjunct 
(t  8 1 4 — 1 6)  und  dann  bis  zu  seinem  Tode 
Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Kasan; 
trug  bisweilen  auch  Physik  u.  Astronomie 
vor;  19  Jahre  lang  Rector  d.  Univ.  Sohn 
eines  Bauern,  in  Kasan  gebildet  und  da- 
selbst schon  I8H  Magister  d.  mathemat. 
Wissenschaften  (A, Erman's  Arch,  XVII^, 

geb.  t793, Nischnei- 

Novgorod, 

gest.  4  856,  Febr.  12  (A.St.),  Kasan, 
über  d.  Principien  d.  Geometrie,  Kasan  4888 
— 80.  Geometr.  Untersuchungen  z.  Theorie 
d.  Parallellinien,  8«  Berlin  4840.  Pang^m^- 
trie  Ott  Pr^cis  de  gtero^trie  fond^e  sur  une 
th^orie  g6n<^rale  et  rtgoureuae  des  paralleles. 
Kasan  4855.  —  Göom^trie  imacinaire  (Crelle^s 
Joorn.  XVII,  4887).  Probabilitd  des  r^sulUI« 
moyens  d'observations  repet^es  (Ib.  XXIV. 
4848).  —  In  rosa.  Sprache  eine  Schrill  Über 
d.  Sonnenfinsternisa  vom  8.  Juni  4848  und 
mehre  Aufsätze  In  d.  Kasaoer  Memoiren. 


1483 


Lobatto 


Loobnar  von  Hnmmelstein. 


14S4 


Lobatto,  Rehuel.  —  Seit  1 842  Prof. 
d.  bohr.  Mathematik  an  d.  Ingenieur-Aca- 
demie  zu  Delft,  früher,  von  1827  an,  Ad- 
visor  d.  niederländ.  Maasse  u.  Gewichte. 
Mitgl.  d.  köntgl.  niederlftnd.  Institals  u.  d. 
spSterea  Acad.  d.  Wiss.  zu  Amsterdam  (Or)^ 

geb.  4797,  Juni  6,  Amsterdam. 
Wiskundige  Meogelingen,  1818.  Recberches 
sur  la  sommation  de  quelques  söries  trigono- 
m6triques,  4°,  4887.  Verklarmgeener  nieuwe 
en  vereeovoudigde  handelswijze  voor  het  trek- 
keo  vsD  den  cubuswortel  etc.,  S*",  s'Graveo- 
bage  4  848.  Leerboek  der  regtlijntge  ea  sphe- 
riscbe  drieboeksmeUng,  8°,  Ib.  1848.  Recber- 
ches sur  la  distinctioD  des  racioes  reelles  et 
imagioaires  dans  las  equations  numöriques, 
pr^cödees  d'une  nouv.  dömonstration  dutb6o- 
i^me  de  Mr.  Stnm,  4<*,  Amsterd.  et  ia  Heye 
4848.  Lessen  over  de  boogere  Algebra  etc., 
Amsterd.  4  845.  Over  de  iohoudsberekening 
eo  de  bepaling  van  bet  zwaartepunct  eener 
uitgestrekte  klasse  van  ligcbamen  naar  eene 
•nkele  formule,  8»,  Ib.  4848.  Lessen  over  de 
differential-  en  integral-rekening,  2  Dl.  8**,  Ib. 
4  85t.  ~  Over  de  rectiOcatie  der  elHps  ea  by- 
perbolis  (Verb.  Nederlaodscbe  Inst.  Reek  II, 
Dl.  IV,  4  888).  Sur  la  tböorie  des  caract^ri- 
siiques  (Ib.  Dl.  VI,  4  887).  Sur  riot^gratton 
des  equations  linöaires  aux  diff^rentielles  et 
aux  diff^rences  finies  (Ib.  id.).  Sur  TiDt^ra* 
tion  des  öquattoos  linöaires  aux  difförentielles 
partielles  ^  trois  variables  (Ib.  id.).  Sur  les 
foDcUons  elüptiquesde  premi^re  et  de  secoade 
esp^e  (Ib.  Dl.  XII,  4848).  Over  dezamenstel- 
Itng  en  bet  evenwigt  van  een  stelsel  krachten 
werkende  op  een  vast  ligcbaam  (Ib.  Reek  III, 
Dl.  I,  4849).  Sur  rintegration  des  öqualions 
iineaires  du  41^  ordre  aux  dtfferentielles  par- 
tielles ä  quatre  variables  (Verbandl.  d.  Neder- 
land.  Acad.  v.  Wetesch.  1, 4854).  Sur  Tibtögra- 

tion  de  la  fonction  - — r (Crelle's  Journ. 

a-^bcosz 

IX,  4881).  Sur  l'iDtögration  de  la  differentielle 

-— j^V- -,  (Ib.  X,-«888).  Sur  les 

j/(x*+ax»+/Jx*+yx+<f  ^ 

difförentielles  partielles  de  la  fonction  ^%,t 

(Ib.  XI»  4884).  Sur  le  developpement  des  co- 
eflBcieotsdiflMrentiels  d'une  foncUoo  au  moyeo 
de  ses  differeoces  finies  et  r^ciproquement  (Ib. 

XVI,  4837).  Sur  le  calcul  des  moments  d'in- 
ertie  d'un  ellipsoide  homogene  par  rapport  ä 
ses  trois  axes  (Ib.  id.).   Sur  Tintögration  des 

6quation8  j[^-*y=®  «^  j^^+abxy^O  (Ib. 

XVII,  4887).  —  Sur  l'Ävaluatlon  de  la  surfaoe 
totale  de  Tellipsolde  ft  trois  axes  io^gaux  (liou- 
▼ille's  Journ.  V.  4840).  Sur  une  propri^te  re- 
lative aux  racines  d'une  olasse  particuliöre 
d'equations  du  8"»  degr«  (Ib.  IX,  4844).  Sur 
quelques  nouv.  caract^res  propres  k  recon- 
naltre  l'imaglnarit^  de  deux  racines  d'une 
eqnat.  num^rique  ete.  (Ib.  id.).  Sur  les  öqua- 
lions  d'equiUbre  d'u«  Systeme  de  forcee  diri- 
g^es  d'une  mani^re  quelconque  dans  Tespaee 


(Ib.  XI,  4846).   Sur  la  d^termioatio« 
principaux  d'un  corps  (Ib.  XII,  4847). 

liObkowitXi  s.  Caramuel. 

Lobftiager,  Hans.  —  Mecbanicns  « 

Nürnberg  (Dpf), 

geb Nöraberg» 

gest.  4  570  etwa, 

Angeblich  Erfinder  der  Windbiickse. 

Loosurlalf  Andrea  Camillo.  *~ 
Conte  de'  Capitani  di  Locamo;  stand  1644 
im  Dienste  Kaiser  Ferdinands  111.  {Pr,, 

geb Brescia. 

gest.  4  688,  .  .  .  Brescia. 
Novi  instrumenti  fabrica  et  usus  prodiredMM 
fodinarum  et  cuniculomm  (Ad.  nov.  Aca^ 
Philotexoticorum  *). 

*  Qkstiftet  Ton  Lana. 

Looatelll,  Lodovico.  —  Pract.  Ant 
zu  Mailand  u.  Genua  (J)  (B)^ 

geb Bergamo. 

gest.  4  637,  .  .  .  Genua.* 
Theatrum  arcanorum  chymicorum  s.  De  artt 
cbimico-medica  tractatus  exquisitissimns.  8*. 
Fraiicof.  4  686.  —  Von  ihm  stammt  der  Ba}< 
samus  Locatelli  her. 

♦  An  der  Pert,  im  besten  Aller  iß) ;  f«*.  t«7,  .  . .  /  - 

Loohma&a,  Wolfgang.  —  Dr.  Ju- 
ris  u.  Assessor  beim  Schöppeosttthl  in  Stet- 
tin (J)  (A), 

geb.   4  594,  Sept.  4  6,  .  .  . 

gest.  4  643, 

Instrumentum  instrumentomm 
cum  d.  i.  Newgeordnete  Instmmeole 
Stettin  4688.  Gab  heraus  mit  Zosataea :  W. 
Oflbert,  De  magoete,  magneticieqae  ootpori- 
bos  et  de  magno  magoete  tellare,  4*,  SmAm 
4688  et  4  688. 

Loohaorp  Zacharias. — Schreib-  c 
Recbenlehrer  in  Nürnberg  (WN)  (Dpp,  .  A 

geb IngolMadI, 

gest.  «608,  Jan.  21,  Nürnberg. 
Probirbücbletu  auf  alle  UeUlle,  4«,  Kürvhen 
4564,  Augsb.  4  565.  Tractütlein,  dario»«a  cC- 
che  schöne  Exempel  aus  der  Geometrie  s«  4«« 
Feld  messen  und  anderen  sehr  aittrficft  wM 
dienstlich  usw..  6  Thle.,  Ib.  4681. 

Loohaer  tob  HwBmolstolm,  Jl:- 

chael  Friedrich.  —  Dr.  Med.,  nach  vie- 
len Reisen  im  Ausland,  4  685  pracl.  A^r 
u.  Mitgl.  d.  medicin.  Collegiams  io  Xörc- 
borg.  Präsident  d.  Leopoldin.  ktmätmut 
kaiseri.  Leibarzt,  Pfalzgraf  n.  Edler  4.  W« 
röm.  Reichs  (WS)  (Ephem.  Aead.  ffat.  Cm 
47«;  (A)  APfC), 

geb.  4  662,  Febr.tS,  Fürth, 
gest.  4  780,  Oct    45,  Nurabarg. 
Lapis  myrmectas  falsus,  caotbarf  A«s  grar- 
dus  (Miscell.  Acad.  Nat.  Gor.  «687).  Da '      ^ 


t4»i 


LottkA 


Lö0cli0r. 


t486 


qaadra  »iodui  (Bphem.  d«  474»).  -^  Viel  lio- 
dicioiadios  u.  BotuniAcbes. 


»I  John.  —  Der  berühmte  Phi- 
ioeoph.  Fellow  d.  Corpus  Christi  in  Oxford 
4  654 — 83;  zuletzt  in  Essex  aufd.  Land- 
gut Oates  seines  Freundes  Sir  Francis 
Masham  lebend,  nachdem  ersieh  (zum 
Tbeil  als  GesandtscbaflssecretSr  u.  Hofmei- 
ster bei  englischen  Lords)  abwechselnd  in 
Deutschland,  Holland  o.  Frankreich  aufge- 
halten und  dazwischen  auch  in  seinem  Va- 
terland verschiedene  öflentl.  Aemter  be- 
kleidet hatte.  Mitgl.  d.  Roy.  Society  (BDJ 
(Abr,  Y), 

geb.  4  63«,  Aug.  S9,  Wrington  b.  Bri- 
stol, • 

gest.  470i,  Od.  S8,  Oates.** 

A  register  of  the  weatber  Tor  the  year  4  69S 
kept  at  Oates  (Phil.  Tr.  4  705) .  Auch  in  Boyla'a 
History  of  air  finden  sich  meteorolog.  Beobb. 
von  ihm.  —  Philosophisches. 

*  Ksch  Anderen  nur  an  dietem  Täg9  la  Wrin^n  fe- 

Unit  und  unweit  davon,  lu  Penaford,  geboran. 
•*  ffetU  Nqt.  7  im.  I)  U). 

Look»,  John.  — ^Dr.  Med.,  seit  4  835 

Prof.  d.  Chemie  u.  Pharmacle  am  Medical 

College  von  Ohio  in  Cinclnnati  (Or)  (N, 

SiUifn.Joum.\\llJ, 

geb.  4791,  Febr.  19,  Leropster,  New- 

Hampshire, 

gest.  4  856,  Juli     4  0,  Cinclnnati. 

Report  of  the  geology  of  the  State  of  Ohio,  fpom 
actual  survey,  4S89.  —  On  manufacture  of 
meple  sogar  (lUUm.  Journ.  H,  4 SSO).  Micro- 
scopic  oompass  (Ib.  XXIII.  4  838).  On  electro- 
roagnetlc  multiplier  (Ib.  XXVI,  4  884).  Notice 
of  a  galvanometer  (Ih.  id.).  Improveroenis  of 
bis  galvanometer  (Ib.  id.).  On  a  targe  tbermo- 
scopic  galvanometer  (Ib.  XXXIIL  4888).  On 
magneio-electricity  and  etectro-roagnetic  ma- 
cbines  (ib.  XXXIV,  4S38).  Magnetic  dip  in  the 
Loited  SUtes  (Ib.  XLI,  4844).  On  tbe  geology 
of  tbe  Uniled  States,  west  of  tbe  Allegany  Moun- 
tains (Ib.  id.).  On  tbe  dip  at  Baltimore  (Ib. 
XLII,  4S4S).  On  the  roanipulations  of  the  dip- 
piug  compass  (Ib.  id.).  On  tbe  lead  region  of 
tbe  West  (Ib.  XLIIl,  4S4S;.  Coanection  be- 
tween  geology  and  magnetism  (Ib.  XL VII, 
4  844).  On  Single  and  dooble  vision  (New  0U- 
lis.  Journ.  VII,  4  849).  Astronomicol  dock 
with  telegrapbic  register  fib.  id.).  On  tbe 
electro-cbronograpb  (Ib.  VIII,  4849).  Onphan- 
tascope  (Ib.  IX,  4  8S0}.  Obss  on  terrestrial 
magnetism,  fol.,  Wasbingt   4  85S. 

Lookhart,  James.  —  Reicher  Pri- 
vatmann, der  von  1819  bis  18.15  in  Har- 
lern  und  darauf  an  verschiedenen  Orten 
von  England  lebte.  Mitgl.  d.  nstronom.  Soc. 
(ASM,  XXIIy, 


geb.   4763,  Juli  t6,  Loodoo, 
gest.  485f,  Jan.    6,  Clitsome  House  b. 

Washford,  Somerset. 
A  method  of  approximating  towards  tbe  roota 
of  cabic  equations  belonging  to  the  irredncible 
case,  4  84  8.  NIeowe  en  aigemeene  leerwyze, 
diquadraten  op  te  lossen,  waarby  de  systemas 
van  Deseartas  en  Snler  tot  biquadralen  met 
derzetven  tweede  termen  worden  voorlgezet, 
Hartem  4  888.  Nieuwe  oplossiog  van  cubick 
vergelyken  door  juiste  uitdrukkiogen  ook  by 
nadering  zonder  beproevingafgissing,  Ib.  4  896. 
Resolotions  of  equations,  Cowiey  Rectory,  Ox- 
ford 4687.  Resolutions  of  two  equaiioos.  Ib. 
4  889.  Extension  of  tbe  celebrated  theorem  of 
Sturm  etc..  Ib.  4889.  Resolution  of  equations 
by  means  of  inferior  and  superior  limits,  Lond. 
4849.  The  natura  of  tbe  roots  of  namerical' 
equations,  Ib.  4  860. 

LBhe,  Johann  Conrad.  —  Seit  4759 
Prediger  in  Nürnberg  und  seit  4764  Prof. 
d.  Physik  u.  Mathematik,  sowie  auch  bald 
darauf  der  Logik  u.  Metaphysik,  am  Aegi- 
dien-Gymnas.  daselbst  (iVNJ  (Mj, 
geb.  4  793,  Nov.  4 1,  Nürnberg, 
gest.  4  768,  Dec.  34,  Nürnberg. 
Diss.  de  numero,  4*,  Altdorfii  4  784.  Diss.  de  im- 
penetrabititate,  4«,  Ib.  4  758.  Von  d.  Wirkung, 
d.  Gebrauch  u.  d.  Erhaltung  d.  parabolisch. 
Lampe,  8<*,  Nürnb.  4768.  Deeo,  quodpericu- 
iosum  est  in  nova  de  aquarum  decrementis 
hypotbesi,  fol.,  Ib.  4764.  Einlad.  zu  zweierlei 
verschiedn.  Vorlesungen  über  d.  Philosophie 
u.  Aerometrie,  4^  Ib.  4  765.  Die  Ehre  Gottes 
aus  d.  Betrachtung  d.  Himmels  u.  d.  Erde; 
eine  Wochenschrift,  6  Bde.  8^  4766^69. 

LSiehttr,  Martin  Gotthelf.  —  Prof. 
d.  Medicln  u.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Wit- 
tenberg (J)f 

geh gest.  4735,  . .  .  Wittenberg. 

De  antlia  pneomatica,  4^  Viteb.  474  4.  De  la- 
pidum  concretione  et  accretione,  Ib.  4746. 
Physica  experimentalis.  Ib.  4  747.  Observatt. 
pbysicae  selectioreri,  Ib.  id.  De  phaenomeno 
•eptemtrionali  luminoso,  Ib.  4  794 .  De  sale  am- 
moniaco  ejusque  usu  chimtco  et  curioso.  Ib. 
4  796.  De  novo  pbospboro  aethereo. 

L8foher|Karl  Immanuel.  — Gräfl. 
Thun*scher  Bergmeister  zu  Cldsterle  in  Böh- 
men, später  in  Freiberg  lebend  (M,  11^  fOr), 
geb.   4  750,  Juli   97,  Wiederau, Sachs., 

gest.  4844,  Marz94, 

Kurzer  Unterricht  von  Spahnkolben  usw.,  8«, 
Leipz.  4  783.  Historisch-bergmSnn.  Briefe  über 
verschiedn.  Gegenstände  des  Freiberg'achea 
Bergbaus,  8^  Ib.  4786.  Angabe  e.  Schwarom- 
Maschine,  wodurch  in  e.  geringen  Zeiträume 
aus  belri^chtl.  Tiefe  e.  ansebnl.  Menge  Wasser 
gebracht  werden  kann,  8",  Ib.  4  788.  Krflnd.  e. 
Feuerspritze  ohne  Röbrenwerk,  Kolben  usw., 
Ib.  4  799.  (jbergangsordnung  bei  d.  Krystalli- 
sat.  d.  Fossilien,  4'\  Ib.  4  796.   Erfind,  eines 


1487 


LöMr 


Lowe. 


1488 


attrostatischen  Kanstgezeuges  usw.,  Ib.  4797. 
Beschreib,  d.  Krystallisation  sowohl  nach  ih- 
ren Grundgestalten  usw.  als  auch  nach  deren 
Veränderungen  usw.,  4^  Ib.  4  804.  Erfind,  e. 
bergmfinn.  Instruments,  wodurch  beim  Über- 
fahren d.  Gttnge  usw.  nicht  allein  ihr  wahres 
Streichen»  sondern  auch  ihr  recht-  u.  wider- 
sinniges Fallen  genau  bestimmt  werden  Icann, 
k;  Ib.  4  805.  Der  innere  Bergbau,  nach  d.  Na- 
tur modelltrt  u.  beschrieben,  4^  Ib.  4  805. 
Richtige  Bestimm,  d.  doppelten  Krummzapfen, 
S**,  Ib.  4807.  Der  Bergmaschinenmeister  usw., 
4°,  Dresd.  u.  Leipz.  4  807. 

LtaaTi  Hansvon.  —  Kurfürsti.  s'ächs. 

Gonferenz'Minister  u.  Erbmarschali  (A), 

geb.  .  .  .,  gest.  1763,  ..  .  Reinhardz. 
Unterhielt  auf  seinem  Rittergut  Reinhardz  (zwei 
Meilen  von  Wittenberg)  die  geschicktesten  Me- 
chanilcer,  besonders  den  berühmten  Budolpb, 
welche  nach  und  nach  die  schätzbare  Samm- 
lung mechanischer,  optischer  u.  anderer  In- 
strumente verfertigten,  die  spater  (4748)  für 
den  kurfürsti.  mathemat.  Salon  in  Dresden 
angekauft  ward.  —  Erfand  ein  Metallthermo- 
meter, beschrieben  von  J.  D.  Titius  in  der 
Schrift:  Thermometri  metallici  ab  inventione 
Comitis  Loeier,  descriptio,  4^  Viteb.  4  765. 

L8vea  (auch  Le  wen,  a  Leonibus),  Elias 
von.  —  Pract.  Arzt  zu  Pitschen,  Herzogtb. 
firieg  in  Schlesien.  Heirathete  1630  die 
Maria  Cunitz  (J)  (Kästner,  Gesch.  d. 
Math,  IV,  437;  (Wd), 

geh Schlesien, 

gest.  4  661,  Apr.  27,  Pitschen. 
Revidirte  dieiJrania  propitia  seiner  Frau  (s. 
M.  Cnnita}.   Schrieb:  Horologium  zodiacale, 
d.  h.  Immerwährender  magischer  u.  Plane- 
ten-Stunden-Zeiger, Breslau  4  6S6. 

L8Toa5niy  Poul.  —  OiBcier  in  der 
dUn.  Marine,  in  die  er  4  766  als  Cadett  ein- 
trat, zuletzt  seit  481 S  Gontre-Admiral. 
1784  Director  d.  auf  seinen  Vorschlag  ge- 
gründeten Seekarten -Archivs  und  4796 
Oberlootse  zu  Kopenhagen.  Mitgl.  d.  dän. 
Gesellscb.  d.  Wiss.  seit  4784  (NK)  (E) 
(OettJ  (v.Zachy  MonatL  Corr.  IIi;, 
geb.   4  754,  Aug.   4  4 ,  Kopenhagen, 

gest.  4  826,  M»rz  4  6, 

Beretening  om  en  Rejse  foretaget  efler  Befaling 
4782—83  for  at  undersöge  de  i  Danmark  for- 
fardige  Ltf ngdeuhre,  Kiöbnh.  4  786.  Beskrivelse 
over  de  islandsche  Kyst  og  de  dervarende 
havne,  4  Hfle.,  Ib.  4  788—4  822.  Relation  d'un 
voyage  fait  en  4  786  pour  la  döcouverte  de  la 
c6ie  Orientale  de  Groenland,  8°,  Paris  4  823. 
—  Forklaring  over  Compassets  foranderlige 
Virkning  paa  forskjellige  Sieder  i  et  Skib  etc. 
(Danske  Selsk.  Skrift.  Raekke  II,  Dl.  III.  4  788). 
Beskrivelse  af  et  Instrument  til  at  maale  Af- 
standen  fra  en  Stand punct  til  en  anden  Gjen- 
stand  (Ib.  Dl.  V,  4799).  Obs.  paa  tvende  Soe- 


reiser  over  Compassets  Misviisning  etc.  (Ib. 
id.).  Noget  om  Fyreoe  paa  Kysteme,  samt  om 
de  forskjellige  Vindes  Virkning  paa  en  i  Lufteo 
fritstaaende  Lue  (Ib.  Raekke  111.  Dl.  1, 480fl;. 
Nogle  Tanker  over  Magneten,  til  at  könne  for- 
klare saavel  Magnetnaalens  Variation  som  lo- 
cltnation  etc.  (Ib.  Dl.  II,  4  808).  Beskr.  over 
et  nyt  sparsommeligt  Fyr  med  Syderal-Lampe 
etc.  (Ib.  Raekke  IV,  DI.  II,  4826).  —  Tabel) 
öfver  missvisningen  dagliga  fbrtfndringsr  uti 
Holmens-hamn  p4  Island  (VeL  Acad.  Handl. 
4  788).  —  Aufeätze  in  dün.  Zeitschrifleo .  in 
Bode's  Jahrb.  (4  823)  u.  v.  Zaeh's  Monatl.  Corr 
(I  u.  II). 

Loeiv,  Johann  Georg.  —  Dr.  Phil. 

et  Med.   Seit  4  595  Prof.  d.  Physik  an  d. 

Univ.  zu  Basel  (AR), 

geb.   1565,  Febr.  4  4,  Basel, 

gest.  4  610,  Nov.  23,  Basel.* 
Viele  Dissertationen,  z.  B. :  De  principiis  cor- 
poris naturalis.  4  598;  De  respiratione,  4597; 
De  mundo,  4600  ;  De  meteoris,  4600 ;  De  ter- 
rae motu,  4  604;  De  putredine,  4608:  Etc. 

*  An  der  Fett. 

LOwei  Alexander.  — Direct.  d.k.k. 
Porzellanfabrik  in  Wien  seit  4  856,  froher 
General -Land-  und  Hauptmünzprobirer 
Corr.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  daselbst  seit 
4  848  (WA), 

geb.  4  808,  Dec.  24,  St.  Petersborg. 
Analyse  d.  Basalts  von  Wickenstein  u.  d.  Lavi 
vom  Aetna  (Pogg.  Ann.  XXXVIII,  4886).  D« 
d.  strahlig.  Zinkblende  von  Przibram  {Ib.  id.). 
Über  d.  DJaspor  v.  Schemnitz  CBeneUnt,  Jah- 
resbericht, XXV.  4  845).  Über  d.  Nickelglaoi 
V.  Schladming  (Ib.  id.^  Über  Erze  u.  Hülteo- 
producte  von  Agordo  (Berichte  üb.  d.  Mittbeil, 
d.  Freunde  d.  Naturwiss.  I,  4846).  Über  d. 
Vorkommen  von  Jamesonit  u.  Berthieril  io 
Ober-Üngarn  (Ib.  id.).  Über  die  von  ihm  eot- 
deckten  optischen  Ringe  (Ib.  II.  4  847.  auch 
Pogg.  Ann.  LXX).  Über  Nickelarseoikfilaoz 
von  Schladming  u.  Prackendorf  (Natarwiss. 
Abh.  d.  Freunde  d.  Naturwiss.  1,  4847).  Über 
d.  Dopplerit  von  Aussee  (Zeitschr.  d.  Oeslerr. 
Ingen. -Vereins  4  850).  Chem.  Untersuch,  e. 
gelatinös.  Masse  aus  d.  Hohofen  zu  St.  Leon- 
hard  (Berichte  d.  Wien.  Acad.  111,  4  849).  Ver- 
suche z.  Gewinn,  d.  Tellurs  im  Grossen  aus 
d.  Siebenbürger  Golderzen  (Ib.  X,  4853). 

L8we,  Julius  Friedrich  Ferdi- 
nand Franz.  —  Dr.  Phil.,  Vorsteher  0. 
Inhaber  des  von  ihm  zu  Frankfurt  a.  U. 
4  852  gegründeten  chemisch-analytischen 
Laboratoriums  (Or), 

geb.  1833,  Aug.  8,  Mannheim. 
Überd.  Aus.strOmen  d.  Reibungselektricitüt  aus 
gebogenen  Drähten  (Pogg.  Ann.  LXXIX.  48S0/ 
Ueber  d.  Hagelbildung  (Ib.  LXXX.  4850;.  Iber 
d.  Reinigung  d.  Schwefelsäure  von  d  Salpe- 
tersäure, salpetrigen  Süure,  Untersaipeter- 
sflure  usw.  (Jahresbericht  d.  physik.  Vereins 


1489 


Loewel 


Logan. 


1490 


zu  Frankfurt  a.  M.  4  851— sa).   Chem.  Unler- 
8ucb.  d.  Mineralquellen  Cronthals  (Ib.  4  853 
-54  u.  4854—55}.  Verbalt.  d.  metall.  Queck- 
silb.  z.  Auflös.  von  Ferridcyaiikalium  (Ib.  ^855 
—56).   Verbait.  d.  Ferridcyankaliums  zu  un- 
(erscbwefela.  Natron  (Ib.  id.).    Apparat  zur 
qualitat.  Nacbweis.  kleiner  Menden  von  Koh- 
leasfiure  (Ib.  id.).   Die  Woulfscbe  Flasche  in 
ihrer  neuest.  Veründr.  (Ib.  id.).  Dorstell.  von 
rein,  koblens.  Kali  (Ib.  id.).    Verhalt,  d.  ba- 
sisch Salpeters.  Wismutboxyds  z.  Lösung  von 
Salpeters.  Ammoniak  (Ib.  4  856— 57;.  Quantit. 
Trenn,  d.  Wtsmulboxyds  von  BIcioxyd  (Ib.  id.). 
D"  von  Kupfer-,  Blei-  u.  Kadmiumox^d  (Ib. 
id.).   Qualitat.  Trenn,  d   Quecksilber-,  Blei-, 
Wismulb-,  Kupfer- u.  Kadmiumoxyds  (Ib.  id.). 
Apparats,  quantitat.  Beslimm.  d.  Ammoniaks 
usw.  (Ib.  id.).   Ober  d.  qualitat.  Prüfung  auf 
lod  ujiw.  (Ib.  id.).  Quantität.  Bestimm,  d.  Sil- 
bers, Bleies  usw.  alsScbwefelmetalle  Jb.  4  857 
— 58).  D*  d.  Schwefels.  Bleioxyds  von  .«Schwe- 
fels. Baryt  (Ib.  id.).    D°  d.  Eisenoxyds  vom 
Kupferoxyd  (Ib.  id.).   über  d.  Bild,  von  sal- 
petriges. Ammoniak  (Ib.  id.).  —  Methode,  ar- 
senhaltige Schwefelst nrc  vom  Arsenik  zu  be- 
freien (lieb.  Ann.  XCVI,  4  855).  —  Eisenbe- 
stimmung nach  Taeha  (Erdnuuui's  Jonrn.  LXI, 
4854  u.  LXXII.  4857).    Gewinn,  u.  Reinig,  d. 
Htppursaure  (Ib.  LXV,   1855;.   Verbindd.  d. 
Wismutboxyds  mit  Chromsliure  (Ib.  LXVII, 
4  856^.  Quantitat.  Trenn.  d.Wi.<nuithoxyds  von 
Kadmiumoxyd  durch  chroms.  Kali  (Ib.  id.). 
l  t>er  d.  Versilb.  d.  Glases  (Dingler's  Journ. 
C.XL,  4  856).   Ferneres  in  B.  Bdttger's  poly- 
techn.  Nolizenblattu.  d.  Wiener  med.  Wochen- 
schrifl. 

liOewel,  Henri.  —  Von  4815  bis 
1819  Director  d.  chemisch.  Productenfa- 
brik  zu  Choi.sy-Ie-Roy,  seitdem  Colorist  zu 
Münslery  Elsass  (OrJ, 

geb.   1795,  Sept.  29,  Mün^^ter,  El.<nss, 

gest.  4  856,  Sept.    5,  Colmar. 

5ur   quelques  sels  de  chr6me  'Ann.  chim. 

|»h\s.  S^r.  III,  T.  XIV,  4845,.   Sur  les  chlo- 

nires  de  chröme  (Ib.  XV,  4  845).   Sur  la  sur- 

Haturation  des  di.ssolutions  salines  Ib.  XXL\, 

IH50;  XXXIII,  4851;  XXXVII,   4853;  XLllI, 

4h55;  XLIV,  4855;  XMX,  4857).  Sur  laclion 

«|tic  le  zinc  et  le  fer  exercent  sur  les  dissolu- 

tions  des  sels  de  sesquioxyde  de  chröme  (Ib. 

XI'.  4854).    Sur  la  solubilil<>  du  rarbonate  de 

««ou<le  (Ib.  XLIV,  4855).  Sur  le  chlorhydrate  et 

le  Milfate  de  chröme  (Compt.  rcnd.  XX,  4  845). 

liSwlg,  Karl  Jacob.  —  Dr.  Phil,  et 
Med.,  erst  Privatdoccnt  in  Heidelberg  (1 830 

—  33),  dann  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ. 
u.    oberen  Industrieschule  in  Zürich  (1833 

—  53)  und  seitdem  Prof.  ord.  d.  Chemie 
an  d.  Univ.  zu  Breslau  (Or), 

geb.  1 803,  MSrz  1 1,  Kreuznach,  Rhein- 

preussen . 
I>a5»  Brom  u.  seine  chemischen  Verhttltoisse, 
so,    Heidelb.  4810.    Lehrb.  d.  Chemie.  8%  Ib. 

Pofgea4orff,  Haadw&rierbucb. 


4  88S.  Chem.  Untersuch,  d.  Mineralwass.  zu 
Seewen,  Cant.  Schwyz,  8^  Zürich  4  884.  Die 
Mineralquellen  von  Baden  im  Aargau,  8**,  Ib. 
4  837.  Untersuch,  d.  Schwefelquelle  zu  Schinz- 
nach,  8»,  Aarau  4  844.  Chemie  d.  organisch. 
Verbindungen,  S  Bde.  8°,  Zürich  4839-40. 
S.  Aufl.,  Braunschw.  4  847.  Repertorium  für 
Organ.  Chemie,  3  Jahrgg.  8^  Zurieb  4844—43. 
Theoret.  Betrachtt.  über  d.  sauren  u.  basisch. 
Eigenschaften  d.  nicht-metallisch.  Korper,  4°, 
Zürich  4  834.  Über  Bild.  u.  Zusammensetz.  d. 
organ.  Verbindd..  4<*,  Ib.  4843.  Grundriss  d. 
organ.  Chemie,  8°,  Braunschw.  4  85t.  —  über 
d.  Brom,  seine  Darstell,  u.  Verbindd.  (Pogg. 
Ann.  XIV,  4  828  u.  XVI,  4  829).  Über  d.  Bro- 
mal  (Ib.  XXVII,  4  833).  Untersuch,  d.  flüch- 
ti«.  Oels  d.  Spiraea  Ulmaria  (Ib.  XXXVI,  4  835) 
Zersetzungsproducte  d.  Aethers  durch  Brom 
(Ib.  id.).  Zusammensetz.  d.  flüchli:;.  Oels  d. 
Rinde  von  Prunus  Padus  (Ib.  id.).  Merkwiird. 
Bild.  d.  Krokon.silure  usw.  (Ib.  XXXVII,  4  836). 
Über  Schwefelwasserstoff-  u.  Selen wasser- 
stoff-Aether  (Ib.  id  ).  Zur  Theorie  d.  Amide 
(Ib.  XL,  4  837).  Beitr.  z.  organ.  Chemie  (Ib. 
XLII,  4  837).  Umwandl.  d.  Traubensiiure  in 
Weinsäure  (Ib.  id.).  über  d.  Untersuch,  d. 
Holzgeistes  (Ib.  XLIII,  4  838).  Isolirung  des 
Aethyls  (Ib.XLV,  4  838).  UberSuIfuthyUchwe- 
felsäure  (Ib.  XLVII,  4  839).  Cber  d.  Zusam- 
menhang zwischen  Alomvolum  und  Atomge- 
wicht d.  flüssigen  Verbindungen  (Ib.  LXIV, 
4845;  LXVI,  48<5  u.  LXVIII,  4846).  über 
Schwefelcvan-Aethyl  u.  Zusammensetzung  d. 
SchwefelbiauslJure  (Ib.  LXVII.  4  846).  —  Mit 
S.  Weidmann :  Über  Anemonin,  Petersiliendl 
u.  SpirüBSüure  (Ib.  XLVI.  4889).  Wirkung  d. 
Chlorätherins  auf  Chlorkalium  u.  auf  Schwe- 
felkalium (Ib.  id.  u.  XLIX,  4  840).  Zersetzungs- 
producte d.  Ein  wirk.  d.  Salpetersäure  auf  «Mer- 
captan  (Ib.  XLIX,  4840}.  Wirk,  von  Kalium 
u.  Natrium  auf  einige  Aeth\loxyd.«alze  Mb.  L, 
4840}.  Zersetz,  d.  Acetoris  durch  Kalih>drat 
u.  Kalium  Ib.  id  ).  —  Lber  d.  Stibnthyl,  neues 
organ.  Radical ;  mit  S.  Sohweiser  (Mittheil.  d. 
naturforsch.  üe.-üellsrh.  in  Zürich.  II,  4  850  — 
52).  Cber  Zinnäthy  le  (Ib.  id.) .  ~  Cber  d.  Metb- 
plumbüth>l  (Srdmann'f  Journ.  LX,  4  853.  über 
eini^'e  StibathvI-Verbindd.  (Ib.  id.).  Zur  Ge- 
schichte d.  organ.  Metallverbindd.  (Ib.  id.  u. 
LXV,  4  855). 

LAwig,  Raimund.  —  Sohn  des  Vo- 
rigen.  Dr.  Phil,  in  Breslau  (Diss)^ 

geb.  4833,  Febr.  49,  Heidelberp. 
Cber  das  Slib^itbylium  und  seine  Verbindun- 
gen (Diss.),  8°,  Breslau  4  854. 

Logatti  James.  —  Präsident  d.  Raths 
von  Pennsylvanicn,  dann  Gouverneur  die- 
ser (damals  englischen)  Colonie,  endlich 
Privatmann  (AAU)^ 

geb.    1674, Lurgan,  Irland, 

gest.  nSI,  Oct.  31,  Stanton,  b.  Ger- 

mantown,  Pennsylv. 
Canonum  pro  inveniendis  refractionum,  tum 
simplicium,  tum  in  lentibas  duplicium  focis, 
demoDStrationes  geometricaeetc.,  Leyd.  4  789. 

94 


1491 


Lohmaiar 


Lomat, 


1492 


Demonstratio  Des  de  radiorum  lucis  in  super- 
ficies sphaericos  remotius  ab  axe  incidentium 
a  primario  foco  aberralionibus,  Ib.  4744. — 
An  account  of  Mr.  T.  Oodfrey's  (siebe  Diesen)- 
improvement  of  Davis'  quadrant  (Pbil.  Tr. 
4  734).  Concerning  the  croolced  and  angular 
appearance  of  the  streaks  or  darts  of  lightning 
in  thunder-storms  (Ib.  4  786).  Some  thougbts 
on  the  SUD  and  moon,  when  nearthe  borizon, 
appearing  larger  tben  when  near  the  zenith 
(Ib.  id.). 

Lohmeler,  Philipp.  —  Dr.  Phil., 
von  4  674  bis  1  679  Prof.  d.  Physik  u.  Me- 
taphysik an  d.  Univ.  zu  Rinteln,  dann  Prof. 
u.  Inspector  bei  d.  Ritteracademie  zu  Lü- 
neburg (J)  (A), 

geb Magdeburg. 

gest.  4  680,  Sept.  24, 

Oratio  de  astrologiae  jadicariae  vanitate  etc., 
4^  Rint.  4  674.  De  aquis  supra  coclestibus,  4**, 
Ib.  4674.  De  fulmine,  4°,  Ib.  4  676.  De  artifi- 
cio  navigandi  peradrem,  4^  Ib.  4676,  deutsch, 
Arolsen  4  784,  mit  Lana's  Schrift.  Tübingen 
4784;  beide  latein.,  Hag.  Comit.  4785.  De  at- 
mosphaera  terrae,  4<*,  Ib.  4  676.  Exercitatio- 
num  physicarum  de  paradoxis  gravitatis  et  le- 
vitatis  prima,  4«,  Ib.  4678. 

Lohrmann,  Wilhelm  Gotthelf. — 
Kameral-Vermessungs-Inspector  zu  Dres- 
den, dann  seit  4  827  Ober-Inspect.  d.  ma- 
themat.  Salons  daselbst  (N)  (Grunert's 
Arch.XXWl)  (G.t3), 

geb.  1796,  Jan.  3  4,  Dresden, 
gest.  4  840,  Febr.  20,  Dresden. 
Das  Planeten-System  d.  Sonne,  zum  beque- 
men Überblick  usw.,  8'*,  mit  3 Karten,  Dresden 
4  882.  Topographie  d.  siebtbaren  Mondober- 
flftche,  4.  Abtheil,  mit  6  Kupfertaf.,  4*',  Dresd. 
u.  Leipz.  4  824.  Meteorolog.  Beobb.  im  Königr. 
Sachsen,  3  Hfte. ,  Dresd.  4831—83.  Stern- 
schnuppen-Beobachtungen (Gilb.  Ann.  LXXV, 
4  823).  —  Hinterliess  handscbrifllicb  viele  Be- 
obachtungen u.  Originalzeichnungen  zur  Voll- 
endung seiner  Mondtopographie. 

Lo-Looz,  Robertde.  —  Oberst  erst 
in  schwedisciien,  dann  in  französischen 
Diensten  (BLB)  (Q)  (A), 

geb.   4  730, Pays  de  Liege, 

gest.  4  786,  Apr.  4  6,  Paris. 
Recherches  sur  las  influences  solaires  et  lu- 
naires  pour  prouver  le  magn6tisme  universel, 
2  vol.  8»,  London  et  Paris  4  788.  —  Miiitftr- 
Schriften. 

LolowteiTi  Michael.  —  Prof.  d.  Che- 
mie an  d.  Univ.  zu  St.  Petersburg;  in  den 
letzten  Jahren  eroeritirt  (G,  1856), 

geb.   n80  etwa, 

gest.  4  856,  Jan.  28,  St.  Petersburg. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  genannt. 


Lom,  Johann  Helarich  von.  — 
Von  4729  bis  4735  Lehrer  d.  Matbemabk 
am  Gymnas.  zu  Bremen,  dann  Prof.  d.  Phi- 
losophie an  d.  Univ.  zu  Harderwyk  (GBj  'k,, 
geb.  n04,  Dec.  20,  Nimwegen, 
gest.  4  763,  Apr.  .  .,  Harderwyk. 
De  necessitate  matheseos  in  physica«  BreoKB 
4  72d.  Enelidif  elementorum  Ltbri  VI  pnoran 
planorum  ac  XI  et  XIII  loüdonim.  cam  ev 
planatione  et  demonstrationibus  Ch.  Clavüetc., 
8®,  Amstelod.  4  738.  Observatio  singolans  co- 
jusdam  phaenomeni  in  coelo  conspiciii  d  I 
Mart.  4  783  instituta  (Nov.  Act.  EnidM7S3:.- 
Siehe  Kroger,  Albert. 

Lombard  I  CarL  —  Erst  Lehrer  d. 
Theologie  in  Bologna  und  Mantua,  daoo. 
nachdem  er  in  Zürich  Protestant  geworden 
und  in  Leyden  studirt  hatte,  1 653  Prof 
extr.  d.  Philosophie  u.  bald  darauf  ord.  d. 
Physik  an  d.  Univ.  zu  Marburg  (St)  f.f, 

geb Rinaint, 

gest.  1669,  Jan.  26,  Marburg. 
Viele  Dissertationen ,  z.  B. :  De  mundo,  4- 
Marp.  4657;  De  materiae  proprietatibos,  4*. 
Ib.  4  6S7  ;  De  vacuo,  40,  Ib.  4  658;  Dedivisios« 
motus,  4^,  Ib.  4659;  De  tempore  in  ^aerc. 
annis  climactericis  in  specie,  aevo  ei  aetcrai- 
täte,  4«^,  Ib.  4  660 ;  De  qualitatibas  occultisetc . 
4^  Ib.  4663;   De  continuo,  4«    Ib.  4666,  Elc 

Lombard,  Jean  Louis.  —  Er>t  Ad- 
vocat,  darauf  Prof.  d.  Mathematik  ao  d.  >h 
litärschule  zu  Metz,  dann  an  der  zu  Au- 
\onne  (BC), 

geb.   1723,  Aug.23,  Slrassburg, 

gest.  1794,  Apr.  4,  Auxonne.  * 
Tables  du  tir  des  canons  ei  des  obnsier».  )' 
Auxonne  4  787.  Trait^  du  mouvement  de»  pn- 
jectiles  appliqu^  au  tir  des  bouches  I  fru  ^ 
An  V.  —  übersetzte  aus  d.  Deutschen  l*- 
bini'  Neue  Grundstttze  der  Artillerie,  mit  .U- 
merkk.  von  L.  Xnler. 

*  gest.  Apr.  12  (^). 

Lombardii  Antonio.  —  Biblioibrir 
d.  herzogt.  Bibliothek  in  Modena.  Semru 
d.  Socielä  Italiana  (4804  — 7 ) ,  spller  V.'.. 
derselben  (Gn.  R,  CWJ, 

geb.   1768,  Sept.  22,  Modeoa, 

gest 

Mem.  sopra  una  maccbina  per  faciklare  il  »• 
viraento  dello  scopo  delle  aste  nelle  loe.  " 
zioni  (Mem.  Soc.  Italien.  IX.  4862).  SsUa  b- 
glior  forma  da  darsi  ai  ripari.  cbe  ti  eovtru  *■ 
cono  ne'  fiumi  (Ib.  X,  4  808).  Riflcasieai  ^' 
principij  d'idraulica  (Ib.  XVI.  4  84  8).  —  M*- 
ria  della  Letteratura  Italiana  nel  secoloX^*!' 
2  Tom.  8»,  Modena  4827^28. 

Lomet|  Anloine  Fran^ois,  B»r«« 
des  Foucaux.  —  Ingenieur  dM  poM^ 
et-cbau8s^es.  Unter  Napoleon  die  Fe  Li- 


1493 


Lommer 


Longomontaniit. 


1494 


Züge  in  Deutschland  u.  Spanien  mitma- 
chend, spHter  eine  Zeit  lang  Prof.  d.  Me- 
chanik u.  Topographie  ati  d.  polytechn. 
Schule  in  Paris,  sowie  Prof.  d.  Physik  u. 
Chemie  an  d.  Centralschule  des  D^p.  Lot- 
et-Garonne  (BS)  (BC)  (Q), 

geb.    1769,  Nov.    6,  Ch&teau-Thiferry 

(Aisne), 
gest.  4  826,  Nov.  4  0,  Paris. 

M<^in.  sur  les  eaux  minore les  et  sur  les  öta- 
blissemeots  tbermauK  des  Pyrön^es,  Paris 
4795.  Theorie  et  pratique  du  nivellement  et 
son  application  au  calcal  des  terrasses,  Ib. 
....  Mem.  sur  remplol  des  machines  aero- 
statiques  aux  reconnaissances  militaires  et  ä 
la  constructton  dea  cartes  geograpbiques.  Ib. 
1801  (auch  Journ.  Ecole  polytechn.  cah.  XI). 
Sur  la  fabricatioD  des  crayons  de  p4te  de  san- 
guine  (Journ.  pbys.  XLIX,  4  799).  —  Erfand 
4  799  einen  eigenthümlicben  Sextanten.  Führte 
die  Lithographie  in  Frankreich  ein. 


■^Christian  Hieronymus. 
—  KursScbs.  Bergmeister  zu  Johann-Geor- 
genstadt, dann  zu  Annaberg  u.  Scheiben- 
berg  mit  Oberwiesenthal  (M)  (A)  (NGB), 

geb.  .  .  .,  gest.  4787,  ausgangs.* 

Abband!,  vom  Hornerz,  als  einer  neuen  Gat- 
tung Silbererz,  8",  Leipz.  4776.  Bergmann. 
Beitr.  zu  der  4  784  von  der  Götting.  Soc.  ge- 
stellten Preisfrage :  Wie  waren  die  Bergwerke 
d.  Alten  beschaffen  usw.,  4°,  Freib.  4785.  Von 
d.  Hervorbringung  d.  TUrkisse  aus  d.  gegra- 
benen u.  versteinert.  Tbierzähnen,  so  zu  Lissa 
in  Böhmen  gefunden  werden  (Abb.  Privatge- 
selUch.  Böhmen,  4776,  Bd.  II). 

*  Anfuin  1788  {Ä). 


^1  Michael  Wassilje- 
witscb.  —  Sohn  eines  russischen  Kron- 
bauem.  Nachdem  er  in  Kiew,  Petersburg, 
Marburg  u.  Freiberg  studirt,  4741  Adjunct 
d.  Petersburger  Academie  u.  Direct.  ihres 
mineralog.  Cabinets,  dann  4746  Prof.  d. 
Chemie  bei  derselben  und  4760  Direct.  d. 
Gymnasien  u.  d.  Universität  in  Petersburg 
(CL)  (A)  (B), 

geb.   47  4  4, Dcnissowskaja,  * 

gest.  4765,  Apr.  4,  St.  Petersburg. 

Oratio  de  meteoris  vi  electrica  ortis,  Petrop. 
1754.  De  ortgine  lucis.  Ib.  4757  (Götting.  Gel. 
Anz.  4759).  De  tincturis  metallorum  (Comm. 
Acad.  Petr.  XIV,  4754).  De  actione  menstruo- 
rum  chyroicorum  in  genere  (Nov.  Comm.  Acad. 
Petr.  I,  4789).  Tentamen  theoriae  de  vi  aeris 
elastica  (Ib.  id.).  Meditationes  de  caloris  et 
frigorls  causa  (Ib.  id.).  De  motu  aärii  in  fodi- 
nis  observato  (Ib.  ,11,  4754).  Anemometrum 
snnomam  eelaritatem  cujusvis  venti  et  simul 
▼arlatlooes  direetioonm  illius  indicaos  (Ib.  id.) . 
Taokar  om  isbergaos  Ursprung  uti  de  nordiska 


bafven  (Svensk.  Vetensk.  Acad.  Handl.  4768). 
—  Dichtungen  in  russischer  Sprache. 

*  Dorf  bei  Cbolmogory,  Oout.  Areh&ngel. 

Loagi  Roger.  —  Masler  of  Pembroke 

College  in  Cambridge  (4733)  u.  Prof.  d. 

Astronomie  daselbst  (4  749)  auch  Rector 

(Pfarrer)  zu  Bradwell  in  Essex  (BD), 

geb.   4  680  etwa,  .  .  Norfolk, 

gest.  4  770,  Dec.  4  6,  Pembroke.  . 
Treatise  on  astronomy,  in  fife  books,  3  vol.  4^ 
Cambridge  4  741, 4  764  et  4  7S4.  —  Erbaute  ums 
J.  4  765  zu  Cambridge  eine  durch  ihre  Bewe- 
gung  den  Lauf  d.  Gestirne  verdeutlichende, 
hohle  Himmelskugel,  die  4  8  Fuss  im  Durch-« 
messer  hielt  und  80  Personen  fasste. 

Loagaaefliy  Stefano.  —  Prof.  d. 

Physik  an  d.  Univ.  zu  Bologna,  vorher  Prof. 

d.  Philosophie  u.  Mathematik  zu  Bagnoca- 

vallo  (Tp.  l\), 

geb.   4778,  Nov.  28,  Bagnocavallo, 
gest.  4  84  4,  Sept.    4 ,  Bologna. 

A.  a.  Ort  keine  Schriften  genannt. 

LoBgobardI,  Niccolo.  —  Jesuit, 
ging  als  Missionar  nach  China  (SBJ), 

geb.   4  565  etwa,  .  .  Caltagerone,  Si- 

cilien, 
gest.  4  653,  Dec.  4  4,  Peking. 
Tractatus  de  causis  terraemotus  Pekioensis, 
anno  4  6S4. 

LoagoliuSi  Johann  Daniel.  —  Mag. 

Phil.  u.  Dr.  Med.,  pract.  Arzt  erst  in  Halle 

(wo  er  auch  ums  J.  4  707  philosopb.  u.  ma- 

themat.  Vorlesungen  hielt),  dann  seit  47  4  0 

in  Bautzen  (A)  (Ott), 

geb.   1677,  Aug.  4  0,  Rückersdorf  bei 

Meissen, 

gest.  4  740,  Mai  4,  Bautzen. 
Philosopbiae  malbematicae  de  natura  rerum 
in  genere.  Ps.  I,  4^  Halae4  709.  Entlarvte  Ma- 
thematik oder  zulSngl.  Entwurf  einer  ganz 
neuen  Grundmatbematik,  S«*,  Bautzen  4  735. 
Obs.  circa  motum  corporum  gravium  et  ma- 
chinarum  (Brestauer  Samml.  Suppl.  II).  Von 
Unrichtigkeit  u.  Unvollkommenbeit  d.  Mathe- 
matik (Oberlausitz.  Beitrage  I).  Vom  Himmel 
u.  d.  HImroeisluft  (Ib.  id.).  —  Medicinisches. 

Loagomoataaiis  (eigentl.  Longberg 
oder  Lumborg),  Christian  (Christen).  — 
Lange  Zeit  Gehülfe  von  Tycho  Brahe, 
dann  Rector  zu  Viborg  in  Jütland  (4  603 
— 5)  und  darauf  Prof.  d.  Mathematik  an 
d.  Univ.  zu  Kopenhagen  (NK)  (J), 

geb.   4  564,  Oct.  4,  Longberg,  b.  Lem- 

vig,  Jütland,* 

gest.  4  647,  Oct.  8,  Kopenhagen. 
Systematis  mathematici  Ps.  I  etc.,  8^  Hafn. 
4644.  Cyclometria  e  lunnlis  reciproce  demoo- 

94» 


1495 


Lonicanu 


Lorens. 


1496 


strata  elc. ,  4^  Ib.  46H  (unter  dem  Namen 
Chriatian  BeTerin^*),  auch  Hamb.  4627  u.  Pa- 
risiis 4  663.  Disp.  de  eclipsibus,  i°.  Ib.  4  646. 
Astroiiomia  Danica  etc.,  4^,  Amst.  4  622  ;  neue 
Aufl.  4  640  u.  4  668.  Disp.  quatuor  astrologi- 
cae,  4°,  Hafn.  4  622.  De  chronolabio  historico 
seu  de  tempore,  4**,  Ib.  4  627.  Geometriaequae- 
sita  XIII  de  cyclomelria  rationali  et  vera,  i°. 
Ib.  4634.  Inventioquadraturaecirculi,  4»,  ib. 
4  634.  Coronis  problematica  ex  mysteriis  trium 
numerorum,  4<>,  Ib.  4  687.  Problema  contra 
Panlnm  Onldinimi  de  circuli  mensura,  4*^, 
Ib,  4638.  lotroductio  in  theatrum  astronomt- 
cum,  4*',  Ib.  4  639.  Rotundi  in  piano,  seu  cir- 
culi absoluta  mensura,  4^  Amsi.  4  644.  Con- 
troversio  cum  Fellio  de  vera  circuli  quadra- 
tura,  4°,  Ib.  4  646.  Admiranda  operatio  triura 
numerorum  6,  7,  8  ad  circulum  vere  multis- 
que  modis  in  se  suisque  quadratis  mensuran- 
dam.  4*^,  Hafn.  4  645.  Caput  terlium  libri  primi 
de  absoluta  mensura  rotujidi  plani,  una  cum 
elenchu  cyclometriae  J.  Bealigeri  etc.,  4",  Ib. 
4646. 

•feb.  1502,  Ort.  4  (Tr). 
**  8  e  T  e  r  i  n  war  seines  Vaten  Name. 

Loaloemfl  (Lonitzer),  Janus  oder 
Johann.  —  Nachdem  er  4  522  in  Frank- 
furt a.  d.  0.  und  4  523  in  Strassburg  he> 
bräisch  gelehrt,  Prof.  an  d.  Univ.  zu  Mar- 
burg erst  (4  527)  des  Griechischen,  dann 
(4  536)  auch  d.  Hebräischen  und  endlich 
(4  554)  d.  Theologie  (J)  (A), 

geb.   4  499, Artern,  Grafschaft 

Mansfeld, 

gest.  4  569,  JuM  20,  Marburg. 
Compendiuro  de  meteorisex  Aristotele,  Plinio 
et  Pontano  elc.  Libr.  IV,  8°,  Fraocof.  4  648.  — 
Viel  Theologisches. 

Lonioems (Lonitzer),  Adam.  —  Sohn 
des  Vorigen.   Erst  (4  553)  Prof.  d.  Mathe- 
matik in  Nürnberg,  dann,  nachdem  er  1 554 
in  Mainz  Dr.  Med.  geworden,  Stadtphysi- 
GUS  in  Frankfurt  a.  M.  (J)  (Ä)  (StrJ, 
geb.   4  528,  Od.  4  0,  Marburg, 
gest.  4  586,  Mai  29,  Frankfurt  a.  M. 
Botanicon  s.  Historia  plantarum,  animalium, 
metallorum,  succorum  etc.,  4°,  Francof.  4.'i40. 
Naturalis  bistoriae  opus  novum,  plantarum, 
animalium,  metallorum  etc.,  2  vol.  fol.,  Ib. 
4  554—55.    Brevis  et  ulilis  arithmetices  intro- 
ductio  etc.,  8'»,  Ib.  4  576.  —  Medicinisches.  — 
Nach  ihm  benannte  Linn^  die  Lonicera. 

*  gest.  Mai  19  (Str). 

Loomifl,  Elias.  —  Prof.  d.  Mathema- 
tik u.  Physik  erst  am  Western-Reserve- 
College  im  Staat  Ohio  (4  836 — 44),  dann 
an  d.  City-Uni versily  in  New-York  {OrJ, 
geb.  4  84  4,  Aug.  7,  in  Connecticut. 
Elementsof  Algebra,  4  2°,  New- Vork  4  846.  Ele- 
ments of  geometry  and  conic  sections.  Trigo- 
nometry  and  table«,  S"".   Elements  of  analyli- 


cal  geometry  and  of  the  differential  and  inte^ 
gral  caiculus,  8*^,  New-York  4  856.  Ao  intro- 
duction  to  practical  astronomy,  with  a  col- 
lection  of  astronomical  tables,  8^,  Ib.  4  855^ 
Recent  progress  of  Astronomy,  especially  in 
the  United-States,  4i^  Ib.  4850,  Dew  edit. 
4  856.  A  treatise  on  ahthmetic,  theorettcal  aod 
practical,  42°,  Ib.  4  856.  —  On  HaUey»»  Comct 
(Sillimaa'i  Journ.  XXX,  4  8S6).  On  the  vana- 
tion  of  tbe  magnetic  needle  in  difTerent  parts 
of  the  United-States  (Ib.  id.;  XXXIV,  483S; 
XXXVIII  et  XXXIX,  4  840  ;  XL.  4  844  et  XLIII, 
4  842).  Metfeorol.  register  at  Western  Reserve 
College  (Ib.  XXXVI,  XU,  4  844  etXLlX.  4  845;, 
Hygrometricobservations  at  Hudson,  Ohio. Ib. 
XLl,  4  844  et  XLIX,  4  845).  Register  of  clouds 
(Ib.  id.).  List  of  tornadoes  in  the  ünited-Sia- 
tes  since  4  823  (Ib.  XLIII,  4  842).  Direction  of 
rolation  of  small  whirlwinds  (Ib.  id.).  Onvi- 
brating  dams  (Ib.  XLV.  4848).  ExamioatioD 
of  Oauas'  theory  of  terrestrial  magnetism  Ib. 
XLVII,  4  844J.  —  On  the  cause  of  double  cha- 
ractor  of  Biela'i  comet  (New  Sillim.  Journ.  II, 
4846).  Magnetism  of  the  United-States  (Ib.  IV, 
4847).  Historical  notice  of  the  discovery  of 
tbe  planet  Neptun  (Ib.  V,  4  848).  On  tfaeelectri- 
city  of  a  plate  of  zinc  buried  in  the  earth  Ib. 
IX,  4  850).  On  beight  of  ligbtning  rods  (Ib.  X. 
4  850).  Electrical  pbenomena  ofcertaia  bouses 
in  New-York  (Ib.  id.  et  XXVI,  4858,  auch 
Fogg.  Ann.  C,  4  857).  On  Klrkwood's  law  of 
the  rotation  of  the  primary  planets  (Ib.  XI, 
4  854).  On  the  satellites  of  Uranus  (Ib.  XIV. 
4  852).  On  tbe  resistance  experienced  by  bo> 
dies  falling  tbroogh  the  air  (Ib.  XVIII,  4  854;. 

Loofl|  Philipp  Werner.  —  Land- 
grSfl.  Hessen-Darmstäd tischer  Rath  in  Er> 
fürt  und  Mitgl.  d.  Aead.  gemetnnütz.  Wis- 
senschaften daselbst,  später  in  Strassburg 
u.  Paris  privatisirend*  (Q), 

geb.   1754,  Nov.  5,  Buxweiler^  Bisass, 

gest.  4849,  Oct.  7, ** 

Gab  heraus  :  Archtves  des  d^convertes  et  io- 
ventions,  faites  dans  les  sciences,  les  arts  et 
les  maoufactures  etc.,  24  vol.  S'',  Paris  4809 
— 33  (nur  die  ersten  4  4  Bde.  sind  indess  von 
ihm).  —  Übersetzte  Fourcroy'i  u.  Anderer  che- 
misch. Werke  aus d.  Französischen;  so  auch. 
Über  d.  Verkalcbung  d.  Bleies  usw.  (Nov.  AcL 
Mogunt.  T.  I) . 

*  Verschieden  von:  Loos,  On^simeHenri  dc(grt. 
1725,  Oct.  1,  Sedan,  gest.  1786,  Jan.  . .,  Panf>,  ei- 
nem in  Paris  lebenden  .^Ichymistrn,  der  nur  Hand- 
chrifllichefl  hinterliet«  (Q). 
**  ;rb.  1761 ,  Nov.  5  (Jr.Il)  {EOF)i  gest.  BasweiJer 
(JU.  II). 

Lopez,  Don  Tadeo.  —  Spanischer 

Ingenieur  (BCJ, 

geb.   4  753  etwa,  .  .  .  Madrid, 

gest.  4  800, 

Cours  de  math^matiques  (wohl  in  spao.  Spra- 
che), Madrid  4  790. 

Lorenz,  Jobann  Friedrich. — Erst 
Rector  d.  Schule  zu  Burg,  dann  Oheiiehrer 


1497 


Loraniini 


Lori. 


1498 


u.  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Klosterbergi- 
schen Schule  bei  Magdeburg  von  4780  bis 
1 806,  wo  er  in  d.  Ruhestand  trat  (A)  (M,  W), 

geb.   1738, Halle, 

gest.  1807,  Juni  16,  Magdeburg. 
EueUdii  sechs  erste  Bücher  usw.  aus  d.  Griech., 
8»,  Halle  1773.  EnoUd'i  Elemente.  45  Bücher, 
ans  d.  Griech.,  8<*,  Ih.  5784.  Die  Elemenle  d. 
Mathematik  usw.,  STfale.  8«,  Leipz.  1785-86, 
2.  Aufl.  1793— 9S.  Abriss  d.  techn.  Mathema- 
tik, 8",  Ib.  4  786.  Grundriss  d.  reio.  u.  ange- 
wandt. Mathematik  usw.,  2  Tbie.  8",  Heimst. 
4  791—92,  3.  Aufl.  4  807,  5.  Aufl.  von  Oerling 
4820.  Grundlehren  d.  allgem.  G  rossen  berech- 
nUDg,  8«,  Ib.  4792,  5.  Aufl.  4824.  LehrbegriflT 
d.  MatbemaUk,  2  Ablb.  8»,  Magdeb.  4  803—6. 

liore&si&l,  Loren^^o*.  —  Schüler 
Vivtani'Si  bekleidele  eine  Stellung  am 
Hofe  d.  Groesherz.  Cosmus  lü.  von  Tos- 
cana ,  fiel  aber  in  Ungnade  und  hatte  eine 
20jUhrige  Gefangenschaft  in  d.  Festung  Yol- 
terra  zu  erdulden  (J)  (BS), 

geb.   1652, Florenz, 

gest.  4721,  Apr<  24,  Florenz. 
Exercitatio  geometrioa,  in  qua  agitur  de  dl- 
mensione  omniaro  conioarum  sectionum  etc., 
Florent.  4  721  (v«rfasst  in  d.  Gefangenschaft). 
Esercitationes  V  geometricae.  Solutiones  va- 
riorum  problematum. 

*  Sein  Bruder  Stefano,  pntct.  Arzt,  schrieb:  OMer* 
TftxioDi  intortio  alle  torpedinc,  Fireoie,167S. 

Lorejy  Johann  Baltbasar.  —  Dr. 
Med.,  Arzt  des  Senkenbergischen  Bürger- 
krankenhauses in  Frankfurt  a.  M.  seit  48  45. 
Vorsteher  des  physikal.  Vereins  daselbst 
(Str)  (JVh 

geb.  4799,  Juni  2  4,  Frankfurt  a.  M. 
ßevttmm.  d.  geograpb.  Lage  von  Fraakfurta.  M. 
Üahresbericbt  d.  physikal.  Vereins  daselbst, 
lj»50_54).  Astron.  Beobb.  in  d.  Astr.  Nachr. 

liOrgaa,  Antonio  Maria.  —  Briga- 
dier u.  Gouverneur  d.  Mililärschulc  in  Ve- 
rona (B)  (Mem,  Soc.  Hat.  VIIi;, 

geb.   4730, Verona, 

gest.  4796,  Juni  28,  Verona. 
Disq.  de  montiura  altitudine,  4  762.  Deüagra- 
duazione  de'  termometri,  e  della  rettificazione 
de'  baroroetri  sempllci,  Verona  4  765.  De  qui- 
busdam  maximis  et  minimis,  Ib.  4  766.  Opus- 
ciHa  tria  ad  res  roathematicas  pertinentla,  Ib. 
4  767.  Fabbrica  ed  usi  principaÜ  della  squadra 
di  proporziooe,  Ib.  4  768.  Discorso  intorno  al 
riparare  dalle  Inondazioni  dell'  Adige  la  cittä 
di  Verona,  Ib.  4  768.  Diss.  intorno  al  quesito 
delle  pressloni  deir  acqua  in  meto  pe'  vasi 
gekrönt  von  d.  Acad.  zu  Mantoa),  Ib.  4769 
opuftcula  matbematica  et  phyaica,  Ib.  4770. 
Del  modo  di  migllorare  l'aria  dt  Mantova  ^ge- 
kroot  von  d.  Acad.  zu  Mantua),  Ib.  4774  Ri- 
cercba  intorno  alle  distrihuzione  dalle  valoettk 
nella  sezioni  de'  fiumi,  ib.  4774.  Specimaa  de 


Seriebus  convergentibus,  Ib.  4775.  De  casa 
tpreducibiii  et  Seriebus  inamtis,  Ib.  4776.  MeoQ. 
intorno  all' acqoe  correnti,  Ib.  4777.  Discorso 
intorno  al  ripararsi  dalle  corroslont  del  Po, 
Parma  4  778.  Parere  intorno  al  regolamento 
del  torrenle  Fersina,  Tranto  4  778.  Osserv. 
tisiche  suir  acqua  marziale  dt  Recoaro,  Vi- 
cenza  4  780.  Saggi  di  statica  e  meccanica,  Ve- 
rona 4  782.  Discorso  sopra  lä  cera  punica.  Ib. 
4  7S6.  Deir  origine  de'  vortici  de'  fiumi,  Ib. 
1786.  Principj  di  geografia  astroiiomico- geo- 
metrioa. Ib.  4  789.  De  sectionum  conicarum 
organica descriptione,  Bonooiae4794.  Defuo- 
ctionibus  arbitrariis  catculi  integralis,  Petrop. 
4  794.  _  Tentativo  fisico-meccdnico  su  la  re- 
sistenza  de'  muri  (Atti  di  Siena,  II,  4763).  Ta- 
voletlH  balistica  (Ib.  IV,  1774).  Nuova  investi- 
gazione  della  somma  generale  delle  serie  (Mem. 
Soc.  Ital.  I,  4  782).  Rtchercbe  intorno  al  cal- 
colo  integrale  dell' equazioni  differenziali  finita 
(Ib.  id.).  Della  irreducibililä della  formolaCar- 
danica  (Ib.  id.).  Indaginl  nel  calcoio  integrale 
(Ib.  II,  4  784).  Delle  progressioni  reciprocbe 
delle  poteoze  affette  (Ib.  id.).  Nujova  teoria 
intorno  al  movimento  de'  navigli  a  remi  (Ib. 
id.).  Ricerche  intorno  all'  origine  del  ^latro 
(Ib.  III,  4  786).  Sopra  l'integrazione  della  for- 
mula  Qdx-4-Py'dx±dyaB0  (Ib.  id.).  Nuove 
sperienze  intorno  alle  dolzificazione  dell'  acqua 
del  mare  (Ib.  id.  et  V.  4  790).  Delle  variazioni 
analitiche  finite  (Ib.  IV,  4  788).  Teorema  fisi- 
co-matematica  intorno  al  moto  de'  liquidi  us- 
centi  da'  fori  delle  conserve  (Ib.  id.).  Misura 
deir  impulsione  permanente  de'  liquidi  contro 
le  supetflcie  plane  (Ib.  id.).  Intorno  alle  mappe 
ed  alla  sfera  di  riduztone  per  l'arte  navigato* 
ria  (Ib,  V,  4790).  Dei  misurare  l'acqua  che 
esce  dalle  cateralte  con  moto  Itbero  (Ib.  id.). 
Del  misurare  l'acqua  che  esce  dalle  cateratte 
con  moto  perturbato  (Ib,  id.).  Cateratta  Idro- 
metrica  proposta  (Ib.  id.).  Legge  inseparabile 
dal  prtncipio  del  CaiteUi  intorno  al  moto  e  alia 
misura  dell'  acque  correnti  (Ib.  VI,  4792).  Del 
dipignere  a  ollo  combinato  (Ib.  id.).  Dell' 
azione  d'un  corpo  retto  da  un  piano  immobile, 
csercitata  ne'  punti  d'appoggio  che  lo  soslen- 
tano  (Ib.  VII,  4794).  Calcoio  delle  variazioni 
finite  nella  trigonometria  plana  e  sferlca  (Ib. 
Id.).  —  Methode  pour  sommer  les  series  reci- 
proqoes  de  sinus,  cosinus  etc.  (Mem.  Turin, 
III,  4788).  Theoria  d'une  noov.  esp^ce  de  cal- 
cul.  fini  et  infinitesimal  (Ib.  id.).  Sur  la  pro- 
duction  du  salp^tre  (Möm.  Sav.  etr.  T.  XI, 
4  786).  —  Observationes  circa  aequationum 
diff.  ydy-4-Mydx-4-NdxsO  (Nov.  Comm.  Acad. 
Petr.  XVII,  4  773).  De  curvarum  in  coocame- 
rationibus  impulsu  nova  tbeoria  (Act.  Acad. 
Petrop.  IV,  4  783).  —  L.  gründete  4  782  die 
noch  bestehende  Societä  Italiana. 

Lorly  Johann  Georg  von.  —  Dr. 
Juris.  Münz-  u.  Bergratb  m  München,  spS- 
ter  Archivar  u.  Geheim.  Ratb  der  auswär- 
tigen Geschäfte  (Bd), 

geb.   4723,  Juni  4  6,  am  Gröndel,  * 
geat.  4787,  März  13,  Neubarg a.d. Do- 
nau. ♦• 


1499 


Lorüner 


Lottnar. 


1500 


Er  und  UabniBB  bewirkten  die  Stiftung  der 
Aoademie  der  WisseDscbaften  za  München, 
deren  Secretttr  er  auch  einige  Jabre  war.  ^ 
Historisches. 

*  Dorf  der  Abtei  Steinfaden,  Bayern. 

**  geb.  1722,  .  .  .,  gest.  1786,  Min  27  i3f)  (Ä). 

Lorlmer,  Jobn.  —  Dr.  Med.,  Feld- 
arzt bei  d.  brittischen  Armee  im  amerikan. 
Kriege;  Examinator  d.  Chirurgen  im  Dienst 
d.  ostind.  Gompagnie.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc. 
zu  Edinburgh  (AJJRGE), 

gen  *  ii«iz, ...••..■••. 

gest.  4795,  Juli  13,  London. 
A  concise  essay  on  magnetisno,  with  an  ac- 
count  of  tbe  declination  and  inciinailon  of  the 
magnetic  needle  and  an  attempt  to  ascertain 
tbe  cause  of  the  Variation  thereof,  4°,  Lond. 
4  795.  Descript.  of  a  new  dipping  needle  (Phil. 
Tr.  4  775).  Letter  containing  some  reoiarks  on 
tbe  clinoate,  vegetable  productions  of  Westflo- 
rida (Trans.  Americ.  Society,  Vol.  I,  4785). 

Loriet|  Antoine  Joseph.  —  Me- 

chanicus  u.  technischer  Chemiker  in  Paris. 

Königl.  Pensionär  (AJ  (B), 

geb.  1716,  .  .  .  .  Moulin  de  Bannans,* 

gest.  nSJ,  Dec.  9,  Paris. 
M6m.  sar  une  döcouverte  dans  l'art  de  bätir, 
dans  lequel  Ton  rend  publique,  par  l'ordre  de 
Sa  Majest^,  la  m^tbode  de  composer  un  ci- 
ment  ou  mortier  etc.,  8°,  Paris  4  774  (der  von 
ihm  erfundene,  seiner  Zeit  berühmte,  wasser- 
dichte Mörtel,  Mortier-Loriot  genannt). 
Instruction  sur  la  nouv.  m^thode  de  properer 
le  mortier,  8^  Ib.  4  776.  Machine  propre  a 
tirer  parti  du  flux  et  du  reflux  de  la  mer  pour 
Clever  des  fardeaux  (M6m.  Par.  4  764).  Ma- 
chine ä  laver  et  ä  trier  en  rodme  temps  le  mi- 
neral  (Ib.  id.).  Maohine  pour  boiser  la  glace 
etc.  (Ib.  4  76S).  Descript.  d*un  roouton  ä  bat- 
tre  les  pilotis  (Ib.  id.). 

*  Bei  Pontarlier. 

Loritl,  s.  Glareanus. 

Loiy,  Michael.  —  Bencdictiner- 
Mönch  im  Kloster  Tegernsee;  von  4759 
bis  4789  Prof.  d.  tbeoret.  Philosophie,  Ma- 
thematik usw.  an  d.  Univ.  zu  SabEburg, 
darauf  wieder  Mönch  erst  in  Tegernsee, 
dann  in  Salzburg  (VS)  (A), 

geb.  4728,  Sept.  28,  München, 
Kest.  4  808,  Mai  21,  Salzburg. 
Specimen  mathematicum ,  4**,  Salisb.  4762. 
Gnomoroik,  worin  eine  besondere,  die  aller- 
leicbteste,  geschwinderste  und  sicherste  Me- 
thode, alle  Gattungen  von  Sonnenuhren,  sogar 
declinirende,  bis  auf  einzelne  Minuten  zu  ver- 
zeichnen, aus  d.  trigonometrisch-sphärischen 
u.  einer  besonderen  neu  entdeckten  Theorie 
vorgetragen  wird,  4^  Ib.  4  784 .  Sphtf r.  Trigo- 
nometrie, 8^  Augsb.  4  788. 

IiOM|  Peter.  —  Von  4606  an  Prof. 
folgweise  d.  Philosophie,  griech.  Sprache, 


Rhetorik  u.  Physik,  sowie  auch  BiblioCbe* 
kar  am  Gymnas.  zu  Danzig  (A)  (AG), 
geb.   4  588,  Juli     25,  Danzig» 
gest.  4  639,  Sept.  27,  Danzig. 
De  nomine  physices,  Gedani  4627.  De  prioci- 
piis  rerum  naturalium,  Ib.  4627.   De  affectio- 
nibus  corporum  naturalium,  motii,   looo  H 
tempore,  Ib.  4  627.   De  fossilibus  et  meiallis. 
Ib.  4680.   De  lapidibus  et  gemmis,  Ib.  fCS4. 
De  guccis  et  terris  mineralibus,  Ib.  4631.  D« 
pu^tredine,  Ib.  4686.  De  fulmine  \n  genere  cm 
auctario,  Ib.  4  686. 

Lotteri,  Angelo  Luigi.  —  ErsI  Re- 
petent (4787)  und  dann  (4800)  Prof.  d 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Pavia,  bis  4830. 
wo  er  in  den  Ruhestand  trat  (BJ.  XCVII. 
(MajAl)  (Tp,ym), 

geb.  4  760,  Nov.  24,  BolUte  b.  M aüand. 

gest.  4  840,  Jan.  23,  Mailand. 
Principj  fondamentaU  del  calcolo  dUTerasaial»- 
integrale,  appoggiato  alla  dottrina  dei  iimiti. 
4  788.  Sülle  curve  parallele.  479t.  Dottnaa 
degll  interessi,  delle  anticipaztoni  e  delle  pca- 
sioni  annuali,  4799.  Trattato  delle  serie  e  öellc 
equazioni,  4809;  secooda  ediz.  48M-  SaJf 
iscrizione  continua  de'  cercbi  ne*  pollgooi,  e 
delle  sfere  ne*  poliedri  (Giern .  di  fisica,  4  MS 

Lottla,  Victor  Charles.  —  Frega^ 
tencapit^  in  d.  französ.  Marine.  Cori^- 
spondent  d.  Pariser  Aead.  War,  mit  Bra- 
vais, Martins  u.  A.,  Theilnehmer  an  d 
wissenschafll.  fixpedition  nach  dem  Konleo 
Europa's  (QC)  (CR.'KVim), 

geb.   4795,  Oct.    26,  Paria, 

gest.  4  858,  Febr.  4  8,  ...  . 
Mitarbeiter  an:    Voyage  de  la   comaiiaPMc 
scientifique  du  Nord  etc.  pendaat  f  8ag~4« 

—  Sur  les  aurores  bor^ales  (Annal.  naant-B 
T.  LX,  4  839).  —  MitBravala:  Sur  les  van*- 
tions  diurnes  de  la  declination  magaetiqvc  b-^ 
rizontale  ä  Bosekop  (Compt  rend.  XVIII,  «f  «• 
und :  Sur  les  variations  de  rintensiie  oMfB^ 
horizont.  ä  Bosekop  (Ib.  XXIV,  4S47> .  saete 
ferner  Bravala. 

Lottneri  Karl  Leopold  Ednar.^ 

—  Dr.  Phil.,  Oberlehrer  d.  Mathematik  .* 
Physik  an  d.  Realschule  zu  LippsladI  IVyT- 
diescr  Schule  { 855;  (OrJ, 

geb.  4  826,  Oct.  4  4,  Berlin. 
Über  eine  Functionalgleicbung  (Crellai^  J«««'-'. 
XLVI,  4888).    Auflösung  d.  btqoadrai    C^^ 
cbungen  (Ib.  XLVII,  4  854).  Zunickfblw«!^  i 
Lagra  nge'scben  Problems  d.  Rolaliott  am!  i«* 
elliptisch.  Transcendenten  (Ib.  L,  l$SS}    I  S-* 
d.  Foucault'sche  Gyroskop  (Ib.  LIV.  <«*' 
t)ber  d .  F  o  n  c  a  u  1  tcben  Pendeiversn<A 
d.  Realschule  4  858) .  Versuch  einer 
Theorie  d.  elektr.  Residuums  in  d. 
Flasche  (Ib.).   über  d.  zwecl 
blnatioD  galvan.  Ketten 


1501 


Lonb^ 


Louyat. 


1502 


Mhtl,  Journ.  f.  Math.  u.  Pbys.  II,  4857).  Ober 
d.  astron.  RefracUon  (Ib.  id.). 

LottMre  (Laloub^re,  Lalou^re,  Lovera, 
Lalovera),  Antoinedela.  —  Jesuit,  Leh- 
rer d.  Humaniora,  Rhetorik,  Theologie  u. 
Mathematik*  (J)  (SBJ)  (BEJJ, 

geb.  4  600, Rieux,  Laoguedoc, 

gest.  4  664,  Sept.  t,  Toulouse. 
Elementa  tetragODismica  seu  demonstratio 
quadratupae  circuli  et  hyperbolae  ex  datis  ip- 
sorum  centris  gravitatis,  8*^,  Tolosae  4654. 
Propositiooes  geometricae  sex,  h^,  Ib.  4658. 
Propositio  86*  excerpta  ex  quarto  libro  de  cy- 
cloide  Dondum  edito,  4°,  Ib.  4659.  Veteram 
geometria  promota  in  septem  de  cy cloide  li- 
bris,  4»,  Ib.  4  660. 

*  Wohl  in  ToulouM  (!) 

Lottbirei  Simon  de  la.  —  Neffe  des 
Vorigen.  Ward  4684  von  Ludwig  XIV. 
als  Gesandter  nach  Siam  geschickt,  später- 
hin auch  zu  diplomatischen  Sendungen  niich 
Portugal  und  Spanien  verwendet.  Zeitlang 
Mitgl.  d.  Acad.  frangaise  u.  der  Acad.  des 
inscriptions  in  Paris  (Nu  XX\IJ, 
geb^  4  642,  März  .  .,  Toulouse, 
gest.  47S9,  M'arz26,  Schloss  Louböre, 

DiÖcese  Rieux, 
Traitö  de  la  rösolution  des  6quations  et  de 
rextraction  de  leurs  racines,  4**,  Paris  4  729. 
Relation  du  royaume  de  Siam,  2  vol.  4  %^,  Ib. 
4694  et  4  74  3. 

Lovift.  Antoine.  —  Prof.  d.  Chirur- 
gie an  d.  Ecole  de  Chirurgie  in  Paris.  Mitgl. 
u.  bestand.  Secrelär  d.  Acad.  d.  Chirurgie 
daselbst.    Im  siebenjährigen  Kriege  Ober- 
wundarzt des  französ.  Heers  (QJ, 
geb.   4  723,  Febr.  t3,  Metz, 
gest.  4  792,  Mai     20,  Paris.* 
Observations  sur  l'älectricit^  et  sur  ses  effets 
8ur  r^conomie  animale,  4  2°,  Paris  4  747.  — 
Viel  Medicinisches. 

*  gest.  Mai  19  {XGF). 

Lous,  Christian  Karl. —  Naviga- 
tions-Direclor  u.  Prof.  d.  Mathematik  an  d. 
See-Academie  in  Kopenhagen  seit  4763. 
MitgU  d.  königl.  Dan.  Gesellsch.  d.  Wiss. 
seit  4776  r»^;  (NK), 

geb.  4  724,  .  .  .  Kopenhagen, 
gest.  4  804,  .  .  .  Kopenhagen. 
Sententiae  Veterum  de  systemate  mundi,  4°, 
Havn.  4  744.  De  re  nautica  Veterum,  4^  Ib. 
4  745.  De  hypothesi  attractionis  e  priocipiis 
cosraologicis  deducta,  4«,  Ib.  4  746.  Forsög  til 
et  nyt  Misvüsnings  Instrument,  4^  Ib.  4  767. 
Tentamtna  experimentorum  ad  compassum 
perficieodum  spectantium,  4*^,  Ib.  4  778.  Styr- 
mands  Handbog  etc.,  4«,  Ib.  4  788,  2.  Aufl.  Ib. 
4  808.  Beskrivning  over  et  nyt  opfunden  SO- 
Inclinations-Compas  (Danske  Selsk.  Skr.  XII, 


4  779).  Om  Misviisningens  her  i  KiObenbavn 
befundne  Forandring  i  de  iidste  forlöbne  50 
Aar  etc.  (Ib.  Nya  Saml.  III,  4788).  Om  icho- 
nantidiptiske  Kikkerter  (Ib.  V,  4  799).  —  Ver- 
schiedene Übersetzungen. 

LonvIUe,  Jacques  Eugene  d*Al- 
1 0 n v i  1 1  e ,  Chevalier  de.  —  Zuiest  Oberst 
in  d.  französ.  Armee,  in  welche  er  4  7  00  ein- 
trat, nachdem  er  bereits  4  0  Jahre  in  d.  Ma- 
rine gedient  hatte.  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
in  Paris  seit  47  4  4  ^^;  (Mem,  Par,  4732;, 
geb.  4  67  4 ,  Juli    4  4,  Allonville  b.  Cbar- 

train, 
gest.  4732,  Sept.  4 0,  Carr^b.  Orleans. 
Application  du  micromötre  ä  la  lunette  da  qnart 
de  cercie  astronomique  etc.  (M^m.  Par.  474  4). 
Descript.  d'un  nouv.  Instrument  astronomique 
pour  observer  faciiement  et  exactement  les 
ascensions  droites  des  astres  (Ib.  4  749).  Con- 
struct.  et  theorie  des  tables  du  soleil  (Ib.  4  720). 
Eclaircissemeot  sur  un  difficult^  propos^e  aux 
mathömaticiens  (Ib.  4722).  Obi.  exacte  du  dia- 
m^tre  du  soleil  en  pörigöe  (Ib.  4  724).  .D«"  en 
apog^e  (Ib.  id.).  Methode  exacte  pour  döter- 
miner  par  le  calcul  la  grandeur  d'une  eclipse 
de  soleil  dans  un  temps  donnö  (Ib.  id.).  Sur 
la  tböorie  des  mouvements'vari^  etc.  avec  la 
mani^re  d'estiraer  la  force  des  corps  en  mou- 
vement  (Ib.  4  729). 

Lonyeti  Paulin  Laurent  Charles 
Evalery.  —  Prof.  d.  Chemie  am  Indu- 
strie-Museum u.  an  d.  VeterinSrschule  zu 
Brüssel  (AB.\%^\)  ('G.  4  850;  (Or), 
geb.   18  4  8,  Jan.  28,  Mons, 

gest.  4  850,  Mai  3,  Ixelles  b.  Brüssel. 
Sur  Tempoisonnement  par  l'acide  cyanbydri- 
que  (Bull.  Acad.  Brux.  VII,  4  840).  Sur  quelques 
causesd'erreursqui  peuvent  provenirde  l'em- 
ploi  de  rappareil  de  Xanb  (Ib.  id  ).  Sur  le 
fluor  et  ses  combinoisons  (Ib.  id.) .  Sur  la  que> 
stion  des  poisons  m^talliques  (Ib.  id.).  Nouv. 
proc6dä  pour  reconnaitre  immödiatement  de 
petites  quantites  de  composös  arsönicaux  (Ib. 
id.).  Sur  rabsorplion  des  poisoni  par  leg  v6- 
götaux  (Ib.  VIII,  4844;  XI,  4844  et  XII,  4845). 
Sur  les  taches  mötalliques  form^s  dans  cer- 
tains  verres  sous  l'influence  d'une  flamme  r^- 
ducUve  (Ib.  VIII,  4844).  Procöd«  particulier 
de  dorage  des  mötaux  par  voie  humide  et  cou- 
ront  voltaique  (Ib.  id.).  D6veloppement  d'un 
v^^tal  dans  le  sein  d'une  dissolution  arsönt- 
euse  (Ib.  id.  et IX,  4842).  Sur  le  courant  61ec- 
trique  dans  une  pile  voltaique  (Ib.  IX,  ^842). 
Sur  Ja  polasse  ä  l'alcool  et  le  carbonate  de  po- 
tasse  (Ib.  XI,  4  844).  Sur  le  zincage  volta'ique 
(Ib.  XIV,  4847).  Falsification  des  cöreales  (Ib. 
id.).  Sur  le  proc^dö  Biokei  (Ib.  XV,  4848). 
De  r^bullition  des  liquides  (Ib.  id.).  Sur  le 
procödö  d'extraction  du  nickel  (Ib.  id.).  Du 
gaz  bydrogdne  (Ib.  id.).  Sur  la  pr6paration  de 
l'oxyde  du  cobalt  pur  etc.  (Ib.  XVI,  4  849). 
Expr.  comparatives  sur  la  force  et  la  constaoce 
du  courant  pioduit  par  diff.  piles  volta'iques 


1503 


Level 


1504 


e(c.  (Ib.  M.).  Sur  Tötat  ^lectr.  de  Tair  (Ib. id.}. 
Siir  la  polarisat.  des  6lectrodes  du  voltamätre 
(Ib  id.).  —  Analyses  d'aUiages employ^s  dans 
las  arts  (Bull,  du  Musöe  de  lindustr.  de  Brux. 
4846).  Sur  le  zincage  voltaique  du  fer  (Ib. 
4  843  et  44).  Cause  de  la  non-oxidation  des 
rails  sur  les  chemins  de  fer  parcounis  dans  le 
möme  sens  (Ib.  4  844).  Nouv.  rechercbes  sur 
risolement  du  fluor  (Compt.  rend.  XXIII,  4  846 
et  XXIV,  4  847;  Ann.  ohim.  phys.  XXV,  4849). 

liOvel,  Robert.  —  Arzt  in  Coveutry 

(AO), 

geb Warwickshire, 

gest.  <690,  Nov.  . .,  Covenlry. 
Panzoologico-mioeralogia  or  a  compiet  bistory 
of  animals  aod  minerals,  witb  their  place,  na> 
tures,  causes,  properties  aod  uses,  Oxford  i  66  4 . 

Loreriag,  Joseph.  —  Prof.  d.  Ma- 
thematik u.  Physik  an  d.  Harward-Univer- 
sity  zu  Cambridge  bei  Boston  seit  4  838. 
Mitgl.  d.  American  Aeademy  of  Arts  and 
Sciences  zu  Boston  u.  SecretSr  d.  Americ. 
Associal.  for  the  advancement  of  Science 
(Orj, 

geb.  1813,  Dec.  25,  Cbarlestown,  bei 

Boston. 
Observations  of  the  elements  of  tcrreslrial  ma- 
gnetisro  ;  z^ei  Abhandll.  (Mem.  Americ.  Acad. 
N.  Ser.  II.  4  846).  On  the  cause  of  the  dilTe- 
rence  in  the  strengtb  of  roagnets  and  eleclro- 
magnets  (Proceed.  Aroeric.  Acad.  Vol.  II,  4848 
^5i),  Onthelawofcontinuity(Ib.id.).  Onthe 
aneroid  barometer  (Ib.  id.).  On  the  electrical 
theories  (Ib.  id.).  Tornadoe.s  (Ib.  id  ).  Ilalos 
and%Coronae  (Ib.  id.).  Modification  of  Boleil'a 
polarizing  apparatus  (Ib.  III,  4852  —  57).  New 
expertments  in  Phystcs  (Ib.  id.).  Shape  of  lu- 
minous  spots  in  solar  eclipses  (Ib.  id  ).  On  the 
gyroscope  (Ib.  id.).  On  the  queslion,  whether 
the  Missisipi  River  flows  up  or  down  (Ib.  id.). 
On  Hadg«eoek'i  quadrant  (Ib.  id.).  —  On  the 
electro-dyn&mic  forces  (Proceed.  Americ;  As- 
aociat.  Advancm.  Scieno.  [dieL.  von  Bd.  VII 
—XII  herausgab],  8»,  Cambr.  II,  48i»).  On 
an  optical  deccption  (Ib.  Id.).  On  a  singular 
case  of  internal  fringes  (Ib.  VII,  4  853).  On  the 
boomerang  (Ib.  XII,  4  858).  —  On  meteors 
(Billiman*!  Journ.  XXXV,  4  889).  On  the  Ame- 
rican prinie  meridian  (Ib.  New  Ser.  IX,  4  850). 
—  MitPoiroe:  Report  on  Lighlhouse  (Journ. 
Franklin  Instit.  4  849) .  —  On  the  internal  equi- 
libritim  and  motion  of  bodies  (Malhemat.  Mis- 
cellany.  8",  Cambridge 4842— 43).  OnEnoke'a 
comet  (Ib.  id.).  On  the  divi.«iibility  of  matter 
(Ib.  id.).  —  Berichte  über  Melloni'a  Arbeilen, 
über  thicrische  Glektricität,  Astronomie.  Elek- 
tricittft  u.  Magnetismus  im  American  Almanac, 
Jahrg.  4  830—58.  —  Recension  von  Kämt»*« 
Meteorolo;;ic  u.  Kuller*!  Physik  im  North.  Ame- 
ric. Review  (4  850  u.  5t),  von  Mrs.Bomerville'i 
phys.  Geogr.,  Hnmboldt'i  Cosraos  usw.  in  Chri- 
stiaB'i  E.\aminer  (4  849-— 53).  Gab  heraus: 
Farrar'i  Electricity  and  Magnetism,  8",  Cam- 
bridge 4841. 


LllwitZy  Georg  Moritz.— Erst  Mit- 
arbeiter an  d.  Homanu*schen  LaodkarteD- 
OfBcin  zu  Nürnberg  (unter  Prof.  J  o b.  M  i  c  h. 
Franz),  dann  daneben  Prof.  d.  Mathema- 
tik u.  Physik  am  Aegidien-Gymnas.  daselbM 
(nach  J.  G.  Doppelmayr's  Tode)  von 
4754  bis  1754,  darauf  Prof.  d.  pract.  Ma- 
thematik an  d.  Üniv.  Göttingen  bis  1763, 
wo  er  sein  Amt  niederlegte  und  daselbst 
privatisirte,  bis  er  4767  als  Prof.  u.  Milgi. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  nach  Petersburg  berofeo 
ward  fP)  (M), 

geb.   ntt,  Febr.  17,  Fürth  bei  Nöm- 

bei^,» 

gest.  1774,  Aug.  24  (N.St.),  IlowUa. 

d.  Wolga.  •• 
Descript.  com  pleite  ou  Sccond  avertisseiDeot 
sur  les  grands  globes  terrestres  et  cele9te$. 
auxquels  la  Soci^t^  cosmographique^biiei^ 
Nuremberg  fait  tra.vailler  acUiellement^r  4', 
Nuremb.  4  749.  Troisi^me  avertissem.,  4^  Ib. 
4752.  Auflös  einer  astron.  Aufgabe,  Ib.  4751. 
Beschreib,  e.  Quadranten  usw..  4*  Ib.  4754. 
Nachricht  and.  Liebhaber  d.  Natur,  we^ea  e 
anzustellenden  Versammlung,  darinnen  d.  Ei- 
ganscbaften  u.  Wirkungen  unserer  Luft  durch 
Versuche  erläutert  u.  bewiesen  werden  sol- 
len, 4",  Ib.  4  754.  Samml.  d.  Versuche,  wo- 
durch sich  d.  Ei^enschalten  d.  Luft  begreif- 
lich machen  lassen,  4**,  Ib.  4  7S5.  Die  richtige 
Verwandl.  d.  scheinbaren  Zeiten  e.  Pendel- 
uhr in  die  wahren  Sonnenzeiten  usw.,  4*. 
Höxter  4  755.  Integration  einer  oll  vorkom- 
menden DilTerenlialformel  (Gott,  gelehrt.  .4 oz. 
4  757}.  Obs.  circa  transilum  Venerisperdiscam 
Solis  4  Jun.  4  769  in  oppido  Gurief  factae  (Nov. 
Comm.  Petrop.  XIV,  4  770)<  Obss.  astron.  io  orbe 
Saratow  habitae  (Ib.  XX,  4  776).  —  Gberseio 
Schiefer-Hygrometer  (Gott.  Mag.  Bd.  VI,  47$3 

•peb.  Febr.  14  (ir.V). 

**  Von  dpn  Rotten  Fu;atschew*s  erst  yeji|W«»at  aaJ 
d»nn  gehrnkt. 

LowitZ|  Johann  Tobias. — Soho 
des  Vorigen.  Direclor  d.  kaiserl.  Hofapo- 
Iheke  in  Petersburg,  in  die  er  4776  als 
Lehrling  und,  nachdem  er  von  1780 — J*3 
in  Göttingen  studirt  halte,  4  783  alsGehiilfe 
eintrat.  Seit  1787  Corre«jpond.,  4790  Ad- 
juhct  u.  1793  wirk.  Älitgl.  d.  Acad.  d.  Wisj^. 
daselbst  (M.  IV.  Xi;  (Mem,  Acad  Petersb.  l 
(Sc  her  er,  Nord,  Ann.  \l\J  (Jena.  Litt. -Zeit. 
4  805,  Intelligenz-m.  N"  I  Oj, 

geb.  n57,  Apr.  25.' Göttingen, 
gest.  1804,  Dec.  7  od.  8  (N.St.),  St. Pe- 
tersburg.* 
Anzeige  eines  neuen  Mittels,  Wasser  auf  See- 
reisen vor  dem  Verderben  zu  t>ewahren  und 
faules  Wasser  wieder  trinkbar  zu  machen.  2^^ 
Petersb.  4  790  fAus  d.  Abb.  d.  ökon.  Gesellsch. 
Bd.  II).  Bemerkk.  überd.  Bei ni$z ung  d.  Korn- 
brantweins  durch  Kohlen,  4<>,  Erfurt  4794.  - 


1505 


Lowry 


Labba. 


1506 


Melhodus  facillima,  crematam  framenU  sine 
reclificatione  ab  ingrato  auo  odore  et  sapore 
liberandi  (Nov.  Act.  Petrop.  V,  4  789).  Invenla 
Dova  de  vi  depblogisticante  carbonum  ejusque 
insigni  usu  io  vartis  operationibus  cbemicis 
(Ib.  id.  et  VI,  4  790).  Blateria  alba  in  epider- 
niide  betulae  albae  recens  delecla  et  exami- 
oala  (Ib.  VI,  4  790).  Melhodus  nova  aceUim  con- 
centrandi  ejusque  acidum  ad  formam  solidam 
crystailiiiam  absqiieomni  mixtioneperducendi 
(Ib.  VII.  4793  et  VIII,  47»4).  Descript.  dun 
m^t^^ore  remarquable  observ«  k  St.  Petersb. 
(Ib.  VIII,  4794).  Obsa.  circa  salis  communis 
crystallisationem  ope  frigoris  elBcieodain  elc. 
(Ib.  id.).  Sur  la  terra  nitreuse  des  environs 
de  Biysk  (Ib.  IX,  4  795).  Tentamina  de  nilri 
crudipercarbonesdepuratione(Ib  id.).  Expe- 
rimenta  nova  crystallisationem  alcalium  cau- 
sticorum  spectantia  (Ib.  id  ).  Terra  strontiana 
in  spatho  ponderosoetc.  detecla  (Ib.  X,  4  797). 
E&positio  methodi  novaeaquam  putridam  vel 
corruptam  depurandi  (Ib.  id.).  Exposilio  me- 
thodi novae  naphtham  vitriolicam  ad  subtili- 
tatis  et  puritatis  gradum  bodierno  majorem 
perducendt  (Ib.  XI,  4798).  Expöriences  sur 
I'eau  de  mer  puis^e  dans  la  mer  du  nord  (Ib. 
id.).  Sur  la  crystallisation  dasei  muriatique 
ä  base  de  mangandse  (Ib.  id.).  Sur  la  crystal- 
lisation de  l'esprit  alcali  volatile  caustique  de 
sei  ammoniac  (Ib.  id.).  Sur  la  congölation  ar- 
tificielledtt  mercure  (Ib.  id.).  Analyse  chim. 
de  deux  nouv.  esp^ce  de  pierres  etc.  (Ib.  id.). 
Expositio  novarum  circa  salium  crystallisatio- 
nem observationum  etc.  (Ib.  id.).  Obs.  sur  une 
inflammation  spontanöe  d'une  composition 
roetallique  (Ib.  XII.  4804).  Silicis  topacii  Si- 
birici  examen  cbemtcum  (Ib.  id.).  —  Überd. 
Dereit.  d.  Weinstet nstture  (Crell^s  Ann.  4786). 
Essigttther  ohne  Beibülfe  eines  fremden  Kör- 
pers zu  bereiten  (Ib.  4  787).  Über  d.  Natur  d. 
Honigs  u.  Darstell,  d.  Zuckers  daraus  (Ib.  4  792) . 
Noch  mehre  Aufsätze  daselbst  u.  in  CreU'a 
Beitr. 

*  feb.  1755,  .  .  .,  fett.  ISOl,  Dee.  4  (Ä)  unrichtif . 


^1  John.  —  Prof.  d.  Mathematik 
am  Roy.  College  zu  SaDdhurst  (An.  R.  4  850;, 
geb.   4769  etwa, 

gest.  4  850,  Jan.  3,  Piroltco. 
A.  a.  <).  keine  Schriften  angeführt. 

I«0'WttMrp,  John.  —  Magist.  Artiuro. 
Mitgl.  d.  Roy.  Society  (Th), 

geb.  .  .  .,  gest.  4724,  Sept.  2,  .  .  . 
All  experiment  on  the  refraction  uf  air  (Phil. 
Tr.  4699). 

Loyi  da  Oh^oasx,  Jean  Phi- 
lippe de.  —  Reicher  Privatmann,  zu  Che- 
üeaux  bei  Lausanne  wohnhaft,  wo  er  eine 
Sternwarte  besass.  Correspond.  d.  Acad. 
d.  Wisg.  zu  Paris  u.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  in 
London.  Enkel  von  Crousaz  (B)  (BS)  (A), 

geb.  47  4  8, Lausanne. 

gfsl.  1751,  Nov.  30,  Paris. 

Poggeudorff,  H«utl»5rt6rbQcb. 


Essais  de  physique,  8«,  Paris4748  (entbültdrei 
Abhandlungen,  über  die  Dynamik,  die  Kraft 
des  Schiesspulvers  und  die  Bewegung  d.  Luft 
bei  Fortpflanzung  des  Schalls).  Trait^  de  la 
comöte  qui  a  paru  en  d^cembre  4  748  jusqu'ä 
roars  4  744,  Ib.  4744.  fil^mens  de  cosroogra- 
phie  et  astronomie,  8^  Ib.  4  747.  M^m.  post- 
humes  sur  divers  sujets  d'astronomie  et  de  ma- 
tbömatiquesetc,  Lausanne 4 754. -^ Entdeckte 
4  746,  Aug.  48  einen  Cometen. 

LoySi  Charles  de.  —  Herr  von  Ghä- 
seaux  und  Lavoui  (A), 

geb.  4730  etwa,  .  .  Lausanne, 
gest.  4789,  Aug.  29,  Lausanne.* 
Abrögä  chronologiqoe  pour  servir  ä  l'histoire 
de  la  physiquejusqu'iinosjoors  (geht  aber  nur 
von  4589  bis  4685),  4  vol.  8«*,  Paris  et  Strasb. 
4  786—89.  Sur  la  construction  d'un  bygrom^- 
tre  (M6m.  de  la  Soc.  oecon.  de  Herne  4  762). 

*  Stimasbury  {Voig  V*  Mag./,  PAy«.  VI,  Hfl.  2). 

Lojflel|  JeanBaptist.  —  Folgweise 
Depulirter  zum  National-Convent.  Regis- 
seur de  renr^gistrement  et  du  domaine  na- 
tionale, Präfect.  des  Döp.  de  la  Meuse-In- 
ferieure  zu  Maestricht  usw.  Ingenieur  des 
ponts-et-chauss^es.  Correspond.  d.  Natio- 
nai-lnstituts  zu  Paris  (Q), 

geo.  .  .  .,  gesi.  ... 
Essai  de  l'art  de  la  verrerie,  4  vol.  8<>,  Paris 
4  800.  Observations  sur  les  salines  des  D^p. 
de  la  Meurtbe  et  du  Bas-Rhin  (Journ.  Min.  III, 
4  795—96).  Sur  le  btanchiment  de  la  pAte  du 
papier  (Ann.  chim.  XXXIX,  4804). 

Lozeraa  d«  Feoh  (Peso  oder  Fesch), 
Louis  Antoine. — Jesuit,  Prof.  d.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Perpignan  (BEJ)  (BS), 

geb.  .  .  .,  gest.  1755,  .  .  . 
Diss.  sur  la  causa  et  la  nature  du  tonaerre  et 
des  Eclairs  etc.,  8**,  Bordeaui  4  796.  Diss.  sur 
la  nature  da  Tair,  8°,  Ib.  4  788.  Diss.  sur  la 
roolesse,  la  duretö  et  la  fluid it^  des  corps,  8^ 
Ib.  4  738  (alle  drei  Diss.  gekrönt  von  d.  Acad. 
zu  Bordeaux  u.  auch  In  deren  Schriften  abge- 
druckt). Discours  sur  la  propagation  da  feu 
(Piöces  de  Prix  de  Tacad.  de  Paris,  Voi.  IV, 
4  788—40.  Die  beiden  anderen  Laureaten  wa- 
ren L,  Eoler  u.  der  Marquis  De  Cree^).  Ob- 
servation d'un  ph^nom^ne  Celeste  (M6m.  'Xv6- 
voux,  4780).  Diss.  sur  la  lumi^re  sepleotrio- 
nale  (Ib.  4  781) . 

Labbai  Samuel  Ferdinand.  —  Dr. 
Phil.,  Privatdocenl  an  d.  Univ.  zu  Berlin 
von  4  84  8  an,  firüher,  von  4  8  f  3  an,  Leh- 
rer d.  Mathematik  am  Friedrich- Wilhelms- 
Gymn.  daselbst  (S)  (GA%U), 

geb.  4786, Königsberg, Preuss., 

gest.  4  846,  Oct.  I  i,  Berlin. 
Diss.  de  solutiooibus  particularibus,  Berolio. 
Lehrb.  d.  höheren  Caiculs,  8«,  Ib.  4  815.  Lehr- 
begriff  d.  höheren  Körperlehre,  8«,  Ib.  4818. 

95 


1507 


Liibbock 


Lnca«. 


IMS 


Anfangsgründe  d.  ArithroeUk,  8^  Ib.  4  846. 
ly  d.  Geometrie,  8^  Ib.  4  826. 

Lttbbooky  Sir  John  William.  — 
Sohn  eines  Londoner  Kaufmanns,  der  ihm 
4  8  40  den  Baronet-Titel  hinterliess.  Von 
4  837 — 42  einer  der  Yicekanzler  d.  Lon- 
doner Universität.  Mitgl.  d.  Roy.  Society 
seil  4  829  (VD), 

geb.  4  803,  SiUrz  26  (London?). 
MatheinaticaUracts,  8«,  Lond.  4  834  (entbfilt: 
4}  On  the  tbeory  of  tbe  rooon  and  tbe  perlur- 
bations  of  Ihe  planets ;  1}  On  tbe  determina- 
tion  of  the  distance  of  a  comet  from  the  earth 
and  the  elements  of  its  orbits  ;  3)  Account  of 
the:  Tratte  sur  le  flux  et  reflux  de  la  mer,  of 
Dan.  Bemonlli,  and  a  Treati^e  on  the  attraction 
of  ellipsoids).  Remarlcs  on  the  Classification 
of  the  difTerent  b'ranches  of  human  knowledge, 
8<>,  Ib.  4  838.  On  the  determination  of  the  co- 
efHcients  A  and  B  in  the  development  of 
(4— ilcosce)— Jand(4— vicos«;  — J.,8",Ib.4849. 

—  On  the  pendulum  (Phil.  Tr.  4  830)  Resear- 
cbes  in  physicai  aslronomy  (Ib.  4  830,  4  834 
[3  Abhandll]  u.  4  832  [4  Abhandil.]}.  On  the 
meieorolog.  observations  of  the  Roy.  Soc.  4  827 
—29  (Ib.  4  830).  On  the  tides  in  the  port  of 
London  (Ib.  4  880,  4832  et  4  836).  On  the  tides 
(Ib.  4 832—4  834  et  4  887).  On  the  theoryofthe 
moon  (Ib.  4  834,  2Abbandll.).  On  the  determi- 
nation.of  the  terms  in  the  disturbing  function 
of  the  4^^  Order  as  regards  the  eccentricities 
and  inclinations  give  rise  to  secular  inequali- 
ties  (Ib.  4  835).  Discuss.  of  the  tide  observa- 
tions made  at  Liverpool  (Ib.  4  835  et  4  836). 
On  an  inequality  in  the  height  of  the  barome- 
ter.  of  which  the  argument  is  the  declination 
of  the  moon  (Ib.  4  844).  —  On  the  determina- 
tion of  the  orbit  of  a  comet  (Mem.  astron.  Soc. 
IV,  4  834).  On  the  orbit  of  HaUeya  comet  (Ib. 
id.).  Od  th»  planelary  perturbations  (Ib.  V, 
4  833).  On  mathematical  notation  (Ib.  VI .  4 833). 

—  On  some  elementary  application  of  Abel'! 
tbeorem  (Phil.  Magaz.  VI,  4  835).  On  the  double 
acbromatic  object  glass  (Ib.  VII,  4  835).  On  a 
property  of  the  parabola  (Ib.  IX,  4  836).  On 
the  fluctuations  of  the  hetght  of  high-water  due 
to  tbe  changes  in  tbe  atmospheric  pressure 
(Ib.  XL  4  838).  On  the  wave  surface  in  tbe 
tlieory  of  double  refraction  (Ib.  XI,  XII,  4888 ; 
XV,  4  839).  On  the  Variation  of  the  arbitrary 
constants  in  mechanical  problems  (Ib.  XI  et 

XII,  4  838).  On  the  divergence  of  ihe  numeri- 
cal  coefficient«  in  the  lunar  theory  (Ib.  XII, 
4  838).   On  a  property  of  conlc  sections  (Ib. 

XI II,  4  838).  On  tbe  general  Solution  of  aljge- 
braic  equations  (Ib.  XV,  4  839).  On  the  pres- 
sure of  steam  (Ib.  XVI,  4  840).  On  the  heat  of 
vapours  and  of  astronom.  refraction  (Ib.  XVI 
et  XVII,  4840;  XXXI,  4847).  On  the  Varia- 
tion of  the  semi-axis  major  of  the  moon's  or- 
bit (Ib.  XVII,  4  840).  On  a  theorem  of  Fermat 
(II).  XVIII.  4844).  On  an  irregulahty  in  the 
height  of  the  barometer  (Ib.  id.).  On  the  me- 
t00rof4  846,  Sept.  25  (Ib  XXX,  4847).  On  th« 
perhirbations  of  ptanets  moving  in  eccontric 
and  incHned  orbits  (Ib.  XXXI,  4  847).   Od  tbe 


development  of  tbe  disturbing  fuocUtt«  Jl  Ib. 
id.).  On  shooUng  slars  (Ib.  XXXII,  484»  et 
XXXV,  4  849).  Ou  some  metbods  of  developiaz 
any  functions  of  sinesand  cosines  (Ib.  XXXIII. 
4  848).  On  a  grapbical  method  of  deariog  a 
Ulnar  distance  (Ib.  Ser.  IV.  Vol.  VIII.  48S4 
On  the  heat  of  vapours  (Ib.  IX,  4  855).  —  Aof- 
sfttze  in  d.  Transact.  Geolog.  Soc.  and  imCoiD- 
panion  of  the  British  Almaoac  (letztere  zo« 
Theil  auch  für  sich  gedruckt),  z.  B. :  Ob  the 
computatioD  of  eclipses  and  occMltaiioas.  8*, 
Lond.  4  835.  Elementary  treatiseon  tbe  tides. 
8«,  Ib.  4839. 

Lttble&ltzky  (Lubieuiecky,  Lobieoi- 
cius],  Stanislaus*.  —  Polnischer  Edel- 
mann und  eine  Hauptstütze  der  Seele  der 
Socinianer  (J)  (Wd), 

geb.  4  623,  Aug/23,  Racow  b.  Cracaa, 
gesL  4  675,  Mai  4  8,  Hamburg.^ 
Theatrum  cometicuro,  duabus  coostaos  par- 
tibus,  quarum  prior  conlinet  epistolas.  de  om- 
metis  a.  4  664  et  4  665  scriptas  et  eoram  ob- 
servationes  a  pluribus  habitas  etc. ;  posterior 
exbibet  histortam  universalium  omnium  c>»* 
metarum  a  tempore  diluvii  ad  a.  4  665.  Coo-^- 
tae  enumerantur  44  5  et  eorum  motos  fisun» 
25  exbibentur  etc.,  2  vol.  fol.,  Amstelod.  4MT 
Lugd.  Bat.  4  684. 

*  £8  gab  noch  xwei  Pertonen  genau  dciwibcn  Kaam 
(geit.  die  eine  1633,  die  andere  1640),  die  aber  bkU 
hieher  gehören. 
**  1675,  Mai  16  xu  Altona  TOn  teinco  Fttn<t—  ««rfif- 
tet  {HL). 

LttO|  s.  Deluc. 

Lttoaei  Christian  Nathanael  Jo- 
hann. —  Nachdem  er  zu  Halle  Theolop' 
studirt,  Lehrer d.  Anatomie,  Botanik,  Pli>^a 
u.  Chemie  am  Pädagogium  daselbst  ;4T37 
— 42),  dann  Feldprediger  beim  Schelcbi>«  • 
sehen  Regiment  zu  Jägenidorf  in  Obe;- 
schlesien  (A), 

geb.   47  45,  Alarz  4  8,  Magdeburg. 

gest.  17  45,  Febr.  14,  Langenpa^la. 

Graf:>ch.  GUti 
Erklärung  d.  Worte  Pauli*,  2  Coriiitber  111  t» 
aus  katoptrischen  Gründen ,  4  749.  Erfi»du:2< 
einer  Art  Papier,  das  wie  Zunder  Fea«r  ftad 
(Hamburg.  Rarichte  4743  u.  44).  Pkjia^^M 
Untersuchung  vom  Roste  d.  Ilalalla  {lla»t 
Zeit.  4  748). 

Lnoaa,  J...  C...  F...  —  Apotb^ie.* 

in  Berlin  (A),     ^ 

geb.  .  .  .,  gest.  4  806,  Jan.  8,  Beriöi 
Pbarmaceutisch -cbem.  Abbaadlaag  ober  t 
Brechweinstein  (Berlin.  Jahrb.  d.  Pbam.  4  72* 
Chem.  Untersuchung  d.  Cassumuaiar--Wunvi 
(Ib.  id.). 

LuoaS|  Charles.  —  Apotheker  o.  Ar:: 
in  Dublin,  auch  Paria mentsmil)cited    A  . 

geb.  .  .  .,  gest.  1771,  Nov.  5,  Oubl-n 
Essay  on  waters,  in  Ihre«  parta,  Lood.  itu 
Od  extracting  tbe  acid  of  suipbor  (Med.  Eai^^« 


1509 


Lucas 


Lndlam. 


1510 


aod  Observation»  by  a  Soc.  in  Edinb.  VoL  V). 
Descript.  of  tbe  cave  of  Kilkorney  in  Ireland 
Phil.  Tr.  4740). 

liOOas,  Christian  Fried  rieb  Ernst. 

—  Apotheker  in  Erfurt  (N), 

geb.   1764,  MSrz  18,  Mansfeld. 

gest.  1825,  Apr.  17,  Erfurt. 
Einige  phamiac.-chem.  Aufsätze  in  Tromsi»- 
dorlTi  Journ.  (Bd.  XIX)  u.  Neu.  Journ.  (Bd.  II). 

LttoaSi  Jean  Andrö  Henri.  — Auf- 
seher (Garde  de  Galerie)  am  Museum  d'Hi- 
stotre  naturelle  in  Paris.  Agent  d.  Instituts 
(Q)  (BS), 

geb.   4780, Paris, 

gest.  4  815,  Febr.  6,  Paris. 
Tableaa  methodiqae  des  esp^ces  min^rales, 
1  vol.  8«.  Paris  4  806  et  484S.  —  Antbeil  am 
Dictionnaire  classique  d*histoire  naturelle  von 
Bory  de  St.  Tineent  (worin  auch  seine  Bio- 
graphie) . 

Lnooheil,  Paolino.  —  Prof.  d.  Cbe- 

niie  am  Lyceo  zu  Lucca  (Maj.  \), 

geb.  .  .  .,  gest.  4841,  .  .  .  Lucca. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  genannt. 

Lnoheti  Jean  Pierre  Louis  de  la 
Roche  du  Maine,  Marquis  de.- —  Ca- 
va Ilerie-Oflicier  in  d.  französ.  Armee,  dann 
kurförstl.  hessischer  Geheimer  Rath,  Biblio- 
thekar u.  Thealer-Intendant,  sp&ier  in  der 
Suite  des  Prinzen  Heinrich  von  Preus- 
sen,  aber  4  788  nach  Frankreich  zurück- 
kehrend (Q), 

geb.   47  40,  Jan.  4  3,  Saintes, 

gesL  4792, Paris. 

Essai  sur  la  min^ralogie  et  m^tallurgie,  Mae- 
stricht  4779. 

Ifttohterhandt,  August  Rudolph. 

—  Dr.  Phil.,  Lehrer  d.  Mathematik  am 
Friedricb-Wilhelms-Gymnas.  zu  Berlin  seit 
184.1,  früher  Lehrer  am  Gymnas.  zu  Kö- 
nigsberg in  d.  Neumark  (Or), 

geb.  4  84  0,  Febr.  49,  Marienwerder. 
De  transformatione  eipressionis 

dy 

in  formam  simpliciorem 

dl 


Mj/{(4-xx,(4-k«xx)} 

a+a  y+a  y* 


adhibita  sobttituUone  i 


(Orel- 


4  +b'+b "/ 
le^s  Journ.  XVII,  4887).  Beweis  einiger  Lebr- 
sSUe  (Ib.  XVIII,  4  888).  Über  d.  Bedingunfr. 
daas  fünf  Puncte  auf  der  Che rfltf  che  einer  Kugel 
liegen  (Ib.  XXIIl,  4841).  über  e.  Lehrsatz  aus 
d.  Wahrscheinlicbkeitsrechn.  (Onmert's  Arcb. 
II,  464t).  Beitr.  z.  Lösung d.  Buler-Pfaff- 
scbeo  llieorems  tlber  geometr.  Progressionen 


(Ib.  III,  4848).  tlber  d.independente  Forisch  rei- 
tungsgesetz  d.  numer.  CoeiT.  in  d.  Entwickl.  d. 

höhr.  Diff.  d.  Function  y=ya»-b»x»  (Ib  IV, 
4844).  Über  z^ei  Eigenschaft,  d.  Kegelfläche 
S.  Grades  (Ib.  id.).  Ober  e.  Bezieh,  zwfsch.  d. 
FIttcheninhalten  zweier  Dreiecke  usw.  (Ib.  IX, 
4  847).  Ober  einige  Relationen  zwisch.  d.  In- 
halten zweier  Tetraeder  (Ib.  X,  4847). 

LttoreUuSy  Titus  Carus.  —  Römi- 
scher Dichter  u.  Philosoph  (B)  (CL), 

geb.  99  vor  Chr., 

gest.  56  etwa  vor  Chr.,  .  .  .* 
Wegen  seines  Lehrgedichte :  De  reruro  natura 
(beste  Aufgabe  von  K.  Laohmana,  8  Bde.  8^^, 
Berlin  4  850)  in  d.  Geschichte  d.  Physik  mehr- 
fach genannt. 

*  Nahm  sich  dM  Leben. 

Lttdena  (Luden  na ) ,  Antonio.  —  Je- 
suit. Nach  Vertreibung  des  Ordens  aus 
Spanien,  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Univ. 
zu  Camerino  im  Kirchenstaat,  später  am 
Hofe  von  Parma  lebend  (CBJ,  s)  (BBJ,  IVj, 
(NM), 

geb.   4740,  Dec.  23,  Almusafes,  Va- 
lencia, 

gest.  1820,  Mrirz  4,  Cremona. 
De  Vera  et  necessaria  motus  accelerati  theo- 
ria.  8«,  Camcrini  4  784.  Geometriae  et  alge- 
brae  elenienta,  IH.  H,  4",  Ib.  4  791.  Delia  vera 
e  necessaria  inisura  delle  forze  vive  e  morte, 
4**,  Venezia  4  793.  Diss.  sopra  il  flusso  e  ri- 
flusso  del  mare,  4^  Ib.  4  798.  Vera  idraulica 
teoria  da  nessuno  finora  dimostrata  etc.,  8*, 
Tom.  I,  Cremona  4847. 

IittdewiSi  Georg  Martin.  —  Rector 

zu  Schlotheiro,  Fürstenth.  Schwarzburg  (M)^ 
geb.  4  721,. ..,  gest.  4  800,  Jau.  8,... 
De  influxu  lucis  in  vegetationem  plantani^n 
(Act.  Soc.  Jablonov.  V,  4  780). 


Lndlam,  William.  —  Pfarrer  (Rector] 
zu  Cockßcld  in  SufTolk,  dann  Vicar  von  Nor- 
ton bei  Leicester  (BGE)  (LB), 

geb.   4718  etwa, 

gest.  1788,  März  46,  .  .  .,  Leicester- 

sblre.* 
Astronoroical  observatioos  made  in  St.  John*s 
College,  Canihrid^te,  4  767  and  4  768,  with  an 
account  of  several  astronomical  iustmments, 
4^  Cambridge  4769.  Directions  for  the  use  of 
Hadlej's  quadrant,  with  remarks  on  the  con- 
struction  oftbat  instrument,  8°,  Lond.  4  774. 
An  essay  of  Sir  Itaae  Hewtoa's  second  law  of 
motion.  Ib.  4  780.  On  Bird's  metbod  ofdlvi- 
ding  astronomical  instrumenta,  4^  Ib.  4  786. 
—  A  balance  of  new  construcUon  ;Phil.  Tr. 
4  765).  Obs.  made  at  Leicester  on  the  transit 
of  Venus  over  the  Sun  4  769,  June  8  (Ib.  4  769) . 
Astronom  obss.  made  at  Leicester  (Ib.  4  770, 
4778  et  4778>.  Tbe  principal  properliee  of  the 
engine  for  turniog  ovals  in  wood  or  metal, 

95  • 


1511 


Ludolff 


Ludwig. 


1512 


and  of  the  instrament  for  drawing  ovals  on 
paper,  demoostrated  (ib.  4  780). 

•  geb.  1787, ,  . .  (LB). 

Ludolff  (Leutholff),  Johann  Hiob 
(Jacob).  —  Dr.  Juris,  Prof.  d.  Mathematik 
an  d.  Univ.  zu  Erfurt  seit  4  683,  zugleich 
Stadivogt  (1683),  Ober-Marktherr  (1686), 
Rathsmeisler  (4  689)  und  endlich  (4  7fO) 
Bürgermeister  daselbst  (JJ, 

geb.  4  649,  Febr.  27,  Erfurt, 
gest.  47  4  1,  Febr.  6,  Erfurt. 
Cometa,  qui  4680  horribiliter  apparuit,  cum 
intejzro  suo  ourga  repraesentat,  4  684.  Tetra- 
goniomelria  tabularia,  qua  per  tabulas  qua- 
dratorum  a  radice quadrala  4  usque  ad  4  00000, 
simplici  additionis  et  diminulionis  beneßcio, 
Dumeri  figiirati  quilibet  tum  ptani  polygonti 
tum  solidi  etcossici  inveniri  etc.,  4®,  Fraiicof. 
et  Llp».  4  690.  Unvor^reifl.  Meinung,  wie  am 
gründlichsten,  sichersten  und  bestund igslen 
eine  continuirliche  Zeitrechnung  oder  der  Ca- 
leoder  einzurichten  usw.,  fol.,  Erfurt. 

Lvdolff,  Hieronymus.  —  Sohn  d. 
Vorigen.  Prof.  d.  Philosophie  (1706),  Ma- 
thematik (HH),  Medicin  (474  5),  Chemie 
(17  4  7),  Anatomie,  Chirurgie  und  Botanik 
(4  7t7)  an  d.  üniv.  zu  Erfurt,  auch  kur- 
förstl.  Rath  u.  Leibraedicus  daselbst  (J), 
geb.   4  679,  Apr.   30,  Erfurt, 
gest.  4728,  Febr.  27,  Erfurt. 
De  fluxu  et  rofluiu  maris,  Jenae  4  702. 

Lvdolffi  Hieronymus  von.  —  Bru- 
der des  Vorigen.  Dr.  Med.  Prof.,  erst (4 74 4) 
extr.  d.  Phrlosophie,  dann  (4746)  daneben 
ord.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Erfurt,  auch 
pract.  Arzt  n.  Stadtphysicus  daselbst.  An 
zehn  Jahre  in  Mainz  als  Leibmedicus  des 
dortigen  Kurfürsten  lebend.  Geadelt  4  752 

geb.   4708,  Dec.  4  4,  Erfurt, 

gest.  4  764,  Nov.  7,  Erfurt. 
Diss.  de  acidi  vitrioli  praestantia,  4°,  Erford. 
47^9.  Prgm.  de  sale  non  igne,  4^  Ib. 4  74 4.  Die 
in  der  Medicin  siegende  Chemie  usw.,  7  Hfte. 
4<*,  Ib.  4  746 — 49  (darin  viele  ehem.  Arbeiten 
von  ihm).  Zugabe  dazu,  4*^,  Ib.  4  750).  De  so- 
lutione  mercurii  per  alcali,  4^  Ib.  4747.  De 
olei  animalis  Bippelii  faciliori  praeparatione 
etc.,  4«,  U).  4  750.  Volisttfndige  u.  gründt.  Ein- 
leitung In  die  Chymie  usw.,  S**,  Ib.  4  752.  — 
Viel  Mediciniscbes. 

Ludolff,  Michael  Mathias.  —  Dr. 

Med.,  Hofmedicus  u.  Prof.  d.  Botanik  beim 

Collegio  medico-chirurgico  in  Berlin  (MJ  (A), 

geb.  4705, 

gest.  4756,  Juli  30,  Berlin. 
Elemente  pharroacologiae  uoiversae  oder  An- 
fangsgründe d.  ganzen  Arzeneywissenschaft, 


8",  Berl.  4  734.  De  visu  per  spontaDevn  cat«- 
ractaedescensum  restitutoetc.  (Misoetl.  Berol. . 

Ludolff,  Christian  Fried  rieb.  — 
Dr.  Med.,  pract.  Arzt  in  Berlin,  Milgl.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  daselbst  (Mem,  Berl  4761 , 
geb.  4  707,  März  5,  Beriin, 
gest.  4  763,  Oct.  22,  Beriin. 
De  evaporatione  mercurii  vivi  in  vacno  (Mkc 
Derol.  VI,  4  740).    De  concordanlium  lbfni>o- 
metrorum  construclione  etc.  (Ib.  id.).  Sur  Xt- 
lectricite  des  barom^tres  (Mem.  Berlin  47(5* 
Mani6re  de  construire  une  echelle  de  kiaroic^ 
tre  qui  indique  directement  la  v^ritable  pres- 
sion  de  l'air  etc.  (Ib.  4  749). 

*  In  der  Überschrift  diwer  Abhaodlanf  scnot  «r  %r\ 
bloM  L  u  d  o  1  f  f  le  jeune,  Tirlleicht  in  Bcüelrafif  »«/ 
den  Vorbeigehenden. 

LndMrieg,  Johann  Karl  Uerr> 
mann.  —  Seit  4  835  Oberlehrer  d.  Va- 
themalik  u.  Physik  am  Gymnas.  zu  Stade, 
früher  Hauptmann  in  d.  hannövr.  Arlilie- 
rie  und  Lehrer  d.  Mathematik  an  d.  dama- 
ligen Artillerieschule  in  Hannover  (Or., 
geb.  4  795,  Febr.  4 1,  üslar,  Königreid 

Hannover. 
Lehrb.  d.  Arithmetik  u.  Algebra,  8*.  Haono% 
4825,  8.  Aufl.  4852.    Lehrb.  d.  ebeoea  Oc^ 
molrie  u.  Trigonometrie,  Ib.  4  8Sf,  2.  Auf 
4  839.    Lehrb.  d.  Stereometrie  o.  spbar  Tn 
gonometrie,  Ib.  4  840.  Grundriss  d   reio.  Ma- 
thematik, 2  Abth.,  Ib.  4844  u.  1847.   Er^er 
Cursus  d.  rein.  Mathematik,  Ib.  I8S7,  2  .%':1 
4  849.    Die  elementare  Stereometlie,  Sia^ 
4  856.  J.  L.  Hograwe'a  pract.  An  weis,  nir  pa- 
nimetr.  Vermessung  d.  Feldmarken,  2.  And 
Hannov.  4  885. 

Ludwig  (Ludovici),  DanieL— Dr 
Med.,  pract.  Arzt  an  verschiedenen  Oft«c 
zuletzt  Leibmedicus  u.  Präses  d.  Coliegioci 
medicum  in  Gotha  (J)  (A), 

geb.   H 2 5,  Oct.     5,  Weimar, 
gest.  4  680,  Sept.  4  4,  Gotha. 
Sal  tartari  vofatile  a  WadeUo  exbibitam  Vr«^ 
Acad.  Nat.  Cur.  4674).  De  argeolo  aoreo  •**.• 
stabili  colore  a  roris  magmate  tiocto  IK  4i:i 
De  auro  speciallori  de  causa  fere  friabiti  «>«» 
annuio  aureo  in  podagrico  post  crebnorm 
applicatiooem  spiritus  fuliginis  friabili  reiis.» 
(Ib.  id.).   De  sale  cutinaho  aooroalam  qv»*- 
ammoniacale  (Ib.  4  675  et  76).  De  eipenne!:- 
tis  cum  catce  viva  factis  (ib.  id.).  1im|«k<: 
in  majorem  Spiritus  tartari  proveotam  (Ib  k! 
De  marlis  limaturae  cum  aqua  inralescead 
problematica  quaedam  (Ib.  4  678  el  7f' 

Ludwig,  Christian  Gotllieb  — 
Dr.  Med.,  Prof.  d.  Medicin  (extr.  47W 
ord.  4  747)  an  d.  Univ.  zu  Leipzig.  Befi^* 
tete  vorher  i.  £.  Heben  streit  auf  $eift^ 
Reise  nach  Afrika  (A)  (M), 

geb.   4  709,  Apr.  30,  BnegyScblesi^ 
gest.  4  773,  Mai     7,  Leipzig. 


1513 


Ludwig 


Ladwig. 


1514 


Terrae  mnsei  regU  Dresdensis  etc. ;  acceduot 
terra ru m  sigil lala rum  flgurae»  fol.,  Lips.  4  749. 
Commentarti  de  rebus  in  scientia  naturali  et 
medicina,  BSTom.  8«,  Ib.  4752-90  (nacb  4778 
herausgegeben  von  Beichel,  Leake»  Frana  und 
Kühn).  —  Viel  Medicinischea  u.  Botanisches. 

Lvdwlgy  Christian.  —  Sohn  des 

Vorigen.   Dr.  Ued.  Privatdocent  d.  Physik 

an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (A)  (M), 

geb.   4  749,  Mai   47,  Leipzig, 

gest.  4  784,  Febr.  3,  Leipzig.* 
Diss.  de  aethere  varie  moto,  causa  diversita- 
tis  iominum,  4^,  Ltps.  4778.  Über  die  in  den 
ndcbftt  verflossenen  Monaten  allgemein  sich 
verbreitete  dicke  Luft  [Leipz  Magoz.  f.  Natur- 
kunde usw.  4  783).  —  Beschäftigte  sich  auch 
mit  Eleldricität  (s.  Art.  Oahlar'f  Worterb.)  u. 
i) hersetzte  Priestlej*!  Experiments  and  ob- 
aerv.  on  diflf.  kinds  of  air. 

*  fett.  Jao.  3  (WS)  {Liehtenb,  Map,  11,  3). 

Ludwig,  Christian  Friedrich.  ~ 
Bruder  des  Vorigen.  Prof.  extr.  d.  Medicin 
(4  782)  und  darauf  (1787)  Prof.  ord.  d.  Na- 
turgeschichte an  d.  Univ.  zu  Leipzig  (WS) 
(N)  (M.  IIA 

geb.  4757,  Mai  4  9,  Leipzig, 
gest.  1813,  Juli    8,  Leipzig. 
Handbuch  d.  Mineralogie  nach  Werner,  S  Bde. 
8^  Leipz.  4  803—4.  —  Viel  Mcdiciniscbes  u. 
Nalurhistorisches. 

Liid^rlgi  Rudolph  AugustBirmin- 
bold  Sebastian.  —  Erst  hess.  Berg- 
eleve (4833),  dann  (1837—54)  kurfürstl. 
Fabrikinspeclor  zu  Scbwarzenfeß,  darauf 
hess.  Salinen-  u.  Bade*Inspector  zu  Nau- 
heim bis  1856  und  seitdem  technischer 
Beiratb  d.  Bank  für  Handel  u.  Industrie  in 
Darrostadl  (Or), 

geb.  1812,  Oct.  2i,  Hetzlos*  b.  Ham- 
melburg. 
Geognost.  Beobrtcbtungen  in  d.  Gegend  zw. 
Giesaen,  Fulda,  Frankfurt  a.  M.  Q.  Hammel- 
burg, nebst  S  Kart. ,  8^  Darmst.  4  85S.  Geolog. 
Specialkarlen  d.  Grossherzoglh.  Hessen,  8$ect. 
die  dritte  mit  O.  Theobald),  Ib.  4  855—58.  Ver- 
such e.  geograph.  DarsteM.  von  Hessen  in  d. 
Tertittrzeit,  mit  Karte,  Ib.  4855.  Das  Wachsen 
d.  Steine  oder  d.  Kräfte,  welche  d.  Bildung  u. 
Entwickl.  d.  Gebirgsarten  vermitteln,  Ib.  4853. 
Das  kohlensaure  Gas  in  d.  Sprudeln  von  Nau- 
heim o.  Kisaingen,  roitt  Kopfertaf.,  8^  Frankf. 
a.  M.  4  856.  Das  Buch  d.  Geologie,  9  Bde.  8«. 
Leipz.  4859  (in  d.  9.  Aufl.  d.  populär.  Lehr- 
bücher aus  d.  Gebiet d.  Nalurwiss.).  Geogno- 
aie  u.  Geologie  d.  Wetterau,  8^  Hanau  4858. 
—  Die  vulcanoidlache  Masse  der  Breitfirst,  der 
Wasserscheide  zwischen  Fulda-  u.  Mainstrom 
t>ei  Sparhof  (Jahresbericht  d.  wetterau.  Ge- 
sell Acb.  4845^46).  Die  vulcan.  Gesteine  d. 
Hopfenberges  belSchwarzeofelstlb.  4846—47). 
t  ber  d.  Wirk.  d.  Pflanzen  bei  Bntoteh.  d.  Kalk- 


tuffs bei  Ahlersbach  (Ib.  4  847—50).  Über  d. 
jüngeren  Ablagerungen  d.  Obergraf^h.  Hanau 
(Ib.  4850—54).  Die  Kupferschiefer-  u.  Zech- 
steinformatioD  am  Rande  d.  Vogelsberges  u. 
Spessarts  (Ib.  4854—53).  Ober  d.  Zusammen- 
hang d.  Tertittrformation  in  Nieder-  u.  Ober- 
hessen, d.  Wetterau  u.  am  Rhein  (Ib.  id.).  Ver- 
zeich, d.  in  d.  Wetterau  aufgefund.  Tertittr- 
versteinerungen  (Ib.  4853—55).  —  Über  d. 
rhein.  Schiefergebirge  zw.  Butzbach  u.  Hom- 
burg (Jahrb.  d.  Vereins  f.  Naturk.  in  Nassau. 
4858).  —  über  d.  warmen  Soolquellen  Nau- 
heims (Jahresber.  d.  oberhess.  Gesellsch.  f. 
Natur-  u.  Heilk.  in  Giesseo.  4  853).  Über  d. 
Art  d.  Vorkommens  organ.  Reste  in  d.  Ter- 
tittrablagerungen  d.  Wetterau  (Ib.  4854).  — 
Über  d.  Mitw^rk.  d.  Pflanzen  bei  Bild.  d.  kob- 
lensaur.  Kalklager;  mit  B,  Theobatd  (Pogg. 
Ann.  LXXXVII.  485S).  —  Die  Steinkohlenfor- 
mation von  Offenburg  im  Grossherzogth.  Ba- 
den (Jahrb.  d.  geolog.  Reichsanstalt  in  Wien, 
Vlil,  4  857).  —  Fossile  Pflanzen  aus  d.  Jüngst, 
wetterauer  Braunkohle  (W.  IHmekar  u.  H.  t. 
Xajer'a  Palaontographica,  V,  4857—58).  D* 
aus  d.  mitll.  Etage  d.  wetterau-rheln.  Tertitfr- 
format.  (Ib.  id.).  D**  aus  d.  Basalttoffv.  Hom- 
berg  (Ib.  VI.  4  859).  D*  aus  d.  tiefst.  Etage  d. 
wett.-rbeln.  Terlltfrformat.,  mit  56  Tafeln  (Ib. 
id.).  —  L.  gründete  4858  mit  Obersteoerralh 
Ewald,  Major  Beeker,  E.  Bieffenbaoh  und  H. 
Taache  den  Mittel  rheinischen  geolog.  Verein 
zu  Darmstadt,  in  deiisen  Notizblättern  noch 
verschiedene  geolog.  Beobachtungen  von  ihm. 
—  übersetzte  M.  A.  Ba«brAe*s  Beobachtun- 
gen über  Gesteinsmetamorphose,  8**,  Darm- 
stadt 4858. 

*  Landfut  Minm  Yatora. 

Ludwig,  Karl  —  Dr.  Med.  Bis  4  849 
Prof.  extr.  d.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Mar- 
burg, dann  Prof.  ord.  d.  Anatomie  u.  Phy- 
siologie an  d.  Univ.  zu  Zürich  u.  seit  4855 
Prof.  d.  Physiologie  o.  Zoologie  am  Jose- 
phinum  zu  Wien  (Or), 

geb.  1816,  Dec.  29,  WUzenhausen. 
über  d.  endosmotischen  Aequlvalente  u.  d. 
endosmotische  Theorie  (Eanle  und  Pfeiflbr's 
Zeitschr.  f.  rationelle  Med.  VII,  auch  Pogg. 
Ann.  LXXVIII,  4  849).  Diffusion  zwischen  un- 
gleich erwärmten  Orten  gleich  zusammenge- 
setzter Flüssigkeiten  (Sitzungsberichte  d. Wien. 
Acad.  XX,  4856).  —  Physiologisches. 

Ladwlgi  Johann  Friedrich  Herr- 
roann.  —  Dr.  Pbil.  Ursprünglich  Phar- 
maceut,  von  4  844 — 47  Assistent  am  che- 
miscb-pharmaceut.. Institut  von  Wac ken- 
rode r  in  Jena,  von  1847 — 4  866  Lehrer 
d.  Chemie  am  landwirtbscbafll.  Institut  des 
Prof.  Schulze  daselbst,  zugleich  von  4  8 62 
— 1854  Docent  und  seitdem  Prof.  extr.  an 
dortiger  UniversitSt;  seit  4864  auch,  nach 
Wackenroder's  Tod»  Director  des  von 
dieaem  gegründeten  Instituts  (Or)  fGJP), 


1515 


Lüden 


Lftdicke. 


1516 


geb.  1 8  f  9,  Aug.  { %,  Greussen,  Schwarz- 

burg-Sondershausen. 

GiTuodzilge  d.  analyt.  Chemie  unorgan.  Sub- 
stanzen usw.,  %"*,  Jena  4854 .  De  siliciae  aequi- 
valenlo  et  formula  chemica  comment.,  8<^,  Ib. 
4851.   Geschichte  d.  Apotheicer  usw.,  aus  d. 
Französ.  von  iL.  Phillipe,  8^  Ib.  1854,  «.  AuO. 
(vermehrt  mit  e.  Zusammenstell,  d.  Förderer 
d.  Pharmacia  usw.),  Ib.  4857.  ~  Mit  Wacken- 
roder:  Über Milchstturebildung  (Arch.  d.  Phar- 
mac.  XLVI,  4846).   Über  d.  milchsaCTr.  Kalk 
(Ib.  XL VII,  4  846).   Über  eine  neue  Stture  d. 
Schwefels  (Ib.  id.).    Über  d.  Nickelarsenik- 
glanz von  Oelsnitz  (Ib.  id.).  Bestimm,  d.  Sauer- 
stoffgehalls d.  Pentothionstture  (Ib.  XLVIII, 
4846).  Über  d.  Darstell,  d.  absolut.  Alcohols 
(Ib.  LH,  4847).  Überd.  Buttersliurebildung bei 
Ihnwandl.  d.  Milchzuckers  in  Milchstf  ure  durch 
Milch  (fb.  LI,  4847).  Überd.  Bora\weinstein 
(Ib.  LVIII,  4  849).  —  Allein.  Chem.  Onler- 
sucb.  e.  Volksheilmittels  (Ib.  XLIX.  4  847). 
Über  d.  Beslandlheile  d.  Lactuariums  (Ib.  L, 
4847).   Arsenpehatt  d.  Eisenocherd.  Dribur«- 
ger  u.  Liebensteiner  Stahlquelle  (ib.  LI,  4847). 
Einwirk,  von  Salzbasen  auf  wflssr.  Pentathion- 
stture  (Ib.  id.).    Über  d.  Asche  d.  Sassaparille 
(Ib.  LH,  4  847):  Überd.  frisch.  Seidensaft  (Ib. 
LIV,  4848).  Chlorbariumhaltig.  phosphorsaur. 
Baryt  (Ib.  LVI,  4  848).  Über  d.  phosphorsaure 
Thonerde  (Ib.  LIX.  4849).  Quantit.  Bestimm, 
d.  Kohlensäure  in  d.  kohlensaur.  Kall,  Natron, 
Baryt  u.  Kalk  (Ib.  LXIV,  4  850).  Über  d.  Was- 
sergehalt d.  dritlel-phosph.  Kalks  (Ib.  LXIX, 
485S).  über  Spiritus  Bohemi  usw.  (Ib.  LXXX, 
4854).  Über  Hahnemann's  Causticum  (Ib.  id.). 
Über  ICayer*!  Brustsyrup,  Leroi's  Krttuierlhee 
u.  BullrieVs  Salz  (Ib.  LXXXI,  4  855).    Über 
Selbstentmischungen  d.  organ.  Körper  (Ib.  id.). 
Überd.  Vorkomm.  d.  Talkerde  in  d.  BAergeln 
usw.  {Ib.  id.).    Pharmacognost.  Beitrüge  (Ib. 
LXXXII,  4855).   Spaltung  von  Digitalin  und 
Amygdalin  durch  Säure  In  Zucker  usw.  (Ib. 
id.  u.  LXXXV,  4856/.  Über  DIchtigk.  d.  Leicfat- 
u.  Schwermelalle  u.  ihrer  Oxyde  (Ib.  LXXXII, 
4855).  Analyse  e.  metalL  Legirung  zu  Hohl- 
spiegeln (Ib.  id.).  D*  antiker  u.  moderner  Glä- 
ser (Ib.  LXXXIII,  4  855).    Über  d.  Löslichkeit 
d.  Kieselsäure  in  Wasser,  wäss.  Säuren  usw. 
(Ib.  LXXXI V,  4  855).  Über  Zincum  ferro-cya- 
natum  (Ib.  LXXXV.  4856).  Zur  Geschichte  d. 
Penlathionsäure   (Ib.   LXXXV,   4  856).    über 
thierische  Concretionen  (Ib.  id.).  Über  Aepfel, 
Vogelbeeren  u.  Extract.  ferri  pomatum  (Ib.  id.). 
Die  Lüneburger  Infusorienerde  (Ib.  LXXXVI, 
4  656).  Die  Aequivalento  d.  Elemente  (Ib.  id.). 
Mittheil,  aus  d.  Laborator.  d.  pharmaceut.  In- 
stituts (Ib.  LXXXVII,  4  856U.  LXXXIX,  4  857). 
Über  Salpeter  in  d.  Ackererde  u.  Runkelrübe 
(Ib.  LXXXVIII,  4856).  Verhalt,  fein  geriebe- 
bener Feldspäthe  usw.  gegen  Wasser  (Ib.  XCI, 
4857).   Mannit  in  d.  Blatt,  d.  span.  Flieders 
(Ib.  id.).   Analyse  d.  Tennstädter  Schwefel- 
quelle (Ib.  XCIII,  4858).   Überd.  Stessfurthit 
(Ib.  XCVI,  4858).   Über  d.  Farbstoff  d.  Wur- 
zel von  Llthospermum  arvense;  mit  A.  Xren- 
mayer  (Ib.  id.).   über  Arsen  u.  dessen  Ver- 
bindd.  (Ib.  XCVII,  4859).   Über  OUcht.  fette 


Substanzen  bei  Deetillat.  vod  Leiebentbeilet 
mit  Salzsäure  (Ib.  id.).  Über  Boracit  fib.  id  . 
Viele  Auszüge.  Berichte,  Kritiken  osw.  ebea- 
daselbst.  —  Mit  F.  Führer:  Über  d.  pbysiolog 
Ersatz  d.  Milz  u.  d.  Quelle  d.  Hamatoffs  Arch. 
f.  physiolog.  Heilkunde,  XIV). 

Lflderfli  Ludwig.  —  Sachs.-gotha- 
scher  Rath  u.  KammersecretSr  io  Allen- 
bürg:  vorher  Secretär  beim  Departemeot 
d.  Flössen  u.  d.  Chausseebaos,  dann  Kam- 
merarchivar  (M.  11^, 

geb.   1776,  MSrz  5,  Hannover, 

gesL  4  822, 

Geschichte  d.  Mathematik  bei  deo  alten  Völ- 
kern oder  Pythagoras  n.  Hypatia,  1.  Aofl.. 
Leipz.  u.  Altenb.  484  4  (die  erste  Aufl.  blo« 
unter  dem  zweiten  Titel). 

Lfldendorf,  Friedrich  Wilhelm. 
—  Dr,  Phil.,  lange  Privatmann,  in  neuerer 
Zeit  Landes-Oekonomie-Rath,  GeiieraI*Se- 
cretSr  d.  LaDdes-Oekonomie-CollegioiBS  t. 
Mitgl.  d.  technischen  Deputation  Sur  Ge- 
werbe in  Berlin  (GB.  1845^, 

geb.  4  804.  Apr.  29,  BSrwalde. 
Das  Wesen  d.  Destill irkunst,  8*.  Beriia  4SI7. 
Das  Auflösen  u.  Wiederherstellen  d.  Federhar- 
zes, 8^  Ib.  48SS.  Beschreib,  d.  Piatorio«'- 
sehen  Dampfbrennapparats,  8**,  Ib.  ISSC.  Die 
Fabrication  d.  Runkelrübenzuckers,  8«.  Ib 
4886.  Anleit.  zum  Brantweinbreooeo,  8*.  Ib. 
1844.  —  Wirk.  d.  Volta'schen  Sänle  aef  AIctw 
hol  (Schweigg.  Journ.  XXXIII.  4 SSI).  —  Cbcr 
Klürmittel  (Erdmaoa's  erstes  Journ.  X.  «81  < 
Methode  d.  Aufblasens  d.  Cantschockflaschea 
(Ib.  XVI,  4  888).  Cber  Anstrichfarbea  (Exi- 
maim's  zweites  Journ.  VI,  4  88S).  Beitrag  aar 
Kenntn.  d.  auswählenden  Absorptioos venre- 
gen d.  Kohle  (Ib.  XV,  4  8S8j.  Cber  eioijf 
Schmelzfarben  aus  Chromoxyd  u.  chrocniaor 
Salzen  (Ib.  XIX,  4840).  AusmiUelnnicd.  Star- 
kegehalta  d.  Kartoffeln  (Ib.  XX,  4  84e  d.  X\I1 
4  844).  Über  d.  Säuregehalt  verschiedn.  Weioe 
(Ib.  XXIV.  4  844).  —  Die  Umwandt,  d.  SOrie 
in  einen  eigenthüml.  Syrup  durch  Malz  o^l^ 
Schwefelsäure  (Verhandl.  d.  Vereios  z.  tt- 
fOrdr.  d.  Gewerbfl.  in  Preuss.  4831..  Eine  »>- 
chere  Bereit,  d.  Goldpurpors  Hb.  id.)  —  Cber 
d.  Natur  d.  Hefe  (Pogg.  Ann.  LXVII,  4  945 

Lfldleke,  August  Friedrieh.  — 
Mag.  Phil.  Von  4776—79  SecrelSr  d.  öl«-- 
nom.  Societät  in  Leipzig,  dann  Prof.  d.  Ma- 
thematik an  d.  Landesschule  za  Meisseo 
bis  zu  seiner  Emeritirung  im  J.  4  8 1 8  H'i 
(M.  \\)  (GG.  I8S3;  (LeipM.LiU.Ze9L  f  8SV 
N»  4  46;, 

geb.   4748,  Oct.     6,  OscbaU, 
gest.  4  811,  Decll,  Wilsdnit 
Comment.  de  attractionia  roagnetem  •alar^- 
linm  quantitote,  4«,  Vitab.  477f .   Vemc*  • 
neuen  Theorie  d.  ParaHellioieo.  8*,  Meüan 
4849.  —  Ober  Baadai'a  bydroatat  Cyhedtr- 


1517 


Lttke 


Landahl. 


1518 


geblttse  (6ilb.  And.  I,  4709).  Beschreib,  einer 
neuen  Waage  (Ib.  id.).  Beschreib,  e.  Mikro- 
meters z.  Mess.  d.  Durchmesser  schwacher 
Saiten  (Ib.  id.).  Beiträge  z.  Hygrometrie  (Ib. 
lu.  II,  4  790;  V,  4800).  Beschreib,  e.  Schwung- 
rades,  die  Verwand!,  d.  Regenbogen  färben  in 
Weiss  darzustellen  (Ib.  V,  4  800).  Beschreib. 
e.  wenig  kostbaren  galvan.  Batterie  (Ib.  IX, 
4  804).  Versuche  mit  e.  magnetisch.  Batterie 
(Ib.  id.  u.  Xi,  4801).  Vergleich,  d.  Leslie'- 
schen  Hygrometers  mit  d.  Haar-  u.  Lowitz'- 
schen  Hygrometer  (Ib.  X,  4  SOS) .  Weisses  Licht 
von  schwarzen  Pigmenten  (Ib.  XX,  4  805).  Ver- 
suche über  d.  Mischung  prismatischer  Farben 
(Ib.  XXXIV,  484  0).  Über  d.  prismatische  weisse 
Licht  (Ib.  XXXVI,  4  84  0).  Beschreib,  e.  Chro- 
maskops  (Ib.  id.).  Beschreib,  e.  Gebläses  z. 
Lölhrohr  mit  Hülfe  des  Wasserdrucks  (Ib. 
XXXVIII  u.  XXIX,  4844).  Beschreib,  e.  ver- 
änderten Camera  lucida  (Ib.  XLII,  4  842).  Ver- 
suche mit  d.  trockn.  elektr.  Säule  (Ib.  L,  4  845). 
Versuche  mit  d.  Cbromaskop  usw.  (Ib.  LII, 
4846).  Über  d.  Vierecke  (Ib.  LVI,  4847  u. 
LXIV,  4  8S0).  Zur  Theorie  d.  Parallellinien 
(Ib.  LXiV,  48S0  u.  LXXH,  482S).  EinHuss  d. 
Magnetism.  auf  d.  Krystallisation  d.  Salze  (Ib. 
LXVIII,  48S4). 

LAIkei  Friedrich  Benjamin  von. 
—  Admiral  in  d.  niss.  Marine,  General- 
Adjutant  d.  Kaisers  aller  Reussen,  Mitgl.  d. 
Reicbsralhs.  Ehrenmitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss. 
zu  St.  Pelersbtirg  (Or), 

geb.  4797,  Sept.  47  (A.St.),  St. Peters- 
burg. 
Viermalige  Reise  nach  dem  nördlichen  Polar- 
meer  In  d.  J.  48SI— 94  (Russisch),  4  vol.  4», 
St.  Petersb.  4898  (Deutsch  von  A.  Erxnaa). 
Voyage  autour  du  monde  sur  la  corvette  le 
Seniavine,  dans  les  anndes  4  826 — 99;  Partie 
bistorique,  8  vol.  8"*  etatlas,  Ib.  4  835.  D*  per- 
tie  nautique,  4  vol.  4<^  avec  atlas,  Ib.  4885. 
Observattons  du  pendule  invariable  faites  pen- 
dant  le  voyage  autour  du  monde  sur  la  cor- 
vette le  Seoiavioe,  4  vol.  4»,  Ib.  4  883.  Obss. 
magneiiques  faites  pendant  le  möme  voyage, 
caicukes  par  Mr.  rÄcadömicieo  Lern  (Bullet, 
scient.  acad.  Petersb.  I,  4  836).  Obss.  du  ba- 
rom^lre,  du  sympiezomötre  et  du  thermomä- 
tre  pendant  le  m^me  voyage,  calcuiees  par 
Mr.  HiUström  (Ib.  III,  4  888).  Notice  sur  les 
mar^es  pöriodiques  dans  le  Grand  Oc^an  bo- 
r^al  et  dans  la  Mer  GlV^ciale  (Bull.  math.  acad. 
Petersb.  II,  4844). 

Lvidlns,  8.  Lhwyd. 

liVlal  (Luhio),  Francesco.  —  Jesuit, 

Prof.  d.  Mathematik  an  d.  Brera  in  Mailand, 

in  Pavia,  Como  und  zuletzt  in  Mantua  (BJ 

(LB), 

geb.  4  740,  März  24,  Hailand, 

ge.st.  4799,  Nov.    7,  Mailand.* 
.Sülle  progressiooiesulle  Serie,  4*',  Milaiio4767. 
Sulla  interpolazione  delle  serie  e  suo  uko  all' 
•strooomia,  8^  Ib.  4767.   Esercitazione  ma- 


tematica  sull  altezza  del  polo  di  MilaDo,  4<^, 
Ib.  4  769.  Oggetto  e  principi  del  metodo  flus- 
sionario,  49**,  Ib.  4770.  Corso  degli  elementi 
di  algebra,  di  geometria  e  delle  sezioni  coni- 
che,  3  vol.  8»,  Ib.  4779. 

*  frb.  Lugano,  geit.  Mailuad  {BEJ.  IV). 

LnlflolilSi  s.  Stipriaan. 

Lvlli  Ramon  (Lullius,  Raymundus).  — 
Erst  am  Hofe  von  Aragonien  sein  Vermö- 
gen vergeudend,  dann,  nachdem  er  in  St. 
Jago  de  Compostella,  Montpellier  u.  Paris 
studirt  hatte,  Dr.  Theo!,  u.  Minorit.  Legte 
sich  nun  auf  die  Alchemie,  und  machte  als 
Adept  u.  Missionar  vielfache  Reisen  durch 
Europa  u.  nach  dem  Orient,  wo  er  wahr- 
scheinlich seinen  Tod  fand  (EC)  (ZC.  XVin; 

geb.   4S35  od.  4  936,  .  .  .  Palma,  Ma- 

jorca, 

gest.  1315,  März  19,  Tunis.* 
Seine  Schriften,  deren  Zahl,  wohl  tkbertrieben, 
auf  &00  angeschlagen  wird  und  unter  welchen 
sich  viele  ihm  untergeschobene  befinden  mö- 
gen, sind  alle  erst  im  46.  u.  4  7.  Jahrhundert 
gedruckt.  Von  den  für  tfcbt  gehaltenen  ztfhlt 
Behmleder  (Geschichte  d.  Alchemie,  S.  47«) 
95  auf.  Sie  sind  meistens  alchemistischer  Na- 
tur, und  enthalten  nur  wenige  ihm  eigene  che- 
mische Beobachtungen.  Siehe  HÖfar,  Hist.  de 
la  chimie  I,  p.  897  u.  Kopp,  Gesch.  d.  Che- 
mie, I,  S.  67. 

*  Vom  Volk«  fettnnift»  nach  8ehnii«der(a.  s.  O.), 
dabei  aber  nicht  getfidtet  and  noch  1332  am  LeiMa. 

Lvloilii  Johann.  —  Von  4741  an 
Prof.  d.  Mathematik  u.  Astronomie,  von 
1744  auch  d.  Philosophie  an  d.  Univ.  zu 
Leyden;  seit  4  759  auch  GeneraMnspector 
d.  Flüsse.  Mitgl.  d.  Harlem.  Geseliscb.  d. 
Wiss.  seit  4  769  (SL)  (A), 

geb.  4714,  Aug.  5,  Ziitphen, 
gest.  4768,  Nov.  4,  Leyden.* 
Introductio  ad  cognitionem  atque  usum  utrius- 
que  globus,  Institution ibus  domesticis  accom- 
modatus,  49^  Leyd.  4  74S.  Inieidinge  tot  eene 
natuur-  en  wiskundige  beschouwing  des  aard- 
kloots,  tot  dienst  der  Landgenoten  geschreven, 
40,  Ib.  4  750  (Deutsch  von  A.  O.  Uataer,  4». 
Götting.  u.  Leipz.  4755).  Schediasma  de  figura 
nivis  a.  4  786  mense  Febr.  Zutphaniao  deci- 
duae  (Miscell.  Berolin.VI,  4740).  Wiskundige 
en  werktuigknndige  Beschouwinge  der  wind- 
molens  (Verhandl.  Maatsch.  Harlem,  11, 4766). 
Verhandelinge  van  bat  snellheid  van  den  wind 
(Ib.  IX,  4766).  Mehre  astronom.  Beobb  eben- 
daselbst. —  Gab  Moaschtnbroak's  lotroduct. 
in  Philosoph,  nat.  heraus  u.  übersetzte  Meh- 
res  ins  Holländische. 

*  %9%i,  1711,  Not.  i  {Ä)^  offnibar  Dniekfcbler. 

Lttadahli  G  . . .  —  Dr.  Phil.,  Director 
d.  Sternwarte  in  Helsingfors  seit  4  844,  län- 
gere Zeit  Gehülfe  an  der  zu  Bonn  (Or), 


1519 


Lapin 


Lather. 


1520 


geb.  <  8 n,  Febr. ..,...,  gest.  <  8 44,  .\  . 
De  nameris  mutationis  et  aberrationis  con- 
stontibus  atque  de  parallaxi  annua  stellae  po- 
laris qualis  deducuhtur  e\  declinationious 
stellae  polaris  Dorpati  a.  462S— 38  observatis, 
k°,  Helsingf.  484S. 

Lvpiiii  Friedrich,  Freiherr  von.  — 
Folgweise  Stadtgerichtsassessor  (1794)  u. 
Kanzeleidirector  (4801)  der  vormaligen 
Reichsstadt  Memmingen,  dann  bayerischer 
Bergcomroissar  (1804),  Oberbergcommis- 
sar  (1809)  u.  Oberbergrath ;  zuletzt  Pri- 
vatmann. Correspond.  d.  Munchn.  Acad. 
(CL), 

geb.   1771,  Nov.  41,  Memmingen, 
gest.  1845,  Nov.  28,  Landgut  Illerfeld 

bei  Memmingen. 
Geogoostisch  -  miDeralogiscbe  BeobachtaDgeD 
(Deiikschr.  d.  MUnchn.  Acad.  II,  4809—40). 
—  Humoristisches. 

Lwklna,  Stephan.  —  Jesuit,  erst 
Lehrer  am  Collegium  Nobilium  zu  Wilna, 
dann  Prof.  d.  Mathematik  u.  Physik  am  Col- 
legium zu  Warschau  u.  Vorsteher  d.  ma- 
themat.  Museums  daselbst.  Nach  Aufhe- 
bung des  Ordens  4  8  Jahre  lang  Herausge- 
ber d.  Warschauer  Zeitung  (BEJAH), 
geb.  4715,  Dec.  2,  Palatinat  Witepsk,* 

gest % 

L'observation  Astronom,  du  passage  de  Venus 
par  le  disque  de  Soleü,  6  Juin  1764,  Varsov. 
4764.  De  soHs  eclH>si  a.  476«,  Ib.  47e4  (M6ro. 
Trevoux  4765). 

*  geh,  Dec.  31,  MamoTlen  (OBJ.äi. 

Liisser,  G . . .  F. . .  —  Dr.  Med.,  pract. 
Arzt  zu  Altorf,  Canton  üri  (Or), 

geb.  4790,  ..  .  Altorf. 
Beobb.  überd.  Föhnwind  (Naturwiss.  Anzeig, 
d.  allgem.  Schweiz.  Gesellsch.  N"*  4  0,  4  820, 
auch  (Gilb.  Ann.  LXVI).  Über  d.  Übergangs- 
Gebilde  ioi  unteren  Reuss-Thal  (Leonhard'i 
Taschenb.  4  8S8).  Geognost.  Forsch,  u.  Dar- 
stell, d.  Alpendurcbschnitts  vom  St.  Gotlhard 
bis  Art  am  Zuger  See  (Denkscbr.  d.  allgem. 
Schweiz.  Geseltscb.  1, 4  829  u.  Neue  Denkschr. 
usw.  VI,  4842). 

Lviher,  Paul.  —  Sohn  des  Reforma- 
tors. Dr.  Med.,  Prof.  d.  Medicin  an  d.  Univ. 
zu  Jena  (4  558),  Leibmedicus  d.  Herzogs 
von  Gotha  (4  559),  dann  Oberleibmedicus 
d.  Kurfürsten  A  ugust  in  Dresden  und  zu- 
letzt in  Leipzig  lebend  (AJ  (GJP), 
geb.   4  533,  Jan.  28,  WiUenberg, 

gest.  4  593,  Mlirz   8,  Leipzig. 
»Hatte  es  in  der  Alchymie  sehr  weit  gebracht 
und  einige  cbymiscbe  Medicamente  erfunden« 
(A).  Führte  das  Magisteriuni  perlarum,  Magi- 
sterium  corallorum,  Üogueotum  ex  oitro  und 


Aureum  potabile  in  die  sttchs.  Apothekea  ea 
(GJP)^ 

Luther,  Karl  Friedrich.  —  Ab- 
kömmling des  Reformators.  Dr.  Med.,  folg- 
weise Prof.  d.  Medicin  an  d.  Coiv.  zo  Kiel 
(4702)  u.  Prof.  d.  Medicin  n.  MatbeoMtik 
am  Gymn.  zu  Stettin  (1705),  darauf  Leib- 
medicus des  Königs  StanislausvonP^ 
len,  mit  welchem  er  sich  erst  in  Schwe 
den,  dann  im  Elsass  aufhielt;  nun  wieder 
Prof.  ord.  d.  Medicin  in  Kiel  (4726),  sowie 
(4728)  Justizrath,  Leibmedicus  u.  PrSses 
des  CoIIeg.  Chirurgorum  daselbst  (J)  M , 
geb.   4  663,  Febr.  8  (A.St.),  Breslau, 

gest.  4  744,  Dec.  ..,  KieL 
Disp.  de  actione  a&ris  in  macbinulam  btro* 
metricaro  seu  tubum  torricelliaoum,  4^  Ki- 
lon. 4  701.  Prgm.  de  mensura  temporis,  an- 
ntque  Juliani  quantitate  eicessiva,  lectiooibu 
de  caleodario  praemissum,  4«,  Stettioi  (70*. 
—  Viel  Medicioisches. 

Luther,  Johann.  —  Dr.  Med.,  Pb^- 

sicus  in  Riga  (RN), 

geb.   4746 Rigi, 

gest.  4  764,  Aug.  47  (A.St.)»  Riga. 
Meteorologische  Bemerkungen  (Gelehrte  Bei* 
trttge  zu  d.  Rigaischen  Anzeigeo  1763  a.  47C4 

Laiher,  Karl  Friedrich.  —  Kor- 

fürstl.  Sachs.  ArtHleriehauptmann;  Lehrer 
(4784)  u .  Ober feuerwerkermeister  ;  1 7  K  5 
bei  der  Artilferieschule  in  Dresden  \KD 
(HD)  (M.  ii;, 

geb.  4  730, Schneeberg, 

gest.  1796,  Oct.  ..,  Dresden. 
Anfangsgründe  d.  ArlilleriewiaseDschaAea.  '* 
Dresden  4  7S9. 

Lvther,  Eduard.  —  Dr.  Phil.«  »ea 

4  847  Privatdocent  und  seit  1 859  Prof.  ord. 

d.  Astronomie,  sowie  Director  d.  Slene 

warte  an  d.  Univ.  zu  Königsberg  (Or , 

geb.  4  84  6,  Febr.  24,  Hamburg. 
De  criteriis,  quibus  cognoscatur  an  aequtr 
quinti  gradus  irreductibilis  algebraice  re»**:* 
possit,  4^  Regioraont.  4  847  .auch  CnCt*i 
Journ.  XXXIV).  Über  d.  Factor^a  d.  ai^* 
braiscb  lösbaren  irreductibleu  Gleichsacvt 
vom  6.  Grade  u.  ihrer  Resolveoten  ib.  XXXVI! 
4  848).  —  Astronom.  Aofsitae  io  d.  Beebb  d 
KOnigsberger Sternwarte  u.  Beobb.  ind.  Astro- 
nom. Nachr. 

Latheri  Karl  Theodor  Robert  - 
Dr.  Phil.,  f^rst  freiwilliger  Mitarbeiter  lo  i 
Sternwarten  zu  Breslau  (48  41  —  43  ui. 
Berlin  (4843  —  48),  dann  besold<^i<fr  a: 
letzterer  (4  848 — 54)  und  seitdem  Oueti  • 
d.  städtischen  Sternwarte  zu  Bilk  b^.  I  >' 
seldorf  (Or)  (JU.  4  85t;, 


1521 


Lnthmor 


£y«U. 


152t 


geb.  4  8tt.  Apr.  4  6,  Seh weldnitz. * 
EntcteckU  die  Planeten  Tbeti8(l85i,Apr.47K 
Proserpina  (4853,  Mai  6),  Bellooa  ^4864, 
Mflrz4},  Leucothea  (4855,  Apr.  40),  Fides 
(48r>5,  Od.  5).  Agiaja  (fS57,  Sept.  45}  und 
Kalypso  (4858,  Apr.  4),  letzteren  gleichzei- 
tig mit  Dr.  Sebdafeld  in  Bonn.  -*  Nene  Be- 
rechnung der  Barke r'sehen  Hüifstafet  für 
Coineten-Rechnung  (In  Snoke'a  neuer  Aus- 
gabe d.  Olhera'schen  Ooroeten-Bahoberecb- 
nungsmethode,  Weimar  4847).  Vollstünd.  Be- 
rechn.  d.  Bahnen,  d.  Störungen  u.  d.  ferqeren 
l^uta  d.  Planelen  liehe  u.  Parihenope  seit  ih- 
rer Entdeckung  his  4  856  (Theils  in  Suoke's 
astron.  Jahrb.  seit  4  849,  theils  in  d.  Astron. 
Nachrr.  seit  Bd.  XXI).  Astron.  Beobachtun- 
gen ebendaselbst.  Zeichnung  d.  acad.  Slern- 
karle,  bora  0. 

*  geb.  1802,  Apr.  10  {JU.  18&4)  offenbar  Druckfehler. 

Lvthmery  DanielJohann  Jacob. 
—  Pastor  Primarius  an  St.  Georg  und  au 
St.  Jacob  in  Hapnover  (N)y 

geb.  4  774,  Oc(.    23,  Lüneburg, 

gest.  4839,  Febr.  % 3,  Hannover. 
Astronom.  Bemerkungen  in  Bode's  Jahrbuch 
4  8t)— 97  u.  I8t9.    Barometerbeobachtongeii 
in  d.  Astr.  Nachrr.  XVI. 

L«jmAdo,  Jos^.  —  Spanischer  Ha- 
rine-Officier  (4  840  Fregattencapitän),  der 
später  verschiedene  höhere  StaatsSmier  be- 
kleidete (von  4816  bis  4 8 SO  Generalcon- 
su!  u.  GesohSflsIrSger  in  Marocco  war)  nnd 
sich  zuletzt  seiner  Gesundheit  wegen  nach 
Rom  begab  (NMJ^ 

geb.  4773,  Juli  2S,  Guadalajara, Neu- 

Spanien, 

gest.  4  834,  Febr.  5,  Rom. 
Tahlas  lineales  para  resolver  los  probleroas 
del  pilotage  astronomico  con  exaetitud  y  faci- 
lidad,  fot.,  Madrid  t808.    Metodo  para  hallar 
ia  latitud  (Almanaque  näntico,  4  807). 


;,  Paul  d'Albert  de.  —  Car- 
dinal, Erzbischof  von  Sens,  Mitgl.  d.  Acad. 
d.  Wiss.  und  d.  französ.  Acad.  zu  Paris 
'J#<>m.Par.  4788;  (Qj  (A), 

geb.  4703,  Febr.  5,  Versailles,* 
gest.  4788,  Jan.  2  4  (22),  Paris. 
Observations  sur  le  mouvement  du  vif-argent 
dans  les  barom^tres  dont  les  tubes  sont  de 
dlfr^rens  diamMres  et  charges  par  des  metho- 
des  differentes  (M6m.  Par.  4768).  Astronom. 
Beobb.  ebendaselbst  4761,  64,  67,  7i  o.  78. 

*  ffieb.  ian.  5  ( J). 

IiVS|  Columban.  —  Benedictiner  u. 

Capitular  d.  Klosters  Elchingen  bei  Ulm  (M), 

geb.   474  3,  .  .  .  Weissenbom, 

gest.  4778, 

Der  Feldmesser,  Soonenuhrmacher  u.  Ab^tt- 
«er  d    Höhen  u.  Wasserfalle,  ohne  f.ehrmei-  I 

Poggendorff,  Haod«örterl*ii<-li. 


ster  11.  ohne  Inalraneftle,  8«,  Ulm  4  761 , 5.  Aufl. 

4  77i.  —  Geistliches. 

bUy  Johann  Friodrieh*^  —  Ober- 
kapUin  in  Gunzenhausen  bei  Ansbach  seit 
1775;  zuletzt  bayer.  Rirchenrath  q.  Pre- 
diger 9u  Unter- Scbwaniogen  im  Rezat* 
kreise  (M,  W), 

geb.  4741,  Aug.  2,  Obembreit,  Franken, 

gest.  4 827,  Juli  20, 

VoUstündige  u.  auf  Erfabrang  gegrttnd.  An- 
weis., Thermometer  zu  verfertigea»  8",  Nttrob» 
4784,  2.  Aufl.  48iS.  IJnterricht .vom  Blitz  u. 
von  Blitz-  u.  Wetterableitern,  8^  Ib.  4  78S. 
Vollstlfnd.  Handbach  oder  Beaebreib.  vm' al- 
len Barometern,  nebst  einem.  Anhang,  seinen 
Thermometer  beireffend,  8<^,  Nürnb.  u.  Leipz. 
4784. 

*  Johann  Friedrfch  Salomon  (if). 

Lyoluielli  Lars  Peter.  —  Dr.  Med., 
Arzt  am  allgem.  Garnisonshospital  zu  Stock- 
holm, dann  Docent  d.  Chemie  an  d.  Univ. 
zu  Upsala,  zulefzt  zum  Lehrer  in  d.  Fe- 
stung Carlsbcfrg  designirt  (Oll)  (Or), 
geb.   4  802,  Dec.  9,  Stockholm, 

gest.  4  833, 

De  sallhus  nonnultls  duplicibus  ex  aoido  tar- 
tarico,  oxydo  stibii  et  oi^dis  magis  electro- 
positivis,  Upsal.  4922.  —  UqdersOkning  af  n&- 
gra  serpeniiner  (Vetensk.  Acad.  Handl.  4826). 
D**  af  spacksten  (Ib.  4884).  D"  af  agalmalho- 
lith  (Ib.  id.). 

Lydlat,  Thomas.  —  Geistlicher, 
Pfarrer  (Rector)  zu  Okerton  bei  Baobury, 
Onfordshire ;  vorher  Chronolog  a.  Cosmo^ 
graph  des  Prinzen  Heinrich,  Sohns  von 
Jacob  L  (Ni.W)  (J)  (A), 

geb.  4  572,  M8rz27,  Okerton, 
gest.  4  646,  Apr.  4  3,  Okerton.* 
Praelectio  astronomica  de  natura  coeli  et  con- 
dilionibus  elemenloruro,  4*,  Lond.  4605.  Tra- 
ctatus  de  variis  annorum  formis,  4^  Ib.  1605. 
Defensio  hujus  tractatus  contra  J.  Sealigeri 
ohtrectationem,  8®,  Ib.  1607.  Emendatio  tem- 
porum  etc.  contra  Soaligemm  et  alios,  8",  Ib. 
4  609.  Solis  ot  lunae  periodus,  seu  annus  ma- 
gnus,  8",  Ib.  4  620.  De  anni  solaris  mensura, 
8«.  Ib.  4  624.  De  origine  fontlum.  Etc. 

*  gnt.  Apr.  3  {BD). 

Lyelli  Sir  Charles.  — Sohn  des  Bo- 
tanikers Charles  L.  (gest.  4  849).  Einige 
Jahre  Jurist  in  Oxford,  dann  Privatmann  in 
London,  ums  J.  4  832  auch  geolog.  Vorle- 
sungen am  Kings  College  daselbst  haltend. 
Machte  seitdem  häufig  geolog.  Reisen  nach 
Deutschland,  Frankreich,  Italien,  Schwe- 
den, den  Vereinigten  Staaten  usw.  Seit 
4  840  Sir  (Knight  bachelor)  und  seit  4  856 
Dr.  Jur.  Mitgl.  d.  Roy.  Soc.  u.  d.  Geolog. 
Society  zu  London  fCL)  (VD), 

96 


1523 


Lymnaeni 


Lyoni. 


1524 


geb.  n97,  Nov.  li,  Kinnordy,  FQrfar- 

shire,  Schottl. 
Priociples  of  geology,  8  vol.  %^,  LoDd^4  8ao — 
88,  9^^  edit.  4  vol.  8«,  Ib.  4  8S8.  Elements  of 
geology,  8«,  Ib.  4888,  «^^edit.  Ib.  4858.  Tra- 
vels in  North-America,  with  geological  obser- 
vations  etc.,  Svol.  8^,  Ib.  4  845.  A  second  Vi- 
sit to  the  United  States  elc. ,  %  vol.  8»,  Ib.  4  849. 
—  On  the  proofe  of  a  gradual  rising  of  tbe  land 
in  certain  parts  of  Sweden  (Phil.  Tr.  4  885). 
On  lavas  of  naount  Etoa  formed  on  steep  slo- 
pes  and  on  craters  of  elevation  (Ib.  4  858).  — 
Viele  Aufsatze  im  Quarterly  Journ.  of  the  geo- 
log.  Soc.  of  Lond.  Vol.  I  (4  846)  u.  ff. 


(Limnaeus,  eigeiiil.  Wirn), 
Georg.  —  Mag.  Phil.,  seit  4  588  Prof.  d. 
Mathematik  an  d.  Univ.  zu  Jena,  späler 
auch  Bibliothekar  daselbst  (AJ  (Spg)  (GJPj, 

geb.   4  554,  Oet.   23,  Jeoa, 

gest.  4  644,  Sept.  15,  Jena. 
A.  a.  0.  keine  Schriften  genannt. 

LyoBl,  Jobu.  —  War  45  Jübre  lang 

Prediger  an  d.  Marienkirche  (Minister  of 

St.  Mary  the  Virgin)  in  Dover  (GMA^M), 

geb.  . '.  ,,  gest.  4  847,  Juni  30,  Dover. 
Bxperimeots  and  observations  iq  electriclty, 
4^  Lood.  4780.  Farther  proofs  that  glass  is 
permeable  by  the  electric  effluvia,  4^  Ib.  4  784 . 
Remarks  oo  the  leading  proofs  offered  in  fa- 
vour  of  the  F  r  a  n  k  1  i  n  i  a  n  System  of  electri- 
city,  %^f  Ib.  4  794.  Account  of  several  new  aod 
interesting  phenomena  discovered  in  exami- 
ning  the  bodies  of  a  man  and  fotir  horses  kil- 
led  by  lightDing  near  Dover,  8^  [b.  4  796.  — 
Of  a  SHbsideoce  of  tbe  grouod  near  Folksione, 
OD  the  coast  of  Kent  (Phil.  Tr.  4786). 


Ljoaeti  Pieter.  —  Sachwalter  dM 
Justizhofes  im  Haeg,  Dolmetsch,  Patentmei* 
ster  u.  SecretSr  bei  den  Greneralstaaten  zur 
Entzifferung  der  geheimen  Correspondeoz 
Mitgl.  d.  Harlemer  Geselisch.  (B)  (AJ, 
geb.   4  707,  Juli  24,  Maestncbl/ 
gest.  1789,  Jan.  4  0,  Haag.*^ 
Trait^  anatomique  de  la  chenille,  qoi  ron^  l« 
bois  de  saule,  aogmentd  d^ae  explicatioa  ab- 
regne des  planches  et  d'une  descripttoa  öe 
rinstrnment  et  des  outils,  dont  raotcvr  $  ect 
servi  pour  anatomiser  k  la  loape  et  au  roicn*- 
scope  et  pour  döterralner  la  force  de  sct  %er- 
res  suivant  les  r^gles  de  Toplique  m^hasi- 
quement.  4«,  La  Heye  4  769  (UnvollsUndifpr 
4  760).  Beschrijvingvan  een  roicroakoopstelffCc 
(Verhandl.  Maatschappy  te  Haarlem,  III,  47S7 

^  Getaaft  1706,  JoU  25  {AB,  183«). 
**  geft.  Jan.  7  (A), 

LyonSi  Israel.  —  Jude,  Sohn  eiDe> 
Goldschmieds.  Ums  J.  I76Ü  Lehrer  d.  Bo- 
tanik in  Oxford,  später  Rechner  beim  Board 
of  Longilude  in  London  und  von  diesem 
4  773  dem  Capt.  Phipps  zu  seiner  Nord- 
pol'Expedilion  als  Astronom  beigegebMi 
dann  wieder  in  London  ansSssig  (BD  . 
geb.   1739,  .  .  .  .  Cambridge, 
gest.  1775,  Mai  I,  London.* 
On  fluxioos,  4  758.  Nautical  alroanac,  •*.  lo9d 
4  767.  Mit  ParkiasoB  und  Wflliama :  Tabto»  fw: 
correeting  the  apparent  d  isla  nee  of  \km  •«» 
and  a  star  from  the  effecta  of  rafraeüoa  aaC 
parallax,  fol.,  Cambridge  4773.    CalcalatML» 
in  sphericel  trigonometry  abridged  (Phil.  Tr 
4  775).  —  Eine  Flora  von  Cambridge. 

*  An  den  BUtttm. 


Ei^Tumng&n  und  Berichtigungen 


IQ 


den  in  dem  ersten  Bande  (A — L)  enthaltenen  Artikeln. 


(Nene  Artikel  bleiben  dem  Ntehtraf«  Torbehilteii.) 


Abano,  Pielro  di.  —  (BG,  msFac- 
ciolati,  Fasti  Gymn<tsii  Patavini,   1757, 

geb.  ISi6,  .  .  .»  ge»t.  nso»  .  .  .* 

*  fett.  1320  etwa,  ...((?.  J/.  Mauuuektlliy  No- 
Hau  intomo  alh  Hia  di  P,  d*Ahono^  12*,  VeDexia 
1740). 

Abatta,  Bernard.  —  (BG), 

geb.   f 530, Toulouse, 

gest.  4  590  etwa,  .  .  .  Paris. 

AbboB  de  Fleury.  —  (BG), 

gest.  4  004,  Aug.  4  3,  .  .  . 

Abol,  C I  a  r  k  e.  —  (BG,  aus  GM.  4  837^ 
geb.  4780  etwa,  .  .  . 

Ablldsaardy  Sören.  —  (Nagler*s 
Künstter-Lex,  I,  8^, 

gest.  4791,  iuli  S,  Kopenhagen. 

AbiMgaard,  Peter  Christian.  — 

(£G), 

gest.  4804,  Jan.  14,  Kopenhagen.* 

*  gML  1908  (BM)  n.  IS  10  (OU)  lind  ffalMhe  Anf aben. 

Abahreflii.  —  (BG), 

geb.  939,  ..  .  Burdjan, 
gest.  988,  .  .  .  Bagdad. 

Aoharya,  B|^ascara.  —  Hubs  un- 
ter Bhascara  stehen,  da  diess  der  eigent- 
liche Name  ist.  Acharya  ist  nur  ein  Eh- 
rentitel, ähnlich  wie  »Efiendia  und  andere, 
und  etwa  unserem  »Doctor«  vergleichbar. 

Ackermaaa,  Jacob  Pldelis.  — 

Utlgm.  Litt.'Zt.  4  8  4  5,  Dec.  p.  79  \), 
gest.  48  4  6,  Oct.  25,  Heidelberg.* 

Aorel|  Olof.  —  (Vom  Frof,  Berlin 
in  Lund)  (BM), 

geb.  4747,  Not.  26,  Roslagen. 


Adams,  Joseph.  —  (BG), 

geb.  4  756, 

gest.  4847,  Juni  20,  London.* 

*  geit.  1818,  Jaai  20  (BDJf). 

Adet|  Pierre  August.  —  (BGJ, 
gest.  4  832,  ... 

Adfllgerlw.  —  Näheren  Aufschluss 
über  diese  fingirte  Person  giebt  W.  Wen- 
ckebach  in  Mulder's  Natuur-  en  sehei- 
kttndig  Archief,  III  (4  835),  p.  267. 

AenoliiiSi  Theophilus.  —  Magister 
4  59a ,  Prorector  in  Thom  4  607«  Adjimct 
d.  Philosoph.  Fac.  in  Jena  4  64  5  u.  Prof.  d. 
Physik  daselbst  seit  4  647  (GJP). 

De  mineraiibus  s.  corporibas  sublerraneis, 
Jenae  4620. 

Agardh,  John  Mortimer.  —  Seit 
4  848  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Lund  (Vom  Frof,  Berlin  in  Lund), 

gest.  4  862,  Sept.  5,  Lund. 
De  residuis  cabicis,  Londae  4824.  De  reaiduia 
ex  divisiona  numeri  per  Dumenim  iaveoien- 
dis,  Ib.  4  SSO.  De  methodis,  quae  ad  longito- 
dlnem  terrestrem  perdlatanlias  lunarea  inda- 
gandam  sunt  adhibitae,  Ib.  4  839.  ~  Arbandl. 
om  de  i  hOgre  arithroetiken  ftfrekommande 
iodices  (Vetensk.  Acad.  Handl.  4828).  —  Da- 
gegen sind  die  beiden  Schriften :  Sur  ane  me- 
Ibode  ^l^raent.  de  rösoudre  les  eqoat.  ouind- 
riqaes  etc.,  Carlslad  4847,  und :  Essai  sar  la 
metaphysique  du  caicul  diff.,  Stockh.  4S4S, 
von  seinem  Oheim,  dem  bekannteu  Botaniker 
Karl  Adolpk  Agardh  (siehe  Nachtrag). 

Agaesiy  Maria  Gaetana.  —  (BG 
citirt  Faolo  Fri$i,  Elogia  di  M.  G.  A., 
Miiano4799*;, 

geb.   47  4  8,  Mai  4  6,  Mailand, 
gest.  4799,  Aug.  4,  Mailand. 

*  Dieee  aber,  dereo  Vorrtd«  Ton  12.  Mai  1709  daUrt, 
hat:  fett.  179«,  Jftn.  S. 

96* 


1527 


Agricola 


Angstr 


om. 


152S 


Agrloola,  Joseph.  — 
Schrieb  auch :  Theprema  Fonienellianam 
8.  Multiplex  numeri  novenarii  diss.  aritbmel. 
eipositus,  9^,  Heidelb.  4  773.    Systema  terrae 
motoe,  8»,  Ib.  4  775. 

Albert«  Magaw.  —  Siehe  auch : 
Sein  Lebeil  und  seine  Wissenschaft,  von  J. 
Sighart,  Regensb.  1857. 

AldroTandl,  Ulysse.  —  (CA.  Ru- 
dolf hi,  Recentioris  aevi  numisfnatica  vi- 
rorum  de  rebus  medids  et  physicis  merito- 
rum  memoriam  servcmtia  etc.,  Beroi.  4  813^, 
geb.  1587,  .  .  .* 

*  Laut  Angabe  auf  einer  Denkmttase. 

Alfiragaa  (Alfergany),  genannt  der 
Rechner  (Hacib).  —  (BG), 

gest.  8S0  (S4  5  Hegira),  .  .  . 

AlfonsOi  Louis,  s.  Alphoiise. 

Algarottiy  Francesco.  —  (BG), 
gest.  «764,  März  3,  Pisa.* 

*  gest.  Mai  3  (JTX). 

Alllonl,  Carlo.  —  (Reflexions  sur  tous 
les  ouvrages  publies  et  inedits  du  Dr.  CA. 
A.par  Michel  Buniva,  8^  Turin  4  804;, 
geb.   4  728,  Sept.  23,  Turin, 
gest.  1804,  Juli    3  4,  Turin.* 

*  1728  »Utt  1725  und  JuU31  »tatt  Juli  28  scheinen 
Droekfehler  zu  sein. 

Almrolll,  Nils  Wilhelm.  —  (Vom 
Prof.  Berlin  in  Lund), 

gest.  4  852,  Oct.  3  4,  Stockholm. 

Aisted,  Jobann  Hein  rieh. — /"Seine 
Biographie  vom  Dr.  Hüben  er  in  Regensb. 
Flora  4  839,  S.  47  4^, 

geb.  .  .  .  Ballersbacb,  Amt  Herborn. 

Alfltr6mer|  Glas  —  war  Freiherr  (S). 

Altmttlar,  Georg.  —  Seit  4  84  6 
Prof.  d.  Technologie  am  polytechn.  Insti- 
tut in  Wien  (G.  4  8 $8;, 

gest.  4  858,  Jan.  2,  Wien. 

AlyoBy  Pierre  Philippe.  —  War 
auch  Director  d.  Pharmacie  im  Hospital 
Yal-de^Grace  u.  darauf  in  dem  d.  Kaiser- 
garde (DHJy 

geb.  4758,  .  .  .  Auvergne,  gest.  .  .  . 

Amlol|  Giovanni  Battista.  — 
Siebe;  Descrlzione  d'un  ouovo  micrometro 
(Mem.  See.  IUI.  XVIl,  pt.  11,  4  84  6).  Mem.  de' 
microBCopj  catadlottnci  (Ib.  XVIII,  482a).  Oss. 
sulla  circulaxione  del  aocchio  nella  Cbara  (Ib. 
Id.).  Mem.  sopra  un  cannoocbiale  icooantidi- 
ptrico  (Ib.  XIX,  pt.  I,  4  8S4J.  Mem.  sulla  co- 
strozlone  di  ud  cannoccbiale  acromalico  aeoza 


lenli  eseguito  con  un  sol  mezzo  refriDgeate 
(Ib.  id.). 

Amlot,  Joseph  Marie. —^B£i.in  . 
geb.   4718,  Febr.  18,  Touloo, 
gest.  4  794, Peking. 

Amp&rOi  Andrö  Marie.  — 
Schrieb  auch :  Theorie  de  la  terre  (Berae  de 
deux  Mondes,  Sör.  11,  T.  III,  4  8SS). 

Amsler,  Jacob.  — 
Erfand  auch  d.  Polarplanimeter;  aiebe  Oyfi> 
kofer. 

AaderflOBy  John.   —  (Stuart,  I 

p.  223A 

geb.   1726 Roseneatb,  Dum- 

bartonshire, 
gest.  4796,  Jan.  4  3,  .  .  .  (KECJ. 

AadenoBi  Alexander.  —  (An,  Jl. 

gest.  4  84  1,  Aug  7,  St.  VinceoU 

Andrad»  e  SyWa,  Bonifacio  Jo- 

sL  —  (BG), 

geb.   4  765,  Juni  4  3,  Villa  de  Sanl06. 
gest.  4  838,  Apr.  6,  Nictheroy  bei  Rio 

Janeiro. 

Attgelw  (Engel),  Johann.  —  rKBM  . 
geb.  Aicha,  nicht  Aichen. 

Aageri  Karl  Theodor.  —  Dr.  Pbil 
Gehülfe  von  Bessel  (4  826),  Astr^nooi  d 
naturf.  Gesellsch.  in  Dancig,  sowie  Leh- 
rer an  d.  Navigatiorfs-  u.  Provinzial-G«- 
'werbschule  daselbst  (4834),  Director  d 
letzteren  von   4834  bis  4855.    Seil  49^« 
zugleich  Prof.  am  Gymn.  (Gymn.  gedmu»- 
sis  Sacra  saeeularia  tertiOy  Oaduii  l%5^ 
(PSK.  4  859^  /'Biographie  in  seinen 
lären  Vorlesungen  über  Aeironomie, 
G.  Zaddach,  Danzig  1862;  (Gr,  XXXI 
gest.  4  858,  M9rz  25,  Dantig. 

0 

AagstHIm,  Anders  Jonas.  —  S«f. 

4  858  Prof.  d.  Physik  an  d.  Univ.  xu  Tp- 

sala  (Or), 

Schrieb  Doch :  M^m.  aar  la  propagalioa  4» 
la  chaleur  dane  leg  corps  (Act.  Soc.  Ipat- 
Ser.  III,  Vol.  III,  4864)).  —  Optiska  St«3i«r 
(Vetensk.  Acad.  Handl.  4  858.  deutsch  iaFagg 
Ann.  XCIV,  4856).  —  Om  lufttenpervtsr^  • 
Enontekis  (Öfversigt  af  Vet  Acad.  Fitrö«»«! 
4  860).  Ny  metbod  att  bestimm«  kropparn  !etf> 
ningsfprroäga  (Ib.  4  864,  deutsch  in  INiiff-  ^^^ 
'CXIV,  4864).  OmdeFraonhoferskaLiartr 
i  solspectrum  (Ih.  id..  Poff .  Aod.CXVII,  fMf 
Om  kopparas  och  jeroets  lad oipgsWN  uiüa  ^r 
vttrme  vid  olika  temperatnr  (Ib.  186t, 
Ano.  CXVIU,  466t}. 


1529 


Anittchkow 


Asaif. 


1590 


Aalteldlkow,  Dimitri  Sergie«- 
w lisch.  —  Seit  1771  Prof.  an  d.  Univ. 
zu  Mo3cau  (ÄC)^ 

geb.  4140  etwa,  .  .  .  Russland. 

d'ABtelaqf,   Pierre  Thomas.  — 

(BGh 

geb.  .  .  .  TrigancOi  nicht  Prigaoce. 

Apelt,  Ernst  Friedrich.  —  (Zeit- 
schrift Europa,  1869,  W  47,  Nov.  19;, 
gest.  1859,Oct.  30,  Oppelsdorf,  seinem 

Gute  bei  Gf)rlitz.* 

*  fctt.  Oct.  31  (EOO,  X). 

Apiaa««,  Peter.  —  (BG), 
gest.  1551,  Apr.  21,  Leissni^.* 

*  Iit  fmlMb. 

d'AroUaO|£tienne  Jules  Adolphe. 
—  Von  1821  bis  1830  Officier  in^d.  fran- 
zos.  Cavallerie,  seitdem  Privatmann.  Mitgl. 
d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  seit  1857  (BC) 
(An.CnSO)  (VD/, 

geb.  1802,  Sept.  24,  Rheims. 
Histoire  des  progr^s  de  la  Geologie  de  1884  — 
1899.  8  vol.  8°,  Paris  1847—4890. 

d'Arolay*  delMimtamyi  Didier 

Fran^ois.  —  Herr  von  Montamy  im  D6p. 
Calvados.  Erster  Maitre  d'Hötel  d.  Herzogs 
von  Orleans  (LBNJ, 

geb.  1703, Montamy, 

gest.  1766,  Febr.  8,  Paris. 

*  (LBIT)  Khnibi  dU  r e  1  a  i  i. 

Ard«iao,  Ludovico.  —  (OLW), 

geb.   1759, Padua, 

gest.  1833,  Febr.  3,  Padua. 

Areliiis  (Marti),  Benedict.  —  Von 
4  548  bis  1549  Prof.  d.  Logik  an  d.  Univ. 
zu  Marburg,  dann  Director  d.  Gymn.  in 
Bern  u.  seit  1563  Prof.  d.  alten  Sprachen 
a.  d.  Theologie  daselbst  (BG)  (Wolf.  lA 
geb.  1 505, . . .  Bätterkinden,  Cant.  Bern. 
Auch  viel  Theologisches. 

Arndt,  Peter  Friedrich.  ^  (ür- 
kundl,  Geschichte  d,  Stralsund.  Gymn.  von 
Zober,  4^  Strals.  1860A 

geb.  1817,  Aug.  24,  Gummin  b.  Trep- 
tow an  d.  Rega. 

Ameth,  Arthur.  —  Dr.  Phil.  usw. 
(ZOG,X,  1869;, 

gest.  1 858,  Dec.  1  6,  Heidelberg. 

d'AlTM,  Jean.  —  (BEJ.  IIA 
geb.  1608,  ...  bei  Cambray. 

d'AsT^st,  Heinrich  Louis.  —  Erst 
Gebüife  an  d.  Sternwarte  zu  Bariin,  dann 


18  48  Observator  an  der  zu  Leipzig,  dar- 
auf 1852  Prof.  extr.  an  d.  Univ.  daselbst 
u.  seit  1857  Prof.  d.  Astronomie  an  d. 
Univ.  zu  Kopenhagen,  sowie  Director  d. 
Sternwarte  daselbst.  Seit  1858  auch  MKgl* 
d.  K.  Dan.  Gesellsch.  d.  Wiss.  (Or), 
geb.  1822,  Juli  13,  Berlin.* 

Entdeckte  seitdem  (1862,  Oct.  21)  den  Plane- 
ten'N»  74  (Freia). 

*  Nach  Mittheilony  Tom  Prof.  H  aakel  iit  dicM  Ori- 
ginal-Angabe nicht  richtig,  sondern  die  au»  {JfU)  ent- 
lehnte» l!)23,  Aug.  13.  Dm  Frgm.  dee  College  firmn« 
9aia  in  BerUn  von  1M2  hat:  t823,  JuU  13. 

d'Arrlghettl,  N  i  c  c  o  1  o.  —  (BEJ,  W), 
gest.  1767,  ..  .  Siena. 
Schrieb  auob:  Lucis  tbeoria  etc.,  4*,  Sei\ls 
1752.   De  motus  merciirii  causa  in  barome- 
tris,  4S  Ib.  1753. 

Arrowsmlttii  Aaron.  —  (BG)^ 
gesl.  1823,  Apr.  11,  London.* 

*  gest.  Apr.  23  {KSC), 

Arzet,  Andreas.  —  (BEJ.  in;, 
geb.  1584  etwa,  .  .  .  Constauz, 
gest.  1675,  Febr.  22,  Constanz. 

Asoleply    Giuseppe    Maria.    — 

(BEJ.  v;, 

geb.  1706,  Apr.  21,  Macerata. 

Astter,  Charles  Bernard  (statt  B^r 

noit).  —  (RDJ, 

gest.  1837,  .  .  . 

Schrieb  auch:  Notice  sur  les  paragröles  ä 
pointes;  projet  de  paragr^les  ä  flaoHnea  et 
exp6rlences  comparalives  du  pouvoir  61ec- 
triqoe  des  flammes  et  des  pointes,  8«,  Tou- 
louse 1820. 

A«brj|  Charles  Louis.  —  (BG), 
gest.  1817,  .  .  .  Paris. 
Schrieb  auch :  Mömoires  sur  (fifforeotes  q^es- 
tion  de  la  science  des  constructions  publiques 
et  ^onomiques,  4^  Paris  1791  (Gekröol  von 
d.  Acad.  in  Toulouse). 

Avraoher  von  Awraoby  Joseph. 
—  (OLW), 

gest.  1831,  Dec.  30,  Wien. 

Aatattriethy  Johann  Heinrich 
Ferdinand  von,  nicht  Job.  Herrroann 
Ferdinand  von  /"Auf  d.  Tilel  semer  Werke 
stehen  immer  die  ersteren  Namen^. 

A«SOVt|  Adrian.  —  Kehrte  von  sei- 
ner Reise  in  Italien  nach  Paris  zariick  (LBN), 
geb.  in  d.  ersten  HülAe  d.  XVII.  Jahrb., 

Rouen, 
gest.  1691,  Jan.  12,  Paris. 


1531 


Aaais 


Barral. 


1532 


Asals,  Pierre  Hyacinthe. —  /"/rG;, 
gest.  4  845,  Jan.  23,  Paris. 


BablagtoB,  William.  —  (AC)  (KEC), 
geb.  1756,  Juni..,  Portglenone b. Co- 

leraine,  Irland, 

Baohcil  de  Mizlriao,  Claude 
Gaspard.  —  (BG), 

geb.  158  4,  Oct.     9,  Bourg-en-Bresse, 
gesl.  1638,  Febr.  86, *....♦ 

*  jOTt.  Febr.  26  (Mr). 

Baohmaiuiy  Joseph.  —  Lebte  noch 
1858  als  Prof.  an  d.  Bergacad.  zu  Przi- 
bram  in  Böhmen.  Die  Nachricht  von  sei- 
nem Tode  ist  entweder  reine  Erfindung 
von  Wiener  Zeitungen  oder  durch  Namen- 
verwechslung veranlasst  (Vom  Prof.  L  ö- 
wig  in  Breslau  u.  vom  Prof,  Kofis tka  in 
Prag). 

Baoo,  Francis.  —  (BGJ, 
geb.  «560,  Jan.  22.* 

*  I»t  falsch. 

Baeok,  Diederich.  —  (BEJ.XS), 
gest.  <676,  März  19,  .  .  . 

Baenaaiuii  Georg  Friedrich.  — 

(BGh 

geh Wittenberg, 

gest.  n69,  Febr.  10 ♦ 

*  Ist  falsch. 

BaiUy,  Jean  Sylvain.  —  (BG), 
gest.  n93,  Nov.  tO.* 

*  Wohl  fftUch. 

Ballly,  Joseph.  —  (BG), 
gest.  1832,  Oec.  15,  .  .  . 

Balls,  Benito.  —  (NM), 
gest.  1797,  Juli  12,  Madrid. 

Schrieb  auch:    Inslituciones  de  geometrica 
practica  etc. 

Baldini,  Bernardino.  —  (BG), 
geb.  1515,  ..  .  Borge  d'Intra. 

Baldlnly  Giovanni  Francesco. — 

(BG), 

gest.  1763,  .  .  . 

Ballaal,  Giovanni  Battista.  — 
Hatte  zuerst  die  Idee,  dassdas  Aufsteigen  des 
Wassers  in  Pumpen  durch  den  Luftdrucli  be- 
dingt werde  {Lbr,  IV,  270). 

BalleMtadt  (nicht Ballenstaedt),  Jo- 
hann Georg  Justus.  —  Von  1779  bis 
1783  Hauslehrer  in  Blankenburg,  von  1784 
bis  1796  unter  Abt  Jemsalem  im  Klo- 


ster Riddagshausen  lebend,  von  1796  h\& 
1806  Pfarrer  zu  Scheppaa  a.  Rolhen-Cam- 
pe,  1806  Pfarrer  zu  Dobfaein  u.  Wobeck  a 
endlich  seit  1815  Pfarrer  za  Pabfttdorf  bei 
Quedlinburg  (AmtshrOderL  MittheiU.  krmm^ 
schweig,  Geistlichen,  Jahrg.  IX,  f  8  4  f  ,iN*  2;. 
geb.   1756,  Aug.  1 1 ,  Schön ingeo, 
gest.  1840,  Dec.  19,  Pabatdorf. 
Schrieb  noch :  Die  neue  oder  die  jetzige  Weit. 
2  Bde.  8^  Hannov.  1821. 

Bammaoarl,  Niccolo.  — 

Schrieb  auch :  Epistola  exbibens  tentameo  da 
a^re,  sive  de  natura  mnndi  corpore! ,  8*. 
Neap.  1746. 

BanoreflyBdwardBartholomew.* 

—  (An,R.f.  182i;, 

geh   .  .  .,  gest.  1821,  Sept.  8. 
Schrieb  auch:  Natural  history  ofGoiaA«  la 
South  America,  1760. 

*  Hier  haiMt  er  nicht  NathaoiaL 

Banks,  Sir  Joseph.  —  (KECj, 
geb.   1743,  Jan.    4,  London, 
gest.  18t0,  Juni  19,  Spring  Grove.* 

•  geb.  1743,  Febr.  13,  gelt.  1820,  M»i  19  'GP)-,  get. 
1740,  Febr,  U  in  (BG)  ist  falaeh. 

BarbarOi  Erroolao.  — 
geb.  1464,  Mai  21  ^Bj  ist  falsch ;  1454. 

Mai  2 1  (Mr)  (BN)  (BG), 
gest.  1493,  ... /^J/r;;  1493. jQoi  14  B 
(BN) ;  1 495,  Juni  1 4  (BG)  ist  falsch 

Barbarei,  D^nis.  — 
gest.  1770  ausgangs  (BG);  gest.  1780, 
.  .  .  (MGB), 

Bareatla,  Friedrich  Wilbelm.-- 
Schrieb  noch  :  Ober  d.  Ausströineo  breftab»- 
rer  Gase  (Pogg.  Ann.  CVII,  4859). 

Barloooly  Saverio.  —  (MBJ;, 
Schrieb  auch :  Saggio  dl  elettro-magneliaa«' 
etc.,  RomalSSe.  Sulla  inflaenta  della  Ine» 
solare  nella  produzionedei  fenomeot  alelir>ci 
e  magnetici,  Ib.  18S9.  —  Congetture  »dI*.« 
origine  dei  fuochi  vulcanici  (AtÜ  di  Pado«a 

Barloir(Barlowe],  William.  —  .^'f 
geb.  1625,  Mai  25. 

BarloWi   Peter.  —   Von  1896  tt« 
1847  Prof.  d.  Mathematik  an  d.  MUiUr* 
Academie  zu  Wooiwich,  dann  pensionir. 
(The  Illustr.  Lond.  News,  tt.  Marx  1862 
gest.  1862,  MSrz  1,  Woolmich. 

Barrali  Pierre.  —  Seit  ISOI  pnv- 
sionirt  (HD), 

gest.  1826,  Aug.  II,  D^p.  Is^re. 

Barral,  Andr^  Horace  fr^nto,^ 
de.  —  Yicomte,  1792  HarMial-de-€aar 


1533 


Barrettui 


Beets. 


1534 


unter  Kellermann»  wanderte  später  aus. 
Unter  Napoleon  PrSfect  d.  Cher-Döpar- 
tements  von  1805  bis  1813,  wer  er  sich 
nach  Voiron  bei  Grenoble  zurückzog  (BG)y 
^eb.  1743,  Aug.  47,  Grenoble, 
gest.  I8S9,  Aug.  16,  Voiron. 
Schrieb  auch:  M^m.  sur  la  chatoe  des  Alpas 
depois  le  Col  de  Teode  jusqu'au  St.  Gotthard. 

BaiTettllSyLucius,s.Curtz,  Albert. 

BaiT0W|  Isaac.  —  (BG), 
gest.  1677,  März  4.* 

*  lat  lUMh. 

Bartemteliii  Lorenz  Adam.  — 
Schrieb  aach :  DIscassio  recentissimae  ma- 
chinae  quadralurae  circuli,  4^  Coburg.  1773. 

9arxelotll|  Giacomo.  —  Dr.  Med., 
von  1794  bis  1800  pract.  Arzt  in  d.  Pro- 
vinz, dann  Prof.  d.  Chirurgie  an  d.  Univ. 
zu  Siena  von  1800  bis  18i9  u.  seitdem 
Prof.  d.  pract.  Medicin  an  d.  Univ.  zu  Pisa 

(MBJ). 

Schrieb  auch :  Sa  i  lagoni  del  Sanese  e  del 
Votterrano  (Antologia  Romana  4796).  -^  Sull' 
arte  tintoria  etc.  (Giorn.  dell'  Aocad.  Italiana 
4  805).  Lettera  reiativa  alle  pretesa  scoperta 
del  Prof.  Pftcehiani  salla  natura  deiracido  mu- 
riatico  (Ib.  id.) .  —  Notizie  sagli  atudi  chimico- 
metallargtci  di  Yannoeio-Blringaeei  (Giorn.  dei 
Letterati,  4  808).  —  Viel  Medicinisches. 

Baflsantln*!  James.  —  (BG)y 
geb.  1604  etwa,  .  .  .  Schottland. 

*  Auch  Baiiintoun,  wahncbeioUch  von  BMien- 
demn  in  Berwickihire  {XSC), 

Bandln,  G. . .  0 . .  .•  —  (BG), 
geb.  1784,  Juli  21,  Sedan. 

*  Charleinach(^^. 

Bauer,  Fulgentius.  — 
gest.  1766,  März  3,  nicht  1832,  März  3. 

BaaeTi  Andreas  Friedrich.  — 
(Börsenblatt  f.  d,  deutsch,  Buchh»  23.  Apr. 
1860,  aus  d.  AUgm,  Ztg.), 

geb.   1783,  Aug.  18,  Stuttgart, 
gest.  1860,  Febr.  26— 27,  Oberzell. 
Führte  mit  seinen  Söhnen  nach  dem  Tode  von 
F.  KÖniff  die  Maschinenbau-Werkstatt  u.  auch 
eine  Maschinenpapierfabrik  ununterbrochen 
im  Kloster  Schwarzach  fort. 

Baoai^,  Antoine.  —  (B€), 
gest.  1804,  Oct.  13,  Paris. 

Banmgartaori  Andreas  von.  — 
geb.  1793,  Nov.  28  (WA,  \SB\—B1), 
Nov.  23  (WA.  1868—61;;  Nov.  2  1 
(OLW). 

Bayer,  Johann.  —  (Kästner,  Gesch. 
rf.  Afa^Ä.  IV,  9B;, 


geb.   1572, Rhain,  Bayern, 

gest.  1625,  März  7,  Augsburg. 

Bayle,  Fran^ois.  — 
gest.   1700,  .  .  .  (Biblioth.  Banksiana 
HI,  162;;gesl.  1700,Sept.24rÄG;,- 
gest.  1709,  Sept.  24  (Mr), 

Beeoarla,  Giovanni  Batiista, 
nicht  Giacomo  Battista. 

Beeher,  David.  —  (OLW), 

gest.  1795,  .  .  . 

Beok,  Lewis  G...  —  (AC), 

geb.  1800, Schenectady,  Staat 

New-York, 
gest.  1853,Apr.21,  Albany. 

Beeker,  Karl  Ferdinand.  —  Erst 
Lehrer  am  Josephinum  in  Hildesheim,  dann, 
nachdem  er  in  Göttingen  Medicin  studirt, 
pract.  Arzt  in  Höxter  (1803 — 10),  darauf 
Unter-Di rector  d.  Pulver-  u.  Salpeterfabri- 
cation  im  Dep.  d.  Leine  u.  d.  Harzes,  in 
Göttingen  wohnhaft  (1810 — 13),  nun  im 
Kriege  von  1814  Arzt  am  Lazareth  in  Sach- 
senhausen (bei  Frankfurt  a.  M.)  u.  dirigi- 
render  Arzt  im  Hospital  zu  Heusenstamm 
(Fürstenlh.  Isenburg) ,  später  pract.  Arzt 
zu  Offenbach  u.  seit  1823  Vorsteher  einer 
von  ihm  errichteten  Erziehungsanstalt  da- 
selbst (CL)  (Or), 

geb.  1775,  Apr.  14,  Lisera.  d.  Mosel, 
gest.  1849,  Sept.  4,  Offenbach.* 
Schrieb  auch :  Commentatio  de  effectibos  ca- 
loris  et  frigoris  in  corpus  humanum  vivum, 
Gotting.  1802  (Daselbst  gekrönte  Preisschrift), 
deutsch.  Ib.  1804.  —  Wichtige  Schriften  über 
deutsche  Sprache  u.  Medicinisches. 

*  gert.  Sept.  6  {CL). 

Beddee«!  Thomas.  —  (AC), 
gest.  1808,  Nov.  24,  Clifton. 

Beer,  August.  — 
Schrieb  noch :  Trect.  mathemat.  phaenome- 
norum  in  liquidis  actioni  gravitatis  detractis 
observatorum,  4°,  Bonnae  1857  (deutsch  in 
Pogg.  Ann.  C,  1857).  Über  d.  Brechungsindi- 
ces  einiger  wässr.  SalzlOsungon ;  mit  P.  Xre- 
men  (Ib.  Cl,  1857).  Ober  d.  Transformation 
d.  flüssigen  Cylinders  (Ib.  CII,  1857). 

Beets,  Wilhelm.  —  Seit  1859  Prof. 
ord.  d.  Physik  an  d.  Univ.  zu  Erlangen  (Or), 

Schrieb  noch  :  Über  d.  elektro-magnet.  Wirk. 
VoUa'scher  Ströme  verschiedn.  Quellen  (Pogg. 
Ann.  CII,  1857).  Bemerkk.  überd.  elektromo- 
tor.  Gesetz  (Ib.  CIV,  4858).  Über  d.  BnUle- 
hen  u.  Verschwinden  d.  Magnetismus  in  Elek- 
tromagneten (Ib.  CV,  1858),  Über  d.  iooero 
Vorgange,  welche  d.  Magnetisirung  bedingen 
(Ib.  CXI,  1860).  Vorlesungsthermometer  (Ib. 


1535 


Begaelin 


Bergman. 


1536 


id.).  Über  d.  BlektriciUtsleit.  durch  Kohle  u. 
Melalloxyde  (Fb.  id.).  Ober  d.  Farbe  d.  Was- 
sers (Ib.CXV,  486«).  Über  d.  elelclr.  Leitver- 
mögen d.  Flüssigkeiten  (Ib.  CXVII,  186t). 

BeguellOi  Nicolas  de.  —  (BG)^ 
gest.  n89,  Jan.  3,  Berlin.* 

*  Iit  falMh. 

Behrens,  Georg  Henning.  —  Nach- 
dem er  in  Erfurt  u.  Jena  Medicin  studirt^ 
in  Nordbausen  (1683),  Leipzig  (H85)  u. 
Dresden  (IC 8 6)  gelebt  u.  als  sSlchs.  Feld- 
arzt den  Türkenkrieg  mitgeiDachl,  Dr.  Med. 
in  Erfurt  (f  688)  u.  darauf  pract.  Arzt  u. 
Phvsicus  in  Nordbausen  (Vom  Oberlehrer 
Heyse  in  Asehersleben), 

geb.    4  662,  Juni  5,  Goslar, 
gest.  \l\tf  Jan.  7,  Nordhausen. 

Belrels  (Beireiss)»  Gottfried  Chri- 
stoph. —  (Carlv.  Heister,  Nachrichten 
Über  G.  Ch.  B.,  8",  Berlin  «860;, 
geb.   1730,  Febr.  S8*,  Mübibausen, 
gest.  1809,  Sept.  18,    Helmslädt. 

*  Gefolgert,  well  er  M&n  2  fetauft  worden. 

BelgradOi  Gtacopo.  —  (BEJAW), 
geb.   1704,  M9rz  16,  Udlne, 
gest.  1780,  März  26,  Udine. 

BilldeFi  Bernard  Forrest  de.  — 

(BG), 

geb.  1693,  .  .  .  Catalonien. 

Belkaapy  Jeremy.  —  Dr.  Theol., 
von  1 7  67  bis  1 787  Prediger  zu  Dover  (New 
Hampshire),  dann  Prediger  in  Boston  (AC), 
geb.   1744,  Juni    4,  Boston, 
gest.  1798,  Juni  20,  Boston.* 

*  feit.  Jant  29  {BG). 

Bellaal,  Angelo.  —  (dorn,  htit, 
Lomb.  IX,  1856;, 

geb.   1776,  Oct.  31,  Monza, 
gest.  1852,  Aug.  28,  Mailand. 

Bellen^,  Albertino.  —  (MBIJ, 

geb.  1758,  Sept.  ..,  Forlimpopoli. 

Solle  tinte  che  si  ofltraggono  dalla  corteccia 

ai  tutti  quanti  gli  alberi  nostrali,   Fahriano 

1810.  Processo  sulle  tinte  che  si  estraggono 
dai  legni  ed  altre  plante  iodigene,  Ancona 

1811.  —  Theologisches. 

Belli,  Giuseppe^.  —  Erst  Ingenieur, 
dann  (1820)  Assistent  für  Physik  u.  Mathe- 
matik an  d.  Univ.  zu  Pavia,  darauf  Prof.  d. 
Physik  am  Lyceum  Porta  nuova  in  Mailand 
(1821),  an  d.  Univ.  zu  Padua  (1840)  u. 
endlich  seit  4842  an  der  zu  Pavia  (WA, 
186i;, 

gest.  1860,  Juni  1,  Pavia.** 


Schrieb  noch :  Pensieri  solla  consistenza  e 
suUa  densitä  della  cross«  solida  dalla  terra  c 
SU  aicuni  fenomeni,  che  vi  banne  relaziooa 
(Mem.  Istit.  Lomb.  111,  1850).  —  Sul  dissi- 
parsi  piü  facilmente  nell'  arla  commone  la 
eieltricitä  negativa  che  non  la  positiv«  (Bibl. 
ital.  LXXXI.  18S6  ;  LXXX V  et  LXXXVI,  1817). 
Sulla  elettricitä  negativa  della  caseata  di  ac- 
qua  (Ib.  LXXXIIl,  1836).  Di  un  ddovo  appa- 
recchio  per  le  sperienze  sull*  origioe  della 
elettricitä  voltiana  (Ib.  C,  1841).  —  Teotativo 
per  determinare  la  quantitä  di  lace  deiranello 
luminoso  che  si  vide  intorno  al  disco  luoare 
durante  Tcscuritä  delT  ecHsse  totale  di  %  ta- 
glio  1842  (Giern.  Istit.  Lomb.  IV,  184«).  Solls 
temperalura  dell'  acqua  salsa  bolloote  (Ib.  VIII, 
184  4).  Di  aicune  recenti  sperienze  del  Sign 
BontigBy  sui  fenomeni  presentati  dai  liqoidi 
sopra  i  solidi  roventi  (Ib.  IX.1844etX,  1S45| 
ConsiderazionI  sulle  trombe  di  t«rra  e  di  mare 
(Ib.  XV  et  XVI.  1847).  —  Sulla  lace  azzurra 
del  grotta  di  Capri  (Ib.  Naov.  Ser.  I,  1847). 
—  Sulla  possibilitä  di  contrarie  correnti  elet- 
triche  cootemporanee  In  uno  medestmo  filo 
condnttore  (II  Nuov.  Cimento,  II,  4855  e  VI. 
1857).  Sulle  induzioni  elettrostatiche  (Ib.  V, 
1857  e  VII,  1858).  Proposta  di  uo  metodo  per 
difendere  i  cronometri  impiegati  oella  navi- 
gazione  da  aicune  irregularilä  in  essi  prodoUe 
dal  magnetismo  (Ib.  VIII,  1859).  —  Sp.  Ul. 
Z.  5  V.  o.  lies:  AUnazione  statt  attrazione. 

*  GioTanni  Oiofeppe  (IT^.  1861,  8.  174). 
**  geat.  Juni  &  {AU^m,  ZL  2S.  Jona  1860). 


Bemmelen,  Abraham  van. — (BG, 
aus  KL,  1822;, 

geb.  1755,  .  .  .,  gest.  18S2,  Aug.  16. 

BeakS,  Samuel  von.  —  (OLW), 
gesL  1825,  Apr.  26. 

Benett,  Philippe  Martial  (suit 
Martin)  Narcisse  (VD), 

Schrieb  auch:  Cours  coroplei  de  topogra- 
phie  et  de  gdodösie,  2  vol.  8«,  Pans  182«-tS. 

Birard,  Joseph  Baithazard.  — 

(BG), 

Schrieb  noch:  MÖlauges  physico-matbtoa- 
tiques,  8o,  Paris  1884.  Opuscules  matböma- 
tiqoe8,  8»,  Ib.  1810.  Theorie  de  T^uUibre 
des  vodtes,  4**,  NImes  1810.  Applicatioo  da 
caicul  diff^rentiel  ä  la  discussion  et  ä  la  cod- 
struction  des  ^qoations  des  ligoes  courbes  ei 
surfaces  courbes  du  second  degrö,  avec  pla- 
sieurs  probl^mes  et  tb^or^mes  nouveaas,  4* 
Turin  1 81 4  et  1 81 9.  M6thodes  nouv.  pour  d^ 
lerminer  les  racines  des  ^qoations  namöriqoes 
et  les  integrales  döfinies,  simples  ou  doubies. 
4^  Ntme5l818.  Traitädiis  mesures  g^D^rales 
et  des  localitös,  2  vol.  8«,  AfteU  et  Parts  1S33 

Bergeri  Johann  Erich  von  — (E., 
ge&l.    1833,   Febr.    23,   nicht   183^ 
Febr.  23. 

Bergmaa,  Torbern  Olof.  —  (767. 
nach  dem  Rücklrilt  (nicht  nach  dem  Todei 


1537 


Baiing 


Bevilaeqna. 


1598 


von  J.  G.  Wallerius  (gest.  «785)  Prof. 

d.  Chemie  usw., 

geb.  «735,  März  9  (P.  J.  Hjelm,  Tal 
öfverBergman,  8°,  Stockb.  «786, 
deutscb  in  seiner  iVeltbetchreibung 
u.  CrelFs  Ann.  «787,  I,  li)  ist 
wohl  alten  Styls. 

Bering  (Bebring,  Beering),  Veit.  — 

(AC)(BGh   ' 

geb.  «680,  .  .  .  Horsens. 

Berlin,  Nils  Jobannes.  —  Jetzt 
(1862)  Prof.  d.  medicin.  Chemie  an  d.  Univ. 
zu  Lund  (OrJ, 

Schrieb  noch :  Diss.  ehem.  analysin  Gado- 
linitarum  Ytterbyensium  exbibens,  Upsala 
4  834.  Anmärkningar  vid  cbrom  oxiden  och 
ndgra  dess  salter,  Ib.  «885.  FOrsta  gruoderna 
af  den  qualitativa  chemiska  analysen,  Lund 
4  847,  S.  AuQ. « 869.  Elementar-Urobok  i  oor- 
gan.  Chemie,  Ib.  «857,  t.  Aufl.  «860.  Kort 
Urobok  i  chemi,  Ib.  «860.  —  Bidrag  tili  kSo- 
nedom  om  ytterjorden  (Vetansk.  Acad.  Handl. 
«8S5).  Undersökn.  af  nägra  fOr  sjöskum  hit- 
tila  anteddä  mineralier  (Ib. « 84« ).  Om  de  oxal- 
ayrade  chromoxidens  dubbel8ailer(Ib.  «844). 
Analyse  af  elt  hepatiskt  vatten  fr&n  SandeQord 
i  Norge  (Ib.  «845).  D"»  af  Ramltfsa  helsovatteo 
(Ib.  «847).  —  Anaiys  af  y tlerjordshaltiga  mine- 
ralier (Öfversigt  af  Vet.  Acad.  Förhandl.  «845). 
—  Om  det  Trommer'ska  profvets  anvttn- 
dande  (Skand.  Naturf.  1^*  mötets  förhandl.). 
Om  de  i  den  blandade  ytterjorden  beflntliga 
oxtder  (Ib.  B^  mOt.  FOrbandl.).  ~  Om  nägra 
Dordiska  metall-legeringars  sammansättning 
Nord.  Oldskr.  Sttllsk.  Ann.  «85S).  —  über  d. 
Aphrodit(Srdaa]Ui'aJourn.  XXV,  4  848).  Ober 
d.  Kauharz  u.  eine  neue  Säure  darin  (Ib. 
XXXI,  4844).  t)ber  d.  Molybdän  (Ib.  XLIX, 
4  850).  Einige  Bemerkk.  über  Zirkonerde  (Ib. 
LVIII,  4858).  über  d.  Verhalt,  d.  Harnsäure 
zur  alkal.  Kupferlösung  (Ib.  LXXI,  «857).  — 
Über  d.  Wassergehalt  einiger  wetnsaur.  Salze 
(Arch.  d.  Pharm.  LH,  4847).  —  Sp.  458  Ist 
zwei  Mal  Thorerde  statt  Tbonerde  zu  lesen. 

Benuurd,  Edward.  —  (BG,  aus  Th. 
Smith:  Vüa  Ed.  BernardiJs 

gest.  «697,  Jan.  tl  ist  neuen  Styls  u. 
identisch  mit  «696  (nicht  («697), 
Jan.  «S  alt-engl.  Styls  (Ni.XXX). 

Benduurdiy  Johann  Jacob.  —  Dr. 
Phil.  u.  Med.  (Erfurt  «799).  Prof.  (extr. 
«805,  ord.  «809)  in  d.  phiL  Facultät  d. 
Univ.  Erfurt,  Director  d.  boten.  Gartens, 
1819  preuss.  Medicinalrath  (CUJ, 
geb.  «774,  Sept.  7,  Erfurt.* 

*  rcb.  S«pt.  !  ((7.  1S50}. 

Berthler,  Pierre.  —  (Connos,  XIX, 
p.  tlO), 

gest.  1864,  Ang.  19»  Nemours.* 

*  fMt.  Aar.  84  (OS.  LIU,  p.  SBS). 

Pvggtadorrr,  HtadwSrUrbaeb. 


Berthold,  Arnold  Adolph.  —  Dr. 
Med.  (Göttingen  «823),  Privatdocent  «8S5, 
Prof.  (extr.  «836,  ord.  «836)  u.  «837  Milgl. 
d.  GÖtting.  Soc.  (Götting.  Sachrr.  «86«, 
S.  37  u.  320j, 

gest.  «86«,  Febr.  3,  Göttingen. 

BerthoUety  Claude  Louis.  — 
gest.  «8S2,  Dec.  6  fBG);  Dec.  9  (Re- 
vue encyclop.  XXX  ^ 

Bertholon    de    Salat -Lazarei 

Pierre.  —  (BG), 

geb.  «74t, Lyon, 

gest.  «800,  Apr.  t«,  Lyon. 

Berlin,  Pierre  August.  — 
Schrieb  noch:  Memoire  I  sur  la  polarisation 
rokatoire  magnetique  (Th^se  de  Doclorat).  Pa- 
ris «847.  Möm.  II  d»  (Ann.  chim.  phys.  XXII I, 
«848).  M^m.  Ill  d*  (Compt.  rend.  XXVIII. 
4  848).  —  Sur  la  recomposilion  de  l'eau  par  le 
courant  avec  des  electrodes  en  platina  (Ann. 
chim.  phys.  LI,  4857).  D**  avec  des  electro- 
des quelconques  (Compt.  rend.  XLV,  4  857). 
Sur  la  rotation  ölectro-magnötique  des  li- 
quides (Ann.  chim.  phys.  LV,  4  850).  Sur  la 
Polarisation  chromatique  dans  un  orystal  uni- 
axe  perpendiculaire,  combinö  avec  un  ou  deux 
micas  d'un  quart  d'onde  (Ib.  LVII,  4858).  Sur 
la  rotation  dlectro-magn^tique  des  liquides 
dans  les  aimants  creux  (Ib.  LVIII,  4860).  — 
R6sume  des  obss.  m^ttorolog.  faites  k  Stras- 
bourg par  HarreBsehneidar  (M^m.  Soc.  de 
Strasb.  V,  Livr.  I,  4  858).  Recbercbes  sur  la 
formation  de  l'eau  par  des  courants  6Iectri- 
ques  (Ib.  id.).  Opuscules  de  physique,  con- 
tenant  la  descripUon  de  six  appareils  nou- 
veaux  et  une  note  sur  la  tli^orie  des  aimants 
(Ib.  Livr.  U,  4  864).  Opuscules  de  metöoro- 
logie  (Ib.  id.).  —  Sur  la  surface  chromatique 
et  sur  une  nouv.  thöorie  des  franges  des  lames 
cristollistes  (Compt.  rend.  LH.  4  864).  —  Sur 
une  mani^re  de  produire  la  rotation  electro- 
magnetique  des  liquides  sans  bobine  et  sans 
aimant  (Cosmos  XIV,  4  859).  —  Sur  un  nouv. 
densimötre  hydrostatique  (L' Institut  4  859). 

Bertrand,   Joseph  Louis  Fran- 
ko is.  —  Prof.  suppl.  d.  niathemat.  Physik 
am  College  de  France  u.  d.  Mathematik  am 
Lyc^e  Napoleon  usw  (VD)  (An.  C.  «860;, 
geb.  «822,  März  ««,  Paris. 

BessoB,  Jacques.  —  (BD), 
geb.  anfangs  d.  XVL  Jahrb.,  Grenoble, 
gest.  zwischen  «569  u.  «578,  Orleans. 

Bearard,  Jean  Bapliste.  —  (BG), 

geb.   4745 Nancy, 

gest.  «8S5  etwa, 

BewUaeqaai  Bartoloromeo.   — 

(OLW), 

geb.   «740,  Jan.  97,  Asolo, 
gest.  «8« 5,  Jan.  27,  ...  . 

97 


1539 


Bteont 


Bonnyeattl«. 


1540 


Bizo«t,  nicht  Bezout. 

Bhasoarai  s.  Acharya. 

Bigot  de  Morognefl ,  Söbastien 
Frangois.  —  (LBN)y 
geb.  n03,  .  .  .  Havre. 

Binea«!  Jean  Martial.  —  (VDJ, 
gest.  4  855,  Sept.  8,  .  .  . 

Blot,JeanBaptiste.  — rC7{.LV,229;, 
gest.  4  862,  Febr.  3,  Paris. 

Birdy  Golding.  —  Seit  4836  Lehrer 
am  Gay's  Hospital  (AC), 
geb.  4  8  45,  ..  .  Norfolk. 

Bittner,  Adam.  —  (OLW)  (JP), 
geb.  4777,  Oct.  4  9,  Dörrnthal,  Kreis 

Saaz,  Böhmen. 

BlaiOi  Bartolommeo.  —  (Or)  (Cos- 
mosXW,  445A 

geb.  .  .  .  Costozza  b.  Vicenza,  nicht 

Venedig, 
gest.  4  862,  Sept.  27,  Venedig. 

BtJSriii  Bans  Outzen.  —  (E.suppl), 
gest.  4  843,  Hai  4  5,  Frydenlund. 

Blaeii|  Willem  Janszoon.  —  (BG), 
gest.  4  638,  Oct.  2  4,  .  .  . 

BlaiiiTllloJIIoitoret  (nicht  Moite- 
rel),  Anloine  de.  —  Architect,  Feld- 
messer u.  königl.  Aichmeister  in  Rouen 
(MGB.  U), 

geb.  4  650  etwa, . .  Pichange  b.  Dyon, 

gest.  4740,  Jan.  4,  Rouen. 
Schrieb  ferner:  Tratte  du  jaage  universeletc., 
8**,  Lyon  et  Paris  4  697,  RoueD4  608,  dann  ud- 
ter  d.  Titel :  Nouv.  ölöments  de  göomötrfe  etc., 
41°,  Reuen  4  74  4,  Paris  4  726.  Abrögö  de  la 
sphfcre  etc.,  42«,  Paris  et  Rouen  4  700,  4  704 
et  4714.  L'arlthm^ique  universelle  etc.,  42«, 
Roued  4707,  4  721  et  4  724.  Nouv.  elöments 
de  göomötrie  pratique  concernant  Tarpentage 
etc.,  42*»,  Paris  et  Ronen  4  726. 

BlalnrlUo,  Henri  Marie  Ducro- 
tay  de.  —  (DH), 

geb.  4777,  Sept.  4  2,  .  .  .  .* 

•  Wohl  falMk. 

BlankyJohann  Conrad.  — /'OIFF;, 

geb.  •  .  .  Gutenberg,  Vorarlberg. 
BlessoBi  Johann  Ludwig  Urban. 

P^OBS.  Zt.), 

gest.  4  864,  Jan.  4  9 — 20,  Berlin. 

Bleyi  Ludwig  Franz. — Ist  aachMe- 
dioinalrath  d.  Oberdir.  d.  Apotheker-Ver- 
eins im  nördl.  Deutschland  (A.  Ph.  XCIX  j, 

Herausgeber  d.  Archivs  d.  Pharmacia  erst 
mit  WMkinroder  (siehe  Diesen),  dann  nach 
dafsenTode  (4854)  allein.  —  Die  Aufslktze  ttber 


Thonerde- Niederschlage  doreh  Alialien  «. 
über  BleistickslofT  sind  nicht  von  ihm,  sea- 
dern  von  seinem  Neffen,  Dr.  Heinrich  lief 
(worüber  Näheres  im  Nachtrage]. 

Blomstrandy  Christian  Wilhelm 

—  Jetzt  (4  862)  Prof.  d.  Chemie  u.  Ilioe- 

ralogie  an  d.  Univ.  zu  Lund  fOr). 

Schrieb  noch :  Ora  Chloreos  förhalUode  tili 
Molyhden,  Lund  4  856.  ^  N^ra  egeiMloiikli^ 
molybdenföreningar  (örversigt  *af  Vcleas4 
Acad.  Handl.  4  857).  —  Om  harken  af  Bhao«- 
nus  calbart.  (Sliand.  Naturf.  %^  mütes  For- 
handl).  —  Über  unorganische  Haloidverbi»* 
düngen,  die  sich  wie  Radicale  verbaHeo  OM- 
mann'!  Journ.  LXXVII.  4  859).  ZurGesebichte 
d.  Wolframcbloride  (Ib.  LXXXII,  4861).  Bcon- 
verbinduogen  d.  Molybdäns  (Ib.  id.). 

Boooonli  Silvio.  —  (BG), 
geb.  .  .  .  Savona  bei  Genua. 

Bmn  de  8t.  Bilalrei   Fran^oi« 

Xavier.  —  (B)  (BN)  (BG), 

geb.  4  678,  Oct.  4  5,  Montpellier, 
gest.  4  7  61,  Jan.  4  8,  Narbonoc. 

Bonde,  Gustaf.  —  (S), 

geb.  4  682,  Apr.  47,  Stockholm, 

gest.  1764,  Dec.  40, 

Schrieb  auch :  Stalera  universalis  b.  e.  Dt»a  . 
qua  legem  isodynamicam  In  nator«  obacf  la- 
tam  ad  pbaenoinena  coAda,  ellam  optica 
aeque  ac  nioralia,   coroprimis  jus  natvrsa. 
aliaque  in  Universum  extendi,  breviter 
ditor,  Tubing.  4708.    Clavieula 
scientiae  ab  hyperboreo  qaodam  elc  , 
4  746  (französisch  von  Arakcak  ~ 
4  754).  —  Ander^reitigea. 

Boimardy  Augustin  Henri  de*. 

—  Schüler  d.  £cole  polyiechDiqiw  o.  d. 

ficole  des  Mines,  trat  früh  in  d.  Corps  de* 

Mines,  ward  4810  Ing^nieur-en-cbef.  1 6)4 

Inspeoteur  divisonnaire  u.  zuletzt  lusper- 

teur  g^nöral;  trat  4  864  in  d.  RohesUDd. 

Freies  MitgL  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Ptfis  «tf 

4  837  u.  President  d.  Soc.  geolo^oe  aed 

4  833  (YD)  (CR.JiLVi,  107;, 

gest.  4  857,  Jan.  5,  Paris. 
Schrieb  noch:  M6m.  sur  lea  prooed^  «aa- 
ployös  en  Angleterre  pour  la  fabrieatiA«  di 
fer  par  le  noyen  de  la  hoiiille,  Paria  itts 
Bssai.g6ogoostique  sor  rSrigabirge,  Ib.  tsu 
Aper9u  göognoatique  des  terraioa,  •*,  Ib.  iSit 
(Aus:  Dict.  bist.  Dat.). 

*Bobert  AUxftndred«(M)iflt 


Bonnoli  Jean.  —  (BN)  (BG), 
geb.  4  643,  ..  .  Clermont,  AaverfSDe. 

BoaajoaflUai  Charles.   —  Salm 
von  John  B.    Seit  1817  Prof.  d. 
matik  an  d.  Doiv.  zu  Cb«rlot4aTilla  (AC 
geb.  .  .  .  Woolwicb, 


1541 


Bopp 


Bredaan. 


1542 


Bopi^y  Alexander  Andreas  SXe* 
phan.  —  (Vosi.  Zt.  30.  Mai  1860;, 

gest.  \  960,  Mai  2i,  Oltweiler  b.  Trier.^ 

*  Am  SdüafioM  beim  Baden. 

Bordoai,  Antonio  Maria.  —  Von 
4  807  bis  1816  Prof.  d.  Mathematik  an  d. 
Militärschulo  zu  Pavia,  dann  Supplent  u. 
4  817  Prof.  d.  rein.  Mathematik  an  d.  Univ. 
daselbst  bis  1841,  wo  er  die  Professur  d. 
GeodSsie  u.  Hydrometrie  übernahm;  da- 
neben von  1844  an  provisor.  Director  d. 
math.  FacultRt  bis  zu  seiner  Emeritirung 
im  J.  1859,  wo  er  d.  Direclion  d.  matbe- 
niat.  Studien  erhielt  (WA.  4  860^, 

geb.  4  789,  Juli    20,  Pavia, 

gest.  1860,  März  26,  Pavia. 
Schrieb  noch :  II  trattato  dei  contorni  delle 
omhre  ordinarie,  4816.  Trattato  di  geodesia 
elementare,  Milane  4 815,  ediz.  II,  Pavia  4  843. 
Nota  di  Stereotom ia,  sopra  i  cunei  dei  ponli 
in  Isbieco,  Milano  4  826.  Lezioni  di  calcolo 
«abltme,  Ib.  4  8S4.  Sulla  ecooomia  det  lavori, 
Ib.  4684.  Annotazioni  agii  elementi  di  mec- 
canica  e  d'idrauliea  dei  YentaioUi  Ib.  4  8SS. 
Delle  divise  dei  campi  e  delle  campsgne,  Ib. 
4  884.  Sopra  gli  esami  scolasttci,  Ib.  4  887. 
Suir  acqua  Uficente  da  una  bocca,  8^  Pavia 
1846.  —  Sulle  probabililä  (Giorn.  Istit.  Lomb. 
IV,  4852).  Sul  centro  dl  piü  forze  (Ib.  id.). 
Sulle  superflcie  (Ib.  V,  4  868;.  Nota  di  geo- 
roetri«  anolitica  (Ib.  VI,  4  854).  -^  Sul  paraU 
lelismo  (Atti  Istit.  Umb.  I,  4  858). 

Borrif  Giuseppe  Francesco.  — 
(La  vita  di  G.  F.  B.,  scritta  dei  Ercole 
Ferrario,  Milano  1858^, 
geb.  1625,  .  .  . 

Bofloorlehy  Ruggiero  Giuseppe. 
—  (OLWj, 

gest.  1787,  Febr.  4  5,  Mailand. 


y  Christian.  —  Heisst  richtig 
Böse  (Vom  Oberlehrer  Heyse  in  Äsckers- 
igbenj» 

Boflsi,  Luigi.  —  (OLW), 
geb.  4  758,  Febr.  28,  Mailand. 

Boteo  (Buteo,  Borrel),  Jean.  —  (BG), 
geb.  4  492,  .  .  .  Charpey  (Dr6me), 
gest.  4  572,  ..  .  Canar  (Dr6me). 

Bottie  de  TouIaBoat*!  nicht  Bot- 
tee de  Foulmont, 

gcut.  1815,  Od.  8,  .  .  .  (BN). 

*Tottlinon  in{BO). 

Bovdeti  Jean  Pierre,  d.  Aeltcre. 
-  (BG), 

geh.   1748,  Oct.  26,  Rheims, 
gest.  4  829, Paris. 


BoniUeti  Jean  Baptiste.  —  (AIP. 
4861A 

geb.  1799,  Apr.  24,  Cluny. 

Boutorwek,  Friedrich.  —  (BG), 
gest.  4828,  Sept.  9  (statt  Aug.  9).* 

*  Ist  faUcb. 


iy  John  Bddowes.  —  (Ann. 
ofNat.  Hist.  X,  409A 

geb.  4  785,  Oct.  30,  .  .  . 

Braeonnot,  Henri.  —  Seit  4807 

Director  d.  botan.  Gartens  in  Nancy  u. 

Mitgl.  d.  Acad.  de  Slanislas  daselbst  (Sa 

vie  etc.  par  J.  Nie  kies,  Nancy  1856,  aus 

d.  Mem.  de  Itacad.  de  Slanislas), 

geb.  4  78a  (nicht  1781),  Mai  29,  Com- 

mercy, 

gest.  1855,  Jan.  13,  Nancy  (Nie  kl  es, 

N.  Sillim,  Joum.  X\X).^ 
Der  Entdecker  der  Pyrogallua-  u.  Equiset- 
säure.  de«  Xyloidiiis,  Leucins,  Populins,  der 
Verwandlung  des  Holzes  in  Zucker  usw.,  ver- 
machte der  Stadt  Nancy  280000  frs. 

*  gest.  Jan.  23  {VP). 

Bramahi  Joseph.  —  (Stuart^  II, 
40 1;  (KEC), 

geb.  1749,  Apr.  13,  Stainborough. 

Braaoa,  Giovanni.  —  (BG), 

geb.  4  574,...  Pesaro,  gest.  1640,... 
La  macchine  erteflziosi  etc.  sind  nach  fBG^ 
Dicht  von  diesem  Bruea,  sondern  von  tioaan 
andern,  dessen  Vornamen  u.  übrigen  Lehens- 
umstflnde  unbekannt.  Diesem  OioTaimi  wird 
zugeschrieben  :  Manuale  d'architettura,  wel- 
ches noch  4  772  von  Leonardo  de*  Tegiii  neu 
edirt  worden. 

BraadMj    Karl  Wilhelm   Herr- 
mann, nicht  Theodor.  —  (DissJ. 

Brard,  CyprienProsper.  —  (BG), 
gest.  4  838,  Nov.  28,  Lardin  (Dordogne). 
Schrieb  noch :  Manuel  du  min6ralogi9te  et  du 
göologue  voyageur,  8«,  Paris  4  808,  ädit.  II  et 
in  unter  d.  Titel :  Nouv.  £l6ments  de  minö- 
ralogie  ou  Manuel  du  min^ralogUte  voyageur, 
8^  Ib.  4824  et  4  888.  Trail^  dea  pierrea  pro- 
cieuse<i,  des  porpfayres,  dosgranits,  marbres, 
albdtres  etc.,  2  vol.  8**,  Ib.  4808. 

BraTaifli  Auguste.  — (^w4n.C7.  I860;, 
geb.  4  84  4,  Aug.  28,  .  .  . 

Bredma&i  Johann.  —  Von  481 1  bis 
1841  Prof.  d.  Astronomie  an  d.  Univ.  zu 
Upsala  u.  Director  d.  Sternwarte  daselbst 
(Vom  Prof.  Berlin  in  Lund), 
gest.  1859,  Febr.  3,  Upsala.* 

*  f^t.  Febr.  5  {0. 1869);  Febr.  3,  oleht  5  (rom  Tr^f. 
Angitröm  In  Up$0lm). 

97  • 


1543 


Breitlak 


iS44 


Breislak,  Scipione  ...  —  (Cll), 
geb.  1768,  ..  .,  gest.  .  .  .  Turin.* 

*  Ist  falsch. 

Brimontiery  Nicolas  Thomas. — 

(LBN), 

geb.   4738,  Juli    30,  Gemeinde  Brö- 

montier  in  Bray. 
gest.  1809,  Aug.  i6,  Paris. 

Breflchet,  Gilbert.  —  (BGJfQC), 
gest.  1845,  Mai  10,  Paris. 

BreMieai  H  a  u  r  i  c  e.  —  Zog  &ich  zu- 
letzt nach  dem  Dauphin^  zurück  (HD), 
gest.  1 6n,  Juni  1 5,St.  Jean-de-Ch^pi^. 

Brej&e,  Jobann  Philipp.  —  (Rey- 
ger,  Flora  Gedanensis  11,  p.  ij, 
geb.   1680,  Aug.   5,  Dapzig, 
gest.  1764,  Dec.  12,  Danzig. 

Brindley,  James.  —  (AC)  (KEC), 

geb.   1716, Thornsett.  • 

gest.  1772,  Sept.  27,  Turnhurst.** 

*  B«i  Chapel-eo-le-Frith,  Derbyahire. 
**  gmL  Sept.  22  (BG), 

Brisbaae,  Sir  Thomas  Macdou- 
gall.  —  Dr.  Jur.  (Oxford).  Seit  1789  im 
brinischen  Heere,  diente  1 793  in  Flandern, 
1794  u.  ff.  in  Westindien,  1804  u.  ff.  in 
Ostindien,  1812  in  Spanien,  4  814  in  Ca- 
nada  u.  1 81 5  in  d.  Niederlanden,  war  von 
1 821  bis  1 826  Gouverneur  von  New  South 
Wales,  ward  1836  Baronet  u.  1841  Ge- 
neral (Proceed,  Geogr,  Soc.  lY)  (Abstr.Xl), 

geb.   1773,  Juli    23,  Brisbane  House, 

Ayrshire, 

gest.  1860,  Jan.  27,  ebendaselbst.* 
Gründete  auf  seine  Kosten  1822  eine  Stern- 
warte zu  Paramatta  (New  South  Wales),  bei 
der  er  K.  L.  Ch.  BAmker  (siehe  Diesen)  als 
Astronom  anstellte,  u.  nach  seiner  RUckkehr 
eine  zweite  zu  Makerstoun,  mit  der  er  1841 
auch  ein  magnet.  Observatorium  verband.  — 
The  Brisbane  Catalogue  of  Stars,  Lond.  18S5. 

*  geb.  JuU  22,  fMt.  Jftn.  28  ((7.'1860)  {ASN.  XXI). 

Broagttr,  Peder  Dorph.  —  Seit 
1861  Oberlehrer  an  d.  Kathedral-Schule 
zo  Roeskilde  fE,  suppl.^, 

geb.  1806,  Jan.  26,  Virtdinge,  Seeland. 

BroooUi  Giovanni  Battista.  — 

gest.  4826,  Sept.  26,  Chartum. 

Broohi  0 1 e  J  a  c ob.  —  Dr.  Phil.  (Chri- 
stiania  1847).  Nachdem  er  von  1840  bis 
1 842  Deutschland  u.  Frankreich  aufSlaats- 
kosten  bereist,  Lehrer  d.  Mathematik  an  d. 


Kriegsschule  zu  Christiania  (4843 — 5t)  q. 
daneben  bis  4  847  Vorsteher  einer  daselbst 
von  ihm  u.  H.  Nissen  errichteleD  latein. 
u.  Realschule.  Seit  4  848  Lectoru.  spsifr 
Prof.  d.  rein.  Mathematik  an  d.  Dniv.,  o 
zugleich  seit  1852  Lehrer  d.  bÖhereoMa- 
thematik  u.  Mechanik  an  d.  militar.  Horb- 
schule,  auch  seit  1850  Mitgl.  d.  Admini- 
stration d.  allgem.  Wittwenkasse,  seit  18 M 
Mitdirect.  d.  Hypothekenbank  o.  seiti8ü'» 
erster  Direot.  d.  norweg.  Eisenbahnen. 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  in  Stockholm  {SFL . 

Bromeifli  J  oha  nn  Co  nra  d.  —  (Von. 
Zt.  8.  Jan.  1862;, 

gest.  1862,  Jan.  3,  Michelstadt,  Oden- 
wald. 

Bromelfl,  Gottlieb  Theodor.  — 
Seit  1862  Direclor  der  Gewerbschale  lo 
Crefeld  (Or). 

Brongalarli  Adolphe  Theodore 

(An,  C.  1860;, 

geb.  1801,  Jan.  4,  Paris. 

Bronn,  Heinrich  Georg.  —  (l'oo. 
Zt.  9.  Juli  1862;, 

gest.  1862,  Juli  5,  Heidelberg. 

BrookOi  Henry  James.  — (Ahttr 
IX)  (GS.XIV), 

gest.  1857,  Juni  26,  London. 

Broflses,  Charlesde.  —  (BG;, 
geb.  1709,  Juni  17,  Dijon» 
gest.  1777,  März  17,  .... 

Bronghmmi  Lord.  Henry.  —  Bh 

(VD)  (EEG), 

geb.  1779,  Sept.  49,  Edinbargh.* 


*  geb.  nicht  Edinbairb,  woodnu  W« 
dem  kleinen  Gute  leinei  Vaten  {Mmrqnmrif 
In  BluntachlVi  D^mUek,  BtmmiawtrtwUmAy, 


Bronghton,  Robert*.  —  (BG}, 

geb.   1763, Gloacestersbirt 

gest.  1822,  März  4  2,  Floreiuu 

*WillUm  Robert  (Jl^. 

Browne,  Edward.  —  fACJ, 
geb.  1644,  ..  .  Norwtch. 

Brftekner,  Isaak.  —  SoUinderTVi 
Brückner  heissen^Fom  Dr.  W.Strteif 

in  Frankfurt  a.M.), 

Bmgnatelll, Lnigi Valentine  «)>" 
Gasparo).  —  (A.  Cossa^  CemnsmiU'iii 
et  sugli  scritti  dt  L.  F.  B.,  8%  Pavia  I  %y 

geb.  1761,  Febr.  44,  Pavia* 
In  genannter  Schrift  auch  ein  Totbtao^**^ 
Verzeichniss  aller  seiner  Arbeiteo. 

*  fett.  181S,  Auff.  24, .  .  .  (BX)  {OL  IT). 


1545 


Brahni 


da  la  Tour. 


1546 


Brohas,  Carl  Christian.  —  Seit 

1860  Prof.  extr.  d.  Astronomie  an  d.  Univ. 

zu  Leipzig  u.  Direclor  d.  daselbst  unter 

seiner  Leitung  erbauten  neuen  Sternwarte 

(Or), 

Geschichte  u.  Beschreibung  d.  Leipziger 
Sternwarte  usw.,  *•,  Leipz.  4  864.  —  Ent- 
deckte am  4.  u.  %.  Dec.  4  862  zwei  Cometen. 

Brttnaeoi,  Vincenzo.  —  (OLW), 
geb.  4768,  März  3,  Pisa. 

Bmnelf  Sir  Marc  Isambert  (Isam- 

bard).  —(LBN)  (AC), 

geb.   4  769,  Apr.  25,  Hacqueville  bei 

Rouen, 
gest.  4  849,  Dec.  tf,  London.* 

*  fett.  1844,  Not.  12  {BG)  itt  falsch. 

Bruflohi  Caspar.  —  (Scheuchzer), 
gest.  4  557,  Nov.  4  6,  .  .  . 

Bvaehe,  Philippe.  —  r^«;  (BN), 
geb.  4773,  Jan.  Si,  Paris.* 

*  gnt.  Jan.  27  (B)  (Q). 

Biiohf  Johann  Jacob  Casimir.  — 
War  Dr.  Med.,  nicht  Arzt;  wohlhabender 
Privatmann,  früher  Apotheker  (Vom  Dr. 
\V.  Stricker  in  Frankfurt  a.  M.). 

BiichMiMi|  Robertson.  —  (Stuart, 
H,  527;, 

geb.   4  769,  ...  .  Glasgow, 
gest.  1816,  Juli  . .,  Creech  St.  Michael 

bei  Taunton. 

Buohaeri  Johann  Andreas.  — 
Ober-Apotheker  am  allgem.  Krankenhause 
in  Mönchen  (4  809),  Prof.  (extr.  4  84  8,  ord. 
4  822)  in  d.  medicin.  Section  d.  Univ.  zu 
Landshut;  t826  Prof.  ord.  d.Pharmacie  an 
d.  Univ.  zu  München  u.  f  8  3  0  auch  Vorstand 
d.  pbarmaceut.  Instituts  derselben.  Mitgl. 
(Adjunct  4848,  Extr.  4827,  Ord.  4844) 
d.  Acad.  d.  Wtss.  daselbst  (G.  4852^, 

Buokla&d,  y/ WM  am,  — (Ahstr,  MU) 

(GS.  xiii;, 

geb.  4  784,  MSrz  12,  Axminster. 

BvKKOy  Matthias.  —  Seit  1800  er- 
ster Observalor  an  d.  Sternwarte  zu  Ko- 
penhagen u.  Caiculator  an  dem  damit  ver- 
bundenen Lfingen-Cemptoir  (E.  snppl.^, 
gest.  1820,  M8rz  ...... 

B«U  j  Asnar,  Jos^.  —  (NM), 
geb.    1712,  Oct.  n,  Montalban, 
gest.  4791,  Juli  10,  Ferrara. 

BvBSenf  Robert  Wilhelm.  —  Seit 
4  862  auswart.  Milgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 


Berlin,  Correspond.  schon  1846  (Monatsb. 

d.  Berlin.  Acad.), 

Gasometr.  Methoden,  8«,  Braunschw.  4  857 
(englisch  von  H.  E.  Boieoe,  8»,  Lond.  4  857; 
französisch  von  Tb.  Sehneider,  8«.  Paris  4  857, 
Edit.  11,  Ib.  4  858).  —  Pholometr.  Untersu- 
chungen; mit  H.  E.  Boieoe,  4.  Abth.  (Pogg. 
Ann.  CI,  4857).  D«  8.  Abth.  (Ib.  CVIII,  4889). 
D°6.  Abth.  (lb.CXVn,4  862).  Chem.  Theorie 
d.  Schlesspulvors;  mit  L.  Siihiielikoff  (Ib.  Cll, 
4  857).  Chem.  Analysen  durch  Spectralbeob- 
achtungen;  mit  O.  Kirchhoir  (Ib.  CX,  4  860). 
D«  2.  Abhandl.  (Ib.  CXlil,  4  864.  —  Darin  d. 
Entdeck,  d.  Caesiums  U.Rubidiums.)  — 
Über  Darstell,  reiner Cerverbindd.  (Ideb.  Ann. 
CV,  4  858).  Ceroxyde  (Ib.  id.).  Unterscheid, 
u.  Trenn,  d.  Arsens  vom  Antimon  u.  Zinn  (Ib. 
CVl,  4  858).  Löthrohrversuche  (Ib.  CXI,  4859). 

Büoiiinoontro  (Bonincontro) ,  Lo- 
re nzo.  —  (BG)  (B)  (BN), 

geb.  4  444,  Febr.  23,  San-Miniato. 

BvoilTielno  (Bonvicino,  Bonvoisin), 
Benedetto.  —  (Vom  Prof.  A.  Sellain 
Turin), 

geb.   4739, Centallo, 

gest.  4  812,  Jan.  25,  Turin. 

Bomefli  Sir  Alexander.  —  (BG), 
gest.  1842,  Sept.  2,  .  .  .* 

•  Ift  falsch. 

Bamoti  Thomas.  —  (BG), 
gest.  1716,  SepL  7,  .  .  . 

BQttmaaa,  Philipp  Karl.  —  (GB, 

1826;  (N)  (SA), 

geb.  1764,  Dec.  6  (nicht  Oct.  6).* 

*  geh.  Dee.  7  {CL). 


Oadet|  Jean  Marcel  (statt  Marc).  — 
Zu  Anfange  d.  Revolution:  »Delegud  ge- 
n^ral  et  Inspecteur  des  Mines  en  Corset, 
später:  »Directeur  des  Contributions  du 
Bas-Rhin  (BBM)  (BG), 

gest.  4  835,  Sept.  ..,  Strassburg. 
Schrieb  auch :  Tratte  de  la  lenteur  que  met- 
tent  les  substances  a^riformes,  liquides  et  so- 
lides ä  luivre  les  mouveroents  de  la  terre,  et 
des  effets  de  cette  lenteur  sur  la  salubrit^,  les 
d^bordemeots,  les  alluvlons  .  .  . 

Oagalard  de  la  Tour,  Charles. 

—  Baron  (seit  1818);  früher  Ing^nieur- 
G^ographe,  spSter  Attache  d.  Staalsraths 
u.  d.  Ministeriums  des  Innern.  Seit  1851 
Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Paris  (VD) 
(Cn.  XLIX,  4  023;, 

geb.   1777.  MÄrz34.  Paris, 
gest.  1859,  Juli     6,  Paris.* 

*  fett.  Juli  9  ((7. 1860). 


1647 


Cagnoli 


Cetalpino. 


IMS 


Oagaeli,  Antonio,  nicht  Andrea. — 
(OLWJ, 

gest.  <8I6,  Aog.  14,  Verona. 

Oala&drelll,  Giuseppe.  —  (BG), 
gest.  1827,  Dec.  «7,  Rom. 

Oala&drinl,  G  i  u  s  e  p  p  e  L  u  d  o  v  i  c  o. 
—  (Vom  Prof.  Wolf  in  Zürich). 

geb.   1703, Genf, 

gesl.  «758,  Dec.  «8,  Genf.» 

*  fnU  Dac.  30  (BG), 

Oaleasalni,  Celio.  —  (BG), 
gest.  16il,  Aug.  %1,  Ferrara. 

Oalmalet,  Michel  Fran^ois.  — 

fBG), 

gest.  1817,  Jan.  22,  Pisa. 

OalvAr,  Henning.  —  (Vom  Oberleh- 
rer Heys  e  in  Aschersleben), 
geb.  «686,  nicht  16*36. 
Schrieb  noch:   Prgm.  de  historia  recentiori 
Hercyaiae  superioris  mechaoica,  Clausthal. 
4726. 

Oa&ali|  Luigl.  —  (BG), 
gest.  184«,  Dec.  8,  .  .  . 

Oa&OTaly  Stanislao.   -  (BG), 
geb.  «7  40,  März  27,  Florenz. 

OaraSki  Giovanni.  —  (Tp.  \), 
geb.  «7« 5,  nicht  «6« 5. 

Oarena,  Giaclnlo.  —  (Vom  Prof. 
A.  Sella  in  Turin), 

geb.  «778,  Apr.  25,  Carmagnola,  Pie- 

mont, 
gest.  1859,  März  8,  Turin. 

Oarl,  Johann  Samuel.  —  (BG), 
gest.  «727,  Juni  «3,  .  .  .♦ 

*  Ist  f&Uch. 

Oarl,  Anton  Joseph.  —  (BM), 
geb.  .  .  .  Edenhof  b.  Benedictbeuren, 
gest.  «799  (nicht  «79«),  März  2«. 

Oarllnl,  Francesco.  —  (FamHim" 
Anzeige), 

gest.  «862,  Aug.  29,  Badeort  Crodo. 

Oarlisla,  Sir  Anthony.  —  (Ann.  of 
NaL  Hist.  VII  [«84«],  p.  44o;, 
geb.  «769,  Febr.  8,  .  .  .* 

*  Wohl  falaeb. 

Oarmloatl,  Bassiano.  —  Prof.  in 
Pavia  von  «777  bis  «819,  dann  emerittrt 
(Tp.  \\), 

gest.  .  .  .  Mailand  (nicht  Pavia). 


Oaro¥^,  Friedrich  Wilhelm.  — 

(N)  (G.  «852;, 

gest.  «852,  März  48,  Heidelberg. 

Oariwrlshti  E  d  m  o  n  d.  —  (KEf , 
geb.   «743,  Apr.  24,  Mnniham  fnirhi 
Marsham),  Nollingbamsiiin 
gest.  «823,  Oct.  30, 

Oarvalho  da  Caatai  AdIodIo.  — 

(BG), 
'    gest.  «715,  Dec.  « 3,  .  .  . 

OasaaoTai  Giovanni  Giacomo  Jr 
Seingalt.  —  (OLW), 

geb.  «725,  Apr.  2,  Venedig. 

Oatalan,  Eugene  Charles.—  O' . 
geb.  «814,  Mai  30,  Brügge,  Belgien. 

OatallOi  Tommaso  Antonio  ;<u't 
Tommaso).  —  Prof.  d.  Nafurgeschichte  u 
Chemie  erst  am  Liceo  zu  Oelluno  [(8M  . 
dann  am  Liceo  zu  Verona  («8«  5).  dan*' 
am  Liceo  zu  Vicenza  («822)  u.  bald  her- 
nach Prof.  d.  Naturgeschichte  an  d.  Cm* 
zu  Padua  (MBI), 

geb.  «782,  Juli  9,  Bellano. 
Siehe  auch:  Prospetto  degli  scritti  piUinv 
da  T.  A.  C,  fol.,  Padova  «857. 

Oanohyi  Augustin  Louis.  ~  rl^ 
(Tq,  IIi;  (BG), 

geb.  4789,  Aug.  2«,  Paris, 
gest.  4857,  Mai    23,  Sceaux.* 

*  Nach  (CIL  XUV,  1857)  (C<MM«f  X,  S«I). 

Oaa8|SalomoD  de.  —  (CB.L\,M* 
gest.  4  626,  .  .  .  Paris. 

Oavalierii  Bonarentura.  —  Wr 
Jesuat  oder  Hieronymit,  nicht  Jesoi«. 

Oazaleti  Jean  Andr^.  —  (BG;, 
gest.  4  824,  Oct.  . .,  Bordeaux. 

OarqaerOi  Doa  Jos^  Sauchez. — 

fl^At), 

Schrieb  noch :  Tabla  para  facihlar  el  n- 
culo  de  la  ecuaclon  de  alturas  corre^poodiM* 
tes  (Almanaqoe  aäutico,  4 Sit).  Re«leirueo 
sobre  el  rniMado  de  ballar  la  latitad  eo  rl  vir 
par  medio  de  dos  alturas  del  sol,  obyenaw«« 
fuera  del  meridiano  (Ib.  4  826) .  FOnDolM  ■«« 
vas  para  calcular  la  aberracioa  de  loa  pln«- 
tas  en  loogitud  y  laUtud  (Ib.  48t8).  Mem  «•- 
bre  el  uso  de  las  alturas  circunmendiaD««  -' 
sei  y  estrellos  para  la  determiDacion  d«  Ia  •»- 
titud  (Ib.  «Sit  ettStt).  Förmalaa  mm» ••< 
aberracion  de  los  cometas  en  loagitad  \  ■  - 
tud  (Ib.  «880).  Sobre  el  cäiculo  de  lo«  et*  - 
ses  etc.  (Ib.  «880  et  4884).  Tabla  de  '•  rc.:»- 
clon  de  segundas  dtferencias  (Ib.  4U4f 

Oo0alpla#|  Andrea,  s.Cae»alp'- 


1S49 


Ghabaud  la  Tour 


Oalden. 


1550 


Okabavd  la  Tour,  Antoine  de. 

—  (BG), 

geb.  «787,  Febr.  23,  Nlmes. 

OhaberC,JosephBernard.-'Y^6;, 
gest.  1805,  Dec.  <,  .  .  . 

Ohabrel  de  Marol,  Michel.  — 
(BG), 

gest.  1805,  ..  . 

OhaoomaOi  Jean.  — 
Entdeckte  zu  den  angeführten  fünf  Planeten 
seitdem  noch  einen  sechsten,  N°l(9  (Olym- 
pia) am  SO.  Sept.  4860  zu  Paris. 

OhalZ|  Jos  ^  (Joseph).  —  Vice-Director 
»del  cuerpo  de  ingenieros  cosmögrafos  de 
Estado«  etc.  (NM), 

gest.  1 8  H ,  .  .  .  Frankreich. 

OkangenXi  Pierre  Jacques,  statt 
Pierre  Nicolas,  in  (BG). 

Ohappe,  Ignace  Urbain  Jean.  -^ 
(DBM), 

gest.  4  829,  Jan.  26,  Paris. 

Oharpentieri  Johann.  —  (Qr.  II, 
209  aus  Bull  Soc.  GeoL  France,  Ser.  II, 

T.  xiii;, 

gest.  4  855,  Sept.  2,  Bex. 

OhasleSy  Michel.  —  Seit  4  846  Prof. 
d.  höheren  Geometrie  an  d.  Faculti&t  d. 
Wiss.  zu  Paris  (VD), 

geb.  4793,  Nov.  4  3  (An,C.iSßOJ.* 

*  geb.  Not.  16  (KD). 

Okaolaeii  Marie  Joseph  Louis 
etc.  —  (BG), 

geb.  474  4,  .  .  .,  gest.  4793,  .  ,  • 

Ohaiuiaieri  Fran^ols.  —  (MGBJ, 
geb.  4  746,  Juli     2,  Dijon, 
gest.  4  828,  Juni  4  9,  Paris.* 

*  gett.  Juni  9  (SG), 

OhauTelot,  Sylvestre.  —  (BGJ, 
gest.  4  832  etwa,  .  .  . 

Ohenoti  Claude  Bernard  Adrien 
(statt  Adrien).  —  Schuler  d.  £cole  des  MInes, 
war  erst  beim  General-Secrelariat  der  »Di- 
rection  des  ponts-et-chauss^es«  angestellt, 
verliess  aber  bald  den  Dienst,  um  mit  D  e 
Porget  Gruben  in  d.  Auvergne  anzule- 
gen ;  trat  4  8  2  6  als  Hüttenmann  in  die  Dien- 
ste d.  Herzogs  von  Ragusa  zu  Ch&tillon ; 
errichtete  zuletzt  in  Clichy-la-Garenne  bei 
Paris  eine  chemische  Fabrik  (BG), 
geb.  4  803,  Sept.  ..,  Bar-ear-Aube. 


Ohevaller,  Jacques  Louis  Vin- 
cent. —  (BG), 

gest.  4  840,  ..  .  (Paris?). 

Oherallleri    Jean   Gabriel    Au- 
guste. —  (BG), 

gest.  4  848,  Febr.  ..,  Paris. 

Ohevreali  Michel  Eugene.  —  (Or) 
(DC)  (Q)  (QC)  (VD)  (BG), 

geb.  4  786,  Aug.  34  (nicht  2 4),  Angers.* 

*  reb.  Sept.  1  (^1».  (7.  1S60). 

OUldren,  John  George.  —  Abur. 
VI,  245;, 

geb.  4777,  Mai  48,  Ferox  Hall,  Tun- 

bridge. 

Ohmel,  Adam  Matthias.  — rOLf»7, 
gest.  4  832,  MSrz  4  2,  Linz. 

Ohompri,  Nicolas  Maurice.  — 
(BG), 

gest.  4  825,  J«li  24,  .  .  . 

Ohoqaeli  .  .  .  heisst  Choquet. 

Ohoala&t,  Ludwig.  —  (Leipg.  Zl 
23.  Juli  4864;, 

gest.  4  864,  Juli  48,  Dresden. 

Olooollal,  Lodovigo.  —  (AUi  delC 
Accad.  nuov.  de*  Linceif  X), 
gest.  4  854,  Apr.  24,  .  .  . 

OlsadlOresyiTommasoAsinari. 

—  (DR), 

geb.  .  .  .  Asti. 

OlapoyroiiyBenoit  Pierre  £mtJe. 

---  (An,  C.  4  860;  (VD), 

geb.  4799,  Jan.  26,  Paris. 

OlaTias  (eigentlich  Schlüssel),  Chri- 
stoph. —  (ZC,  XXVIII,  307;, 
geb.  4  638,  .  .  .  Bamberg.* 

*  Da»  er  Tod  einem  Stier  getödUt  worden ,  soll  nicht 
wahr  Min. 

Olinohampi    Fran^ois  £tienne 
V  i  c  1 0  r  d  e.  —  War  Maler  in  Toulon  (BG). 

Oöoheti  Jean.  —  (BG), 

geh Faverges,  Savoyen, 

gest.  4771,  Juli  8,  Paris. 

Ooehom  (Coehoorn),  Menno  van. 

—  (BWA), 

geb.    4  644, Lettinga  State 

onderBritsum, 
gest.  4704,  MSrz  47, • 

*  gMt.  1704,  Mai  17  {BG)  wohl  felaoh. 

Ooldeiii  Cadwalläder.  —  (List  of 
ihe  Memben  of  the  Americ.  Sdo.;> 
gest.  4776,  Sept.  2«,  .  .  .• 

*  Auf  Miaam  Ludrftt  auf  Loag  laland  (JUC)* 


1551 


Colding 


Cotta. 


15S2 


Ooldlngi  Ladwig  August.  — Seit 
1 847  lospeclor  d.  Wasserwerke  in  Kopen- 
hagen, seil  4  854  auch  Stadt-Ingenieur  u. 
seit  4  856  Mitgl.  d.  königl.  Gesellsch.  d. 
Wiss.  daselbst  (E.  suppl ), 

geb.  184  5,  Juli  4  3,  Arnakke  b.  Holbeck, 

Seeland. 
Schrieb  noch :  Videnskabelige  Betragtninger 
over  SIttgtskabet  imellem  det  aandelige  Livs 
Virksomhed  og  de  almiodeiige  Naturkrttfler 
(Oversigt  over  de  K.  Daosk»  Vidensk.  Selsk. 
Forfaandl.  4  856).  Fremstilling  af  en  approxi- 
meret  Mindste-Qvadrat-Methode  (Ib.  4  857). 
Undersögelser  over  de  uundgaaelige  Observa- 
tionsfeils  sandsymlige  StOrrelse  og  Natur  (Ib. 
4  868). 

Oolebrooko,  Henry  Thomas.  — 

(KEC)  (AC), 

gest.  4  837,  MSrz  4  8,  London. 

OoUa,  Antonio.  —  (ASN,  XYIII,  9  s;, 
gest.  4  857,  März  8,  Parma.* 

*  %ttl.  M&rt  22  (O.  1857). 

OoUaltOy  Antonio.  —  (OLW), 
geb.   4765,  Apr.  2S,  Venedig, 
gest.  4820,  Juli  4  5,  Padua. 

OollegiiOi  s.  Provana  di  Col- 
legno. 

OoUlnii  Gosimo  Alessandro.  — 
(BG), 

gest.  4  806,  Oct.  4  4,  .  .  ."^ 

*  Wohl  faUcb. 

Oombes,  Charles  Pierre  &lathieu. 
—  (An.  C.  4  860J, 

geb.  4  802,  Dec.  26,  Gabors  (D^p.Lot). 

OomierSi  Gl  au  de.  —  (RD), 
geb.  anfangs  XVU.  Jahrb.,  Embrun, 
gest.  4  693,  Oct.  ..,  Quinze-Vingts. 

OomparetUi  Andrea.  —  (D.  Pal- 
mar oli,  Saggio  di  vita  leti.  di  A.  C,  4  2% 
Venezia  4802^, 

geb.   4  745,  Sept.  30,  Vicinale,  Friaul, 
gest.  4  802,  Jan.   22,  Padua. 

Oonflgllaohi,  Pietro.  —  Seit  4  804 
nach  Volta's  Emeritirung  (nicht  nach  des- 
sen Tode)  Prof.  in  Pavia  (OLIV), 
geb.  4779, Mailand, 

gest.  4844,  Juni  27,  Mailand. 
Die  Abhaodlang:  Sopra  Tidentitä  del  flaido 
elellrico  col  cosi'  detto  flaido  galvanico  ecc. 
(Pavia  4  84  4)  ist  nicht  von  ihm,  sondern  von 
A«  Tolte  (siehe  Diesen). 

Oeasrevo,  Sir  William.  —  (KEC), 
geb.  4772,  Mai  20,  Middiesex,^ 
gest.  4  828,  Mai  4  4,  Toulouse. 


An  elementary  treatise  of-  aaval  ofdaance. 

London  4  842. 

*  geh,  W<Mlwidi  (^C). 

Oontii  Nicolas  Jacques.  —  (BG 
gest.  4  803,  Dec.  6,  .  .  . 

Ootttl,  Antonio  Schioella.  — 
(BG), 

gest.  4  748,  Nov.  25,  .  .  .* 

*  Nach  (B)  tt.  {SIT)  an  diweni  Tkfe  nw  ram  BrU^» 
fetroffeo. 

Oopemlooi}  Nicolaus.  —  Studirte 
nicht  zu  Wien  unter  Peuerbach  u.  Re- 
giomontan,  wie  irrthümlich  angegeben. 
sondern  nur  deren  Werke. 

OoqaeberC  de  Moatbr«!,    Au- 

toine  Fran^ois  Ernest.  —  (BG), 
geb.  4780,  Jan.  34,  .  .  . 

OordieFi  Pierre  Louis  Aotoine 

—  Seit  4  822  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
Paris  (CR.  LH,  624;, 

gest.  4  864,  MSrz  30,  Paris. 

Ooriolis,  Gustave  Gaspard.  • 

(BG), 

geb.  4792,  ..  .  Paris. 

Oormonteiag&e,  beisst :  L  o  u  i  s  d  e 

-  (BG). 

Ooraettoy  Claude  Melchior.  — 
(BG), 

gest.  4794,  Mai  4  4,  .  .  . 

Oorrea  de  Serrai  Jos^.  —  Geist- 
licher, 4  777  bestand.  Secretir  d.  AcimI.  a 
Wiss.  in  Lissabon.  Angeklagt  voo  d.  Uk- 
quisition,  floh  er  4  7  86  nach  Paris,  u.  kehrte 
erst  nach  d.  Tode  von  Ped  ro  ill.  znrörL 
ging  aber  bald  wieder  ins  Ausland,  fol^- 
weise  nach  Gibraltar,  London  u.  Psaris,  «o 
er  bis  4  8  4  3  lebte.  Begab  sich  darauf  nari 
d.  Vereinigten  Staaten,  wo  er  4  816  por- 
tugies.  Gesandter  ward.  Kehrte  t8t9  oaeh 
Portugal  zurück  u.  ward  dort  Finanziiiiiii- 
ster  (AC), 

geb.  4  750,  ..  .  Serpa,  Alemlfjo, 
gest.  4  823,  .  .  .  Badeort  Rainha.* 
Auch  Botanisches  u.  Historisches. 

*  gest.  1S23,  8«pt.  U,  Bftdeort  CildM  (JfJbi.  4»  Jr«- 
t^M,  T.  XI). 

OeMlgay  (Gousigny),  Jean  Fran* 
90is  Gharpentier  de.  —  (BGJ^ 
geb.  4  693  etwa,  .  .  .  BretagB«. 

Oettei  Bernhard.  —  Geadaü  aerf 
Jan.  1859  (Or). 


1553 


Crivelli 


Bftubria. 


1554 


Orlv«IU|  Giovanni.  — 
geb.  1691  slalt  16S4  (in  d.  Anmerk.]. 

Or9BB0f  Andrew.  —  (Memonals 
seienüfie  and  Uterary  of  A.  Crosse,  the 
eUctricmn^  S^  Lond.  1857;, 

geb.  iT9i,  Juni  47,  Broomßelü, 
gest.  4  855,  Juli     6,  Brooroßeld. 

OnmSAm,  Jean  Pierre.  —  (BG), 
gest.  4748,  MSrz  22,  .  .  . 

OummliiSi  James.  —  (Ahstr.  Xi;, 
gest.  4  864»  ... 

Ovirnodeav*!  Frangois  Renf^.  — 
Hatte  in  Paris,  neben  seiner  Apotheke,  eine 
grosse  Gerberei,  eine  Alaun-  u.  eine  Sei- 
fenfabrik (LBN), 

geb.  4766,  Nov.  4  4,  See^,  Normandie, 

gest.  4  843,  Jan.  S6,  Paris. 

*  So  Mhnibt  {LBN), 

04>^f  Johann  Baptist  (sUtt  Jo- 
hann). —  (OLW), 

geb.  4806,  |fai  15»  b.  Brandeis,  Böhm. 


D»§>WA'0yLouisJacquesMand^. 
-  (DU), 

geb.  4  787,  Nov.  4  5,  Cormeilles-en-Pa- 

risis  (Seine-et-Oise), 
gest.  4  85.4 ,  Juli  47,  Bry-sur-Blarne.  * 

.^g^b.  1787,  Not.  fS,  gMt.  1861,  JaU  10  (Qr.  II,  210 
—  wo  QtNrigeiu  Mau d.A  aiatt  M and ^  steht  —  ans : 
NoHet  mr  Dagu0rr§  par  Paul  Charpentier, 
8*,  Pari«  1865). 

Dalllj,  Isaac.  —  (AC)  (KEC), 

geb.  4744, Gloucestersbire, 

gest.  48S4,  Oct.  4  4|  Farnhäm,  Surrey. 

DuAboum^Y,  L...  A...,  heisst 
Louis  Alexandre  (auf  dem  Titel  seiner 
Werke), 

Daa»!  James  Freeman.  —  Dr.Med. 
Erst  pract.  Arzt  zu  Cambridge  (llassachu- 
sette)  u.  aseist.  Prof.  d.  Chemie  an  d.  Univ. 
daselbst;  dann  Prof.  d.  Chemie,  Mineralo- 
gie 11.  Botanik  an  d.  Medical  School  in  Dart- 
moutb (New Hampshire) von  4849  bis  48S5 
u.  seitdem  Prof.  d.  Chemie  am  New  York 
College  of  Physicians  and  Surgeons.  Schü- 
ler von  Accum  in  London  (AC), 

Danai  James  Dwight.  —  Dr.  Jur., 
folgweise  Lehrer  d.  Mathematik  am  Insti- 
tut d.  Midsbipmen  d.  Flotte  d.  Vereinigten 
Staaten,  Assistent  d.  Prof.  Silliman  u. 
nun  Mineraloge  u.  Geologe  bei  der  »United 

Poggendorff,  HaDdwSrttrbaeb. 


States  Bxploring  Expedition«  (Aug.  4  838 
— 4  843).  Mit  Ausarbeitung  seiner  Beob- 
achtungen bis  4  866  beschSftigt ;  dann  statt 
Prof.  Silliman  sen.  (seines  Schwieger- 
vaters) Prof.  d.  Naturgeschichte  u.  Geolo- 
gie am  Yale  College  in  New  Haven  (AC), 

Daqaltt,  Joseph.  —  (BG)y 
geb.  4  757,  .  .  .  Chamb^ry. 

Daroel|  Jean.  —  (PG), 
geb.  47S7,  .  .  .  Douazit. 

Da-Blo,  Nicolo.  —  (DE), 
geb.  4755,  Aug.  45,  Padna, 
gest.  4  845,  Febr.  4  3,  Padoa. 

Darwia,  Erasmus.  —  (BG), 
gest»  4802,  Aug.  4  8,  .  .  .* 

*  gab.  xn  EHoB  (aleht  ELrton),  gest.  1^02,  Apr.  18 

(JÜÄC). 

Dase,  Johann  Martin  Zacharias. 
—  (ZOG,  X\l)  (lUustr.  Zt.  4864A 
gest.  4864,  Sept.  4  4,  Hamburg. 

Da0ypo41aB   (Raubfuss),   Conrad. 

—  (HFP,  viii;, 

gest.  4  600,  Apr.  %%  oder  26,  .  .  . 
Schrieb  noch :  Xnelidif  catoptrica,  graece  et 
lat.^  4^  Aig.  1557.  In  sphaerioae  doctrinae 
authores  varii,  8^  Ib.  4  ins .  Doctrina  de  co- 
inetis  et  cometaratn  effectibus,  4*,  Ib.  4  578. 
Isaaoi,  Mooacbi,  Scholia  in  Xudidia  elemen- 
torum  sex  priores  libros,  8®,  Ib.  4  579.  Etc. 

Danbeatoa,  Louis  Jean  Marie. 

-  (BG), 

gest.  4800,  Jan.  4,  .  .  . 

Davbar,  Herrmann.  —  In  Göttin- 
gen unter  Wdhier  u.  Weber  gebildet, 
von  4  854  bis  4  857  Assistent  beim  Mine- 
raliencomptoir  des  Dr.  Kran tz  in  Bonn, 
dann  in  Gandersheim  privatisirend  u.  seit 
4  859  (an  Grailich's  Stelle)  Assistent  am 
k.  k.  Mineraliencabinet  in  Wien  (Wien.  Zu 
45.  März  4864;, 

gest.  4864,  MSrz  42,  Wien. 
Schrieb  noch :  Uotersuchaogen  an  Mineralien 
d.  Dr.  Krauts  (Pogg.  Ann.  CIIL  4858).  Beitr. 
z.  Deutung  d.  Spreusteins  von  Brevig(Ib.  CVI, 
1859).  Brmittl.  krystallograph.  Constanten  u. 
d.  Grades  ihrer  Zuverlässigkeit  (Ib.  CVI,  CVII 
u.  CVIII,  4859  u.  Sitzungsberichte  d.  Wiener 
Acad.  XXXVIII,  4859  u.  XXXIX,  4  860). 

Daabrie,  Gabriel  Auguste  (nicht 
Paul).  —  Seit  4  830  Prof.  d.  Mineralogie 
u.  Geologie  an  d.  Facultät  d.  Wiss.  zu 
Strassburg.  Ing^nienr-en-chef  des  Mines 
seit  4  855  (YI>), 

98 


1555 


Daviii 


Deichwanden. 


15M 


Davisli  Urbano.  —  (BG), 
geb.  1 630  etwa,  .  .  .  Rom, 
gest.  1700  etwa, 

DavreiiX|GharlesJ08eph. —  I8S7 
Prof.  d.  Chemie  u.  Mineralogie  an  d.  In- 
dastrieschule  za  Lüttich  u.  seit  1834  Prof. 
d.  Chemie,  Physik  u.  Naturgeschichje  am 
College  daselbst  (BG). 

Da¥j|  Edmund.  —  Prof.  d.  Cberote 
erst  an  d.  Royal  Cork  Institution  (1813 — ' 
16),  dann,  nach  W.  Higgins'  Tode,  an  d. 
Royal  Dublin  Society  (Joum.  Roy.  Dublin 
Soc.  Vol.  I,  p.  449  eiU\), 
gest.  4867,  Nov.  5,  Dublin. 

DedeUad,  Julius  Wilhelm  Ri- 
chard. —  Von  4854  bis  4858  Pnvatdo- 
cent  in  G5ltlngen,  dann  Prof.  d.  Mathema- 
tik am  Polytechnicum  zu  Zürich  bis  4  862 
n.  seitdem  in  gleichet*  Stellung  am  Caroli- 
num  in  Braunsohweig  fOr). 

Schrieb  loch :  Abriss  s.  Theorie  d.  höhe- 
ren Coogmenzeo  in  Bezug  auf  e.  reellen  Prim- 
zahlen-Modus (OrelM'i  Journ.  UV,  4867).  Be- 
weis für  d.  IrreductibiMUlt  d.  KrelsUieUungs- 
gleichungen  (Ih.  id.).  Zusatz  zu  e«  Aufsatz  von 
Dirishlet  (Ib.  LVIII,  4  864). 

DogavUey  Jean  Baptiste.  —  (BG), 
gest.  4840,  Apr.  4  3,  Honfleur. 

Dogmt,  Jacob.  —  (OLW), 
gest.  4  848,  Aug.  28,  (Wien?). 

Deldleri  ...  —  Abb^,  Jesuit,  folg- 
weise Prof.  d.  Philosophie  am  Seminar  zu 
Aix,  Hauslehrer  beim  Marquis  d'Havr^  u. 
Prof.  d.  Artillerie  an  d.  Mititärschule  zu  La 
F^re;  zuletzt  pensionirt  in  Paris  lebend 
(BG), 

geb.  4  696,  ..  .  MarteiUe, 

gest.  4746,  ..  .  Paris. 
Lettre  d'un  Mathematicien  it  nn  Abb6,  ou  Ton 
prouve  que  la  matiöre  n'est  pas  divisible  k 
rio6oi,  4S»,  Paris  4737.  De  la  science  des 
geomMres,  i",  Ib.  4  789.  La  mesure  des  sur^ 
faces  etc.,  4",  Ib.  4  740.  Du  calcol  diff.  et  in- 
tegr.,  4*1  Ib.  4  740.  Du  parfait  ingtoieur  frao- 
gals,  4^  Ih.  474S.  Elömeats  g^oöraux  des 
parties  des  matb^matiqaes  necessaires  k  l'ar- 
tUlerie  et  au  g6iiie,  S  vol.  4%  Ib.  4  746. 


Delmaan  (Deiman),  Johann  Ru- 
dolph. —  Dr.  Med.  (Halle).  Seit  4770 
pract.  Arzt  in  Amsterdam  (BW), 

geb.  4743,  Aug.  28,  Hage,  Ostfiries!., 

gest.  4  808,  Jan.  4  6,  Amsterdam. 

Geneeskundige  proeTtn  eo   besehouwiegeD 

over  de  günstige  werking  der  electriciteii  in 

versGhilleade  ongesteldhedeoi  Aoisl.  4779, 


Verhandl.  over  hat  nut  Yan  den  groei  der  boo- 
men en  planten,  tot  znivering  der  lacht;  mit 
A.  Pasta  TBii  Troestwyk,  8«,  Ib.  4  7S0.  Be- 
scbrijving  van  eeoe  electriseerHoachine  eo 
van  proefnemingen  met  dezelve;  mit  Dem* 
selben,  4^  Ib.  4790.  Over  den  steen- en 
metaalregen,  8",  Ib.  4  804.  —  Anthetl  m  der 
Pbarmacopoea  Batava.  —  Sp.  888  ohim  ei 
heissen  :  Trolik  slati  üralik. 

DeUfoflflOy  GabrieL  —  Seil  4813 
Prof.  d.  Mineralogie  an  d.  FacuU.  d.  Wiss. 
u.  an  d.  £cole  normale  in  Paris  (VD)  (Ann. 
C.  4  860;, 

geb.  4796,  Apr.  14,  St.  Quentin(Dep 


Schrieb  noch :  Snr  le  plteiomorphisme  dei 
espöces  min^rales  (Compt.  rend.  XXXII.  4854). 
Snr  la  tfadorie  atomique  de  Mr.  Qandia  (Ib.  idi. 

Dolarbre,  Antoine.  —  (BG), 
geb.  4712«  ..  .  €lermooi. 

Delavaay,  Charles  Bog^oe.  — 
(An.C.  4  860A 

geb.  4816,  Apr.  9,  Lusigny (D6p.  Aube). 

Deutle,  siehe  auch  Romi  de  Hsle. 

Dell— nn ,  Johann  Friedrieb 
Georg  (statt  Friedrich).  —  Dr.  Phil.  boo. 
(Breslau  4  858).  Von  4  834  bis  4839  Ub- 
rer  d.  Mathematik  u.  Naturwiss.  am  Pro- 
gymn.  zu  Moers,  dann  Lehrer  u.  seit  48i7 
Oberlehrer  am  Qymn.  zu  Kreuznach  (Or), 
geb.  4  805,  Mai  10,  ReUwig a.  d. Buhr. 
Schrieb  fernen  Der  kleine  Physiker,  Moers 
4889.  —  tlber  e.  neues  Elektrometer  (Pr^. 
Kreuzni  Gymn.  4841).  Aligem.  GrOsseabe- 
stimm,  d.  homoedr.  Formen  d.  regulär.  Kry- 
stallsystems  (Ih.  4854).  ^  Über  d.  Kuhik'-o 
Qbeffilacben-lafaaH  d.  homoedr.  Fomen  d. 
regulären  KrystaUsystems »  1  AubatM  (Ver- 
bandlL  d.  naturhistor.  Vereins  f.  RheinpreDis. 
4846^47).  Über  d.  Entsteh,  d.  SeoUkhe  la 
Melaphyr  d.  Nahethais  (Ib.  id.).  Obere.Bi- 
rytfels  bei  Kreuznach  (Ib.  id.).  —  Abscbaitt: 
Meteorologie  in  d.  »Fortschritten  d.  Pby^' 
Bd.  IX  u.  X,  Beriin  4  857—58. 

Deewtor y  Hans  Heinrich. —  Seit 
4  858  Chef  d .  topograph.  Aofinahaae  d.  Gia- 
Ions  Bern  (Or). 

DiparoIeaBi  Antoine.  —  (BG), 
geb.  4703,  Oci.  48,  Cessonx. 

Derandi  FrangoiSi  heisst  richtig: 
Derrand  (BG). 

Deresney  Charles.  —  (BG), 
geb.  4  780,  .  .  .  Paris. 

DesohwMtdett,    J...   Wolfgaag 
von.  —  (Vom  Prof.  Wolf  m  Zürich), 
geb.  4849  (nidKl  4800),  JoU  14,  Sunt 


1557 


Beifontabiea 


.u^ 


Onboifl) 


1558 


Daeflbtttolamii  R^n^LoaicIie. — 
(Batigm  unter  seinem  Büdmss  fn  Bd.  VI  von 
/.  St^Hilaire'9  Plantes  (U  la  Francejy 
geb.  475t,  Febr.  U,  .  .  .* 

*  g«b.  1732,  Febr.  14  (Q)  ofKmbtr  DraokfeUer. 


I  inles  Pierre  Pran* 
^oisSlanislas,  statt  Joles.  —  Seit  1834 
Bibliothekar  am  Mos^om  d*Bistoire  Natu- 
relle in  Paria  (BG)  (VDJ, 

geb.  1800,  Oct.  8y  Nogent-le-Retroa. 


(nicht  Msortnes),  Charles 
Bernard.  —  NahmvielTbeilanderPolKik. 
Zog  sich  4845  vod  d.  Industrie  zurück  (VD), 
geb.  4777,  Juni    8,  Dijon, 
gest.  4862,  Aug.  30,  Verberie  (Oise). 

D^sprotZi  C^sar  Mansuöte.  — 
geb.  4794, Mai     4,. . .  .fLes  Mondes, 

par^oi^no,4863,N"66;.* 
gest.4863,llltrz4  5,Paris/'i4n.C.4  860;, 

*  feb.  nicht  1791,  Mti  4,  sondern  1789,  Mai  13  (Im 
Mmda),  (Oommm,  XXIL  8S<K)  DMO»tam  im  Text : 
1792,  Mfti  10  kt  indeea  eigene  Angabe  des  Ventor- 
benen. 

DMMi&gi  Anton.  ^  Dr.  Med.  (Ley- 
den  4637),  Prof.  zu  Harderw^k  (4  639— 
42),  dann  zu  Groningen  {BWJ, 

geb.  464t,  Oct.  4  6,  Meurs. 

gest.  4  666,  Jan,  30,  Groningen. 

DeyMX,  Nicollaa.  —  (BGJ  (BMJ, 
geb.  4763  etwa,  .  .  Paris, 
gest.  4  837,  Apr.  t7,  Passy. 

Dldlotti  Isidore.  —  (VonHm.  Gran- 
de au  in  Paria), 

geb.  4798,  März  tt,  Thionville. 

Dloflbaoli,  J  o  b  a n  n.  —  /^OLfr;  (BJE. 
V;  (BG)  (Kaisei^s  Bücherlex,), 
geb.   4  729,  Apr.  4  0,  Prag, 
gest«  4792,  Dec.  2,  Wien. 

Dinon,  Peter  (statt F...}.  —  CapitSa 
eines  englischen  Kauffahrers*  (BG)^ 

geh,  4785  etwa,  % .  (Irischer  Abkunft), 
gest.  4  847,  Febr.  9, 

*  Alio  nieht  Oapitin  in  der  fransösitcben  Flotte. 

DlrloUot  (eigentl.  Lejeune*Dirichlet), 

PelerGuslav.  —  (Götting.  Nachr.  4  869; 

(Monatsberichte  d.  BerHn.  Aeäd,  4869^, 

gest.  4  859,  Mai  5,  Göttingen. 
Schrieb  noch :  Sur  un  tSidordme  retatif  aux  s^ 
ries  (Cralle*!  Journ  LIII,  4857).  —  Posthttma : 
Uotersuchungen  Über  e.  Problem  d.  Hydrody- 
namik (OmtHig.  Naebr.  485^*—  mit  Zusätzen 
von  J.  W.  B.  Badakind  in  CreUa's  Journ.  LVIII, 
4  864).  überd.  biquadrat.  Characterd.  Zahl 
zwei  CCifana'f  Journ.  LVH,  48S<r]. 


ii  Bnno  Heeren.  — 
Schrieb  noch:  Lauf  d.  Pallas  vom  Aug.  4849 
bis  Juni  4820  (Bode'a  Jahrb.  4824).  Bahn  d. 
Cometen  vom  Juli  4  84  9  (Jb.  4822).  Ober  d. 
Bestimm,  d.  geogr.  Breite  mittelst  d.  Polar- 
sterns (Ib.  4898). 

DIwiai,  Eustachio.  •—  (BG), 
geb.  4  620  etwa,  ...  San  Severino, 

MarcAncooa. 

Doloodeii,  Döodat  Guy  SlUtin 
Tancrdde  Gratet  de.  —  (BD), 
gest.  4  804,  Nov.  28,  Chateauneuf. 

Domlais,  Marco  Antonio.de.  — 
(^Siehe  auch:  The  Ufo  and  conlemparaneaus 
church  history  of  Ä,  de  Dominis  ete,  by 
H.  Newland,  8%  Oxford  u.  Lond^  4  849;. 

Dcteatli  Vitaliano.  —  (Linnaeus  ad 
Gisekium,  in  Stöver:  VitaLinnaei, II,  SOO;, 
gest.  4763,  Juli  4  4,  «  .  . 

Do&kia,  Bryan.  —  Ferneres  über 
seine  Verdienste  in  (ASN.  XVI,  86;. 

Dorlsy,  Jean.  —  (BG), 
gest.  4  652,  MSrz  4  2,  Paris.* 

*  geet.  1657, .  .  {BXJ). 

Dora,  Ignaz.  —  (BEJ.  Y), 
geb.  4734,  Febr.  2,  Utzwingen, 
gest j.  *  . 

Drapamand,  Jacques  Philippe 
Raymond.  —  j^Seine  Biogr,  von  J.  Po i- 
tevin  sen,), 

ge8t.'4  804,Febr.2  (AfiXU,Pluvi08e  1 2). 

DrieMoai  Petrus.  —  Dr. Med.  (Gro- 
ningen 4775).  Lector  (4778)  u.  Prof.  (extr. 
4 787,  ord.  4 79 4) an  d. Üniv.  daselbst  ^^ffV, 
geb.  4753,  Aug.  30,  Groningen. 

DrieMaa,  Jan  Gonstantijn.  — 
Neffe  von  Petrus.  Dr.  Phil.  u.  Med.  [Gro- 
ningen 4844  u.  4  84  8]  (BW), 

geb.  4790,  Juni  30,  Deventer. 
Schrieb  noch:  Gemakkelijk  en  onkostbaar 
middel  om  spoedig  vunr  te  makan  (Maand- 
Schrift  tot  Nut  van't  Alg^meeo,  Gron.  48a8). 
Proefnemingen  over  hei  nieuwe  donderzilver 
(Algem.  Konst-  en  Letterb.  4808).  Scheikon- 
dig  onderzoek  van  eene  zoort  van  Soda,  welke 
uit  den  facus  buccinalis  in  de  nabijbeid  van 
de  Kaap  de  Goede  Hoop  wordt  bereld  (Ver- 
bandl.  Kongl.  Inst.  VI,  4823). 

Dabolfli  Jean  Baptiste.  —  (BG), 
geb.    4763,  Mai  22,  Jancigny  (nicht 

Jaucigny), 
gest.  4808,  Apr.  4,  Moulins. 

98» 


1559 


Dnbois  da  Montpereiix 


Skalimd. 


1U0 


Dnbolfl  de  Meiitperevs,    Fr^ 

deric.  —  Lebte  von  1819  bis  etwa  1819 
als  Hauslehrer  in  Litthauen«  dann  als  Hof- 
meister eines  Polen  einige  Jahre  in  Berlin, 
kehrte  1 836  in  die  Heimath  zurück  u.  war 
seit  1843  Prof.  d.  ArcbSologie  in  Neuen- 
burg (Wo  if,  IVA 

gest.  1850,  Mai  7,  Neuenburg.* 

*  ^t  1849,  Mai  7  (BCf)  «Im  fiüMh. 

Ihllme,  Ouillaume.  —  (DH), 
gest.  1837,  Oct.  18,  Rouen. 

Dftmbaoheri  Johann  Nepomuk. 

—  (BEj.  vi;, 

geb.  1730,  Oct.  S8,  Prag, 
gest 

DttlleUi  Jean  F^rapied.  —  (BG) 

(BMh 

geb.  4737,  ..  .  Tence. 

DttloBg,  Pierre  Louis.  —  (CR.  VII, 
H 72;  (Joum.  de  chimie  med,  4  845,  Fevr.;, 
gest.  1838,  Juli  18,  .  .  . 

Domas,  Jean  Baptiste.  —  (An.  C. 
I86O;, 

geb.  1800,  Juli  15,  Alais. 
Schrieb  auch :  Essai  sur  le  volame  de  l'atome 
des  Corps ;  mit  A.  La  Rojer  (Journ.  dd  phys. 
XCII,  18t1). 

Dvmeat,  Andr^  Hubert.  —  Ober 
seine  Verdienste  als  Geolog  siehe  (GS,  XIV, 

p.  lxü;. 

Domont  de  Oonrseti   Georges 
Louis  Marie  de.  —  (Hedouin,  Mem, 
Sqc.  d*AgricuU.  de  la  Seine  1828,  Vol.  i;, 
gest.  1824,  Juni  15,  .  .  . 

DvBfl  Soot,  John.  —  (KEC), 
geb.  1265,  .  .  .* 

*  g«b.  1274, .  .  .  {B€f), 

Ihtpasquier,  Gaspard  Alphonse 
(statt  Alphonse).  —  (Freds  analytiqtie  des 
travaux  de  VAcad.  de  Rouen,  1848;  (BGJ, 
gest.  1848,  Apr.  18,  .  .  .  (BG),* 

*  Wohl  fftlMh. 

Dtiperrey,  Louis  Isidore.  —  (An. 
C.  I86O;, 

geb.  1786,  Oct.  21,  .  .  . 

Ihipitt,  Fran^ois  Pierre  Charles, 
statt  Charles  (VD), 

DtipiliSi  Charles  Fran^ois.  —  (BGJ, 
geb.  1742,  Oct.  16,  Trie-ie-Ch&teau. 

Dupiils-Deloovrti  Jules  (statt  Jean) 
Fran^ois.  —  Secretllr  d.  Sociöt^  a^ros- 


tatique  de  France,  in  Paris  lebend,  seit 

1820  mit  Einführung  u.  Verbessemug  d. 

Gasbeleuchtung  beschSftigt  (VD), 

geb.  .  .  .  Berru  (statt  Berre). 
Essai  8ur  la  oavigation,  Paris  4829.  De  l'art 
aörostatique  appliqu6  aux  transport.  Ib.  1847. 
ElectrO'Subtracteur  (ein  Hagejableiler) ,  Ib. 
4  8&0.  Manuel  completd'adrostatique,  Ib.  issi. 

—  Dramatisches. 

nupnj,  Louis.  —  (BG), 
gest.  1796,  Apr.  12,  .  .  . 

IHurea«  de  la  Malley  Adoipbe 
Jules  C^sar  Auguste.  — 

geb.   1777,  März  2,  Paris  (BG)  (YD). 
gest.  1857,  Main,  Paris /"FimaisM»- 

%€ige).* 

*fnt.  Mails  (FD). 

Dttrooher,  J...  M...  £!tsabetb 
(statt  J . . .).  —  Corresp.  d.  Pariser  Acad.  Tod 
1836  bis  1 837  Schüler  d.  polylechn.  Schale 
(CR.  LI,  903;, 

gesL  1860,  Dec.  3,  Rennes. 

Ihtteai,  Louis.  — 

Schrieb  auch :  Des  pierres  pr^eaaes  et  des 
pierres  fiaes,  avec  las  moyens  de  les  cooaai- 
tre  et  de  les  övaluer.  —  Viel  Archiologiicbes. 

Dviroaaa^  de  la  Oevtvre,  Jac- 
ques Fran^ois.  —  (BG)^ 
geb.  1749,  ..  .  Paris. 

*  Dtttrone  lehraiM  (J^O). 

DiiTali  Robert.  — 
Schrieb  noch:  De  transflguratiooe  metallo- 
ram,  4*  Pariaiis  1S59. 

Dvval-Lerej I  Nicolas  Claude. 

-  (BG), 

geb.  1730  etwa,  .  .  .  Bayeux. 


Bgell,  Ambrosius.  — \g. Schöpf, 
HisL^statist.  Beschreib,  d,  SoehsÜfts  W9n- 
burg,  8%  Hildburghausen  ISOt^, 
gest.  1801,  MSrz  13,  Wurzburg. 

BPu-eaarlrd,  Augnstin.  —  (Vm 
Prof,  B er  l in  in  Lund), 

gest.  1764,  Oct.  4,  Saaris,  Finnland. 

EleUloni,  Carl  Herrmann  Ale- 
xander. —  Seit  1862  Lehrer  d.  Chemie 
am  landwirthschafU.  Institut  in  Berlin  (Or 

Eisiaga  (Jelles),  Eise.  —  (BW), 
geb.  1744,  Febr.  21,  Droorijp. 

Bkelaad,  Adam  (nicht  Adolph)  Wil- 
helm. —  (Vom  Prof,  Berlin  m  Ltmi)- 


1561 


d'Elhnyar 


lviui«< 


1563 


diahvjar  (d*Blhayart),  Don  F  a  u  s  t  o. 
—  Generaldirector  d.  mexican.  Bergwerke 
von  1790  bis  zum  Ausbruch  d.  Revolu- 
tion, wo  er  nach  Spanien  zurückkehrte  u. 
daselbst  Staatsminister  u.  Generaldirector 
d.  Bergwerke  ward.  Früher  Prof.  d.  Berg- 
schule  zu  Vengara  in  Biscaya  (BGj, 
geb.  1755,  Oct.  H,  Lognmo. 
gest.  4  833,  Febr.  6, 

BllaSi  P. ..  —  Jetzt  Apellationsrath  in 
Amsterdam  (OrJ. 

Ovar  het  vermögen  der  magoeto-elektri- 
sche  Machiae  (Verslagen  etc.  d.  K.  Acad.  v. 
Wetenschappen  XI,  1861). 

£lledeBea«moat,  JeanBaptiste 
Armand  Louis  Löonce.  —  (An.  C, 

i»6o;, 

geb.  n98,  Sept.  23,  .  .  . 

Blll<H>tt|  Andrew.  —  Machte  von 
1789  an,  im  Auftrage  d.  Regierung,  viele 
Vermessungen  in  d.  Vereinigten  Staaten, 
namentlich  4790  zur  Anlage  der  Stadt 
Washington  (mit  seinem  Bruder  Jona- 
than, gest.  4  826  zu  Batavia,  Staat  New 
York).  War  von  4792  an  »Surveyor  ge- 
nerral«  d.  Vereinigten  Staaten,  als  welcher 
er  Fort  Brie  u.  mehre  Städte  am  Brie  an- 
legte u.  die  Südgrünze  gegen  d.  spanisch. 
Besitzungen  hin  festsetzte.  Spater  SecretSr 
des  »State  land  OfBce«  u.  seit  4  84  2  Prof. 
d.  Mathematik  an  d.  Militär-Acad.  zu  West- 
point im  Staat  New  York  (AC), 

geb.   4754,  Jan.   24,  Bucks  County, 

Pennsylvanien. 

gest.  4820,  Aug.  28,  Westpoint. 
Stand  in  engster  Beziehung  zu  Washington, 
Franklia,  Bittenhonae  u.  A. 


I  Robert  Leslie.  —  (Von  Hm. 
W.  Wal  ton  in  Cambridge,  auf  testamen- 
tar.  Anordnung  des  Verstorbenen j, 

gest.  4  859,  Mai  4  2,  Anstey  Hall,  Trum- 

pington  b.  Cambridge. 

BaamerllaSi  Ludwig  August.  — 

(G.  34;, 

geb.  .  .  .  Elleben  bei  Arnstadt. 

Bmtteti  John  Patterson.  —  Von 
1822  bis  4  824  in  Charleston  lebend,  dann 
Prof.  d.  Chemie  u.  Naturgeschichte  an  d. 
üniv.  zu  Virginien  (AC),   ' 

geb.   4797,  Apr.    8,  Dublin,  Irland, 
gest.  1842,  Aug.  4  3,  New  York. 

Bafleldi  William.  —  Von  4770  bis 
1783  Prof.  d.  schönen  Wiss.  an  d.  Acad. 


zu  Warrington,  dann  Pastor  in  Norwich 

(AC)  (KEC), 

gest.  4797,  Nov.  3,  Norwich. 

E«gel|  Johann,  s.  Angelus. 

Engol,  Samuel.  —  (BG)  (Wo  If.  U), 
gest.  4  784,  MSrz  26,  .  .  . 

Epp,  Franz  Xaver.  —  (BEJ.  V;, 
geb.  4789,  Dec.  23,  .  .  . 

Ertoly  Traugott  Lebrecht.  —  (G, 

4  858;, 

gest.  4  858,  Febr.  8,  München. 

Bsmareh  (Esmark),  Jens.  —  (NPL), 
geb.  4  763,  Jan.  34,  Houlberg. 

Bsmaroh,  Lau  ritz.  —  (E.  supplj, 
gest.  4842,  Nov.  4,  Kopenhagen. 

Btmark,  Hans  Morton  Thrane. 

—  Capellan  zu  Bidanger  u.  Brevig  (4  826 
— 49),  dann  Pfarrer  zu  Ramnäs.  Seit  4  844 
Mitgl.  d.  Gesellsch.  d.  Wiss.  zu  Drontheim 

(NFLJ, 

geb.  4  804,  Aug.  24,  Kongsbergf. 
Beskrivelse  over  et  nytt  Mineral,   Radyolit 
(Mag.  f.  Natarvid.  VIII,  4S2S).  Om  nogle  nye 
Arter  af  Trilobiten  (Ib.  XI,  4  8S2— SS).   Tho- 
riten,  opdaget  og  beskreven  (Ib.  XII,  4 SIS). 

—  Entdeckte  ausserdem  den  Aegyrin,  Pra- 
seoUt,  Erdmanoit,  usw. 

Bsplnosai  J  0  s  ^  d  e.  —  (NM), 
geb.  4763,  März  25,  Sevilla. 

EspYi  James  Pollard*. — Erst  Ad- 
vocat  zu  Xenia,  Staat  Ohio,  dann  Prof.  d. 
»Classical  Department«  am  Franklin  Institut 
von  4  817  bis  etwa  4  844  u.  darauf  beim 
Kriegsdepartement  in  Washington  ange* 
stellt  (The Human  Will  etc.  by  J.P.Espy, 
8',Cincinn.  4  864;  (SilLN.Joum.XKlKJ, 
geb.  4  786,  Mai  9,  Washington, 
gest.  4860,  Jan.  24,  Cincinnati. **     " 

*PoUard  nannte  er  rieh  nach  seiner  Frau. 
**gett.  Jan.  a5(Xil.  1861). 

BvleFy  Leonhard.  — 
Sp.  697,  Z.  24  V.  o.  Acta  (nicht  Nov.  Act.)  Pa- 
tropol. 

BvaiMi  Oliver.  —  (AC), 

geb.   4755, Newport,  Dela- 
ware, 

gest.  4  84  9,  Apr.  24,  Philadelphia. 
Nach  (AC)  gebührt  ihm  o.  nicht  Vi^iann.  Tre- 
vethiek  die  Erfindung  d.  Hochdruckmaschioe, 
von  der  er  schon  17S7  u.  4  794  Zeichnungen 
u.  Specificationen  nach  England  sandte.  — 
Erbaute  auch  schon  4808 — 4  eine  Baggerma- 
scbine  (Dredging  machine),  die  den  Schuyl- 
kill-Flnss  befubr,  getrieben  Surch  ein  am  Slani 


1663 


Bzinioiio 


Hiean. 


1564 


beflndliehas  Schaufelrad,  das  darcb  e.  Dampf- 
maschine bewegt  ward.  —  Erfand  auch  aar 
Verbesserung  d.  Mühlwerke  den  »Elevator«, 
den  »Conveyorflr,  den  »Drill«,  den  »Hopperboy« 
u.  den  »Desoender«. 


^1  Antonio.  —  (NM), 
geb.  I7S9,  Sept.  t6,  Valencia. 


Fabriol«s,  Johann  Christian.  — 
(NK)  (Autobioffr,  in  6.  A.Lahde:  Porträt- 
ier med  Biographier  afDamke  etc.,  S***  Hfl., 
IQÖbnh.  4805), 

geb.  n46,  Jan.  7,  Tondem.* 

*  ffeb.  1748,  Jan.  7  {rSM),  ftko  falMlu 

Fas,  Jobannes  Arent.  —  (BW). 
Sehrieb  noch :  Verband!,  over  twee  koraelen, 
nit  de  berekeningen  van  BUley  etc.,  a*"  Leyd. 
1787.  Besoboawing  eener  sterrekundige  for- 
male, 8»  Ib.  4787. 

FavijM  de  Saittt-Fottdi  Barth^- 
lemi.  —  ^ÄD;, 

geb.  1741,  Mai  19,  Montölimar. 

Faye,  Hervä  Auguste  £tienne 
Alba  n  6.  —  (VD), 

geb.  1814,  Oct.  5,  St.  Benolt  du  Sault 

(Indre).* 
Schrieb  noch :  Sur  les  öclipses  centrales  de 
rannte  procbaine  (Compt.  rend.  XLV,  4857). 
Sar  la  parallaxe  du  soleil  et  sur  les  ^cHpses 
de  rannte  courante  (Ib.  XLVI^  4868}<  Sur  les 
comötes  et  sur  Thypoth^se  d'un  milieu  resis- 
tent (Ib.  XLVII,  4888  et  L,  4860).  Sur  la 
figure  des  coas^tes  et  sur  l'acc^l^ration  de 
leursmouvements  (Ib.  XLVII,  4  858  et L,  4  860). 
Sar  la  secoode  queue  de  la  comöie  de  Donatl 
(Ib.  XL VIII,  4859).  Sur  les  thöories  relatives 
k  ia  figure  des  comötes  (Ib.  id.).  Sur  le  06" 
dottblement  de  la  com^te  de  Biela  (Ib.  id.). 
Sur  I'atmosphöre  du  soleil  (Ib.  XLIX,  4  859). 
Sar  les  expörieoces  de  Mr.  Fiseau  consid^röes 
au  point  de  vue  du  mouvement  de  transla- 
tion  da  sysMme  soliire  (Ib.  id.).  Sur  l'hypo- 
th^se  de  la  foroe  röpulsive  daas  ses  rapports 
avec  la  thäorie  des  satelUtes  (Ib.  L,  4  860).  Sur 
une  exp^rience  falle  avec  ia  machine  de  Böhm- 
koxff  pour  mettre  en  övidence  la  force  r^pul- 
sive  des  surfaces  incandescentes  (ib.  L  et  LI, 
4860).  Sur  les  firanges  d'inieK6rence  qui  se 
sont  montröes  en  Aigörie  darant  röclipse  so* 
laire  (Ib.  LI,  4660).  L'irradlalion  peut-elle 
rdconcilier  Thypotb^se  des  nuages  solaires 
avec  les  faits  observäs  pendaut  les  ^clipses 
totales  (Ib.  LH.  4  864).  Sur  racc^löration  de 
la  quatridme  comöte  p^riodique  et  sur  la  force 
repolsive  (Ib.  id.).  Sur  les  pharea  etsur  Töelai- 
rage  ölectriques  des  places  publiques  (Ib.  id.). 

*  g«b.  Oet.  1  {Ann.  C.  1860). 

Foddeneiii  Bernhard  Wilhelm« 
—  Dr.  Phil.  (Kier  1857),  seit  einigen  Jah- 
ren in  Leipzig  privatisirend  (Or). 


Schrieb  noch:  Ober  elektr.  WeMeaWwe- 
gong  (Foffg.  Ann.  CVIII.  4868).  Ober  eecllla- 
torische  elektr.  Entladung  (Ib.  CXII.  4864). 
Ober  d.  elektr.  Flaschen-Entladung  (Ib.  CXIII 
u.  CXVI,  4  868).  Ober  e.  eigenthttml.  Strom- 
theilung  bei  Entladung  d.  Leideaer  Batterie 
(Ib.  GXV,  4868). 

Feirara,  Francesco.  —  Yen  4883 

bis  4809  Prof.  d.  Mathematik  u.  Pbysft  an 

d.  Univ.  zu  Catania,  dann  Prof.  d.  Nalur- 

geschicble  an  d.  zu  Palermo  (MBlj» 

Schriften :  Storia  generale  dell'  Etua»  8", 
Catania  4  788.  Sopra  il  lago  dei  Palici  in  Siel- 
Ha,  8°,  Palermo  4805.  Sopra  Tambra  Siciliana, 
8<»,  Ib.  4805.  Campi  Flegrei  deUa  Sicilla  etc., 
4«,  Messina  4  840.  Storia  naturale  delia  Stci- 
lia,  che  compreode  la  mhieralocia»  4%  Cata- 
nia 4  848.  Descrizione  delV  Etna  etc.,  8^  Pa- 
lermo  4  848.  Storia  dei  tremuoti  di  Sicilia  nel 
4  888,  8«,  Ib.  4  888.  —  Historisches.  ^ 

Flok,  Franz  Ludwig.  —  (ZOG.  X, 
4  869;, 

gest.  48t(8,  Dec.  84,  Marburg. 

Fittdleri  Johann  Alexander.  — 

Dr.  Phil.  (Breslau  4835},  seit  4835  Prof. 

u.  Oberlehrer  d.  Mathematik  u.  Physik  am 

Gymn.  zu  Leobscbüiz  in  Schlesien  (Orj, 

geb.  4  808,  Jan.  i,  Adersbach,  Böhmen. 
Ausser  der  Diss.  noch :  Lehrbuch  d.  allgem. 
Arithmetik,  8^  Bresl.  4848.  Zur  Geschichte 
d.  Erfind,  d.  Fernrohre  (Prgm.  d.  Gymn.  4  843). 
Das  Pendel  (Ib.  4848).  Ober  einige  merkwunL 
Eigenschaften  d.  Sehnen-Vierecks  (Ib^  4  848). 
Über  d.  Bestimm,  d.  G^schwindigk.  d.  Lichts 
(Ib.  4  855).  Thermometer-  u.  Barometerbeobb. 
in  Leobschütz  von  4805—54,  zusammeoge- 
stelK. 

Flgvlor, Louis  Gnillaume.*  —  Nef- 
fe, nicht  Sohn  von  Pierre  Oscar  (YD). 

FUoheri  Georg  Andreas.  —  ^iehe 
auch  biogr.  Notizen  tlber  Om  io  Lahr- 
mann's  Mondiopographie ;  4.  Abth.  48^4, 

s.  3;. 

Flioher  (genannt  von  Waldheim), 
Gotthelf.  —  (Bull.  Soc.  d.  NaturaHstes 
de  Moscou^  XXVi,  4  853;, 

gest.  4  853,  Oct.  6  ist  A.  St. 

FiseaVy  Armand  Hippolyte  Louis 
(sUtt  H.  L.).  —  Seit  4  8^0  Mitgk  4.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Paris  (CB.  L  et  Lü;  (VD), 

geb.  48  49,  Sept.  23,  Paria. 
Schrieb  noch :  Sur  les  hypothtees  relatives  i 
I'öther  lumineuz  et  sur  une  experience  qni 
paralt  dömontrer  que  le  mouvement  des  corps 
change  la  vitesse  avec  laqüelle  la  lumitee  5e 
propage  dans  lear  intörieure  (Ana.  chtm.  phys. 
S^r.  III,  Vol.  LVII,  4859).  Sur  une  m^Uliode 
propre  ä  recbercher  si  Tazimut  de  polarisa- 


1565 


VUndara 


fridTiOakl. 


16«6 


tioa  da  rayoa  räfractö  est  influencö  par  le 
■nouvement  du  corpa  röfringent  (Ib.  LVUI» 
1860).  Rechercbes  aur  plasieurs  ph^DomöDes 
relaUfa  ä  la  Polarisation  de  la  lumi^re  (Ib. 
LXIII,  4861).  Keohercbes  sur  les  modiflca- 
tions  que  subit  la  vitesse  de  la  lumiäre  dans 
le  verre  et  plnaieurs  aatres  corps  solidea  sous 
rioflaence  de  la  chaleur  (Ib.  LXVIi  486i).  ~ 
Sar  la  lami^re  ömise  par  le  sodium  brülaot 
dans  rair  (Compt.  rend.  UV,  486t). 

niaders,  Matthew.  —  (AC)  (KEC), 
geb.  4760,  ..  .  Donington,  Lincolnsb. 

Hoerkei   Heinrich   Gustav.   — 
(Vom  Dr.  Pritzel  in  Berlin), 
gest.  4835,  Nov.  6,  Rostock. 

Fook#,  Christian.—  Dr.  Phii.»  seit 
4  807  Privatdoceot  an  d.  üniv.  zu  Göttin- 
gen u.  zugleich  seit  4  S  4  S  Lehrer  am  Gymn. 
daselbst  (Der  Gang  durchs  Leben;  SeUm-- 
(no(fraphM,  Gdtting.  4857;  (GötHng,  ünUfr^ 
haUunge^u.  AnMeigeblatt^om  8.  Mlirz  4  86t;^ 
geb.  477S,  Dec.  2 — 3,  Delmenhorst, 
gest.  4861,  MSn  3,  GöttiogMi. 

FSntomaas,  Ferdinand  Karl.— 
Seit  4  867  pensiooirt,  als  Privdtliuinn  in 
Nordhausen  lebend  (Or), 

FSnteri  Wilhelm.  — 

Diss.  de  altltudine  poli  bonnensi,  4**,  Bonaae 
4  864.  —  Entdeckte  mit  0.  L.  Leaaer  den  Pla- 
neten N^'dS  (Erato)  am  44.  Sept.  4860  zu 
Berlin. 

Fokker,  Johann  Pieter.  — 
Waarnemingen  van  de  Komeet  van  den  Jare 
4  807  (Verhandl.  Nederl.  Instlt.  II,  4846).  De 
middellUn  der  zon  in  bat  apogaeum  en  perl- 
Kseum,  waargenomen  met  eenen  heliometer 
van  48  meter  brandpanct  op  een  akromatt- 
schen  kijker  van  eenen  meter  brandpanct  (Ib. 
VI,  4828).  ~  Heliometrische  Waarnemingen 
betreffende  Jupiter  en  Saturous  over  de  Ja- 
reo  4808  tot  4  884  (Verslagen  van  bet  Nederl. 
lostit.  4889  et  4884). 

Foaitalno  dei  BerllaSi  Alexis. 
—  (RDJ, 

geb.  nicht :  Claveyson,  sondern :  Bourg- 
Argental  (Ardtehe}. 

ForbeSi  John.  —  (Vom  Dr.  Pritzel 
in  Berhn,) 

gest.  1813,  Aug.  ...... 

Forboii  James  David.  —  Seit  1859 
Principal  d.  Univ.  zu  St.  Andrews  (BrUüh 
Aesoc.  Eeport), 

Schrieb  noch :  Travels  through  tbe  Alps  of 
SaYoy,  8«,  Lond.  4848,  edlt.  II,  Ib.  4845.  Oe- 
cesional  papers  on  tbe  theory  of  glaeiersy  8* 
Bdiob.  4868.  HIstory  of  Natural  Pbiloaophy 
io  d.  Bneyolop.  Metr.  Bdiab.  —  Od  tbe  ap* 
pUoattPo  of  tbe  oompressiblUty  of  water  to 


practlcal  purpose  (Bdinb.  New  pbil.  Journ. 

XIX,  4888).   On  tbe  g6ology  of  Auvergne  (Ib. 

XX,  4886).  On  tbe  intermttting  brine  spring, 
dliohargiBg  carbonic  aoid  gas,  near  Kissingen 
(Ib.  XXVI,  4889).  Fiaeen  letters  od  gleoier 
moUon  (Ib.  XXXIII,  4848  —  XLVI,  4840).  — 
Experi mental  Inqoiry  into  tbe  laws  of  tbe  con- 
duction  of  beat  in  bars  etc.  (TV.  Bdlnb.  Soc. 
XXIII,  pt.  I,  4868). 

Foawtor,  Jobann  Reinhold.  — 
(AUgm.  LiU.-Zt,  4788,  inteUigmabL  & 

4  68  t;, 

gest.  4798,  Dec.  4  6,  Halle. 

Förster,  Johann  Georg  Adam,  — 
(Vom  Prof.  Strehlke  in  Danxig,  alis  d. 
Kirchenbuch), 

geb.   4751,  Nov.  27,  Nassenhuben, 
gest.  4794,  Jan.  4  4  (AUgm.  LiU.-Zi. 
4794,  IntelUgenzbLS.  204  u.  249;,- 
gest.  Jan.  4  4  (Ib,  1798,  InUUi" 
gen%bl  S.  62;. 

Forito,  Giovanni  Battista.  — 
(OLW), 

geb.  1741,  Nov.  4t,  Padua. 

FM8oa«lt,  Jean  Bernard  L^on. — 
Seit  4  862  Astronom  beim  Bureau  de  Lon-* 
gitude  u.  physikalischer  Assistent  bei  d. 
Sternwarte  in  Paris  (Coemoe,  ISX,  i^t). 

Schrieb  noch :  T6leaoopes  en  verra  argoot6 ; 
miroirs  k  surface  6lltpsoide  et  paraholoide  de 
rövolution  (Compt.  rend.  XLVll,  4  868).  Des- 
cription  des  proc6d68  eroploy6s  pour  recoü- 
naitre  la  cenfiguratioa  des  surfsoes  optiques 
(Ib.  id.).  Basal  d'un  nouv.  t6lescope  parabo- 
llqne  en  verre  argent^  (Ib.  XLIX,  4889).  Suk 
un  nouv.  tölescope  de  t'observatoire  imperiale 
(Ib.  UV,  4  868).  Sur  une  dötermiiiatlon  eip^  . 
rimentale  de  la  vitesse  de  la  lumi^re;  paral-'^ 
laxe  du  Soleil  (Ib.  LV,  4861). 

FoamefroUy  Benolt.  —  (VD), 
geb.  4  802,  Oct.  3t,  St.  fitienne. 

Franoeflooni,  Daniele.  —  /"Siehe 
auch:  Abate  Portunato  Pederici,  No^ 
ii»ie  intomo  la  vita  ecc.  di  D.  F.,  8*,  Va- 
nezia  4  836;. 

Fk-MikllB,  Sir  John.  —  (ACJ, 
geb.   1786,  Apr.  4  6,  Spilaby, 
gest.  1847,  Juni  4  4,  Pointe Victory» an 
d.  Nordwestkoste  von  King  Wil- 
liam IV  Island  (CB.  XLIX,  p.  417 
et  633;. 

Frloke,  Johann  Heinrich  Gott- 
lob. —  (Marx), 

geat.  4  823y  Sept.  4  4,  BrauDSchweig. 

FH4wmlsld,  Johann.  —  (OLWJ, 
gest.  4784,  ..  .  Szepua. 


1567 


Fritftoh« 


Oibba. 


1568 


Frltssohe,  Carl  Julius.  — Dr. Phtl. 
(Berlin  4  833),  Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu 
St.  Petersburg  (4638  Adjunct,  4  8ii  aus- 
serordeutl.  u.  4852  ordentl.  Akademiker). 
Chemiker  d.  Anstalt  für  künstl.  Mineral- 
wässer daselbst  seit  4  833.  Wirkt.  Staats- 
rath  4  868  (Or). 

FttBlw,  Otto.  —  Seit  4  860  Prof.  ord. 
d.  Physiologie  an  d.  üniv.  zu  Freiburg  (Zi), 

FnM|  Georg  Albert.  — Nicht  Sohn, 
sondern  Bruder  von  PaulHeinricb  (Or), 

l^^ei  Andrew.  —  (Vom  Dr,  A,  Matn 
thiessen  in  London), 

gest.  4  864,  Dec.  34,  Edinburgh. 

Oaleotti,   Henri  Guillaume.    — 

(äBB.  xv;, 

gest.  4  868,  M&rz  43,  St.  Josse-ten- 

Noode  b.  Brüssel. 

0«UMM,DionisioAlcaU.  — riVü;, 
Memoria  sobre  las  observaciooes  de  latitud  y 
longitad  eu  el  mar,  4*.  Madrid  4  796.  Sobre  el 
cälculo  trigODometrico  eo  la  altura  de  las  mon- 
taoas  (Mem,  del  Deposito  Hidrogräflco) . 

Ctalltol,  Galileo.  —  /^iehe  auch: 
G,  G»,  sa  vie,  son  proch  et  aes  amtempo- 
rakis par  Philarite  Chasles,  4S^  Pa- 
ris 4  863;, 

Cl«lli  Heinrich  Ludwig  Lambert. 

-  (Zt), 

gest.  1863,  Jan.  34,  Trier. 

OaltoBkamp,  Karl  Wilhelm  (statt 
G...  L...  WUhelm).  —  Seit  4  861  an  F.  W. 
K  Ö  h  I  e  r's  Stelle  Director  d.  städtischen  Ge- 
werbschule in  Berlin  (Or), 

geb.  4  8SO,  Dec.  3,  Lippstadt. 

0«ly^OASAlat|  Auto  ine.  —  (VD), 
geb.  4799,  Juli  6,  St.  Girons. 

de  Ctesparii,  Annibale.  — 
Entdeckte  zu  deo  aDgefÜbrten  sieben  Pla- 
neten seitdem  noch  N»  68  (Ausonia)  am 
40.  Febr.  4864  zu  Neapel. 

OaublvSi  Hieronymus  David. — 

(BW), 

geb.  470i,  Febr.  24,  Heidelberg. 

OavMi  Karl  Friedrich.  — 
Seine  sümmtl.  Werke,  herausgegeben  von  d. 
kOnigl.  GeselUch.  d.  Wiss.  in  Göttingen,  wer- 
den 7  Bde.  4*  umfassen  (I.  Disquisitiones  erith- 
metioae.  IL  Höhere  Arithmetik.  111.  Analysls. 
IV.  Geometrie  o.  Methode  d.  kleinsten  Qua- 
drate. V.  Mathemat.  Physik.  V(.  Astronomie. 


VII.  Theoria  motos  eorpormm  ooeleattmn,. 
Bd.  I  ist  anfangs  486S  erschienen.  —  Brief* 
Wechsel  zwischen  K.  F.  Owui  n.  K.  G.  Sehn- 
maeher;  heransgegeb.  von  G.  A«  F.  Füau, 
4  Bde.  8«,  Altena  4  860—61. 

OMtlhey,  Emiland  Marie. — (Pro- 
ny  in  APC.  4837,  I,  p.  S), 
gest.  4807,  Juli  4  4,  .  .  . 

Oavtiar,  £tienne  Alfred  fimile. 

—  Neffe,  nicht  Sohn  von  Alfred  (Or). 

OeelsBuydoM,  Christian  Thorber 
Hegge.  —  Norweg.  Marine-Officier,  seil 
4  857  CapitSn-Lieutenant.  Lehrer  d.  Na- 
vigation usw.  am  Seecadetten-Institut  zo 
Christiania  (4844— 5S)  u.  seit  4855  Vor- 
steher d.  techn.  Schule  zu  HorlMi  (NFLK 

geb.  4  84  6,  Oct.  4  6,  Drontheim. 
Lttrebog  1  Navigationen,  S  Dl.  8*,  ChrisUaaia 
4845,  4.  Aufl.  4866.  De  vigtigsle  Dele  ef  Na* 
turlaren  etc.,  8o,  Ib.  4846.  Mathemetisk  Cur- 
sus  for  Praktikere,  8«,  Ib.  4866. 

Oelder,  Jacob  de.  —  nrollallnd.  U- 
teratur  in  Quetelets  Corr.  U,  p.  S94/. 

O^rbUlotty    Jean    Fran^ois.    — 

(BEJ.  IV), 

geb.  4  654,  Jan.  S4,  Verdun, 
gest.  4707,  März  tt,  Peking. 

Oergwuiei  Joseph  Diez.  —  Sea 
484  6  Prof.  (erst  d.  Mathematik,  sp^Uer  aocb 
d.  Astronomie  u.  Physik)  an  d.  FaculUi  d. 
Wiss.  zu  Montpellier,  seit  4830   Recior 
derselben  u.  seit  4  844  im  Ruhestand  te- 
bend  (Paul  Gervais,  Düooun  promome» 
auoö  fUneraüies  de  Mr.  G,), 
geb.  4774,  Juni  49,  Nancy, 
gest.  4  859,  Apr.    4,  Montpellier  (C^- 
XLVIII,  p.  705;. 

Oemdorf,  Adolph  Traugott  ^on. 

—  Dr.  Phil.  Herr  auf  Meffersdorf  {oicbt 
Messersdorf)  usw. 

Qessaor  (nicht  Geaner),  Johann.  — 

(Wolf.l), 

geb.  4709,  MSrz  48,  Zürich. 

Oherardo  dm  ■ablottetla  (di  S«- 

bioneta).  —  (CPM), 

geb.   4  4  4  4  etwa,  .  .  .  Cremona, 
gest.  4  4  87, Cremona. 

OlblM,  Oliver  Wolcolt(eUttWoi- 
coU).  —  Dr.  Phil.,  seit  4849  Prof.  d.  Phy- 
sik u.  Chemie  an  d.  Free  Academy  so  Ne« 

York  (Or). 

Sclirieb  noch:  On  cbemieal  dasataeaSiffa 
Inangaral-Dis8.,S8*,  Prinoeloo  184  . . .  ^Oe  • 
new  form  of  magneto-eledriCHBieehiae  aatf 


1569 


Oübert 


GronoT. 


1570 


account  of  a  earboo  battery  (SilUm.  Jonra. 
XXXIX,  4  840).  —  Od  the  rational  coostitu- 
tion  of  certaia  organic  Compounds  (Sillim.  N. 
Jouro.  XXV,  4858).  Preliminary  notice  of  a 
new  baae  containing  Osmium  and  the  eie- 
menta  of  Amaionia ;  mit  F.  A.  Oenth  (Ib.  id.). 

—  On  the  value  of  wood-gazes  vith  analysis  of 
tbesame;  mit  Demselben  (Journ.  Franklin 
Inst.  4857).  —  Od  the  influeoce  of  tempere- 
ture  apon  the  abeorption  of  light  (Proceed. 
Americ.  Assoc.  for  tbe  advaocem.  of  ScioDce 
4  860).  On  a  new  electro-chroDOgraphic  me- 
thod  (Ib.  4854).  Report  on  the  receni  pro- 
gross  of  organic  chemistry  (Ib.  4855).  On  the 
tbeory  of  the  polyacid  bases  (Ib.  4  858). 

OnbeH,  William.— 
Brauchte  zuerst  das  Wort  elektrisch.  »Viro 
illam  electricam  nobis  place!  appellare 
qaae  ab  humore  provenit«,  sagt  er  in :  De 
Magnete,  libr.  II,  eap.  II,  p.  54,  edit.  Sedini 
4  6t8. 

CHlbeH,  Ludwig  Wilhelm.  — 
Schrieb  auch :  Kritische  AufsStze  Über  die  in 
München   wieder  eroeaerien   Versuche  mit 
Schwefelkies-Peodelo  u.  Wttpschelruthen,  8^ 
Halle  4818. 

CHllet    de    Laomont,    Frangois 
Pierre  Nicolas.  —  (BG), 
gest.  4  834,  Juni  4,  .  .  . 

Gioberli  Giovanni  Antonio.  — 

(DR). 

gest.  4  834,  Sept.  4  4,  .  .  . 

Olrardi  Pierre  Simon.  —  (LBN), 
geb.  4  766,  Nov.  4  4,  Caen. 

CH«rtaiMU|  Comelis  Jan.  —  (G. 
4  858;, 

gest.  4867,  Aug.  it,  Rotterdam. 

CHooker,  Ernst  Friedrich. —  r^t;, 
gest.  1858,  Juli  4S,  Stuttgart. 

OflMlIn,  Christian  Gottlob.  — /"Z^A 
gest.  4  860,  Mai  43,  Tübingen. 

CMpel,  Gustav  Adolph,  nicht  bloss 
Gustav.  —  (Von  unbekannter  Hand  mUge- 
ih0ütj, 

geb.   4  84  2,  Sept. 29,  Rostock, 
gest.  4847,  Juni     7,  BerKn. 

OSMel,  Johann  Heinrich  Gott- 
lieb. —  (G.  4  84«;, 

gest.  4  846,  Oct.  4  3,  Dresden. 
Gmadriss  d.  Mioeralogle,  8Bdchn.  8*,  Qued- 
linbQrg484l. 

Ooete,  Jacob  Albrecht  Rodericb. 

—  Erst  Oberlehrer  am  Gymn.  zu  Zerbst 
(4  828—36),  dann  Prof.  d.  Malhematik  an 
dem  zu  Dessau  (SA), 

gast.  4  848,  Apr.  29,  Zerbst  (G.  1848;. 

P*ggtD4orrr,  HaodwQrltrbaeb. 


OeldflohmMti  Hermann.  — 
Entdeckte  zu  den  angeführten  zehn  Planeten 
seitdem  noch  vier:  N""  54  (Alexandra)  am 
40.  Sept.  4858,  N«  56  (Pseiido-Daphn  e, 
jetzt Melete  genannt)  am  9.  Sept.  4857,  N^'dO 
(Dana«)  am  9.  Sept.  4860  u.  N''70(Pano- 
paea)  am  5.  Mai  4864. 

Goodyear,  Charles.  —  (SilL  N, 
Journ.  XXX;  (AA.  4  86  4;, 
.      geb.   4  800,  Dec.  29,  New  Haven,  Con- 
necticut, 
gest.  4860,  Juli     4,  New  York. 

Orahaaii  Thomas.  — Seit  4  855  kö- 
nigl.  Münzmeisterin  London  (KEC.  suppi  '. 

Schrieb  noch :  Liquid  diffusion  applied  to 
analysis  (Phil.  Tr.  4  864). 

Graillohy  Wilhelm  Joseph.  — 
(WA.  I860;  (^ZOC.  4  859A 

gest.  4  859,  Sept.  4  3,  Wien. 

Granlvadj  Jacob  Nicias.  —  (Vom 
Prof.  Berlin  in  Lund), 

gest.  4  859,  Nov.  23,  Lund. 

Oraat,  Bernhard.  —  (Vom  Prof. 
Lamont  in  München), 

geb.   4  724, Schottland, 

gest.  4  796,  Dec.  4,  Regensburg. 

Orobo,  Ernst  Wilhelm.  —  (Or), 
geb.  4  804,  Aug.  30,  .  .  . 

Orogorias  a  Saaoto  Vlaoentto. 

—  (BEJ.  \), 

geb.  4  684,  Sept.^8,  Brügge. 

Orogory,  William.  —  (Ch.  S.  XIi; 
(G.  4868;« 

gest.  4  868,  Apr.  24,  Edinburgh.* 
Seine  mikroskopischen  Untersuchungen  in  d. 
Transact.  of  the  Roy.  Soc.  of  Edinb.  u.  Trans- 
act.  of  the  Microscop.  Soc. 

*  g«tt.  Juni  24  (S i  <  (.  Jir.  /«wm.  XX  VI)  wohl  fOich. 

Oribeli  Eduard  Wilhelm. —  Dr. 
Phil.,  von  4  838  bis  4844  Lehrer  an  d.  hö- 
heren Burgerschule  am  Zwinger  in  Bres- 
lau, dann  Lehrer  d.  Mathematik  u.  Chemie 
an  d.  Priedrich-Wilhelms-Schule  in  Stet- 
tin r^SIf.  4  868;, 

gest.  4  866,  Juli  4  8, Reichenbach, Schle- 
sien. 

OrlsohoiTi  Karl  Christoph.  — 
(A.  PÄ.  CVn,  4864;, 

gest.  1860,  Dec.  4  7,  Stavenhagen. 

OroaoTi  Lorenz  Theodor.  —  (Bi^ 
bliotheca  BankMiana), 

geb.  4  7  30  etwa,  .  .  .,  f^e»\,  I7'7,  .  .  . 

99 


1571 


Gnmar 


Heer. 


1572 


Gnmery  Eramanuel  L...  —  Jetzt 
Prof.  an  d.  £col  des  Mines  zu  Paris  (Vom 
Prof.  Wo  If  in  Zürich), 

geb.  1809,  Mai  H,  Bern. 

Oninean  de  Montbillard,  Phi- 

liberl.  —  (MGB), 

geb.  17 2 ö,  Apr.  2,  S^mur. 

Onlnand,  Pierre  Louis.  —  (Vom 
Prof.  Wo  If  in  Zürich), 

geb.    1748, Corbati^re  bei 

Chaux-de-Foiids, 
gest.  1824,  Febr.  13,  Brenets. 

Gnyot,  Arnaud  Henry.  —  Dr.  Phil. 
(Berlin  4  835).  Nachdem  er  in  Stuttgart, 
Carlsruhe  u.  Berlin  studirt,  u.  viele  geo- 
log.  Reisen  in  Frankreich,  Belgien,  Deutsch- 
land, Italien  u.  d.  Schweiz  gemacht,  Prof. 
d.  Geschichte  u.  physikal.  Geographie  am 
Gyrou.  zu  Neufcbätel  von  1839  bis  1848. 
Übersiedelte  nun  nach  Cambridge  (Massa- 
chusetts), lehrte  dort  an  verschiedenen  In- 
stituten u.  ward  1855  Prof.  d.  physikal. 
Geographie  am  College  of  New  Jersey  zu 
Princeton  (AC), 

geb.  1807,  Sept.  8,  bei  Neufchätel. 
Barth  and  man,  8°.  Boston  4849  (Obersetz, 
seiner  4  848—49  zu  Boston  französisch  gehal- 
tenen Vorlesungen  durch  Prof.  Feiton  am  Har- 
vard College). 


Haedeakamp,  Hermann.  —  Dr. 
Phil.,  von  1836  bis  1843  ordentl.  Xehrer 
u.  seitdem  Oberlehrer  am  Gvmn.  zu  Hamm 
(Verhandll.  d.  naturhisL  Vereins  d.  preitss. 
Rheinlande  u,  Wesiphalen,  Bd.  XVIIJ, 
geb.  1809,  M»rz  6,  Halle,  Westph., 
gest.  1860,  Oct.  24,  Hamm. 

Haeseler,  Anton  Julius.  —  (Von 
Kästners  Hand  geschrieben  unter  seiner  in 
PuUcowa  außewahrten  Dissertation)  (Or), 
geb.   1764,  Juli   2,  Wolfenbüttel, 
gest.  1785,  Dec.  3,  Göttingen. 

Hagen,  Karl  Gottfried.  — 
Schrieb  noch :  Bemerkung,  die  Entstehung  des 
BOrnsteins  betreffend  (Beitrr.  z.  Kunde  Preus« 
sens,  III,  18S4). 

Hagen,  Robert  Herrmann  Hein- 
rich. —  (Zt), 

gest.  4  858,  Aug.  19,  Berlin. 

Hansen,  Hans  Jacob.  —  Oberleh- 
rer an  d.  Kathedral-Schule  zu  Ripen  von 
1 8 1 8  bis  1 8 45,  dann  pensionirt  (t\  suppl.J^ 
gest.  1860,  Febr.  2,  Ripen. 


Prof 


Hardy,  Claude.  —  (BDM), 
gest.  1678,  Apr.  3,  Paris. 

Hare,  Ro b er t.  —  Von  1 81 S  bis  1 847 
Prof.  d.  Chemie  an  d.  Medtcal  School  4. 
Universität  von  Pennsylvanien  (AC)  (Sil- 
lim.  N.  Joum.  XX VI;, 

geb.   1 7 8 1 ,  Jan.  1 7,  Philadelphia, 
gest.  1858,  Mai  15,  Philadelphia. 

Harkort,  Eduard.  —  (Mag,  Litt.  d. 

Auslandes,  1859,  N"*  10^ 
geb.   1798,  Juli   18,  .  .  . 
gest.  1834,  Aug.  ..,...* 

^  Aus  der  Schrift:  Av»  M^'iamigeitm 
Bruchatüek  au*  X,  Ba  rkorft  FopurM. 
gegeb.  von  Dr,  F.  O.  JTtiAi»«,  Lcipt.  IS^. 

Harmens,  Gustav.  —  Dr.  Med. 

d.  Med  lein  u.  Experimentalphysik  an  d. 

Univ.  zu  Lund  von  1732  bis  1771  (SLB 

(IVickström,  Consp,  lit,  bot.  tu  Smee»a 

geb.   1 699,  Nov.    4,  Stockholm, 

gest.  1774,  Nov.  18,  Lond. 
De  elementls  aquarum  mioeraham,  Ludöm 
4  784.  De  foDtium  origine  (Ib.  1745).  Disii 
tres  leges  Newtoaianes  adumbraoa  ,1b 
4  745).  De  terrae  motibus  et  eoraoi  causs.* 
(Ib.  4  747).  De  nitro  (Ib.  4  748).  De  sale  eom- 
muni  (Ib.  1748,  deutsch  von  Myliaa  ia  d.  Pb)- 
sikal.  Belustigungen).  De  ferro  Tabergen«  \t 
4  749).  Delapidecalcareo(lb.1751).  Defprs^ 
ratione  lapidum  et  crystallisatione  (Ib.  I7li 
De  ortu  et  generatione  sali»  alkali  fixi  ei  vv- 
latilis  (Ib.  4760).  De  genuino  Docimasiae  om- 
tallicae  fundamento  (Ib.  1761). 

Hartlg,  Georg  Ludwig.  —  (Seihst- 
biogr.  im  Sglvtm  1816  u.  AUgm.  LiU.-Zt 

intelligensbl.  1837,  März,  S.  97^ 
geb.   1761,  Sept.  2,  Gladenbacb, 
gest.  1837,  Febr.  2,  Berlin. 

Hartwall,   Victor.  —  (Ad, 
Penn.  \), 

gest.  1857,  Aug.  8  [A.  St.],   (I 

for«?). 

Haaselqniat,  Friedrich.  — 
ne's  Iter  palaestinum), 

gest.  1752,  Nov.  9,  .  .  . 

Hassler,  Ferdioaod  Rudolph.  — 
(Vom  Prof  Wolf  in  Ziirieh), 
geb.  1770,  Oct.  16,  Aarao. 

Hansaann,   Johaon    FriedncK 
Ludwig.  —  (Nachm.  wmd.  Göitmg.  Iwt 
1860;, 

gest.  1859,  Dec.  26,  GdCtiogea« 

Heer,  Oswald.  —  Seit  1851  Pr.  * 
ord.  an  d.  Univ.  zu  Zürich.  —  iZt'. 

Schrieb  noch:  Flora  tartiaria  HeivHiar 
•  vol.  4«.  Wioterthur  4  865-58. 


Sor 


Ii*- 


1573 


Heimholt! 


Hortaniiui. 


1574 


Helmholtz,  Eerrmann  Ludwig 
Ferdinand.  —  Seit  1857  Corresp.  d. 
Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin  (Monaisb.  d.  Ber- 
liner Aead). 

Schrieb  noch :  Die  Lehre  von  d.  Tonempfia- 
diingen  ala  physiolog.  Graadlage  für  d.  Theo- 
rie d.  Masilc,  8^  Brauoschw.  1868.  —  Über 
Integrale  d.  hydrodynam.  Gleichungen,  wel- 
che d.  Wirbelbewegungen  entsprechen  (Crel- 
le'a  Journ.  LV,  4  858).  Theorie  d.  Luftschwin- 
gungen in  Röhren  mit  offenen  Enden  (Ib.  LVII, 
1859).  —  Ober  d.  Klang  d.  Vocale  (Pogg.  Ann. 
CVIII,  4859).  Ober  masikal.  Temperatur  (Ib. 
CXIII,  4  864).  Zar  Theorie  d.  Zongenpfeifen 
(Ib.  GXIV,  4  864). 


',  William.  —  (ÄC)  (KECJ, 
geb.  4775,  Dec.  4S,  Manchester. 

Herftpath,  William.  —  Bis  4830 
Brauer  in  Bristol  (AC), 

Herapath,   Thornton  John.'    — 

Seit  4  856  »Chief  Chemist  to  the  Hexican 

and  South  American  Smelting  Company« 

zu  Herradura  bei  Coquimbo  (€h.  S.  Xn^, 

gest.  4  858,  Dec.  9,  Atlant.  Ocean.* 

*  Ertrank  auf  der  Bttekfahrt  nach  England. 

Herborger,  Johann  Eduard.  — 
Dr.  Phil.  (München  4  831).  Von  4  832  bis 
4  847  Apotheker  in  Rheinzabern  u.  Kaisers- 
lautern, dann  Prof.  d.  Technologie  usw.  an 
d.  Univ.  zu  Würzburg  u.  daneben  seit  1854 
Rector  d.  Kreis-Land wirthschaft-  u.  Ge- 
werbe-Schule daselbst  (J.  J.  Sc  her  er, 
VerhandU.physik.'med.  Gesellsch,  in  Wiirzb. 
VI,  4  866;, 

geb.   4  809,  Juli    34,  Kempten, 

gest.  4  865,  MSrz4  4,  Würzburg. 
Gründete  4887  die  Pbarmaceut.  Gesellschaft 
in  Rheinbayern. 

Herholdt,JohannDaniel.  — /"ifS^;, 
geb.  4  764,  Juni  4  0,  Apenrade. 

Hermlle,  Charles.  —  fVD), 
geb.  4  822,  Dec.  25,  Dieuze. 

Hevely  Johann.  —  ^Siehe  auch :  Sein 
Leben  u.  seine  Bedeutsamkeit,  von  F.  A, 
Brandstätten,  8%  Danzig  4864;, 

HItefaoooki  Edward.  —  Dr.  Tlieol. 
u.  Jur.  Von  4  84  5  bis  4  84  8  Principal  d. 
Academie  in  Deerfield  (Massachusetts),  von 
4  821  bis  4  825  Pastor  an  der  »Congrega- 
tional  Churcb«  zu  Conway  (Massachusetts), 
von  4  825  bis  4  845  Prof.  d.  Chemie  u. 
Naturgeschichte  am  Amherst  College  u. 
darauf  bis  4  854  Prof.  d.  natürlichen  Theo- 
logie u.  Geologie  an  demselben,  sowie 


Präsident  dieses  Instituts.  Daneben  Staats- 
geologe von  Massachusetts  4  830,  von  New 
York  4  836  u.  von  Vermont  4  857  (AC). 

Hoadly,*  Benjamin.—  fAC)  (KEC), 
geb.  4  705,  Febr.  4  0,  London. 

Heehstetter,    Ernst   Friedrich. 

—  Folgweise  Repetent  am  theolog.  Semi- 
nar in  Tübingen  4  8  4  0,  Garnisonprediger 
in  Ludwigsburg  4  84  2,  Prof.  d.  Mathema- 
tik u.  Physik  in  Hohenheim  4  84  8,  Prof. 
am  Obergymn.  in  Stuttgart  4  823  (HA). 

Schrieb  noch :  Observationnm  de  a6re  te- 
nuato,  eodemque  caloris  capaciori  reddito  ad 
phaenomena  aliquot  atmosphaerica  applica- 
tio  (Prgm.),  Stut4  4828.  De  functionibus  lo- 
garithmicis,  in  formulis  mathematico-physi- 
cis  obvenientibus  (Prgm.),  Ib.  4  829. 

Hoehsletter,  Ferdinand.  —  Geo- 
loge auf  d.  Weitreise  d.  Österr.  Fregatte 
Novara  in  d.  Jahren  4  857—59.  Seit  4  860 
Prof.  d.  Mineralogie  u.  Paläontologie,  sowie 
d.  Zoologie  u.  Botanik  am  polylechn.  In- 
stitut in  Wien  (ZOG.  Xi;. 

HeflEkoanii,  Johann  Heinrich.  — 
Nach  G.  Kirch's  Tode  Astronom  d.  Acad. 
d.  Wiss.  zu  Berlin  (LB). 

Schrieb  noch:  Descriptio  penduli,  quod 
suas  exacte  numerat  vibrationes  simplices 
(Miscell.  Berolin.  1,  474  0). 

Heftnelster,  Rudolph  Heinrich. 

—  Prof.  d.  Physik  an  d.  Canlonscbule  (nicht 
Centralschule)  zu  Zürich. 

Schrieb  noch :  Meteorolog.  Verhältnisse  von 
Lenzbarg  (Neue  Denkschr.  d.  Schweiz.  Ge- 
sellsch.). 

Hepklnson,  Francis.  —  (AC), 
geb.  4737,  .  .  .  Philadelphia. 

Heppe,  Ernst  Reinhold  Eduard. 

—  Seit  4  859  wieder  Privatdocent  an  d. 
Univ.  zu  Berlin  (Berlin,  Univ.-Docum.J. 

Heppe,  Ernst  Felix  Immanuel. 

—  Seit  4  860  zweiter  Prof.  ord.  d.  Chemie 
an  d.  Univ.  zu  Tübingen  (ZtJ. 

Hemstela,  Karl.  — 

Schrieb  noch :  Diss.  de  roaximis  et  minirois 
integraltum  multiplicium,  4**,  Viennae  4850. 

Hersbnrgh,  James.  —  (BG), 
gest.  4  836,  Apr.  4  4,  Hernehill. 

Hersley,  Samuel.  —  (AC), 
gest.  4  806,  Oct.  4,  Brighton. 

Hertenstas,  Martin.  —  Ward  so 
nach  seiner  Mutter,  geb.  Van  den  Hove, 
genannt;  nach  seinem  Vater  müsste  er 

99» 


1575 


Hoaer 


JoackiiMthal. 


1576 


V an S waansuyckbeissen /'Pro/'. V.  Moll 
in  d.  Ästr.  Nackrr.  X,  tO\). 

Hoseri  Joseph  Karl  Eduard.  — 
(ABG.  VI,  185i;, 

geb.  1770,  Jan.  30,  nicht  Juni  30. 

Hottlnger,  Salomo,  nicht  Samuel. 

HniflOhavery  Franz.  —  Dr.  Med. 
u.  Chir.  (Wien  4831  u.  1832).  Von  «836 
bis  1850  Prof.  an  d.  medicin.- Chirurg. 
Lehranstalt  in  Gratz,  seitdem  Prof.  d.  Che- 
mie an  d.  Dniv.  daselbst  (WA,  (859^ 
gest.  4  858,  Juni  21,  Karlsbad. 

Hnltin,  Andreas  (Anders) .  —  (Vom 
Prof.  Angström  in  UpsalaJ, 
geb.    1757,  Jan.     5,  Nerike, 
gesl.  1831,  Apr.  19,  Upsala. 

Hambdldt,    Friedrich    (Friedrich 

Wilhelm*)  Heinrich  Alexander  von. 

—  (Monatsberichte  d.  Berlin.  Acad.  1859^, 

gest.  1859,  Mai  6,  Berlin. 
Zu  seinem  Andenken  wurde  im  J.  1 860,  baupt- 
sttchlich  auf  Anregung  von  B.  XftgBiu  in  Ber- 
lin, die  aHumboldt-Stiftung  für  Natur- 
forschung u.  Reisen«  gegründet. 

*  Mach  dem  Taufschein. 

Hanter,  John.  —  (ACJ, 
gest.  1792,  Oct.  16,  .  .  .♦ 

*  Wohl  falsch.  —  Gest.  1799,  Oct.  ..  (JTJrC). 


Ingen-Hoii88,  Jan.  —  (BWJy 
geb.  1730,  Dec.  8,  Breda. 

InghlramI,   Giovanni.  —  /'Siehe 
auch:  Vita  di  G,  /.,  8^  Firenze  1854;. 


Jabloaowtlrf ,  Joseph  Aleian- 
d  e  r.  —  (BG), 

geb.  1711,  Febr.  *!,...* 

*teb.  1711,F«br.  4(flX). 

JaoohaeuSy  eigentlich  Jacchey.  — 

(BWJ. 

Jaokflon,  Charles  Thomas. — Dr. 
Med.  (Harvard  Dniv.  1829).  VerweiHe  von 
1829  bis  4  832  in  Europa,  practicirte  dann 
kurze  Zeit  in  Boston,  u.  widmete  sich  dar- 
auf d.  Chemie  u.  Geologie.  War  Staats- 
geologe folgweise  von  Maine  1 83S,  Rhode- 
Island  1839,  New  Hampshire  1840  u.  Mi- 
chigan 1847  (AC), 

Auf  der  Ru\;kfahrt  nach  Amerika  (1812;  soll 
er  Movse  die  Ideu  des  Scbreibe-Teiegrapheo 
aagegebee  habee.   Seine  Brfiodeeg  der 


aastfaasU  durch  Aether  (auf  welche  a«ch  Dr 
W.  T.  O.  Xorton  u.  Dr.  Horsee  Wells  Aespni- 
che  erhoben*)  datirt  voo  etwa  4841,  doch 
fand  er  schon  4814,  des»  eioe  alkoheüfde 
Lösung  von  Chloroform  unempfindttch  gegea 
Schmerz  mache. 

*  Die  Fariwr  Acmdemi«  ertbcUte  1853  4fgm  Dr.  Jm  ^ 
son  250a  fres.  für  die  Brüadaiif  n.  ifum  Hr.  II  or- 
ten eben  so  Ti«l  fUr  die  Anwendiuig  der 


Jaoobly  Karl  Friedrich  Andrea«. 
—  Von  184  8  bis  1819  Conrect.  in  Bran- 
denburg a.  d.  Havel,  seitdem  Prof.  in  Scbul- 

pforta^f  SIT.  1857;. 
Die  Diss.  »De  andecimo  Bvelidie  eiloauUi 

ist  von  seinem  Bruder 


Jao#bly  Karl  Gustav  Jacob.  — 
Posthuma :  (}ber  Reiheneetwicklungea,  wel- 
che nach  d.  Potenzen  e.  gegebn.  PoI>iwim 
fortschreiten  usw.  (Crelle'sJoorD.  LIfl,  ISST 
Über  e.  elementare  Transformation  eives  m 
Bezog  auf  jedes  von  zwei  Variablen -Syst«iDeg 
linearen  u.  homogenen  Ausdrucks  (Ib.  id 
Solution  noüv.  d'uo  probldme  fondeieeolal  de 
geodesie  (Ib.  id.).    Ableitung  der  in  dieets 
Aufsatz  enthaltenen  Formeln  (Ib.  id.).    Dar- 
stell, d.  ellipt.  Functionen  durch  Poteozrei- 
hen  (Ib.   LIV,   4857).    Über  die  Sabsütsiiao 
(ax«+2bz^-c)y*+«(aV-#-«b'n-c')y4-e"i»-f 
Sb"x+c"=0,  und  überd.  Red uctioad.A bar- 
schen Integrale  erster  Orda.  in  die  Norma.- 
form  (Ib.  LV,  48S8).  Untersuch,  tber  d.  Dif- 
ferentialgleichung d.  hypergeometr.  Eethe  \h 
LVr,  4859).  Über  d.  Abbildung  e.  uagleichai 
Ellipsoids  aufe.  Ebene,  bei  der  d.  kletastn 
Theile  ahnlich  bleiben  (Ib.  LIX,  4 MI).  Noia 
methodus,   aequatienes  dlffereikliales   prMn 
ordiois  ioter  nomeraiD  variebilium  qeescee- 
que  propositas  integrandi  (Ib.  LX,  4 sei,. 

Jaeqves,    Mathieu    Joseph.    — 

(BG), 

geb.  4736,  Oct.  S7,  Arc-sous-lloBlefioC 

Jamesen,  Robert.  —  (AC), 
gest.  1854,  Apr.  17,  BdiiiburglL* 

*  Ist  fslsch,  ebenso  wie  ftsU  I8M,  Apr.  10  {»CU 

Jaaha  da  Oomha »Bl aiiaha,  J  ean 

-  (BG), 

geb.   1730,  Jan.  1  f ,  Carcassonne 
gesl.  1790  etwa, 

Janlsoh,  Oscar  Karl  Ferdioac«* 

—  Seit  1856  Lehrer  d.  Matheaulik  an 
Gymn.  zu  Frankfurt  a.  d.  O.  steCt  des 
sionirten    Prof.    S c hm e isser 

hrgm.  4856^. 

Jars,  Gabriel.  —  (BG)  (Q)  (B    *^ 
gest.  (769,  Aug.  SO,  nicht  tS. 

JaaeUms<kal,Ferdinaad.--  Zi 
gest.  4861,  Apr  6,  Braslni.  * 

*  g«it.  Apr.  »  («r.  XXXri). 


1577 


Jonuurd 


Koeh. 


1578 


I  Edmond  Frao^ois.  — 

geb.    1777,  Nov.    25,  Versailles, 
gest.  I8(n,  Sept.  t3,  Paris  fCosmos 

xxi;. 

JoBOOVrty  £iie  de.  —  (BG), 

geb.   1707, Haag, 

gest.  1776  etwa,  .  .  .  Haag. 

JvflMlia,  J...  B...*  —  (LBN.  III, 
suppl.  p.  595^, 

geb.  ...  bei  Cberbourg. 

*  Heiwt:  Jean  Baptiite  iB€f). 

JvBg,  Joachim.  —  /"Siehe  auch:  Des 
Dr,  J,  Jungius  Briefwechsel  mit  seinen 
Schülern  ti.  Freunden;  von  Dr.  Med.  R.  C. 
B.  Ave-'Lallemant,  8%  Lübeck  «863;. 

Jmig,  Johann.  —  (BEJ.  \), 
gest.  1793,  Sept.  10,  Mainz. 

Jwig«,  B . . .  F . . .,  heisst  ErosI  Fried- 
rich. —  Dr.  Phil.  (Halle  1820).  Erst  Leh- 
rer am  Pädagogium  u.  an  d.  Haaptschule 
in  Halle,  dann  Lehrer  u.  später  Prof.  am 
Gymn.  zu  Zeitz  (Bull), 

geb.  .  .  .  Dornburg  bei  Zerbst. 

Jnrine,  Louis.  --  fSG), 
gest.  1819,  Ort.  24,  .  .  .* 

*  Wohl  fttlaeh. 

JvMlen,  Antoine  de.*  -~  (BG), 
gest.  1768,  Apr.  (2,  .  .  .•* 

*  Nlehi  hlow:  JiiMteo  Antoiae  (M)  {Q). 
**  Wohl  fUwb. 


»r,  Jacob  Friedrich.  — 
fPSK,  U5H 

gest.  1857,  Dec.  5,  Ludwigsbtirg. 

KMMy  Blisha  Kent.  — 
gabu  f  821,  Febr.   3,  Philadelphia  ^^G; 

(VD)\ 
gest.  f  857,  Febr.  1 6,  Havana  (BG)  (AA. 

1858;. 

*  fb,  1S30,  Ftbr.  3  UO. 


\,  Jan  Wiedemann.  —  Seit 
1800  beim  Waterstaat  im  Haag  angestellt, 
seit  1820  als  Haupt -Ingenieur  (Th,  u. 
S winden,  Hei 25jari§  Bestaan  van  het Na^ 
/Mir-  en  ScheHamdig  Geno^Uohap  ke  Gto- 
ningen,  8^  Groningen  1826^, 

geb.   1775,  Nov.   2,  Leeuwarden, 

gern,  1825,  Jan.  3f,  Haag. 
Sehrieb  auch :  Haitdleidiog  lo  eene  oppervtak- 
kige  Aardrijkskuode,  4S08. 


Kasehvlteigg ,  Johann  (statt  Joa- 
chim)  Baptist.  —  (BEJ.  Yj, 

geb.  1714,  Juni  1 6,  Sonnegen»  Kttrnthen. 
gest.  1787,  Juli  22,  Marburg,  Oesterr. 

Keferstola,  Wilhelm  Moritz. — 
Seit  4861  Prof.  extr.  d.  Zoologie  u.  ▼er- 
gleichenden Anatomie,  sowie  Conaervator 
d.  Sammlungen  d.  Univ.  GÖttingen  (OrJ, 

Schrieb  noch :  Beitrag  zur  Geschichte  d. 
eleklr.  Fische  (GOtting.  gelehrt.  Anzeig.  1859).' 

Kesslmr,  Friedrich  Christian 
Ludwig.  —  Lehrer  d.  Chemie  von  4  856 
bis  4862  an  d.  Prov.-Gewerbschule  zu 
Danzig,  seitdem  an  der  zu  Iserlohn  (Or). 

Ober  d.  Atomgewichte  von  Chrom,  Arsen 
u.  AotimoD  (Psgg.  Ann.  CXJII.  4864).  Über 
d.  Verhalt,  d.  Chromsttnre  u.  d.  fibermangan- 
stture  gegen  d.  niedr.  Oiydationsstufen  d.  Ei- 
sens, Arsens  u.  Antimons  (Ib.  CXVlll,  I86S). 

Klrohhoffi  Gustav  Robert.  —Dr. 

Phil.  (Königsberg  4  847).   Seit  1864  Cor- 

respond.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin  (Mo- 

natsb.  d,  Berliner  Acad.), 

Schrieb  noch  :  Ober  d.  Verbaltniss  d.  Quer- 
contraction  zur  Lttngendilatation  bei  Stäben 
von  federhart.  Stahl  (Pogg.  Ana.  CVIIL  4859). 
Ober  d.  Winkel  d.  opt.  Äsen  d.  Aragooits  für 
d.  verscbiedn.  Fraanhofer'schen  Linien 
(Ib. id.).  Oberd.  Fraunhofer'schen  Linien 
(Ib.  CfX.  ises).  Oberd.  Verhiltnisa  zwischen 
Emissions-  u.  Absorptionsvermögen  d.  Kör- 
per fttr  warme  u.  Licht  (Ib.  id.).  Chemische 
Analysen  dnrch  Spectralbeobb. ;  mit  B.  Bnn- 
asB  (Ih.  CXIII,  48S4).  Zur  Geschichte  d.  Spe- 
cIraUAnalyse  u.  d.  Analyse  d.  Sonneoatmo- 
sphttre  (Ib.  CXVIIL  48SS).  -^  Ober  d.  Gleich- 
gewicht u.  d.  Bewegung  e.  unendlich  dünnen 
elast.  Stabes  (CreUe^sJourn.  LVI,4859).  Ober 
d.  Vertheilang  d.  Elektricitttt  auf  zwei  leiten- 
den Kugeln  (Ib.  LIX,  48S4).  — -  Untersuchun- 
gen über  d.  Sonnenspectmm  u.  d.  Speciren 
d.  chemischen  Elemente  (Abhandll.  d.  Berlin. 
Acad.  1861),  auclr  fUr  ^ich,  4^  Berlin  4864, 
2.  Aufl.,  Ib.  4862. 

Kalghl,  Gowin,  nicht  Godwin. 

Kaorr,  Ernst.  —  Dr.  Phil.  (Berlin 
1830),  Prof.  d.  Physik  u.  physikal.  Geo- 
graphie erst  an  d.  Univ.  zu  Kasan  (4  832 
— 46),  dann  an  der  zu  Kiew  (1846 — 58), 
seitdem  em^ritirt  in  Dresden  lebend.  Slaats- 
rath  (Or), 

geb.  4805,  Nov.  23,  Herzberg. 
Ober  d.  neue  Mikrometer  von  Petrasehewriky 
(Pegg.  Ann.  CXI,  4860).   Ober  d.  Messen  d. 
GehOrwelte  u.  deren  Ungleichheit  für  d.  rechte 
u.  linke  Ohr  (Ib.  CXIU,  4S64). 

Kteh,  Julius  August.  —  Pract.  Arzt 
von  1776  bis  1792  in  Osnabrück,  dann 
in  Danzig,  daselbst  auch  Astronom  d.  na- 


1579 


Laiaaigna. 


1580 


tarf.  Gesellsch.  an  Dr.  N.  H.  v.  Wolfs 
Stelle  (Bode'8  Jahrb.  1821,  S.  233;. 

KShler,  Friedrich  Wilhelm.  — 
Seit  I86<  wegen  Augenleidens  pensionirt 
u.  in  Marburg  lebend  (Or), 

K5illg,  Samuel  (der  Vater).  —  (Wo  If. 

n;  (LSL), 

geb.  1670, 

gest.  nso,  März  31,  Bern. 

K5nlg,  Johann  Gerhard.  —  (Wil- 
den ow's  Grundr.  d.  Kräuterkunde  6.  Aufl. 
Bd.I,  Berl.  18Si;, 

gest.  1785,  Juni  26,  .  .  . 

Kolke,  Heinrich  vom.  —  Lehrer 

d.  Mathematik,  Physik  u.  Chemie  an  d. 
höhr.  Bürgerschule  (nicht  Gymn.)  zu  Aachen 
seit  1852  (PSK,  1858;, 

gest.  1856,  Nov.  2,  Aachen. 

Krell,  Karl.  —  (Zi), 
gest.  1862,  Dec.  21,  Wien. 

Kronaoker,  Leopold.  —  Seit  1861 

Mitgl.  d.  Acad.  d.  Wiss.  zu  Berlin  (Mo- 

naUb.  d.  Berliner  Acad.). 

Schrieb  seitdem :  Über  cubische  Gleichun- 
ffen  mit  ratiooellen  Coöfficienteo  (Crelle'i 
Joarn.  LVI,  4859).  Über  d.  Anzahl  d.  ver- 
scbiedn.  Classen  quadrat.  Formen  von  nega- 
tiver Determioante  (Ib.  XVII,  4860).  Über  d. 
Bedinguoffen  d.  loCegrabilität  (Ib.  LIX,  4864). 
-^  Mittheil,  über  seine  algebraischen  Arbei- 
ton  (Monatsber.  d.  Berlin.  Acad.  4864).  Ober 

e.  neue  Eigenschaft  d.  quadrat.  Formen  von 
negativer  Determinante  (Ib.  4  862).  Über  d. 
complene  Maltiplication  d.  ellipt.  Functionen 
(Ib.  id.). 

Krflger,  Adalbert.  —  Seit  1862 
Oirector  d.  Sternwarte  in  Helsingfors  (OrJ. 

KndemmiMbh,  Johann.  —  (Von 
Hm.  F.  Neutnann  in  Wien), 

geb.  1819,  Aug.  6,  Neujahrsdorf,  Böhm. 

KUm,   Karl  Amandus.  —  (Vom- 
Prof.  Th.  Scheerer  in  Freiberg), 
geb.  1783,  SepL  22,  Dresden. 

KUp,  Edmund  Jacob.  — (Vots.  Zt, 
22.  Juli  1862;, 

gest.  1862,  Juli  18,  DarmsUdt. 

Kvrrer,  Jacob  Wilhelm  Hein- 
rich von.  —  (Allgm.  Zt.  6.  Jan.  1863;, 
gest.  1862,  Dec.  28,  Zwickau. 

Lab0«l«ye,  Charles  Pierre  Le- 
f^bvre.  —  (Von  Hm.  W.  Wertheim  in 

Paris), 

geb.  1813,  Juli  13,  Paris. 


Laeasbergh,  s.  Lansbergh. 

^  Lagerl\|olai|  P  e  h  r.  —  ^Kom  Prof. 

Ang ström  in  Upsala), 

geb.  1787,  Aug.  13, 

gest.  1856,  Juli   1 8 ,  Bofors,  OrebrÖ  Län . 

Iiag«fl|  Daniel.  —  Yon  4638  bis 
1640  auch  Privatdocent  an  d.  Univ.  zu 
Königsberg  (Pisanski), 

geb.  1610  etwa,  . . .  Schönberf«  Mahr. 

Lamaroky  Jean  fiaptiste  Pierre 
etc.  —  (Cuvier,  Mem.  flnst,  UXi)  (Q 
(BG)  (KEC), 

geb.  4744,  Aug.  I,  Bazentin.* 

*  Nur  {BS)  hat  Apr.  1. 

LaMarmorai  Alberto  Perrero 
de.  —  (Von  Prof.  Q.  Sella  tn  Turm}, 
geb.  1789,  Apr.  7,  Turin. 

Lamont,  Johann.  —  CoDsemtor, 
nicht  Observator  der  Sternwarte  zu  Bo- 
genhausen  (Or)y 

geb.  zu  Braemar,  nicht  Bracmar. 

Lamoiu^vx,  J...  V...  P...,  bec>»t 
Jean  Vincent  Felix.  —  (BG)  (BE.  X.V. 
p.  866;, 

gest.  1825,  März  26,  Caon. 

Lampredl,  Urbano.  —  Bis  1794 
Piarist,  dann  Hauslehrer  erst  in  lUiland 
(1806—43),  darauf  in  Neapel  bis  1821. 
wo  er  (als  Carbonari)  vertrieben  wurde, 
wohin  er  jedoch  1826  zorückberafeo  m^ 
(MBI)  (BG), 

geb.  4761,  Febr.  13,  Floreos. 

Lamy,  Bernard.  —  (BBM), 
geb.  1640,  Juni  28,  Le  MaDs. 

.  La  Peyroiiaei  Jeao  Frao^ois  Gs- 

taup,  Comte  de.  —  (BG), 

geb.  4  741,  Aug.  21,  Gao  bei  Alb>. 

Laplo,  Pierre.  —  (Von  um.  Gram- 
de  au  in  Paris)  (BG), 

geb.  1779»  Ang.  11,.... 
gest.  1860,  Dec.  30,  Paris. 


•,  Dionysius.  —  fACj^ 
gest.  1859,  Apr.  29,  Paris.* 

*  gwt.  1S5»,  M«i  4,  lf««|Ml  (Ommm  XIV,  U$^ 

LargotoaVyCharlesLovis.  — ""K 
geb.  1794,  Juli  tt,  .  .  . 

Lassalgae,  Jean  Louis.  —  (Pka^ 
maoeut.  Joum.  and  TranaaeL  XVIII,  SSS  • 
gest.  1859,  MSn  4  8,  .  .  . 


1581 


Lax 


Limmar. 


1582 


William.  (BG), 
geb.  <76l,  .  .  .* 

*  lit  fiÜMh. 

Lo  BlaaOi  Nicolas.  —  Erfinder  d. 
allgemein  üblichen  Darstel  längs  weise  der 
Soda  aas  Kochsalz  (Qr.  II,  p.  2 1 0  citirt :  iVo- 
Hee  iUT  la  vie  et  les  travaux  de  N.  L,  par  le 
Marquis  Mannoury  dEctot,  Paris  1855^, 

geb.   1743, Issoudun,* 

gest.  1806,  Jan.  16,  St.  D^nis. 

*  geb.  1753f  .  .  .  iMoudan  {B€f), 

Leelero,  S^bastien.  —  (BG)y 
gest.  nU,  Oct.  29,  Paris. 

Lettbaro    So    Fenroy,    Louis 

fitienne.  —  (BG)y 

geb.  1785,  Aug.  25,  Saint-Domingue. 
Schrieb  noch :  Theorie  du  plos  grand  commun 
(tiviseur  algöbrique  et  de  r^liniinalioa  eotre 
ileux  ^aations  ä  deux  incoDDues,  8^  Paris 
4857. 


li  Karl  Gotthelf.  —  (Voss. 
Zt,  9.  Jan.  1863;, 

gest.  1863,  Jan.  6,  Jena. 

li^hBua,    Daniel   Christian   Lu- 
dolph.  —  (Voss.  Zt,  20.  Jan.  1863;, 
gest.  1863,  Jan.  18,  Berlin. 

Leaui«iit|  Emmanuel.  —  (BG), 
geb.  1806,  .  .  .  Guingamp. 

Limeryi  .  .  .  genannt  der  Jüngere, 
heisst  Jacques.  —  (BG), 
getauft  1678,  Jan.  6,  .  .  . 
gest.     1721, 

L^MOaBlaTi  Louis  Guillaume.  — 
^Cuvier,  Mm.  flnst.  lllj  (BG), 
geb.   1717,  Juni  27,  Paris, 
gest.  f799,  Sept.  7,  Montreiiil.* 

*  Vontadt  Ton  V«fMUlM. 

Leoahard,  Karl  Cisar  von.  — 
UUgm.Zt.  26.  Jan.  1862;, 

gest.  1862,  Jan.  23,  Heidelberg. 

Lepavto,  Jean  Andr^.  —  (LBN), 
geb.  1720  oder  1728, . . .  Thonne-la- 

long  b.  Montmödy. 
gest.  1801,  ..  .  Paris.* 

*  Irt  ftiteli  iLB.  p.  679). 

Lepavtoi  Jean  Baptiste.  —  (BG), 

geb.  1727, Tbonne-la-long 

b.  MontmMy. 
gest.  1802,  März  18,  Paris.* 
War  mit  seinem  Bruder  Jeaa  ändxi  assocürt 
bis  4774,  wo  derselbe  sich  larückzog,  u.  statt 
seiner  die  beiden  Neffen,  Henil  (geb.  474S, 
gest.  4806)  0.  Pierre  BasUe  (geb  4740,  gest. 


4  84S)  eintraten,  die  4780  das  Gescbiin  allein 
übernahmen. 

*^g««t.  Min  1  (ZBJT). 

Leroji  G...  F...  A...,  heisst  Charles 
Pran^ois  Antoine.  —  (BG), 

geb.   1780  etwa, 

gest.  1854,  Febr.  23,  Paris. 

Le  SagOi  George  Louis  (der  Ael- 
tere).  —  (BG), 

geb.    1676,  Jan.  9,  ColombiÄre  bei 

Conches. 

hefwjj  Armand.  —  (SPP), 

gest.  1841,  Juni  26,  .  .  .' 
Schrieb  noch  :  Descriptioo  d'une  collection  de 
minöraux,  formte  par  Mr.  H.  Henland  et  ap- 
partenant  ä  Mr.  C.  H.  Turner  etc.,  S  vol.  8°, 
a.  Atlas,  Paris  4  828. 

Leydelty  Franz.  —  Dr.  Med.,  von 
1843  bis  1847  Prof.  d.  allgem.  Geogra- 
phie u.  Naturkunde  an  d.  Realschule  d.  po* 
lytechn.  Instituts  in  Wien,  daneben  (1845 
47)  SuppL  d.  allgem.  Naturgeschichte  an 
d.  Dniv.,  seit  1847  Prof.  d.  Mineralogie  u. 
Geognosie  am  polytechn.  Institut  daselbst 
(WA.  1860;, 

gest.  1869,  Juni  10,  .  .  .* 
Schrieb  noch :  Anfangsgründe  d.  Mineralogie ; 
mit  A.  Xaehatsebek,  S^  Wien  4858.  2.  Aufl., 
Ib.  4859.  —  tber  d.  Meteorstein  von  Borkut 
(Sitznngsber.  d.  Wien.  Acad.  XX,  4856).  — 
beber  d.  sehr  merkwürd.  zwillingsartige  Zu- 
sammensetz.  d.  Ankerits  (Eaidinger'sMittbeill. 
1, 4  846).  Überd.  merkwürd.  Bildung d.  Schrift- 
granits (Ib.  id.).  Über  e.  neues  Vorkomm.  d. 
Olivenito  (Ib.  IV,  4848).  —  Nene  Methode,  die 
Achate  n.  andere  quarzhalt.  Mineralien  natur- 
getreu darzastellen  (Jahrb.  Geolog.  Relchsao- 
sUlt,  11,  4854  tt.  V,  4854).  Untersuchungen 
über  d.  Glimmer  (Ib.  VI,  4856). 

*  Am  SchlagSoM.  —  Oett.  Jani  11,  Neawsldcfr  bil 
Wien  {OHdmUckt  fMt  14.  Jmni  ISSO). 

Lhwydy  Edward.  -^  Mag.  Artium 
(Oxford  4704),  seit  1690  Aufseher  (Keeper) 
d.  Ashmolean  Museums  u.  daneben  seit 
MSrz  1709  »Esquire  beadle  of  Divinity« 
(Bibliotheoa  Bankdana), 

geb.   1670, Wales, 

gest.  1709,  Juli 

LIthophylacii  brit  Iconographia  etc.,  4*,  Lond. 
4699  (nicht  46S9). 

lilbMohltz,  Joseph.— (AUgm.  Litt.- 
Zt,  4827,  Juni;, 

gest.  1824,  Jan.  6,  Wien. 

Llmmeri  Conrad  Philipp. — Dr. 
Med.  (Altdorf  1688),  Prof.  d.  Medicin,  Phy- 
sik u.  Mathematik  in  Zerb8t(1686),  Stadt- 
physicus  (1693)  und  Oberbürgermeister 
(17(6)  daselbst  rS^;. 


1588 


Limprieht 


Lychnell. 


1564 


Limprioht,  Heinrich.  —  Seit  1859 
Prof.  ord.  d.  Chemie  an  d.  Univ.  zu  Greifs- 
wald (Or), 

Lindes,  Augast  WilheJm.  —  (Voss. 
Zt.  26.  MSrz  1862;, 

gest.  1862,  März  23,  Berlin. 

UadmaBB,  Christian  Friedrich, 
richtig  Lindman. 

LiasohoteHi  Johann  Hugo  von. 
—  (Adami,  Vitae  germanor,  medicor.,  fol., 
Heidelb.  1620;, 

geb.   1563  etwa, 

gest.  4611,  Febr.  8,  .  .  . 

LogMl,  James.  —  Erst  Handlungs- 
diener  in  Bristol  (England),  ging  1699  als 
Secret9r  von  Penn  nach  Amerika  u.  war 
von  4736  bis  1738  Gouverneur  von  Penn- 
sylvanien.  QuSker  (AC/, 

geb.    4  674,  Oct.  10,  Lurgan,  Irland, 
gest.  4754,   Oct.  34,  Stenton    (nicht 

Stanton). 

Longemonta&vs I   Christian.  — 
geb.  1662,  Oct.  i,  Longberg. 


Lergna,  Antonio  Maria.  —  (äOj, 
geb.  4736,  .  .  .  Verona.* 

♦  g«b.  1730,  . .  .  {BN), 

liOltori,  Angelo  Luigi.  —  (BGi. 
gest.  4  839,  Jan.  23,  .  .  .* 

*  ist  fdMh. 

Lvdolph  van  Ceolen,  s.  Ceolen. 

LlWSer,  C . . .  F . . .  (heisst  Carl  Franz 
—  Dr.  Med.  in  Altdorf,  Landamman  d.  Can- 
ton  üri  (ZOG.  X,  4  869;  (Wolf.  IV;, 
gest.  4  859,  Aug.  24,  Altdorf. 

Lvther,  Karl  Theodor  Robert. - 
Entdeckte lu den  aDgefiihrteD  sieben  Pl^n« 
ten  seitdem  noch  die  fttof :  N°  S7  (Mneinu 
syne)  am  22.  Sept.  4869,  N*  58  (Cooiur- 
dia)  am  24.  Mttn  4  860,  N«  88  (Leto;  aniit 
Apr.  4864,  N«74  (Niobe)  am  48.  AofE.H« 
a.'N*  78  (Diana)  am  48.  Min  4868. 

Lyolmell,  Lars  Peter.  —  Zule';: 

Arzt  (nicht  Lehrer)  in  d.  Festung  Carisberf 

bis  1 833,  dann  abgesetzl  (Vom  Prof-  Br'- 

lin  in  Lund  u.  Prof.  Angström  in  Vpia>i 

geb.   1 802,  Oct.  (nicht  Dec.)  9,  Siui- 

holm, 
gest.  4  839  (nicht  4  833),  .  .  .  M»r^ 

stad. 


Druck  TOQ  Br«itko(»f  and  Hlitat  in  Lripiif . 


.  -♦■ 


•     ^ 


•  *